Wîkîpediya kuwiki https://ku.wikipedia.org/wiki/Destp%C3%AAk MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter Medya Taybet Gotûbêj Bikarhêner Gotûbêja bikarhêner Wîkîpediya Gotûbêja Wîkîpediyayê Wêne Gotûbêja wêneyî MediaWiki Gotûbêja MediaWiki Şablon Gotûbêja şablonê Alîkarî Gotûbêja alîkariyê Kategorî Gotûbêja kategoriyê Portal Gotûbêja portalê TimedText TimedText talk Modul Gotûbêja modulê Event Event talk 0 659 2102817 1985917 2026-11-09T14:54:19Z Ghybu 9854 2102817 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank ziman | nav = Kurdî | navê xwemalî = {{Collapsible list|title=<center>Navên xwemalî û Zaravayên Kurdî</center> | Kurmancî (Kurmanciya Bakur, Behdînî) | Soranî (Kurdîya Navîn) | Kurdîya Jêrîn (Pehlewanî, Kelhurî, Feylî, Lekî) | Dimilî (Zazakî, Kirmanckî, Kirdî) | Hewramî (Goranî)}} | wêne = Kurdish Language.svg | firehiya wêne = 150px | renga malbat = Hind û Ewropî | dewlet = {{Ala|Tirkiye}}<br /> {{Ala|Îran}} (weke zimanê herêmî)<br /> {{Ala|Iraq}} ({{Ala|Kurdistan}}) (fermî)<br /> {{Ala|Sûrî}} ({{Ala|Rojava}})<br /> {{Ala|Ermenistan}} ({{Ala|Nagorno Qerebax}})<br />{{Ala|Azerbaycan}}<br />{{Ala|Gurcistan}}<br />{{Ala|Filistîn}}<br/>{{Ala|Îsraêl}}<br />{{Ala|Libnan}} [[Kurdên Asyayê|Asyaya Navendî]] <br /> '''[[Lîsteya welatên kurdîaxêv|Di diyasporaya kurdan de]]''' | herêm = [[Kurdistan]]<br /> [[Kurdên Anatoliyaya Navîn|Anatoliya Navîn]]<br /> [[Kurdên Xorasanê|Xorasan]] <br /> [[Asyaya Navendî]] | nexşe = Kurdish languages map.svg | firehiya nexşe = | binnexşe = Belavbûna zimanên kurdî {{Col-begin}} {{Col-break}} {{legend|#ef6662|[[Kurmancî]]}} {{legend|#c63143|[[Soranî]]}} {{legend|#a56c24|[[Zazakî]]}} {{Col-break}} {{legend|#c8a65d|[[Xwarîn]] (zimanê [[Goranî]] jî di nav de ye)}} {{legend|#b3d423|Herêmên tevlîhev}} {{Col-end}} | zimanê zikmakî = Hejmara fermî nayê zanîn, lê çend çavkanî hejmarê di navbera '''35.000.000''' û '''40.000.000''' de dihesibînin.<ref>https://www.academia.edu/10667133/The_Comparative_Study_of_English_and_Kurdish_Phonology</ref> | malbat1 = [[Hind û Ewropî|Zimanên hind û ewropî]] | malbat2 = [[Zimanên hind û îranî]] | malbat3 = [[Zimanên îranî]] | malbat4 = [[Zimanên îranî#Zimanên îranî yên rojava|Zimanên îranî yên rojava]] | malbat5 = [[Zimanên îranî yên bakur-rojava]] | malbat6 = | pêşîn = [[Kurtî]] | pêşîn2 = [[Zimanê medî|Medî]] | pêşîn3 = [[Zimanî pallewîy eşkanî|Arşakî]] | zarava = [[Kurmancî]] <br/> [[Soranî]] <br/> [[Xwarîn]] <br/> [[Dimilî]] (Kirdkî, Zazakî)<br/> [[Hewramî]] (Goranî) | nivîs = '''[[Alfabeyên kurdî]]''':<br />- [[Alfabeya kurdî ya latînî|Alfabeya latînî]] li [[Tirkiye]], [[Azerbaycan]], [[Sûrî]] û [[Ermenistan]]ê<br />- [[Alfabeya kurdî ya erebî|Alfabeya erebî]] li [[Iraq]] û [[Îran]] | netewe = {{Sembola alayê|Iraq}} [[Iraq]] *{{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Herêma Kurdistanê|Başûrê Kurdistanê]] {{Sembola alayê|Sûrî}} [[Sûrî]] *{{Sembola alayê|Rojava}} [[Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê|Rojavayê Kurdistanê]] | kêmnetewe = {{Sembola alayê|Ermenistan}} [[Ermenistan]]<br>{{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]] | ajans = ''Sazkirina fermî nîne'' | iso1 = ku | iso2 = kur | iso3 = kur | lc1 = ckb | ld1 = [[Soranî]] | lc2 = kmr | ld2 = [[Kurmancî]] | lc3 = sdh | ld3 = [[Xwarîn]] | lc4 = diq | ld4 = [[Dimilî]] | lc5 = kiu | ld5 = [[Kirmanckî]] | lc6 = hac | ld6 = [[Goranî (kurdî)|Goranî]] | agahdarî = | ld7 = [[Lekî]] | lc7 = lki }} '''Zimanê kurdî''' komek zimanên kurdî ye ku li seranserê [[Kurdistan]]ê, dîasporaya kurdan, li herêmeke berfirehê [[Anatolyaya navîn|Anatolyaya Navîn]] û li herêma Xorasanê ji aliyê kurdan ve tê axavtin. Zimanê kurdî yek ji zimanên [[malbata zimanên hind û ewropî]] û zimaneke şaxa [[Zimanên îranî|zimanê îranîya]] rojava ye ku ji çend zaravayan pêk tê. Zaravayê herî berfirehê zimanê kurdî [[kurmancî]] yan jî kurdiya bakur e ku li hemî perçeyên Kurdistanê bi awayekî berfireh tê axaftin. Zaravayên zimanê kurdî [[zazakî]] li [[Bakurê Kurdistanê]]; [[kurmancî]] li [[Bakurê Kurdistanê|bakur]], [[Rojavaya Kurdistanê|rojava]], [[Rojhilata Kurdistanê|rojhilat]] û li [[Başûrê Kurdistanê|başûrê]] [[Kurdistan]]ê; [[soranî]] jî li [[Başûrê Kurdistanê|başûr]] û li [[Rojhilata Kurdistanê|rojhilata]] [[Kurdistan]]ê tê axaftin. Di roja îro de kurmancî bi alfabeya [[Hawar]]ê ku tîpê latînî ye, soranî jî bi alfabeya soranî ku ji tîpê erebî ye, tê nivîsandin. Berhema edebiyata kurdî bi pirranî bi helbestê ve girêdayî bû. Piştî sedsala 20an edebiyata wêjeya giştî ya kurdî pêş dikeve. Îro du zaravayên kurdî yên nivîskî yên sereke kurmancî û soranî ne. [[Soranî]] li gel erebî yek ji du zimanên fermî yên [[Iraq]]ê ye ku li [[Başûrê Kurdistanê]] û li Iraqê di belgeyên siyasî de wek "Kurdî" tê binavkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://kurdishacademy.org/ |sernav=Kurdish Academy of Language {{!}} enables the Kurdish language in new |malper=Kurdish Academy of Language |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2023-08-19 |roja-arşîvê=2017-09-11 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170911233756/http://www.kurdishacademy.org/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> [[Kurmancî]] di roja îro de bi taybetî ji aliyê saziyên çapemeniya ve tê bikaranîn. [[Kurmancî]] bi taybetî di salên dawiyê de li [[Bakurê Kurdistanê]] ji aliyê [[Tirkiyê]] ve bi awayekî tundî hatiye astengkirin ku hemî sazî û dibistanên taybet ku bi [[Kurmancî]] xebat û perwerdeyên xwe dimeşandin ji aliyê Tirkiyê ve hatiye girtin.<ref>{{Jêder-nûçe |url=https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-37513869 |sernav=Kapatılan TV'lerin yöneticileri kararı nasıl değerlendiriyor? |malper=BBC News Türkçe |ziman=tr |tarîxa-gihiştinê=2023-08-19 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cumhuriyet.com.tr/haber/12-tv-11-radyo-kanali-kapatildi-607682 |sernav=12 TV, 11 radyo kanalı kapatıldı |tarîx=2016-09-29 |malper=www.cumhuriyet.com.tr |ziman=tr |tarîxa-gihiştinê=2023-08-19 }}</ref> Yek ji saziyên [[Kurmancî]] ku ji aliyê Tirkiyê ve hatibû girtin [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] bû ku sazî niha xebatên xwe bi awayekî ne fermî dimeşîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://t24.com.tr/haber/musa-anter-ve-ismail-besikcinin-kurucusu-oldugu-istanbul-kurt-enstitusu-de-kapatildi,380383 |sernav=Musa Anter ve İsmail Beşikçi'nin kurucusu olduğu İstanbul Kürt Enstitüsü de kapatıldı |malper=T24 |ziman=tr |tarîxa-gihiştinê=2023-08-19 }}</ref> == Zarava == {{Gotara bingehîn|Zaravayên kurdî}} Koda [[ISO 639-1]] ya kurdî <tt>KU</tt> ye. Koda [[ISO 639-2]] ya kurdî <tt>KUR</tt> e. Koda [[DIN 2335]] ya kurdî <tt>KU</tt> ye. Li gorî belavbûna erdnîgarî, zimanê kurdî ji bilî welatên [[Ewropa]] û yên biyanî bi taybetî li hemû erdnîgariya xwe yanî li hemî herêmên Kurdistanê tê bikaranîn. Tev li navçeyîbûyînê ji nifşê mirovên vê navçeyê, gelek gel, ji rojava heta rojhilatê, li gelek welatan zêde û belav bûn. Lewra ye ku zimanê kurdî, yê ku li ser axeka fireh tê axaftin, ji gelek zaravayan pêk tê. Li gorî kitêba [[Şerefxanê Bedlîsî]] a [[Şerefname]], [[zaravayên kurdî]], [[eşîr]], [[komên kurd]] ji aliyê ziman, kevneşopî û rewşên civakî di nav çar beşan de ji hev cuda dibin: * [[Kurmancî]] * [[Lor]] * [[Kelhûrî|Kelhûr]] * [[Goran]] Kurmanciya bakur ([[kurmancî]]) û kurmanciya başûr ([[soranî]]) du zaravayên sereke ne. Ev her du zarava wekî zaravayên ku xwediyê wêjeyeke nivîskî ne, têne pejirandin. Van demên dawîn, zaravayê kirmanckî (dimilkî-zazakî) jî hêdî hêdî ber bi nivîskîbûnê ve gavan diavêje. Di nav zaravayên kurdî de zaravayê ku herî zêde pê tê axaftin kurmancî ye. Kurmancî li hemû deverên ku kurd lê dijîn pê tê axaftin. Piraniya kurdên ku kurmancî û zazakî diaxivin li [[bakurê Kurdistan]]ê dijîn. Her wiha li [[Qerejdax]]a bakurê Kurdistanê û li çend deverên mîna [[Anatolyaya navîn|Anatolyaya Navîn]] [[şêxbizinî]] lê dijîn. Şêxbizinî devokeke kelhurî ye ku li bajarê Kirmaşan û Îlamê bi heman devokê diaxivin. Tevlihevîya di warê zaravayan de pirî caran jî, ji ber navlêkirinê tê. Bo nimûne, ji bo kurmanciya bakur, li başûr behdînî û li rojhilat jî şikakî tê gotin. Her wiha ji bo zaravayê kurmancîya jêrîn jî, kurmanciya xwarû, soranî tê gotin. Heman tevlihevî di warê dimilkî de jî balê dikişîne. Navên wekî kirdkî, kirmanckî, dimilî, dêrsimkî, sobê û hwd têne bikaranîn. Ji bo hewramî jî navê goranî jî heye. <ref name="Mehmed Uzun 1992">Mehmed Uzun, ''Kürt Edebiyatına Giriş'', Ithaki Publishing, r.38, 1992.</ref> <ref name="Mûrad Ciwan 1992">Mûrad Ciwan, ''Türkçe Açıklamalı Kürtçe Dilbilgisi (Kurmanc Lehçesi)'', Weşanên Jîna Nû, Çapa Yekemîn, Swêd 1992</ref> <ref name="Ziya Gökalp 1992">Ziya Gökalp, ''Kürt Aşiretleri Hakkında Sosyolojik Tetkikler'', Sosyal Yayınlar, Çapa Yekemîn, Stenbol 1992.</ref> <ref name="Emîr Hesenpûr 1992">Emîr Hesenpûr, ''Nationalism and Language In Kurdistan'', Mellen Research University Press, Kanada 1992.</ref> [[Wêne:Kurdish manuscript in the British Library – start of the Nûbihara Biçûkan by Ahmad Khani (Ehmed Xani), the earliest Kurdish–Arabic dictionary in verse, 18th century (Or. 5932, f. 9r).jpg|thumb|Rûpelên yekem ên destnivîsek [[Nûbihara biçûkan|''Nûbihara Biçûkan'']] li [[British Library]], ''Or''. 5932, ''folio'' 9 ''recto''. ]] === Kurmancî, kurdiya bakur === {{Gotara bingehîn|Kurmancî}} Kurmancî jî yek ji zaravayên kurdî ye. Ji bo kurmancî, kirdasî, Bahdînan, û şikakî û kurmanciya bakur jî tê gotin. Kurmancî li her çar parçeyên Kurdistanê jî tê axaftin. Zaravayê kurmancî ew zaravayê kurdî ye ku herî zêde pê tê axaftin. Lê herî zêde li bakur û rojavayê Kurdistanê pê tê axaftin. li başur jî li duhok û şingal û li rojhilat jî li bajêrê ûrmîye tê axeftin. Zaravayê kurmancî her wiha li [[Ermenistan]]ê, li [[Xorasan]]ê, li nav kurdên [[Qefqasya]]yê, li Anatolyaya Navîn û li [[Diyaspora]]yê yanî li ([[Ewropa]] û [[Amerîka]]) yê pê tê axaftin <ref name=":0">Kovara Fêrname hejmar: 4</ref> [[Wêne:Kurdish manuscript in the British Library – start of the Edîqeya Îmanî by Ahmad Khani (Ehmed Xani), 18th century (Or. 5932, f. 14v).jpg|thumb|Rûpelên yekem ên destnivîsek ''[[Edîqeya Îmanî]]'' li [[British Library]], ''Or''. 5932, ''folio'' 14 ''verso''.]] ==== Rêzimana kurmancî ==== {{Gotara bingehîn|Rêzimana kurdî}} Ji ber ku zimanê kurdî zimanê gelekî bindesthîştî ye, îmkanên pêşdexistina sazî yên neteweyî nebûne û ji aliyê lêkolîn, lêgerîn, pêşxistina [[ziman]] û [[çand]]ê, hebûnên civakî û dîrokî ve bêpar maye. Zimanê kurdî têra xwe nehatiye lêkolînkirin û dewlemendiya wî nehatiye eşkerekirin.".<ref>Abdusamet Yigit, ''Şahmaran'', roman, Weşanên Han </ref> Sazî û dezgehên ku karibin vî zimanî pêş bixin, bi taybetî li hundurê welatî firsenda avabûnê nedîtine. Ji aliyê lêkolîn û lêgerînê ve zimannasên pispor yên bikêrhatî negihîştine. Hindek ronakbîrên ku bi îmkan û hewldanên xwe yên şexsî xwestine derkevin meydanê jî hergav rastî tehdîda dewletên serdest û zordar bûne. Ji ber vê yekê, lêkolînên li ser zimanê kurdî, heke em rewşa îstisnaî ya [[Başûrê Kurdistanê]] negrin ber çavan, bi xebatên van çend ronakbîran hatiye kirin û jixwe wan jî lêkolînên xwe li derveyî welatî kirine. Li Kurdistana Îraqê, ji ber vê serbestiya nisbî ya çandî ko encama têkoşîna neteweyî ya bêwestan û bênavber bûye û piştre jî, ji ber wê îmkana otonomiya mehdûtkirî ya berhema şerê salên 1960'an, li vê perçe ya Kurdistanê, wisa lê hatiye ko hejmara ronakbîr û saziyên ko li ser zimanê kurdî xebat kirine, ta dereceyekê zêdetir bûne. Li vê perçeya welatî mirov dikare behsa hin xebatên hêja bike. Ji bilî van tiştên ku li ser zimanê kurdî hatine nivîsîn, berhemên hin rojhilatnas, zimannas, gerrok û mîsyonerên biyanî hene. Ji xeynî vê, divê em xebatên wan dewletên ku Kurdistan bindest kirine û yên hin derûdorên ku hin hesabên wan li ser Kurdistanê hene jî nîşan bidin. Ev xebatên wiha yên li ser zimanê kurdî ne bi armanca zanistî, lê bi ya siyasî, hatine kirin. Ewan ne ku xwestine rastiyên zanistî derxin holê, lê xwestine îdîa û safseteyên ko xizmeta mexsedên wan ên siyasî dikin li nav gelî belav bikin. Dewleta Tirk ji ber ku heta îro hebûna gelê me înkar kiriye, muhawele kiriye ko kurdan wekî perçeyekê ji qewmên Tirk ên [[Asyaya Navîn]] bide nîşandan. Li ser zimanê kurdî jî îdîa kiriye ko ev ziman, zimanê civakeka tirknîjad (tirkên çiyayî) e û di netîceya asîmilasyonê da bûye zimanekî destkir (sunî) ku ji çend hezar peyvên erebî, farisî û tirkî pêkhatiye. Misyonerên biyanî jî gelek caran ji ber mexsedên siyasî yên li gor berjewendiyên welatên xwe û hin caran jî ji ber çavdêrî û lêkolînên xwe yên gelek seran serî (sethi) bi şaşî nivîsîne ku kurdî ne zimanekê serbixwe ye û devokeka farisiya kevin an jî ya nû ye. Hijmara yên ku li ser zimanê kurdî tehlîl û şiroveyên şaş ên qestî kirine yan jî bi nezanîn şaş çûne ji yek, du kesan ne zêdetir e, lê ji aliyê devokên zimanê kurdî de hejmara kesên ku bîr û baweriyên cuda cuda nivîsîne û pêşkar kirine gelek zêde ne. Li aliyê din, divê em rastiyekê jî qebûl bikin ku herçî lêkolînên niyetpak û zanistî bi hejmara xwe gelek kêm bin jî, ew bi xwe jî li ser zimanê Kurdî gihîştine bîr û baweriyên newek hev. Ji vî alî de jî nezelaliyek heye. Tevî hemû dijwarî, nezelalî û kêmasiyên lêkolînên ko li ser [[dengnasî]] ([[fonolojî]], [[peyvsazî]] ([[morfolojî]]) û [[hevoksazî|hevoksaziya]] ([[sîntaks]]a) zimanê kurdî hatine kirin, nîşan dane ku zimanê Kurdî, zimanekê serbixwe yê xwedî dîrokeka taybetî ya pêşveçûnê ye û vê rastiyê di warê zimannasiyê de xwe daye qebûlkirin. ==== Wêjeya kurmancî ==== {{Beşa vala|tarîx=adar 2024}} === Soranî === {{Gotara bingehîn|Soranî}} Soranî zaravayekî zimanê kurdî ye. Di rastiya xwe de ev navê devokekê ye ku li nêzîkî [[Hewlêr (parêzgeh)|Hewlêrê]] tê axaftin, lê di pêvajoya dîrokî de navê xwe li hemû devokên zaravayê [[kurdiya navendî]] kiriye. Îro devokên [[mukrî]], kurdî û yên din bi navê soranî têne nasîn. Bi giştî bi [[tîpên kurdî-erebî]] tê nivîsandin; herwiha, gotarên bi [[tîpên latînî]] jî hene. Soranî zêdetir li [[Kurdistan]]a başûr û rojhilat tê bikaranîn. === Kirmanckî/Zazakî === {{Gotara bingehîn|Zazakî}} [[Wêne:Distribution of Zaza Kurds.png|thumb|Geographical Distribution of Zaza Kurds]] Zazakî yanî kirmanckî yek ji zaravayên kurdî ye ku li bakurê Kurdistanê tê axaftin. Kirmanckî herî zêde li Dêrsim, Amed, Semsûr, Çewlig, Riha, Xarpêt, Erzîrom, Mûş û Bilîsê tê axaftin. Ji nav van bajaran li navenda Dêrsim û Çewligê herî zêde kirmanckî tê qisekirin. Feqet li navenda bajarên din kurmancî tê qisekirin. Kirmanckî tenê li bakurê Kurdistanê cih digire <ref name=":0"/> Ji bo kirmanckî; kirdkî, dimilî û zazakî jî tê gotin. {{Multiple image|image1=Kurdish manuscript in the British Library – Page of poetry in Gorani from the Gorani anthology in safina format, copied in 1197–8 AH 1782–4 CE (Or. 6444, f. 11r).jpg|image2=Kurdish manuscript in the British Library – Page of poetry in Gorani from the Gorani anthology in safina format, copied in 1197–8 AH 1782–4 CE (Or. 6444, f. 55r).jpg|header=Destnivîsara ya helbestan goranî li [[British Library]], ''Or''. 6444 (1197–1198 PH/1782–1784 [[PZ]])|header_align=c|caption1=''Or''. 6444, ''folio'' 11 ''recto''|caption2=''Or''. 6444, ''folio'' 55 ''recto''}} === Goranî/Hewramî === {{Gotara bingehîn|Hewramî}} [[Hewramî]] zaravayekî kurdî ye ku li başûr û rojhilatê Kurdistanê tê axaftin. Ligorî lêkolînên ku ta niha hatine kirin, hewramî yekem zaravayê kurdî ye ku pê nivîs hatîye nivîsîn. Zimanê wêjeya klasîk heta sedsala nozdehem li nav kurdên soranî-axêv, lekî-axêv, kelhurî-axêv û lorî-axêv bi giştî hewramî bûye. Ji vê hewramîyê re, ku ji bo wêjeyê hatîye bikaranîn, goranî hatîye gotin. Lewma jî ji hewramî re gelek caran goranî jî tê gotin. Feqet xelk ji bo vî zaravayî bi piranî hewramî dibêje <ref name=":0"/> Hewramî li başûr û rojhilatê Kurdistanê tê axaftin. === Xwarîn === {{Gotara bingehîn|Xwarîn}} [[Xwarîn]] yek ji [[zarava]]yên [[Kurdî]] ye. Çawa ku ji bo zaravayên din navên cuda tên gotin, her heman tişt ji bo Xwarîn jî heye. Ji bo [[Kelhurî]]; [[Feylî]], Kirmaşanî, û [[Lekî]] tê gotin. Kes hene ku bi çewtî navê Kelhurî ji bo Kurdiya Xwarîn (Başûrî) bikar tînin, lê Kelhurî bixwe beşek (devokek) ji zaravayê Xwarîn e. Hemî Kurdên Xwarîn Kelhur nînin. Divê em di bin banê Xwarîn de behsa [[şêxbizinî]] jî bikin. Şêxbizinî her çend li hin deverên [[bakur]]ê [[Kurdistan]]ê li hin gundan bê axaftin jî, zêdetir li Anatolyaya Navîn tê axaftin. Li gorî lêkolîneran şêxbizinî jî beşek ji Xwarîn e. Xwarîn her çend bi piranî li [[rojhilat]]ê Kurdistanê bê axaftin jî, li başûrê Kurdistanê jî li [[Xaneqîn]] û [[Mendelî]] tê axaftin. Li Kirmaşanê, her çend zaravayên [[soranî]], [[lekî]] û [[hewramî]] hebin jî, li wir zaravayê hevpar li nav kurdan Kelhurî ye<ref>Kovara Fêrname, hejmar: 4</ref> Zaravayekî din ê [[Kurdî]] jî [[Lekî]] ye. Lekî ji zaravayê sereke yê [[Xwarîn]] e. Lekî li rojhilatê Kurdistanê, bi giştî li Luristanê û navçeyên Kirmaşanê û Îlamê tê axaftin. Li Loristanê li navçeyên Kûdeşt, Nûrabad, Eleşter, Xoremabad, Birûcird, Endîmişk tê axaftin. Li Kirmaşanê li navçeyên Sehne, Kengawer û Hersînê tê axaftin. Navekî din bo lekî nîne. Lekî her lekî ye <ref name=":0"/> === Lorî/Bextiyarî === {{Gotara bingehîn|Lorî}} [[Lorî]] jî wekî [[lekî]] tenê li rojhilatê [[Kurdistan]]ê li [[Loristan]]ê tê axaftin. Di dîrokê de lor wek [[kurd]] hatine liqelemdan. Li gorî lêkolînan, [[Baba Tahirê Uryan]] bi lorî berhemên xwe dane <ref name=":0"/> Lê Lur xwe Kurd nabînin û zimanê Lurî li gorî rêziman jî ji Kurdî cuda ye û di malbata Farsî ye. === Ebdûyî === {{Gotara bingehîn|Kelûn Abdû}} Kelûn Abdû navê zaravayeke kurdî li Farsê ye. Gorî zimannasê alman [[Oskar Mann]] ev zarava yek ji zaravayên kurdî ye, a ku pir di têsîra farisî de maye. Kesên bi ve zaravaye diaxivin li gundê Abdû di navbera Kazerun û Şîrazê de rûdinên. Bi texmînî vana kurdên ku ji aliyê Sefewiyan ve ji Kurdistanê hatine mişextkirin in. Ji du eşîran pêk tê: Kardaran û Ebdûyî == Dîrok == [[Wêne:Gegenwärtiges Kerngebiet der kurdischen Siedlungsgebiete.jpg|thumb|321px|rast|Belavbûna zimanê kurdî li Rojhilata navîn û Sovyeta kevin]] [[Wêne:Kurdistan perce.jpg|thumb|321px|rast|Nexşeya erdan a Kurd]] Îro Kurd li ser erdnîgariya Kurdistanê ya ku di nav sinorên Tirkiye, Îran, Iraq û Sûriyê de hatiye dabeşkirin û li welatên Sovyeta berê (Ermenistan, Gurcistan, Azerbaycan) dijîn. Li Başûrê Kurdistanê kurdî û erebî zimanên fermî ne. Li Sûriyê, piştî guherînên sala 2026an, kurdî wekê 'zimanê neteweyî' hatiye naskirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://kurdinewsagency.com/li-suriye-zimane-kurdi-wek-zimane-neteweyi-hate-pejirandin-21924 |sernav=Li Sûriyê zimanê Kurdî wek zimanê neteweyî hate pejirandin - Albania News Agency |malper=kurdinewsagency.com |roja-gihiştinê=2026-02-27 |ziman=al }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://sana.sy/en/politics/2290787/ |sernav=President al-Sharaa issues decree that confirms Kurds as basic part of Syrian people |tarîx=2026-01-16 |roja-gihiştinê=2026-02-27 |ziman=en-US }}</ref> Li herêma [[Rojavayê Kurdistanê]] (Rêveberiya Xweser) jî kurdî, erebî û [[Zimanê suryanî|suryanî]] zimanên fermî ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://rojavainformationcenter.org/2023/12/aanes-social-contract-2023-edition/ |sernav=DAANES’ Social Contract, 2023 Edition |malper=Rojava Information Center |tarîx=2023-12-14 |roja-gihiştinê=2026-02-27 |ziman=en |jêgirtin=Languages: Arabic, Kurdish, and Syriac are official languages in the areas of the Democratic Autonomous Administration. |trans-quote=Ziman: Erebî, Kurdî û [[Suryanî]] li herêmên Rêveberiya Xweser a Demokratîk zimanên fermî ne. }}</ref> Li Tirkiye û Îranê tenê zimanê tirkî û farisî fermî ne. Bi zimanê kurdî re; li rojava Tirkî, li bakur ermenîkî, li rojhilata bakur azerî, li rojhilat farisî û li başûr zimanê erebî cîrantî dike. Kurdî her wiha li Ermenistan, [[Pakistan]], [[Efxanistan]], [[Hindistan]], Urdun, Filistîn, Misir û Libnanê jî tê axaftin. Li Xorasan, Tehran, Bexda, Şam, Enqere, Stembol, [[Qonye]] û bajarên wek Îzmîrê jî ji ber ku gelheyek mezin dijîn, zimanê Kurdî li van herêman jî tê axaftin. Bê guman ji ber ku gelê Kurd li gellek cihan bi cih bûye, Kurdî li wir tê bikaranîn. Sedema jiyîna gelê Kurd a li derveyî erdnîgariya xwe, digihîje bi deh an sedsalan berê. Cihên wek Efxanistan, Pakistan, Hindistan û Misir ji bo cîhadê çûne û li wir mane. Li cihên din jî ji ber mişextîkirinê bi cih bûne. Li gor lêgerînan îro gellek Kurd ji ber van koçan li welatên Ewropa, Amerîka û Awistralyayê jî dijîn. Zimanê tirkî ji malbata zimanê [[ûral-altay]], erebî ji ya [[Zimanên semîtîk|semîtîk]] (samî) û farisî jî, ji ya [[hind-ewropî]] ye. Ji van zimanan tenê kurdî û farisî ji heman koma zimanî ne.<ref>Philip Baldi, ''An introduction to the Indo-European languages'', SIU Press, rûpelê 13., 1999.</ref><ref>[https://global.britannica.com/topic/Indo-Iranian-languages Britannica - Indo-Iranian Languages]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=tebax 2021 }}</ref> Hem rêveberiya ereb û hem jî ya [[Gelê Farsê|faris]] hebûna kurdan wek kurd û zimanê wan jî wek zimanekî serbixwe dipejirînin, lê nêrîna fermî ya rêveberiya [[Tirkiye]]yê, vê yekê red dike û dibêje ku kurd bi binyada xwe ve tirk in. Ev raman bi taybetî piştî damezîrana komarê serdest bûye û wek bîrdoza fermî hatiye parastin. === Berî zayînê === Hê di deme sûmeriyan de, zimanê kurdî xwediyê pêşketina xwe bi awayê civatî ye. Gotina [[Gilgamêş]] bixwe jî, ku mirov li ser difikirê, Ji "ga" û "gir" pêk tê. Bi wê re, mirovekî ku şibandina wî ya weke gayekî tê ser ziman. Girbûna wî, bi wê re tê ser ziman. Bo mînak, ga pirr gir e. Bi wê girbûna xwe re lê tê şibandin. Di kêvalbarên tofane Nûh de, ji mihê re gotina "mî" û ji guh re "gû" tê gotin.<ref>Abdusamet Yigit, ''Dîroka zimanê kurdî, lêkolîn, beş: Kevneşopî, aqil û ziman, rûpel: ji 2an heta 7an çavkanî, malpere pene-kurd''</ref> Kurd, gelekî dêrin ê herêma [[Mezopotamya]]yê ne û xwedî şaristaniyeke dewlemend in. Ji pêşiyên kurdan pir bermayî mane, ku hinek jê berhemên nivîskî ne. Ji belgeyên ku bi dest ketine, em pê dihesin ku kurdan ji berê de nivîs bi kar anîne. Belê, ev kitêbok ne li dû aşkerakirin û peyitandina wan tiştan e ku li cîhanê gelek pispor û mirovên sade jî pê dizanin. Lê ji ber ku di van demên dawîn de, li ser mijara zimanê kurdî û kurdan gelek gengeşî û hewlên berevajîkirina rastiyan pêk hatin û di van gengeşiyan de ne pisporên mijarê yên kurd û ne jî saziyên wek enstîtuyê hebûn, ji lewre me pêwîst dît ku em bi awayekî puxteyî ji mijarên li ser zimanê kurdî behs bikin. Em xwedî wê baweriyê ne ku, ev kitêbok dê bi kêr bê da ku gengeşî û nîqaş li ser zemîneke rast bên kirin. [[Alfabe]]yên ku kurdan bi kar anîne Palpişt û belgeyên di dest me de, bi me bidin zanîn ku kurdan bi dirêjiya dîrokê re gelek alfabe bi kar anîne. Lê belê em pê nizanin bê kurdan serê pêşîn kîjan alfabe bi kar aniye û kengê dest bi nivîsandina nivîsê kiriye. Ji bilî alfabeyên ku em dê li jêrê bidin, kurdan [[xetên|xet]] [[aramî]], [[suryanî]] û [[grekî]] jî bi kar anîne. [[Wêne:Kurdish manuscript in the British Library – opening pages of Mem û Zîn by Ahmad Khani (Ehmed Xani), copied in 1221 AH 1806–7 CE (Or. 11996, ff. 1v–2r).jpg|thumb|Rûpelên yekem ên destnivîsek [[Mem û Zîn|''Mem û Zîn'']] li [[British Library]], ''Or''. 11996, ff. 1v–2r. (1221 PH/1806–1807 [[PZ]])]] [[Wêne:Kurdish manuscript in the British Library – two better-preserved pages of the Seyfu'l-mulûk showing a fully-vocalized rendering of the text, copied 1286 AH 1869–70 CE (Or. 8208, ff. 45v–46r).jpg|thumb|Rûpelên ên destnivîsek ''[[Sayf al-Mulūk]]'' li [[British Library]], ''Or''. 8208, ff. 45v–46r. (1286 PH/1869–1870 [[PZ]])]] === Zimanê kurdî di dema Şedadî û Merwaniyan de === Tê zanîn ku, beriya komarê, kurd wek qewmekî cihê û zimanê wan jî wek zimanekî serbixwe dihate dîtin. Ji bo nimûne, [[Ewliya Çelebî]] di berhema xwe ya navdar ‘[[Seyahatname]]yê de behsa zimanê kurdî û zaravayê wê dike.<ref>Martin Van Bruinessen, ''Evliya Çelebi’nin Seyahatname’sinde 16 ve 17. Yüzyıllarda Kürdistan''.</ref><ref>M.V.Bruinessen & H.Boeschoten, ''Evliya Çelebi̇in Diyarbekir: the relevant section of the Seyahatname'', Brill Archive, 1988.</ref> Ewliya Çelebî, dide xuyakirin ku zimanê kurdî zimanekî dêrin ango qedîm e û ji zimanên mîna farisî, dêrî û îbrî cuda ye. Her wiha, [[Sami Frashëri]], di kitêba xwe ya bi navê Kamusu'l-Alâm de û [[Ziya Gökalp]] jî di gotar, daxuyanî û berhema xwe ya bi navê "Kürt Aşiretleri Hakkında Sosyolojik Tetkikler" de, amaje dikin ku kurdî bi tu awayî naşibe zimanên din û kurdî zimanekî dewlemend û serbixwe ye. Lê piştî avakirina komarê, nemaze bi qanûna bingehîn a sala 1924’an, hebûna kurdan tê redkirin, her kesê li Tirkiyeyê dijî mîna tirk tê pejirandin. Peyvên mîna kurd, kurdî û [[Kurdistan]], ku di gelek belgeyên fermî yên [[osmanî]] û Tirkiyeyê de dihatin bikaranîn, têne qedexekirin. Hemû zanyarên ku li ser zimanê kurdî lêkolînên zanistî kirine didin xuyakirin ku, kurdî zimanekî serbixwe ye û tu têkilî û pêwendiya wê ne bi tirkî û ne jî bi erebî re heye. Li hêla din, kurd arî ne û ew farisan lêzimên hev in, zimanên wan jî, ji heman koma zimên e. Lê her yek jê zimanekî serbixwe ye. Ji mêj ve kurdan bi zimanê xwe perwerde û hîndekariyê dikirin. Li medreseyan li ser mijarên wekî [[matematîk]], [[mentiq]], [[gramer]], [[fiqih]] û hwd perwerdehî bi zimanê kurdî û erebî dibû.<ref>Mehmed Uzun, ''Kürt Edebiyatına Giriş'', Ithaki Publishing, r.36, 1992.</ref> Ev [[medrese]] piştî avakirina komarê hatin qedexekirin. Her wiha ligel vê yekê, weşan û nivîsandina bi kurdî jî hatin qedexekirin. Îro, rewş piçek guheriye, wekî berê bi tundî înkara kurdan û zimanê kurdî nayê kirin. Hejmara kesên ku vê yekê dikin, hindik e. Kesên statukoparêz, hebûna zimanê kurdî qebûl dikin, encax zimanê kurdî wek zimanekî paşvemayî û cîgehî (mehelî) bi nav dikin û hebûna zarava û devokên di zimanê kurdî de jî wek asteng li pêşiya perwerde, hîndekarî û weşanê didine nîşandan. Rast e ku di kurdî de zarava û devok hene, lêbelê ev rewş, ne tenê [[xweserî]] zimanê kurdî ye. Di hemû zimanan de zarava û devok hene. === Ji sedsala 20an heta îro === Ji ber parçekirina erdnigariya xwe ku ji alî mêtingeran pêk hatiye û piştê vî parçebûnê, gelê kurd di bin serweriya dugelên ku ew parçê Kurdistanê kirine nav sînorên xwe de jiyane, ji gellek nirxên xwe mehrûm mane. Bi taybetî pêşveçûna gelê kurd nehatiye xwestin û tu mafê saziyek ji alî sazûmanên damezrandî ve nehatiye dayîn. Tev li viya gellek mafê wî yê xwezayî hatiye qedexekirin û hemî saziyên van dugelan ku ji bo helandina ziman û pişaftinê hatine damezrandin, ji bo vî armanca xwe xebitîne. Digel van yên xwestine bi van nirxên xwe bijîn, ji bo wan hewl dane. Dawiya jiyanên xwe di zindan an jî di dardekirinê de dîtine. Ji ber vî yekê di warê ziman de em dikarin wisa bibêjin ku, pir hindik zimannas xwe gihîştandine. Lewra di van mercên dijwar de û tev li hemû qedexeyan mirov, derfetên fêrbûn û pêşvebirina zimanê xwe nedîtine. Zimannasên xwe gihîştandine jî, bi derfetên xwe û bi hewlên xwe, xwe gihîştandine û berhem danîne. Pirê wan jî li Ewropa perwerdehî û lêgerînan hîn bûne. Her wiha, îro ji ber bêdugelbûna gelê kurd, her zimannasê kurd rêzikên cuda didin an jî fikrên wan ên li ser rêzimanê kurdî diguherin. Ev jî ji ber bê dugelbûna gelê kurd û di warê zimanê kurdî de tunebûna saziyek zanistî ye. Li ser lêgerîna zimanê kurdî hinek zimannasên [[Ewropî]] jî xebitîne û di vî mijarê de berhem danîne holê. Piştê salê 1960an, li Başûr dû têkoşîna [[Mele Mistefa Barzanî]] bi damezrandina otonomiya gelê Kurd êdî rewşenbîr û zimannas hinek be jî bi hêsanî lêgerînên xwe pêş ve birine. Dugela tirk jî jixwe biteşeyek pêkenî gelê kurd wek gelek ji qewmên tirk ên [[Asyaya Navîn]] dihesiband û bi vî awayê dida naskirin. Zimanê kurdî jî wek "Ev, zimanek ji hezar peyvên wek tirkî, farisî û erebî pêk hatiye" daye zanîn. Yanî li gor dugela tirk; kurd ji nijadê tirk in, lê ji ber mercên erdnîgariya dijîn, zaravayê wan guheriye û navên wan jî tirkên çiyayî ne… Bi vî awayê azîneyek li ser helandina zimanê kurdî pêk aniye. Lê tev li bi sînor, li ser lêkolîn û lêgerîna xebata zimanê kurdî, li gorî pisporên vî babetê; zimanê kurdî, zimanek serbixwe ye û bi serê xwe xwemalî ye. Lewra li gor nivîs, jêma û dîroka xwe encam ev e ku, di warê zimanasiyê de zimanê kurdî xwe daye pêjirandin. === Derheqê standardbûna zimanê kurdî === Standardbûna zimanê kurdî tenê di zimanê nivîskî de heye, ne di yê devkî de. Armanca stadardkirinê bi piranî ji bo kurdiya nivîskî ya berbelav e. ==== Konferansa Zimanê Kurdî ==== {{Gotara bingehîn|Konferansa Zanistî ya Zimanê Kurdî}} Ji bo standardkirina zimanê kurdî gelek hewldan hene. Hewldana dawî '''Konferansa Zimanê Kurdî''' bû. Konferansa Neteweyî ya Kurdî ji sala 2001an pê ve çend salan hatiye lidarxistin. Ji bo beşdariya konferansê bi sedan delege, zimannas û kurdnas li Amedê civiyabûn. “Konferansa netewî ya zimanê kurdî, siyaseta ziman û birêxistinkirina tevgereke zimanê” 3-5 roj domiyaye. Di van rojan de panelên cuda pêk hatine. Digel bidawîbûna her konferansê encamnameyek ji bo parastin û pêşxistina zimanê kurdî hatiye weşandin. === Perwerdeya bi zimanê kurdî === {{Gotara bingehîn|Perwerdeya bi zimanê kurdî}} Heya sedsala 20an [[perwerde]]hiya bi zimanê kurdî ji bo kurdan hema hema tunebû, ji ber ku dibistan û [[zana]]yên herêmên kurdî bi piranî bi zimanên serdest dihatin dayîn. Sedema vê yekê jî ew e ku [[Kurdistan|herêmên niştecihbûna dîrokî ya kurdan]] ji ber şert û mercên [[erdnîgarî]] û [[Siyaset|siyasî]] bi sedsalan ji hev veqetiya bûn. Di encamê de danûstandina siyasî, [[çand]]î û [[wêje]]yî gelek bi zehmet bû. Li ser vê jî, ji ber zext û zordariya çandî û siyasî ya desthilatdarên herêmê, zimanê kurdî nekarîbû xwe weke zimanê perwerdehiyê bi cih bike. Ev rewş di [[sedsala 20an]] de, ku bi serhildanên siyasî, çandî û civakî re derbas bû, bi rengekî cidî û erênî guherî. Heta îro perwerdeya bi [[Zimanê bav û kalan|zimanê zikmakî]] ji bo kurdan ne tiştekî xwezayî ye. Yan perwerdehiya bi zimanê zikmakî ji bo wan bi qanûnê [[qedexe]] ye - wek li [[Tirkiye|Tirkiyê]], ku kurd bi zimanê xwe yê zikmakî bi zimanê bijarte yê kurdî fêr dibin û beşa kurdolojiyê di zanîngehê de hê nû hatiye vekirin - yan jî ev çend dehsal in ku ev yek pêkan e - wek li [[Hikûmeta Herêma Kurdistanê]], ku hemû perwerde û jiyan bi kurdî derbas dibe. Li [[Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê|Rojavayê]] hêmanên perwerdehiya bi zimanê zikmakî yên kurdî hatine danîn, lê ev yek di bin gefa dijminatî û [[Şerê navxweyî yê Sûriyê|aktorên şer ên li Sûriyê]] de ye. Xwendekarên kurd di perwerdeya bi zimanekî biyanî de zehmetiyan dikişînin. Ev rewş li herêmên kurdan dibe sedema zehmetiyên perwerdeya bilind û paşê jî werdigere zehmetiyên aborî, ji ber ku sîstema dibistanan zimanê wan li ber çavan nagire û ev yek bandorek neyînî li ser serkeftina akademîk dike. == Alfabe == {{Gotara bingehîn|Alfabeyên kurdî}} [[Wêne:Masî soratî.PNG|thumb|Alfabeya kurdî ya kevn e ku ji pirtûka Şewq el-Musteham fî marîfet rumuz el-alqlam, di sala [[856]]an de ji aliyê [[Îbn Wehşiye]] ve hatiye bikaranîn.]] Di zimanê hemû gel û neteweyên [[misilman]] de serdestî û bandora zimanê erebî berbiçav e. Her wiha di zimanê gelên îsewî de jî mirov rastî hîkarî û bandora zimanê [[latînî]] tê. Ev rewşa hanê ji ber ol û dîn e. Ji ber ku zimanê [[mizgeft]]ê û [[Quran]]ê erebî û yê dêrê jî [[latînî]] ye. Ji bilî vê yekê, hemû gelên cîranên hev ji ber sedemên cihê, ji aliyê zimên ve jî bandor li hev kirine û peyv dane hev û ji hev stendine. Îro mirov bi awayekî zelal di zimanê tirkî, kurdî û farisî de rastî peyvên erebî tê, her wiha van her çar zimanan ji hev û din peyv standine û dane hev. Ji ber ku wêjeya farisî demekê gelên wekî kurd, ereb û tirk ji xwe re hijmetkar hiştiye lewma jî peyvên wî zimanî ketine nav zimanê van gelan. Ev jî tiştekî asayî û siruştî ye. Alfabeyên ku heta niha kurdan bi kar anîne ev in: * [[Alfabeya kurdên êzîdî]]: Bi sedan sal e ev alfabe ji aliyê kurdan ve tê bikaranîn û ji 31 tîpan pêk tê. Ji milê rastê ber bi milê çepê ve tê nivîsandin. Hinek kes ji vê alfabeyê re ''Alfabeya Sirê'' (ango, bi erebî ''Huruful el-Sır'') jî dibêjin. Kitêba olî ya pîroz a êzîdiyan [[Mishefa Reş]] û [[Cilwe]] bi vê alfabeyê hatine nivîsandin .{{Çavkanî hewce ye|tarîx=adar 2024}} * [[Alfabeya kurdî ya erebî]].<ref name="Mehmed Uzun 1992">Mehmed Uzun, ''Kürt Edebiyatına Giriş'', Ithaki Publishing, r.38, 1992.</ref> * [[Alfabeya kurdî ya latînî]].<ref name="Mehmed Uzun 1992"/> * [[Alfabeya kurdî ya kîrîlî]].<ref>Mehmed Uzun, Aslı Tohumcu, ''Küllerinden doğan dil ve roman'', Ithaki Publishing, r.298, 2005.</ref> Ji bilî van alfabeyan, li [[Herêma Zêwê]] ya [[Rojhilatê Kurdistan]]ê, çav bi cureyeke nivîsê hatiye ketin ku li ser tepsiyeke zîvîn e. Li gor lêkolîneran, ev nivîs ji sedsala 8'an a berî zayînê maye û ev nivîs aîdê [[med]]an e.<ref>{{Jêder-kitêb |paşnav=[[Diyakonov]] |pêşnav=I. M. |sernav=Dîroka Medya (Istoriya Midii) |sal=1956 |weşanger=Akademiya Zanistî ya Yekîtiya Sovyetê |rr=83, 125 }}</ref> Ji bilî vê belgeyê, li cihekî din kes rastî heman cureyê nivîsê nehatiye. ==== Nîmûneyên alfabeyên kurdî ==== <gallery> Wêne:Kurmancî latînî.jpg|Kurdî (zaravayê kurmancî), bi tîpên latînî Wêne:Kurmancî erebî.jpg|Kurdî (zaravayê kurmancî), bi tîpên erebî Wêne:Kurmancî kîrîlî.jpg|Kurdî (zaravayê kurmancî), bi tîpên kîrîlî Wêne:Soranî latînî.jpg|Ev helbesta [[Evdila Peşêw]] bi soranî û tîpên latînî ye Wêne:Soranî erebî 2.jpg|Kurdî (zaravayê soranî), bi tîpên erebî </gallery> == Devok == [[Wêne:Kurdishdialects.png|thumb|Devok û zaravayên kurdî|471x471px]] Gelek devok û zarava, li gor navên mezhep, dever, eşîr û ol hatiye danîn. Bi vî awayê ji ber ku hatiye tevlihevkirin, ji bo van zaravayan nêrîn diguherin. Van navên zaravayan him ji alî lêkolîneran, him jî ji alî gel hatine dayîn. Di encama viya de jî li zaravayekî carna çend nav bi hev re hatine danîn. Wek mînak; navê zaravaya Kurmanciya bakur, di Kurdistana Rojhilat de wek Şikakî, di Kurdistana Başûr de wek Bahdînî, di Kurdistana Bakur de wek Kurmancî, di nav dimiliyan de jî Kirdasî an Kirmoncî tê binavkirin. Navê Kurmanciya Başûr di Kurdistana Rojhilat de wek Mukrî, di Kurdistana Başûrê biçûk de, di ya Bakur de û li Behdînanê Soranî ye. Di nav zarayan de ya herî tê tev li hev kirin di derbarê Goranî, Lûrî û Dimilî de ye. Hinekan van zaravayan zimanên wek bi serê xwe, hinekan jî wek zarava dîtine. Kesên ku naxwazin zimanê kurdî wek zimanekî serbixwe bipejirînin, axaftina her bajarî, heta ya her gundî wekî devok, heta hin caran jî wekî zarava bi nav dikin. Çawa ku di hemû zimanan de zarava û devok hene, wisa di zimanê kurdî de jî hene. Em ji bîr nekin ku standardî di zimanê nivîskî de heye, lê di zimanê devkî de. Bêyî mudaxele û statûya siyasî, zimanê standard pêk nayê. [[Ehmedê Xanî]] (sedsala 17’an), di berhema xwe ya navdar [[Mem û Zîn]]ê de zaravayê kurmancî li ser sê devokên bingehîn pareve kiriye. Em vê peyt û tespîta wî bi malikeke ji şahesera wî nîşan bidin: {{Jêgirtin|<br>Bohtî û mehmedî û silîvî Hin la’l û hinik ji zêr û zîvî. Mirov dikare vê gotina Ehmedê Xanî ji bo devokê kurmancî wekî bingeh bigire. Bi awayekî giştî lêkolîner, devokên zaravayên din jî wiha rêz dikin: Kurmanciya naverast (soranî): silêmanî, mukrî, sineyî. Kirmanckî (zazakî): devoka Dêrsimê û devoka Siwêregê.}} Kemal Fuat ku li ser ziman û wêjeya kurdî xebatê wî hene, zimanê Kurdî bi devok û zaravayan wisa ji hev cuda dike. {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !style="width:18%;"|[[Kurdiya bakûr]] !style="width:18%;"|[[Kurdiya navîn]] ([[Soranî]]) !style="width:18%;"|[[Kurdiya başûr]] !style="width:18%;"|[[Dimilî|Kurdiya Goran - Dimilî]] |- | # [[Kurdên Xorasanê]] # [[Şingal]]î # [[Şikakî]] # [[Bayezîdî]] # [[Hekarî]] û [[Bahdînî|Bahdînan]] # [[Botan]]î # [[Devoka Serhedê|Serhedî]] # [[Hesîçe (parêzgeh)|Hesekî]] # [[Licê]] # [[urmîyê]] # [[Şêxanî]] | # ([[Mukriyan (herêm)|Mukriyanî]] # [[Hewlêrî]] ([[Soranî Jêrî|Soranî]]) # [[Xoşnaw]]î # [[Pişder (navçe)|Pişderî]] # [[Silêmanî]] # [[Germiyanî]] ([[Kerkûkî]]) # Warmawayî # [[Cafî]] # [[Erdelanî]] ([[Erdelanî|Sineyî]]) # [[Gerrûsî]] | # [[Kirmaşan (parêzgeh)|Kirmaşanî]] # [[Kelhûrî|Kelhorî]] # [[Xaneqîn (navçe)|Xaneqînî]] # Kulyayî # Sincawî # [[Feylî (êl)|Feylî]] # Lekî # Beyrewendî # [[Mendelî|Mendali]] # [[Îlam (parêzgeh)|Ilam]]<br /> | * '''Dimilî''' * [[Hewramî (zarava)|'''Hewramanî''']] # Hewramî-Luhonî # Hewramî-Textî # Hewramî-Javerudî # Hewramî-Bêsaranî # Hewramî-Şayxanî # Hewramî-Helebceyî # Hewramî-Kenûleyî * '''Goranî''' # Bacelanî # [[Şebekî]] # [[Kakêyî]] # Zengeneyî # Gehwareyî |- |} == Dabeşandin == [[Wêne:Mid_East_Linguistic_lg_Kopiellllll.jpg|thumb|360px|Ciha zimanên kurdî (kurmancî, zazakî, soranî...) li nav zimanên Rojhilata Navîn'ê]] Cihê zimanê kurdî di dabeşandina zimanên hind û ewropî de wiha ye: * [[Zimanên hind û ewropî]] ** [[Zimanên hind û îranî]] *** [[Zimanên îranî]] **** Zimanên îranî yên rojava ***** Zimanên îranî yên bakûr-rojava ****** Zimanê kurdî û yên îraniya navendî {{Çavkanî hewce ye|tarîx=adar 2024}} ******* Zimanê kurdî ******** Kurmancî ******** Soranî ******** Kirmaşanî ******** Zazakî-Goranî Li gorî vê, zimanê kurdî zimanekî hind û ewropî ye, dikeve nav şaxê zimanên îranî û di vir de jî, ji desteka [[îraniya bakurê rojava]] dihêt hesabkirin. Her wekî tê zanîn, zimannasan di encama lêkolînên li ser zimanên dinyayê de, li gor nêzîkbûn an dûrbûna zimanan li ser esasê reh û rêçik û yên gelek aliyên din ev ziman ji hev veqetandine. Li goreyî hin zimanan, hin zimanên din nêzî hev dîtine û ew di malbateka zimanî de hesibandine. Dema mirov bala xwe dide zimanên hind û ewropî mirov rastî gelek peyvên nêzî hev tê. Ew rewşa hanê ji bo hemû zimanê ku di heman malbat û komê de ne, wisan e. [[Wêne:Kurdish manuscript in the British Library – pages of an English–Kurdish wordlist, early 19th century (Add MS 26319, ff. 9v) (detail).jpg|thumb|Destnivîs ferhenga [[brîtanî]] [[Înglîzî]]-Kurdî li [[British Library]], ''Add MS'' 26319, ff. 9r–10r. (Sedsala 19-an)]] === Li gorî lêkolinerên biyanî === Zimanê kurdî di dîroka nêzik de ji aliyê lêkolînerên biyanî ve cuda-cuda hatiye dabeşandin. Li ser vê mijarê [[Vladîmîr Mînorskî|Mînorskî]] wiha dibêje: {{Jêgirtin|Kurdî jî wekî farisî yek ji zimanên rojavayê Îranê ye. Her wekî [[Andreas]], [[Salamann]], [[Oskar Mann]], [[Meillet]], [[Lent]] û [[T. Tedesco]] jî gotiye, zimanê rojavayê Îranê dibin du bir, bakur û başûr, ew her du bir tevî hev bûne. Digel vê yekê jî, di zimanên îroyîn de gelek tiştên ji hev re biyanî hene, kurdî û farisî ji gelek aliyan ve xwediyên taybetiyên serbixwe ne. Ango zimanê kurdî dikeve birê bakurê rojavayê zimanê îranî.}} Di salên 1836-1837'an de G. Givrinli, di çend nivîsarên xwe de di babeta zimanê kurdî û etnografya wî de zimanê kurdî wek kurdiya xwarê û ya Jor ji hev cuda kiriye. Wî kurdiya jorîn wek; [[Mukrî]], [[Hekarî]], [[Şukakî]] û [[Bayezidî]], kurdiya xwarê jî wek; [[Lûr]], [[Kirmaşanî]], [[Lekî]] û [[Goranî]] ji hev cuda kiriye. [[Mele Mehmûdê Bazîdî]] ku ji bo konsolosê [[Erzirom]]ê [[Rûsya]]yê [[Auguste Jaba|Alexsander Jaba]] di sala 1858'an de, ferhenga di naveroka wî de zaravaya Hekarî û ya Rewendî heye, amade kir. Bazîdî di nav vî namilkeya amade kiribû de rêzikên rêziman û ya ewil jî di kitêbê de li gor cihêbûna herêm û eşîrên xwedî zaravayên cuda nivîsiye. [[Peter Lerch]], zimanê kurdî wek [[Zaza]], [[Kurmancî]], [[Kirmaşanî]], [[Goranî]] û [[Lor]] kiriye pênc beş. [[Ely Bannister Soane]], di sala 1913'an de di berhema xwe de zimanê kurdî bi sê zaravayan ji hev cuda dike: [[Kurmancî|Kurmanciya Jorîn]] - [[Kurdiya jêrîn]] - [[Lûrî]], [[Dimilî]], [[Hewramî]] û [[Goranî]] Herwiha, [[Eladîn Secadî|Elaeddîn Secadî]] di berhema xweya "destûr û ferhenga zimanê kurdî, erebî û farisî" de wusa diyar dike: {| class="sortable wikitable" |+Nimûneyên ji zaravayên kurdî |- ! [[Kurmancî|Kurdiya Bakur]]||[[Soranî|Kurdiya Navîn]]||[[Kurdiya jêrîn]]||[[Lekî]]||[[Hewramî]]||[[Zazakî]] |- |Êvar||êware||îware||îware||wêrega||şan, êre |- |Bira||bira||bira||bira||bira||bira |- |Tu, te||tu||tu||tu||to||ti, to |- |Hesin||asin||asin||asin||asin||asin |- |Erd/zemîn||herd/zemîn/zewî or eriz||zeü/zemîn||zewî||?||erd/hard |- |Vir||êre||îre||îre||îge||îta/ewta |- |Hingiv||hengwîn||heseł||?||?||hingimên |- |Kurt||kurt||kuł||kul||kurt||kilm, kirr |- |Lêv||lêw||lîw|| lêw/liç||lêw/lic||lew |- |Meh||mang||maň||mang||mange||aşme, menge |- |Nav||naw||naw||nom||nam||name |- |Na||na||ne||na||na||nê |- |Nû, nuh||niwê, nêw, taze||nû/ taze||?||newe||newe |- |Neh||no||nû||nû||no||new/now/no |- |Parêz, bihişt||perdêz/beheşt||beheyşt||?||?||behişt, cenet |- |Sipînax||sipenax||isfenac||?||?||îspenax |- |Sitêr||estêre||sitare/hesare||asare||hesare||estare |- |Keç, dot||-||düet||dit||-||keyna/çêna |- |Dilop||dilop||tik||?||dilop||dalpa |- |Roj||roj||řûj||řûj||roj||roj/roz/roc |- |} == Binêre == * [[Zimanê kurdî li gora Şerefxan]] * [[Zimanê kurdî li gora Kemal Fûad]] * [[Zimanê kurdî li gora Fûad Heme Xurşîd]] * [[Zimanê kurdî li gora Ziya Gökalp]] * [[Nêrûmên Kurdî]] == Çavkanî == {{Çavkanî|2}} == Girêdanên derve == * [http://kurdonline.ru/ Online ferhengoka rûsî-kurdî û kurdî-rûsî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517154019/http://kurdonline.ru/ |date=2014-05-17 }} * [http://www.pen-kurd.org/2011/2012/Abdusamet_DirokaZiman.html Dîroka Zimanê Kurdî, ji Pena-kurd] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130623084235/http://www.pen-kurd.org/2011/2012/Abdusamet_DirokaZiman.html |date=2013-06-23 }} − [[Abdusamet Yigit]] * [http://www.institutkurde.org/langue/ La langue kurde] ji aliya [http://www.institutkurde.org/ Enstîtuya kurdî ya Parîsê] (fr) * [http://www.kurdishacademy.org The Kurdish Academy of Language] * [http://www.kurdigeh.com/rwdx/sitepdf/ibrahimseydo-demenkurdi-ZEND.pdf Di kurmanciyê de sîstema deman] − [[Îbrahîm Seydo Aydogan]] * [http://www.kurdigeh.com/rwdx/sitepdf/Ib.Seydo-terminoloji.pdf Rêzimanên kurdî û termînolojiya wan ya zimannasiyê] − [[Îbrahîm Seydo Aydogan]] * [http://www.institutkurde.org/en/conferences/kurdish_studies_irbil_2006/Ibrahim+Seydo+AYDOGAN.html Identification des temps verbaux dans les grammaires kurdes] (fr) * [http://vahidrch.persiangig.com/document/ph.pdf Southern kurdish phonetic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723065907/http://vahidrch.persiangig.com/document/ph.pdf |date=2012-07-23 }} * [http://ferheng.org/ ferheng.org] − Ferheng * [http://dictionary.suleyman.cc/kurtce.php Ferhengê Kurdî <-> Tirkî ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090830174607/http://dictionary.suleyman.cc/kurtce.php |date=2009-08-30 }} * [Kovara Fêrname, hejmar: 4] {{Zimanên îranî}} {{Zimanê kurdî}} {{Zaravayên zimanê kurdî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Zimanên Azerbaycanê|Kurdî]] [[Kategorî:Zimanên Ermenistanê|Kurdî]] [[Kategorî:Zimanên Gurcistanê|Kurdî]] [[Kategorî:Zimanên Iraqê|Kurdî]] [[Kategorî:Zimanên Îranê|Kurdî]] [[Kategorî:Zimanên Îsraêlê|Kurdî]] [[Kategorî:Zimanên Kurdistanê|Kurdî]] [[Kategorî:Zimanên Libnanê|Kurdî]] [[Kategorî:Zimanên Sûriyê|Kurdî]] [[Kategorî:Zimanên Tirkiyeyê|Kurdî]] [[Kategorî:Zimanê kurdî| ]] 64z35j10gtjakrijimmx94tgqo0yh77 0 674 2102793 2045017 2026-11-09T13:30:16Z MikaelF 935 2102793 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank nivîskar | nav = | wêne = Adar Jiyan (cropped).png | mezinahiya_wêne = | sernavê_wêne = Adar Jiyan 2018 | navê_rastî = | zimanê_navê_rastî = | navê_jidayikbûnê = | navê_din = | roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn sal|1965}} | cihê_jidayikbûnê = [[Stewr]], [[Mêrdîn]] | roja_mirinê = | cihê_mirinê = | netewe = Kurd | hevwelatî = | perwerde = | pîşe = Nivîskar | salên_çalak = | serdem = | berhem = | tevger = | şêwe = | ziman = [[Kurdî]] | hevjîn = | xelat = | malper = | mijar = }} '''Adar Jiyan''' [[nivîskar]]ekî [[kurd]] e. Adar Jiyan di sala [[1965]]an de li gundê xwe [[Dengiza]] ku bi ser [[Stewr]]a [[Mêrdîn]]ê ve ye, hatiye dinyayê. == Kurtejiyan == Jiyan [[dibistana seretayî]] li gundê xwe xwend. [[Dibistana navîn]] li Stewrê, peyre jî [[Amadeyiya Îmam-Xetîbê a Mecanî]] li Mêrdînê, [[Enstîtuya Perwerdehiyê li Rihayê]] kuta kir. Sê salan li beşa Zanîngeha [[ziman]], [[dîrok]] û [[Erdnîgarî|erdnîgariyê]] Beşa Zimanê Fransî û Wêjeyê xwend, belê ji ber sedemên siyasî nivco hişt. Gelek caran hat girtin û darizandin. Wekî mamosteyê polê hate wezîfedarkirin. Li gelek bajaran geriya û hate mişextin. Vêga mamoste ye. == Karê rojnamenivîsiyê == Heta niha di gelek kovar û rojnameyên kurdî û tirkî de nivîsên wî hatine weşandin. Wî di [[Azadiya Welat]], [[Jiyana Rewşen]], [[Tîroj]], [[Vesta]], [[Hîwa]], [[Kevan]], [[Bîrnebûn]], [[Nûbihar]], [[Zend]], [[Kovara W]], [[Güney]] [[Tûrik]] (pêveka [[Azadiya Welat]]), [[Gulistan]] û [[Rojev]]ê de nivîsandiye. == Berhem == * ''[[Seyrê]]'' Destan (kurdî) * ''[[Raveya Peyvan]]'' (kurdî) ([[Weşanên Perî]]) * ''[[Ziman û Jiyan]]'' (kurdî) ([[Weşanên Perî]]) * ''[[Sekeftina Morîstanan]]'' (kurdî) ([[Weşanên Perî]]) * ''[[Şevên Koçber]]'' (çîrok, kurdî) ([[Weşanên Perî]]) * ''[[Nêzîkahîtêdanek Perwerdekar Ji bo Arîşeyên Perwerdehiyê]]'' (tirkî) * ''[[Mamoste Bi Hezkirinê Tê Nasîn]]'' (tirkî) * Fêrname, Perwerdehî, weşanên J&J, 2005, Kurdî * Hebûn, Felsefe Weşanên J&J, 2005, Kurdî * Hewisîn, perwerdehî/pedagojî, weşanên J&j, 2005, Kurdî * Mewlûd, wêje/qesîde, weşanên J&J, 2005, Kurdî * Xwendina Pirtûkê, Perwerdehî, Weşanên Sîtavê, 2006, Kurdî * Şîva Rovî û Leglegê, Perwerdehî, Weşanên Sîtavê, 2006, Kurdî * Gerdêleya Baxçevan, perwerdehî, Weşanêm Sîtavê, 2006, Kurdî * Sabûna Kesk, Perwerdehî, Weşanên Sîtavê, 2006, Kurdî * Jina Ciwan û Sê Kalemêr, Perwerdehî, Weşanên Sîtavê, 2006, Kurdî * Kêvroşka Jêhatî, Perwerdehî, Weşanên Sîtavê, 2006, Kurdî * Bexişandin, Weşanên Sîtavê, 2006, Kurdî * Pêşbaziya Bezê, Perwerdehî, Weşanên Sîtavê, 2006, Kurdî * Hechecik û Beytik, Üerwerdehî, Weşanên Sîtavê, 2006, Kurdî * Banga Kêvroşka Ciwan, Perwerdehî, Weşanên Sîtavê, 2006, Kurdî == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Nivîskar-kurd-şitil}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1965]] [[Kategorî:Nivîskarên ji Stewrê]] [[Kategorî:Nivîskarên kurd]] [[Kategorî:Nivîskarên kurd ên mêr ên sedsala 20an]] [[Kategorî:Nivîskarên kurd ên mêr ên sedsala 21ê]] [[Kategorî:Nivîskarên zimanê kurdî]] br7doh4aj3kf5hrqp9zsbve465dpj00 0 929 2102909 2102698 2026-11-09T18:16:45Z Ahmed A Issa 177108 2102909 wikitext text/x-wiki Ev lîsteya wan [[weşanxane|weşanxaneyan]] e ku li Kurdistanê û cîhanê berhemên bi kurdî diweşînin. == Weşanxaneyên kurdî == {| class="sortable wikitable" |+ Weşanxaneyên ku bi kurdî diweşînin |- ! Navê weşanxaneyê ! ! Destpêka weşandinê ! Welat ! Not |- | [[Weşanxaneya Apec]]<br><small>https://apecpublishing.com</small> | APEC | 1988<ref>https://apecpublishing.com/om-oss/</ref> | [[Swêd]] | |- | [[Weşanên Aram]]<br><small>http://www.kurdilit.net/?p=2553</small> | Aram | | | |- | [[Weşanên Ava]] | Ava | | | |- | [[Weşanên Avesta]]<br><small>https://www.avestakitap.com</small> | Avesta | | | |- | [[Weşanên Berfîn]] | [[Berfîn]] | | | |- | [[Weşanên Belkî]] | [[Belkî]] | | | |- | [[Weşanên Bajar]] | [[Bajar (weşan)|Bajar]] | | | |- | [[Weşanxaneya Diljen]] | Diljen | | | |- | [[Weşanên Doz]] | Doz | | | |- | [[Weşanên Evra]] | Evra | | | |- | [[Weşanên Firat]] | [[Firat (weşanxane)|Firat]] | | | |- | [[Weşanên Han]] | Han | | | |- | [[Weşanên Hivda İletişim]] | Hivda İletişim | | | |- | [[Weşanên J&J]] | J&J | | | |- | [[Weşanên Kent]] | Kent | | | |- | [[Weşanên Lîs]]<br><small>https://www.lisyayinevi.com</small> | Lîs | | | |- | [[Weşanên Mezopotamya]] | Mezopotamya | | | |- | [[Weşanên Nûdem]] | Nûdem | | | |- | [[Weşanên Nûbihar]]<br><small>https://www.nubihar.com</small> | [[Nûbihar (kovar)|Nûbihar]] |1992 | | |- | [[Weşanên Özge]] | Özge | | | |- | [[Weşanxaneya Pencinar]] | Pencinar | | | |- | [[Weşanên Sî]] | Sî/Mîr | | | |- | [[Weşanên Şilêrê]] | Şilêre | | | |- | [[Weşanên Pêrî]] | Perî | | | |- | [[Weşanên Roja Nû]] | Roja Nû | | | |- | [[Weşanên Rewşen]] | Rewşen | | | |- | [[Weşanên Ronahî]] | Ronahî | | | |- | [[Weşanxaneya Roşna]] | Roşna | | | |- | [[Weşanên Komela Jinên Kurdistanê li Swêdê]] | Weşanên Komela<br>Jinên Kurdistanê li Swêdê | | | |- | [[Weşanên Pelê Sor]] | Pelê Sor | | | |- | [[Weşanxaneyê Vate]] | Vate | | | |- | [[Weşanxaneya Spîrêz]]<br><small>https://www.spirez.org</small> | [[Weşanxaneya Spîrêz|Spîrêz]] | 10/02/2002<ref>[https://www.spirez.org/about/About%20us%20L%20.pdf https://www.spirez.org/about/About%20us%20L%20.pdf]</ref> | [[Dihok]],<br>[[Başûrê Kurdistanê]] | |- | [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] | [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] | | Stembol,<br>Tirkiye | |- | [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Amedê]] | [[Enstîtuya Kurdî ya Amedê]] | | Amed, Bakurê Kurdistanê,<br>Tirkiye | |- |} == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Lîste]] [[Kategorî:Weşanxane]] 09alv3upnhqb12d0ty38vz1sb3s4ler 0 9183 2102954 2098982 2026-11-09T20:34:28Z Prosnu 65060 2102954 wikitext text/x-wiki {{xebat|şirove=Ji nû ve tê nivîsandin.|nekat=1}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = <big>Orşelîm</big> | navê_rastî = {{Unbulleted list|{{Navê rastî|he|ירושלים|italics=off}}|{{Navê rastî|ar|<small>القُدس</small>|italics=off}}}} | wêne = [[Wêne:Jerusalem infobox image.JPG|280px]] | alt_wêne = '''Ji serî çeperast''': Nêrîna asoya Orşelîmê ji bakurê [[Mar Elias Monastery|St. Elijah Monastery]], [[souq]] di [[Bajarê kevn (Orşelîm)|Bajarê kevn]], [[Mamilla Mall]], [[Knesset]], [[Qubeya rock]] serdestî [[Bajarê kevn (Orşelîm)|Bajarê kevn]], kelha (zanîn wek [[Birca Dawidê]]) û [[Sûrên Orşelîmê|Sûrên bajarê kevn]], û [[Sûrên Rojava]]. | wêneya ala = Flag of Jerusalem.svg | wêneya nîşan = Emblem of Jerusalem.svg | mezinahiya_nîşanê = 60px | bernav = ''Ir ha-Kodesh'' (Bajarê Pîroz),<br>''Bayt al-Maqdis'' (Mala Pîrozî),<br>''Bait-ul-Muqaddas''<ref>{{Jêder-malper |url=https://books.google.com/books/about/Baitul_Muqaddas.html?id=Q08engEACAAJ&redir_esc=y, |sernav=Baitul Muqaddas |nivîskar= |tarîx=1 kanûna paşîn 2007 |weşanger=Book Home |via=Google Books }}</ref> | nexşeya reptiye = Îsraêl | binnivîsa çespik nexşe = Nexşeya Cihan Îsraêl | koordînat = {{Koord|31|47|N|35|13|E|region:IL|format=dms|display=inline,title}} | dîmena koordînatê = inline,title | koordînata wikidata = yes | formata koordînatê = dms | etîketa_binebeşê = Welat | navê_binebeşê = [[Filistîn (herêm)]] | etîketa_binebeşê1 = Rêveberî | navê_binebeşê1 = {{ISR}} | etîketa_binebeşê2 = Îdîakirin | navê_binebeşê2 = [[Dewleta Filistînê|Filistîn]] û [[Îsraêl]] | etîketa_binebeşê3 = [[Navçeyên Îsraêlê|Navçe]] | navê_binebeşê3 = [[Navçeyên Orşelîmê]] | etîketa_binebeşê4 = [[Wîlayetên Filistînê|Wîlayet]] | navê_binebeşê4 = [[Wîlayetên Orşelîmê]] | sernavê damezrandinê = [[Gihon Spring]] | dema damezrandinê = 4500 BZ | sernavê damezrandinê1 = [[Bajarê Dawidê]] | dema damezrandinê1 = 1010 BZ | etîketa_avakirinê2 = [[Sûrên Orşelîmê|Sûrên bajarê kevn]] | dema_avakirinê2 = 1541 | etîketa_avakirinê3 = [[Şerê Orşelîmê]] | dema_avakirinê3 = 18'ê Pûşperê 1948 | etîketa_avakirinê4 = [[Roja Orşelîmê|Jinûve Yekbûn]] | dema_avakirinê4 = 7'ê Pûşperê 1967 | etîketa_avakirinê5 = [[Qanûna Orşelîmê]] | dema_avakirinê5 = 30'ê Tîrmehê 1980 | cureyê_hikûmetê = [[Encûmena Şaredariya Hikûmetê|Encûmena Şaredariyê]] | encumena_îdarî = [[Şaredariya Orşelîmê]] | etîketa_serok = [[Şaredarê Orşelîmê|Şaredar]] | navê_serok = [[Nir Barkat]] | etîketa_serok1 = Şaredarê Filistînê | navê_serok1 = [[Zaki al-Ghul]] | cureyê_demografiyê = Etnîkî (2016)<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jerusalem.muni.il/en/Visitors/Facts/Pages/default.aspx |sernav=Facts and Figures |nivîskar= |tarîx= |xebat=jerusalem.muni.il }}</ref> | 1etîketa_demografiyê1 = [[Îsraêlê Cihû|Cihû]] | 1etîketa_demografiyê2 = [[Hemwelatiyên ereb ên Îsraêlê|Ereb]] | 1agahiya_demografiyê1 = 64% | 1agahiya_demografiyê2 = 35% | tercîha_yekeyê = dunam | temamiya_qadê_donim = 125156 | qada_metro_donim = 652000 | bilindahî_m = 754 | gelhe metro = 1,124,300<ref>{{Jêder-malper |sernav=LOCALITIES, POPULATION AND DENSITY PER SQ. KM., BY METROPOLITAN AREA(1) AND SELECTED LOCALITIES |url=http://www.cbs.gov.il/shnaton66/st02_25.pdf |weşanger=[[Israel Central Bureau of Statistics]] |tarîxa-gihiştinê=18 îlon 2016 }}</ref> | gelhe tîrbûn = 6917.1 | berbelaviya_nifûsa_bajarî_km2 = | berbelaviya_nifûsa_gundewarî_km2 = | berbelaviya_nifûsa_metro_km2 = | demonîm = orşelîmî, qudsî | navçeya demjimêr = +2 | hejmara_utc1 = +3 | koda_postayê = 9XXXXXX | koda_telefonê = +972-2 | malper = [http://www.jerusalem.muni.il/en/Pages/default.aspx jerusalem.muni.il] }} '''Quds<ref>Şirîn (1996). Nî Roj language learning series: English-Kurmanji Kurmancî - Ingîzî Word List. r. 172.</ref><ref>https://beta.rudaw.net/kurmanci/categories/gr/1281859</ref><ref>{{Jêder-kitêb|sernav=[[Hawar 2|Hawar 2 Hejmar 24-57 (1934-1943)]]|paşnav=Bedirxan|pêşnav=Celadet Alî|weşanger=Stokholm: Nûdem|sal=1998 |rûpel=785, 886, 928, 1049, 1062, 1081, 1134}}</ref>''' an '''Qidis<ref>{{Amîrxan, 1992|r=376|jêgirtin='''Qidis''' Jerusalem}}</ref>''' an '''Qûdûs''' an '''Orşelîm'''<ref>Şirîn (1996). Nî Roj language learning series: English-Kurmanji Kurmancî - Ingîzî Word List. r. 172.</ref><ref>Mizgîniya Îsa Mesîh li gor Metta, 2015.</ref><ref>https://www.dengeamerika.com/a/turkish_stabs_israel_police/7591895.html</ref><ref>https://beta.rudaw.net/kurmanci/categories/gr/1281859</ref> an jî '''Jerûsalem'''<ref>{{Îzolî, 2007|r=1146|jêgirtin=Qûdûs/Jerûsalem}}</ref> ({{bi-he|יְרוּשָׁלַיִם|Yerushaláyim}}; {{bi-ar|القُدس|al-Quds}}; bi zimanê misrî yê kevin ''Ruşalimum'', bi zimanê asûriyan ê kevin ''Urusalim'' an jî ''Urisalimmu''; bi zimanê yewnanî ê kevin ''Hiyerosolyma'' {{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2024}}), bajarekî rojavayê Asyayê ye Li ser deştek li çiyayiyên di navbera [[Deryaya Navîn]] û [[Gola Mirî|Deryaya Mirî]] de ye. Orşelîm yek ji kevintirîn bajarên cîhanê ye û ji bo sê dînên sereke yên îbrahîmî: [[Cihûtî]], [[Xiristiyanî]] û [[Îslam]]ê wekî bajarekî pîroz tê binavkirin. Ji ber ku [[Îsraêl]] saziyên xwe yên sereke yên hikûmetê li wir diparêze û [[Dewleta Filistînê]] di dawiyê de wê wekî kursiya desthilatdariya xwe pêşbîn dike, hem Îsraêl û hem jî Filistîn bajarê Orşelîmê wekî paytexta xwe îdîa dikin. Di dema [[Îbrahîm]] de Melkîsedek li Orşelîmê padîşah û kahîn bû ([[Destpêkirin]] 14:18). Wek ku ji "Nameyên el-Amarnayê" kifş dibe ,{{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2024}} Orşelîm di sedsaliya 14'an berî zayînê de, di destê misriyan de bû. Piştî misriyan û heta dema [[Dawid]] padîşah, bajar di destê yêbûsiyan de ma.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2024}} Di sala 1000 berî zayînê Dawid Orşelîm vegirt (Samûêl II, 5:6-10) û kir peytexta xwe û kurên xwe. Ev wilo ma heta ku 587 berî zatînê padîşahê babîloniyan [[Nebûkadnesar]] êrîşî Orşelîmê kir û bajar ket destê wî. 537 berî zayînê padîşahê farisan [[Kîros]] destûr da cihûyan ku ji Babîlê vegerin cihê xwe û peytexta xwe dîsa ava bikin. Di sala 70'ê berî zayînê serleşkerê romayî [[Tîtus]] bi artêşa xwe ve Orşelîm vegirt, şûreyên bajêr hilweşandin û gelek xanî jî xera kirin. Di serîhildana Bar Koxba de (132 piştî zayînê) artêşa romayiyan careke din ket Orşelîmê û hemû cihû hatin sirgûnkirin; hingê romayiyan jî navê bajêr danî ''Eliya Kapîtolîna''.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2024}} Bi vê yekê dixwestin ji pûtekî wan ê bi navê "Yûpiter Kapîtolînus" re hurmetê bikin. 638 piştî zayînê misilman ketin Orşelîmê û navê bajêr kirin [[Quds]], yanî "pîroz".{{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2024}} == Navên cuda yên bajarê Orşelîmê == Bawermendên mesîhî û misilman bajar wekî "Bajarê Pîroz" (bi îngilîzî: ''the Holy City''), "Qudsa Pîroz" û "Qudsa Şerîf" (''Kudüs-i Şerif, Quds ash-Sharif'') bi nav dikin. == Galerî == <gallery> Wêne:Emblem of Jerusalem.svg|Mertala Orşelîmê Wêne:Flag of Jerusalem.svg|Alaya bajarê Orşelîmê Wêne:Western wall jerusalem night.jpg|Dîwarê rojava yê Orşelîmê </gallery> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Lîsteya paytextên Asyayê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|31|47|00|N|35|13|00|E|type:city(780200)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Îsraêlê]] [[Kategorî:Filistîn]] [[Kategorî:Orşelîm| ]] [[Kategorî:Paytextên Asyayê]] [[Kategorî:Xakên pîroz]] 7yv2mt6wvj9hojso9fdf03fu8tlzi8l 2102955 2102954 2026-11-09T20:37:43Z Prosnu 65060 2102955 wikitext text/x-wiki {{xebat|şirove=Ji nû ve tê nivîsandin.|nekat=1}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = <big>Quds</big> | navê_rastî = {{Unbulleted list|{{Navê rastî|ar|القُدس|italics=off}}|{{Navê rastî|he|<small> ירושלים </small>|italics=off}}}} | wêne = [[Wêne:Jerusalem infobox image.JPG|280px]] | alt_wêne = '''Ji serî çeperast''': Nêrîna asoya Orşelîmê ji bakurê [[Mar Elias Monastery|St. Elijah Monastery]], [[souq]] di [[Bajarê kevn (Orşelîm)|Bajarê kevn]], [[Mamilla Mall]], [[Knesset]], [[Qubeya rock]] serdestî [[Bajarê kevn (Orşelîm)|Bajarê kevn]], kelha (zanîn wek [[Birca Dawidê]]) û [[Sûrên Orşelîmê|Sûrên bajarê kevn]], û [[Sûrên Rojava]]. | wêneya ala = Flag of Jerusalem.svg | wêneya nîşan = Emblem of Jerusalem.svg | mezinahiya_nîşanê = 60px | bernav = ''Ir ha-Kodesh'' (Bajarê Pîroz),<br>''Bayt al-Maqdis'' (Mala Pîrozî),<br>''Bait-ul-Muqaddas''<ref>{{Jêder-malper |url=https://books.google.com/books/about/Baitul_Muqaddas.html?id=Q08engEACAAJ&redir_esc=y, |sernav=Baitul Muqaddas |nivîskar= |tarîx=1 kanûna paşîn 2007 |weşanger=Book Home |via=Google Books }}</ref> | nexşeya reptiye = Îsraêl | binnivîsa çespik nexşe = Nexşeya Cihan Îsraêl | koordînat = {{Koord|31|47|N|35|13|E|region:IL|format=dms|display=inline,title}} | dîmena koordînatê = inline,title | koordînata wikidata = yes | formata koordînatê = dms | etîketa_binebeşê = Welat | navê_binebeşê = [[Filistîn (herêm)]] | etîketa_binebeşê1 = Rêveberî | navê_binebeşê1 = {{ISR}} | etîketa_binebeşê2 = Îdîakirin | navê_binebeşê2 = [[Dewleta Filistînê|Filistîn]] û [[Îsraêl]] | etîketa_binebeşê3 = [[Navçeyên Îsraêlê|Navçe]] | navê_binebeşê3 = [[Navçeyên Orşelîmê]] | etîketa_binebeşê4 = [[Wîlayetên Filistînê|Wîlayet]] | navê_binebeşê4 = [[Wîlayetên Orşelîmê]] | sernavê damezrandinê = [[Gihon Spring]] | dema damezrandinê = 4500 BZ | sernavê damezrandinê1 = [[Bajarê Dawidê]] | dema damezrandinê1 = 1010 BZ | etîketa_avakirinê2 = [[Sûrên Orşelîmê|Sûrên bajarê kevn]] | dema_avakirinê2 = 1541 | etîketa_avakirinê3 = [[Şerê Orşelîmê]] | dema_avakirinê3 = 18'ê Pûşperê 1948 | etîketa_avakirinê4 = [[Roja Orşelîmê|Jinûve Yekbûn]] | dema_avakirinê4 = 7'ê Pûşperê 1967 | etîketa_avakirinê5 = [[Qanûna Orşelîmê]] | dema_avakirinê5 = 30'ê Tîrmehê 1980 | cureyê_hikûmetê = [[Encûmena Şaredariya Hikûmetê|Encûmena Şaredariyê]] | encumena_îdarî = [[Şaredariya Orşelîmê]] | etîketa_serok = [[Şaredarê Orşelîmê|Şaredar]] | navê_serok = [[Nir Barkat]] | etîketa_serok1 = Şaredarê Filistînê | navê_serok1 = [[Zaki al-Ghul]] | cureyê_demografiyê = Etnîkî (2016)<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jerusalem.muni.il/en/Visitors/Facts/Pages/default.aspx |sernav=Facts and Figures |nivîskar= |tarîx= |xebat=jerusalem.muni.il }}</ref> | 1etîketa_demografiyê1 = [[Îsraêlê Cihû|Cihû]] | 1etîketa_demografiyê2 = [[Hemwelatiyên ereb ên Îsraêlê|Ereb]] | 1agahiya_demografiyê1 = 64% | 1agahiya_demografiyê2 = 35% | tercîha_yekeyê = dunam | temamiya_qadê_donim = 125156 | qada_metro_donim = 652000 | bilindahî_m = 754 | gelhe metro = 1,124,300<ref>{{Jêder-malper |sernav=LOCALITIES, POPULATION AND DENSITY PER SQ. KM., BY METROPOLITAN AREA(1) AND SELECTED LOCALITIES |url=http://www.cbs.gov.il/shnaton66/st02_25.pdf |weşanger=[[Israel Central Bureau of Statistics]] |tarîxa-gihiştinê=18 îlon 2016 }}</ref> | gelhe tîrbûn = 6917.1 | berbelaviya_nifûsa_bajarî_km2 = | berbelaviya_nifûsa_gundewarî_km2 = | berbelaviya_nifûsa_metro_km2 = | demonîm = orşelîmî, qudsî | navçeya demjimêr = +2 | hejmara_utc1 = +3 | koda_postayê = 9XXXXXX | koda_telefonê = +972-2 | malper = [http://www.jerusalem.muni.il/en/Pages/default.aspx jerusalem.muni.il] }} '''Quds<ref>Şirîn (1996). Nî Roj language learning series: English-Kurmanji Kurmancî - Ingîzî Word List. r. 172.</ref><ref>https://beta.rudaw.net/kurmanci/categories/gr/1281859</ref><ref>{{Jêder-kitêb|sernav=[[Hawar 2|Hawar 2 Hejmar 24-57 (1934-1943)]]|paşnav=Bedirxan|pêşnav=Celadet Alî|weşanger=Stokholm: Nûdem|sal=1998 |rûpel=785, 886, 928, 1049, 1062, 1081, 1134}}</ref>''' an '''Qidis<ref>{{Amîrxan, 1992|r=376|jêgirtin='''Qidis''' Jerusalem}}</ref>''' an '''Qûdûs''' an '''Orşelîm'''<ref>Şirîn (1996). Nî Roj language learning series: English-Kurmanji Kurmancî - Ingîzî Word List. r. 172.</ref><ref>Mizgîniya Îsa Mesîh li gor Metta, 2015.</ref><ref>https://www.dengeamerika.com/a/turkish_stabs_israel_police/7591895.html</ref><ref>https://beta.rudaw.net/kurmanci/categories/gr/1281859</ref> an jî '''Jerûsalem'''<ref>{{Îzolî, 2007|r=1146|jêgirtin=Qûdûs/Jerûsalem}}</ref> ({{bi-ar|القُدس|al-Quds}}; {{bi-he|יְרוּשָׁלַיִם|Yerushaláyim}}; bi zimanê misrî yê kevin ''Ruşalimum'', bi zimanê asûriyan ê kevin ''Urusalim'' an jî ''Urisalimmu''; bi zimanê yewnanî ê kevin ''Hiyerosolyma'' {{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2024}}), bajarekî rojavayê Asyayê ye Li ser deştek li çiyayiyên di navbera [[Deryaya Navîn]] û [[Gola Mirî|Deryaya Mirî]] de ye. Orşelîm yek ji kevintirîn bajarên cîhanê ye û ji bo sê dînên sereke yên îbrahîmî: [[Cihûtî]], [[Xiristiyanî]] û [[Îslam]]ê wekî bajarekî pîroz tê binavkirin. Ji ber ku [[Îsraêl]] saziyên xwe yên sereke yên hikûmetê li wir diparêze û [[Dewleta Filistînê]] di dawiyê de wê wekî kursiya desthilatdariya xwe pêşbîn dike, hem Îsraêl û hem jî Filistîn bajarê Orşelîmê wekî paytexta xwe îdîa dikin. Di dema [[Îbrahîm]] de Melkîsedek li Orşelîmê padîşah û kahîn bû ([[Destpêkirin]] 14:18). Wek ku ji "Nameyên el-Amarnayê" kifş dibe ,{{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2024}} Orşelîm di sedsaliya 14'an berî zayînê de, di destê misriyan de bû. Piştî misriyan û heta dema [[Dawid]] padîşah, bajar di destê yêbûsiyan de ma.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2024}} Di sala 1000 berî zayînê Dawid Orşelîm vegirt (Samûêl II, 5:6-10) û kir peytexta xwe û kurên xwe. Ev wilo ma heta ku 587 berî zatînê padîşahê babîloniyan [[Nebûkadnesar]] êrîşî Orşelîmê kir û bajar ket destê wî. 537 berî zayînê padîşahê farisan [[Kîros]] destûr da cihûyan ku ji Babîlê vegerin cihê xwe û peytexta xwe dîsa ava bikin. Di sala 70'ê berî zayînê serleşkerê romayî [[Tîtus]] bi artêşa xwe ve Orşelîm vegirt, şûreyên bajêr hilweşandin û gelek xanî jî xera kirin. Di serîhildana Bar Koxba de (132 piştî zayînê) artêşa romayiyan careke din ket Orşelîmê û hemû cihû hatin sirgûnkirin; hingê romayiyan jî navê bajêr danî ''Eliya Kapîtolîna''.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2024}} Bi vê yekê dixwestin ji pûtekî wan ê bi navê "Yûpiter Kapîtolînus" re hurmetê bikin. 638 piştî zayînê misilman ketin Orşelîmê û navê bajêr kirin [[Quds]], yanî "pîroz".{{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2024}} == Navên cuda yên bajarê Orşelîmê == Bawermendên mesîhî û misilman bajar wekî "Bajarê Pîroz" (bi îngilîzî: ''the Holy City''), "Qudsa Pîroz" û "Qudsa Şerîf" (''Kudüs-i Şerif, Quds ash-Sharif'') bi nav dikin. == Galerî == <gallery> Wêne:Emblem of Jerusalem.svg|Mertala Orşelîmê Wêne:Flag of Jerusalem.svg|Alaya bajarê Orşelîmê Wêne:Western wall jerusalem night.jpg|Dîwarê rojava yê Orşelîmê </gallery> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Lîsteya paytextên Asyayê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|31|47|00|N|35|13|00|E|type:city(780200)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Îsraêlê]] [[Kategorî:Filistîn]] [[Kategorî:Orşelîm| ]] [[Kategorî:Paytextên Asyayê]] [[Kategorî:Xakên pîroz]] eqhpnruhijkf15iebc3vw26jxd63o8z 0 9878 2102904 2102704 2026-11-09T18:12:19Z Ahmed A Issa 177108 2102904 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Pirtûkxaneya Spîrêz 2012.JPG|thumb|Pirtûkxane û pêşangeha Spîrêzê]] '''Spîrêz''' [[weşanxane|weşanxaneyeka]] [[kurdî]] ye û bingehê wê li [[Dihok]], [[Başûrê Kurdistanê]] ye. Spîrêz [[pirtûk| pirtûên]] bi Kurdiya [[kurmancî]] hem bi [[Alfabeya Kurdî ya Latînî]] û hem jî bi ya [[Alfabeya Kurdî ya Erebî]] çap dike. == Damezrandina Spîrêzê == Weşanxaneya Spîrêz di 10ê sibata 2002an de bi awayekê fermî destûra karê xwe ji [[Wezareta Çandeyî ya Herêma Kurdistana Îraqê]] wergirtiye û ji hîngê were ketiye karî û bi alîkariya wê têt fînansekirin. Berpirsê Spîrêzê nivîskar û rewşenbîr [[Hafiz Qazî]] û birêveberê wê jî helbestvan û nivîskar [[Mueyed Teyib]] e. == Berhemên Spîrêzê == Spîrêz hem [[pirtûk|pirtûkan]] û hem jî [[kovar|kovaran]] diweşîne. Spîrêzê niha sê kovaran derdixe. ji wan jî: Kovara [[Kepir (kovar)|Kepir]] ji bo [[zarok|zarokan]], [[Ciwan (kovar)|Ciwan]] ji bo [[genc|gencan]] û [[Hêlîn (kovar)|Hêlîn]] ji bo [[jin|jinan]]. Weşanxaneya Spîrêz ji destpêka xwe li sala 2002'yê ta niha (7/2006) zêdeyî 150 pirtûk çap kirine. Pirraniya wan bi Kurdiya Kurmanciya [[Badînî (devok)|behdînî]] û bi alfabeya kurdî–erebî ne. Lê hin ji pirtûkên Spîrêzê yên herî hêja bi kurmanciya bi alfabeya kurdî–latînî hatine belavkirin. '''Lîsteya hin pirtûkên Weşanxaneya Spîrêzê''': * [[Ferhenga Kamêran|''Ferhenga Kamêran (2006)'']] (ferhengek Kurmancî–Kurmancî bi alfabeya latînî) * [[Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî|''Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî'']] (bi alfabeya kurdî–erebî) * [[Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma|''Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma'']] (bi alfabeya kurdî–latînî) * [[El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn|''El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn (2006)'']] şirove û wergerandina [[Mem û Zîn]] a [[Ehmedê Xanî]] bi zimanê erebî. Ku ji hêla nivîskarê kurd [[Jan Dost]] ve amade bûye. == Girêdanên derve == * [http://www.spirez.org Malpera Spîrêzê] * https://www.spirez.org/about/About%20us%20L%20.pdf == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Weşanxane]] loojy30z3wzy1obd124ylx13ng3ru3h 2102918 2102904 2026-11-09T18:26:05Z MikaelF 935 2102918 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Pirtûkxaneya Spîrêz 2012.JPG|thumb|Pirtûkxane û pêşangeha Spîrêzê]] '''Spîrêz''' [[weşanxane|weşanxaneyeka]] [[kurdî]] ye û bingehê wê li [[Dihok]], [[Başûrê Kurdistanê]] ye. Spîrêz [[pirtûk| pirtûên]] bi kurdiya [[kurmancî]] hem bi [[alfabeya kurdî ya latînî]] û hem jî bi ya [[alfabeya kurdî ya erebî]] çap dike. == Damezrandina Spîrêzê == Weşanxaneya Spîrêz di 10ê sibata 2002an de bi awayekê fermî destûra karê xwe ji [[Wezareta Çandeyî ya Herêma Kurdistana Îraqê]] wergirtiye û ji hîngê were ketiye karî û bi alîkariya wê têt fînansekirin. Berpirsê Spîrêzê nivîskar û rewşenbîr [[Hafiz Qazî]] û birêveberê wê jî helbestvan û nivîskar [[Mueyed Teyib]] e. == Berhemên Spîrêzê == Spîrêz hem [[pirtûk|pirtûkan]] û hem jî [[kovar|kovaran]] diweşîne. Spîrêzê niha sê kovaran derdixe. ji wan jî: Kovara [[Kepir (kovar)|Kepir]] ji bo [[zarok|zarokan]], [[Ciwan (kovar)|Ciwan]] ji bo [[genc|gencan]] û [[Hêlîn (kovar)|Hêlîn]] ji bo [[jin|jinan]]. Weşanxaneya Spîrêz ji destpêka xwe li sala 2002'yê ta niha (7/2006) zêdeyî 150 pirtûk çap kirine. Pirraniya wan bi Kurdiya Kurmanciya [[Badînî (devok)|behdînî]] û bi alfabeya kurdî–erebî ne. Lê hin ji pirtûkên Spîrêzê yên herî hêja bi kurmanciya bi alfabeya kurdî–latînî hatine belavkirin. '''Lîsteya hin pirtûkên Weşanxaneya Spîrêzê''': * [[Ferhenga Kamêran|''Ferhenga Kamêran (2006)'']] (ferhengek kurmancî–kurmancî bi alfabeya latînî) * [[Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî|''Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî'']] (bi alfabeya kurdî–erebî) * [[Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma|''Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma'']] (bi alfabeya kurdî–latînî) * [[El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn|''El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn (2006)'']] şirove û wergerandina [[Mem û Zîn]] a [[Ehmedê Xanî]] bi zimanê erebî. Ku ji hêla nivîskarê kurd [[Jan Dost]] ve amade bûye. == Girêdanên derve == * [http://www.spirez.org Malpera Spîrêzê] * https://www.spirez.org/about/About%20us%20L%20.pdf == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Weşanxane]] t7v1dbzdu4mfrh7tg6gkipg1rs023fj 2102920 2102918 2026-11-09T18:26:56Z MikaelF 935 2102920 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Pirtûkxaneya Spîrêz 2012.JPG|thumb|Pirtûkxane û pêşangeha Spîrêzê]] '''Spîrêz''' [[weşanxane|weşanxaneyeke]] [[kurdî]] ye û bingeha wê li [[Dihok]], [[Başûrê Kurdistanê]] ye. Spîrêz [[pirtûk|pirtûkên]] bi kurdiya [[kurmancî]] hem bi [[alfabeya kurdî ya latînî]] û hem jî bi ya [[alfabeya kurdî ya erebî]] çap dike. == Damezrandina Spîrêzê == Weşanxaneya Spîrêz di 10ê sibata 2002an de bi awayekê fermî destûra karê xwe ji [[Wezareta Çandeyî ya Herêma Kurdistana Îraqê]] wergirtiye û ji hîngê were ketiye karî û bi alîkariya wê têt fînansekirin. Berpirsê Spîrêzê nivîskar û rewşenbîr [[Hafiz Qazî]] û birêveberê wê jî helbestvan û nivîskar [[Mueyed Teyib]] e. == Berhemên Spîrêzê == Spîrêz hem [[pirtûk|pirtûkan]] û hem jî [[kovar|kovaran]] diweşîne. Spîrêzê niha sê kovaran derdixe. ji wan jî: Kovara [[Kepir (kovar)|Kepir]] ji bo [[zarok|zarokan]], [[Ciwan (kovar)|Ciwan]] ji bo [[genc|gencan]] û [[Hêlîn (kovar)|Hêlîn]] ji bo [[jin|jinan]]. Weşanxaneya Spîrêz ji destpêka xwe li sala 2002'yê ta niha (7/2006) zêdeyî 150 pirtûk çap kirine. Pirraniya wan bi Kurdiya Kurmanciya [[Badînî (devok)|behdînî]] û bi alfabeya kurdî–erebî ne. Lê hin ji pirtûkên Spîrêzê yên herî hêja bi kurmanciya bi alfabeya kurdî–latînî hatine belavkirin. '''Lîsteya hin pirtûkên Weşanxaneya Spîrêzê''': * [[Ferhenga Kamêran|''Ferhenga Kamêran (2006)'']] (ferhengek kurmancî–kurmancî bi alfabeya latînî) * [[Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî|''Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî'']] (bi alfabeya kurdî–erebî) * [[Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma|''Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma'']] (bi alfabeya kurdî–latînî) * [[El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn|''El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn (2006)'']] şirove û wergerandina [[Mem û Zîn]] a [[Ehmedê Xanî]] bi zimanê erebî. Ku ji hêla nivîskarê kurd [[Jan Dost]] ve amade bûye. == Girêdanên derve == * [http://www.spirez.org Malpera Spîrêzê] * https://www.spirez.org/about/About%20us%20L%20.pdf == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Weşanxane]] pycity5su6kpecypvyz2efy4wvp344b 2102922 2102920 2026-11-09T18:28:37Z MikaelF 935 /* Berhemên Spîrêzê */ 2102922 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Pirtûkxaneya Spîrêz 2012.JPG|thumb|Pirtûkxane û pêşangeha Spîrêzê]] '''Spîrêz''' [[weşanxane|weşanxaneyeke]] [[kurdî]] ye û bingeha wê li [[Dihok]], [[Başûrê Kurdistanê]] ye. Spîrêz [[pirtûk|pirtûkên]] bi kurdiya [[kurmancî]] hem bi [[alfabeya kurdî ya latînî]] û hem jî bi ya [[alfabeya kurdî ya erebî]] çap dike. == Damezrandina Spîrêzê == Weşanxaneya Spîrêz di 10ê sibata 2002an de bi awayekê fermî destûra karê xwe ji [[Wezareta Çandeyî ya Herêma Kurdistana Îraqê]] wergirtiye û ji hîngê were ketiye karî û bi alîkariya wê têt fînansekirin. Berpirsê Spîrêzê nivîskar û rewşenbîr [[Hafiz Qazî]] û birêveberê wê jî helbestvan û nivîskar [[Mueyed Teyib]] e. == Berhemên Spîrêzê == Spîrêz hem [[pirtûk|pirtûkan]] û hem jî [[kovar|kovaran]] diweşîne. Spîrêzê niha sê kovaran derdixe. ji wan jî: Kovara [[Kepir (kovar)|Kepir]] ji bo [[zarok|zarokan]], [[Ciwan (kovar)|Ciwan]] ji bo [[genc|gencan]] û [[Hêlîn (kovar)|Hêlîn]] ji bo [[jin|jinan]]. Weşanxaneya Spîrêz ji destpêka xwe li sala 2002yê ta niha (7/2006) zêdeyî 150 pirtûk çap kirine. Pirraniya wan bi kurdiya kurmanciya [[Badînî (devok)|behdînî]] û bi alfabeya kurdî–erebî ne. Lê hin ji pirtûkên Spîrêzê yên herî hêja bi kurmanciya bi alfabeya kurdî–latînî hatine belavkirin. '''Lîsteya hin pirtûkên Weşanxaneya Spîrêzê''': * [[Ferhenga Kamêran|''Ferhenga Kamêran (2006)'']] (ferhengek kurmancî–kurmancî bi alfabeya latînî) * [[Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî|''Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî'']] (bi alfabeya kurdî–erebî) * [[Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma|''Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma'']] (bi alfabeya kurdî–latînî) * [[El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn|''El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn (2006)'']] şirove û wergerandina [[Mem û Zîn]] a [[Ehmedê Xanî]] bi zimanê erebî. Ku ji hêla nivîskarê kurd [[Jan Dost]] ve amade bûye. == Girêdanên derve == * [http://www.spirez.org Malpera Spîrêzê] * https://www.spirez.org/about/About%20us%20L%20.pdf == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Weşanxane]] oy0sf218vkhqe5vfajgekml2yrixyvn 2102947 2102922 2026-11-09T19:02:11Z Ahmed A Issa 177108 2102947 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Pirtûkxaneya Spîrêz 2012.JPG|thumb|Pirtûkxane û pêşangeha Spîrêzê]] '''Spîrêz''' (bi fermî: ''Dezgeha Rewşenbîrî ya Spîrêz'') dezgeheke çandî û [[weşanxane|weşanxaneyeke]] [[kurdî]] ye û ku bingehê wê li [[Dihok]], [[Başûrê Kurdistanê]] ye. Spîrêz armanc dike ku xizmeta ziman û [[çanda kurdî]] bike û pirtûkên kurdî çap bike. Her wiha dezgeh [[pirtûk]] û [[Kovar|kovaran]] bi kurdiya [[kurmancî]] hem bi [[alfabeya kurdî ya latînî]] û hem jî bi ya [[alfabeya kurdî ya erebî]] çap dike. Di heman dem de, bi [[zimanê Erebî]] jî pirtûkan çap dike ku mijarên wan li ser [[kurd]] û [[Kurdistan|Kurdistanê]] ne an jî ji aliyê nivîskarên kurd ve hatine nivîsîn. == Dîrok û Damezrandin == Weşanxaneya Spîrêz di 10ê sibata 2002an de bi awayekê fermî destûra karê xwe ji [[Wezareta Çandeyî ya Herêma Kurdistana Îraqê]] wergirtiye û ji hingê ve dest bi kar û çalakiyên xwe kiriye. Piştevan û alîkarê sereke yê vê dezgehê birêz [[Nêçîrvan Barzanî]] ye, Serokê herêma Kurdistanê, ku ji destpêka serhildanê ve piştgirê hemî projeyên rewşenbîrî bûye. Berpirs û Xwediyê îmtiyazê yê dezgehê nivîskar û rewşenbîrê navdar [[Hafiz Qazî]] ye ku di salên pêncî yên sedsala bîstan de li [Bexda|Bexdayê]] sernivîserê kovarên [[Hiwa (kovar)|Hiwa]] û [[Ronahî (kovar)|Ronahî]] bûye. Berpirsiyar, sernivîser û birêveberê dezgehê jî helbestvan û rojnamevan [[Mueyed Teyib]] e. == Armanc û Wargêriya Weşanê == Dezgeha Spîrêz deriyê xwe ji hemî nivîskarên Kurd re vekiriye da ku berhemên xwe li wir çap û belav bikin. Berhemên ku di vê dezgehê de tên çapkirin li seranserê Kurdistanê belav dibin û bi rêya înternetê jî digihîjin xwendevanên derveyî welat. Di warê berheman de, weşanxaneyê ji destpêka damezrandina xwe ve zêdeyî 250 pirtûk bi zimanê Kurdî û Erebî çap kiriye. Piraniya van berheman bi kurdiya kurmanciya [[Badînî (devok)|behdînî]] û bi alfabeya Kurdî–Erebî ne, lê gelek berhemên girîng û bi qîmet jî bi alfabeya Kurdî–Latînî hatine belavkirin. Ji bilî pirtûkan, Spîrêzê sê kovar jî derxistine ku di nava salan de xizmeta qada çapemeniyê kirine. == Berhemên Spîrêzê == '''Nimûneyên ji pirtûkên girîng ên Weşanxaneyê''': * [[Ferhenga Kamêran|''Ferhenga Kamêran (2006)'']] (ferhengek kurmancî–kurmancî bi alfabeya latînî) * [[Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî|''Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî'']] (bi alfabeya kurdî–erebî) * [[Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma|''Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma'']] (bi alfabeya kurdî–latînî) * [[El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn|''El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn (2006)'']] şirove û wergerandina [[Mem û Zîn]] a [[Ehmedê Xanî]] bi zimanê erebî. Ku ji hêla nivîskarê kurd [[Jan Dost]] ve amade bûye. '''Nimûneyên ji kovarên girîng ên Weşanxaneyê''': * '''[[Kepir (kovar)|Kepir]]''' (Kovareke mehane ye ku taybetî ji bo [[zarok|zarokan]] tê derxistin.) * '''[[Ciwan (kovar)|Ciwan]]''' (Kovareke taybet bi [[genc|gencan]] û çanda wan e.) * '''[[Hêlîn (kovar)|Hêlîn]]''' (Kovareke ku balê dikişîne ser mijarên taybet ên [[jin|jinan]].) == Girêdanên derve == * [http://www.spirez.org Malpera Spîrêzê] * https://www.spirez.org/about/About%20us%20L%20.pdf == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Weşanxane]] g6c14en7okwxgx11mlqeraluearnh6m 2102948 2102947 2026-11-09T19:07:09Z Ahmed A Issa 177108 2102948 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Pirtûkxaneya Spîrêz 2012.JPG|thumb|Pirtûkxane û pêşangeha Spîrêzê]] '''Spîrêz''' (bi fermî: ''Dezgeha Rewşenbîrî ya Spîrêz'') dezgeheke çandî û [[weşanxane|weşanxaneyeke]] [[kurdî]] ye û ku bingehê wê li [[Dihok]], [[Başûrê Kurdistanê]] ye. Spîrêz armanc dike ku xizmeta ziman û [[çanda kurdî]] bike û pirtûkên kurdî çap bike. Her wiha dezgeh [[pirtûk]] û [[Kovar|kovaran]] bi kurdiya [[kurmancî]] hem bi [[alfabeya kurdî ya latînî]] û hem jî bi ya [[alfabeya kurdî ya erebî]] çap dike. Di heman dem de, bi [[zimanê erebî|zimanê Erebî]] jî pirtûkan çap dike ku mijarên wan li ser [[kurd]] û [[Kurdistan|Kurdistanê]] ne an jî ji aliyê nivîskarên kurd ve hatine nivîsîn. == Dîrok û Damezrandin == Weşanxaneya Spîrêz di 10ê sibata 2002an de bi awayekê fermî destûra karê xwe ji [[Wezareta Çandeyî ya Herêma Kurdistana Îraqê]] wergirtiye û ji hingê ve dest bi kar û çalakiyên xwe kiriye. Piştevan û alîkarê sereke yê vê dezgehê birêz [[Nêçîrvan Barzanî]] ye, Serokê herêma Kurdistanê, ku ji destpêka serhildanê ve piştgirê hemî projeyên rewşenbîrî bûye. Berpirs û Xwediyê îmtiyazê yê dezgehê nivîskar û rewşenbîrê navdar [[Hafiz Qazî]] ye ku di salên pêncî yên sedsala bîstan de li [Bexda|Bexdayê]] sernivîserê kovarên [[Hiwa (kovar)|Hiwa]] û [[Ronahî (kovar)|Ronahî]] bûye. Berpirsiyar, sernivîser û birêveberê dezgehê jî helbestvan û rojnamevan [[Mueyed Teyib]] e. == Armanc û Wargêriya Weşanê == Dezgeha Spîrêz deriyê xwe ji hemî nivîskarên Kurd re vekiriye da ku berhemên xwe li wir çap û belav bikin. Berhemên ku di vê dezgehê de tên çapkirin li seranserê Kurdistanê belav dibin û bi rêya înternetê jî digihîjin xwendevanên derveyî welat. Di warê berheman de, weşanxaneyê ji destpêka damezrandina xwe ve zêdeyî 250 pirtûk bi zimanê Kurdî û Erebî çap kiriye. Piraniya van berheman bi kurdiya kurmanciya [[Badînî (devok)|behdînî]] û bi alfabeya Kurdî–Erebî ne, lê gelek berhemên girîng û bi qîmet jî bi alfabeya Kurdî–Latînî hatine belavkirin. Ji bilî pirtûkan, Spîrêzê sê kovar jî derxistine ku di nava salan de xizmeta qada çapemeniyê kirine. == Berhemên Spîrêzê == '''Nimûneyên ji pirtûkên girîng ên Weşanxaneyê''': * [[Ferhenga Kamêran|''Ferhenga Kamêran (2006)'']] (ferhengek kurmancî–kurmancî bi alfabeya latînî) * [[Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî|''Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî'']] (bi alfabeya kurdî–erebî) * [[Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma|''Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma'']] (bi alfabeya kurdî–latînî) * [[El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn|''El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn (2006)'']] şirove û wergerandina [[Mem û Zîn]] a [[Ehmedê Xanî]] bi zimanê erebî. Ku ji hêla nivîskarê kurd [[Jan Dost]] ve amade bûye. '''Nimûneyên ji kovarên girîng ên Weşanxaneyê''': * '''[[Kepir (kovar)|Kepir]]''' (Kovareke mehane ye ku taybetî ji bo [[zarok|zarokan]] tê derxistin.) * '''[[Ciwan (kovar)|Ciwan]]''' (Kovareke taybet bi [[genc|gencan]] û çanda wan e.) * '''[[Hêlîn (kovar)|Hêlîn]]''' (Kovareke ku balê dikişîne ser mijarên taybet ên [[jin|jinan]].) == Girêdanên derve == * [http://www.spirez.org Malpera Spîrêzê] * https://www.spirez.org/about/About%20us%20L%20.pdf == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Weşanxane]] nhfw7hpqonf8r045qhakhx3bt896lmx 2102949 2102948 2026-11-09T19:07:53Z Ahmed A Issa 177108 2102949 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Pirtûkxaneya Spîrêz 2012.JPG|thumb|Pirtûkxane û pêşangeha Spîrêzê]] '''Spîrêz''' (bi fermî: ''Dezgeha Rewşenbîrî ya Spîrêz'') dezgeheke çandî û [[weşanxane|weşanxaneyeke]] [[kurdî]] ye û ku bingehê wê li [[Dihok]], [[Başûrê Kurdistanê]] ye. Spîrêz armanc dike ku xizmeta ziman û [[çanda kurdî]] bike û pirtûkên kurdî çap bike. Her wiha dezgeh [[pirtûk]] û [[Kovar|kovaran]] bi kurdiya [[kurmancî]] hem bi [[alfabeya kurdî ya latînî]] û hem jî bi ya [[alfabeya kurdî ya erebî]] çap dike. Di heman dem de, bi [[zimanê erebî]] jî pirtûkan çap dike ku mijarên wan li ser [[kurd]] û [[Kurdistan|Kurdistanê]] ne an jî ji aliyê nivîskarên kurd ve hatine nivîsîn. == Dîrok û Damezrandin == Weşanxaneya Spîrêz di 10ê sibata 2002an de bi awayekê fermî destûra karê xwe ji [[Wezareta Çandeyî ya Herêma Kurdistana Îraqê]] wergirtiye û ji hingê ve dest bi kar û çalakiyên xwe kiriye. Piştevan û alîkarê sereke yê vê dezgehê birêz [[Nêçîrvan Barzanî]] ye, Serokê herêma Kurdistanê, ku ji destpêka serhildanê ve piştgirê hemî projeyên rewşenbîrî bûye. Berpirs û Xwediyê îmtiyazê yê dezgehê nivîskar û rewşenbîrê navdar [[Hafiz Qazî]] ye ku di salên pêncî yên sedsala bîstan de li [Bexda|Bexdayê]] sernivîserê kovarên [[Hiwa (kovar)|Hiwa]] û [[Ronahî (kovar)|Ronahî]] bûye. Berpirsiyar, sernivîser û birêveberê dezgehê jî helbestvan û rojnamevan [[Mueyed Teyib]] e. == Armanc û Wargêriya Weşanê == Dezgeha Spîrêz deriyê xwe ji hemî nivîskarên Kurd re vekiriye da ku berhemên xwe li wir çap û belav bikin. Berhemên ku di vê dezgehê de tên çapkirin li seranserê Kurdistanê belav dibin û bi rêya înternetê jî digihîjin xwendevanên derveyî welat. Di warê berheman de, weşanxaneyê ji destpêka damezrandina xwe ve zêdeyî 250 pirtûk bi zimanê Kurdî û Erebî çap kiriye. Piraniya van berheman bi kurdiya kurmanciya [[Badînî (devok)|behdînî]] û bi alfabeya Kurdî–Erebî ne, lê gelek berhemên girîng û bi qîmet jî bi alfabeya Kurdî–Latînî hatine belavkirin. Ji bilî pirtûkan, Spîrêzê sê kovar jî derxistine ku di nava salan de xizmeta qada çapemeniyê kirine. == Berhemên Spîrêzê == '''Nimûneyên ji pirtûkên girîng ên Weşanxaneyê''': * [[Ferhenga Kamêran|''Ferhenga Kamêran (2006)'']] (ferhengek kurmancî–kurmancî bi alfabeya latînî) * [[Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî|''Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî'']] (bi alfabeya kurdî–erebî) * [[Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma|''Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma'']] (bi alfabeya kurdî–latînî) * [[El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn|''El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn (2006)'']] şirove û wergerandina [[Mem û Zîn]] a [[Ehmedê Xanî]] bi zimanê erebî. Ku ji hêla nivîskarê kurd [[Jan Dost]] ve amade bûye. '''Nimûneyên ji kovarên girîng ên Weşanxaneyê''': * '''[[Kepir (kovar)|Kepir]]''' (Kovareke mehane ye ku taybetî ji bo [[zarok|zarokan]] tê derxistin.) * '''[[Ciwan (kovar)|Ciwan]]''' (Kovareke taybet bi [[genc|gencan]] û çanda wan e.) * '''[[Hêlîn (kovar)|Hêlîn]]''' (Kovareke ku balê dikişîne ser mijarên taybet ên [[jin|jinan]].) == Girêdanên derve == * [http://www.spirez.org Malpera Spîrêzê] * https://www.spirez.org/about/About%20us%20L%20.pdf == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Weşanxane]] 9qb5exzz5u4xenxnoevln0k1cqwa9n0 2102950 2102949 2026-11-09T19:08:23Z Ahmed A Issa 177108 2102950 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Pirtûkxaneya Spîrêz 2012.JPG|thumb|Pirtûkxane û pêşangeha Spîrêzê]] '''Spîrêz''' (bi fermî: ''Dezgeha Rewşenbîrî ya Spîrêz'') dezgeheke çandî û [[weşanxane|weşanxaneyeke]] [[kurdî]] ye û ku bingehê wê li [[Dihok]], [[Başûrê Kurdistanê]] ye. Spîrêz armanc dike ku xizmeta ziman û [[çanda kurdî]] bike û pirtûkên kurdî çap bike. Her wiha dezgeh [[pirtûk]] û [[Kovar|kovaran]] bi kurdiya [[kurmancî]] hem bi [[alfabeya kurdî ya latînî]] û hem jî bi ya [[alfabeya kurdî ya erebî]] çap dike. Di heman dem de, bi [[zimanê erebî|zimanê Erebî]] jî pirtûkan çap dike ku mijarên wan li ser [[kurd]] û [[Kurdistan|Kurdistanê]] ne an jî ji aliyê nivîskarên kurd ve hatine nivîsîn. == Dîrok û Damezrandin == Weşanxaneya Spîrêz di 10ê sibata 2002an de bi awayekê fermî destûra karê xwe ji [[Wezareta Çandeyî ya Herêma Kurdistana Îraqê]] wergirtiye û ji hingê ve dest bi kar û çalakiyên xwe kiriye. Piştevan û alîkarê sereke yê vê dezgehê birêz [[Nêçîrvan Barzanî]] ye, Serokê herêma Kurdistanê, ku ji destpêka serhildanê ve piştgirê hemî projeyên rewşenbîrî bûye. Berpirs û Xwediyê îmtiyazê yê dezgehê nivîskar û rewşenbîrê navdar [[Hafiz Qazî]] ye ku di salên pêncî yên sedsala bîstan de li [Bexda|Bexdayê]] sernivîserê kovarên [[Hiwa (kovar)|Hiwa]] û [[Ronahî (kovar)|Ronahî]] bûye. Berpirsiyar, sernivîser û birêveberê dezgehê jî helbestvan û rojnamevan [[Mueyed Teyib]] e. == Armanc û Wargêriya Weşanê == Dezgeha Spîrêz deriyê xwe ji hemî nivîskarên Kurd re vekiriye da ku berhemên xwe li wir çap û belav bikin. Berhemên ku di vê dezgehê de tên çapkirin li seranserê Kurdistanê belav dibin û bi rêya înternetê jî digihîjin xwendevanên derveyî welat. Di warê berheman de, weşanxaneyê ji destpêka damezrandina xwe ve zêdeyî 250 pirtûk bi zimanê Kurdî û Erebî çap kiriye. Piraniya van berheman bi kurdiya kurmanciya [[Badînî (devok)|behdînî]] û bi alfabeya Kurdî–Erebî ne, lê gelek berhemên girîng û bi qîmet jî bi alfabeya Kurdî–Latînî hatine belavkirin. Ji bilî pirtûkan, Spîrêzê sê kovar jî derxistine ku di nava salan de xizmeta qada çapemeniyê kirine. == Berhemên Spîrêzê == '''Nimûneyên ji pirtûkên girîng ên Weşanxaneyê''': * [[Ferhenga Kamêran|''Ferhenga Kamêran (2006)'']] (ferhengek kurmancî–kurmancî bi alfabeya latînî) * [[Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî|''Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî'']] (bi alfabeya kurdî–erebî) * [[Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma|''Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma'']] (bi alfabeya kurdî–latînî) * [[El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn|''El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn (2006)'']] şirove û wergerandina [[Mem û Zîn]] a [[Ehmedê Xanî]] bi zimanê erebî. Ku ji hêla nivîskarê kurd [[Jan Dost]] ve amade bûye. '''Nimûneyên ji kovarên girîng ên Weşanxaneyê''': * '''[[Kepir (kovar)|Kepir]]''' (Kovareke mehane ye ku taybetî ji bo [[zarok|zarokan]] tê derxistin.) * '''[[Ciwan (kovar)|Ciwan]]''' (Kovareke taybet bi [[genc|gencan]] û çanda wan e.) * '''[[Hêlîn (kovar)|Hêlîn]]''' (Kovareke ku balê dikişîne ser mijarên taybet ên [[jin|jinan]].) == Girêdanên derve == * [http://www.spirez.org Malpera Spîrêzê] * https://www.spirez.org/about/About%20us%20L%20.pdf == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Weşanxane]] nhfw7hpqonf8r045qhakhx3bt896lmx 2102951 2102950 2026-11-09T19:14:06Z Ahmed A Issa 177108 2102951 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Pirtûkxaneya Spîrêz 2012.JPG|thumb|Pirtûkxane û pêşangeha Spîrêzê]] '''Spîrêz''' (bi fermî: ''Dezgeha Rewşenbîrî ya Spîrêz'') dezgeheke çandî û [[weşanxane|weşanxaneyeke]] [[kurdî]] ye û ku bingehê wê li [[Dihok]], [[Başûrê Kurdistanê]] ye. Spîrêz armanc dike ku xizmeta ziman û [[çanda kurdî]] bike û pirtûkên kurdî çap bike. Her wiha dezgeh [[pirtûk]] û [[Kovar|kovaran]] bi kurdiya [[kurmancî]] hem bi [[alfabeya kurdî ya latînî]] û hem jî bi ya [[alfabeya kurdî ya erebî]] çap dike. Di heman dem de, bi [[zimanê erebî|zimanê Erebî]] jî pirtûkan çap dike ku mijarên wan li ser [[kurd]] û [[Kurdistan|Kurdistanê]] ne an jî ji aliyê nivîskarên kurd ve hatine nivîsîn. == Dîrok û Damezrandin == Weşanxaneya Spîrêz di 10ê sibata 2002an de bi awayekê fermî destûra karê xwe ji [[Wezareta Çandeyî ya Herêma Kurdistana Îraqê]] wergirtiye û ji hingê ve dest bi kar û çalakiyên xwe kiriye. Piştevan û alîkarê sereke yê vê dezgehê birêz [[Nêçîrvan Barzanî]] ye, Serokê herêma Kurdistanê, ku ji destpêka serhildanê ve piştgirê hemî projeyên rewşenbîrî bûye. Berpirs û Xwediyê îmtiyazê yê dezgehê nivîskar û rewşenbîrê navdar [[Hafiz Qazî]] ye ku di salên pêncî yên sedsala bîstan de li [Bexda|Bexdayê]] sernivîserê kovarên [[Hiwa (kovar)|Hiwa]] û [[Ronahî (kovar)|Ronahî]] bûye. Berpirsiyar, sernivîser û birêveberê dezgehê jî helbestvan û rojnamevan [[Mueyed Teyib]] e. == Armanc û Wargêriya Weşanê == Dezgeha Spîrêz deriyê xwe ji hemî nivîskarên Kurd re vekiriye da ku berhemên xwe li wir çap û belav bikin. Berhemên ku di vê dezgehê de tên çapkirin li seranserê Kurdistanê belav dibin û bi rêya înternetê jî digihîjin xwendevanên derveyî welat. Di warê berheman de, weşanxaneyê ji destpêka damezrandina xwe ve zêdeyî 250 pirtûk bi zimanê Kurdî û Erebî çap kiriye. Piraniya van berheman bi kurdiya kurmanciya [[Badînî (devok)|behdînî]] û bi alfabeya Kurdî–Erebî ne, lê gelek berhemên girîng û bi qîmet jî bi alfabeya Kurdî–Latînî hatine belavkirin. Ji bilî pirtûkan, Spîrêzê sê kovar jî derxistine ku di nava salan de xizmeta qada çapemeniyê kirine. == Berhemên Spîrêzê == '''Nimûneyên ji pirtûkên girîng ên Weşanxaneyê''': * [[Ferhenga Kamêran|''Ferhenga Kamêran (2006)'']] (ferhengek kurmancî–kurmancî bi alfabeya latînî) * [[Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî|''Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî'']] (bi alfabeya kurdî–erebî) * [[Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma|''Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma'']] (bi alfabeya kurdî–latînî) * [[El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn|''El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn (2006)'']] şirove û wergerandina [[Mem û Zîn]] a [[Ehmedê Xanî]] bi zimanê erebî. Ku ji hêla nivîskarê kurd [[Jan Dost]] ve amade bûye. '''Nimûneyên ji kovarên girîng ên Weşanxaneyê''': * '''[[Kepir (kovar)|Kepir]]''' (Kovareke mehane ye ku taybetî ji bo [[zarok|zarokan]] tê derxistin.) * '''[[Ciwan (kovar)|Ciwan]]''' (Kovareke taybet bi [[genc|gencan]] û çanda wan e.) * '''[[Hêlîn (kovar)|Hêlîn]]''' (Kovareke ku balê dikişîne ser mijarên taybet ên [[jin|jinan]].) == Girêdanên derve == * [http://www.spirez.org Malpera Spîrêzê] * https://www.spirez.org/about/About%20us%20L%20.pdf == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Weşanxane]] [[ckb:سپیرێز]] eo86t4w429d649yh0crxh3drh1prcxc 2102952 2102951 2026-11-09T19:32:20Z Ahmed A Issa 177108 2102952 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Pirtûkxaneya Spîrêz 2012.JPG|thumb|Pirtûkxane û pêşangeha Spîrêzê]] '''Spîrêz''' (bi fermî: ''Dezgeha Rewşenbîrî ya Spîrêz'') dezgeheke çandî û [[weşanxane|weşanxaneyeke]] [[kurdî|Kurdî]] ye û ku bingehê wê li [[Dihok]], [[Başûrê Kurdistanê]] ye. Spîrêz armanc dike ku xizmeta ziman û [[çanda kurdî|çanda Kurdî]] bike û pirtûk û kovarên Kurdî çap bike. Her wiha dezgeh [[pirtûk]] û [[Kovar|kovaran]] bi kurdiya [[kurmancî]] hem bi [[alfabeya kurdî ya latînî|alfabeya Kurdî ya Latînî]] û hem jî bi ya [[alfabeya kurdî ya erebî|alfabeya Kurdî ya Erebî]] çap dike. Di heman dem de, bi [[zimanê erebî|zimanê Erebî]] jî pirtûkan çap dike ku mijarên wan li ser [[kurd|Kurd]] û [[Kurdistan|Kurdistanê]] ne an jî ji aliyê nivîskarên kurd ve hatine nivîsîn. == Dîrok û Damezrandin == Weşanxaneya Spîrêz di 10ê sibata 2002an de bi awayekê fermî destûra karê xwe ji [[Wezareta Çandeyî ya Herêma Kurdistana Îraqê]] wergirtiye û ji hingê ve dest bi kar û çalakiyên xwe kiriye. Piştevan û alîkarê sereke yê vê dezgehê birêz [[Nêçîrvan Barzanî]] ye, Serokê herêma Kurdistanê, ku ji destpêka serhildanê ve piştgirê hemî projeyên rewşenbîrî bûye. Berpirs û Xwediyê îmtiyazê yê dezgehê nivîskar û rewşenbîrê navdar [[Hafiz Qazî]] ye ku di salên pêncî yên sedsala bîstan de li [Bexda|Bexdayê]] sernivîserê kovarên [[Hîwa (kovar)|Hîwa]] û [[Ronahî (kovar)|Ronahî]] bûye. Berpirsiyar, sernivîser û birêveberê dezgehê jî helbestvan û rojnamevan [[Mueyed Teyib]] e. == Armanc û Wargêriya Weşanê == Dezgeha Spîrêz deriyê xwe ji hemî nivîskarên Kurd re vekiriye da ku berhemên xwe li wir çap û belav bikin. Berhemên ku di vê dezgehê de tên çapkirin li seranserê Kurdistanê belav dibin û bi rêya înternetê jî digihîjin xwendevanên derveyî welat. Di warê berheman de, weşanxaneyê ji destpêka damezrandina xwe ve zêdeyî 250 pirtûk bi zimanê Kurdî û Erebî çap kiriye. Piraniya van berheman bi Kurdiya Kurmanciya [[Badînî (devok)|Behdînî]] û bi alfabeya Kurdî–Erebî ne, lê gelek berhemên girîng û bi qîmet jî bi alfabeya Kurdî–Latînî hatine belavkirin. Ji bilî pirtûkan, Spîrêzê sê kovar jî derxistine ku di nava salan de xizmeta qada çapemeniyê kirine. == Berhemên Spîrêzê == '''Nimûneyên ji pirtûkên girîng ên Weşanxaneyê''': * [[Ferhenga Kamêran|''Ferhenga Kamêran (2006)'']] (ferhengek Kurmancî–Kurmancî bi alfabeya Latînî) * [[Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî|''Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî'']] (bi alfabeya Kurdî–Erebî) * [[Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma|''Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma'']] (bi alfabeya Kurdî–Latînî) * [[El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn|''El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn (2006)'']] şirove û wergerandina [[Mem û Zîn]] a [[Ehmedê Xanî]] bi zimanê Erebî. Ku ji hêla nivîskarê Kurd [[Jan Dost]] ve amade bûye. '''Nimûneyên ji kovarên girîng ên Weşanxaneyê''': * '''[[Kepir (kovar)|Kepir]]''' (Kovareke mehane ye ku bi taybetî ji bo [[zarok|zarokan]] tê derxistin.) * '''[[Ciwan (kovar)|Ciwan]]''' (Kovareke taybet bi [[genc|gencan]] û çanda wan e.) * '''[[Hêlîn (kovar)|Hêlîn]]''' (Kovareke ku balê dikişîne ser mijarên taybet ên [[jin|jinan]].) == Girêdanên derve == * [http://www.spirez.org Malpera Spîrêzê] * https://www.spirez.org/about/About%20us%20L%20.pdf == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Weşanxane]] [[ckb:سپیرێز]] q5y8jny68pn4kcgv0jrhltsawa8oud1 2102953 2102952 2026-11-09T19:35:58Z Ahmed A Issa 177108 2102953 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Pirtûkxaneya Spîrêz 2012.JPG|thumb|Pirtûkxane û pêşangeha Spîrêzê]] '''Spîrêz''' (bi fermî: ''Dezgeha Rewşenbîrî ya Spîrêz'') dezgeheke çandî û [[weşanxane|weşanxaneyeke]] [[kurdî|Kurdî]] ye û ku bingehê wê li [[Dihok]], [[Başûrê Kurdistanê]] ye. Spîrêz armanc dike ku xizmeta ziman û [[çanda kurdî|çanda Kurdî]] bike û pirtûk û kovarên Kurdî çap bike. Her wiha dezgeh [[pirtûk]] û [[Kovar|kovaran]] bi kurdiya [[kurmancî]] hem bi [[alfabeya kurdî ya latînî|alfabeya Kurdî ya Latînî]] û hem jî bi ya [[alfabeya kurdî ya erebî|alfabeya Kurdî ya Erebî]] çap dike. Di heman dem de, bi [[zimanê erebî|zimanê Erebî]] jî pirtûkan çap dike ku mijarên wan li ser [[kurd|Kurd]] û [[Kurdistan|Kurdistanê]] ne an jî ji aliyê nivîskarên kurd ve hatine nivîsîn. == Dîrok û Damezrandin == Weşanxaneya Spîrêz di 10ê sibata 2002an de bi awayekê fermî destûra karê xwe ji [[Wezareta Çandeyî ya Herêma Kurdistana Îraqê]] wergirtiye û ji hingê ve dest bi kar û çalakiyên xwe kiriye. Piştevan û alîkarê sereke yê vê dezgehê birêz [[Nêçîrvan Barzanî]] ye, Serokê herêma Kurdistanê, ku ji destpêka serhildanê ve piştgirê hemî projeyên rewşenbîrî bûye. Berpirs û Xwediyê îmtiyazê yê dezgehê nivîskar û rewşenbîrê navdar [[Hafiz Qazî]] ye ku di salên pêncî yên sedsala bîstan de li [Bexda|Bexdayê]] sernivîserê kovarên [[Hîwa (kovar)|Hîwa]] û [[Ronahî (kovar)|Ronahî]] bûye. Berpirsiyar, sernivîser û birêveberê dezgehê jî helbestvan û rojnamevan [[Mueyed Teyib]] e. == Armanc û Wargêriya Weşanê == Dezgeha Spîrêz deriyê xwe ji hemî nivîskarên Kurd re vekiriye da ku berhemên xwe li wir çap û belav bikin. Berhemên ku di vê dezgehê de tên çapkirin li seranserê Kurdistanê belav dibin û bi rêya înternetê jî digihîjin xwendevanên derveyî welat. Di warê berheman de, weşanxaneyê ji destpêka damezrandina xwe ve zêdeyî 250 pirtûk bi zimanê Kurdî û Erebî çap kiriye. Piraniya van berheman bi Kurdiya Kurmanciya [[Badînî (devok)|Behdînî]] û bi alfabeya Kurdî–Erebî ne, lê gelek berhemên girîng û bi qîmet jî bi alfabeya Kurdî–Latînî hatine belavkirin. Ji bilî pirtûkan, Spîrêzê sê kovar jî derxistine ku di nava salan de xizmeta qada çapemeniyê kirine. == Berhemên Spîrêzê == '''Nimûneyên ji pirtûkên girîng ên Weşanxaneyê''': * [[Ferhenga Kamêran|''Ferhenga Kamêran (2006)'']] (ferhengek Kurmancî–Kurmancî bi alfabeya Latînî) * [[Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî|''Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî'']] (bi alfabeya Kurdî–Erebî) * [[Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma|''Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma'']] (bi alfabeya Kurdî–Latînî) * [[El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn|''El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn (2006)'']] (şirove û wergerandina [[Mem û Zîn]] a [[Ehmedê Xanî]] bi zimanê Erebî. Ku ji hêla nivîskarê Kurd [[Jan Dost]] ve amade bûye.) '''Nimûneyên ji kovarên girîng ên Weşanxaneyê''': * '''[[Kepir (kovar)|Kepir]]''' (Kovareke mehane ye ku bi taybetî ji bo [[zarok|zarokan]] tê derxistin.) * '''[[Ciwan (kovar)|Ciwan]]''' (Kovareke taybet bi [[genc|gencan]] û çanda wan e.) * '''[[Hêlîn (kovar)|Hêlîn]]''' (Kovareke ku balê dikişîne ser mijarên taybet ên [[jin|jinan]].) == Girêdanên derve == * [http://www.spirez.org Malpera Spîrêzê] * https://www.spirez.org/about/About%20us%20L%20.pdf == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Weşanxane]] [[ckb:سپیرێز]] 0xapeiiubyb3g1mua0ts5olb4o0sc5l 2102956 2102953 2026-11-09T21:21:04Z Ahmed A Issa 177108 2102956 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Pirtûkxaneya Spîrêz 2012.JPG|thumb|Pirtûkxane û pêşangeha Spîrêzê]] '''Spîrêz''' (bi fermî: ''Dezgeha Rewşenbîrî ya Spîrêz'') dezgeheke çandî û [[weşanxane|weşanxaneyeke]] [[kurdî|Kurdî]] ye û ku bingehê wê li [[Dihok]], [[Başûrê Kurdistanê]] ye. Spîrêz armanc dike ku xizmeta ziman û [[çanda kurdî|çanda Kurdî]] bike û pirtûk û kovarên Kurdî çap bike. Her wiha dezgeh [[pirtûk]] û [[Kovar|kovaran]] bi kurdiya [[kurmancî]] hem bi [[alfabeya kurdî ya latînî|alfabeya Kurdî ya Latînî]] û hem jî bi ya [[alfabeya kurdî ya erebî|alfabeya Kurdî ya Erebî]] çap dike. Di heman dem de, bi [[zimanê erebî|zimanê Erebî]] jî pirtûkan çap dike ku mijarên wan li ser [[kurd|Kurd]] û [[Kurdistan|Kurdistanê]] ne an jî ji aliyê nivîskarên kurd ve hatine nivîsîn. == Dîrok û Damezrandin == Weşanxaneya Spîrêz di 10ê sibata 2002an de bi awayekê fermî destûra karê xwe ji [[Wezareta Çandeyî ya Herêma Kurdistana Îraqê]] wergirtiye û ji hingê ve dest bi kar û çalakiyên xwe kiriye. Piştevan û alîkarê sereke yê vê dezgehê birêz [[Nêçîrvan Barzanî]] ye, Serokê herêma Kurdistanê, ku ji destpêka serhildanê ve piştgirê hemî projeyên rewşenbîrî bûye. Berpirs û Xwediyê îmtiyazê yê dezgehê nivîskar û rewşenbîrê navdar [[Hafiz Qazî]] ye ku di salên pêncî yên sedsala bîstan de li [Bexda|Bexdayê]] sernivîserê kovarên [[Hîwa (kovar)|Hîwa]] û [[Ronahî (kovar)|Ronahî]] bûye. Berpirsiyar, sernivîser û birêveberê dezgehê jî helbestvan û rojnamevan [[Mueyed Teyib]] e. == Armanc û Wargêriya Weşanê == Dezgeha Spîrêz deriyê xwe ji hemî nivîskarên Kurd re vekiriye da ku berhemên xwe li wir çap û belav bikin. Berhemên ku di vê dezgehê de tên çapkirin li seranserê Kurdistanê belav dibin û bi rêya înternetê jî digihîjin xwendevanên derveyî welat. Di warê berheman de, weşanxaneyê ji destpêka damezrandina xwe ve zêdeyî 250 pirtûk bi zimanê Kurdî û Erebî çap kiriye. Piraniya van berheman bi Kurdiya Kurmanciya [[Badînî (devok)|Behdînî]] û bi alfabeya Kurdî–Erebî ne, lê gelek berhemên girîng û bi qîmet jî bi alfabeya Kurdî–Latînî hatine belavkirin. Ji bilî pirtûkan, Spîrêzê sê kovar jî derxistine ku di nava salan de xizmeta qada çapemeniyê kirine. == Berhemên Spîrêzê == '''Nimûneyên ji pirtûkên girîng ên Weşanxaneyê''': * [[Ferhenga Kamêran|''Ferhenga Kamêran (2006)'']] (ferhengek Kurmancî–Kurmancî bi alfabeya Latînî) * [[Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî|''Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî'']] (bi alfabeya Kurdî–Erebî) * [[Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma|''Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma'']] (bi alfabeya Kurdî–Latînî) * [[El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn|''El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn (2006)'']] (şirove û wergerandina [[Mem û Zîn]] a [[Ehmedê Xanî]] bi zimanê Erebî. Ku ji hêla nivîskarê Kurd [[Jan Dost]] ve amade bûye.) '''Nimûneyên ji kovarên girîng ên Weşanxaneyê''': * '''[[Kepir (kovar)|Kepir]]''' (Kovareke mehane ye ku bi taybetî ji bo [[zarok|zarokan]] tê derxistin.) * '''[[Ciwan (kovar)|Ciwan]]''' (Kovareke taybet bi [[genc|gencan]] û çanda wan e.) * '''[[Hêlîn (kovar)|Hêlîn]]''' (Kovareke ku balê dikişîne ser mijarên taybet ên [[jin|jinan]].) == Girêdanên derve == * [http://www.spirez.org Malpera Spîrêzê] * https://www.spirez.org/about/About%20us%20L%20.pdf == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Weşanxane]] [[ckb:وەشانخانەی سپیرێز]] khnlzlg4srs8hha4rug5fo1zpb4i2v6 2102957 2102956 2026-11-09T21:30:41Z Ahmed A Issa 177108 2102957 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Pirtûkxaneya Spîrêz 2012.JPG|thumb|Pirtûkxane û pêşangeha Spîrêzê]] '''Spîrêz''' (bi fermî: ''Dezgeha Rewşenbîrî ya Spîrêz'') dezgeheke çandî û [[weşanxane|weşanxaneyeke]] [[kurdî|Kurdî]] ye û ku bingehê wê li [[Dihok]], [[Başûrê Kurdistanê]] ye. Spîrêz armanc dike ku xizmeta ziman û [[çanda kurdî|çanda Kurdî]] bike û pirtûk û kovarên Kurdî çap bike. Her wiha dezgeh [[pirtûk]] û [[Kovar|kovaran]] bi kurdiya [[kurmancî]] hem bi [[alfabeya kurdî ya latînî|alfabeya Kurdî ya Latînî]] û hem jî bi ya [[alfabeya kurdî ya erebî|alfabeya Kurdî ya Erebî]] çap dike. Di heman dem de, bi [[zimanê erebî|zimanê Erebî]] jî pirtûkan çap dike ku mijarên wan li ser [[kurd|Kurd]] û [[Kurdistan|Kurdistanê]] ne an jî ji aliyê nivîskarên kurd ve hatine nivîsîn. == Dîrok û Damezrandin == Weşanxaneya Spîrêz di 10ê sibata 2002an de bi awayekê fermî destûra karê xwe ji [[Wezareta Çandeyî ya Herêma Kurdistana Îraqê]] wergirtiye û ji hingê ve dest bi kar û çalakiyên xwe kiriye. Piştevan û alîkarê sereke yê vê dezgehê birêz [[Nêçîrvan Barzanî]] ye, Serokê herêma Kurdistanê, ku ji destpêka serhildanê ve piştgirê hemî projeyên rewşenbîrî bûye. Berpirs û Xwediyê îmtiyazê yê dezgehê nivîskar û rewşenbîrê navdar [[Hafiz Qazî]] ye ku di salên pêncî yên sedsala bîstan de li [Bexda|Bexdayê]] sernivîserê kovarên [[Hîwa (kovar)|Hîwa]] û [[Ronahî (kovar)|Ronahî]] bûye. Berpirsiyar, sernivîser û birêveberê dezgehê jî helbestvan û rojnamevan [[Mueyed Teyib]] e. == Armanc û Wargêriya Weşanê == Dezgeha Spîrêz deriyê xwe ji hemî nivîskarên Kurd re vekiriye da ku berhemên xwe li wir çap û belav bikin. Berhemên ku di vê dezgehê de tên çapkirin li seranserê Kurdistanê belav dibin û bi rêya înternetê jî digihîjin xwendevanên derveyî welat. Di warê berheman de, weşanxaneyê ji destpêka damezrandina xwe ve zêdeyî 250 pirtûk bi zimanê Kurdî û Erebî çap kiriye. Piraniya van berheman bi Kurdiya Kurmanciya [[Badînî (devok)|Behdînî]] û bi alfabeya Kurdî–Erebî ne, lê gelek berhemên girîng û bi qîmet jî bi alfabeya Kurdî–Latînî hatine belavkirin. Ji bilî pirtûkan, Spîrêzê sê kovar jî derxistine ku di nava salan de xizmeta qada çapemeniyê kirine. == Berhemên Spîrêzê == '''Nimûneyên ji pirtûkên girîng ên Weşanxaneyê''': * [[Ferhenga Kamêran|''Ferhenga Kamêran (2006)'']] (ferhengek Kurmancî–Kurmancî bi alfabeya Latînî) * [[Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî|''Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî'']] (bi alfabeya Kurdî–Erebî) * [[Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma|''Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma'']] (bi alfabeya Kurdî–Latînî) * [[El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn|''El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn (2006)'']] (şirove û wergerandina [[Mem û Zîn]] a [[Ehmedê Xanî]] bi zimanê Erebî. Ku ji hêla nivîskarê Kurd [[Jan Dost]] ve amade bûye.) '''Nimûneyên ji kovarên girîng ên Weşanxaneyê''': * '''[[Kepir (kovar)|Kepir]]''' (Kovareke mehane ye ku bi taybetî ji bo [[zarok|zarokan]] tê derxistin.) * '''[[Ciwan (kovar)|Ciwan]]''' (Kovareke taybet bi [[genc|gencan]] û çanda wan e.) * '''[[Hêlîn (kovar)|Hêlîn]]''' (Kovareke ku balê dikişîne ser mijarên taybet ên [[jin|jinan]].) == Girêdanên derve == * [http://www.spirez.org Malpera Spîrêzê] * https://www.wer-ger.com/ZvHYCKbZ4zrhjeCJK * https://www.spirez.org/about/About%20us%20L%20.pdf == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Weşanxane]] [[ckb:وەشانخانەی سپیرێز]] 26gj8n4zj0ln5kq8k580qjitk66i3kd 2102958 2102957 2026-11-09T21:36:24Z Ahmed A Issa 177108 2102958 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Pirtûkxaneya Spîrêz 2012.JPG|thumb|Pirtûkxane û pêşangeha Spîrêzê]] '''Spîrêz''' (bi fermî: ''Dezgeha Rewşenbîrî ya Spîrêz'') dezgeheke çandî û [[weşanxane|weşanxaneyeke]] [[kurdî|Kurdî]] ye û ku bingehê wê li [[Dihok]], [[Başûrê Kurdistanê]] ye. Spîrêz armanc dike ku xizmeta ziman û [[çanda kurdî|çanda Kurdî]] bike û pirtûk û kovarên Kurdî çap bike. Her wiha dezgeh [[pirtûk]] û [[Kovar|kovaran]] bi kurdiya [[kurmancî]] hem bi [[alfabeya kurdî ya latînî|alfabeya Kurdî ya Latînî]] û hem jî bi ya [[alfabeya kurdî ya erebî|alfabeya Kurdî ya Erebî]] çap dike. Di heman dem de, bi [[zimanê erebî|zimanê Erebî]] jî pirtûkan çap dike ku mijarên wan li ser [[kurd|Kurd]] û [[Kurdistan|Kurdistanê]] ne an jî ji aliyê nivîskarên kurd ve hatine nivîsîn. == Dîrok û Damezrandin == Weşanxaneya Spîrêz di 10ê sibata 2002an de bi awayekê fermî destûra karê xwe ji [[Wezareta Çandeyî ya Herêma Kurdistana Îraqê]] wergirtiye û ji hingê ve dest bi kar û çalakiyên xwe kiriye. Piştevan û alîkarê sereke yê vê dezgehê birêz [[Nêçîrvan Barzanî]] ye, Serokê herêma Kurdistanê, ku ji destpêka serhildanê ve piştgirê hemî projeyên rewşenbîrî bûye. Berpirs û Xwediyê îmtiyazê yê dezgehê nivîskar û rewşenbîrê navdar [[Hafiz Qazî]] ye ku di salên pêncî yên sedsala bîstan de li [Bexda|Bexdayê]] sernivîserê kovarên [[Hîwa (kovar)|Hîwa]] û [[Ronahî (kovar)|Ronahî]] bûye. Berpirsiyar, sernivîser û birêveberê dezgehê jî helbestvan û rojnamevan [[Mueyed Teyib]] e. == Armanc û Wargêriya Weşanê == Dezgeha Spîrêz deriyê xwe ji hemî nivîskarên Kurd re vekiriye da ku berhemên xwe li wir çap û belav bikin. Berhemên ku di vê dezgehê de tên çapkirin li seranserê Kurdistanê belav dibin û bi rêya înternetê jî digihîjin xwendevanên derveyî welat. Di warê berheman de, weşanxaneyê ji destpêka damezrandina xwe ve zêdeyî 250 pirtûk bi zimanê Kurdî û Erebî çap kiriye. Piraniya van berheman bi Kurdiya Kurmanciya [[Badînî (devok)|Behdînî]] û bi alfabeya Kurdî–Erebî ne, lê gelek berhemên girîng û bi qîmet jî bi alfabeya Kurdî–Latînî hatine belavkirin. Ji bilî pirtûkan, Spîrêzê sê kovar jî derxistine ku di nava salan de xizmeta qada çapemeniyê kirine. == Berhemên Spîrêzê == '''Nimûneyên ji pirtûkên girîng ên Weşanxaneyê''': * '''[[Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî|''Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî (2005)]]''' (bi alfabeya Kurdî–Erebî) * '''[[Ferhenga Kamêran|Ferhenga Kamêran (2006)]]''' (ferhengek Kurmancî–Kurmancî bi alfabeya Latînî) * '''[[Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma|''Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma(2006)]]''' (bi alfabeya Kurdî–Latînî) * '''[[El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn|''El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn (2006)]]''' (şirove û wergerandina [[Mem û Zîn]] a [[Ehmedê Xanî]] bi zimanê Erebî. Ku ji hêla nivîskarê Kurd [[Jan Dost]] ve amade bûye.) '''Nimûneyên ji kovarên girîng ên Weşanxaneyê''': * '''[[Kepir (kovar)|Kepir]]''' (Kovareke mehane ye ku bi taybetî ji bo [[zarok|zarokan]] tê derxistin.) * '''[[Ciwan (kovar)|Ciwan]]''' (Kovareke taybet bi [[genc|gencan]] û çanda wan e.) * '''[[Hêlîn (kovar)|Hêlîn]]''' (Kovareke ku balê dikişîne ser mijarên taybet ên [[jin|jinan]].) == Girêdanên derve == * [http://www.spirez.org Malpera Spîrêzê] * https://www.wer-ger.com/ZvHYCKbZ4zrhjeCJK * https://www.books.vajin.net/VPnEaiZIlhXbSX8Iw * https://www.spirez.org/about/About%20us%20L%20.pdf == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Weşanxane]] [[ckb:وەشانخانەی سپیرێز]] lykkixp980s805ig68qceesslfy35ec 2102959 2102958 2026-11-09T21:46:10Z Ahmed A Issa 177108 2102959 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Pirtûkxaneya Spîrêz 2012.JPG|thumb|Pirtûkxane û pêşangeha Spîrêzê (2012)]] '''Spîrêz''' (bi fermî: ''Dezgeha Rewşenbîrî ya Spîrêz'') dezgeheke çandî û [[weşanxane|weşanxaneyeke]] [[kurdî|Kurdî]] ye û ku bingehê wê li [[Dihok]], [[Başûrê Kurdistanê]] ye. Spîrêz armanc dike ku xizmeta ziman û [[çanda kurdî|çanda Kurdî]] bike û pirtûk û kovarên Kurdî çap bike. Her wiha dezgeh [[pirtûk]] û [[Kovar|kovaran]] bi kurdiya [[kurmancî]] hem bi [[alfabeya kurdî ya latînî|alfabeya Kurdî ya Latînî]] û hem jî bi ya [[alfabeya kurdî ya erebî|alfabeya Kurdî ya Erebî]] çap dike. Di heman dem de, bi [[zimanê erebî|zimanê Erebî]] jî pirtûkan çap dike ku mijarên wan li ser [[kurd|Kurd]] û [[Kurdistan|Kurdistanê]] ne an jî ji aliyê nivîskarên kurd ve hatine nivîsîn. == Dîrok û Damezrandin == Weşanxaneya Spîrêz di 10ê sibata 2002an de bi awayekê fermî destûra karê xwe ji [[Wezareta Çandeyî ya Herêma Kurdistana Îraqê]] wergirtiye û ji hingê ve dest bi kar û çalakiyên xwe kiriye. Piştevan û alîkarê sereke yê vê dezgehê birêz [[Nêçîrvan Barzanî]] ye, Serokê herêma Kurdistanê, ku ji destpêka serhildanê ve piştgirê hemî projeyên rewşenbîrî bûye. Berpirs û Xwediyê îmtiyazê yê dezgehê nivîskar û rewşenbîrê navdar [[Hafiz Qazî]] ye ku di salên pêncî yên sedsala bîstan de li [Bexda|Bexdayê]] sernivîserê kovarên [[Hîwa (kovar)|Hîwa]] û [[Ronahî (kovar)|Ronahî]] bûye. Berpirsiyar, sernivîser û birêveberê dezgehê jî helbestvan û rojnamevan [[Mueyed Teyib]] e. == Armanc û Wargêriya Weşanê == Dezgeha Spîrêz deriyê xwe ji hemî nivîskarên Kurd re vekiriye da ku berhemên xwe li wir çap û belav bikin. Berhemên ku di vê dezgehê de tên çapkirin li seranserê Kurdistanê belav dibin û bi rêya înternetê jî digihîjin xwendevanên derveyî welat. Di warê berheman de, weşanxaneyê ji destpêka damezrandina xwe ve zêdeyî 250 pirtûk bi zimanê Kurdî û Erebî çap kiriye. Piraniya van berheman bi Kurdiya Kurmanciya [[Badînî (devok)|Behdînî]] û bi alfabeya Kurdî–Erebî ne, lê gelek berhemên girîng û bi qîmet jî bi alfabeya Kurdî–Latînî hatine belavkirin. Ji bilî pirtûkan, Spîrêzê sê kovar jî derxistine ku di nava salan de xizmeta qada çapemeniyê kirine. == Berhemên Spîrêzê == '''Nimûneyên ji pirtûkên girîng ên Weşanxaneyê''': * '''[[Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî|''Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî (2005)]]''' (bi alfabeya Kurdî–Erebî) * '''[[Ferhenga Kamêran|Ferhenga Kamêran (2006)]]''' (ferhengek Kurmancî–Kurmancî bi alfabeya Latînî) * '''[[Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma|''Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma(2006)]]''' (bi alfabeya Kurdî–Latînî) * '''[[El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn|''El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn (2006)]]''' (şirove û wergerandina [[Mem û Zîn]] a [[Ehmedê Xanî]] bi zimanê Erebî. Ku ji hêla nivîskarê Kurd [[Jan Dost]] ve amade bûye.) '''Nimûneyên ji kovarên girîng ên Weşanxaneyê''': * '''[[Kepir (kovar)|Kepir]]''' (Kovareke mehane ye ku bi taybetî ji bo [[zarok|zarokan]] tê derxistin.) * '''[[Ciwan (kovar)|Ciwan]]''' (Kovareke taybet bi [[genc|gencan]] û çanda wan e.) * '''[[Hêlîn (kovar)|Hêlîn]]''' (Kovareke ku balê dikişîne ser mijarên taybet ên [[jin|jinan]].) == Girêdanên derve == * [http://www.spirez.org Malpera Spîrêzê] * https://www.wer-ger.com/ZvHYCKbZ4zrhjeCJK * https://www.books.vajin.net/VPnEaiZIlhXbSX8Iw * https://www.spirez.org/about/About%20us%20L%20.pdf == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Weşanxane]] [[ckb:وەشانخانەی سپیرێز]] c81u8nos3k1eb1n1ilcm8lotp81xo02 2102976 2102959 2026-11-10T10:01:48Z MikaelF 935 2102976 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Pirtûkxaneya Spîrêz 2012.JPG|thumb|Pirtûkxane û pêşangeha Spîrêzê (2012)]] '''Spîrêz''' (bi fermî: ''Dezgeha Rewşenbîrî ya Spîrêz'') dezgeheke çandî û [[weşanxane|weşanxaneyeke]] [[kurdî]] ye û ku bingehê wê li [[Dihok]], [[Başûrê Kurdistanê]] ye. Spîrêz armanc dike ku xizmeta ziman û [[çanda kurdî]] bike û pirtûk û kovarên kurdî çap bike. Her wiha dezgeh [[pirtûk]] û [[Kovar|kovaran]] bi kurdiya [[kurmancî]] hem bi [[alfabeya kurdî ya latînî]] û hem jî bi ya [[alfabeya kurdî ya erebî]] çap dike. Di heman dem de, bi [[zimanê erebî]] jî pirtûkan çap dike ku mijarên wan li ser [[kurd]] û [[Kurdistan|Kurdistanê]] ne an jî ji aliyê nivîskarên kurd ve hatine nivîsîn. == Dîrok û damezrandin == Weşanxaneya Spîrêz di 10ê sibata 2002an de bi awayekê fermî destûra karê xwe ji [[Wezareta Çandeyî ya Herêma Kurdistana Îraqê]] wergirtiye û ji hingê ve dest bi kar û çalakiyên xwe kiriye. Piştevan û alîkarê sereke yê vê dezgehê birêz [[Nêçîrvan Barzanî]] ye, Serokê herêma Kurdistanê, ku ji destpêka serhildanê ve piştgirê hemî projeyên rewşenbîrî bûye. Berpirs û Xwediyê îmtiyazê yê dezgehê nivîskar û rewşenbîrê navdar [[Hafiz Qazî]] ye ku di salên pêncî yên sedsala bîstan de li [Bexda|Bexdayê]] sernivîserê kovarên [[Hîwa (kovar)|Hîwa]] û [[Ronahî (kovar)|Ronahî]] bûye. Berpirsiyar, sernivîser û birêveberê dezgehê jî helbestvan û rojnamevan [[Mueyed Teyib]] e. == Armanc û wargêriya weşanê == Dezgeha Spîrêz deriyê xwe ji hemî nivîskarên kurd re vekiriye da ku berhemên xwe li wir çap û belav bikin. Berhemên ku di vê dezgehê de tên çapkirin li seranserê Kurdistanê belav dibin û bi rêya înternetê jî digihîjin xwendevanên derveyî welat. Di warê berheman de, weşanxaneyê ji destpêka damezrandina xwe ve zêdeyî 250 pirtûk bi zimanê kurdî û erebî çap kiriye. Piraniya van berheman bi kurdiya kurmanciya [[Badînî (devok)|behdînî]] û bi alfabeya kurdî–erebî ne, lê gelek berhemên girîng û bi qîmet jî bi alfabeya kurdî–latînî hatine belavkirin. Ji bilî pirtûkan, Spîrêzê sê kovar jî derxistine ku di nava salan de xizmeta qada çapemeniyê kirine. == Berhemên Spîrêzê == '''Nimûneyên ji pirtûkên girîng ên Weşanxaneyê''': * '''[[Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî|''Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî (2005)]]''' (bi alfabeya Kurdî–Erebî) * '''[[Ferhenga Kamêran|Ferhenga Kamêran (2006)]]''' (ferhengek Kurmancî–Kurmancî bi alfabeya Latînî) * '''[[Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma|''Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma(2006)]]''' (bi alfabeya Kurdî–Latînî) * '''[[El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn|''El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn (2006)]]''' (şirove û wergerandina [[Mem û Zîn]] a [[Ehmedê Xanî]] bi zimanê Erebî. Ku ji hêla nivîskarê Kurd [[Jan Dost]] ve amade bûye.) '''Nimûneyên ji kovarên girîng ên Weşanxaneyê''': * '''[[Kepir (kovar)|Kepir]]''' (Kovareke mehane ye ku bi taybetî ji bo [[zarok|zarokan]] tê derxistin.) * '''[[Ciwan (kovar)|Ciwan]]''' (Kovareke taybet bi [[genc|gencan]] û çanda wan e.) * '''[[Hêlîn (kovar)|Hêlîn]]''' (Kovareke ku balê dikişîne ser mijarên taybet ên [[jin|jinan]].) == Girêdanên derve == * [http://www.spirez.org Malpera Spîrêzê] * https://www.wer-ger.com/ZvHYCKbZ4zrhjeCJK * https://www.books.vajin.net/VPnEaiZIlhXbSX8Iw * https://www.spirez.org/about/About%20us%20L%20.pdf == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Weşanxane]] [[ckb:وەشانخانەی سپیرێز]] qpyeafzmqzhv7wr0qs6eua98ytkqpd9 2102977 2102976 2026-11-10T10:04:37Z MikaelF 935 /* Berhemên Spîrêzê */ 2102977 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Pirtûkxaneya Spîrêz 2012.JPG|thumb|Pirtûkxane û pêşangeha Spîrêzê (2012)]] '''Spîrêz''' (bi fermî: ''Dezgeha Rewşenbîrî ya Spîrêz'') dezgeheke çandî û [[weşanxane|weşanxaneyeke]] [[kurdî]] ye û ku bingehê wê li [[Dihok]], [[Başûrê Kurdistanê]] ye. Spîrêz armanc dike ku xizmeta ziman û [[çanda kurdî]] bike û pirtûk û kovarên kurdî çap bike. Her wiha dezgeh [[pirtûk]] û [[Kovar|kovaran]] bi kurdiya [[kurmancî]] hem bi [[alfabeya kurdî ya latînî]] û hem jî bi ya [[alfabeya kurdî ya erebî]] çap dike. Di heman dem de, bi [[zimanê erebî]] jî pirtûkan çap dike ku mijarên wan li ser [[kurd]] û [[Kurdistan|Kurdistanê]] ne an jî ji aliyê nivîskarên kurd ve hatine nivîsîn. == Dîrok û damezrandin == Weşanxaneya Spîrêz di 10ê sibata 2002an de bi awayekê fermî destûra karê xwe ji [[Wezareta Çandeyî ya Herêma Kurdistana Îraqê]] wergirtiye û ji hingê ve dest bi kar û çalakiyên xwe kiriye. Piştevan û alîkarê sereke yê vê dezgehê birêz [[Nêçîrvan Barzanî]] ye, Serokê herêma Kurdistanê, ku ji destpêka serhildanê ve piştgirê hemî projeyên rewşenbîrî bûye. Berpirs û Xwediyê îmtiyazê yê dezgehê nivîskar û rewşenbîrê navdar [[Hafiz Qazî]] ye ku di salên pêncî yên sedsala bîstan de li [Bexda|Bexdayê]] sernivîserê kovarên [[Hîwa (kovar)|Hîwa]] û [[Ronahî (kovar)|Ronahî]] bûye. Berpirsiyar, sernivîser û birêveberê dezgehê jî helbestvan û rojnamevan [[Mueyed Teyib]] e. == Armanc û wargêriya weşanê == Dezgeha Spîrêz deriyê xwe ji hemî nivîskarên kurd re vekiriye da ku berhemên xwe li wir çap û belav bikin. Berhemên ku di vê dezgehê de tên çapkirin li seranserê Kurdistanê belav dibin û bi rêya înternetê jî digihîjin xwendevanên derveyî welat. Di warê berheman de, weşanxaneyê ji destpêka damezrandina xwe ve zêdeyî 250 pirtûk bi zimanê kurdî û erebî çap kiriye. Piraniya van berheman bi kurdiya kurmanciya [[Badînî (devok)|behdînî]] û bi alfabeya kurdî–erebî ne, lê gelek berhemên girîng û bi qîmet jî bi alfabeya kurdî–latînî hatine belavkirin. Ji bilî pirtûkan, Spîrêzê sê kovar jî derxistine ku di nava salan de xizmeta qada çapemeniyê kirine. == Berhemên Spîrêzê == === Nimûneyên ji pirtûkên girîng ên Weşanxaneyê === * ''[[Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî|''Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî (2005)]] (bi alfabeya Kurdî–Erebî) * ''[[Ferhenga Kamêran|Ferhenga Kamêran (2006)]]'' (ferhengek Kurmancî–Kurmancî bi alfabeya Latînî) * ''[[Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma|Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma(2006)]]'' (bi alfabeya Kurdî–Latînî) * ''[[El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn|El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn (2006)]]'' (şirove û wergerandina [[Mem û Zîn]] a [[Ehmedê Xanî]] bi zimanê Erebî. Ku ji hêla nivîskarê Kurd [[Jan Dost]] ve amade bûye) === Nimûneyên ji kovarên girîng ên Weşanxaneyê === * ''[[Kepir (kovar)|Kepir]]'' (Kovareke mehane ye ku bi taybetî ji bo [[zarok|zarokan]] tê derxistin) * ''[[Ciwan (kovar)|Ciwan]]'' (Kovareke taybet bi [[genc|gencan]] û çanda wan e) * ''[[Hêlîn (kovar)|Hêlîn]]'' (Kovareke ku balê dikişîne ser mijarên taybet ên [[jin|jinan]]) == Girêdanên derve == * [http://www.spirez.org Malpera Spîrêzê] * https://www.wer-ger.com/ZvHYCKbZ4zrhjeCJK * https://www.books.vajin.net/VPnEaiZIlhXbSX8Iw * https://www.spirez.org/about/About%20us%20L%20.pdf == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Weşanxane]] [[ckb:وەشانخانەی سپیرێز]] c7a03yn5uo1apkxoc72upli7ybjvdlo 2102978 2102977 2026-11-10T10:08:43Z MikaelF 935 /* Berhemên Spîrêzê */ 2102978 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Pirtûkxaneya Spîrêz 2012.JPG|thumb|Pirtûkxane û pêşangeha Spîrêzê (2012)]] '''Spîrêz''' (bi fermî: ''Dezgeha Rewşenbîrî ya Spîrêz'') dezgeheke çandî û [[weşanxane|weşanxaneyeke]] [[kurdî]] ye û ku bingehê wê li [[Dihok]], [[Başûrê Kurdistanê]] ye. Spîrêz armanc dike ku xizmeta ziman û [[çanda kurdî]] bike û pirtûk û kovarên kurdî çap bike. Her wiha dezgeh [[pirtûk]] û [[Kovar|kovaran]] bi kurdiya [[kurmancî]] hem bi [[alfabeya kurdî ya latînî]] û hem jî bi ya [[alfabeya kurdî ya erebî]] çap dike. Di heman dem de, bi [[zimanê erebî]] jî pirtûkan çap dike ku mijarên wan li ser [[kurd]] û [[Kurdistan|Kurdistanê]] ne an jî ji aliyê nivîskarên kurd ve hatine nivîsîn. == Dîrok û damezrandin == Weşanxaneya Spîrêz di 10ê sibata 2002an de bi awayekê fermî destûra karê xwe ji [[Wezareta Çandeyî ya Herêma Kurdistana Îraqê]] wergirtiye û ji hingê ve dest bi kar û çalakiyên xwe kiriye. Piştevan û alîkarê sereke yê vê dezgehê birêz [[Nêçîrvan Barzanî]] ye, Serokê herêma Kurdistanê, ku ji destpêka serhildanê ve piştgirê hemî projeyên rewşenbîrî bûye. Berpirs û Xwediyê îmtiyazê yê dezgehê nivîskar û rewşenbîrê navdar [[Hafiz Qazî]] ye ku di salên pêncî yên sedsala bîstan de li [Bexda|Bexdayê]] sernivîserê kovarên [[Hîwa (kovar)|Hîwa]] û [[Ronahî (kovar)|Ronahî]] bûye. Berpirsiyar, sernivîser û birêveberê dezgehê jî helbestvan û rojnamevan [[Mueyed Teyib]] e. == Armanc û wargêriya weşanê == Dezgeha Spîrêz deriyê xwe ji hemî nivîskarên kurd re vekiriye da ku berhemên xwe li wir çap û belav bikin. Berhemên ku di vê dezgehê de tên çapkirin li seranserê Kurdistanê belav dibin û bi rêya înternetê jî digihîjin xwendevanên derveyî welat. Di warê berheman de, weşanxaneyê ji destpêka damezrandina xwe ve zêdeyî 250 pirtûk bi zimanê kurdî û erebî çap kiriye. Piraniya van berheman bi kurdiya kurmanciya [[Badînî (devok)|behdînî]] û bi alfabeya kurdî–erebî ne, lê gelek berhemên girîng û bi qîmet jî bi alfabeya kurdî–latînî hatine belavkirin. Ji bilî pirtûkan, Spîrêzê sê kovar jî derxistine ku di nava salan de xizmeta qada çapemeniyê kirine. == Berhemên Spîrêzê == === Nimûneyên ji pirtûkên girîng ên Weşanxaneyê === * ''[[Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî|Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî (2005)]]'' (bi alfabeya kurdî–erebî) * ''[[Ferhenga Kamêran|Ferhenga Kamêran (2006)]]'' (ferhengek Kurmancî–Kurmancî bi alfabeya Latînî) * ''[[Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma|Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma(2006)]]'' (bi alfabeya kurdî–latînî) * ''[[El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn|El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn (2006)]]'' (şirove û wergerandina [[Mem û Zîn]] a [[Ehmedê Xanî]] bi zimanê erebî. Ku ji hêla nivîskarê kurd [[Jan Dost]] ve amade bûye) === Nimûneyên ji kovarên girîng ên Weşanxaneyê === * ''[[Kepir (kovar)|Kepir]]'' (Kovareke mehane ye ku bi taybetî ji bo [[zarok|zarokan]] tê derxistin) * ''[[Ciwan (kovar)|Ciwan]]'' (Kovareke taybet bi [[genc|gencan]] û çanda wan e) * ''[[Hêlîn (kovar)|Hêlîn]]'' (Kovareke ku balê dikişîne ser mijarên taybet ên [[jin|jinan]]) == Girêdanên derve == * [http://www.spirez.org Malpera Spîrêzê] * https://www.wer-ger.com/ZvHYCKbZ4zrhjeCJK * https://www.books.vajin.net/VPnEaiZIlhXbSX8Iw * https://www.spirez.org/about/About%20us%20L%20.pdf == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Weşanxane]] [[ckb:وەشانخانەی سپیرێز]] 45syxq38tpr6xg55z441trp66d9hpzl 2102979 2102978 2026-11-10T10:10:27Z MikaelF 935 /* Berhemên Spîrêzê */ 2102979 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Pirtûkxaneya Spîrêz 2012.JPG|thumb|Pirtûkxane û pêşangeha Spîrêzê (2012)]] '''Spîrêz''' (bi fermî: ''Dezgeha Rewşenbîrî ya Spîrêz'') dezgeheke çandî û [[weşanxane|weşanxaneyeke]] [[kurdî]] ye û ku bingehê wê li [[Dihok]], [[Başûrê Kurdistanê]] ye. Spîrêz armanc dike ku xizmeta ziman û [[çanda kurdî]] bike û pirtûk û kovarên kurdî çap bike. Her wiha dezgeh [[pirtûk]] û [[Kovar|kovaran]] bi kurdiya [[kurmancî]] hem bi [[alfabeya kurdî ya latînî]] û hem jî bi ya [[alfabeya kurdî ya erebî]] çap dike. Di heman dem de, bi [[zimanê erebî]] jî pirtûkan çap dike ku mijarên wan li ser [[kurd]] û [[Kurdistan|Kurdistanê]] ne an jî ji aliyê nivîskarên kurd ve hatine nivîsîn. == Dîrok û damezrandin == Weşanxaneya Spîrêz di 10ê sibata 2002an de bi awayekê fermî destûra karê xwe ji [[Wezareta Çandeyî ya Herêma Kurdistana Îraqê]] wergirtiye û ji hingê ve dest bi kar û çalakiyên xwe kiriye. Piştevan û alîkarê sereke yê vê dezgehê birêz [[Nêçîrvan Barzanî]] ye, Serokê herêma Kurdistanê, ku ji destpêka serhildanê ve piştgirê hemî projeyên rewşenbîrî bûye. Berpirs û Xwediyê îmtiyazê yê dezgehê nivîskar û rewşenbîrê navdar [[Hafiz Qazî]] ye ku di salên pêncî yên sedsala bîstan de li [Bexda|Bexdayê]] sernivîserê kovarên [[Hîwa (kovar)|Hîwa]] û [[Ronahî (kovar)|Ronahî]] bûye. Berpirsiyar, sernivîser û birêveberê dezgehê jî helbestvan û rojnamevan [[Mueyed Teyib]] e. == Armanc û wargêriya weşanê == Dezgeha Spîrêz deriyê xwe ji hemî nivîskarên kurd re vekiriye da ku berhemên xwe li wir çap û belav bikin. Berhemên ku di vê dezgehê de tên çapkirin li seranserê Kurdistanê belav dibin û bi rêya înternetê jî digihîjin xwendevanên derveyî welat. Di warê berheman de, weşanxaneyê ji destpêka damezrandina xwe ve zêdeyî 250 pirtûk bi zimanê kurdî û erebî çap kiriye. Piraniya van berheman bi kurdiya kurmanciya [[Badînî (devok)|behdînî]] û bi alfabeya kurdî–erebî ne, lê gelek berhemên girîng û bi qîmet jî bi alfabeya kurdî–latînî hatine belavkirin. Ji bilî pirtûkan, Spîrêzê sê kovar jî derxistine ku di nava salan de xizmeta qada çapemeniyê kirine. == Berhemên Spîrêzê == === Nimûneyên ji pirtûkên girîng ên Weşanxaneyê === * ''[[Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî|Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî (2005)]]'' (bi alfabeya kurdî–erebî) * ''[[Ferhenga Kamêran|Ferhenga Kamêran (2006)]]'' (ferhengek kurmancî–kurmancî bi alfabeya latînî) * ''[[Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma|Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma (2006)]]'' (bi alfabeya kurdî–latînî) * ''[[El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn|El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn (2006)]]'' (şirove û wergerandina [[Mem û Zîn]] a [[Ehmedê Xanî]] bi zimanê erebî. Ku ji hêla nivîskarê kurd [[Jan Dost]] ve amade bûye) === Nimûneyên ji kovarên girîng ên Weşanxaneyê === * ''[[Kepir (kovar)|Kepir]]'' (Kovareke mehane ye ku bi taybetî ji bo [[zarok|zarokan]] tê derxistin) * ''[[Ciwan (kovar)|Ciwan]]'' (Kovareke taybet bi [[genc|gencan]] û çanda wan e) * ''[[Hêlîn (kovar)|Hêlîn]]'' (Kovareke ku balê dikişîne ser mijarên taybet ên [[jin|jinan]]) == Girêdanên derve == * [http://www.spirez.org Malpera Spîrêzê] * https://www.wer-ger.com/ZvHYCKbZ4zrhjeCJK * https://www.books.vajin.net/VPnEaiZIlhXbSX8Iw * https://www.spirez.org/about/About%20us%20L%20.pdf == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Weşanxane]] [[ckb:وەشانخانەی سپیرێز]] cap9w7m8qmhdjfegmnl28c7yy17ex8b 2102980 2102979 2026-11-10T10:11:35Z MikaelF 935 /* Berhemên Spîrêzê */ 2102980 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Pirtûkxaneya Spîrêz 2012.JPG|thumb|Pirtûkxane û pêşangeha Spîrêzê (2012)]] '''Spîrêz''' (bi fermî: ''Dezgeha Rewşenbîrî ya Spîrêz'') dezgeheke çandî û [[weşanxane|weşanxaneyeke]] [[kurdî]] ye û ku bingehê wê li [[Dihok]], [[Başûrê Kurdistanê]] ye. Spîrêz armanc dike ku xizmeta ziman û [[çanda kurdî]] bike û pirtûk û kovarên kurdî çap bike. Her wiha dezgeh [[pirtûk]] û [[Kovar|kovaran]] bi kurdiya [[kurmancî]] hem bi [[alfabeya kurdî ya latînî]] û hem jî bi ya [[alfabeya kurdî ya erebî]] çap dike. Di heman dem de, bi [[zimanê erebî]] jî pirtûkan çap dike ku mijarên wan li ser [[kurd]] û [[Kurdistan|Kurdistanê]] ne an jî ji aliyê nivîskarên kurd ve hatine nivîsîn. == Dîrok û damezrandin == Weşanxaneya Spîrêz di 10ê sibata 2002an de bi awayekê fermî destûra karê xwe ji [[Wezareta Çandeyî ya Herêma Kurdistana Îraqê]] wergirtiye û ji hingê ve dest bi kar û çalakiyên xwe kiriye. Piştevan û alîkarê sereke yê vê dezgehê birêz [[Nêçîrvan Barzanî]] ye, Serokê herêma Kurdistanê, ku ji destpêka serhildanê ve piştgirê hemî projeyên rewşenbîrî bûye. Berpirs û Xwediyê îmtiyazê yê dezgehê nivîskar û rewşenbîrê navdar [[Hafiz Qazî]] ye ku di salên pêncî yên sedsala bîstan de li [Bexda|Bexdayê]] sernivîserê kovarên [[Hîwa (kovar)|Hîwa]] û [[Ronahî (kovar)|Ronahî]] bûye. Berpirsiyar, sernivîser û birêveberê dezgehê jî helbestvan û rojnamevan [[Mueyed Teyib]] e. == Armanc û wargêriya weşanê == Dezgeha Spîrêz deriyê xwe ji hemî nivîskarên kurd re vekiriye da ku berhemên xwe li wir çap û belav bikin. Berhemên ku di vê dezgehê de tên çapkirin li seranserê Kurdistanê belav dibin û bi rêya înternetê jî digihîjin xwendevanên derveyî welat. Di warê berheman de, weşanxaneyê ji destpêka damezrandina xwe ve zêdeyî 250 pirtûk bi zimanê kurdî û erebî çap kiriye. Piraniya van berheman bi kurdiya kurmanciya [[Badînî (devok)|behdînî]] û bi alfabeya kurdî–erebî ne, lê gelek berhemên girîng û bi qîmet jî bi alfabeya kurdî–latînî hatine belavkirin. Ji bilî pirtûkan, Spîrêzê sê kovar jî derxistine ku di nava salan de xizmeta qada çapemeniyê kirine. == Berhemên Spîrêzê == === Pirtûk === * ''[[Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî|Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî (2005)]]'' (bi alfabeya kurdî–erebî) * ''[[Ferhenga Kamêran|Ferhenga Kamêran (2006)]]'' (ferhengek kurmancî–kurmancî bi alfabeya latînî) * ''[[Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma|Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma (2006)]]'' (bi alfabeya kurdî–latînî) * ''[[El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn|El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn (2006)]]'' (şirove û wergerandina [[Mem û Zîn]] a [[Ehmedê Xanî]] bi zimanê erebî. Ku ji hêla nivîskarê kurd [[Jan Dost]] ve amade bûye) === Kovar === * ''[[Kepir (kovar)|Kepir]]'' (Kovareke mehane ye ku bi taybetî ji bo [[zarok|zarokan]] tê derxistin) * ''[[Ciwan (kovar)|Ciwan]]'' (Kovareke taybet bi [[genc|gencan]] û çanda wan e) * ''[[Hêlîn (kovar)|Hêlîn]]'' (Kovareke ku balê dikişîne ser mijarên taybet ên [[jin|jinan]]) == Girêdanên derve == * [http://www.spirez.org Malpera Spîrêzê] * https://www.wer-ger.com/ZvHYCKbZ4zrhjeCJK * https://www.books.vajin.net/VPnEaiZIlhXbSX8Iw * https://www.spirez.org/about/About%20us%20L%20.pdf == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Weşanxane]] [[ckb:وەشانخانەی سپیرێز]] 1jgfqvxfriax69y0rwloxt5bw78qgdp 2102981 2102980 2026-11-10T10:15:17Z MikaelF 935 2102981 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî | wêne = Pirtûkxaneya Spîrêz 2012.JPG | sernavê_wêne = Pirtûkxane û pêşangeha Spîrêzê (2012) }} '''Spîrêz''' (bi fermî: ''Dezgeha Rewşenbîrî ya Spîrêz'') dezgeheke çandî û [[weşanxane|weşanxaneyeke]] [[kurdî]] ye û ku bingehê wê li [[Dihok]], [[Başûrê Kurdistanê]] ye. Spîrêz armanc dike ku xizmeta ziman û [[çanda kurdî]] bike û pirtûk û kovarên kurdî çap bike. Her wiha dezgeh [[pirtûk]] û [[Kovar|kovaran]] bi kurdiya [[kurmancî]] hem bi [[alfabeya kurdî ya latînî]] û hem jî bi ya [[alfabeya kurdî ya erebî]] çap dike. Di heman dem de, bi [[zimanê erebî]] jî pirtûkan çap dike ku mijarên wan li ser [[kurd]] û [[Kurdistan|Kurdistanê]] ne an jî ji aliyê nivîskarên kurd ve hatine nivîsîn. == Dîrok û damezrandin == Weşanxaneya Spîrêz di 10ê sibata 2002an de bi awayekê fermî destûra karê xwe ji [[Wezareta Çandeyî ya Herêma Kurdistana Îraqê]] wergirtiye û ji hingê ve dest bi kar û çalakiyên xwe kiriye. Piştevan û alîkarê sereke yê vê dezgehê birêz [[Nêçîrvan Barzanî]] ye, Serokê herêma Kurdistanê, ku ji destpêka serhildanê ve piştgirê hemî projeyên rewşenbîrî bûye. Berpirs û Xwediyê îmtiyazê yê dezgehê nivîskar û rewşenbîrê navdar [[Hafiz Qazî]] ye ku di salên pêncî yên sedsala bîstan de li [Bexda|Bexdayê]] sernivîserê kovarên [[Hîwa (kovar)|Hîwa]] û [[Ronahî (kovar)|Ronahî]] bûye. Berpirsiyar, sernivîser û birêveberê dezgehê jî helbestvan û rojnamevan [[Mueyed Teyib]] e. == Armanc û wargêriya weşanê == Dezgeha Spîrêz deriyê xwe ji hemî nivîskarên kurd re vekiriye da ku berhemên xwe li wir çap û belav bikin. Berhemên ku di vê dezgehê de tên çapkirin li seranserê Kurdistanê belav dibin û bi rêya înternetê jî digihîjin xwendevanên derveyî welat. Di warê berheman de, weşanxaneyê ji destpêka damezrandina xwe ve zêdeyî 250 pirtûk bi zimanê kurdî û erebî çap kiriye. Piraniya van berheman bi kurdiya kurmanciya [[Badînî (devok)|behdînî]] û bi alfabeya kurdî–erebî ne, lê gelek berhemên girîng û bi qîmet jî bi alfabeya kurdî–latînî hatine belavkirin. Ji bilî pirtûkan, Spîrêzê sê kovar jî derxistine ku di nava salan de xizmeta qada çapemeniyê kirine. == Berhemên Spîrêzê == === Pirtûk === * ''[[Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî|Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî (2005)]]'' (bi alfabeya kurdî–erebî) * ''[[Ferhenga Kamêran|Ferhenga Kamêran (2006)]]'' (ferhengek kurmancî–kurmancî bi alfabeya latînî) * ''[[Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma|Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma (2006)]]'' (bi alfabeya kurdî–latînî) * ''[[El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn|El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn (2006)]]'' (şirove û wergerandina [[Mem û Zîn]] a [[Ehmedê Xanî]] bi zimanê erebî. Ku ji hêla nivîskarê kurd [[Jan Dost]] ve amade bûye) === Kovar === * ''[[Kepir (kovar)|Kepir]]'' (Kovareke mehane ye ku bi taybetî ji bo [[zarok|zarokan]] tê derxistin) * ''[[Ciwan (kovar)|Ciwan]]'' (Kovareke taybet bi [[genc|gencan]] û çanda wan e) * ''[[Hêlîn (kovar)|Hêlîn]]'' (Kovareke ku balê dikişîne ser mijarên taybet ên [[jin|jinan]]) == Girêdanên derve == * [http://www.spirez.org Malpera Spîrêzê] * https://www.wer-ger.com/ZvHYCKbZ4zrhjeCJK * https://www.books.vajin.net/VPnEaiZIlhXbSX8Iw * https://www.spirez.org/about/About%20us%20L%20.pdf == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Weşanxane]] [[ckb:وەشانخانەی سپیرێز]] ruehuheng8gdglkzdx08rkjd2z1zh6v 2102982 2102981 2026-11-10T10:21:04Z MikaelF 935 2102982 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî | wêne = Pirtûkxaneya Spîrêz 2012.JPG | sernavê_wêne = Pirtûkxane û pêşangeha Spîrêzê (2012) }} '''Spîrêz''' (bi fermî: ''Dezgeha Rewşenbîrî ya Spîrêz'') dezgeheke çandî û [[weşanxane|weşanxaneyeke]] [[kurdî]] ye û ku bingehê wê li [[Dihok]], [[Başûrê Kurdistanê]] ye. Spîrêz armanc dike ku xizmeta ziman û [[çanda kurdî]] bike û pirtûk û kovarên kurdî çap bike. Her wiha dezgeh [[pirtûk]] û [[Kovar|kovaran]] bi kurdiya [[kurmancî]] hem bi [[alfabeya kurdî ya latînî]] û hem jî bi ya [[alfabeya kurdî ya erebî]] çap dike. Di heman dem de, bi [[zimanê erebî]] jî pirtûkan çap dike ku mijarên wan li ser [[kurd]] û [[Kurdistan|Kurdistanê]] ne an jî ji aliyê nivîskarên kurd ve hatine nivîsîn. == Dîrok û damezrandin == Weşanxaneya Spîrêz di 10ê sibata 2002an de bi awayekê fermî destûra karê xwe ji [[Wezareta Çandeyî ya Herêma Kurdistana Îraqê]] wergirtiye û ji hingê ve dest bi kar û çalakiyên xwe kiriye. Piştevan û alîkarê sereke yê vê dezgehê birêz [[Nêçîrvan Barzanî]] ye, Serokê herêma Kurdistanê, ku ji destpêka serhildanê ve piştgirê hemî projeyên rewşenbîrî bûye. Berpirs û Xwediyê îmtiyazê yê dezgehê nivîskar û rewşenbîrê navdar [[Hafiz Qazî]] ye ku di salên pêncî yên sedsala bîstan de li [Bexda|Bexdayê]] sernivîserê kovarên [[Hîwa (kovar)|Hîwa]] û [[Ronahî (kovar)|Ronahî]] bûye. Berpirsiyar, sernivîser û birêveberê dezgehê jî helbestvan û rojnamevan [[Mueyed Teyib]] e. == Armanc û wargêriya weşanê == Dezgeha Spîrêz deriyê xwe ji hemî nivîskarên kurd re vekiriye da ku berhemên xwe li wir çap û belav bikin. Berhemên ku di vê dezgehê de tên çapkirin li seranserê Kurdistanê belav dibin û bi rêya înternetê jî digihîjin xwendevanên derveyî welat. Di warê berheman de, weşanxaneyê ji destpêka damezrandina xwe ve zêdeyî 250 pirtûk bi zimanê kurdî û erebî çap kiriye. Piraniya van berheman bi kurdiya kurmanciya [[Badînî (devok)|behdînî]] û bi alfabeya kurdî–erebî ne, lê gelek berhemên girîng û bi qîmet jî bi alfabeya kurdî–latînî hatine belavkirin. Ji bilî pirtûkan, Spîrêzê sê kovar jî derxistine ku di nava salan de xizmeta qada çapemeniyê kirine. == Berhemên Spîrêzê == === Pirtûk === * ''[[Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî|Dîwana Feqiyê Teyran bi amadekariya Se'îd Dêreşî (2005)]]'' (bi alfabeya kurdî–erebî) * ''[[Ferhenga Kamêran|Ferhenga Kamêran (2006)]]'' (ferhengek kurmancî–kurmancî bi alfabeya latînî) * ''[[Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma|Şerefnama Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Dr M. S. Cuma (2006)]]'' (bi alfabeya kurdî–latînî) * ''[[El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn|El durr el semîn fî şerhî Mem we Zîn (2006)]]'' (şirove û wergerandina [[Mem û Zîn]] a [[Ehmedê Xanî]] bi zimanê erebî. Ku ji hêla nivîskarê kurd [[Jan Dost]] ve amade bûye) === Kovar === * ''[[Kepir (kovar)|Kepir]]'' (Kovareke mehane ye ku bi taybetî ji bo [[zarok|zarokan]] tê derxistin) * ''[[Ciwan (kovar)|Ciwan]]'' (Kovareke taybet bi [[genc|gencan]] û çanda wan e) * ''[[Hêlîn (kovar)|Hêlîn]]'' (Kovareke ku balê dikişîne ser mijarên taybet ên [[jin|jinan]]) == Girêdanên derve == * [http://www.spirez.org Malpera Spîrêzê] * https://www.wer-ger.com/ZvHYCKbZ4zrhjeCJK * https://www.books.vajin.net/VPnEaiZIlhXbSX8Iw * https://www.spirez.org/about/About%20us%20L%20.pdf == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Weşanxane]] bsiovdn3y1abwvo8gupdwmgt8lhai51 0 10263 2102818 2017492 2026-11-09T14:58:01Z MikaelF 935 /* Navdarên Xelatê */ 2102818 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank navçe | nav = Xelat | navê_din = | navê_fermî = ''Ahlat'' | wêne = Bitlis Ahlat Müzesi.jpg | sernavê_wêne = Dîmenek ji [[Muzexaneya Xelatê]] | welat = [[Bakurê Kurdistanê]] <!--- KARGÊRIYÎ --------------> | dewlet = [[Tirkiye]] | parêzgeh = [[Bidlîs (parêzgeh)]] | serbajar = Xelat | qeymeqam = | hejmara_nahiyeyan = 2 <!--- BINEBEŞ ----------------> | hejmara_bajarokan = 2 | hejmara_taxan = | hejmara_gundan = 26 | hejmara_mezrayan = 2 | nifûs = 35.236<ref>[http://report.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2=&report=idari_yapi_2008.RDF&p_il1=13&p_yil=2008&desformat=html&ENVID=adnksdb2Env tuik, 2008]</ref> <!--- GELHE û ERDNÎGAR -------> | sala_nifûsê = [[2008]] | nifûsa_bajarî = | nifûsa_gundewarî = | temamiya_qadê_km2 = 1.044 | berbelaviya_nifûsê_km2 = 33,8 | nifûsa_serbajarê = 19.551 <!--- BAJARÊ NAVENDÎ ---------> | sala_nifûsa_serbajarê = [[2008]] | qada_serbajarê_km2 = | bilindahî_m = 1.720 | koda_postayê = 13400 | koda_telefonê = (+90) 434 | nexşeya_reptiyeyê = Bidlîs#Bakurê Kurdistanê | koordînat = {{Koord|38|45|1|N|42|28|34|E|display=inline, title}} }} [[Wêne:Xelat-bajarê xerabe.jpg|thumb|300px|Dîmenek ji Bajarê Xerabe]] [[Wêne:Xelat-Bajarê Xerabe 2016.jpg|thumb|300px|Şikeftên Bajarê Xerabe]] [[Wêne:Xelat-bermahîyek ji bajarê xerabe.jpg|thumb|300px|Ji Bajarê xerabe]] [[Wêne:Xelat.JPG|thumb|300px|Dîmenek ji Xelatê]] '''Xelat''' ({{bi-tr|Ahlat}}), yek ji navçeyên [[Bedlîs]]ê ye. Rûber 1.044&nbsp;km² ye. Hejmara niştecihên navendê 23.000 û bi giştî jî nêzîkî 45.000 e. 26 gund û 2 mezreye wê hene. Gel ji Kurdan pêk tê. Di salên 60´î de dewleta Tirk navên erdnîgarîk ên Kurdî qedexe kiriye û navên bi Tirkî pêve daniye. [[Seyda Mehmûd Birifkanî]],di pirtûka xwe bi navê '' [[Birifkan Seydaları]] '' da weha goti: '' Çar hêzar sal berê dema Huriya ev bajar ava kir. Her du tiştê kû jê hez dikirin kû ax û çiya bû bi heve zeliqandin û gotin Xelat yanê (ax) û (lat). Her wek tê zaninê alîki Xelatê çiyayê Sîpani û alîki wi ji ax. Xelatê navê xwe girtiye. Her wek tê zaninê Huri bapirê Kurdane. Di tomarên dîrokî de navê Xelatê wekî Xelat, Xalads, [[Axlat]], Şaleat (Ermenî), Kelath (Aşûrî), Xîlat (Erebî) derbas dibe. Piştî ava bû na Komara Tirkiyê di sala [[1924]]'î de dibe navçe. == Navdarên Xelatê == * [[Şêx Şemsedînê Exlatî]] * [[Seyda Ehmedê Xelatî]] * [[Fexredînê Exlatî]], ev zat kurê [[Seyda Elî|Seyyid Elî'yê]] Xorasanî ye. Navlêke wî Bave Lûre ye.Di 682'ê Hicrî da li Axlat'ê çûn li ser mafeya xwe. Şêxê terîqeta Suhreverdî bû ye. * [[Hecî Nîzamedînê Xelatî]], navê wî yê eslê Seyda Muhemmed e. Navlêka wî [[Hacî Nizameddîn]] e. Kurê [[Seyda Ehmedê Xelatî]] ye. Di sala 751'ê Hicrî da çûn li ser mafeya xwe. Tirbe wî li Taxa dere e ye. (Wadi) Lê nixabin di kurê bubeler eftax xera bû ye. Niha bi ve nave taxaki weha nîne. Dibe ku eftax Xerabe Bajêr an ji taxa Qale ye be. Şêxê terîqeta Suhreverdi ye. * [[Seyda Ebi Hisen Elî Xelatî]], kurê Heci Nîzameddîn Axlatî ye. Şêxê terîqeta Suhreverdi ye. Di 781'ê Hicri da li Xelat'ê çûn li ser mafeya xwe. * [[Seyda Kemal-ûl Netewî veddin Seyda Hisên Xelatî]], ev zat di îlmê zahir û batin da mahir bû. Di terîqeta Suhrewerdî da bi kutub bû di zanistîyê da feylesof bû. Giştî bû nepen û esrarê İmamên Ehlêbeytê. Ji ber vê yekê jêra dihat gotin [[İmam Hisên Xelatî]]. Di sala 808ê Hicrî da li Misrê li [[Qahîre]]yê çûn li ser mafeya xwe. Tirbe wî li menteqe ya İmamên e. Çar kurê wî hene, [[Seyda Bave Mensûr]] û [[Seyda Bave Mekqsûd]] û [[Seyda Mîr Hesen]] û [[Seyda Mihemmed]]. Malbata Birîfkaniya ji [[Seyda Bava Mensûr]] tê. Navê kurê Seyda Bava Mensûr, Seyda İsheq Xelatî bû ye. (890 H.) Navê kurê wî [[Seyda Ebdûlgani Xelatî]] (926 H.) Navê kurê wî [[Seyda Silêman Xelatî]] bû ye (961 H.) Navê kurê wi Seyda Mûsa Xelati bû ye.(995 H.) Navê kurê wî [[Seyda Ebdilkerim Xelatî]] ye . (1027 H.) Navê kurê wî [[Seyda Şemsedin]] qutbê Xelati Birîfkanî ye. Hemû Birîfkanî ji werta Seyda Şemsedin e. Nêha Birîfkanî li İraq'ê û Tirkiye'yê '' Xelat - [[Amed]] - [[Xinûs]] - [[Wan]]ê û [[Sûrî]] (Hama) '' dijîn. * [[Îzed Beg]], serhildana kurdan di bin serokatiya Îzed Beg.{{Çavk}} == Wargehên dîrokî û turîstîk ên Xelatê == * [[Pireya Xerabşarê]] * [[Kela Romayî]] * [[Kela Xerabşarê]] * [[Mizgefta Babacan]] (tr. Bayindir Cami) * [[Mizgefta Îskender]] * [[Mizgefta Qazî Mehmûd]] * [[Mizgefta Lezgîn Beg]] (tr. Ulu Cami) * [[Goristana Med]] (tr. Türk Büyükleri Mezarligi) * [[Goristana Şêxê Reş]] * [[Goristana Çilbira]] * [[Goristana Erkîzan]] * [[Hemama Emirxan Îskender]] (tr. Iskenderpasa Hamami) * [[Kumbeta Erkîzan Xatûn]] (tr. Erzen Hatun) * [[Kumbeta Keşîş]] * [[Kumbeta Filehan]] (tr. Hasan Paşa Kümbeti) * [[Kumbeta Lezgîn Beg]] (tr. Emir Bayindir Kümbeti) * [[Kumbeta Xosrov û Kinarê]] (tr. Esen ve Tekin Kümbeti) * [[Tirba Şêx Necmedîn]] * [[Tirba Emirulereb]] (tr. Ali Tübesi, Arapemiri Türbesi) == Çavkanî == {{Çavkanî}} * Seyyid Mahmut Bırifkani-"Bırifkan Seyyidleri" {{Bajar û gundên Xelatê}} {{Behra Wanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|38|45|01|N|42|28|34|E|type:city|display=title}} [[Kategorî:Belediyeyên navçeyan li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Cittaslow]] [[Kategorî:Wargehên kurdan li parêzgeha Bidlîsê]] [[Kategorî:Xelat, Bedlîs| ]] rvmwrbwqgb7wf8pfecdztwimfq2j0sn 2102819 2102818 2026-11-09T15:02:39Z MikaelF 935 2102819 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank navçe | nav = Xelat | navê_din = | navê_fermî = Ahlat | wêne = Bitlis Ahlat Müzesi.jpg | sernavê_wêne = Dîmenek ji [[Muzexaneya Xelatê]] | welat = [[Bakurê Kurdistanê]] <!--- KARGÊRIYÎ --------------> | dewlet = [[Tirkiye]] | parêzgeh = [[Bidlîs (parêzgeh)]] | serbajar = Xelat | qeymeqam = | hejmara_nahiyeyan = 2 <!--- BINEBEŞ ----------------> | hejmara_bajarokan = 2 | hejmara_taxan = | hejmara_gundan = 26 | hejmara_mezrayan = 2 | nifûs = 35.236<ref>[http://report.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2=&report=idari_yapi_2008.RDF&p_il1=13&p_yil=2008&desformat=html&ENVID=adnksdb2Env tuik, 2008]</ref> <!--- GELHE û ERDNÎGAR -------> | sala_nifûsê = [[2008]] | nifûsa_bajarî = | nifûsa_gundewarî = | temamiya_qadê_km2 = 1.044 | berbelaviya_nifûsê_km2 = 33,8 | nifûsa_serbajarê = 19.551 <!--- BAJARÊ NAVENDÎ ---------> | sala_nifûsa_serbajarê = [[2008]] | qada_serbajarê_km2 = | bilindahî_m = 1.720 | koda_postayê = 13400 | koda_telefonê = (+90) 434 | nexşeya_reptiyeyê = Bidlîs#Bakurê Kurdistanê | koordînat = {{Koord|38|45|1|N|42|28|34|E|display=inline, title}} }} '''Xelat''' ({{bi-tr|Ahlat}}), yek ji navçeyên [[Bedlîs]]ê ye. Rûber 1.044&nbsp;km² ye. Hejmara niştecihên navendê 23.000 û bi giştî jî nêzîkî 45.000 e. 26 gund û 2 mezreye wê hene. Gel ji Kurdan pêk tê. Di salên 60´î de dewleta Tirk navên erdnîgarîk ên Kurdî qedexe kiriye û navên bi Tirkî pêve daniye. [[Seyda Mehmûd Birifkanî]],di pirtûka xwe bi navê '' [[Birifkan Seydaları]] '' da weha goti: '' Çar hêzar sal berê dema Huriya ev bajar ava kir. Her du tiştê kû jê hez dikirin kû ax û çiya bû bi heve zeliqandin û gotin Xelat yanê (ax) û (lat). Her wek tê zaninê alîki Xelatê çiyayê Sîpani û alîki wi ji ax. Xelatê navê xwe girtiye. Her wek tê zaninê Huri bapirê Kurdane. Di tomarên dîrokî de navê Xelatê wekî Xelat, Xalads, [[Axlat]], Şaleat (Ermenî), Kelath (Aşûrî), Xîlat (Erebî) derbas dibe. Piştî ava bû na Komara Tirkiyê di sala [[1924]]'î de dibe navçe. == Navdarên Xelatê == * [[Şêx Şemsedînê Exlatî]] * [[Seyda Ehmedê Xelatî]] * [[Fexredînê Exlatî]], ev zat kurê [[Seyda Elî|Seyyid Elî'yê]] Xorasanî ye. Navlêke wî Bave Lûre ye.Di 682'ê Hicrî da li Axlat'ê çûn li ser mafeya xwe. Şêxê terîqeta Suhreverdî bû ye. * [[Hecî Nîzamedînê Xelatî]], navê wî yê eslê Seyda Muhemmed e. Navlêka wî [[Hacî Nizameddîn]] e. Kurê [[Seyda Ehmedê Xelatî]] ye. Di sala 751'ê Hicrî da çûn li ser mafeya xwe. Tirbe wî li Taxa dere e ye. (Wadi) Lê nixabin di kurê bubeler eftax xera bû ye. Niha bi ve nave taxaki weha nîne. Dibe ku eftax Xerabe Bajêr an ji taxa Qale ye be. Şêxê terîqeta Suhreverdi ye. * [[Seyda Ebi Hisen Elî Xelatî]], kurê Heci Nîzameddîn Axlatî ye. Şêxê terîqeta Suhreverdi ye. Di 781'ê Hicri da li Xelat'ê çûn li ser mafeya xwe. * [[Seyda Kemal-ûl Netewî veddin Seyda Hisên Xelatî]], ev zat di îlmê zahir û batin da mahir bû. Di terîqeta Suhrewerdî da bi kutub bû di zanistîyê da feylesof bû. Giştî bû nepen û esrarê İmamên Ehlêbeytê. Ji ber vê yekê jêra dihat gotin [[İmam Hisên Xelatî]]. Di sala 808ê Hicrî da li Misrê li [[Qahîre]]yê çûn li ser mafeya xwe. Tirbe wî li menteqe ya İmamên e. Çar kurê wî hene, [[Seyda Bave Mensûr]] û [[Seyda Bave Mekqsûd]] û [[Seyda Mîr Hesen]] û [[Seyda Mihemmed]]. Malbata Birîfkaniya ji [[Seyda Bava Mensûr]] tê. Navê kurê Seyda Bava Mensûr, Seyda İsheq Xelatî bû ye. (890 H.) Navê kurê wî [[Seyda Ebdûlgani Xelatî]] (926 H.) Navê kurê wî [[Seyda Silêman Xelatî]] bû ye (961 H.) Navê kurê wi Seyda Mûsa Xelati bû ye.(995 H.) Navê kurê wî [[Seyda Ebdilkerim Xelatî]] ye . (1027 H.) Navê kurê wî [[Seyda Şemsedin]] qutbê Xelati Birîfkanî ye. Hemû Birîfkanî ji werta Seyda Şemsedin e. Nêha Birîfkanî li İraq'ê û Tirkiye'yê '' Xelat - [[Amed]] - [[Xinûs]] - [[Wan]]ê û [[Sûrî]] (Hama) '' dijîn. * [[Îzed Beg]], serhildana kurdan di bin serokatiya Îzed Beg.{{Çavk}} == Wargehên dîrokî û turîstîk ên Xelatê == * [[Pireya Xerabşarê]] * [[Kela Romayî]] * [[Kela Xerabşarê]] * [[Mizgefta Babacan]] (tr. Bayindir Cami) * [[Mizgefta Îskender]] * [[Mizgefta Qazî Mehmûd]] * [[Mizgefta Lezgîn Beg]] (tr. Ulu Cami) * [[Goristana Med]] (tr. Türk Büyükleri Mezarligi) * [[Goristana Şêxê Reş]] * [[Goristana Çilbira]] * [[Goristana Erkîzan]] * [[Hemama Emirxan Îskender]] (tr. Iskenderpasa Hamami) * [[Kumbeta Erkîzan Xatûn]] (tr. Erzen Hatun) * [[Kumbeta Keşîş]] * [[Kumbeta Filehan]] (tr. Hasan Paşa Kümbeti) * [[Kumbeta Lezgîn Beg]] (tr. Emir Bayindir Kümbeti) * [[Kumbeta Xosrov û Kinarê]] (tr. Esen ve Tekin Kümbeti) * [[Tirba Şêx Necmedîn]] * [[Tirba Emirulereb]] (tr. Ali Tübesi, Arapemiri Türbesi) == Galeriya wêneyan == <gallery> Xelat-bajarê xerabe.jpg|Dîmenek ji bajarê xerabe Xelat-Bajarê Xerabe 2016.jpg|Şikeftên bajarê xerabe Xelat-bermahîyek ji bajarê xerabe.jpg|Ji bajarê xerabe Xelat.JPG|thumb|Dîmenek ji Xelatê]] </gallery> == Çavkanî == {{Çavkanî}} * Seyyid Mahmut Bırifkani-"Bırifkan Seyyidleri" {{Bajar û gundên Xelatê}} {{Behra Wanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|38|45|01|N|42|28|34|E|type:city|display=title}} [[Kategorî:Belediyeyên navçeyan li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Cittaslow]] [[Kategorî:Wargehên kurdan li parêzgeha Bidlîsê]] [[Kategorî:Xelat, Bedlîs| ]] om60zpn4tsueqy27kw9ih7co8e6cdcs 2102820 2102819 2026-11-09T15:11:54Z MikaelF 935 2102820 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank navçe | nav = Xelat | navê_din = | navê_fermî = Ahlat | wêne = Bitlis Ahlat Müzesi.jpg | sernavê_wêne = Dîmenek ji [[Muzexaneya Xelatê]] | welat = [[Bakurê Kurdistanê]] <!--- KARGÊRIYÎ --------------> | dewlet = [[Tirkiye]] | parêzgeh = [[Bidlîs (parêzgeh)]] | serbajar = Xelat | qeymeqam = | hejmara_nahiyeyan = 2 <!--- BINEBEŞ ----------------> | hejmara_bajarokan = 2 | hejmara_taxan = | hejmara_gundan = 26 | hejmara_mezrayan = 2 | nifûs = 35.236<ref>[http://report.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2=&report=idari_yapi_2008.RDF&p_il1=13&p_yil=2008&desformat=html&ENVID=adnksdb2Env tuik, 2008]</ref> <!--- GELHE û ERDNÎGAR -------> | sala_nifûsê = [[2008]] | nifûsa_bajarî = | nifûsa_gundewarî = | temamiya_qadê_km2 = 1.044 | berbelaviya_nifûsê_km2 = 33,8 | nifûsa_serbajarê = 19.551 <!--- BAJARÊ NAVENDÎ ---------> | sala_nifûsa_serbajarê = [[2008]] | qada_serbajarê_km2 = | bilindahî_m = 1.720 | koda_postayê = 13400 | koda_telefonê = (+90) 434 | nexşeya_reptiyeyê = Bidlîs#Bakurê Kurdistanê | koordînat = {{Koord|38|45|1|N|42|28|34|E|display=inline, title}} }} '''Xelat''' ({{bi-tr|Ahlat}}), yek ji navçeyên [[Bedlîs]]ê ye. == Erdnîgarî == Rûber 1.044&nbsp;km² ye. Hejmara niştecihên navendê 23.000 û bi giştî jî nêzîkî 45.000 e. 26 gund û du mezreyên wê hene. Gel ji kurdan pêk tê. Di salên 60î de dewleta tirk devernavên kurdî qedexe kirine û navên bi tirkî pêve danîne. [[Seyda Mehmûd Birifkanî]], di pirtûka xwe bi navê ''Birifkan Seydaları'' da weha got: "Çar hêzar sal berê dema huriya ev bajar ava kir. Her du tiştê ku jê hez dikirin ku ax û çiya bû bi heve zeliqandin û gotin "Xela"t yanê (ax) û (lat)."{{Çavk}} Her wek tê zaninê alîkî Xelatê çiyayê Sîpani û alîkî wê ji ax. Xelatê navê xwe girtiye. Di tomarên dîrokî de navê Xelatê wekî Xelat, Xalads, [[Axlat]], Şaleat (ermenî), Kelath (aşûrî), Xîlat (erebî) derbas dibe. Piştî avabûna Komara Tirkiyê di sala [[1924]]an de dibe navçe. == Navdarên Xelatê == * [[Şêx Şemsedînê Exlatî]] * [[Seyda Ehmedê Xelatî]] * [[Fexredînê Exlatî]], ev zat kurê [[Seyda Elî|Seyyid Elî'yê]] Xorasanî ye. Navlêke wî Bave Lûre ye.Di 682'ê Hicrî da li Axlat'ê çûn li ser mafeya xwe. Şêxê terîqeta Suhreverdî bû ye. * [[Hecî Nîzamedînê Xelatî]], navê wî yê eslê Seyda Muhemmed e. Navlêka wî [[Hacî Nizameddîn]] e. Kurê [[Seyda Ehmedê Xelatî]] ye. Di sala 751'ê Hicrî da çûn li ser mafeya xwe. Tirbe wî li Taxa dere e ye. (Wadi) Lê nixabin di kurê bubeler eftax xera bû ye. Niha bi ve nave taxaki weha nîne. Dibe ku eftax Xerabe Bajêr an ji taxa Qale ye be. Şêxê terîqeta Suhreverdi ye. * [[Seyda Ebi Hisen Elî Xelatî]], kurê Heci Nîzameddîn Axlatî ye. Şêxê terîqeta Suhreverdi ye. Di 781'ê Hicri da li Xelat'ê çûn li ser mafeya xwe. * [[Seyda Kemal-ûl Netewî veddin Seyda Hisên Xelatî]], ev zat di îlmê zahir û batin da mahir bû. Di terîqeta Suhrewerdî da bi kutub bû di zanistîyê da feylesof bû. Giştî bû nepen û esrarê İmamên Ehlêbeytê. Ji ber vê yekê jêra dihat gotin [[İmam Hisên Xelatî]]. Di sala 808ê Hicrî da li Misrê li [[Qahîre]]yê çûn li ser mafeya xwe. Tirbe wî li menteqe ya İmamên e. Çar kurê wî hene, [[Seyda Bave Mensûr]] û [[Seyda Bave Mekqsûd]] û [[Seyda Mîr Hesen]] û [[Seyda Mihemmed]]. Malbata Birîfkaniya ji [[Seyda Bava Mensûr]] tê. Navê kurê Seyda Bava Mensûr, Seyda İsheq Xelatî bû ye. (890 H.) Navê kurê wî [[Seyda Ebdûlgani Xelatî]] (926 H.) Navê kurê wî [[Seyda Silêman Xelatî]] bû ye (961 H.) Navê kurê wi Seyda Mûsa Xelati bû ye.(995 H.) Navê kurê wî [[Seyda Ebdilkerim Xelatî]] ye . (1027 H.) Navê kurê wî [[Seyda Şemsedin]] qutbê Xelati Birîfkanî ye. Hemû Birîfkanî ji werta Seyda Şemsedin e. Nêha Birîfkanî li İraq'ê û Tirkiye'yê '' Xelat - [[Amed]] - [[Xinûs]] - [[Wan]]ê û [[Sûrî]] (Hama) '' dijîn. * [[Îzed Beg]], serhildana kurdan di bin serokatiya Îzed Beg.{{Çavk}} == Wargehên dîrokî û turîstîk ên Xelatê == * [[Pireya Xerabşarê]] * [[Kela Romayî]] * [[Kela Xerabşarê]] * [[Mizgefta Babacan]] (tr. Bayindir Cami) * [[Mizgefta Îskender]] * [[Mizgefta Qazî Mehmûd]] * [[Mizgefta Lezgîn Beg]] (tr. Ulu Cami) * [[Goristana Med]] (tr. Türk Büyükleri Mezarligi) * [[Goristana Şêxê Reş]] * [[Goristana Çilbira]] * [[Goristana Erkîzan]] * [[Hemama Emirxan Îskender]] (tr. Iskenderpasa Hamami) * [[Kumbeta Erkîzan Xatûn]] (tr. Erzen Hatun) * [[Kumbeta Keşîş]] * [[Kumbeta Filehan]] (tr. Hasan Paşa Kümbeti) * [[Kumbeta Lezgîn Beg]] (tr. Emir Bayindir Kümbeti) * [[Kumbeta Xosrov û Kinarê]] (tr. Esen ve Tekin Kümbeti) * [[Tirba Şêx Necmedîn]] * [[Tirba Emirulereb]] (tr. Ali Tübesi, Arapemiri Türbesi) == Galeriya wêneyan == <gallery> Xelat-bajarê xerabe.jpg|Dîmenek ji bajarê xerabe Xelat-Bajarê Xerabe 2016.jpg|Şikeftên bajarê xerabe Xelat-bermahîyek ji bajarê xerabe.jpg|Ji bajarê xerabe Xelat.JPG|thumb|Dîmenek ji Xelatê]] </gallery> == Çavkanî == {{Çavkanî}} * Seyyid Mahmut Bırifkani-"Bırifkan Seyyidleri" {{Bajar û gundên Xelatê}} {{Behra Wanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|38|45|01|N|42|28|34|E|type:city|display=title}} [[Kategorî:Belediyeyên navçeyan li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Cittaslow]] [[Kategorî:Wargehên kurdan li parêzgeha Bidlîsê]] [[Kategorî:Xelat, Bedlîs| ]] p2dbjvkcu9w3meqk7ardaxdwfflez19 0 18908 2102806 195426 2026-11-09T14:02:32Z Xqbot 3029 Beralîkirina ducarî li ser [[Pêncwên]] hat sererastkirin 2102806 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Pêncwên]] jck43yeyyirtfgi68gspn14qiyqlo7e 0 20870 2102960 2080534 2026-11-10T00:36:32Z Muro 5644 170472 /* */ 2102960 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = Hesîçe | navê_fermî = {{ziman|ar|‏الحسكة}}, ''al-Ḥasaka'' | nexşeya_cihan = Rojavaya Kurdistanê#Sûrî | koordînat = {{Koord|36|30|8|N|40|44|47|E|display=inline, title}} | welat = [[Rojava]], ([[Rojavayê Kurdistanê]]) | dûgel = [[Sûrî]] | parêzgeh = [[Hesîçe (parêzgeh)|Hesîçe]] | gelhe = 188.160 | gelhe_sal = [[2004]]<ref>http://www.citypopulation.de/Syria.html</ref> | rûerd = | bilindayî = 305 | nexşe = Al-Hasakah districts (ku).PNG | nexşe_sernav = Nexşeya parêzgehê | wêneSer = Al-Hasakah Collage.jpg | wêneSer_sernav = | malper = }} '''Hesîçe'''<ref>[[Osman Sebrî]]: {{Jêder-kitêb|sernav=[[Ronahî (kovar)|Ronahî Hejmar 1-28 (1942-1945)]] |paşnav=Bedirxan |pêşnav=Celadet Alî |weşanger=Uppsala: Jîna Nû |sal=1985 |rûpel=373 }}</ref><ref>"Seyda Tîrêj.", Welat, 64:1993, r. 16.</ref> ([[suryanî]]: ܚܣܟܗ, {{langx|fr|Hassetché}}) an jî '''Hesekê''' ({{bi-ar|‏الحسكة|al-Ḥasaka}}), bajarekî [[Rojavaya Kurdistanê]] ye û navenda îdraî ya [[Hesîçe (parêzgeh)|parêzgeha Hesîçe]] ye. Li gorî daneyên sala 2023an nifûsa bajêr 422.445 kes bû<ref>{{Jêder-malper |url=https://worldpopulationreview.com/cities/syria/al-hasakah |sernav=Al-Hasakah Population 2026 |malper=World Population Review |tarîx=2026-01-19 |roja-gihiştinê=2026-02-05 |ziman=en }}</ref> ku li bajêr [[kurd]], [[ereb]], [[Suryanî|asûrî]] û hêjmareke kêm [[ermenî]] û [[çeçen]] dijîn. Hesîçe 80 kîlometre li başûrê bajarê [[Qamişlo]]yê ye. [[Xabûr|Çemê Xabûrê]] ku şaxek ji [[Firat|çemê Firatê]] ye, ji rojava ber bi rojhilat ve di nav bajêr ve derbas dibe. [[Çemê Nisêbînê]] (çemê çexçex) ji bakurê bajêr ve diherike nav çemê Xabûrê. Her du çemên ku digihîjin navenda bajêr çavkaniyên avê ya [[Bakurê Kurdistanê]] ye ku bi rêya van çeman digihîjin bajêr. Hesîçe û gundewarê derdorê ji aliyê [[Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê]] ve tê kontrolkirin û tê bireve birin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2016-08-23 |sernav=New deal reached for Hasakah in Hmeimim Base |url=https://www.almasdarnews.com/article/new-deal-reached-hasakah-hmeimim-base/ |roja-gihiştinê=2026-02-05 |xebat=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز |ziman=en-US |roja-arşîvê=2017-11-10 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20171110171923/https://www.almasdarnews.com/article/new-deal-reached-hasakah-hmeimim-base/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Hesîçe bi erdên xwe yên berhemdar, ava zêde û gelek deverên arkeolojîk hatiye naskirin. Her wiha bajêr ji vejîneke mezin a bajarî ya modern bidestxistiye û gelek projeyên çandinî û pîşesaziyê li dora bajêr hatine damezrandin. Di dehsalên borî de, bajêr ji ber zuhabûna çemê xwe yê sereke, çemê Xabûr, pirsgirêka avê dîtiye ku bûye sedema windakirina piraniya erdên çandiniyê, û gelek ji xelkê bajêr neçar kiriye ku koçî parêzgehên navxweyî bibin, nemaze koçê bajarê Şam û Deraa li başûr bûne ku di kargehên pîşesaziyê û li ser erdên çandiniyê de bixebitin. Li erdê deverên bajêr [[genim]], [[ceh]], [[nok]], [[garis]], [[nîsk]], [[kuncî]] û [[pembû]] têne çandin. Bajêr ji aliyê dar û fêkiyan ve jî gelek darên fêkî lê çêdibin ku di nav de darên [[tirî]], [[hinar]], [[sêv]], [[hejîr]], [[xox]], [[tû]] û [[hirmî]] heye. Hejmara kurdan li navenda bajêr ji %60 e û li derveyî bajar ji aliyê bakur de rê ya [[Amûde|Amûdê]] bi tevayî kurd in, rêya [[Qamişlo]] ya bakur ew jî wisan, lê rêya Hesîçê Qamişlo ya jêrîn hejmareke mezin li başûrê rê gundên ereban hene. Di [[serhildan]]a 12ê [[adar]]a [[2004]]an de kurdên bajêr ew jî mîna birayên xwe yên başûrê Rojavayê Kurdistanê serî hildan, di encamê de du şehîd û bi dehan birîndar ketin û bi dehan jî girtî hebûn. Mixabin Ereban bi alîkariya hêzên ewlekariyê ziyaneke zor gihandin gelê Kurd, mal û milkên Kurdan talan kirin. Mîna zemanê bav û kalên xwe dest dirêjî dikanên Kurdan kirin, bi milyonan perê sûrî li kurdên sivîl xisar bû. [[Wêne:Arin Mirkan Hassake.jpg|thumb|Dewara Arin Mirkan]] == Navdarên bajêr == * [[Seydayê Tîrêj]] * [[Hevrîn Xelef]] * [[Seîd Gebarî]] * [[Îbrahîm Xelîl]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Al-Hasakah}} {{Şablon:Bajar kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|36|30|08|N|40|44|47|E|type:city(188160)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên kurd li Sûriyê]] [[Kategorî:Bajarên Rojavayê Kurdistanê]] [[Kategorî:Bajarên Sûriyê]] [[Kategorî:Hesîçe| ]] pqggtrfv6finbbrnblbf05gpvvt99j6 0 29779 2102794 2102025 2026-11-09T13:36:06Z MikaelF 935 /* Berhem */ 2102794 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Ali Gurdilî''' [[civaknas]]ekî [[kurd]] e. Di sala 1966an de li bajarê [[Sêrt]]ê, li navçeya [[Misirc]]ê (Gurdilan) hatiye dinyayê. Piştî ku di sala 1980î de bi hemû malbata xwe re koçê bajarê [[Îzmîr]]ê dibe, dikeve [[Zaningeha Egeyê]], beşa civaknasiyê û piştî çend salan zaningehê diqedîne. Nêzîkê deh sal in hewl dide da ku di hindek warên zanistî û felsefî de bixebite. Heta niha gelek gotarên wî yên zanistî û felsefî di kovarên weke [[Kovara W]], [[Felsefevan (kovar)|Kovara Felsefevan]], [[Tîroj]], [[Kovara Ajda]] û [[Kovara Xwenas]] de hatine çapkirin. Niha li Tirkiyeyê dijî û bavê du zarokan e. Gurdilî xwedî û berpirsiyarê [[Malpera Felsefevan]]e û di malpera [[Netkurd]]ê de qunciknivîskariyê dike. == Berhem == * ''[[Dengê Felsefeyê (pirtûk)|Dengê Felsefeyê]]'', Weşanên Doz, kanûna paşîn 2006. * ''[[Rewîtiyeke Zanistî]]'', Weşanên Doz, gulan 2007. * ''[[Jiyan û Felsefeya Mensûrê Hallac ‘Enel Heq’]]'', Weşanxaneya Evrenselê, Stenbol, nîsan 2015. * ''[[Destpêka Felsefeyê]]'', Weşanên Soran, Berlîn, 2015. * ''[[Antolojiya Feylesofan I]]'', Weşanên Soran, Berlîn, 2015. * ''[[Ferhenga felsefeyê]]''', Weşanên Na, 2021.<ref>{{ku}} (2021). "Ferhenga felsefeyê.", [[Xwebûn]], 95:2021, r. 11.</ref> == Gotar û Hevpeyvînên wî == * [Nivîsarên rojane yên Mamoste Ali Gurdilî http://www.felsefevan.org/author/ali-gurdili {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140310011355/http://www.felsefevan.org/author/ali-gurdili |date=2014-03-10 }}] * [Nivîsarên rojane yên Mamoste Ali Gurdilî http://www.rewanbej.com/author/aligurdili] * [Nivîsarên rojane yên Mamoste Ali Gurdilî http://basnuce.com/ku/writer/ali-gurdili{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}] * [Hevpeyvîna Agirî Soran bi Mamoste Ali Gurdilî re: https://www.youtube.com/watch?v=l7NOO5PgGoE] * [Hevpeyvîna Rojnameya Kurdistan bi Mamoste Ali Gurdilî re: http://www.felsefevan.org/rojnameya-kurdistan-hejmar-71-sala-2016an.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160819003828/http://www.felsefevan.org/rojnameya-kurdistan-hejmar-71-sala-2016an.html |date=2016-08-19 }}] * [Hevpeyvîna Salihê Kevirbirî bi Mamoste Ali Gurdilî re: https://web.archive.org/web/20231005020414/https://felsefevan.org/hevpeyvin-bi-ali-gurdili-re.html] * [Hevpeyvîna Aso Zagrosî bi Mamoste Ali Gurdilî re: http://www.felsefevan.org/hevpeyvin-bi-ali-gurdili-re-aso-zagrosi.html{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}] * [Hevpeyvîna Basnûçe bi Mamoste Ali Gurdilî re: http://www.felsefevan.org/basnuce-hevpeyvina-ali-gurdili.html{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}] == Çavkanî == * [Agahî ji malpera http://www.felsefevan.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140207210411/http://www.felsefevan.org/ |date=2014-02-07 }} hatine wergirtin] == Girêdanên derve == * {{Ansîklopediya Kurdistanê|ali-gurdili|Alî Gurdilî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Nivîskar-kurd-şitil}} [[Kategorî:Civaknas]] [[Kategorî:Jidayikbûn 1966]] [[Kategorî:Nivîskarên ji Misircê]] [[Kategorî:Nivîskarên kurd]] [[Kategorî:Nivîskarên zimanê kurdî]] qoeqao4hposalcb3j2hiwpn5r7710dl 2102795 2102794 2026-11-09T13:42:24Z MikaelF 935 2102795 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Ali Gurdilî''' [[civaknas]]ekî [[kurd]] e. Di sala 1966an de li bajarê [[Sêrt]]ê, li navçeya [[Misirc]]ê (Gurdilan) hatiye dinyayê. Gurdilî piştî ku di sala 1980î de bi hemû malbata xwe re koçê bajarê [[Îzmîr]]ê dibe, dikeve [[Zaningeha Egeyê]], beşa civaknasiyê û piştî çend salan zaningehê diqedîne. Nêzîkê deh sal in hewl dide da ku di hindek warên zanistî û felsefî de bixebite. Heta niha gelek gotarên wî yên zanistî û felsefî di kovarên weke [[Kovara W]], [[Felsefevan (kovar)|Kovara Felsefevan]], [[Tîroj]], [[Kovara Ajda]] û [[Kovara Xwenas]] de hatine çapkirin. Niha li Tirkiyeyê dijî û bavê du zarokan e. Gurdilî xwedî û berpirsiyarê [[Malpera Felsefevan]]e û di malpera [[Netkurd]]ê de qunciknivîskariyê dike.<ref>http://www.felsefevan.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140207210411/http://www.felsefevan.org/ |date=2014-02-07}}</ref> == Berhem == * ''[[Dengê Felsefeyê (pirtûk)|Dengê Felsefeyê]]'', Weşanên Doz, kanûna paşîn 2006. * ''[[Rewîtiyeke Zanistî]]'', Weşanên Doz, gulan 2007. * ''[[Jiyan û Felsefeya Mensûrê Hallac ‘Enel Heq’]]'', Weşanxaneya Evrenselê, Stenbol, nîsan 2015. * ''[[Destpêka Felsefeyê]]'', Weşanên Soran, Berlîn, 2015. * ''[[Antolojiya Feylesofan I]]'', Weşanên Soran, Berlîn, 2015. * ''[[Ferhenga felsefeyê]]''', Weşanên Na, 2021.<ref>{{ku}} (2021). "Ferhenga felsefeyê.", [[Xwebûn]], 95:2021, r. 11.</ref> == Gotar û hevpeyvîn == * [Nivîsarên rojane yên Mamoste Ali Gurdilî http://www.felsefevan.org/author/ali-gurdili {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140310011355/http://www.felsefevan.org/author/ali-gurdili |date=2014-03-10 }}] * [Nivîsarên rojane yên Mamoste Ali Gurdilî http://www.rewanbej.com/author/aligurdili] * [Nivîsarên rojane yên Mamoste Ali Gurdilî http://basnuce.com/ku/writer/ali-gurdili{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}] * [Hevpeyvîna Agirî Soran bi Mamoste Ali Gurdilî re: https://www.youtube.com/watch?v=l7NOO5PgGoE] * [Hevpeyvîna Rojnameya Kurdistan bi Mamoste Ali Gurdilî re: http://www.felsefevan.org/rojnameya-kurdistan-hejmar-71-sala-2016an.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160819003828/http://www.felsefevan.org/rojnameya-kurdistan-hejmar-71-sala-2016an.html |date=2016-08-19 }}] * [Hevpeyvîna Salihê Kevirbirî bi Mamoste Ali Gurdilî re: https://web.archive.org/web/20231005020414/https://felsefevan.org/hevpeyvin-bi-ali-gurdili-re.html] * [Hevpeyvîna Aso Zagrosî bi Mamoste Ali Gurdilî re: http://www.felsefevan.org/hevpeyvin-bi-ali-gurdili-re-aso-zagrosi.html{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}] * [Hevpeyvîna Basnûçe bi Mamoste Ali Gurdilî re: http://www.felsefevan.org/basnuce-hevpeyvina-ali-gurdili.html{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * {{Ansîklopediya Kurdistanê|ali-gurdili|Alî Gurdilî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Nivîskar-kurd-şitil}} [[Kategorî:Civaknas]] [[Kategorî:Jidayikbûn 1966]] [[Kategorî:Nivîskarên ji Misircê]] [[Kategorî:Nivîskarên kurd]] [[Kategorî:Nivîskarên zimanê kurdî]] hhdg2p8o5f7vpxal6i4820we3sq1c6t 2102796 2102795 2026-11-09T13:43:52Z MikaelF 935 /* Berhem */ 2102796 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Ali Gurdilî''' [[civaknas]]ekî [[kurd]] e. Di sala 1966an de li bajarê [[Sêrt]]ê, li navçeya [[Misirc]]ê (Gurdilan) hatiye dinyayê. Gurdilî piştî ku di sala 1980î de bi hemû malbata xwe re koçê bajarê [[Îzmîr]]ê dibe, dikeve [[Zaningeha Egeyê]], beşa civaknasiyê û piştî çend salan zaningehê diqedîne. Nêzîkê deh sal in hewl dide da ku di hindek warên zanistî û felsefî de bixebite. Heta niha gelek gotarên wî yên zanistî û felsefî di kovarên weke [[Kovara W]], [[Felsefevan (kovar)|Kovara Felsefevan]], [[Tîroj]], [[Kovara Ajda]] û [[Kovara Xwenas]] de hatine çapkirin. Niha li Tirkiyeyê dijî û bavê du zarokan e. Gurdilî xwedî û berpirsiyarê [[Malpera Felsefevan]]e û di malpera [[Netkurd]]ê de qunciknivîskariyê dike.<ref>http://www.felsefevan.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140207210411/http://www.felsefevan.org/ |date=2014-02-07}}</ref> == Berhem == * ''[[Dengê Felsefeyê (pirtûk)|Dengê Felsefeyê]]'', Weşanên Doz, kanûna paşîn 2006. * ''[[Rewîtiyeke Zanistî]]'', Weşanên Doz, gulan 2007. * ''[[Jiyan û Felsefeya Mensûrê Hallac ‘Enel Heq’]]'', Weşanxaneya Evrenselê, Stenbol, nîsan 2015. * ''[[Destpêka Felsefeyê]]'', Weşanên Soran, Berlîn, 2015. * ''[[Antolojiya Feylesofan I]]'', Weşanên Soran, Berlîn, 2015. * ''[[Ferhenga felsefeyê]]'', Weşanên Na, 2021.<ref>{{ku}} (2021). "Ferhenga felsefeyê.", [[Xwebûn]], 95:2021, r. 11.</ref> == Gotar û hevpeyvîn == * [Nivîsarên rojane yên Mamoste Ali Gurdilî http://www.felsefevan.org/author/ali-gurdili {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140310011355/http://www.felsefevan.org/author/ali-gurdili |date=2014-03-10 }}] * [Nivîsarên rojane yên Mamoste Ali Gurdilî http://www.rewanbej.com/author/aligurdili] * [Nivîsarên rojane yên Mamoste Ali Gurdilî http://basnuce.com/ku/writer/ali-gurdili{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}] * [Hevpeyvîna Agirî Soran bi Mamoste Ali Gurdilî re: https://www.youtube.com/watch?v=l7NOO5PgGoE] * [Hevpeyvîna Rojnameya Kurdistan bi Mamoste Ali Gurdilî re: http://www.felsefevan.org/rojnameya-kurdistan-hejmar-71-sala-2016an.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160819003828/http://www.felsefevan.org/rojnameya-kurdistan-hejmar-71-sala-2016an.html |date=2016-08-19 }}] * [Hevpeyvîna Salihê Kevirbirî bi Mamoste Ali Gurdilî re: https://web.archive.org/web/20231005020414/https://felsefevan.org/hevpeyvin-bi-ali-gurdili-re.html] * [Hevpeyvîna Aso Zagrosî bi Mamoste Ali Gurdilî re: http://www.felsefevan.org/hevpeyvin-bi-ali-gurdili-re-aso-zagrosi.html{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}] * [Hevpeyvîna Basnûçe bi Mamoste Ali Gurdilî re: http://www.felsefevan.org/basnuce-hevpeyvina-ali-gurdili.html{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * {{Ansîklopediya Kurdistanê|ali-gurdili|Alî Gurdilî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Nivîskar-kurd-şitil}} [[Kategorî:Civaknas]] [[Kategorî:Jidayikbûn 1966]] [[Kategorî:Nivîskarên ji Misircê]] [[Kategorî:Nivîskarên kurd]] [[Kategorî:Nivîskarên zimanê kurdî]] dzte0xzwvm3o2lmc6e3yaxaby1l58kl 2102815 2102796 2026-11-09T14:13:45Z MikaelF 935 2102815 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Ali Gurdilî''' [[civaknas]]ekî [[kurd]] e. Di sala 1966an de li bajarê [[Sêrt]]ê, li navçeya [[Misirc]]ê (Gurdilan) hatiye dinyayê. Gurdilî piştî ku di sala 1980î de bi hemû malbata xwe re koçê bajarê [[Îzmîr]]ê dibe, dikeve [[Zaningeha Egeyê]], beşa civaknasiyê û piştî çend salan zaningehê diqedîne. Nêzîkê deh sal in hewl dide da ku di hindek warên zanistî û felsefî de bixebite. Heta niha gelek gotarên wî yên zanistî û felsefî di kovarên weke [[Kovara W]], [[Felsefevan (kovar)|Kovara Felsefevan]], [[Tîroj]], [[Kovara Ajda]] û [[Kovara Xwenas]] de hatine çapkirin. Niha li Tirkiyeyê dijî û bavê du zarokan e. Gurdilî xwedî û berpirsiyarê [[Malpera Felsefevan]]e û di malpera [[Netkurd]]ê de qunciknivîskariyê dike.<ref>{{ku}} [[Bêrîvan Kayi]] (2021). "Terz û awayê jiyana kurdan bi serê xwe felsefeyek e. Kirasekî kurd li têgehan dike.", [[Xwebûn]], 97:2021, r. 4.</ref><ref>http://www.felsefevan.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140207210411/http://www.felsefevan.org/ |date=2014-02-07}}</ref> == Berhem == * ''[[Dengê Felsefeyê (pirtûk)|Dengê Felsefeyê]]'', Weşanên Doz, kanûna paşîn 2006. * ''[[Rewîtiyeke Zanistî]]'', Weşanên Doz, gulan 2007. * ''[[Jiyan û Felsefeya Mensûrê Hallac ‘Enel Heq’]]'', Weşanxaneya Evrenselê, Stenbol, nîsan 2015. * ''[[Destpêka Felsefeyê]]'', Weşanên Soran, Berlîn, 2015. * ''[[Antolojiya Feylesofan I]]'', Weşanên Soran, Berlîn, 2015. * ''[[Ferhenga felsefeyê]]'', Weşanên Na, 2021.<ref>{{ku}} (2021). "Ferhenga felsefeyê.", [[Xwebûn]], 95:2021, r. 11.</ref> == Gotar û hevpeyvîn == * [Nivîsarên rojane yên Mamoste Ali Gurdilî http://www.felsefevan.org/author/ali-gurdili {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140310011355/http://www.felsefevan.org/author/ali-gurdili |date=2014-03-10 }}] * [Nivîsarên rojane yên Mamoste Ali Gurdilî http://www.rewanbej.com/author/aligurdili] * [Nivîsarên rojane yên Mamoste Ali Gurdilî http://basnuce.com/ku/writer/ali-gurdili{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}] * [Hevpeyvîna Agirî Soran bi Mamoste Ali Gurdilî re: https://www.youtube.com/watch?v=l7NOO5PgGoE] * [Hevpeyvîna Rojnameya Kurdistan bi Mamoste Ali Gurdilî re: http://www.felsefevan.org/rojnameya-kurdistan-hejmar-71-sala-2016an.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160819003828/http://www.felsefevan.org/rojnameya-kurdistan-hejmar-71-sala-2016an.html |date=2016-08-19 }}] * [Hevpeyvîna Salihê Kevirbirî bi Mamoste Ali Gurdilî re: https://web.archive.org/web/20231005020414/https://felsefevan.org/hevpeyvin-bi-ali-gurdili-re.html] * [Hevpeyvîna Aso Zagrosî bi Mamoste Ali Gurdilî re: http://www.felsefevan.org/hevpeyvin-bi-ali-gurdili-re-aso-zagrosi.html{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}] * [Hevpeyvîna Basnûçe bi Mamoste Ali Gurdilî re: http://www.felsefevan.org/basnuce-hevpeyvina-ali-gurdili.html{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * {{Ansîklopediya Kurdistanê|ali-gurdili|Alî Gurdilî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Nivîskar-kurd-şitil}} [[Kategorî:Civaknas]] [[Kategorî:Jidayikbûn 1966]] [[Kategorî:Nivîskarên ji Misircê]] [[Kategorî:Nivîskarên kurd]] [[Kategorî:Nivîskarên zimanê kurdî]] 42j2zdce77tm9mn8xgcs7sxrzohfeco 0 30462 2102983 2068644 2026-11-10T10:24:53Z MikaelF 935 2102983 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = Kûyeşt | navê_fermî = Kûhdeşt | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | dûgel = | parêzgeh = [[Loristan]] | şaristan = | bexş = | gundistan = | gelhe = 89.091 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> | gelhe_sal = [[2016]] | rûerd = | bilindayî = | wêneSer = Kohdasht_lorestan_iran.JPG | wêneSer_firehî = | wêneSer_sernav = Kûyeşt, Luristan | malper = }} '''Kûyeşt''' an ji '''Kûhdeşt''' navê [[bajar]]ekî li [[parêzgeh]]a [[Luristan (parêzgeh)|Luristanê]] ye, ser bi [[Rojhilatê Kurdistanê]] ve. Bajar bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Luristan}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Bajarên Luristanê (parêzgeh)]] p9nnz3acfyzzgj8t916splkd9of9d1j 2102984 2102983 2026-11-10T10:25:43Z MikaelF 935 2102984 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = Kûyeşt | navê_fermî = Kûhdeşt | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | dûgel = | parêzgeh = [[Loristan]] | şaristan = | bexş = | gundistan = | gelhe = 89.091 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> | gelhe_sal = [[2016]] | rûerd = | bilindayî = | wêneSer = Kohdasht_lorestan_iran.JPG | wêneSer_firehî = | wêneSer_sernav = Devera Kûyeştê, Luristan | malper = }} '''Kûyeşt''' an ji '''Kûhdeşt''' navê [[bajar]]ekî li [[parêzgeh]]a [[Luristan (parêzgeh)|Luristanê]] ye, ser bi [[Rojhilatê Kurdistanê]] ve. Bajar bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Luristan}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Bajarên Luristanê (parêzgeh)]] 2x4emi1sszejo680p1g3ywo87o394m9 0 30749 2102801 2047426 2026-11-09T13:59:38Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Pêncwîn]] weke [[Pêncwên]] guhart 2047426 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | statû = Navçe | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | welat = [[Başûrê Kurdistanê]] | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] | nifûs = 31.000 | sala_nifûsê = 2016 }} '''Pêncwîn''' navçeyeke ku navenda [[Pêncwîn (navçe)|navçeya Pêncwînê]] ya [[Silêmanî (parêzgeh)|parêzgeha Silêmaniyê]] a [[Herêma Kurdistanê]] ye. Navçe nêzîkî sinorê [[Rojhilata Kurdistanê]] ye. == Dîrok == Pêncwîn di çaxên [[mîrektiya Baban]]ê de beşek ji [[sencaq]]ê [[Silêmanî (bajar)|Silêmaniyê]] ya [[Mûsil|wîlayeta Mûsilê]] bû. Ji dawiya sedsala 18an heta destpêka sedsala 20an, Pêncwîn kampa havînê ya kurdên [[caf]] bû ku di ve demê hê koçer bûn. Pêncwîn bi fermî di sala 1926an de beşek ji [[Mandaya Brîtanî ya Iraqê]] bû lê heta sala 1927an bajarê dawîn bû ku di bin destên şervanên [[Şêx Mehmûdê Berzencî]] mabû ku li dijî brîtaniyan di nav serhildanê de bû.<ref> Naval Intelligence Division: Iraq & The Persian Gulf, Rûpel 309. Routledge, London/New York 2014</ref> Di serhildanek din de, bajar di mijdara 1930ê de ji aliyê [[Hêzên Esmanî yên Brîtanyayê]] ve hatiye bombebaran kirin<ref> Ian Philpott: The Royal Air Force, Volume 2 (An Encyclopedia of the Inter-War Years 1930-1939). Pen and Sword, Barnsley 2006</ref> û Berzencî di gulana 1931ê de li Pêncwînê de têk çûye. Dagirkerên iraqî û şervanên [[Partiya Demokrat a Kurdistanê]] (PDK) di navbera salên 1961ê heta 1966an de ji bo desthildariya ve herêmê şer kiribûn<ref name=":0">Pesach Malovany: Wars of Modern Babylon - A History of the Iraqi Army from 1921 to 2003. University Press of Kentucky, Lexington 2017</ref> lêbelê di sala 1964an de, di nav endamên PDKê nakokî û şer derketin ku bûyereke girîng ê ji bo hêzên Iraqê bû ku dikarin herêmê dagir bikin. Di şerê sala 1978an de nêzîkî hemî ji bajarê Pêncwînê wêran bûye.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.natgeocreative.com/photography/478673 |sernav=Kurdish women family camps among the ruins of "Penjwin". |malper=www.natgeocreative.com |roja-gihiştinê=2026-04-15}}</ref> Di [[Şerê Îran û Iraqê]] de bajarê Pêncwînê di cotmeh û mijdara 1983an bû hedefa operasyonekê leşkerî ya Îranê. Her çend hêzên iraqî karibûn ku piraniya bajarê di bin desthildariya xwe bihêlin,<ref name=":0" /> piraniya navçeyê heta sala 1986an ji aliyê leşkerên îranî û hêzên PDKê ve hatiye kontrolkirin. Li navçeyê gelek erîşên îranî di navbera salên 1986 û 1988an bi giranî têk çûne. Heta dehsalan şûn de jî, hejmarekê nediyar ji mînên bêjayî li herêmê mabûn.<ref name=":2">Middle East Watch (Organization): Hidden Death - Land Mines and Civilian Casualties in Iraqi Kurdistan, rûpelên 50–55. Human Rights Watch, Washington 1992</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.gettyimages.de/fotos/mine-hunters-clear-land-mines-in-penjwin-iraq |sernav=10 Stock-Fotos und hochauflösende Bilder zu Mine Hunters Clear Land Mines In Penjwin Iraq - Getty Images |malper=www.gettyimages.de |roja-gihiştinê=2026-04-15}}</ref> Piştî pêvçûnên nû yê di navbera hêzên dagirker ên Iraqê û şervanên [[Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê]] (YNK) di sala 1991ê de, hêzên kurdan karibûn hikûmeta Iraqê ji herêmê derxînin lê di sala 1996an de, herêm ji şervanên KDPê ji bo demekê kurt winda bûye û têne bi alîkariya hêzên îranî ku dîsa hatibûn gazîkirin, bajar karibû vegera desthildariya YNKê. == Erdnîgarî == [[Wêne:Galoz village in Nalparez district-Penjwen district Kurdistan-Iraq.jpg|thumb|Gundê Galozê ya navçeya Pêncwînê]] Pêncwîn 65 kîlometre li bakurê [[Helebce]] û 46 li kîlometre rojhilata bajarê [[Silêmanî (bajar)|Silêmaniyê]] ye û çend kîlometre dûrî gundê Xavê ye ku di nav sinorên [[Merîwan|navçeya Merîwanê]] a [[Rojhilata Kurdistanê]] de cih digire. Pêncwîn li bakurê [[Zagros (rêzeçiya)|çiyayên Zagrosê]] li ser bilindahiyekê bi qasê bilindahiya 1429 metre hatiye avakirin.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=http://www.tiptopglobe.com/city?n=Penjwin&p=27116 |sernav=City (town) Penjwin: map, population, location |malper=www.tiptopglobe.com |roja-gihiştinê=2026-04-15}}</ref> Germahiya navîn ji 0 heta 39&nbsp;°C diguhere. Di mehên zivistanê de dibe ku rêjeyeke girîng berf bibare. Li bajêr berf her sal an du sal careke dibare. Pergala dabeşkirina avhewayê ya Köppen-Geiger, hewaya bajêr wekê avhewa germê havîna [[Deryaya Navîn]] (Csa) dabeş dike. == Demografî == Di dehsalên şer de û dîsa di dema [[Şerê Iraqê|dagirkeriya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] di sala 2003an de kurd û ereb ji deverên derdorê koçberê bajêr bûne. Ji bêr ve yekê tê bawer kirin ku nifûsa navçeyê ya demkî di navbera 80 û 100 hezar kes bûn.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> Li gorî amarên sala 2016an hatiye texmînkirin ku nêzîkî 31 hezar kes li Pêncwînê dijîn.<ref name=":3" /> == Binêre == * [[Pêncwîn (navçe)]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Bajar]] [[Kategorî:Bajarên Başûrê Kurdistanê]] [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] 8yyl1lzbo5s4n6nn6z37fq3szm2g2yt 2102805 2102801 2026-11-09T14:01:38Z MikaelF 935 2102805 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | statû = Navçe | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | welat = [[Başûrê Kurdistanê]] | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] | nifûs = 31.000 | sala_nifûsê = 2016 }} '''Pêncwên''' navçeyeke ku navenda [[Pêncwîn (navçe)|navçeya Pêncwênê]] ya [[Silêmanî (parêzgeh)|parêzgeha Silêmaniyê]] a [[Herêma Kurdistanê]] ye. Navçe nêzîkî sinorê [[Rojhilata Kurdistanê]] ye. == Dîrok == Pêncwên di çaxên [[mîrektiya Baban]]ê de beşek ji [[sencaq]]ê [[Silêmanî (bajar)|Silêmaniyê]] ya [[Mûsil|wîlayeta Mûsilê]] bû. Ji dawiya sedsala 18an heta destpêka sedsala 20an, Pêncwîn kampa havînê ya kurdên [[caf]] bû ku di ve demê hê koçer bûn. Pêncwên bi fermî di sala 1926an de beşek ji [[Mandaya Brîtanî ya Iraqê]] bû lê heta sala 1927an bajarê dawîn bû ku di bin destên şervanên [[Şêx Mehmûdê Berzencî]] mabû ku li dijî brîtaniyan di nav serhildanê de bû.<ref> Naval Intelligence Division: Iraq & The Persian Gulf, Rûpel 309. Routledge, London/New York 2014</ref> Di serhildanek din de, bajar di mijdara 1930ê de ji aliyê [[Hêzên Esmanî yên Brîtanyayê]] ve hatiye bombebaran kirin<ref> Ian Philpott: The Royal Air Force, Volume 2 (An Encyclopedia of the Inter-War Years 1930-1939). Pen and Sword, Barnsley 2006</ref> û Berzencî di gulana 1931ê de li Pêncwênê de têk çûye. Dagirkerên iraqî û şervanên [[Partiya Demokrat a Kurdistanê]] (PDK) di navbera salên 1961ê heta 1966an de ji bo desthildariya ve herêmê şer kiribûn<ref name=":0">Pesach Malovany: Wars of Modern Babylon - A History of the Iraqi Army from 1921 to 2003. University Press of Kentucky, Lexington 2017</ref> lêbelê di sala 1964an de, di nav endamên PDKê nakokî û şer derketin ku bûyereke girîng ê ji bo hêzên Iraqê bû ku dikarin herêmê dagir bikin. Di şerê sala 1978an de nêzîkî hemî ji bajarê Pêncwênê wêran bûye.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.natgeocreative.com/photography/478673 |sernav=Kurdish women family camps among the ruins of "Penjwin". |malper=www.natgeocreative.com |roja-gihiştinê=2026-04-15}}</ref> Di [[Şerê Îran û Iraqê]] de bajarê Pêncwînê di cotmeh û mijdara 1983an bû hedefa operasyonekê leşkerî ya Îranê. Her çend hêzên iraqî karibûn ku piraniya bajarê di bin desthildariya xwe bihêlin,<ref name=":0" /> piraniya navçeyê heta sala 1986an ji aliyê leşkerên îranî û hêzên PDKê ve hatiye kontrolkirin. Li navçeyê gelek erîşên îranî di navbera salên 1986 û 1988an bi giranî têk çûne. Heta dehsalan şûn de jî, hejmarekê nediyar ji mînên bêjayî li herêmê mabûn.<ref name=":2">Middle East Watch (Organization): Hidden Death - Land Mines and Civilian Casualties in Iraqi Kurdistan, rûpelên 50–55. Human Rights Watch, Washington 1992</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.gettyimages.de/fotos/mine-hunters-clear-land-mines-in-penjwin-iraq |sernav=10 Stock-Fotos und hochauflösende Bilder zu Mine Hunters Clear Land Mines In Penjwin Iraq - Getty Images |malper=www.gettyimages.de |roja-gihiştinê=2026-04-15}}</ref> Piştî pêvçûnên nû yê di navbera hêzên dagirker ên Iraqê û şervanên [[Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê]] (YNK) di sala 1991ê de, hêzên kurdan karibûn hikûmeta Iraqê ji herêmê derxînin lê di sala 1996an de, herêm ji şervanên KDPê ji bo demekê kurt winda bûye û têne bi alîkariya hêzên îranî ku dîsa hatibûn gazîkirin, bajar karibû vegera desthildariya YNKê. == Erdnîgarî == [[Wêne:Galoz village in Nalparez district-Penjwen district Kurdistan-Iraq.jpg|thumb|Gundê Galozê ya navçeya Pêncwînê]] Pêncwîn 65 kîlometre li bakurê [[Helebce]] û 46 li kîlometre rojhilata bajarê [[Silêmanî (bajar)|Silêmaniyê]] ye û çend kîlometre dûrî gundê Xavê ye ku di nav sinorên [[Merîwan|navçeya Merîwanê]] a [[Rojhilata Kurdistanê]] de cih digire. Pêncwîn li bakurê [[Zagros (rêzeçiya)|çiyayên Zagrosê]] li ser bilindahiyekê bi qasê bilindahiya 1429 metre hatiye avakirin.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=http://www.tiptopglobe.com/city?n=Penjwin&p=27116 |sernav=City (town) Penjwin: map, population, location |malper=www.tiptopglobe.com |roja-gihiştinê=2026-04-15}}</ref> Germahiya navîn ji 0 heta 39&nbsp;°C diguhere. Di mehên zivistanê de dibe ku rêjeyeke girîng berf bibare. Li bajêr berf her sal an du sal careke dibare. Pergala dabeşkirina avhewayê ya Köppen-Geiger, hewaya bajêr wekê avhewa germê havîna [[Deryaya Navîn]] (Csa) dabeş dike. == Demografî == Di dehsalên şer de û dîsa di dema [[Şerê Iraqê|dagirkeriya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] di sala 2003an de kurd û ereb ji deverên derdorê koçberê bajêr bûne. Ji bêr ve yekê tê bawer kirin ku nifûsa navçeyê ya demkî di navbera 80 û 100 hezar kes bûn.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> Li gorî amarên sala 2016an hatiye texmînkirin ku nêzîkî 31 hezar kes li Pêncwînê dijîn.<ref name=":3" /> == Mijarên têkildar == * [[Pêncwîn (navçe)]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Bajar]] [[Kategorî:Bajarên Başûrê Kurdistanê]] [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] 31c7t8xgi4m4u4yp1g8rtf3uy5txrj2 0 31409 2102797 1770341 2026-11-09T13:47:47Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Mihemed Emîn Pêncwînî]] weke [[Mihemed Emîn Pêncwênî]] guhart 1770341 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=îlon 2021}} {{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}} {{Agahîdank mirov | nav = | bilêvkirin = | wêne = | mezinahiya_wêne = | sernavê_wêne = | navê_rastî = | zimanê_navê_rastî = | navê_jidayikbûnê = | navê_din = | roja_jidayikbûnê = | cihê_jidayikbûnê = | imadkirin = | roja_windabûnê = | cihê_windabûnê = | rewşa_windabûnê = | roja_mirinê = | cihê_mirinê = | sedema_mirinê = | vedîtina_bedenê = | cihê_goristanê = | koordînatên_cihê_goristanê = | koordînatên_cihê_aramiyê = | cisn = | abîde = | esil = | hevwelatî = | perwerde = | destûrname = | pîşe = | salên_çalak = | serdem = | karder = | rêxistin = | ajans = | sedema_navdarbûnê = | xebat = | xebatên_navdar = | stîl = | sermiyana_net = | bejn = | televîzyon = | sernav = | meqam = | dewr = | berê = | paşê = | partî = | tevger = | dijber = | endamên_desteyê = | dîn = | mezheb = | gilîname = | ceza = | rewşa_cezayê = | rewşa_hiqûqî = | hevjîn = | partner = | zarok = | dê_û_bav = | dê = | bav = | xizm = | malbat = | xelat = | malper = | şanenav = | sernavê_şanenavê = | mezinahiya_şanenavê = | modul = | modul2 = | modul3 = | modul4 = | modul5 = | modul6 = | pênasê_pêşîn = | pênasê_paşîn = | embed = | jêrenot = | awayê_ser = | bandorbar = | bandorker = | cihê aramiyê = | çînaser = }} '''Mihemed Emîn Pêncwînî''' (jdb. 1944 li [[Pêncwîn]]ê) [[siyasetmedar]] û [[helbestvan]]ekî kurd ê naskirî ye. Mihemed Emîn Pêncwînî di sala 1957an tevî karê siyasî bûye û 1963an jî bûye endamê [[Partiya Komûnîst a Iraqê|Partiya Komunîst a Iraqê]]. Sala 1993a çûye [[Ewropa]]yê. Di 1994a yek ji damezrênerên [[Parlamena Kurdistanê li Derveyî Welêt]] û di heman demê de endamê wê bû. Sala 1998an desteya damezrênerê [[Kongra Netewiya Kurdistan]]ê ([[KNK]]) bû û niha jî endamê wê ye. Mihemed Emîn Pêncwînî 2004an vegeriya [[Kurdistana Başûr]] û li [[Silêmanî|Silêmaniyê]] bi cih bûye. {{Kontrola otorîteyê}} {{Siyasetmedar-şitil}} {{Helbestvan-şitil}} [[Kategorî:Helbestvan]] [[Kategorî:Siyasetmedar]] go8qfrpr8by8izedkd85wvbmrw1ok13 2102799 2102797 2026-11-09T13:52:25Z MikaelF 935 2102799 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=îlon 2021}} {{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}} {{Agahîdank mirov | nav = | bilêvkirin = | wêne = | mezinahiya_wêne = | sernavê_wêne = | navê_rastî = | zimanê_navê_rastî = | navê_jidayikbûnê = | navê_din = | roja_jidayikbûnê = | cihê_jidayikbûnê = | imadkirin = | roja_windabûnê = | cihê_windabûnê = | rewşa_windabûnê = | roja_mirinê = | cihê_mirinê = | sedema_mirinê = | vedîtina_bedenê = | cihê_goristanê = | koordînatên_cihê_goristanê = | koordînatên_cihê_aramiyê = | cisn = | abîde = | esil = | hevwelatî = | perwerde = | destûrname = | pîşe = | salên_çalak = | serdem = | karder = | rêxistin = | ajans = | sedema_navdarbûnê = | xebat = | xebatên_navdar = | stîl = | sermiyana_net = | bejn = | televîzyon = | sernav = | meqam = | dewr = | berê = | paşê = | partî = | tevger = | dijber = | endamên_desteyê = | dîn = | mezheb = | gilîname = | ceza = | rewşa_cezayê = | rewşa_hiqûqî = | hevjîn = | partner = | zarok = | dê_û_bav = | dê = | bav = | xizm = | malbat = | xelat = | malper = | şanenav = | sernavê_şanenavê = | mezinahiya_şanenavê = | modul = | modul2 = | modul3 = | modul4 = | modul5 = | modul6 = | pênasê_pêşîn = | pênasê_paşîn = | embed = | jêrenot = | awayê_ser = | bandorbar = | bandorker = | cihê aramiyê = | çînaser = }} '''Mihemed Emîn Pêncwênî''' (jdb. 1944 li [[Pêncwîn]]ê) [[siyasetmedar]] û [[helbestvan]]ekî kurd ê naskirî ye. == Kurtejiyan == Pêncwênî di sala 1957an tevî karê siyasî bûye û 1963an jî bûye endamê [[Partiya Komûnîst a Iraqê|Partiya Komunîst a Iraqê]]. Sala 1993a çûye [[Ewropa]]yê. Di 1994a yek ji damezrênerên [[Parlamena Kurdistanê li Derveyî Welêt]] û di heman demê de endamê wê bû. Sala 1998an desteya damezrênerê [[Kongra Netewiya Kurdistan]]ê ([[KNK]]) bû û niha jî endamê wê ye. Mihemed Emîn Pêncwênî 2004an vegeriya [[Kurdistana Başûr]] û li [[Silêmanî|Silêmaniyê]] bi cih bûye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Siyasetmedar-şitil}} {{Helbestvan-şitil}} [[Kategorî:Helbestvan]] [[Kategorî:Siyasetmedar]] 9jziz57a2hykdvnmv2fovtf3oa7uqn9 2102800 2102799 2026-11-09T13:58:25Z MikaelF 935 2102800 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=îlon 2021}} {{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}} {{Agahîdank mirov | nav = | bilêvkirin = | wêne = | mezinahiya_wêne = | sernavê_wêne = | navê_rastî = | zimanê_navê_rastî = | navê_jidayikbûnê = | navê_din = | roja_jidayikbûnê = | cihê_jidayikbûnê = | imadkirin = | roja_windabûnê = | cihê_windabûnê = | rewşa_windabûnê = | roja_mirinê = | cihê_mirinê = | sedema_mirinê = | vedîtina_bedenê = | cihê_goristanê = | koordînatên_cihê_goristanê = | koordînatên_cihê_aramiyê = | cisn = | abîde = | esil = | hevwelatî = | perwerde = | destûrname = | pîşe = | salên_çalak = | serdem = | karder = | rêxistin = | ajans = | sedema_navdarbûnê = | xebat = | xebatên_navdar = | stîl = | sermiyana_net = | bejn = | televîzyon = | sernav = | meqam = | dewr = | berê = | paşê = | partî = | tevger = | dijber = | endamên_desteyê = | dîn = | mezheb = | gilîname = | ceza = | rewşa_cezayê = | rewşa_hiqûqî = | hevjîn = | partner = | zarok = | dê_û_bav = | dê = | bav = | xizm = | malbat = | xelat = | malper = | şanenav = | sernavê_şanenavê = | mezinahiya_şanenavê = | modul = | modul2 = | modul3 = | modul4 = | modul5 = | modul6 = | pênasê_pêşîn = | pênasê_paşîn = | embed = | jêrenot = | awayê_ser = | bandorbar = | bandorker = | cihê aramiyê = | çînaser = }} '''Mihemed Emîn Pêncwênî''' (jdb. 1944 li [[Pêncwîn]]ê) [[siyasetmedar]] û [[helbestvan]]ekî kurd ê naskirî ye. == Kurtejiyan == Pêncwênî di sala 1957an tevî karê siyasî bûye û 1963an jî bûye endamê [[Partiya Komûnîst a Iraqê|Partiya Komunîst a Iraqê]]. Sala 1993a çûye [[Ewropa]]yê. Di 1994a yek ji damezrênerên [[Parlamena Kurdistanê li Derveyî Welêt]] û di heman demê de endamê wê bû. Sala 1998an desteya damezrênerê [[Kongra Netewiya Kurdistan]]ê ([[KNK]]) bû û niha jî endamê wê ye. Mihemed Emîn Pêncwênî 2004an vegeriya [[Kurdistana Başûr]] û li [[Silêmanî|Silêmaniyê]] bi cih bûye. == Berhem == * ''Çon bûm be pird?!'' ("Ez çawan bûm pir?!), bîranîn, 2021. <ref>{{ku}} (2021). "Pirtûka bîranînên Pêncwênî.", [[Xwebûn]], 95:2021, r. 11.</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Siyasetmedar-şitil}} {{Helbestvan-şitil}} [[Kategorî:Helbestvan]] [[Kategorî:Siyasetmedar]] pznqnvk7h1k3tnua2ngk5dyss3rpgu6 10 46010 2102816 2067786 2026-11-09T14:47:54Z Ghybu 9854 "imageheader" nayê bikaranîn 2102816 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: {{#if:{{{boxsize|}}}|{{{boxsize}}}|22em}}; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em" ! colspan=3 style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; color: {{#if:{{{afirîner|}}}{{{setting|}}}{{#ifeq:{{Infobox Ziman/renga-malbat|{{{renga malbat|}}} }}|black|1}}|white|{{{fontcolor|black}}} }}; background-color: {{#if:{{{afirîner|}}}{{{setting|}}}|black|{{#if:{{{signers|}}}|silver|{{Infobox Ziman/renga-malbat|{{{renga malbat|Default}}} }} }} }}" | {{{nav|Navê zimên}}} |- {{#if:{{{navê xwemalî|}}}| ! colspan=3 style="text-align: center; font-weight: bold; color: {{#if:{{{afirîner|}}}{{{setting|}}}{{#ifeq:{{Infobox Ziman/renga-malbat|{{{renga malbat|}}} }}|black|1}}|white|{{{fontcolor|black}}} }}; background-color: {{#if:{{{afirîner|}}}{{{setting|}}}|black|{{#if:{{{signers|}}}|silver|{{Infobox Ziman/renga-malbat|{{{renga malbat|Default}}} }} }} }}" {{!}} {{{navê xwemalî|}}} {{!}}- }} {{#if:{{{wêne|}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align:center; vertical-align: middle" {{!}} [[Wêne:{{{wêne}}}|{{px|{{{firehiya wêne|}}}|200px}}]]<!--this is space over two columns, which the map is spaced over all three--> {{#if:{{{binwêne|}}}|{{{binwêne}}}}} {{!}}- }} {{#if:{{{bilêvkirin|}}}| ! Bilêvkirin {{!}} colspan=2 {{!}} {{{bilêvkirin|''wê were nivîsandin''}}} {{!}}- }} {{#if:{{{afirîner|}}}{{{setting|}}}{{#ifeq:{{Infobox Ziman/renga-malbat|{{{renga malbat|}}}}}|black|1}}|! Afirîner |! {{#if:{{{signers|}}}{{#ifeq:{{Infobox Ziman/renga-malbat|{{{renga malbat|}}}}}|silver|1}}|Signed|Welatên}} lê tê axaftin}} | {{#if:{{{afirîner|}}}{{{setting|}}}{{#ifeq:{{Infobox Ziman/renga-malbat|{{{renga malbat|}}}}}|black|1}}| {{!}} {{{afirîner|–}}} {{!}}-| {{!}} {{{dewlet|{{{herêm|–}}} {{!}}-}}} }} |- {{#if:{{{dîrok|}}}| ! Dîroka pêkhatinê {{!}} colspan=2 {{!}} {{{dîrok}}} {{!}}- }} |- {{#ifexpr:{{#if:{{{dewlet|}}}|1|0}}+{{#if:{{{herêm|}}}|1|0}}!=1| ! {{#if:{{{afirîner|}}}{{{setting|}}}{{#ifeq:{{Infobox Ziman/renga-malbat|{{{renga malbat|}}}}}|black}}|Setting and usage|Herêm}} {{!}} colspan=2 {{!}} {{#if:{{{afirîner|}}}{{{setting|}}}{{#ifeq:{{Infobox Ziman/renga-malbat|{{{renga malbat|}}}}}|black}}|{{{setting|–}}}|{{{herêm|–}}} }} {{!}}- }} {{#if:{{{latd|}}}| ! [[Geographic coordinate system|Coordinates]] {{!}} colspan=2 {{!}} <small style="white-space: nowrap">{{coord|{{{latd}}}|{{{latm}}}|{{{latNS}}}|{{{longd}}}|{{{longm}}}|{{{longEW}}}|type:landmark|display=inline}}</small> {{!}}- }} {{#if:{{{etnîsîte|}}}| ! Etnîsîte {{!}} colspan=2 {{!}} {{{etnîsîte}}} {{!}}- }} ! {{#if:{{{mirî|}}}|[[Zimanê mirî|Dîroka mirîbûnê]]|Axiverên {{#if:{{{signers|}}}{{#ifeq:{{Infobox Ziman/renga-malbat|{{{renga malbat|}}}}}|silver|1}}|signers|zimanê&nbsp;zikmakî}} }} | colspan=2 | {{#if:{{{mirî|}}}|{{{mirî}}}|{{#if:{{{signers|}}}{{#ifeq:{{Infobox Ziman/renga-malbat|{{{renga malbat|}}} }}|silver|1}}|{{{signers|–}}}|{{{zimanê zikmakî|–}}}{{#if:{{{Atlas UNESCO country|}}}|{{Atlas UNESCO|{{{Atlas UNESCO country}}}|{{{Atlas UNESCO language|{{PAGENAME}} }}} }} }} }} }} |- ! {{#if:{{{afirîner|}}}{{{setting|}}}{{#ifeq:{{Infobox Ziman/renga-malbat|{{{renga malbat|}}}}}|black|1}}|Kategorî (pêşniyaz)|[[Malbata zimanî]]}} | colspan=2 style="text-align:left" | {{{malbat|{{{malbat1|{{#if:{{{signers|}}}{{#ifeq:{{Infobox Ziman/renga-malbat|{{{renga malbat|}}}}}|silver|1}}|''Unknown''|{{#if:{{{afirîner|}}}{{{setting|}}}|[[zimanê çêkirî]]|{{Infobox Ziman/genetîk|{{{renga malbat|Default}}}}}}}}}}}} <ul style="line-height:100%; margin-left:15px;padding-left:0"><li> {{#ifeq:{{{renga malbat|}}}|nesenifandî||{{#ifeq:{{{renga malbat|}}}|Nesenifandî||{{#ifeq:{{{renga malbat|}}}|izolekirî||{{#ifeq:{{{renga malbat|}}}|Îzolekirî||{{#if:{{{malbat2|}}} | {{{malbat2}}}<ul style="line-height:100%; margin-left:5px;padding-left:0"><li>{{#if:{{{malbat3|}}} | {{{malbat3}}}<ul style="line-height:100%; margin-left:5px;padding-left:0"><li>{{#if:{{{malbat4|}}} | {{{malbat4}}}<ul style="line-height:100%; margin-left:5px;padding-left:0"><li>{{#if:{{{malbat5|}}} | {{{malbat5}}}<ul style="line-height:100%; margin-left:5px;padding-left:0"><li>{{#if:{{{malbat6|}}} | {{{malbat6}}}<ul style="line-height:100%; margin-left:5px;padding-left:0"><li>{{#if:{{{malbat7|}}} | {{{malbat7}}}<ul style="line-height:100%; margin-left:5px;padding-left:0"><li>{{#if:{{{malbat8|}}} | {{{malbat8}}}<ul style="line-height:100%; margin-left:5px;padding-left:0"><li>{{#if:{{{malbat9|}}} | {{{malbat9}}}<ul style="line-height:100%; margin-left:5px;padding-left:0"><li>{{#if:{{{malbat10|}}} | {{{malbat10}}}<ul style="line-height:100%; margin-left:5px;padding-left:0"><li>{{#if:{{{malbat11|}}} | {{{malbat11}}}<ul style="line-height:100%; margin-left:5px;padding-left:0"><li>{{#if:{{{malbat12|}}} | {{{malbat12}}}<ul style="line-height:100%; margin-left:5px;padding-left:0"><li>{{#if:{{{malbat13|}}} | {{{malbat13}}}<ul style="line-height:100%; margin-left:5px;padding-left:0"><li>{{#if:{{{malbat14|}}} | {{{malbat14}}}<ul style="line-height:100%; margin-left:5px;padding-left:0"><li>{{#if:{{{malbat15|}}} | {{{malbat15}}}<ul style="line-height:100%; margin-left:5px;padding-left:0"><li>{{{nav}}}</li></ul> | {{{nav}}} }}</li></ul>| {{{nav}}} }}</li></ul>| {{{nav}}} }}</li></ul>| {{{nav}}} }}</li></ul>| {{{nav}}} }}</li></ul>| {{{nav}}} }}</li></ul>| {{{nav}}} }}</li></ul>| {{{nav}}} }}</li></ul>| {{{nav}}} }}</li></ul>| {{{nav}}} }}</li></ul>| {{{nav}}} }}</li></ul>| {{{nav}}} }}</li></ul>| {{{nav}}} }}</li></ul>| {{{nav}}} }}</li></ul> }}}}}}}}}}} |- ! {{#if:{{{afirîner|}}}{{{setting|}}}{{#ifeq:{{Infobox Ziman/renga-şikl|{{{renga şikl|}}}}}|black|1}}|Kategorî (pêşniyaz)|[[Awayên kevn]]}} {{#if:{{{protoname|}}}{{{pêşîn|}}}|<div style="text-align:left;">{{{protoname|{{{pêşîn|}}}}}} <ul style="line-height:100%; margin-left:1.35em;padding-left:0"><li>{{#if:{{{pêşîn2|}}} | {{{pêşîn2}}}<ul style="line-height:100%;margin-left:0.45em;padding-left:0;"><li>{{#if:{{{pêşîn3|}}} | {{{pêşîn3}}}<ul style="line-height:100%;margin-left:0.45em;padding-left:0;"><li>{{#if:{{{pêşîn4|}}} | {{{pêşîn4}}}<ul style="line-height:100%;margin-left:0.45em;padding-left:0;"><li>{{#if:{{{pêşîn5|}}} | {{{pêşîn5}}}<ul style="line-height:100%;margin-left:0.45em;padding-left:0;"><li>'''{{{name|{{PAGENAME}}}}}'''</li></ul> | '''{{{name|{{PAGENAME}}}}}''' }}</li></ul>| '''{{{name|{{PAGENAME}}}}}''' }}</li></ul>| '''{{{name|{{PAGENAME}}}}}''' }}</li></ul>| '''{{{name|{{PAGENAME}}}}}''' }}</li></ul> </div> }} |- {{#if:{{{standards|}}}| ! Standard forms {{!}} colspan=2 {{!}} {{{standards}}} }} |- {{#if:{{{stand1|}}}| ! Standard forms {{!}} colspan=2 {{!}} <div>{{{stand1|}}}</div> <div>{{{stand2|}}}</div> <div>{{{stand3|}}}</div> <div>{{{stand4|}}}</div> <div>{{{stand5|}}}</div> <div>{{{stand6|}}}</div> }} |- {{#if:{{{zarava|}}}| ! Zarava {{!}} colspan=2 {{!}} {{{zarava}}} }} |- {{#if:{{{zarava1|}}}| ! Zarava {{!}} colspan=2 {{!}} <div>{{{dia1|}}}</div> <div>{{{zarava2|}}}</div> <div>{{{zarava3|}}}</div> <div>{{{zarava4|}}}</div> <div>{{{zarava5|}}}</div> <div>{{{zarava6|}}}</div> <div>{{{zarava7|}}}</div> <div>{{{zarava8|}}}</div> <div>{{{zarava9|}}}</div> <div>{{{zarava10|}}}</div> <div>{{{zarava11|}}}</div> <div>{{{zarava12|}}}</div> <div>{{{zarava13|}}}</div> <div>{{{zarava14|}}}</div> <div>{{{zarava15|}}}</div> <div>{{{zarava16|}}}</div> <div>{{{zarava17|}}}</div> <div>{{{zarava18|}}}</div> <div>{{{zarava19|}}}</div> <div>{{{zarava20|}}}</div> }} |- {{#if:{{{nivîs|}}}| ! [[Sîstema nivîsê]] {{!}} colspan=2 {{!}} {{{nivîs}}} {{!}}- }}{{#if:{{{posteriori|}}}| ! Category (sources) {{!}} colspan=2 {{!}} {{{posteriori}}} {{!}}- }}{{#ifexpr:{{#if:{{{ajans|}}}|1|0}} and {{#if:{{{afirîner|}}}{{{setting|}}}{{#ifeq:{{Infobox Ziman/renga-malbat|{{{renga malbat|Default}}}}}|black|1}}|1|0}}|<nowiki/> {{!}}- ! [[Lîsteya sazkerên ziman|Sazkerên zimên]] {{!}} colspan=2 {{!}} {{{ajans|''None''}}}|{{#if:{{{netewe|}}}{{{ajans|}}}|<nowiki/> {{!}}- ! colspan=3 style="text-align: center; color: {{#if:{{{afirîner|}}}{{{setting|}}}{{#ifeq:{{Infobox Ziman/renga-malbat|{{{renga malbat|}}}}}|black|1}}|white|{{{fontcolor|black}}}}}; background-color: {{#if:{{{signers|}}}|silver|{{#if:{{{afirîner|}}}{{{setting|}}}|black|{{Infobox Ziman/renga-malbat|{{{renga malbat|Default}}}}}}}}}" {{!}} Rewşa fermî {{!}}- ! Welatên lê zimanê fermî ye {{!}} colspan=2 {{!}} {{{netewe|''Nîne''}}} {{!}}- {{#if:{{{kêmnetewe|}}}|! Cihê lê zimanê kêmnetewe {{!}} colspan=2 {{!}} {{{kêmnetewe|''None''}}} {{!}}-}} ! [[Lîsteya sazkerên ziman|Sazkerên zimên]] {{!}} colspan=2 {{!}} {{{ajans|''Sazkirina fermî nîne''}}} }} }} |- ! colspan=3 style="text-align: center; color: {{#if:{{{afirîner|}}}{{{setting|}}}{{#ifeq:{{Infobox Ziman/renga-malbat|{{{renga malbat|}}} }}|black|1}}|white|{{{fontcolor|black}}} }}; background-color: {{#if:{{{afirîner|}}}{{{setting|}}}|black|{{#if:{{{signers|}}}|silver|{{Infobox Ziman/renga-malbat|{{{renga malbat|Default}}} }} }} }}" | Kodên zimanî |- {{#if:{{{iso1|}}}| ! [[ISO 639-1]] {{!}} colspan=2 {{!}} <tt>{{{iso1}}}</tt> {{!}}- }} |- {{#if:{{{iso2|}}}{{{iso2b|}}}{{{iso2t|}}}| ! [[ISO 639-2]] {{!}} colspan="{{#if:{{{iso2b|}}}{{{iso2t|}}}|1|2}}" {{!}} <tt>{{#if:{{{iso2b|}}}{{{iso2t|}}} |{{{iso2b|{{{iso2|–}}}}}} (B) |{{#if:{{{signers|}}}{{#ifeq:{{Infobox Ziman/renga-malbat|{{{renga malbat|}}}}}|silver|1}} |{{{iso2|sgn}}} |{{ #if:{{{afirîner|}}}{{{setting|}}}{{#ifeq:{{Infobox Ziman/renga-malbat|{{{renga malbat|}}}}}|black|1}} |{{{iso2|art}}} |{{{iso2|–}}}}}}}}}</tt>{{ #if:{{{iso2b|}}}{{{iso2t|}}} |{{Infobox Ziman/terminological|{{{iso2t|{{{iso2|}}}}}}}}}} {{!}}- }} ! [[ISO 639-3]] | colspan=2 | {{#if:{{{iso3|}}} |{{#ifeq:{{{iso3|}}}|none|''None''[[Category:Languages without iso3 codes]]|<tt>[[ISO639-3:{{{iso3}}}|{{{iso3}}}]]</tt> {{#if:{{{lc1|}}}| – [[Macrolanguage]]}} {{{iso3comment|}}}}}|{{#if:{{{lc1|}}}| |–}}}}{{#ifexpr:{{#if:{{{lc1|}}}|1|0}} and {{#if:{{{lc2|}}}|1|0}}|{{#if:{{{iso3|}}}|<br />individual codes|{{#if:{{{lc3|}}}|variously|either}}}}:{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc1|}}}|{{{ld1|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc2|}}}|{{{ld2|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc3|}}}|{{{ld3|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc4|}}}|{{{ld4|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc5|}}}|{{{ld5|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc6|}}}|{{{ld6|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc7|}}}|{{{ld7|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc8|}}}|{{{ld8|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc9|}}}|{{{ld9|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc10|}}}|{{{ld10|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc11|}}}|{{{ld11|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc12|}}}|{{{ld12|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc13|}}}|{{{ld13|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc14|}}}|{{{ld14|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc15|}}}|{{{ld15|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc16|}}}|{{{ld16|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc17|}}}|{{{ld17|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc18|}}}|{{{ld18|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc19|}}}|{{{ld19|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc20|}}}|{{{ld20|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc21|}}}|{{{ld21|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc22|}}}|{{{ld22|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc23|}}}|{{{ld23|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc24|}}}|{{{ld24|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc25|}}}|{{{ld25|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc26|}}}|{{{ld26|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc27|}}}|{{{ld27|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc28|}}}|{{{ld28|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc29|}}}|{{{ld29|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc30|}}}|{{{ld30|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc31|}}}|{{{ld31|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc32|}}}|{{{ld32|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc33|}}}|{{{ld33|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc34|}}}|{{{ld34|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc35|}}}|{{{ld35|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc36|}}}|{{{ld36|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc37|}}}|{{{ld37|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc38|}}}|{{{ld38|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc39|}}}|{{{ld39|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc40|}}}|{{{ld40|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc41|}}}|{{{ld41|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc42|}}}|{{{ld42|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc43|}}}|{{{ld43|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc44|}}}|{{{ld44|}}}}}{{Infobox Ziman/codelist |{{{lc45|}}}|{{{ld45|}}} }} |{{#if:{{{lc1|}}}|{{#if:{{{iso3|}}}|<br />individual code:<br />}}<tt>[http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id={{{lc1}}} {{{lc1}}}]</tt> – {{{ld1|}}} }} }} |- {{#if:{{{linglist|}}}| ! [[LINGUIST List|{{sc|Linguist}} List]] {{!}} colspan=2 {{!}} <tt>[http://multitree.linguistlist.org/codes/{{{linglist}}} {{{linglist}}}]</tt> {{#if:{{{lingname|}}}|{{{lingname}}}}} {{!}}- }} {{#if:{{{linglist2|}}}| ! {{!}} colspan=2 {{!}} <tt>[http://multitree.linguistlist.org/codes/{{{linglist2}}} {{{linglist2}}}]</tt> {{#if:{{{lingname2|}}}|{{{lingname2}}}}} {{!}}- }} {{#if:{{{linglist3|}}}| ! {{!}} colspan=2 {{!}} <tt>[http://multitree.linguistlist.org/codes/{{{linglist3}}} {{{linglist3}}}]</tt> {{#if:{{{lingname3|}}}|{{{lingname3}}}}} {{!}}- }} {{#if:{{{lingua|}}}| ! [[Linguasphere Observatory|Linguasphere]] {{!}} colspan=2 {{!}} <tt>{{{lingua|}}}</tt> {{!}}- }} {{#if:{{{nexşe|}}}| {{!}}colspan=3 style="text-align:center; vertical-align: middle; padding-top: 5px"{{!}} [[Wêne:{{{nexşe}}}|{{px|{{{firehiya nexşe|}}}|300px}}]] {{#if:{{{binnexşe|}}}|{{{binnexşe}}}}} {{#if:{{{nexşe2|}}}|{{!}}- {{!}}colspan=3 style="padding: 0; vertical-align: middle;"{{!}} [[Wêne:{{{nexşe2}}}|{{px|{{{firehiya nexşe|}}}|300px}}]] {{#if:{{{binnexşe2|}}}|{{{binnexşe2}}}}}}} {{!}}- }} {{#if:{{{agahdarî|}}}|{{Infobox Ziman/{{{agahdarî|}}}}}}}<!--provide notice if IPA or Indic fonts are used; optional links for sign languages--> {{#if:{{{agahdarî2|}}}|{{Infobox Ziman/{{{agahdarî2|}}}}}}} |}<noinclude>{{Belgekirin}}</noinclude> i6nmecrmokkjxeyn3npzm6hnn33d2c2 0 63224 2102785 1894245 2026-11-09T12:24:05Z MikaelF 935 2102785 wikitext text/x-wiki {{Bêçavkanî|tarîx=gulan 2024}} {{Kêm|tarîx=gulan 2024}} [[Wêne:Viyan Antar.jpg|thumb|275x275px|Asia Ramazan Antar, şervaneke femînîst ya YPJyê]] '''Jineolojî''', weke navê "zanista jinê" jî hat binavkirin. Care pêşî, [[Abdullah Ocalan]] di pirtûka xwe ya bi navê "Civaknasiya azadiyê" de anî ser ziman.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=gulan 2024}} Di nava 28ê sibatê û 2yê adara 2014an de bi care pêşî konferansek bi navê ''jineolojiyê'' li [[zanîngeha Berlînê]] ji aliyê jinên akademisyen ên kurd û ên cîhanê ve hat li darxistin.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=gulan 2024}} == Afirandina peyva ''jineolojî'' == Gotina "jinê" ji kurdî ye. Di kurdî de "jin", navê zayenda mê ya. Gotina navê jinê a jin, biqasî ku navê zayendekê ya, ewqasî jî weke gotin tê wateya "jiyanê" jî.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=gulan 2024}} Gotina "jineolojiyê" jî, ji wê diafirê. Gotina jineolojiyê, bi wateya wê ya ku lê tê kirin, di wateya zanista jinê de tê bikarhanîn. Bi wê re jî, weke qadaka zanist tê birêxistinkirin. Mantiqê jineolojiyê, li ser wê temenê ya ku di nava civatê de jin ne azad bê, civat jî ne azad a. Bi wê re jî, azadiya jinê jî, weke mijareka wê ya sereka derdikeve li pêş. Her wusa, bi azadiya jinê re azadiya civatê tînê ser ziman. BI wê re jî, li ser pirsgirêkên zayendî û ên di nava zayendan de ku derketina, ji xwe re dike mijar û li ser çareserîya wan dihizirê.<ref>(2021). "Zanîna demê bi jineolojiyê hûnandin.", [[Xwebûn]], 95:2021, r. 2.</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Siyaset-şitil}} [[Kategorî:Abdullah Öcalan]] [[Kategorî:Jin]] [[Kategorî:Konfederalîzma demokratîk]] [[Kategorî:Siyaset]] prul1g4765up71y9n2t3y9j5uhw05kz 0 79157 2102807 1676082 2026-11-09T14:02:55Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Pêncwîn (navçe)]] weke [[Pêncwên (navçe)]] guhart 1676082 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank navçe | nav = Pêncwîn | navê_din = | navê_fermî = | wêne = Silemani governorate 2015.png | mezinahiya_wêne = 260px | sernavê_wêne = Parêzgeha Silêmaniyê | welat = [[Başûrê Kurdistanê]] | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]] | parêzgeh = [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]] | serbajar = | qeymeqam = | demonîm = [[Pêncwînî]], xelkê Pêncwînê | hejmara_nahiyeyan = <!--- BINEBEŞ ----------------> | hejmara_bajarokan = | hejmara_taxan = | hejmara_gundan = | hejmara_mezrayan = | nifûs = <!--- GELHE û ERDNÎGAR -------> | sala_nifûsê = | çavkaniyên_nifûsê = | nifûsa_bajarî = | nifûsa_gundewarî = | temamiya_qadê_km2 = | berbelaviya_nifûsê_km2 = | nifûsa_serbajarê = <!--- BAJARÊ NAVENDÎ ---------> | sala_nifûsa_serbajarê = | çavkaniyên_nifûsa_serbajarê = | şaredar = | qada_serbajarê_km2 = | bilindahî_m = | koda_postayê = | koda_telefonê = | nexşeya_reptiyeyê = | nexşeya_cihan2 = | koordînat = | wêneyê_nexşeyê = | sernavê_nexşeyê = }} '''Pêncwîn''', yek ji navçeyên [[Silêmanî (parêzgeh)|parêzgeha Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]], [[Herêma Kurdistanê]]) ye. Pêncwîn ji nahiyên [[Navenda Pêncwînê (nahiye)|Pêncwîn]], [[Germik]] û [[Nalbarêz]] pêk tê. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Navçeyên Silêmaniyê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Navçeyên Silêmaniyê]] [[Kategorî:Pêncwîn| ]] 0ebvenrzwr9zx4teeugrrlbmzwfhasu 2102811 2102807 2026-11-09T14:03:49Z MikaelF 935 2102811 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank navçe | nav = Pêncwên | navê_din = | navê_fermî = | wêne = Silemani governorate 2015.png | mezinahiya_wêne = 260px | sernavê_wêne = Parêzgeha Silêmaniyê | welat = [[Başûrê Kurdistanê]] | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]] | parêzgeh = [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]] | serbajar = | qeymeqam = | demonîm = [[Pêncwînî]], xelkê Pêncwînê | hejmara_nahiyeyan = <!--- BINEBEŞ ----------------> | hejmara_bajarokan = | hejmara_taxan = | hejmara_gundan = | hejmara_mezrayan = | nifûs = <!--- GELHE û ERDNÎGAR -------> | sala_nifûsê = | çavkaniyên_nifûsê = | nifûsa_bajarî = | nifûsa_gundewarî = | temamiya_qadê_km2 = | berbelaviya_nifûsê_km2 = | nifûsa_serbajarê = <!--- BAJARÊ NAVENDÎ ---------> | sala_nifûsa_serbajarê = | çavkaniyên_nifûsa_serbajarê = | şaredar = | qada_serbajarê_km2 = | bilindahî_m = | koda_postayê = | koda_telefonê = | nexşeya_reptiyeyê = | nexşeya_cihan2 = | koordînat = | wêneyê_nexşeyê = | sernavê_nexşeyê = }} '''Pêncwên''', yek ji navçeyên [[Silêmanî (parêzgeh)|parêzgeha Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]], [[Herêma Kurdistanê]]) ye. Pêncwên ji nahiyên [[Navenda Pêncwînê (nahiye)|Pêncwên]], [[Germik]] û [[Nalbarêz]] pêk tê. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Navçeyên Silêmaniyê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Navçeyên Silêmaniyê]] [[Kategorî:Pêncwîn| ]] g3zvc1p1z3clk0qp6t8dm9las0oh5qy 2102812 2102811 2026-11-09T14:04:26Z MikaelF 935 2102812 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank navçe | nav = Pêncwên | navê_din = | navê_fermî = | wêne = Silemani governorate 2015.png | mezinahiya_wêne = 260px | sernavê_wêne = Parêzgeha Silêmaniyê | welat = [[Başûrê Kurdistanê]] | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]] | parêzgeh = [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]] | serbajar = | qeymeqam = | demonîm = [[Pêncwînî]], xelkê Pêncwînê | hejmara_nahiyeyan = <!--- BINEBEŞ ----------------> | hejmara_bajarokan = | hejmara_taxan = | hejmara_gundan = | hejmara_mezrayan = | nifûs = <!--- GELHE û ERDNÎGAR -------> | sala_nifûsê = | çavkaniyên_nifûsê = | nifûsa_bajarî = | nifûsa_gundewarî = | temamiya_qadê_km2 = | berbelaviya_nifûsê_km2 = | nifûsa_serbajarê = <!--- BAJARÊ NAVENDÎ ---------> | sala_nifûsa_serbajarê = | çavkaniyên_nifûsa_serbajarê = | şaredar = | qada_serbajarê_km2 = | bilindahî_m = | koda_postayê = | koda_telefonê = | nexşeya_reptiyeyê = | nexşeya_cihan2 = | koordînat = | wêneyê_nexşeyê = | sernavê_nexşeyê = }} '''Pêncwên''', yek ji navçeyên [[Silêmanî (parêzgeh)|parêzgeha Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]], [[Herêma Kurdistanê]]) ye. Pêncwên ji nahiyên [[Navenda Pêncwînê (nahiye)|Pêncwên]], [[Germik]] û [[Nalbarêz]] pêk tê. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Navçeyên Silêmaniyê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Navçeyên Silêmaniyê]] [[Kategorî:Pêncwên| ]] mi1b1p7dxmd6jtj2g6fmsfoikq0ndcv 2102813 2102812 2026-11-09T14:05:11Z MikaelF 935 2102813 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank navçe | nav = Pêncwên | navê_din = | navê_fermî = | wêne = Silemani governorate 2015.png | mezinahiya_wêne = 260px | sernavê_wêne = Parêzgeha Silêmaniyê | welat = [[Başûrê Kurdistanê]] | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]] | parêzgeh = [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]] | serbajar = | qeymeqam = | demonîm = [[Pêncwênî]], xelkê Pêncwênê | hejmara_nahiyeyan = <!--- BINEBEŞ ----------------> | hejmara_bajarokan = | hejmara_taxan = | hejmara_gundan = | hejmara_mezrayan = | nifûs = <!--- GELHE û ERDNÎGAR -------> | sala_nifûsê = | çavkaniyên_nifûsê = | nifûsa_bajarî = | nifûsa_gundewarî = | temamiya_qadê_km2 = | berbelaviya_nifûsê_km2 = | nifûsa_serbajarê = <!--- BAJARÊ NAVENDÎ ---------> | sala_nifûsa_serbajarê = | çavkaniyên_nifûsa_serbajarê = | şaredar = | qada_serbajarê_km2 = | bilindahî_m = | koda_postayê = | koda_telefonê = | nexşeya_reptiyeyê = | nexşeya_cihan2 = | koordînat = | wêneyê_nexşeyê = | sernavê_nexşeyê = }} '''Pêncwên''', yek ji navçeyên [[Silêmanî (parêzgeh)|parêzgeha Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]], [[Herêma Kurdistanê]]) ye. Pêncwên ji nahiyên [[Navenda Pêncwînê (nahiye)|Pêncwên]], [[Germik]] û [[Nalbarêz]] pêk tê. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Navçeyên Silêmaniyê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Navçeyên Silêmaniyê]] [[Kategorî:Pêncwên| ]] iuq4wbz8memxznx6lswii4ufir4exz2 10 79235 2102814 859062 2026-11-09T14:05:52Z MikaelF 935 2102814 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Navçeyên Silêmaniyê |title = [[Silêmanî (parêzgeh)|Navçeyên Silêmaniyê]] |bodyclass = hlist |state = autocollapse |image = [[Wêne:Silemani governorate 2015.png|65px]] |below = |group1 = &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Navçe&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |list1 = * [[Çemçemal (navçe)|Çemçemal]] * [[Derbendîxan (navçe)|Derbendîxan]] * [[Dûkan (navçe)|Dûkan]] * [[Kelar (navçe)|Kelar]] * [[Kifrî (navçe)|Kifrî]] * [[Mawet (navçe)|Mawet]] * [[Navenda Silêmaniyê (navçe)| Navenda Silêmaniyê]] * [[Pişder (navçe)|Pişder]] * [[Pêncwên (navçe)|Pêncwên]] * [[Qeredax (navçe)|Qeredax]] * [[Raniye (navçe)|Raniye]] * [[Seyd Sadiq (navçe)|Seyd Sadiq]] * [[Şarbajêr (navçe)|Şarbajêr]] * [[Şarezûr (navçe)|Şarezûr]] * [[Xaneqîn (navçe)|Xaneqîn]] }}<noinclude> [[Kategorî:Navçeyên Başûrê Kurdistanê]] [[Kategorî:Navçeyên Silêmaniyê| ]] </noinclude> mtgyg8j8oo3mqks0vpnj1h4l3vqwc8k 0 94875 2102986 2087932 2026-11-10T10:53:57Z MikaelF 935 2102986 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2024}} '''Beyhanî Şahîn''' (jdb. 13ê gulana 1969an, li [[Orçul]], [[Qoçgirî, Gercan|Qoçgirî]], [[Bakurê Kurdistanê]]) lêkolîner, [[hindoewropîst]], [[hindoîranolog]] û [[avestolog]]ê kurd e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nayayinlari.com/index.php?route=product/category&path=223 |sernav=Beyhanî Şahîn |malper=www.nayayinlari.com |roja-gihiştinê=2026-06-05 |ziman=tr}}</ref> Beyhanî di sala 1969an da li Orçula li herêma Qoçgiriyê ([[Erzingan]]) jidayik bûye. Di dawiya sala 1988an de, koçberiya [[Ewropa|Ewropeyê]] dibe. Wî li [[Zanîngeha Zürichê]] beşa zimanên hind û ewropî û li [[Zanîngeha Bernê]] jî fîlolojiya hind û îranolojiyê di beşên zimanê [[avestî]], [[Zimanê medî|medî]], [[Farisiya kevn|farsiya kevn]], [[pehlewî]], [[Zimanê pehlewî yê eşkanî|partî]], sogdiya navîn, xotansakiya navîn, nûristanî, [[Zimanê mîtanî|mîtanî]], vedî, [[sanskrîtî]], palî, prakrîtî, [[yewnaniya kevn]], [[latînî]], gotî û lîdî) xwendiyê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://birnebun.eu/hemu-zmanen-kurdi-ji-proto-kurdi-ten-u-proto-kurdi-3770-sali-ye/ |sernav=“Hemû zmanên Kurdî ji Proto-Kurdî tên û Proto-Kurdî 3770 salî ye” – bîrnebûn – kovara kurdên anatolîya navîn |roja-gihiştinê=2026-06-05 |ziman=en-US}}</ref> Beyhanî di sala 2004an de têza xwa li ser "Zimanên Medan" amade kiriye li ba Zanîngeha Zürichê. == Lêkolîn == # ''Lêkolîneke qicik li ser zmên''. Stembol 1995. Firat Yayinlari. # ''Bêjenasiya zmanê kurdî ya dîrokî 1.'' ISNB 978-625-7085-04-5. Îzmîr 2020. Weşanên NA.<ref>{{Jêder-malper |url=https://diyarname.com/news.php?Idx=43125 |sernav='Bêjanasiya Zimanê Kurdî ya Dîrokî' derket |malper=diyarname.com |roja-gihiştinê=2026-06-05}}</ref> # ''Nivîsarên farsiya kevin (1) Yên Dariyus.'' ISNB 978-625-7085-13-7. Îzmîr 2020. Weşanên NA. # ''Die Sprachen der Meder'' (werger ji almanî: "Zmanên Medan“). ISNB 978-625-7085-28-1. Îzmîr 2021. Weşanên NA.<ref>{{Jêder-malper |url=https://rudaw.net/kurmanci/kurdistan/080620217 |sernav=Pirtûka Zimanên Medî hat çapkirin |malper=Rudaw |tarîx=2021-06-08 |roja-gihiştinê=2026-06-05 |ziman=kurmanci}}</ref> # ''Avesta 1 – Gathayên Zarathushtra.'' ISBN 978-625-7085-37-3. Îzmîr 2021. Weşanên NA. # Avesta 2 – Destnivîsên Orîjîn: ''Yasna.'' ISNB 978-625-00-8260-7. Qamişlo 2023. Weşanên SZK. # Avesta 3 – Destnivîsên Orîjîn: ''Vīdēvdād.'' ISNB 978-3-03949-101-8. Qamişlo 2024. Weşanên SZK. # Avesta 4 – Destnivîsên Orîjîn: ''Yašt''. ISNB 978-3-03949-102-8. Qamişlo 2024. Weşanên SZK. # Avesta 5 – Destnivîsên Orîjîn: ''Xwardeh-Avesta'' & ''Vīsperad.'' ISBN 978-3-03949-103-2. Qamişlo 2025. Weşanên SZK. # Avesta 6 – Trenslîteresiyon: ''Yasna''. Qamişlo 2026. # Avesta 7 – Trenslîteresiyon: ''Vīdēvdād''. Qamişlo 2026. # Avesta 8 – Trenslîteresiyon: ''Yašt''. Qamişlo 2026. # Avesta 9 – Trenslîteresiyon: ''Xwardeh-Avesta & Vīsperad''. Qamişlo 2026. # Avesta 10 – Bi Fonda Avestî: ''Yasna.'' Qamişlo 2026. # Avesta 11 – Bi Fonda Avestî: ''Vīdēvdād''. Qamişlo 2026. # Avesta 12 – Bi Fonda Avestî: ''Yašt''. Qamişlo 2026. # Avesta 13 – Bi Fonda Avestî: ''Xwardeh-Avesta & Vīsperad.'' Qamişlo 2025. # Kovara “Avestica-Kurdica 1”. 1ê îlonê 2024 Îzmîr. ISNB 978-625-6678-24-8. Weşanên NA. # Kovara “Medica-Kurdica 1”. 1ê adarê 2025 Îzmîr. ISBN 978-625-6678-34-7. Weşanên NA. # Kovara “Arica-Kurdica 1”. 1ê îlonê 2025 Îzmîr. [[Taybet:BookSources/9786256678347|ISBN 978-625-6678-50-7]]. Weşanên NA. # Kovara "Proto-Kurdî 1". 1ê adarê 2026 Îzmîr. ISBN   978-625-6678-68-2. Weşanên NA. == Girêdanên derve == * [https://philosophiakurdi.de/hempeyvin-bi-beyhahi-sahin-ra/ Hempeyvin bi Beyhanî Şahîn re] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240918193450/https://philosophiakurdi.de/hempeyvin-bi-beyhahi-sahin-ra/ |date=2024-09-18 }} == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1969]] [[Kategorî:Kesên ji Ezirganê]] [[Kategorî:Kesên ji Sêwasê]] [[Kategorî:Lêkolînerên kurd]] cfnwdiwzxh8vjv8edzjv0rmzvrlfv8k 2102987 2102986 2026-11-10T11:06:49Z MikaelF 935 /* Lêkolîn */ 2102987 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2024}} '''Beyhanî Şahîn''' (jdb. 13ê gulana 1969an, li [[Orçul]], [[Qoçgirî, Gercan|Qoçgirî]], [[Bakurê Kurdistanê]]) lêkolîner, [[hindoewropîst]], [[hindoîranolog]] û [[avestolog]]ê kurd e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nayayinlari.com/index.php?route=product/category&path=223 |sernav=Beyhanî Şahîn |malper=www.nayayinlari.com |roja-gihiştinê=2026-06-05 |ziman=tr}}</ref> Beyhanî di sala 1969an da li Orçula li herêma Qoçgiriyê ([[Erzingan]]) jidayik bûye. Di dawiya sala 1988an de, koçberiya [[Ewropa|Ewropeyê]] dibe. Wî li [[Zanîngeha Zürichê]] beşa zimanên hind û ewropî û li [[Zanîngeha Bernê]] jî fîlolojiya hind û îranolojiyê di beşên zimanê [[avestî]], [[Zimanê medî|medî]], [[Farisiya kevn|farsiya kevn]], [[pehlewî]], [[Zimanê pehlewî yê eşkanî|partî]], sogdiya navîn, xotansakiya navîn, nûristanî, [[Zimanê mîtanî|mîtanî]], vedî, [[sanskrîtî]], palî, prakrîtî, [[yewnaniya kevn]], [[latînî]], gotî û lîdî) xwendiyê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://birnebun.eu/hemu-zmanen-kurdi-ji-proto-kurdi-ten-u-proto-kurdi-3770-sali-ye/ |sernav=“Hemû zmanên Kurdî ji Proto-Kurdî tên û Proto-Kurdî 3770 salî ye” – bîrnebûn – kovara kurdên anatolîya navîn |roja-gihiştinê=2026-06-05 |ziman=en-US}}</ref> Beyhanî di sala 2004an de têza xwa li ser "Zimanên Medan" amade kiriye li ba Zanîngeha Zürichê. == Lêkolîn == # ''Lêkolîneke qicik li ser zmên''. Stembol 1995. Firat Yayinlari. # ''Bêjenasiya zmanê kurdî ya dîrokî 1.'' ISNB 978-625-7085-04-5. Îzmîr 2020. Weşanên NA.<ref>{{Jêder-malper |url=https://diyarname.com/news.php?Idx=43125 |sernav='Bêjanasiya Zimanê Kurdî ya Dîrokî' derket |malper=diyarname.com |roja-gihiştinê=2026-06-05}}</ref> # ''Nivîsarên farsiya kevin (1) Yên Dariyus.'' ISNB 978-625-7085-13-7. Îzmîr 2020. Weşanên NA. # ''Die Sprachen der Meder'' (werger ji almanî: "Zmanên Medan“). ISNB 978-625-7085-28-1. Îzmîr 2021. Weşanên NA.<ref>{{Jêder-malper |url=https://rudaw.net/kurmanci/kurdistan/080620217 |sernav=Pirtûka Zimanên Medî hat çapkirin |malper=Rudaw |tarîx=2021-06-08 |roja-gihiştinê=2026-06-05 |ziman=kurmanci}}</ref> # ''Avesta 1 – Gathayên Zarathushtra.'' ISBN 978-625-7085-37-3. Îzmîr 2021. Weşanên NA.<ref>{{ku}} (2021). "Piştî lêkolîna 31 salan Avesta hat çapkirin.", [[Xwebûn]], 100:2021, r. 11.</ref> # Avesta 2 – Destnivîsên Orîjîn: ''Yasna.'' ISNB 978-625-00-8260-7. Qamişlo 2023. Weşanên SZK. # Avesta 3 – Destnivîsên Orîjîn: ''Vīdēvdād.'' ISNB 978-3-03949-101-8. Qamişlo 2024. Weşanên SZK. # Avesta 4 – Destnivîsên Orîjîn: ''Yašt''. ISNB 978-3-03949-102-8. Qamişlo 2024. Weşanên SZK. # Avesta 5 – Destnivîsên Orîjîn: ''Xwardeh-Avesta'' & ''Vīsperad.'' ISBN 978-3-03949-103-2. Qamişlo 2025. Weşanên SZK. # Avesta 6 – Trenslîteresiyon: ''Yasna''. Qamişlo 2026. # Avesta 7 – Trenslîteresiyon: ''Vīdēvdād''. Qamişlo 2026. # Avesta 8 – Trenslîteresiyon: ''Yašt''. Qamişlo 2026. # Avesta 9 – Trenslîteresiyon: ''Xwardeh-Avesta & Vīsperad''. Qamişlo 2026. # Avesta 10 – Bi Fonda Avestî: ''Yasna.'' Qamişlo 2026. # Avesta 11 – Bi Fonda Avestî: ''Vīdēvdād''. Qamişlo 2026. # Avesta 12 – Bi Fonda Avestî: ''Yašt''. Qamişlo 2026. # Avesta 13 – Bi Fonda Avestî: ''Xwardeh-Avesta & Vīsperad.'' Qamişlo 2025. # Kovara “Avestica-Kurdica 1”. 1ê îlonê 2024 Îzmîr. ISNB 978-625-6678-24-8. Weşanên NA. # Kovara “Medica-Kurdica 1”. 1ê adarê 2025 Îzmîr. ISBN 978-625-6678-34-7. Weşanên NA. # Kovara “Arica-Kurdica 1”. 1ê îlonê 2025 Îzmîr. [[Taybet:BookSources/9786256678347|ISBN 978-625-6678-50-7]]. Weşanên NA. # Kovara "Proto-Kurdî 1". 1ê adarê 2026 Îzmîr. ISBN   978-625-6678-68-2. Weşanên NA. == Girêdanên derve == * [https://philosophiakurdi.de/hempeyvin-bi-beyhahi-sahin-ra/ Hempeyvin bi Beyhanî Şahîn re] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240918193450/https://philosophiakurdi.de/hempeyvin-bi-beyhahi-sahin-ra/ |date=2024-09-18 }} == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1969]] [[Kategorî:Kesên ji Ezirganê]] [[Kategorî:Kesên ji Sêwasê]] [[Kategorî:Lêkolînerên kurd]] 9p9fu0dtwxkp9vocqiap8el7b7xazjy 2102988 2102987 2026-11-10T11:12:04Z MikaelF 935 2102988 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2024}} '''Beyhanî Şahîn''' (jdb. 13ê gulana 1969an, li [[Orçul]], [[Qoçgirî, Gercan|Qoçgirî]], [[Bakurê Kurdistanê]]) lêkolîner, [[hindoewropîst]], [[hindoîranolog]] û [[avestolog]]ê kurd e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nayayinlari.com/index.php?route=product/category&path=223 |sernav=Beyhanî Şahîn |malper=www.nayayinlari.com |roja-gihiştinê=2026-06-05 |ziman=tr}}</ref> == Kurtejiyan == Beyhanî di sala 1969an da li Orçula li herêma Qoçgiriyê ([[Erzingan]]) jidayik bûye. Di dawiya sala 1988an de, koçberiya [[Ewropa|Ewropeyê]] dibe. Wî li [[Zanîngeha Zürichê]] beşa zimanên hind û ewropî û li [[Zanîngeha Bernê]] jî fîlolojiya hind û îranolojiyê di beşên zimanê [[avestî]], [[Zimanê medî|medî]], [[Farisiya kevn|farsiya kevn]], [[pehlewî]], [[Zimanê pehlewî yê eşkanî|partî]], sogdiya navîn, xotansakiya navîn, nûristanî, [[Zimanê mîtanî|mîtanî]], vedî, [[sanskrîtî]], palî, prakrîtî, [[yewnaniya kevn]], [[latînî]], gotî û lîdî) xwendiyê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://birnebun.eu/hemu-zmanen-kurdi-ji-proto-kurdi-ten-u-proto-kurdi-3770-sali-ye/ |sernav=“Hemû zmanên Kurdî ji Proto-Kurdî tên û Proto-Kurdî 3770 salî ye” – bîrnebûn – kovara kurdên anatolîya navîn |roja-gihiştinê=2026-06-05 |ziman=en-US}}</ref> Beyhanî di sala 2004an de têza xwa li ser "Zimanên Medan" amade kiriye li ba Zanîngeha Zürichê. == Pirtûk û lêkolîn == # ''Lêkolîneke qicik li ser zmên''. Stembol 1995. Firat Yayinlari. # ''Bêjenasiya zmanê kurdî ya dîrokî 1.'' ISNB 978-625-7085-04-5. Îzmîr 2020. Weşanên NA.<ref>{{Jêder-malper |url=https://diyarname.com/news.php?Idx=43125 |sernav='Bêjanasiya Zimanê Kurdî ya Dîrokî' derket |malper=diyarname.com |roja-gihiştinê=2026-06-05}}</ref> # ''Nivîsarên farsiya kevin (1) Yên Dariyus.'' ISNB 978-625-7085-13-7. Îzmîr 2020. Weşanên NA. # ''Die Sprachen der Meder'' (werger ji almanî: "Zmanên Medan“). ISNB 978-625-7085-28-1. Îzmîr 2021. Weşanên NA.<ref>{{Jêder-malper |url=https://rudaw.net/kurmanci/kurdistan/080620217 |sernav=Pirtûka Zimanên Medî hat çapkirin |malper=Rudaw |tarîx=2021-06-08 |roja-gihiştinê=2026-06-05 |ziman=kurmanci}}</ref> # ''Avesta 1 – Gathayên Zarathushtra.'' ISBN 978-625-7085-37-3. Îzmîr 2021. Weşanên NA.<ref>{{ku}} (2021). "Piştî lêkolîna 31 salan Avesta hat çapkirin.", [[Xwebûn]], 100:2021, r. 11.</ref> # Avesta 2 – Destnivîsên Orîjîn: ''Yasna.'' ISNB 978-625-00-8260-7. Qamişlo 2023. Weşanên SZK. # Avesta 3 – Destnivîsên Orîjîn: ''Vīdēvdād.'' ISNB 978-3-03949-101-8. Qamişlo 2024. Weşanên SZK. # Avesta 4 – Destnivîsên Orîjîn: ''Yašt''. ISNB 978-3-03949-102-8. Qamişlo 2024. Weşanên SZK. # Avesta 5 – Destnivîsên Orîjîn: ''Xwardeh-Avesta'' & ''Vīsperad.'' ISBN 978-3-03949-103-2. Qamişlo 2025. Weşanên SZK. # Avesta 6 – Trenslîteresiyon: ''Yasna''. Qamişlo 2026. # Avesta 7 – Trenslîteresiyon: ''Vīdēvdād''. Qamişlo 2026. # Avesta 8 – Trenslîteresiyon: ''Yašt''. Qamişlo 2026. # Avesta 9 – Trenslîteresiyon: ''Xwardeh-Avesta & Vīsperad''. Qamişlo 2026. # Avesta 10 – Bi Fonda Avestî: ''Yasna.'' Qamişlo 2026. # Avesta 11 – Bi Fonda Avestî: ''Vīdēvdād''. Qamişlo 2026. # Avesta 12 – Bi Fonda Avestî: ''Yašt''. Qamişlo 2026. # Avesta 13 – Bi Fonda Avestî: ''Xwardeh-Avesta & Vīsperad.'' Qamişlo 2025. # Kovara “Avestica-Kurdica 1”. 1ê îlonê 2024 Îzmîr. ISNB 978-625-6678-24-8. Weşanên NA. # Kovara “Medica-Kurdica 1”. 1ê adarê 2025 Îzmîr. ISBN 978-625-6678-34-7. Weşanên NA. # Kovara “Arica-Kurdica 1”. 1ê îlonê 2025 Îzmîr. [[Taybet:BookSources/9786256678347|ISBN 978-625-6678-50-7]]. Weşanên NA. # Kovara "Proto-Kurdî 1". 1ê adarê 2026 Îzmîr. ISBN   978-625-6678-68-2. Weşanên NA. == Girêdanên derve == * [https://philosophiakurdi.de/hempeyvin-bi-beyhahi-sahin-ra/ Hempeyvin bi Beyhanî Şahîn re] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240918193450/https://philosophiakurdi.de/hempeyvin-bi-beyhahi-sahin-ra/ |date=2024-09-18 }} == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1969]] [[Kategorî:Kesên ji Ezirganê]] [[Kategorî:Kesên ji Sêwasê]] [[Kategorî:Lêkolînerên kurd]] szrikswkgtk8o2ag3a9ej8f6nt2gsos 2102989 2102988 2026-11-10T11:14:44Z MikaelF 935 2102989 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2024}} '''Beyhanî Şahîn''' (jdb. 13ê gulana 1969an, li [[Orçul]], [[Qoçgirî, Gercan|Qoçgirî]], [[Bakurê Kurdistanê]]) lêkolîner, [[hindoewropîst]], [[hindoîranolog]] û [[avestolog]]ê kurd e.<ref>{{tr}} {{Jêder-malper |url=https://www.nayayinlari.com/index.php?route=product/category&path=223 |sernav=Beyhanî Şahîn |malper=www.nayayinlari.com |roja-gihiştinê=2026-06-05 |ziman=tr}}</ref> == Kurtejiyan == Beyhanî di sala 1969an da li Orçula li herêma Qoçgiriyê ([[Erzingan]]) jidayik bûye. Di dawiya sala 1988an de, koçberiya [[Ewropa|Ewropeyê]] dibe. Wî li [[Zanîngeha Zürichê]] beşa zimanên hind û ewropî û li [[Zanîngeha Bernê]] jî fîlolojiya hind û îranolojiyê di beşên zimanê [[avestî]], [[Zimanê medî|medî]], [[Farisiya kevn|farsiya kevn]], [[pehlewî]], [[Zimanê pehlewî yê eşkanî|partî]], sogdiya navîn, xotansakiya navîn, nûristanî, [[Zimanê mîtanî|mîtanî]], vedî, [[sanskrîtî]], palî, prakrîtî, [[yewnaniya kevn]], [[latînî]], gotî û lîdî) xwendiyê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://birnebun.eu/hemu-zmanen-kurdi-ji-proto-kurdi-ten-u-proto-kurdi-3770-sali-ye/ |sernav=“Hemû zmanên Kurdî ji Proto-Kurdî tên û Proto-Kurdî 3770 salî ye” – bîrnebûn – kovara kurdên anatolîya navîn |roja-gihiştinê=2026-06-05 |ziman=en-US}}</ref> Beyhanî di sala 2004an de têza xwa li ser "Zimanên Medan" amade kiriye li ba Zanîngeha Zürichê. == Pirtûk û lêkolîn == # ''Lêkolîneke qicik li ser zmên''. Stembol 1995. Firat Yayinlari. # ''Bêjenasiya zmanê kurdî ya dîrokî 1.'' ISNB 978-625-7085-04-5. Îzmîr 2020. Weşanên NA.<ref>{{Jêder-malper |url=https://diyarname.com/news.php?Idx=43125 |sernav='Bêjanasiya Zimanê Kurdî ya Dîrokî' derket |malper=diyarname.com |roja-gihiştinê=2026-06-05}}</ref> # ''Nivîsarên farsiya kevin (1) Yên Dariyus.'' ISNB 978-625-7085-13-7. Îzmîr 2020. Weşanên NA. # ''Die Sprachen der Meder'' (werger ji almanî: "Zmanên Medan“). ISNB 978-625-7085-28-1. Îzmîr 2021. Weşanên NA.<ref>{{Jêder-malper |url=https://rudaw.net/kurmanci/kurdistan/080620217 |sernav=Pirtûka Zimanên Medî hat çapkirin |malper=Rudaw |tarîx=2021-06-08 |roja-gihiştinê=2026-06-05 |ziman=kurmanci}}</ref> # ''Avesta 1 – Gathayên Zarathushtra.'' ISBN 978-625-7085-37-3. Îzmîr 2021. Weşanên NA.<ref>{{ku}} (2021). "Piştî lêkolîna 31 salan Avesta hat çapkirin.", [[Xwebûn]], 100:2021, r. 11.</ref> # Avesta 2 – Destnivîsên Orîjîn: ''Yasna.'' ISNB 978-625-00-8260-7. Qamişlo 2023. Weşanên SZK. # Avesta 3 – Destnivîsên Orîjîn: ''Vīdēvdād.'' ISNB 978-3-03949-101-8. Qamişlo 2024. Weşanên SZK. # Avesta 4 – Destnivîsên Orîjîn: ''Yašt''. ISNB 978-3-03949-102-8. Qamişlo 2024. Weşanên SZK. # Avesta 5 – Destnivîsên Orîjîn: ''Xwardeh-Avesta'' & ''Vīsperad.'' ISBN 978-3-03949-103-2. Qamişlo 2025. Weşanên SZK. # Avesta 6 – Trenslîteresiyon: ''Yasna''. Qamişlo 2026. # Avesta 7 – Trenslîteresiyon: ''Vīdēvdād''. Qamişlo 2026. # Avesta 8 – Trenslîteresiyon: ''Yašt''. Qamişlo 2026. # Avesta 9 – Trenslîteresiyon: ''Xwardeh-Avesta & Vīsperad''. Qamişlo 2026. # Avesta 10 – Bi Fonda Avestî: ''Yasna.'' Qamişlo 2026. # Avesta 11 – Bi Fonda Avestî: ''Vīdēvdād''. Qamişlo 2026. # Avesta 12 – Bi Fonda Avestî: ''Yašt''. Qamişlo 2026. # Avesta 13 – Bi Fonda Avestî: ''Xwardeh-Avesta & Vīsperad.'' Qamişlo 2025. # Kovara “Avestica-Kurdica 1”. 1ê îlonê 2024 Îzmîr. ISNB 978-625-6678-24-8. Weşanên NA. # Kovara “Medica-Kurdica 1”. 1ê adarê 2025 Îzmîr. ISBN 978-625-6678-34-7. Weşanên NA. # Kovara “Arica-Kurdica 1”. 1ê îlonê 2025 Îzmîr. [[Taybet:BookSources/9786256678347|ISBN 978-625-6678-50-7]]. Weşanên NA. # Kovara "Proto-Kurdî 1". 1ê adarê 2026 Îzmîr. ISBN   978-625-6678-68-2. Weşanên NA. == Girêdanên derve == * [https://philosophiakurdi.de/hempeyvin-bi-beyhahi-sahin-ra/ Hempeyvin bi Beyhanî Şahîn re] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240918193450/https://philosophiakurdi.de/hempeyvin-bi-beyhahi-sahin-ra/ |date=2024-09-18 }} == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1969]] [[Kategorî:Kesên ji Ezirganê]] [[Kategorî:Kesên ji Sêwasê]] [[Kategorî:Lêkolînerên kurd]] t1pq29po74dw80uo5r3dufah17lhu7f 0 96391 2102821 2056411 2026-11-09T16:21:43Z Avestaboy 34898 /* Jînenîgarî */ Wergera makeup artist bi kurdî 2102821 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov | nav = | wêne = Princess Bride 15 (20780221703).jpg | mezinahiya_wêne = | sernavê_wêne = Rachel McAdams di Festîvala Fîlman a Navneteweyî ya Toronto ya 2015 de | navê_rastî = Rachel Anne McAdams | zimanê_navê_rastî = | navê_jidayikbûnê = | navê_din = | roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|17|11|1978|temen=erê}} | cihê_jidayikbûnê = [[London]], [[Ontario]], [[Kanada]] | roja_mirinê = | cihê_mirinê = | sedema_mirinê = | cihê_goristanê = | koordînatên_cihê_goristanê = | netewe = [[Kanada]] | hevwelatî = | perwerde = [[Zanîngeha Yorkê]] | pîşe = [[Lîstikvan]] | salên_çalak = 2001-niha | tê_nasîn = | xebatên_navdar = | sermiyana_net = | televîzyon = | hevjîn = | partner = [[Jamie Linden]] (2016-niha) | zarok = | dê = | bav = | xelat = | malper = | şanenav = | mezinahiya_şanenavê = | modul = | modul2 = | çînaser = sînema }} '''Rachel Anne McAdams''' ({{Jidayikbûn|17|11|1978|j=1}}; [[London, Ontario]], [[Kanada]]) lîstikvaneke [[kanada]]yî ye.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.biography.com/actor/rachel-mcadams |sernav=Rachel McAdams |malper=Biography |ziman=en-us |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> Piştî sala 2001an, ku programa şanoyê ya [[Zanîngeha Yorkê]] de xelas bû, di berhemên televîzyon û fîlman ên Kanadayî de xebitî. Rachel, di filmê drama [[Perfect Pie|''Perfect Pie'']] ya sala 2002an ku ji bo wê namzetiya [[Xelata Genie]] anî, filma komediyê [[My Name Is Tanino|''My Name Is Tanino'']] ya sala 2002an û rêzefilmên komediyê [[Slings and Arrows|''Slings and Arrows'']] navberên salên 2003 û 2005an ku [[Xelata Gemini]] wergirtiye de lîst.<ref name=":0"/> == Jînenîgarî == Rachel Anne McAdams ji dêûbavê Sandra (neviyê Gale) û Lance McAdams, li [[London, Ontario|London]] a [[Ontario]] ([[Kanada]]) ji dayik bû. Bavê Rachel ajokarê kamyonê bû.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.canada.com/topics/entertainment/story.html?id=4381af31-ed12-42bc-bbab-3c8d46b151d3&k=71091 |sernav=Rachel McAdams' roots are in smalltown Ontario |tarîx=2016-01-08 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2016-01-08 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160108020424/http://www.canada.com/topics/entertainment/story.html?id=4381af31-ed12-42bc-bbab-3c8d46b151d3&k=71091 |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Ew li St. Thomas di nav malbatek protestan de mezin bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.news.com.au/entertainment/movies/new-movies/spotlight-star-rachel-mcadams-talks-oscar-nominations-the-catholic-church-and-the-marvel-universe/news-story/51c0b8fe21a91cd3af462c809bb94c46 |sernav=Spotlight star Rachel McAdams talks Oscar nominations, the Catholic Church and the Marvel Universe |tarîx=2016-01-27 |malper=NewsComAu |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> Rachel, ji sê zarokên malbatê zaroka herî mezin e. Xwişkek wê bi navê [[Kayleen McAdams]] heye xwîşk a wê di sala 1982an de hatiye dinê. Xwîşka wê [[Kayleen McAdams]], makyoza navdar e û birayê wî yê piçûk, Daniel "Dan" McAdams, pewerdekarê (antrenor) kesane ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.mcadamsfitness.ca/phone/index.html |sernav=Home |malper=www.mcadamsfitness.ca |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2021-05-09 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210509192309/http://www.mcadamsfitness.ca/phone/index.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/rachel-mcadams-has-a-hot-brother-named-daniel-photos-2015159/ |sernav=Rachel McAdams Has a Hot Younger Brother -- Meet Him Here! |tarîx=2015-09-15 |malper=Us Weekly |ziman=en-US |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.eonline.com/news/883982/rachel-mcadams-makeup-artist-shares-her-beauty-staples |sernav=Rachel McAdams' Makeup Artist Shares Her Beauty Staples |tarîx=Fri Sep 29 21:21:00 GMT+0 2017 |malper=E! Online |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> McAdams bi koka xwe ji nîjada skotlendî, îngilîz, îrlendî û walesî ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.tlc.com/tv-shows/who-do-you-think-you-are/rachel-mcadams-photos.htm |sernav=Photos: Rachel McAdams Canadian Cinema Darling: TLC |tarîx=2014-08-08 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2014-08-08 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140808052836/http://www.tlc.com/tv-shows/who-do-you-think-you-are/rachel-mcadams-photos.htm |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/starsandstories/9041802/Rachel-McAdams-I-love-the-British-sense-of-humour.html |sernav=Rachel McAdams: 'I love the British sense of humour' |malper=The Telegraph |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> Bapîrê wê yê pêncemîn ê dayikê, [[James Gray]], di dema şoreşa Amerîkayê de jibo Amerîkayê kesekî dilsoz bû û piştî Şerê Saratoga reviya Kanadayê.<ref>{{Jêder-malper |url=http://corporate.ancestry.com/press/press-releases/2014/7/Researchers-from-Ancestrycom-Help-Explore-the-Oregon-Trail-Klondike-Gold-Rush--more-on-New-Season-of-TLC-Series-Who-Do-You-Think-You-Are/ |sernav=Ancestry.com {{!}} Press Releases |tarîx=2014-08-08 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2014-08-08 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140808054142/http://corporate.ancestry.com/press/press-releases/2014/7/Researchers-from-Ancestrycom-Help-Explore-the-Oregon-Trail-Klondike-Gold-Rush--more-on-New-Season-of-TLC-Series-Who-Do-You-Think-You-Are/ |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ancestry.com/corporate/blog/who-do-you-think-you-are-recap-rachel-and-kayleen-mcadams-discover-land-grant-for-a-loyalist/ |sernav=Who Do You Think You Are? Recap: Rachel and Kayleen McAdams Discover Land Grant for a Loyalist |malper=www.ancestry.com |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2021-01-10 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210110011232/https://www.ancestry.com/corporate/blog/who-do-you-think-you-are-recap-rachel-and-kayleen-mcadams-discover-land-grant-for-a-loyalist/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Rachel di çar salî ya xwe de dest bi skatingê kir, di neh salî ya xwe de ji bo perwerdehiya skatingê ya çotpatenê çû bajarê [[Toronto]] ya Kanadayê. Wê heya 18 saliya xwe di skatingê de beşdarî pêşbazî ya bû di pêşbaziyan de xelatên herêmî wergirt.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.people.com/people/rachel_mcadams/biography |sernav=Rachel McAdams Biography : People.com |tarîx=2007-03-10 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2007-03-10 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20070310140531/http://www.people.com/people/rachel_mcadams/biography |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.darkhorizons.com/features/731/rachel-mcadams-lacey-chabert-amanda-seyfried-for-mean-girls |sernav=Rachel McAdams, Lacey Chabert, Amanda Seyfried for "Mean Girls" {{!}} Feature {{!}} Dark Horizons |tarîx=2012-04-06 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2012-04-06 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120406235050/http://www.darkhorizons.com/features/731/rachel-mcadams-lacey-chabert-amanda-seyfried-for-mean-girls |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Ev werziş paşê jê re bû wekî hobî yê. Wê anî ziman werzişa skatingê fizîka wê jibo lîstikvaniyê amade kirîye. McAdams li dibistana Myrtle Street, û piştra Enstîtuya Hevpeymaniya Navendî ya Elgin perwerde dît. Wê diyar kir ku kêfa wê ji karê akademîk re nayê û timûtim wê xwe nexweş dixe da ku neçe dibistanê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tmz.com/2007/03/14/a-peak-at-rachels-third-grade-notebook/ |sernav=A Peek at Rachel's Third Grade 'Notebook' |malper=TMZ |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> Lêbelê, ew di jiyana xwendekariye de kesekî çalak bû. Ji xeynî lîstikên werzişê (voleybol, badminton, û futbol jî dilîst. McAdams di Civata Xwendekaran erkdar bû û beşdarî bernameya Crime Stoppers bû, û endamê Tîmê Alîkariya Peer (Peer Helping Team) bû. Sê salan di betlaneyên havînê de li xwaringeha McDonald's xebitî.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.glamour.com/story/rachel-mcadams-glamour-magazine-cover-interview-ok-we-love-this-girl |sernav=Rachel McAdams: OK, We Love This Girl! |paşnav=Marshall |pêşnav=Alexandra |malper=Glamour |ziman=en-us |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> Rachel ji du mamosteyên xwe ve ku di polên 11 û 12an de ku zimanê îngîlîzî û şano fêr dikin, bi bandor bû.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://professionallyspeaking.oct.ca/december_2005/remarkable.asp |sernav=Remarkable Teachers - Professionally Speaking - December 2005 |malper=professionallyspeaking.oct.ca |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> McAdams berî ku ji hêla mamosteyê wê yê şanoyê ve were qanih kirin ku pîşeyek lîstikvaniya profesyonel vebijar bike, mebesta wê li [[Zanîngeha Western]] Ontario, lêkolînên çandî bike.<ref name=":1"/> Wê beşdarî bernameya şanoyê ya çar-salî ya Zanîngeha Yorkê bû û di sala 2001an de bi lîsansa rûmetê ya Hunerên Baş mezûn bû.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.proactorslab.com/related/macleans050714.htm |sernav=Rachel's all the rage (MacLean's Interview July 14, 2005) |tarîx=2012-04-26 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2012-04-26 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120426091709/http://www.proactorslab.com/related/macleans050714.htm |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Dema ku li zanîngehê bû, McAdams bi pargindaniya Necessary Angel Theatre Company ya [[Toronto]] yê re xebitî. == Fîlmografî == === Fîlm === {| class="wikitable sortable" |- align="center" bgcolor="#cccccc" ! colspan="4" style="background: LightSteelBlue;" | Fîlmên wê |- align="center" bgcolor="#cccccc" |- ! Sal ! Sernav ! Rol ! class="unsortable" | Nîşe |- | 2002 | ''[[My Name is Tanino]]'' | Sally Garfield | |- | 2002 | ''[[Perfect Pie (film)|Perfect Pie]]'' | Patsy Grady (age 15) | |- | 2002 | ''{{Sortname|The|Hot Chick}}'' | Jessica Spencer / Clive Maxtone | |- | 2004 | ''[[Mean Girls]]'' | Regina George | |- | 2004 | ''{{Sortname|The|Notebook|The Notebook (2004 film)}}'' | Allison "Allie" Hamilton | |- | 2005 | ''[[Wedding Crashers]]'' | Claire Cleary | |- | 2005 | ''[[Red Eye (2005 American film)|Red Eye]]'' | Lisa Reisert | |- | 2005 | ''{{Sortname|The|Family Stone}}'' | Amy Stone | |- | 2007 | ''[[Married Life (2007 film)|Married Life]]'' | Kay Nesbitt | |- | 2008 | ''{{Sortname|The|Lucky Ones|The Lucky Ones (film)}}'' | Colee Dunn | |- | 2009 | ''[[State of Play (film)|State of Play]]'' | Della Frye | |- | 2009 | ''{{Sortname|The|Time Traveler's Wife|The Time Traveler's Wife (film)}}'' | Clare Abshire | |- | 2009 | ''[[Sherlock Holmes (2009 film)|Sherlock Holmes]]'' | [[Irene Adler]] | |- | 2010 | ''[[Morning Glory (2010 film)|Morning Glory]]'' | Becky Fuller | |- | 2011 | ''[[Midnight in Paris]]'' | Inez | |- | 2011 | ''[[Sherlock Holmes: A Game of Shadows]]'' | Irene Adler | |- | 2012 | ''{{Sortname|The|Vow|The Vow (2012 film)}}'' | Paige Collins | |- | 2012 | ''[[Passion (2012 film)|Passion]]'' | Christine Stanford | |- | 2012 | ''[[To the Wonder]]'' | Jane | |- | 2013 | ''[[About Time (2013 film)|About Time]]'' | Mary | |- | 2014 | ''[[A Most Wanted Man (film)|A Most Wanted Man]]'' | Annabel Richter | |- | 2015 | ''[[Every Thing Will Be Fine]]'' | Sara | |- | 2015 | ''[[The Little Prince (2015 film)|The Little Prince]]'' | The Mother (voice) | |- | 2015 | ''[[Aloha (2015 film)|Aloha]]'' | Tracy Woodside | |- | 2015 | ''[[Southpaw (film)|Southpaw]]'' | Maureen Hope | |- | 2015 | ''[[Spotlight (film)|Spotlight]]'' | [[Sacha Pfeiffer]] | |- | 2016 | ''[[Doctor Strange (2016 film)|Doctor Strange]]'' | [[Night Nurse (comics)#Christine Palmer|Christine Palmer]] | |- | 2017 | ''[[Disobedience (2017 film)|Disobedience]]'' | Esti Kuperman | |- | 2018 | ''[[Game Night (film)|Game Night]]'' | Annie Davis | |- | 2020 | ''[[Eurovision Song Contest: The Story of Fire Saga]]'' | Sigrit Ericksdóttir | |- | 2022 | ''[[Doctor Strange in the Multiverse of Madness]]'' | Christine Palmer | Di dema çêkirinê de ye |- |} === Televîzyon === {| class="wikitable sortable" |- align="center" bgcolor="#cccccc" ! colspan="4" style="background: LightSteelBlue;" | Fîlmên televizyonê |- align="center" bgcolor="#cccccc" |- ! Sal ! Sernav ! Rol ! class="unsortable" | Nîşe |- | 2001 | ''Shotgun Love Dolls'' | Beth Swanson | Pîlot |- | 2001 | ''{{Sortname|The|Famous Jett Jackson}}'' | Hannah Grant | Beş: "Food for Thought" |- | 2002 | ''[[Earth: Final Conflict]]'' | Christine Bickwell | Beş: "Atavus High" |- | 2002 |''Guilt by Association'' | Danielle Mason | Fîlmê televizyonê |- | 2003–2005 | ''[[Slings & Arrows]]'' | Kate McNeil | 7 beş |- | 2015 | ''[[True Detective]]'' | Antigone "Ani" Bezzerides | 8 beş |} == Xelatên wê == {| class="wikitable sortable" |- align="center" bgcolor="#cccccc" ! colspan="5" style="background: LightSteelBlue;" | Xelatên wê |- align="center" bgcolor="#cccccc" !Sal !Xelat !Kategorî !Rol !Encam |- |2002 |Xelatên Genie |Lîstikvana Piştevaniya Herî Baş |''Pie Perfect'' |Namzed |- |2005 |Xelatên Fîlimê yên MTV |Xelatên Fîlimê yên MTV Hunermenda Jin a Derketî ya Herî Baş |''Wateya keçan'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Fîlimê yên MTV |Xelata Fîlima MTV ya Lîstikvana Herî Baş |''Defter'' |Namzed |- |2005 |Xelatên Fîlimê yên MTV |Xelata Best MTV ya Xelata Fîlmê <small>(digel Ryan Gosling )</small> |''Defter'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Fîlimê yên MTV |Xelata Fîlimê ya MTV ya Tîmê Ekrana Çêtirîn <small>(digel Lindsay Lohan , Lacey Chabert, û Amanda Seyfried )</small> |''Wateya keçan'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Fîlimê yên MTV |Xelata Fîlimê ya MTV-ê ji bo Rola Herî Çêtirîn |''Wateya keçan'' |Namzed |- |2005 |Xelatên ShoWest |Lîstikvana Herî Baş a Salê |''Keçên Wateyî'' û ''Defter'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Hilbijartina Ciwanan |Lîstikvana Fîlimê Bijare - Drama |''Defter'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Hilbijartina Ciwanan |Bijareya Kîmyaya Fîlimê <small>(digel Ryan Gosling )</small> |''Defter'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Hilbijartina Ciwanan |Maça Hilbijartina Çêtirîn a Teng <small>(digel Ryan Gosling)</small> |''Defter'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Hilbijartina Ciwanan |Hilbijartina <small>Dîmena Çêkirina Çêtirîn (digel Ryan Gosling)</small> |''Defter'' |Wergirtiye |- |2006 |Xelatên Fîlimê yên Akademiya Brîtanî |Xelata Star Rising | - |Namzed |- |2006 |Xelatên Fîlimê yên MTV |Performansa Çêtirîn |''Çavê Sor'' |Namzed |- |2006 |Xelata Satelaytê |Xelata Satelîtê ya Lîstikvanê Herî Baş ê Komedî an Muzîkal |''Kevirê Malbatê'' |Namzed |- |2006 |Xelatên Saturn |Xelata Saturn Aktrîsa Çaktirîn |''Çavê Sor'' |Namzed |- |2006 |Xelatên Hilbijartina Ciwanan |Hilbijartina Lîstikvana Herî Baş - di Rêzefîlmek Komedî de |''Crashers Wedding'' and ''The Stone Stone'' |Wergirtiye |- |2009 |Xelatên Saturn |Xelata Saturn ji bo Lîstikvana Jin a Herî Baş |''Sherlock Holmes'' |Namzed |- |2009 |ShoWest |Stêrka Jin a Salê | - |Wergirtiye |- |2010 |Xelatên Hilbijartina Ciwanan |Hilbijartina Lîstikvana Herî Nû - Adventure Adventure |''Sherlock Holmes'' |Wergirtiye |} == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Aktrîsên fîlman ên kanadayî]] [[Kategorî:Aktrîsên ji Torontoyê]] [[Kategorî:Blogerên kanadayî]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] [[Kategorî:Vebêjerên kitêbên dengî]] 9r23mi5kqau2x00ddl2zy1hb42gw52x 2102822 2102821 2026-11-09T16:26:07Z Avestaboy 34898 /* Jînenîgarî */ Trainer bi kurdî rahêner û ne perwerdekar e. Her wiha rastnivîsîn. 2102822 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov | nav = | wêne = Princess Bride 15 (20780221703).jpg | mezinahiya_wêne = | sernavê_wêne = Rachel McAdams di Festîvala Fîlman a Navneteweyî ya Toronto ya 2015 de | navê_rastî = Rachel Anne McAdams | zimanê_navê_rastî = | navê_jidayikbûnê = | navê_din = | roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|17|11|1978|temen=erê}} | cihê_jidayikbûnê = [[London]], [[Ontario]], [[Kanada]] | roja_mirinê = | cihê_mirinê = | sedema_mirinê = | cihê_goristanê = | koordînatên_cihê_goristanê = | netewe = [[Kanada]] | hevwelatî = | perwerde = [[Zanîngeha Yorkê]] | pîşe = [[Lîstikvan]] | salên_çalak = 2001-niha | tê_nasîn = | xebatên_navdar = | sermiyana_net = | televîzyon = | hevjîn = | partner = [[Jamie Linden]] (2016-niha) | zarok = | dê = | bav = | xelat = | malper = | şanenav = | mezinahiya_şanenavê = | modul = | modul2 = | çînaser = sînema }} '''Rachel Anne McAdams''' ({{Jidayikbûn|17|11|1978|j=1}}; [[London, Ontario]], [[Kanada]]) lîstikvaneke [[kanada]]yî ye.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.biography.com/actor/rachel-mcadams |sernav=Rachel McAdams |malper=Biography |ziman=en-us |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> Piştî sala 2001an, ku programa şanoyê ya [[Zanîngeha Yorkê]] de xelas bû, di berhemên televîzyon û fîlman ên Kanadayî de xebitî. Rachel, di filmê drama [[Perfect Pie|''Perfect Pie'']] ya sala 2002an ku ji bo wê namzetiya [[Xelata Genie]] anî, filma komediyê [[My Name Is Tanino|''My Name Is Tanino'']] ya sala 2002an û rêzefilmên komediyê [[Slings and Arrows|''Slings and Arrows'']] navberên salên 2003 û 2005an ku [[Xelata Gemini]] wergirtiye de lîst.<ref name=":0"/> == Jînenîgarî == Rachel Anne McAdams ji dêûbavê Sandra (neviyê Gale) û Lance McAdams, li [[London, Ontario|London]] a [[Ontario]] ([[Kanada]]) ji dayik bû. Bavê Rachel ajokarê kamyonê bû.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.canada.com/topics/entertainment/story.html?id=4381af31-ed12-42bc-bbab-3c8d46b151d3&k=71091 |sernav=Rachel McAdams' roots are in smalltown Ontario |tarîx=2016-01-08 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2016-01-08 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160108020424/http://www.canada.com/topics/entertainment/story.html?id=4381af31-ed12-42bc-bbab-3c8d46b151d3&k=71091 |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Ew li St. Thomas di nav malbatek protestan de mezin bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.news.com.au/entertainment/movies/new-movies/spotlight-star-rachel-mcadams-talks-oscar-nominations-the-catholic-church-and-the-marvel-universe/news-story/51c0b8fe21a91cd3af462c809bb94c46 |sernav=Spotlight star Rachel McAdams talks Oscar nominations, the Catholic Church and the Marvel Universe |tarîx=2016-01-27 |malper=NewsComAu |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> Rachel, ji sê zarokên malbatê zaroka herî mezin e. Xwişkek wê bi navê [[Kayleen McAdams]] heye xwîşk a wê di sala 1982an de hatiye dinê. Xwîşka wê [[Kayleen McAdams]], makyoza navdar e û birayê wî yê piçûk, Daniel "Dan" McAdams, rahênerê kesane ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.mcadamsfitness.ca/phone/index.html |sernav=Home |malper=www.mcadamsfitness.ca |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2021-05-09 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210509192309/http://www.mcadamsfitness.ca/phone/index.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/rachel-mcadams-has-a-hot-brother-named-daniel-photos-2015159/ |sernav=Rachel McAdams Has a Hot Younger Brother -- Meet Him Here! |tarîx=2015-09-15 |malper=Us Weekly |ziman=en-US |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.eonline.com/news/883982/rachel-mcadams-makeup-artist-shares-her-beauty-staples |sernav=Rachel McAdams' Makeup Artist Shares Her Beauty Staples |tarîx=Fri Sep 29 21:21:00 GMT+0 2017 |malper=E! Online |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> McAdams bi koka xwe ji nîjada skotlendî, îngilîz, îrlendî û wêlsî ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.tlc.com/tv-shows/who-do-you-think-you-are/rachel-mcadams-photos.htm |sernav=Photos: Rachel McAdams Canadian Cinema Darling: TLC |tarîx=2014-08-08 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2014-08-08 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140808052836/http://www.tlc.com/tv-shows/who-do-you-think-you-are/rachel-mcadams-photos.htm |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/starsandstories/9041802/Rachel-McAdams-I-love-the-British-sense-of-humour.html |sernav=Rachel McAdams: 'I love the British sense of humour' |malper=The Telegraph |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> Bapîrê wê yê pêncemîn ê dayikê, [[James Gray]], di dema şoreşa Amerîkayê de jibo Amerîkayê kesekî dilsoz bû û piştî Şerê Saratoga reviya Kanadayê.<ref>{{Jêder-malper |url=http://corporate.ancestry.com/press/press-releases/2014/7/Researchers-from-Ancestrycom-Help-Explore-the-Oregon-Trail-Klondike-Gold-Rush--more-on-New-Season-of-TLC-Series-Who-Do-You-Think-You-Are/ |sernav=Ancestry.com {{!}} Press Releases |tarîx=2014-08-08 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2014-08-08 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140808054142/http://corporate.ancestry.com/press/press-releases/2014/7/Researchers-from-Ancestrycom-Help-Explore-the-Oregon-Trail-Klondike-Gold-Rush--more-on-New-Season-of-TLC-Series-Who-Do-You-Think-You-Are/ |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ancestry.com/corporate/blog/who-do-you-think-you-are-recap-rachel-and-kayleen-mcadams-discover-land-grant-for-a-loyalist/ |sernav=Who Do You Think You Are? Recap: Rachel and Kayleen McAdams Discover Land Grant for a Loyalist |malper=www.ancestry.com |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2021-01-10 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210110011232/https://www.ancestry.com/corporate/blog/who-do-you-think-you-are-recap-rachel-and-kayleen-mcadams-discover-land-grant-for-a-loyalist/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Rachel di çar salî ya xwe de dest bi skatingê kir, di neh salî ya xwe de ji bo perwerdehiya skatingê ya çotpatenê çû bajarê [[Toronto]] ya Kanadayê. Wê heya 18 saliya xwe di skatingê de beşdarî pêşbazî ya bû di pêşbaziyan de xelatên herêmî wergirt.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.people.com/people/rachel_mcadams/biography |sernav=Rachel McAdams Biography : People.com |tarîx=2007-03-10 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2007-03-10 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20070310140531/http://www.people.com/people/rachel_mcadams/biography |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.darkhorizons.com/features/731/rachel-mcadams-lacey-chabert-amanda-seyfried-for-mean-girls |sernav=Rachel McAdams, Lacey Chabert, Amanda Seyfried for "Mean Girls" {{!}} Feature {{!}} Dark Horizons |tarîx=2012-04-06 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2012-04-06 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120406235050/http://www.darkhorizons.com/features/731/rachel-mcadams-lacey-chabert-amanda-seyfried-for-mean-girls |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Ev werziş paşê jê re bû wekî hobî yê. Wê anî ziman werzişa skatingê fizîka wê jibo lîstikvaniyê amade kirîye. McAdams li dibistana Myrtle Street, û piştra Enstîtuya Hevpeymaniya Navendî ya Elgin perwerde dît. Wê diyar kir ku kêfa wê ji karê akademîk re nayê û timûtim wê xwe nexweş dixe da ku neçe dibistanê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tmz.com/2007/03/14/a-peak-at-rachels-third-grade-notebook/ |sernav=A Peek at Rachel's Third Grade 'Notebook' |malper=TMZ |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> Lêbelê, ew di jiyana xwendekariye de kesekî çalak bû. Ji xeynî lîstikên werzişê (volîbol, badminton û futbol jî dilîst. McAdams di Civata Xwendekaran erkdar bû û beşdarî bernameya Crime Stoppers bû, û endamê Tîmê Alîkariya Peer (Peer Helping Team) bû. Sê salan di betlaneyên havînê de li xwaringeha McDonald's xebitî.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.glamour.com/story/rachel-mcadams-glamour-magazine-cover-interview-ok-we-love-this-girl |sernav=Rachel McAdams: OK, We Love This Girl! |paşnav=Marshall |pêşnav=Alexandra |malper=Glamour |ziman=en-us |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> Rachel ji du mamosteyên xwe ve ku di polên 11 û 12an de ku zimanê îngîlîzî û şano fêr dikin, bi bandor bû.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://professionallyspeaking.oct.ca/december_2005/remarkable.asp |sernav=Remarkable Teachers - Professionally Speaking - December 2005 |malper=professionallyspeaking.oct.ca |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> McAdams berî ku ji hêla mamosteyê wê yê şanoyê ve were qanih kirin ku pîşeyek lîstikvaniya profesyonel vebijar bike, mebesta wê li [[Zanîngeha Western]] Ontario, lêkolînên çandî bike.<ref name=":1"/> Wê beşdarî bernameya şanoyê ya çar-salî ya Zanîngeha Yorkê bû û di sala 2001an de bi lîsansa rûmetê ya Hunerên Baş mezûn bû.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.proactorslab.com/related/macleans050714.htm |sernav=Rachel's all the rage (MacLean's Interview July 14, 2005) |tarîx=2012-04-26 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2012-04-26 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120426091709/http://www.proactorslab.com/related/macleans050714.htm |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Dema ku li zanîngehê bû, McAdams bi pargindaniya Necessary Angel Theatre Company ya [[Toronto]] yê re xebitî. == Fîlmografî == === Fîlm === {| class="wikitable sortable" |- align="center" bgcolor="#cccccc" ! colspan="4" style="background: LightSteelBlue;" | Fîlmên wê |- align="center" bgcolor="#cccccc" |- ! Sal ! Sernav ! Rol ! class="unsortable" | Nîşe |- | 2002 | ''[[My Name is Tanino]]'' | Sally Garfield | |- | 2002 | ''[[Perfect Pie (film)|Perfect Pie]]'' | Patsy Grady (age 15) | |- | 2002 | ''{{Sortname|The|Hot Chick}}'' | Jessica Spencer / Clive Maxtone | |- | 2004 | ''[[Mean Girls]]'' | Regina George | |- | 2004 | ''{{Sortname|The|Notebook|The Notebook (2004 film)}}'' | Allison "Allie" Hamilton | |- | 2005 | ''[[Wedding Crashers]]'' | Claire Cleary | |- | 2005 | ''[[Red Eye (2005 American film)|Red Eye]]'' | Lisa Reisert | |- | 2005 | ''{{Sortname|The|Family Stone}}'' | Amy Stone | |- | 2007 | ''[[Married Life (2007 film)|Married Life]]'' | Kay Nesbitt | |- | 2008 | ''{{Sortname|The|Lucky Ones|The Lucky Ones (film)}}'' | Colee Dunn | |- | 2009 | ''[[State of Play (film)|State of Play]]'' | Della Frye | |- | 2009 | ''{{Sortname|The|Time Traveler's Wife|The Time Traveler's Wife (film)}}'' | Clare Abshire | |- | 2009 | ''[[Sherlock Holmes (2009 film)|Sherlock Holmes]]'' | [[Irene Adler]] | |- | 2010 | ''[[Morning Glory (2010 film)|Morning Glory]]'' | Becky Fuller | |- | 2011 | ''[[Midnight in Paris]]'' | Inez | |- | 2011 | ''[[Sherlock Holmes: A Game of Shadows]]'' | Irene Adler | |- | 2012 | ''{{Sortname|The|Vow|The Vow (2012 film)}}'' | Paige Collins | |- | 2012 | ''[[Passion (2012 film)|Passion]]'' | Christine Stanford | |- | 2012 | ''[[To the Wonder]]'' | Jane | |- | 2013 | ''[[About Time (2013 film)|About Time]]'' | Mary | |- | 2014 | ''[[A Most Wanted Man (film)|A Most Wanted Man]]'' | Annabel Richter | |- | 2015 | ''[[Every Thing Will Be Fine]]'' | Sara | |- | 2015 | ''[[The Little Prince (2015 film)|The Little Prince]]'' | The Mother (voice) | |- | 2015 | ''[[Aloha (2015 film)|Aloha]]'' | Tracy Woodside | |- | 2015 | ''[[Southpaw (film)|Southpaw]]'' | Maureen Hope | |- | 2015 | ''[[Spotlight (film)|Spotlight]]'' | [[Sacha Pfeiffer]] | |- | 2016 | ''[[Doctor Strange (2016 film)|Doctor Strange]]'' | [[Night Nurse (comics)#Christine Palmer|Christine Palmer]] | |- | 2017 | ''[[Disobedience (2017 film)|Disobedience]]'' | Esti Kuperman | |- | 2018 | ''[[Game Night (film)|Game Night]]'' | Annie Davis | |- | 2020 | ''[[Eurovision Song Contest: The Story of Fire Saga]]'' | Sigrit Ericksdóttir | |- | 2022 | ''[[Doctor Strange in the Multiverse of Madness]]'' | Christine Palmer | Di dema çêkirinê de ye |- |} === Televîzyon === {| class="wikitable sortable" |- align="center" bgcolor="#cccccc" ! colspan="4" style="background: LightSteelBlue;" | Fîlmên televizyonê |- align="center" bgcolor="#cccccc" |- ! Sal ! Sernav ! Rol ! class="unsortable" | Nîşe |- | 2001 | ''Shotgun Love Dolls'' | Beth Swanson | Pîlot |- | 2001 | ''{{Sortname|The|Famous Jett Jackson}}'' | Hannah Grant | Beş: "Food for Thought" |- | 2002 | ''[[Earth: Final Conflict]]'' | Christine Bickwell | Beş: "Atavus High" |- | 2002 |''Guilt by Association'' | Danielle Mason | Fîlmê televizyonê |- | 2003–2005 | ''[[Slings & Arrows]]'' | Kate McNeil | 7 beş |- | 2015 | ''[[True Detective]]'' | Antigone "Ani" Bezzerides | 8 beş |} == Xelatên wê == {| class="wikitable sortable" |- align="center" bgcolor="#cccccc" ! colspan="5" style="background: LightSteelBlue;" | Xelatên wê |- align="center" bgcolor="#cccccc" !Sal !Xelat !Kategorî !Rol !Encam |- |2002 |Xelatên Genie |Lîstikvana Piştevaniya Herî Baş |''Pie Perfect'' |Namzed |- |2005 |Xelatên Fîlimê yên MTV |Xelatên Fîlimê yên MTV Hunermenda Jin a Derketî ya Herî Baş |''Wateya keçan'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Fîlimê yên MTV |Xelata Fîlima MTV ya Lîstikvana Herî Baş |''Defter'' |Namzed |- |2005 |Xelatên Fîlimê yên MTV |Xelata Best MTV ya Xelata Fîlmê <small>(digel Ryan Gosling )</small> |''Defter'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Fîlimê yên MTV |Xelata Fîlimê ya MTV ya Tîmê Ekrana Çêtirîn <small>(digel Lindsay Lohan , Lacey Chabert, û Amanda Seyfried )</small> |''Wateya keçan'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Fîlimê yên MTV |Xelata Fîlimê ya MTV-ê ji bo Rola Herî Çêtirîn |''Wateya keçan'' |Namzed |- |2005 |Xelatên ShoWest |Lîstikvana Herî Baş a Salê |''Keçên Wateyî'' û ''Defter'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Hilbijartina Ciwanan |Lîstikvana Fîlimê Bijare - Drama |''Defter'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Hilbijartina Ciwanan |Bijareya Kîmyaya Fîlimê <small>(digel Ryan Gosling )</small> |''Defter'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Hilbijartina Ciwanan |Maça Hilbijartina Çêtirîn a Teng <small>(digel Ryan Gosling)</small> |''Defter'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Hilbijartina Ciwanan |Hilbijartina <small>Dîmena Çêkirina Çêtirîn (digel Ryan Gosling)</small> |''Defter'' |Wergirtiye |- |2006 |Xelatên Fîlimê yên Akademiya Brîtanî |Xelata Star Rising | - |Namzed |- |2006 |Xelatên Fîlimê yên MTV |Performansa Çêtirîn |''Çavê Sor'' |Namzed |- |2006 |Xelata Satelaytê |Xelata Satelîtê ya Lîstikvanê Herî Baş ê Komedî an Muzîkal |''Kevirê Malbatê'' |Namzed |- |2006 |Xelatên Saturn |Xelata Saturn Aktrîsa Çaktirîn |''Çavê Sor'' |Namzed |- |2006 |Xelatên Hilbijartina Ciwanan |Hilbijartina Lîstikvana Herî Baş - di Rêzefîlmek Komedî de |''Crashers Wedding'' and ''The Stone Stone'' |Wergirtiye |- |2009 |Xelatên Saturn |Xelata Saturn ji bo Lîstikvana Jin a Herî Baş |''Sherlock Holmes'' |Namzed |- |2009 |ShoWest |Stêrka Jin a Salê | - |Wergirtiye |- |2010 |Xelatên Hilbijartina Ciwanan |Hilbijartina Lîstikvana Herî Nû - Adventure Adventure |''Sherlock Holmes'' |Wergirtiye |} == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Aktrîsên fîlman ên kanadayî]] [[Kategorî:Aktrîsên ji Torontoyê]] [[Kategorî:Blogerên kanadayî]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] [[Kategorî:Vebêjerên kitêbên dengî]] ll374c2cfji8ikcapc72cwpa0ixd2eb 2102823 2102822 2026-11-09T16:30:28Z Avestaboy 34898 /* Jînenîgarî */ Rastnivîsîn 2102823 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov | nav = | wêne = Princess Bride 15 (20780221703).jpg | mezinahiya_wêne = | sernavê_wêne = Rachel McAdams di Festîvala Fîlman a Navneteweyî ya Toronto ya 2015 de | navê_rastî = Rachel Anne McAdams | zimanê_navê_rastî = | navê_jidayikbûnê = | navê_din = | roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|17|11|1978|temen=erê}} | cihê_jidayikbûnê = [[London]], [[Ontario]], [[Kanada]] | roja_mirinê = | cihê_mirinê = | sedema_mirinê = | cihê_goristanê = | koordînatên_cihê_goristanê = | netewe = [[Kanada]] | hevwelatî = | perwerde = [[Zanîngeha Yorkê]] | pîşe = [[Lîstikvan]] | salên_çalak = 2001-niha | tê_nasîn = | xebatên_navdar = | sermiyana_net = | televîzyon = | hevjîn = | partner = [[Jamie Linden]] (2016-niha) | zarok = | dê = | bav = | xelat = | malper = | şanenav = | mezinahiya_şanenavê = | modul = | modul2 = | çînaser = sînema }} '''Rachel Anne McAdams''' ({{Jidayikbûn|17|11|1978|j=1}}; [[London, Ontario]], [[Kanada]]) lîstikvaneke [[kanada]]yî ye.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.biography.com/actor/rachel-mcadams |sernav=Rachel McAdams |malper=Biography |ziman=en-us |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> Piştî sala 2001an, ku programa şanoyê ya [[Zanîngeha Yorkê]] de xelas bû, di berhemên televîzyon û fîlman ên Kanadayî de xebitî. Rachel, di filmê drama [[Perfect Pie|''Perfect Pie'']] ya sala 2002an ku ji bo wê namzetiya [[Xelata Genie]] anî, filma komediyê [[My Name Is Tanino|''My Name Is Tanino'']] ya sala 2002an û rêzefilmên komediyê [[Slings and Arrows|''Slings and Arrows'']] navberên salên 2003 û 2005an ku [[Xelata Gemini]] wergirtiye de lîst.<ref name=":0"/> == Jînenîgarî == Rachel Anne McAdams ji dêûbavê Sandra (neviyê Gale) û Lance McAdams, li [[London, Ontario|London]] a [[Ontario]] ([[Kanada]]) ji dayik bû. Bavê Rachel ajokarê kamyonê bû.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.canada.com/topics/entertainment/story.html?id=4381af31-ed12-42bc-bbab-3c8d46b151d3&k=71091 |sernav=Rachel McAdams' roots are in smalltown Ontario |tarîx=2016-01-08 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2016-01-08 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160108020424/http://www.canada.com/topics/entertainment/story.html?id=4381af31-ed12-42bc-bbab-3c8d46b151d3&k=71091 |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Ew li St. Thomas di nav malbatek protestan de mezin bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.news.com.au/entertainment/movies/new-movies/spotlight-star-rachel-mcadams-talks-oscar-nominations-the-catholic-church-and-the-marvel-universe/news-story/51c0b8fe21a91cd3af462c809bb94c46 |sernav=Spotlight star Rachel McAdams talks Oscar nominations, the Catholic Church and the Marvel Universe |tarîx=2016-01-27 |malper=NewsComAu |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> Rachel, ji sê zarokên malbatê zaroka herî mezin e. Xwişkek wê bi navê [[Kayleen McAdams]] heye xwîşk a wê di sala 1982an de hatiye dinê. Xwîşka wê [[Kayleen McAdams]], makyoza navdar e û birayê wî yê piçûk, Daniel "Dan" McAdams, rahênerê kesane ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.mcadamsfitness.ca/phone/index.html |sernav=Home |malper=www.mcadamsfitness.ca |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2021-05-09 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210509192309/http://www.mcadamsfitness.ca/phone/index.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/rachel-mcadams-has-a-hot-brother-named-daniel-photos-2015159/ |sernav=Rachel McAdams Has a Hot Younger Brother -- Meet Him Here! |tarîx=2015-09-15 |malper=Us Weekly |ziman=en-US |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.eonline.com/news/883982/rachel-mcadams-makeup-artist-shares-her-beauty-staples |sernav=Rachel McAdams' Makeup Artist Shares Her Beauty Staples |tarîx=Fri Sep 29 21:21:00 GMT+0 2017 |malper=E! Online |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> McAdams bi koka xwe ji nîjada skotlendî, îngilîz, îrlendî û wêlsî ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.tlc.com/tv-shows/who-do-you-think-you-are/rachel-mcadams-photos.htm |sernav=Photos: Rachel McAdams Canadian Cinema Darling: TLC |tarîx=2014-08-08 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2014-08-08 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140808052836/http://www.tlc.com/tv-shows/who-do-you-think-you-are/rachel-mcadams-photos.htm |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/starsandstories/9041802/Rachel-McAdams-I-love-the-British-sense-of-humour.html |sernav=Rachel McAdams: 'I love the British sense of humour' |malper=The Telegraph |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> Bapîrê wê yê pêncemîn ê dayikê, [[James Gray]], di dema şoreşa Amerîkayê de jibo Amerîkayê kesekî dilsoz bû û piştî Şerê Saratoga reviya Kanadayê.<ref>{{Jêder-malper |url=http://corporate.ancestry.com/press/press-releases/2014/7/Researchers-from-Ancestrycom-Help-Explore-the-Oregon-Trail-Klondike-Gold-Rush--more-on-New-Season-of-TLC-Series-Who-Do-You-Think-You-Are/ |sernav=Ancestry.com {{!}} Press Releases |tarîx=2014-08-08 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2014-08-08 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140808054142/http://corporate.ancestry.com/press/press-releases/2014/7/Researchers-from-Ancestrycom-Help-Explore-the-Oregon-Trail-Klondike-Gold-Rush--more-on-New-Season-of-TLC-Series-Who-Do-You-Think-You-Are/ |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ancestry.com/corporate/blog/who-do-you-think-you-are-recap-rachel-and-kayleen-mcadams-discover-land-grant-for-a-loyalist/ |sernav=Who Do You Think You Are? Recap: Rachel and Kayleen McAdams Discover Land Grant for a Loyalist |malper=www.ancestry.com |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2021-01-10 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210110011232/https://www.ancestry.com/corporate/blog/who-do-you-think-you-are-recap-rachel-and-kayleen-mcadams-discover-land-grant-for-a-loyalist/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Rachel di çar salî ya xwe de dest bi skatingê kir, di neh salî ya xwe de ji bo perwerdehiya skatingê ya çotpatenê çû bajarê [[Toronto]] ya Kanadayê. Wê heya 18 saliya xwe di skatingê de beşdarî pêşbazî ya bû di pêşbaziyan de xelatên herêmî wergirt.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.people.com/people/rachel_mcadams/biography |sernav=Rachel McAdams Biography : People.com |tarîx=2007-03-10 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2007-03-10 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20070310140531/http://www.people.com/people/rachel_mcadams/biography |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.darkhorizons.com/features/731/rachel-mcadams-lacey-chabert-amanda-seyfried-for-mean-girls |sernav=Rachel McAdams, Lacey Chabert, Amanda Seyfried for "Mean Girls" {{!}} Feature {{!}} Dark Horizons |tarîx=2012-04-06 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2012-04-06 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120406235050/http://www.darkhorizons.com/features/731/rachel-mcadams-lacey-chabert-amanda-seyfried-for-mean-girls |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Ev werziş paşê jê re bû wekî hobî yê. Wê anî ziman werzişa skatingê fizîka wê jibo lîstikvaniyê amade kirîye. McAdams li dibistana Myrtle Street, û piştra Enstîtuya Hevpeymaniya Navendî ya Elgin perwerde dît. Wê diyar kir ku kêfa wê ji karê akademîk re nayê û timûtim wê xwe nexweş dixe da ku neçe dibistanê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tmz.com/2007/03/14/a-peak-at-rachels-third-grade-notebook/ |sernav=A Peek at Rachel's Third Grade 'Notebook' |malper=TMZ |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> Lêbelê, ew di jiyana xwendekariye de kesekî çalak bû. Ji xeynî lîstikên werzişê (volîbol, badminton û futbol) jî dilîst. McAdams di Civata Xwendekaran erkdar bû û beşdarî bernameya Crime Stoppers bû û endamê Tîmê Alîkariya Peer (Peer Helping Team) bû. Sê salan di betlaneyên havînê de li xwaringeha McDonald's xebitî.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.glamour.com/story/rachel-mcadams-glamour-magazine-cover-interview-ok-we-love-this-girl |sernav=Rachel McAdams: OK, We Love This Girl! |paşnav=Marshall |pêşnav=Alexandra |malper=Glamour |ziman=en-us |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> Rachel ji du mamosteyên xwe ve ku di polên 11 û 12an de ku zimanê îngîlîzî û şano fêr dikin, bi bandor bû.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://professionallyspeaking.oct.ca/december_2005/remarkable.asp |sernav=Remarkable Teachers - Professionally Speaking - December 2005 |malper=professionallyspeaking.oct.ca |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> McAdams berî ku ji hêla mamosteyê wê yê şanoyê ve were qanih kirin ku pîşeyek lîstikvaniya profesyonel vebijar bike, mebesta wê li [[Zanîngeha Western]] Ontario, lêkolînên çandî bike.<ref name=":1"/> Wê beşdarî bernameya şanoyê ya çar-salî ya Zanîngeha Yorkê bû û di sala 2001an de bi lîsansa rûmetê ya Hunerên Baş mezûn bû.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.proactorslab.com/related/macleans050714.htm |sernav=Rachel's all the rage (MacLean's Interview July 14, 2005) |tarîx=2012-04-26 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2012-04-26 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120426091709/http://www.proactorslab.com/related/macleans050714.htm |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Dema ku li zanîngehê bû, McAdams bi pargindaniya Necessary Angel Theatre Company ya [[Toronto]] yê re xebitî. == Fîlmografî == === Fîlm === {| class="wikitable sortable" |- align="center" bgcolor="#cccccc" ! colspan="4" style="background: LightSteelBlue;" | Fîlmên wê |- align="center" bgcolor="#cccccc" |- ! Sal ! Sernav ! Rol ! class="unsortable" | Nîşe |- | 2002 | ''[[My Name is Tanino]]'' | Sally Garfield | |- | 2002 | ''[[Perfect Pie (film)|Perfect Pie]]'' | Patsy Grady (age 15) | |- | 2002 | ''{{Sortname|The|Hot Chick}}'' | Jessica Spencer / Clive Maxtone | |- | 2004 | ''[[Mean Girls]]'' | Regina George | |- | 2004 | ''{{Sortname|The|Notebook|The Notebook (2004 film)}}'' | Allison "Allie" Hamilton | |- | 2005 | ''[[Wedding Crashers]]'' | Claire Cleary | |- | 2005 | ''[[Red Eye (2005 American film)|Red Eye]]'' | Lisa Reisert | |- | 2005 | ''{{Sortname|The|Family Stone}}'' | Amy Stone | |- | 2007 | ''[[Married Life (2007 film)|Married Life]]'' | Kay Nesbitt | |- | 2008 | ''{{Sortname|The|Lucky Ones|The Lucky Ones (film)}}'' | Colee Dunn | |- | 2009 | ''[[State of Play (film)|State of Play]]'' | Della Frye | |- | 2009 | ''{{Sortname|The|Time Traveler's Wife|The Time Traveler's Wife (film)}}'' | Clare Abshire | |- | 2009 | ''[[Sherlock Holmes (2009 film)|Sherlock Holmes]]'' | [[Irene Adler]] | |- | 2010 | ''[[Morning Glory (2010 film)|Morning Glory]]'' | Becky Fuller | |- | 2011 | ''[[Midnight in Paris]]'' | Inez | |- | 2011 | ''[[Sherlock Holmes: A Game of Shadows]]'' | Irene Adler | |- | 2012 | ''{{Sortname|The|Vow|The Vow (2012 film)}}'' | Paige Collins | |- | 2012 | ''[[Passion (2012 film)|Passion]]'' | Christine Stanford | |- | 2012 | ''[[To the Wonder]]'' | Jane | |- | 2013 | ''[[About Time (2013 film)|About Time]]'' | Mary | |- | 2014 | ''[[A Most Wanted Man (film)|A Most Wanted Man]]'' | Annabel Richter | |- | 2015 | ''[[Every Thing Will Be Fine]]'' | Sara | |- | 2015 | ''[[The Little Prince (2015 film)|The Little Prince]]'' | The Mother (voice) | |- | 2015 | ''[[Aloha (2015 film)|Aloha]]'' | Tracy Woodside | |- | 2015 | ''[[Southpaw (film)|Southpaw]]'' | Maureen Hope | |- | 2015 | ''[[Spotlight (film)|Spotlight]]'' | [[Sacha Pfeiffer]] | |- | 2016 | ''[[Doctor Strange (2016 film)|Doctor Strange]]'' | [[Night Nurse (comics)#Christine Palmer|Christine Palmer]] | |- | 2017 | ''[[Disobedience (2017 film)|Disobedience]]'' | Esti Kuperman | |- | 2018 | ''[[Game Night (film)|Game Night]]'' | Annie Davis | |- | 2020 | ''[[Eurovision Song Contest: The Story of Fire Saga]]'' | Sigrit Ericksdóttir | |- | 2022 | ''[[Doctor Strange in the Multiverse of Madness]]'' | Christine Palmer | Di dema çêkirinê de ye |- |} === Televîzyon === {| class="wikitable sortable" |- align="center" bgcolor="#cccccc" ! colspan="4" style="background: LightSteelBlue;" | Fîlmên televizyonê |- align="center" bgcolor="#cccccc" |- ! Sal ! Sernav ! Rol ! class="unsortable" | Nîşe |- | 2001 | ''Shotgun Love Dolls'' | Beth Swanson | Pîlot |- | 2001 | ''{{Sortname|The|Famous Jett Jackson}}'' | Hannah Grant | Beş: "Food for Thought" |- | 2002 | ''[[Earth: Final Conflict]]'' | Christine Bickwell | Beş: "Atavus High" |- | 2002 |''Guilt by Association'' | Danielle Mason | Fîlmê televizyonê |- | 2003–2005 | ''[[Slings & Arrows]]'' | Kate McNeil | 7 beş |- | 2015 | ''[[True Detective]]'' | Antigone "Ani" Bezzerides | 8 beş |} == Xelatên wê == {| class="wikitable sortable" |- align="center" bgcolor="#cccccc" ! colspan="5" style="background: LightSteelBlue;" | Xelatên wê |- align="center" bgcolor="#cccccc" !Sal !Xelat !Kategorî !Rol !Encam |- |2002 |Xelatên Genie |Lîstikvana Piştevaniya Herî Baş |''Pie Perfect'' |Namzed |- |2005 |Xelatên Fîlimê yên MTV |Xelatên Fîlimê yên MTV Hunermenda Jin a Derketî ya Herî Baş |''Wateya keçan'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Fîlimê yên MTV |Xelata Fîlima MTV ya Lîstikvana Herî Baş |''Defter'' |Namzed |- |2005 |Xelatên Fîlimê yên MTV |Xelata Best MTV ya Xelata Fîlmê <small>(digel Ryan Gosling )</small> |''Defter'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Fîlimê yên MTV |Xelata Fîlimê ya MTV ya Tîmê Ekrana Çêtirîn <small>(digel Lindsay Lohan , Lacey Chabert, û Amanda Seyfried )</small> |''Wateya keçan'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Fîlimê yên MTV |Xelata Fîlimê ya MTV-ê ji bo Rola Herî Çêtirîn |''Wateya keçan'' |Namzed |- |2005 |Xelatên ShoWest |Lîstikvana Herî Baş a Salê |''Keçên Wateyî'' û ''Defter'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Hilbijartina Ciwanan |Lîstikvana Fîlimê Bijare - Drama |''Defter'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Hilbijartina Ciwanan |Bijareya Kîmyaya Fîlimê <small>(digel Ryan Gosling )</small> |''Defter'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Hilbijartina Ciwanan |Maça Hilbijartina Çêtirîn a Teng <small>(digel Ryan Gosling)</small> |''Defter'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Hilbijartina Ciwanan |Hilbijartina <small>Dîmena Çêkirina Çêtirîn (digel Ryan Gosling)</small> |''Defter'' |Wergirtiye |- |2006 |Xelatên Fîlimê yên Akademiya Brîtanî |Xelata Star Rising | - |Namzed |- |2006 |Xelatên Fîlimê yên MTV |Performansa Çêtirîn |''Çavê Sor'' |Namzed |- |2006 |Xelata Satelaytê |Xelata Satelîtê ya Lîstikvanê Herî Baş ê Komedî an Muzîkal |''Kevirê Malbatê'' |Namzed |- |2006 |Xelatên Saturn |Xelata Saturn Aktrîsa Çaktirîn |''Çavê Sor'' |Namzed |- |2006 |Xelatên Hilbijartina Ciwanan |Hilbijartina Lîstikvana Herî Baş - di Rêzefîlmek Komedî de |''Crashers Wedding'' and ''The Stone Stone'' |Wergirtiye |- |2009 |Xelatên Saturn |Xelata Saturn ji bo Lîstikvana Jin a Herî Baş |''Sherlock Holmes'' |Namzed |- |2009 |ShoWest |Stêrka Jin a Salê | - |Wergirtiye |- |2010 |Xelatên Hilbijartina Ciwanan |Hilbijartina Lîstikvana Herî Nû - Adventure Adventure |''Sherlock Holmes'' |Wergirtiye |} == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Aktrîsên fîlman ên kanadayî]] [[Kategorî:Aktrîsên ji Torontoyê]] [[Kategorî:Blogerên kanadayî]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] [[Kategorî:Vebêjerên kitêbên dengî]] tesz42mqmbeiz8v4l3y9lo48cdk9jg7 2102824 2102823 2026-11-09T16:40:27Z Avestaboy 34898 /* Jînenîgarî */ Rastnivîsîn 2102824 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov | nav = | wêne = Princess Bride 15 (20780221703).jpg | mezinahiya_wêne = | sernavê_wêne = Rachel McAdams di Festîvala Fîlman a Navneteweyî ya Toronto ya 2015 de | navê_rastî = Rachel Anne McAdams | zimanê_navê_rastî = | navê_jidayikbûnê = | navê_din = | roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|17|11|1978|temen=erê}} | cihê_jidayikbûnê = [[London]], [[Ontario]], [[Kanada]] | roja_mirinê = | cihê_mirinê = | sedema_mirinê = | cihê_goristanê = | koordînatên_cihê_goristanê = | netewe = [[Kanada]] | hevwelatî = | perwerde = [[Zanîngeha Yorkê]] | pîşe = [[Lîstikvan]] | salên_çalak = 2001-niha | tê_nasîn = | xebatên_navdar = | sermiyana_net = | televîzyon = | hevjîn = | partner = [[Jamie Linden]] (2016-niha) | zarok = | dê = | bav = | xelat = | malper = | şanenav = | mezinahiya_şanenavê = | modul = | modul2 = | çînaser = sînema }} '''Rachel Anne McAdams''' ({{Jidayikbûn|17|11|1978|j=1}}; [[London, Ontario]], [[Kanada]]) lîstikvaneke [[kanada]]yî ye.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.biography.com/actor/rachel-mcadams |sernav=Rachel McAdams |malper=Biography |ziman=en-us |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> Piştî sala 2001an, ku programa şanoyê ya [[Zanîngeha Yorkê]] de xelas bû, di berhemên televîzyon û fîlman ên Kanadayî de xebitî. Rachel, di filmê drama [[Perfect Pie|''Perfect Pie'']] ya sala 2002an ku ji bo wê namzetiya [[Xelata Genie]] anî, filma komediyê [[My Name Is Tanino|''My Name Is Tanino'']] ya sala 2002an û rêzefilmên komediyê [[Slings and Arrows|''Slings and Arrows'']] navberên salên 2003 û 2005an ku [[Xelata Gemini]] wergirtiye de lîst.<ref name=":0"/> == Jînenîgarî == Rachel Anne McAdams ji dêûbavê Sandra (neviyê Gale) û Lance McAdams, li [[London, Ontario|London]] a [[Ontario]] ([[Kanada]]) ji dayik bû. Bavê Rachel ajokarê kamyonê bû.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.canada.com/topics/entertainment/story.html?id=4381af31-ed12-42bc-bbab-3c8d46b151d3&k=71091 |sernav=Rachel McAdams' roots are in smalltown Ontario |tarîx=2016-01-08 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2016-01-08 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160108020424/http://www.canada.com/topics/entertainment/story.html?id=4381af31-ed12-42bc-bbab-3c8d46b151d3&k=71091 |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Ew li St. Thomas di nav malbatek protestan de mezin bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.news.com.au/entertainment/movies/new-movies/spotlight-star-rachel-mcadams-talks-oscar-nominations-the-catholic-church-and-the-marvel-universe/news-story/51c0b8fe21a91cd3af462c809bb94c46 |sernav=Spotlight star Rachel McAdams talks Oscar nominations, the Catholic Church and the Marvel Universe |tarîx=2016-01-27 |malper=NewsComAu |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> Rachel, ji sê zarokên malbatê zaroka herî mezin e. Xwişkek wê bi navê [[Kayleen McAdams]] heye xwîşk a wê di sala 1982an de hatiye dinê. Xwîşka wê [[Kayleen McAdams]], makyoza navdar e û birayê wî yê piçûk, Daniel "Dan" McAdams, rahênerê kesane ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.mcadamsfitness.ca/phone/index.html |sernav=Home |malper=www.mcadamsfitness.ca |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2021-05-09 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210509192309/http://www.mcadamsfitness.ca/phone/index.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/rachel-mcadams-has-a-hot-brother-named-daniel-photos-2015159/ |sernav=Rachel McAdams Has a Hot Younger Brother -- Meet Him Here! |tarîx=2015-09-15 |malper=Us Weekly |ziman=en-US |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.eonline.com/news/883982/rachel-mcadams-makeup-artist-shares-her-beauty-staples |sernav=Rachel McAdams' Makeup Artist Shares Her Beauty Staples |tarîx=Fri Sep 29 21:21:00 GMT+0 2017 |malper=E! Online |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> McAdams bi koka xwe ji nîjada skotlendî, îngilîz, îrlendî û wêlsî ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.tlc.com/tv-shows/who-do-you-think-you-are/rachel-mcadams-photos.htm |sernav=Photos: Rachel McAdams Canadian Cinema Darling: TLC |tarîx=2014-08-08 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2014-08-08 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140808052836/http://www.tlc.com/tv-shows/who-do-you-think-you-are/rachel-mcadams-photos.htm |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/starsandstories/9041802/Rachel-McAdams-I-love-the-British-sense-of-humour.html |sernav=Rachel McAdams: 'I love the British sense of humour' |malper=The Telegraph |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> Bapîrê wê yê pêncemîn ê dayikê, [[James Gray]], di dema şoreşa Amerîkayê de jibo Amerîkayê kesekî dilsoz bû û piştî Şerê Saratoga reviya Kanadayê.<ref>{{Jêder-malper |url=http://corporate.ancestry.com/press/press-releases/2014/7/Researchers-from-Ancestrycom-Help-Explore-the-Oregon-Trail-Klondike-Gold-Rush--more-on-New-Season-of-TLC-Series-Who-Do-You-Think-You-Are/ |sernav=Ancestry.com {{!}} Press Releases |tarîx=2014-08-08 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2014-08-08 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140808054142/http://corporate.ancestry.com/press/press-releases/2014/7/Researchers-from-Ancestrycom-Help-Explore-the-Oregon-Trail-Klondike-Gold-Rush--more-on-New-Season-of-TLC-Series-Who-Do-You-Think-You-Are/ |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ancestry.com/corporate/blog/who-do-you-think-you-are-recap-rachel-and-kayleen-mcadams-discover-land-grant-for-a-loyalist/ |sernav=Who Do You Think You Are? Recap: Rachel and Kayleen McAdams Discover Land Grant for a Loyalist |malper=www.ancestry.com |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2021-01-10 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210110011232/https://www.ancestry.com/corporate/blog/who-do-you-think-you-are-recap-rachel-and-kayleen-mcadams-discover-land-grant-for-a-loyalist/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Rachel di çar salî ya xwe de dest bi skatingê kir, di neh salî ya xwe de ji bo perwerdehiya skatingê ya çotpatenê çû bajarê [[Toronto]] ya Kanadayê. Wê heya 18 saliya xwe di skatingê de beşdarî pêşbazî ya bû di pêşbaziyan de xelatên herêmî wergirt.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.people.com/people/rachel_mcadams/biography |sernav=Rachel McAdams Biography : People.com |tarîx=2007-03-10 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2007-03-10 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20070310140531/http://www.people.com/people/rachel_mcadams/biography |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.darkhorizons.com/features/731/rachel-mcadams-lacey-chabert-amanda-seyfried-for-mean-girls |sernav=Rachel McAdams, Lacey Chabert, Amanda Seyfried for "Mean Girls" {{!}} Feature {{!}} Dark Horizons |tarîx=2012-04-06 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2012-04-06 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120406235050/http://www.darkhorizons.com/features/731/rachel-mcadams-lacey-chabert-amanda-seyfried-for-mean-girls |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Ev werziş paşê jê re bû wekî hobî yê. Wê anî ziman werzişa skatingê fizîka wê jibo lîstikvaniyê amade kirîye. McAdams li dibistana Myrtle Street, û piştra Enstîtuya Hevpeymaniya Navendî ya Elgin perwerde dît. Wê diyar kir ku kêfa wê ji karê akademîk re nayê û timûtim wê xwe nexweş dixe da ku neçe dibistanê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tmz.com/2007/03/14/a-peak-at-rachels-third-grade-notebook/ |sernav=A Peek at Rachel's Third Grade 'Notebook' |malper=TMZ |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> Lêbelê, ew di jiyana xwendekariye de kesekî çalak bû. Wê, ji xeynî lîstina werzişê (di nav de volîbol, badminton û futbol), di meclîsa xwendekaran de cih girt, beşdarî bernameya Crime Stoppers bû û endama Tîma Alîkariya Hevalan (Peer Helping Team) bû. Sê salan di betlaneyên havînê de li xwaringeha McDonald's xebitî.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.glamour.com/story/rachel-mcadams-glamour-magazine-cover-interview-ok-we-love-this-girl |sernav=Rachel McAdams: OK, We Love This Girl! |paşnav=Marshall |pêşnav=Alexandra |malper=Glamour |ziman=en-us |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> Rachel ji du mamosteyên xwe ve ku di polên 11 û 12an de ku zimanê îngîlîzî û şano fêr dikin, bi bandor bû.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://professionallyspeaking.oct.ca/december_2005/remarkable.asp |sernav=Remarkable Teachers - Professionally Speaking - December 2005 |malper=professionallyspeaking.oct.ca |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> McAdams berî ku ji hêla mamosteyê wê yê şanoyê ve were qanih kirin ku pîşeyek lîstikvaniya profesyonel vebijar bike, mebesta wê li [[Zanîngeha Western]] Ontario, lêkolînên çandî bike.<ref name=":1"/> Wê beşdarî bernameya şanoyê ya çar-salî ya Zanîngeha Yorkê bû û di sala 2001an de bi lîsansa rûmetê ya Hunerên Baş mezûn bû.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.proactorslab.com/related/macleans050714.htm |sernav=Rachel's all the rage (MacLean's Interview July 14, 2005) |tarîx=2012-04-26 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2012-04-26 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120426091709/http://www.proactorslab.com/related/macleans050714.htm |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Dema ku li zanîngehê bû, McAdams bi pargindaniya Necessary Angel Theatre Company ya [[Toronto]] yê re xebitî. == Fîlmografî == === Fîlm === {| class="wikitable sortable" |- align="center" bgcolor="#cccccc" ! colspan="4" style="background: LightSteelBlue;" | Fîlmên wê |- align="center" bgcolor="#cccccc" |- ! Sal ! Sernav ! Rol ! class="unsortable" | Nîşe |- | 2002 | ''[[My Name is Tanino]]'' | Sally Garfield | |- | 2002 | ''[[Perfect Pie (film)|Perfect Pie]]'' | Patsy Grady (age 15) | |- | 2002 | ''{{Sortname|The|Hot Chick}}'' | Jessica Spencer / Clive Maxtone | |- | 2004 | ''[[Mean Girls]]'' | Regina George | |- | 2004 | ''{{Sortname|The|Notebook|The Notebook (2004 film)}}'' | Allison "Allie" Hamilton | |- | 2005 | ''[[Wedding Crashers]]'' | Claire Cleary | |- | 2005 | ''[[Red Eye (2005 American film)|Red Eye]]'' | Lisa Reisert | |- | 2005 | ''{{Sortname|The|Family Stone}}'' | Amy Stone | |- | 2007 | ''[[Married Life (2007 film)|Married Life]]'' | Kay Nesbitt | |- | 2008 | ''{{Sortname|The|Lucky Ones|The Lucky Ones (film)}}'' | Colee Dunn | |- | 2009 | ''[[State of Play (film)|State of Play]]'' | Della Frye | |- | 2009 | ''{{Sortname|The|Time Traveler's Wife|The Time Traveler's Wife (film)}}'' | Clare Abshire | |- | 2009 | ''[[Sherlock Holmes (2009 film)|Sherlock Holmes]]'' | [[Irene Adler]] | |- | 2010 | ''[[Morning Glory (2010 film)|Morning Glory]]'' | Becky Fuller | |- | 2011 | ''[[Midnight in Paris]]'' | Inez | |- | 2011 | ''[[Sherlock Holmes: A Game of Shadows]]'' | Irene Adler | |- | 2012 | ''{{Sortname|The|Vow|The Vow (2012 film)}}'' | Paige Collins | |- | 2012 | ''[[Passion (2012 film)|Passion]]'' | Christine Stanford | |- | 2012 | ''[[To the Wonder]]'' | Jane | |- | 2013 | ''[[About Time (2013 film)|About Time]]'' | Mary | |- | 2014 | ''[[A Most Wanted Man (film)|A Most Wanted Man]]'' | Annabel Richter | |- | 2015 | ''[[Every Thing Will Be Fine]]'' | Sara | |- | 2015 | ''[[The Little Prince (2015 film)|The Little Prince]]'' | The Mother (voice) | |- | 2015 | ''[[Aloha (2015 film)|Aloha]]'' | Tracy Woodside | |- | 2015 | ''[[Southpaw (film)|Southpaw]]'' | Maureen Hope | |- | 2015 | ''[[Spotlight (film)|Spotlight]]'' | [[Sacha Pfeiffer]] | |- | 2016 | ''[[Doctor Strange (2016 film)|Doctor Strange]]'' | [[Night Nurse (comics)#Christine Palmer|Christine Palmer]] | |- | 2017 | ''[[Disobedience (2017 film)|Disobedience]]'' | Esti Kuperman | |- | 2018 | ''[[Game Night (film)|Game Night]]'' | Annie Davis | |- | 2020 | ''[[Eurovision Song Contest: The Story of Fire Saga]]'' | Sigrit Ericksdóttir | |- | 2022 | ''[[Doctor Strange in the Multiverse of Madness]]'' | Christine Palmer | Di dema çêkirinê de ye |- |} === Televîzyon === {| class="wikitable sortable" |- align="center" bgcolor="#cccccc" ! colspan="4" style="background: LightSteelBlue;" | Fîlmên televizyonê |- align="center" bgcolor="#cccccc" |- ! Sal ! Sernav ! Rol ! class="unsortable" | Nîşe |- | 2001 | ''Shotgun Love Dolls'' | Beth Swanson | Pîlot |- | 2001 | ''{{Sortname|The|Famous Jett Jackson}}'' | Hannah Grant | Beş: "Food for Thought" |- | 2002 | ''[[Earth: Final Conflict]]'' | Christine Bickwell | Beş: "Atavus High" |- | 2002 |''Guilt by Association'' | Danielle Mason | Fîlmê televizyonê |- | 2003–2005 | ''[[Slings & Arrows]]'' | Kate McNeil | 7 beş |- | 2015 | ''[[True Detective]]'' | Antigone "Ani" Bezzerides | 8 beş |} == Xelatên wê == {| class="wikitable sortable" |- align="center" bgcolor="#cccccc" ! colspan="5" style="background: LightSteelBlue;" | Xelatên wê |- align="center" bgcolor="#cccccc" !Sal !Xelat !Kategorî !Rol !Encam |- |2002 |Xelatên Genie |Lîstikvana Piştevaniya Herî Baş |''Pie Perfect'' |Namzed |- |2005 |Xelatên Fîlimê yên MTV |Xelatên Fîlimê yên MTV Hunermenda Jin a Derketî ya Herî Baş |''Wateya keçan'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Fîlimê yên MTV |Xelata Fîlima MTV ya Lîstikvana Herî Baş |''Defter'' |Namzed |- |2005 |Xelatên Fîlimê yên MTV |Xelata Best MTV ya Xelata Fîlmê <small>(digel Ryan Gosling )</small> |''Defter'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Fîlimê yên MTV |Xelata Fîlimê ya MTV ya Tîmê Ekrana Çêtirîn <small>(digel Lindsay Lohan , Lacey Chabert, û Amanda Seyfried )</small> |''Wateya keçan'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Fîlimê yên MTV |Xelata Fîlimê ya MTV-ê ji bo Rola Herî Çêtirîn |''Wateya keçan'' |Namzed |- |2005 |Xelatên ShoWest |Lîstikvana Herî Baş a Salê |''Keçên Wateyî'' û ''Defter'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Hilbijartina Ciwanan |Lîstikvana Fîlimê Bijare - Drama |''Defter'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Hilbijartina Ciwanan |Bijareya Kîmyaya Fîlimê <small>(digel Ryan Gosling )</small> |''Defter'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Hilbijartina Ciwanan |Maça Hilbijartina Çêtirîn a Teng <small>(digel Ryan Gosling)</small> |''Defter'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Hilbijartina Ciwanan |Hilbijartina <small>Dîmena Çêkirina Çêtirîn (digel Ryan Gosling)</small> |''Defter'' |Wergirtiye |- |2006 |Xelatên Fîlimê yên Akademiya Brîtanî |Xelata Star Rising | - |Namzed |- |2006 |Xelatên Fîlimê yên MTV |Performansa Çêtirîn |''Çavê Sor'' |Namzed |- |2006 |Xelata Satelaytê |Xelata Satelîtê ya Lîstikvanê Herî Baş ê Komedî an Muzîkal |''Kevirê Malbatê'' |Namzed |- |2006 |Xelatên Saturn |Xelata Saturn Aktrîsa Çaktirîn |''Çavê Sor'' |Namzed |- |2006 |Xelatên Hilbijartina Ciwanan |Hilbijartina Lîstikvana Herî Baş - di Rêzefîlmek Komedî de |''Crashers Wedding'' and ''The Stone Stone'' |Wergirtiye |- |2009 |Xelatên Saturn |Xelata Saturn ji bo Lîstikvana Jin a Herî Baş |''Sherlock Holmes'' |Namzed |- |2009 |ShoWest |Stêrka Jin a Salê | - |Wergirtiye |- |2010 |Xelatên Hilbijartina Ciwanan |Hilbijartina Lîstikvana Herî Nû - Adventure Adventure |''Sherlock Holmes'' |Wergirtiye |} == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Aktrîsên fîlman ên kanadayî]] [[Kategorî:Aktrîsên ji Torontoyê]] [[Kategorî:Blogerên kanadayî]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] [[Kategorî:Vebêjerên kitêbên dengî]] b3rpngzmta505w0andfupwhnl6lnet1 2102825 2102824 2026-11-09T16:42:55Z Avestaboy 34898 /* Jînenîgarî */ Rastnivîsîn 2102825 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov | nav = | wêne = Princess Bride 15 (20780221703).jpg | mezinahiya_wêne = | sernavê_wêne = Rachel McAdams di Festîvala Fîlman a Navneteweyî ya Toronto ya 2015 de | navê_rastî = Rachel Anne McAdams | zimanê_navê_rastî = | navê_jidayikbûnê = | navê_din = | roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|17|11|1978|temen=erê}} | cihê_jidayikbûnê = [[London]], [[Ontario]], [[Kanada]] | roja_mirinê = | cihê_mirinê = | sedema_mirinê = | cihê_goristanê = | koordînatên_cihê_goristanê = | netewe = [[Kanada]] | hevwelatî = | perwerde = [[Zanîngeha Yorkê]] | pîşe = [[Lîstikvan]] | salên_çalak = 2001-niha | tê_nasîn = | xebatên_navdar = | sermiyana_net = | televîzyon = | hevjîn = | partner = [[Jamie Linden]] (2016-niha) | zarok = | dê = | bav = | xelat = | malper = | şanenav = | mezinahiya_şanenavê = | modul = | modul2 = | çînaser = sînema }} '''Rachel Anne McAdams''' ({{Jidayikbûn|17|11|1978|j=1}}; [[London, Ontario]], [[Kanada]]) lîstikvaneke [[kanada]]yî ye.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.biography.com/actor/rachel-mcadams |sernav=Rachel McAdams |malper=Biography |ziman=en-us |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> Piştî sala 2001an, ku programa şanoyê ya [[Zanîngeha Yorkê]] de xelas bû, di berhemên televîzyon û fîlman ên Kanadayî de xebitî. Rachel, di filmê drama [[Perfect Pie|''Perfect Pie'']] ya sala 2002an ku ji bo wê namzetiya [[Xelata Genie]] anî, filma komediyê [[My Name Is Tanino|''My Name Is Tanino'']] ya sala 2002an û rêzefilmên komediyê [[Slings and Arrows|''Slings and Arrows'']] navberên salên 2003 û 2005an ku [[Xelata Gemini]] wergirtiye de lîst.<ref name=":0"/> == Jînenîgarî == Rachel Anne McAdams ji dêûbavê Sandra (neviyê Gale) û Lance McAdams, li [[London, Ontario|London]] a [[Ontario]] ([[Kanada]]) ji dayik bû. Bavê Rachel ajokarê kamyonê bû.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.canada.com/topics/entertainment/story.html?id=4381af31-ed12-42bc-bbab-3c8d46b151d3&k=71091 |sernav=Rachel McAdams' roots are in smalltown Ontario |tarîx=2016-01-08 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2016-01-08 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160108020424/http://www.canada.com/topics/entertainment/story.html?id=4381af31-ed12-42bc-bbab-3c8d46b151d3&k=71091 |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Ew li St. Thomas di nav malbatek protestan de mezin bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.news.com.au/entertainment/movies/new-movies/spotlight-star-rachel-mcadams-talks-oscar-nominations-the-catholic-church-and-the-marvel-universe/news-story/51c0b8fe21a91cd3af462c809bb94c46 |sernav=Spotlight star Rachel McAdams talks Oscar nominations, the Catholic Church and the Marvel Universe |tarîx=2016-01-27 |malper=NewsComAu |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> Rachel, ji sê zarokên malbatê zaroka herî mezin e. Xwişkek wê bi navê [[Kayleen McAdams]] heye xwîşk a wê di sala 1982an de hatiye dinê. Xwîşka wê [[Kayleen McAdams]], makyoza navdar e û birayê wî yê piçûk, Daniel "Dan" McAdams, rahênerê kesane ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.mcadamsfitness.ca/phone/index.html |sernav=Home |malper=www.mcadamsfitness.ca |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2021-05-09 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210509192309/http://www.mcadamsfitness.ca/phone/index.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/rachel-mcadams-has-a-hot-brother-named-daniel-photos-2015159/ |sernav=Rachel McAdams Has a Hot Younger Brother -- Meet Him Here! |tarîx=2015-09-15 |malper=Us Weekly |ziman=en-US |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.eonline.com/news/883982/rachel-mcadams-makeup-artist-shares-her-beauty-staples |sernav=Rachel McAdams' Makeup Artist Shares Her Beauty Staples |tarîx=Fri Sep 29 21:21:00 GMT+0 2017 |malper=E! Online |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> McAdams bi koka xwe ji nîjada skotlendî, îngilîz, îrlendî û wêlsî ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.tlc.com/tv-shows/who-do-you-think-you-are/rachel-mcadams-photos.htm |sernav=Photos: Rachel McAdams Canadian Cinema Darling: TLC |tarîx=2014-08-08 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2014-08-08 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140808052836/http://www.tlc.com/tv-shows/who-do-you-think-you-are/rachel-mcadams-photos.htm |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/starsandstories/9041802/Rachel-McAdams-I-love-the-British-sense-of-humour.html |sernav=Rachel McAdams: 'I love the British sense of humour' |malper=The Telegraph |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> Bapîrê wê yê pêncemîn ê dayikê, [[James Gray]], di dema şoreşa Amerîkayê de jibo Amerîkayê kesekî dilsoz bû û piştî Şerê Saratoga reviya Kanadayê.<ref>{{Jêder-malper |url=http://corporate.ancestry.com/press/press-releases/2014/7/Researchers-from-Ancestrycom-Help-Explore-the-Oregon-Trail-Klondike-Gold-Rush--more-on-New-Season-of-TLC-Series-Who-Do-You-Think-You-Are/ |sernav=Ancestry.com {{!}} Press Releases |tarîx=2014-08-08 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2014-08-08 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140808054142/http://corporate.ancestry.com/press/press-releases/2014/7/Researchers-from-Ancestrycom-Help-Explore-the-Oregon-Trail-Klondike-Gold-Rush--more-on-New-Season-of-TLC-Series-Who-Do-You-Think-You-Are/ |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ancestry.com/corporate/blog/who-do-you-think-you-are-recap-rachel-and-kayleen-mcadams-discover-land-grant-for-a-loyalist/ |sernav=Who Do You Think You Are? Recap: Rachel and Kayleen McAdams Discover Land Grant for a Loyalist |malper=www.ancestry.com |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2021-01-10 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210110011232/https://www.ancestry.com/corporate/blog/who-do-you-think-you-are-recap-rachel-and-kayleen-mcadams-discover-land-grant-for-a-loyalist/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Rachel di çar salî ya xwe de dest bi skatingê kir, di neh salî ya xwe de ji bo perwerdehiya skatingê ya çotpatenê çû bajarê [[Toronto]] ya Kanadayê. Wê heya 18 saliya xwe di skatingê de beşdarî pêşbazî ya bû di pêşbaziyan de xelatên herêmî wergirt.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.people.com/people/rachel_mcadams/biography |sernav=Rachel McAdams Biography : People.com |tarîx=2007-03-10 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2007-03-10 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20070310140531/http://www.people.com/people/rachel_mcadams/biography |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.darkhorizons.com/features/731/rachel-mcadams-lacey-chabert-amanda-seyfried-for-mean-girls |sernav=Rachel McAdams, Lacey Chabert, Amanda Seyfried for "Mean Girls" {{!}} Feature {{!}} Dark Horizons |tarîx=2012-04-06 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2012-04-06 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120406235050/http://www.darkhorizons.com/features/731/rachel-mcadams-lacey-chabert-amanda-seyfried-for-mean-girls |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Ev werziş paşê jê re bû wekî hobî yê. Wê anî ziman werzişa skatingê fizîka wê jibo lîstikvaniyê amade kirîye. McAdams li dibistana Myrtle Street, û piştra Enstîtuya Hevpeymaniya Navendî ya Elgin perwerde dît. Wê diyar kir ku kêfa wê ji karê akademîk re nayê û timûtim wê xwe nexweş dixe da ku neçe dibistanê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tmz.com/2007/03/14/a-peak-at-rachels-third-grade-notebook/ |sernav=A Peek at Rachel's Third Grade 'Notebook' |malper=TMZ |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> Lêbelê, ew di jiyana xwendekariye de kesekî çalak bû. Wê, ji xeynî lîstina werzişê (di nav de volîbol, badminton û futbol), di meclîsa xwendekaran de cih girt, beşdarî bernameya Crime Stoppers bû û endama Tîma Alîkariya Hevalan (Peer Helping Team) bû.Wê sê salan di betlaneya havînê de li xwaringeheke [[McDonald’s|McDonald'sê]] xebitî.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.glamour.com/story/rachel-mcadams-glamour-magazine-cover-interview-ok-we-love-this-girl |sernav=Rachel McAdams: OK, We Love This Girl! |paşnav=Marshall |pêşnav=Alexandra |malper=Glamour |ziman=en-us |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> Rachel ji du mamosteyên xwe ve ku di polên 11 û 12an de ku zimanê îngîlîzî û şano fêr dikin, bi bandor bû.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://professionallyspeaking.oct.ca/december_2005/remarkable.asp |sernav=Remarkable Teachers - Professionally Speaking - December 2005 |malper=professionallyspeaking.oct.ca |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 }}</ref> McAdams berî ku ji hêla mamosteyê wê yê şanoyê ve were qanih kirin ku pîşeyek lîstikvaniya profesyonel vebijar bike, mebesta wê li [[Zanîngeha Western]] Ontario, lêkolînên çandî bike.<ref name=":1"/> Wê beşdarî bernameya şanoyê ya çar-salî ya Zanîngeha Yorkê bû û di sala 2001an de bi lîsansa rûmetê ya Hunerên Baş mezûn bû.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.proactorslab.com/related/macleans050714.htm |sernav=Rachel's all the rage (MacLean's Interview July 14, 2005) |tarîx=2012-04-26 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2021-01-07 |tarîxa-arşîvê=2012-04-26 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120426091709/http://www.proactorslab.com/related/macleans050714.htm |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Dema ku li zanîngehê bû, McAdams bi pargindaniya Necessary Angel Theatre Company ya [[Toronto]] yê re xebitî. == Fîlmografî == === Fîlm === {| class="wikitable sortable" |- align="center" bgcolor="#cccccc" ! colspan="4" style="background: LightSteelBlue;" | Fîlmên wê |- align="center" bgcolor="#cccccc" |- ! Sal ! Sernav ! Rol ! class="unsortable" | Nîşe |- | 2002 | ''[[My Name is Tanino]]'' | Sally Garfield | |- | 2002 | ''[[Perfect Pie (film)|Perfect Pie]]'' | Patsy Grady (age 15) | |- | 2002 | ''{{Sortname|The|Hot Chick}}'' | Jessica Spencer / Clive Maxtone | |- | 2004 | ''[[Mean Girls]]'' | Regina George | |- | 2004 | ''{{Sortname|The|Notebook|The Notebook (2004 film)}}'' | Allison "Allie" Hamilton | |- | 2005 | ''[[Wedding Crashers]]'' | Claire Cleary | |- | 2005 | ''[[Red Eye (2005 American film)|Red Eye]]'' | Lisa Reisert | |- | 2005 | ''{{Sortname|The|Family Stone}}'' | Amy Stone | |- | 2007 | ''[[Married Life (2007 film)|Married Life]]'' | Kay Nesbitt | |- | 2008 | ''{{Sortname|The|Lucky Ones|The Lucky Ones (film)}}'' | Colee Dunn | |- | 2009 | ''[[State of Play (film)|State of Play]]'' | Della Frye | |- | 2009 | ''{{Sortname|The|Time Traveler's Wife|The Time Traveler's Wife (film)}}'' | Clare Abshire | |- | 2009 | ''[[Sherlock Holmes (2009 film)|Sherlock Holmes]]'' | [[Irene Adler]] | |- | 2010 | ''[[Morning Glory (2010 film)|Morning Glory]]'' | Becky Fuller | |- | 2011 | ''[[Midnight in Paris]]'' | Inez | |- | 2011 | ''[[Sherlock Holmes: A Game of Shadows]]'' | Irene Adler | |- | 2012 | ''{{Sortname|The|Vow|The Vow (2012 film)}}'' | Paige Collins | |- | 2012 | ''[[Passion (2012 film)|Passion]]'' | Christine Stanford | |- | 2012 | ''[[To the Wonder]]'' | Jane | |- | 2013 | ''[[About Time (2013 film)|About Time]]'' | Mary | |- | 2014 | ''[[A Most Wanted Man (film)|A Most Wanted Man]]'' | Annabel Richter | |- | 2015 | ''[[Every Thing Will Be Fine]]'' | Sara | |- | 2015 | ''[[The Little Prince (2015 film)|The Little Prince]]'' | The Mother (voice) | |- | 2015 | ''[[Aloha (2015 film)|Aloha]]'' | Tracy Woodside | |- | 2015 | ''[[Southpaw (film)|Southpaw]]'' | Maureen Hope | |- | 2015 | ''[[Spotlight (film)|Spotlight]]'' | [[Sacha Pfeiffer]] | |- | 2016 | ''[[Doctor Strange (2016 film)|Doctor Strange]]'' | [[Night Nurse (comics)#Christine Palmer|Christine Palmer]] | |- | 2017 | ''[[Disobedience (2017 film)|Disobedience]]'' | Esti Kuperman | |- | 2018 | ''[[Game Night (film)|Game Night]]'' | Annie Davis | |- | 2020 | ''[[Eurovision Song Contest: The Story of Fire Saga]]'' | Sigrit Ericksdóttir | |- | 2022 | ''[[Doctor Strange in the Multiverse of Madness]]'' | Christine Palmer | Di dema çêkirinê de ye |- |} === Televîzyon === {| class="wikitable sortable" |- align="center" bgcolor="#cccccc" ! colspan="4" style="background: LightSteelBlue;" | Fîlmên televizyonê |- align="center" bgcolor="#cccccc" |- ! Sal ! Sernav ! Rol ! class="unsortable" | Nîşe |- | 2001 | ''Shotgun Love Dolls'' | Beth Swanson | Pîlot |- | 2001 | ''{{Sortname|The|Famous Jett Jackson}}'' | Hannah Grant | Beş: "Food for Thought" |- | 2002 | ''[[Earth: Final Conflict]]'' | Christine Bickwell | Beş: "Atavus High" |- | 2002 |''Guilt by Association'' | Danielle Mason | Fîlmê televizyonê |- | 2003–2005 | ''[[Slings & Arrows]]'' | Kate McNeil | 7 beş |- | 2015 | ''[[True Detective]]'' | Antigone "Ani" Bezzerides | 8 beş |} == Xelatên wê == {| class="wikitable sortable" |- align="center" bgcolor="#cccccc" ! colspan="5" style="background: LightSteelBlue;" | Xelatên wê |- align="center" bgcolor="#cccccc" !Sal !Xelat !Kategorî !Rol !Encam |- |2002 |Xelatên Genie |Lîstikvana Piştevaniya Herî Baş |''Pie Perfect'' |Namzed |- |2005 |Xelatên Fîlimê yên MTV |Xelatên Fîlimê yên MTV Hunermenda Jin a Derketî ya Herî Baş |''Wateya keçan'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Fîlimê yên MTV |Xelata Fîlima MTV ya Lîstikvana Herî Baş |''Defter'' |Namzed |- |2005 |Xelatên Fîlimê yên MTV |Xelata Best MTV ya Xelata Fîlmê <small>(digel Ryan Gosling )</small> |''Defter'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Fîlimê yên MTV |Xelata Fîlimê ya MTV ya Tîmê Ekrana Çêtirîn <small>(digel Lindsay Lohan , Lacey Chabert, û Amanda Seyfried )</small> |''Wateya keçan'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Fîlimê yên MTV |Xelata Fîlimê ya MTV-ê ji bo Rola Herî Çêtirîn |''Wateya keçan'' |Namzed |- |2005 |Xelatên ShoWest |Lîstikvana Herî Baş a Salê |''Keçên Wateyî'' û ''Defter'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Hilbijartina Ciwanan |Lîstikvana Fîlimê Bijare - Drama |''Defter'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Hilbijartina Ciwanan |Bijareya Kîmyaya Fîlimê <small>(digel Ryan Gosling )</small> |''Defter'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Hilbijartina Ciwanan |Maça Hilbijartina Çêtirîn a Teng <small>(digel Ryan Gosling)</small> |''Defter'' |Wergirtiye |- |2005 |Xelatên Hilbijartina Ciwanan |Hilbijartina <small>Dîmena Çêkirina Çêtirîn (digel Ryan Gosling)</small> |''Defter'' |Wergirtiye |- |2006 |Xelatên Fîlimê yên Akademiya Brîtanî |Xelata Star Rising | - |Namzed |- |2006 |Xelatên Fîlimê yên MTV |Performansa Çêtirîn |''Çavê Sor'' |Namzed |- |2006 |Xelata Satelaytê |Xelata Satelîtê ya Lîstikvanê Herî Baş ê Komedî an Muzîkal |''Kevirê Malbatê'' |Namzed |- |2006 |Xelatên Saturn |Xelata Saturn Aktrîsa Çaktirîn |''Çavê Sor'' |Namzed |- |2006 |Xelatên Hilbijartina Ciwanan |Hilbijartina Lîstikvana Herî Baş - di Rêzefîlmek Komedî de |''Crashers Wedding'' and ''The Stone Stone'' |Wergirtiye |- |2009 |Xelatên Saturn |Xelata Saturn ji bo Lîstikvana Jin a Herî Baş |''Sherlock Holmes'' |Namzed |- |2009 |ShoWest |Stêrka Jin a Salê | - |Wergirtiye |- |2010 |Xelatên Hilbijartina Ciwanan |Hilbijartina Lîstikvana Herî Nû - Adventure Adventure |''Sherlock Holmes'' |Wergirtiye |} == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Aktrîsên fîlman ên kanadayî]] [[Kategorî:Aktrîsên ji Torontoyê]] [[Kategorî:Blogerên kanadayî]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] [[Kategorî:Vebêjerên kitêbên dengî]] 5w4y50kgddapnb9j7pcijjb2akcpbqv 0 96404 2102786 1703973 2026-11-09T13:13:31Z MikaelF 935 2102786 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank xwedî meqam | nav = Ömer Öcalan | wêne = Ömer Öcalan.jpg | meqam = {{MMNT|z=1}} | destpêka_dewrê = Hezîran 2018 | partî = HDP | pîşe = Rojnamevan, siyasetmedar | perwerde = [[Zanîngeha Enqerê]], [[Zanîngeha Lozanê]] | netewe = [[Kurd]] | cihê_jidayikbûnê = [[Emeran, Xelfetî]], [[Riha]], [[Bakurê Kurdistanê]] | roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|8|6|1987|temen=erê}} | xizm = [[Abdullah Öcalan]] (ap)<br/>[[Osman Öcalan]] (ap)<br/>[[Dilek Öcalan]] }} '''Ömer Öcalan''', bi kurdî weke '''Omer Ocalan''' jî tê naskirin<ref>[[Zeynel Bulut]] (2021). "Felsefe û paradîgmaya Ocalan li hemberî teslîmiyetê ye. Îradeya ku bi pêş dixe azadî ye.", [[Xwebûn]], 95:2021, r. 4.</ref> ({{Jidayikbûn|8|6|1987|j=1}} [[Emeran, Xelfetî]], [[Riha]], [[Bakurê Kurdistanê]]) [[parlamenter]] û [[siyasetmedar]]ekî [[kurd]] e. Ömer Öcalan di hilbijartinên parlamenter ya sala 2018an de wekî parlamenterê [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (HDP) ya [[Riha]]yê hate hilbijartin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/milletvekillerimiz_sd.bilgi?p_donem=27&p_sicil=7583 |sernav=TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ |malper=www.tbmm.gov.tr |tarîxa-gihiştinê=2021-01-09 }}</ref> Perwerdeya xwe ya zanîngehê, li [[Zanîngeha Enqereyê]] beşa rojnamegeriyê de xwend. Berî ku nebibû parlementer Öcalan li Rihayê di ajansên cûda de rojnamevaniyê dikir.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.haberler.com/omer-ocalan/biyografisi/ |sernav=Ömer Öcalan Kimdir ? - Ömer Öcalan Hayatı ve Biyografisi |malper=www.haberler.com |tarîxa-gihiştinê=2021-01-09 }}</ref> Ömer Öcalan biraziyê [[Abdullah Öcalan]] e. == Xwendina wî == Ömer Öcalan di 1987an de li Emaran ji dayik bû, lê beşek mezin ji zaroktî û xortaniya xwe li [[Yakapınar]], li nêzîkê bajarê [[Edene]], ku bavê wî lê bar kiribû da ku ji bal hêzên ewlehiyê derkeve, derbas kir. Li gorî vegotina xwe, wî zordariya dewletê ya li dijî bavê xwe Mehmet ji nêz ve jiyaye. Pişt re bav vegeriya Emeran û debara xwe bi cotkariyê kir. Ömer Öcalan dibistana seretayî û navîn li Yakapınarê xelas kir û piştî xilaskirina dibistana navîn yekem car wekî îmzekirina daxuyaniyek çapemeniyê hate girtin. Öcalan di ezmûna ketina Zanîngeha Enqereyê de derbas kir û ji 2007 heta 2011 li wir rojnamegerî xwend. Di 2012an de wî li [[Lozan]]ê navê masterê di zanistên civakî de tomar kir, lê piştî şeş mehan ji ber sedemên aborî neçar ma ku dev ji kar berda. == Kariyera siyasî == Ömer Öcalan ji 2014 heta 2016 li Mêrdînê hevserokê [[Partiya Herêmên Demokratîk]] (DBP) bû. Sala 2016, li mala Öcalan lêgerîn hat kirin û Ömer Öcalan bi demkî hate girtin û du roj şûnda hate girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/ocalanin-yegenine-gozalti-523117 |sernav=Öcalan'ın yeğenine gözaltı |paşnav= |pêşnav= |tarîx=27.04.2016 |malper=cumhuriyet.com.tr |urlya-arşîvê= |tarîxa-arşîvê= |rewşa-urlyê= |tarîxa-gihiştinê= }}</ref> Lêpirsîn têkildarî daneyên têlefonê yên endamekî PKKê ku hat kuştin bû. Nêzîkî du meh şûnda, serbestberdana Öcalan hat ragihandin. Di adara 2018an de girtinek din a Öcalan hebû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ntv.com.tr/turkiye/ocalanin-yegeni-gozaltina-alindi,87bKo8LFG0yTNaOwpWYLZA |sernav=Öcalan'ın yeğeni gözaltına alındı |malper=www.ntv.com.tr |ziman=tr |tarîxa-gihiştinê=2021-01-09 }}</ref> Dema ku xwarziyê Abdullah Öcalan, Parlamenter [[Dilek Öcalan]], di sala 2018an de ji ber darizandina cezayê reviya çû welatên din ên Ewropa, HDP li şûna hilbijartinên parlamenê Ömer Öcalan xist nav lîsteya li herêma Dilek Öcalan ya Rihayê. HDP-ê li navçeyê ji sedî 29-ê dengan stend û Ömer Öcalan jî di nav de çar parlamenter şand.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=adar 2024}} Li gorî ajansa nûçeyan Demirören, di 2019an de ji bo rakirina parêzbendiya wî hewl hat dayîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.haberler.com/44-milletvekilinin-dokunulmazlik-dosyasi-tbmm-de-11892649-haberi/ |sernav=44 Milletvekilinin Dokunulmazlık Dosyası TBMM'de |paşnav= |pêşnav= |tarîx=30.3.2019 |malper=haberler.com |urlya-arşîvê= |tarîxa-arşîvê= |rewşa-urlyê= |tarîxa-gihiştinê= }}</ref> Di sala 2019an, ''hackeran'' bi [[konto]]ya Öcalan a [[Twitter]]ê nûçeya ku Abdullah Öcalan wefat kiriye belav kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://amp.artigercek.com/haberler/hdp-li-omer-ocalan-in-twitter-hesabi-hacklendi |sernav=HDP'li Ömer Öcalan’ın Twitter hesabı hacklendi |malper=amp.artigercek.com |ziman=tr-TR |tarîxa-gihiştinê=2021-01-09 }}</ref> Öcalan, di parlamena Tirkiyeyê de endamê Komîsyona Pîşesazî, Bazirganî, Wize, Çavkaniyên Xwezayî, Agahdarî û Teknolojiyê ye<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.yeniakit.com.tr/biyografi/omer-ocalan |sernav=Ömer Öcalan kimdir? - Yeni Akit |malper=www.yeniakit.com.tr |ziman=tr |tarîxa-gihiştinê=2021-01-09 }}</ref> Öcalan zewicandî ye û du zarokên wî hene. Jina wî di çarçoveya tedbîrên piştî teşebusa derbeyê ya li Tirkiyeyê ya 2016an de ji karûbarê giştî hat avêtin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 27an]] [[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an]] [[Kategorî:Jidayikbûn 1987]] [[Kategorî:Kesên ji Xelfetiyê]] [[Kategorî:Mêr]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] [[Kategorî:Siyasetmedarên kurd ên Bakurê Kurdistanê]] [[Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokratîk a Gelan]] [[Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Herêmên Demokratîk]] [[Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan]] [[Kategorî:Öcalan (malbat)]] r2ac3bum178xjst5u5pelhmzosuzocd 2102787 2102786 2026-11-09T13:14:18Z KiranBOT 89094 şopandina AMP ji URLan hate rakirin ([[:m:User:KiranBOT/AMP|hûrgulî]]) ([[User talk:Usernamekiran|çewtiyek rapor bike]]) v3.1.1s 2102787 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank xwedî meqam | nav = Ömer Öcalan | wêne = Ömer Öcalan.jpg | meqam = {{MMNT|z=1}} | destpêka_dewrê = Hezîran 2018 | partî = HDP | pîşe = Rojnamevan, siyasetmedar | perwerde = [[Zanîngeha Enqerê]], [[Zanîngeha Lozanê]] | netewe = [[Kurd]] | cihê_jidayikbûnê = [[Emeran, Xelfetî]], [[Riha]], [[Bakurê Kurdistanê]] | roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|8|6|1987|temen=erê}} | xizm = [[Abdullah Öcalan]] (ap)<br/>[[Osman Öcalan]] (ap)<br/>[[Dilek Öcalan]] }} '''Ömer Öcalan''', bi kurdî weke '''Omer Ocalan''' jî tê naskirin<ref>[[Zeynel Bulut]] (2021). "Felsefe û paradîgmaya Ocalan li hemberî teslîmiyetê ye. Îradeya ku bi pêş dixe azadî ye.", [[Xwebûn]], 95:2021, r. 4.</ref> ({{Jidayikbûn|8|6|1987|j=1}} [[Emeran, Xelfetî]], [[Riha]], [[Bakurê Kurdistanê]]) [[parlamenter]] û [[siyasetmedar]]ekî [[kurd]] e. Ömer Öcalan di hilbijartinên parlamenter ya sala 2018an de wekî parlamenterê [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (HDP) ya [[Riha]]yê hate hilbijartin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/milletvekillerimiz_sd.bilgi?p_donem=27&p_sicil=7583 |sernav=TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ |malper=www.tbmm.gov.tr |tarîxa-gihiştinê=2021-01-09 }}</ref> Perwerdeya xwe ya zanîngehê, li [[Zanîngeha Enqereyê]] beşa rojnamegeriyê de xwend. Berî ku nebibû parlementer Öcalan li Rihayê di ajansên cûda de rojnamevaniyê dikir.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.haberler.com/omer-ocalan/biyografisi/ |sernav=Ömer Öcalan Kimdir ? - Ömer Öcalan Hayatı ve Biyografisi |malper=www.haberler.com |tarîxa-gihiştinê=2021-01-09 }}</ref> Ömer Öcalan biraziyê [[Abdullah Öcalan]] e. == Xwendina wî == Ömer Öcalan di 1987an de li Emaran ji dayik bû, lê beşek mezin ji zaroktî û xortaniya xwe li [[Yakapınar]], li nêzîkê bajarê [[Edene]], ku bavê wî lê bar kiribû da ku ji bal hêzên ewlehiyê derkeve, derbas kir. Li gorî vegotina xwe, wî zordariya dewletê ya li dijî bavê xwe Mehmet ji nêz ve jiyaye. Pişt re bav vegeriya Emeran û debara xwe bi cotkariyê kir. Ömer Öcalan dibistana seretayî û navîn li Yakapınarê xelas kir û piştî xilaskirina dibistana navîn yekem car wekî îmzekirina daxuyaniyek çapemeniyê hate girtin. Öcalan di ezmûna ketina Zanîngeha Enqereyê de derbas kir û ji 2007 heta 2011 li wir rojnamegerî xwend. Di 2012an de wî li [[Lozan]]ê navê masterê di zanistên civakî de tomar kir, lê piştî şeş mehan ji ber sedemên aborî neçar ma ku dev ji kar berda. == Kariyera siyasî == Ömer Öcalan ji 2014 heta 2016 li Mêrdînê hevserokê [[Partiya Herêmên Demokratîk]] (DBP) bû. Sala 2016, li mala Öcalan lêgerîn hat kirin û Ömer Öcalan bi demkî hate girtin û du roj şûnda hate girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/ocalanin-yegenine-gozalti-523117 |sernav=Öcalan'ın yeğenine gözaltı |paşnav= |pêşnav= |tarîx=27.04.2016 |malper=cumhuriyet.com.tr |urlya-arşîvê= |tarîxa-arşîvê= |rewşa-urlyê= |tarîxa-gihiştinê= }}</ref> Lêpirsîn têkildarî daneyên têlefonê yên endamekî PKKê ku hat kuştin bû. Nêzîkî du meh şûnda, serbestberdana Öcalan hat ragihandin. Di adara 2018an de girtinek din a Öcalan hebû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ntv.com.tr/turkiye/ocalanin-yegeni-gozaltina-alindi,87bKo8LFG0yTNaOwpWYLZA |sernav=Öcalan'ın yeğeni gözaltına alındı |malper=www.ntv.com.tr |ziman=tr |tarîxa-gihiştinê=2021-01-09 }}</ref> Dema ku xwarziyê Abdullah Öcalan, Parlamenter [[Dilek Öcalan]], di sala 2018an de ji ber darizandina cezayê reviya çû welatên din ên Ewropa, HDP li şûna hilbijartinên parlamenê Ömer Öcalan xist nav lîsteya li herêma Dilek Öcalan ya Rihayê. HDP-ê li navçeyê ji sedî 29-ê dengan stend û Ömer Öcalan jî di nav de çar parlamenter şand.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=adar 2024}} Li gorî ajansa nûçeyan Demirören, di 2019an de ji bo rakirina parêzbendiya wî hewl hat dayîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.haberler.com/44-milletvekilinin-dokunulmazlik-dosyasi-tbmm-de-11892649-haberi/ |sernav=44 Milletvekilinin Dokunulmazlık Dosyası TBMM'de |paşnav= |pêşnav= |tarîx=30.3.2019 |malper=haberler.com |urlya-arşîvê= |tarîxa-arşîvê= |rewşa-urlyê= |tarîxa-gihiştinê= }}</ref> Di sala 2019an, ''hackeran'' bi [[konto]]ya Öcalan a [[Twitter]]ê nûçeya ku Abdullah Öcalan wefat kiriye belav kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://artigercek.com/guncel/hdpli-omer-ocalanin-twitter-hesabi-hacklendi-82351h |sernav=HDP'li Ömer Öcalan’ın Twitter hesabı hacklendi |malper=amp.artigercek.com |ziman=tr-TR |tarîxa-gihiştinê=2021-01-09 }}</ref> Öcalan, di parlamena Tirkiyeyê de endamê Komîsyona Pîşesazî, Bazirganî, Wize, Çavkaniyên Xwezayî, Agahdarî û Teknolojiyê ye<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.yeniakit.com.tr/biyografi/omer-ocalan |sernav=Ömer Öcalan kimdir? - Yeni Akit |malper=www.yeniakit.com.tr |ziman=tr |tarîxa-gihiştinê=2021-01-09 }}</ref> Öcalan zewicandî ye û du zarokên wî hene. Jina wî di çarçoveya tedbîrên piştî teşebusa derbeyê ya li Tirkiyeyê ya 2016an de ji karûbarê giştî hat avêtin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 27an]] [[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an]] [[Kategorî:Jidayikbûn 1987]] [[Kategorî:Kesên ji Xelfetiyê]] [[Kategorî:Mêr]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] [[Kategorî:Siyasetmedarên kurd ên Bakurê Kurdistanê]] [[Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokratîk a Gelan]] [[Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Herêmên Demokratîk]] [[Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan]] [[Kategorî:Öcalan (malbat)]] ep5hqtj0qbceo3hl959ieosa2v9ehyy 2102788 2102787 2026-11-09T13:18:54Z MikaelF 935 2102788 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank xwedî meqam | nav = Ömer Öcalan | wêne = Ömer Öcalan.jpg | meqam = {{MMNT|z=1}} | destpêka_dewrê = Hezîran 2018 | partî = HDP | pîşe = Rojnamevan, siyasetmedar | perwerde = [[Zanîngeha Enqerê]], [[Zanîngeha Lozanê]] | netewe = [[Kurd]] | cihê_jidayikbûnê = [[Emeran, Xelfetî]], [[Riha]], [[Bakurê Kurdistanê]] | roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|8|6|1987|temen=erê}} | xizm = [[Abdullah Öcalan]] (ap)<br/>[[Osman Öcalan]] (ap)<br/>[[Dilek Öcalan]] }} '''Ömer Öcalan''', bi kurdî weke '''Omer Ocalan''' jî tê naskirin<ref>{{ku}} [[Zeynel Bulut]] (2021). "Felsefe û paradîgmaya Ocalan li hemberî teslîmiyetê ye. Îradeya ku bi pêş dixe azadî ye.", [[Xwebûn]], 95:2021, r. 4.</ref> ({{Jidayikbûn|8|6|1987|j=1}} [[Emeran, Xelfetî]], [[Riha]], [[Bakurê Kurdistanê]]) [[parlamenter]] û [[siyasetmedar]]ekî [[kurd]] e. Ömer Öcalan di hilbijartinên parlamenter ya sala 2018an de wekî parlamenterê [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (HDP) ya [[Riha]]yê hate hilbijartin.<ref>{{tr}} {{Jêder-malper |url=https://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/milletvekillerimiz_sd.bilgi?p_donem=27&p_sicil=7583 |sernav=TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ |malper=www.tbmm.gov.tr |tarîxa-gihiştinê=2021-01-09 }}</ref> Perwerdeya xwe ya zanîngehê, li [[Zanîngeha Enqereyê]] beşa rojnamegeriyê de xwend. Berî ku nebibû parlementer Öcalan li Rihayê di ajansên cûda de rojnamevaniyê dikir.<ref>{{tr}} {{Jêder-malper |url=https://www.haberler.com/omer-ocalan/biyografisi/ |sernav=Ömer Öcalan Kimdir ? - Ömer Öcalan Hayatı ve Biyografisi |malper=www.haberler.com |tarîxa-gihiştinê=2021-01-09 }}</ref> Ömer Öcalan biraziyê [[Abdullah Öcalan]] e. == Xwendina wî == Ömer Öcalan di 1987an de li Emaran ji dayik bû, lê beşek mezin ji zaroktî û xortaniya xwe li [[Yakapınar]], li nêzîkê bajarê [[Edene]], ku bavê wî lê bar kiribû da ku ji bal hêzên ewlehiyê derkeve, derbas kir. Li gorî vegotina xwe, wî zordariya dewletê ya li dijî bavê xwe Mehmet ji nêz ve jiyaye. Pişt re bav vegeriya Emeran û debara xwe bi cotkariyê kir. Ömer Öcalan dibistana seretayî û navîn li Yakapınarê xelas kir û piştî xilaskirina dibistana navîn yekem car wekî îmzekirina daxuyaniyek çapemeniyê hate girtin. Öcalan di ezmûna ketina Zanîngeha Enqereyê de derbas kir û ji 2007 heta 2011 li wir rojnamegerî xwend. Di 2012an de wî li [[Lozan]]ê navê masterê di zanistên civakî de tomar kir, lê piştî şeş mehan ji ber sedemên aborî neçar ma ku dev ji kar berda. == Kariyera siyasî == Ömer Öcalan ji 2014 heta 2016 li Mêrdînê hevserokê [[Partiya Herêmên Demokratîk]] (DBP) bû. Sala 2016an, li mala Öcalan lêgerîn hat kirin û Ömer Öcalan bi demkî hate girtin û du roj şûnda hate girtin.<ref>{{tr}} {{Jêder-malper |url=http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/ocalanin-yegenine-gozalti-523117 |sernav=Öcalan'ın yeğenine gözaltı |paşnav= |pêşnav= |tarîx=27.04.2016 |malper=cumhuriyet.com.tr |urlya-arşîvê= |tarîxa-arşîvê= |rewşa-urlyê= |tarîxa-gihiştinê= }}</ref> Lêpirsîn têkildarî daneyên têlefonê yên endamekî PKKê ku hat kuştin bû. Nêzîkî du meh şûnda, serbestberdana Öcalan hat ragihandin. Di adara 2018an de girtinek din a Öcalan hebû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ntv.com.tr/turkiye/ocalanin-yegeni-gozaltina-alindi,87bKo8LFG0yTNaOwpWYLZA |sernav=Öcalan'ın yeğeni gözaltına alındı |malper=www.ntv.com.tr |ziman=tr |tarîxa-gihiştinê=2021-01-09 }}</ref> Dema ku xwarziyê Abdullah Öcalan, Parlamenter [[Dilek Öcalan]], di sala 2018an de ji ber darizandina cezayê reviya çû welatên din ên Ewropa, HDP li şûna hilbijartinên parlamenê Ömer Öcalan xist nav lîsteya li herêma Dilek Öcalan ya Rihayê. HDPê li navçeyê ji sedî 29ê dengan stend û Ömer Öcalan jî di nav de çar parlamenter şand.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=adar 2024}} Li gorî ajansa nûçeyan Demirören, di 2019an de ji bo rakirina parêzbendiya wî hewl hat dayîn.<ref>{{tr}} {{Jêder-malper |url=https://www.haberler.com/44-milletvekilinin-dokunulmazlik-dosyasi-tbmm-de-11892649-haberi/ |sernav=44 Milletvekilinin Dokunulmazlık Dosyası TBMM'de |paşnav= |pêşnav= |tarîx=30.3.2019 |malper=haberler.com |urlya-arşîvê= |tarîxa-arşîvê= |rewşa-urlyê= |tarîxa-gihiştinê= }}</ref> Di sala 2019an, ''hackeran'' bi [[konto]]ya Öcalan a [[Twitter]]ê nûçeya ku Abdullah Öcalan wefat kiriye belavkirin.<ref>{{tr}} {{Jêder-malper |url=https://amp.artigercek.com/haberler/hdp-li-omer-ocalan-in-twitter-hesabi-hacklendi |sernav=HDP'li Ömer Öcalan’ın Twitter hesabı hacklendi |malper=amp.artigercek.com |ziman=tr-TR |tarîxa-gihiştinê=2021-01-09 }}</ref> Öcalan, di parlamena Tirkiyeyê de endamê Komîsyona Pîşesazî, Bazirganî, Wize, Çavkaniyên Xwezayî, Agahdarî û Teknolojiyê ye<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.yeniakit.com.tr/biyografi/omer-ocalan |sernav=Ömer Öcalan kimdir? - Yeni Akit |malper=www.yeniakit.com.tr |ziman=tr |tarîxa-gihiştinê=2021-01-09 }}</ref> Öcalan zewicandî ye û du zarokên wî hene. Jina wî di çarçoveya tedbîrên piştî teşebusa derbeyê ya li Tirkiyeyê ya 2016an de ji karûbarê giştî hat avêtin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 27an]] [[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an]] [[Kategorî:Jidayikbûn 1987]] [[Kategorî:Kesên ji Xelfetiyê]] [[Kategorî:Mêr]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] [[Kategorî:Siyasetmedarên kurd ên Bakurê Kurdistanê]] [[Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokratîk a Gelan]] [[Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Herêmên Demokratîk]] [[Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan]] [[Kategorî:Öcalan (malbat)]] eyu8knifev8wguscor8pqk59wgf5ixx 2102789 2102788 2026-11-09T13:18:55Z KiranBOT 89094 şopandina AMP ji URLan hate rakirin ([[:m:User:KiranBOT/AMP|hûrgulî]]) ([[User talk:Usernamekiran|çewtiyek rapor bike]]) v3.1.1s 2102789 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank xwedî meqam | nav = Ömer Öcalan | wêne = Ömer Öcalan.jpg | meqam = {{MMNT|z=1}} | destpêka_dewrê = Hezîran 2018 | partî = HDP | pîşe = Rojnamevan, siyasetmedar | perwerde = [[Zanîngeha Enqerê]], [[Zanîngeha Lozanê]] | netewe = [[Kurd]] | cihê_jidayikbûnê = [[Emeran, Xelfetî]], [[Riha]], [[Bakurê Kurdistanê]] | roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|8|6|1987|temen=erê}} | xizm = [[Abdullah Öcalan]] (ap)<br/>[[Osman Öcalan]] (ap)<br/>[[Dilek Öcalan]] }} '''Ömer Öcalan''', bi kurdî weke '''Omer Ocalan''' jî tê naskirin<ref>{{ku}} [[Zeynel Bulut]] (2021). "Felsefe û paradîgmaya Ocalan li hemberî teslîmiyetê ye. Îradeya ku bi pêş dixe azadî ye.", [[Xwebûn]], 95:2021, r. 4.</ref> ({{Jidayikbûn|8|6|1987|j=1}} [[Emeran, Xelfetî]], [[Riha]], [[Bakurê Kurdistanê]]) [[parlamenter]] û [[siyasetmedar]]ekî [[kurd]] e. Ömer Öcalan di hilbijartinên parlamenter ya sala 2018an de wekî parlamenterê [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (HDP) ya [[Riha]]yê hate hilbijartin.<ref>{{tr}} {{Jêder-malper |url=https://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/milletvekillerimiz_sd.bilgi?p_donem=27&p_sicil=7583 |sernav=TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ |malper=www.tbmm.gov.tr |tarîxa-gihiştinê=2021-01-09 }}</ref> Perwerdeya xwe ya zanîngehê, li [[Zanîngeha Enqereyê]] beşa rojnamegeriyê de xwend. Berî ku nebibû parlementer Öcalan li Rihayê di ajansên cûda de rojnamevaniyê dikir.<ref>{{tr}} {{Jêder-malper |url=https://www.haberler.com/omer-ocalan/biyografisi/ |sernav=Ömer Öcalan Kimdir ? - Ömer Öcalan Hayatı ve Biyografisi |malper=www.haberler.com |tarîxa-gihiştinê=2021-01-09 }}</ref> Ömer Öcalan biraziyê [[Abdullah Öcalan]] e. == Xwendina wî == Ömer Öcalan di 1987an de li Emaran ji dayik bû, lê beşek mezin ji zaroktî û xortaniya xwe li [[Yakapınar]], li nêzîkê bajarê [[Edene]], ku bavê wî lê bar kiribû da ku ji bal hêzên ewlehiyê derkeve, derbas kir. Li gorî vegotina xwe, wî zordariya dewletê ya li dijî bavê xwe Mehmet ji nêz ve jiyaye. Pişt re bav vegeriya Emeran û debara xwe bi cotkariyê kir. Ömer Öcalan dibistana seretayî û navîn li Yakapınarê xelas kir û piştî xilaskirina dibistana navîn yekem car wekî îmzekirina daxuyaniyek çapemeniyê hate girtin. Öcalan di ezmûna ketina Zanîngeha Enqereyê de derbas kir û ji 2007 heta 2011 li wir rojnamegerî xwend. Di 2012an de wî li [[Lozan]]ê navê masterê di zanistên civakî de tomar kir, lê piştî şeş mehan ji ber sedemên aborî neçar ma ku dev ji kar berda. == Kariyera siyasî == Ömer Öcalan ji 2014 heta 2016 li Mêrdînê hevserokê [[Partiya Herêmên Demokratîk]] (DBP) bû. Sala 2016an, li mala Öcalan lêgerîn hat kirin û Ömer Öcalan bi demkî hate girtin û du roj şûnda hate girtin.<ref>{{tr}} {{Jêder-malper |url=http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/ocalanin-yegenine-gozalti-523117 |sernav=Öcalan'ın yeğenine gözaltı |paşnav= |pêşnav= |tarîx=27.04.2016 |malper=cumhuriyet.com.tr |urlya-arşîvê= |tarîxa-arşîvê= |rewşa-urlyê= |tarîxa-gihiştinê= }}</ref> Lêpirsîn têkildarî daneyên têlefonê yên endamekî PKKê ku hat kuştin bû. Nêzîkî du meh şûnda, serbestberdana Öcalan hat ragihandin. Di adara 2018an de girtinek din a Öcalan hebû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ntv.com.tr/turkiye/ocalanin-yegeni-gozaltina-alindi,87bKo8LFG0yTNaOwpWYLZA |sernav=Öcalan'ın yeğeni gözaltına alındı |malper=www.ntv.com.tr |ziman=tr |tarîxa-gihiştinê=2021-01-09 }}</ref> Dema ku xwarziyê Abdullah Öcalan, Parlamenter [[Dilek Öcalan]], di sala 2018an de ji ber darizandina cezayê reviya çû welatên din ên Ewropa, HDP li şûna hilbijartinên parlamenê Ömer Öcalan xist nav lîsteya li herêma Dilek Öcalan ya Rihayê. HDPê li navçeyê ji sedî 29ê dengan stend û Ömer Öcalan jî di nav de çar parlamenter şand.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=adar 2024}} Li gorî ajansa nûçeyan Demirören, di 2019an de ji bo rakirina parêzbendiya wî hewl hat dayîn.<ref>{{tr}} {{Jêder-malper |url=https://www.haberler.com/44-milletvekilinin-dokunulmazlik-dosyasi-tbmm-de-11892649-haberi/ |sernav=44 Milletvekilinin Dokunulmazlık Dosyası TBMM'de |paşnav= |pêşnav= |tarîx=30.3.2019 |malper=haberler.com |urlya-arşîvê= |tarîxa-arşîvê= |rewşa-urlyê= |tarîxa-gihiştinê= }}</ref> Di sala 2019an, ''hackeran'' bi [[konto]]ya Öcalan a [[Twitter]]ê nûçeya ku Abdullah Öcalan wefat kiriye belavkirin.<ref>{{tr}} {{Jêder-malper |url=https://artigercek.com/guncel/hdpli-omer-ocalanin-twitter-hesabi-hacklendi-82351h |sernav=HDP'li Ömer Öcalan’ın Twitter hesabı hacklendi |malper=amp.artigercek.com |ziman=tr-TR |tarîxa-gihiştinê=2021-01-09 }}</ref> Öcalan, di parlamena Tirkiyeyê de endamê Komîsyona Pîşesazî, Bazirganî, Wize, Çavkaniyên Xwezayî, Agahdarî û Teknolojiyê ye<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.yeniakit.com.tr/biyografi/omer-ocalan |sernav=Ömer Öcalan kimdir? - Yeni Akit |malper=www.yeniakit.com.tr |ziman=tr |tarîxa-gihiştinê=2021-01-09 }}</ref> Öcalan zewicandî ye û du zarokên wî hene. Jina wî di çarçoveya tedbîrên piştî teşebusa derbeyê ya li Tirkiyeyê ya 2016an de ji karûbarê giştî hat avêtin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 27an]] [[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an]] [[Kategorî:Jidayikbûn 1987]] [[Kategorî:Kesên ji Xelfetiyê]] [[Kategorî:Mêr]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] [[Kategorî:Siyasetmedarên kurd ên Bakurê Kurdistanê]] [[Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokratîk a Gelan]] [[Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Herêmên Demokratîk]] [[Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan]] [[Kategorî:Öcalan (malbat)]] qctpkjtj42840qfo5s262obdd3eztd4 2102790 2102789 2026-11-09T13:19:23Z MikaelF 935 /* Kariyera siyasî */ 2102790 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank xwedî meqam | nav = Ömer Öcalan | wêne = Ömer Öcalan.jpg | meqam = {{MMNT|z=1}} | destpêka_dewrê = Hezîran 2018 | partî = HDP | pîşe = Rojnamevan, siyasetmedar | perwerde = [[Zanîngeha Enqerê]], [[Zanîngeha Lozanê]] | netewe = [[Kurd]] | cihê_jidayikbûnê = [[Emeran, Xelfetî]], [[Riha]], [[Bakurê Kurdistanê]] | roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|8|6|1987|temen=erê}} | xizm = [[Abdullah Öcalan]] (ap)<br/>[[Osman Öcalan]] (ap)<br/>[[Dilek Öcalan]] }} '''Ömer Öcalan''', bi kurdî weke '''Omer Ocalan''' jî tê naskirin<ref>{{ku}} [[Zeynel Bulut]] (2021). "Felsefe û paradîgmaya Ocalan li hemberî teslîmiyetê ye. Îradeya ku bi pêş dixe azadî ye.", [[Xwebûn]], 95:2021, r. 4.</ref> ({{Jidayikbûn|8|6|1987|j=1}} [[Emeran, Xelfetî]], [[Riha]], [[Bakurê Kurdistanê]]) [[parlamenter]] û [[siyasetmedar]]ekî [[kurd]] e. Ömer Öcalan di hilbijartinên parlamenter ya sala 2018an de wekî parlamenterê [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (HDP) ya [[Riha]]yê hate hilbijartin.<ref>{{tr}} {{Jêder-malper |url=https://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/milletvekillerimiz_sd.bilgi?p_donem=27&p_sicil=7583 |sernav=TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ |malper=www.tbmm.gov.tr |tarîxa-gihiştinê=2021-01-09 }}</ref> Perwerdeya xwe ya zanîngehê, li [[Zanîngeha Enqereyê]] beşa rojnamegeriyê de xwend. Berî ku nebibû parlementer Öcalan li Rihayê di ajansên cûda de rojnamevaniyê dikir.<ref>{{tr}} {{Jêder-malper |url=https://www.haberler.com/omer-ocalan/biyografisi/ |sernav=Ömer Öcalan Kimdir ? - Ömer Öcalan Hayatı ve Biyografisi |malper=www.haberler.com |tarîxa-gihiştinê=2021-01-09 }}</ref> Ömer Öcalan biraziyê [[Abdullah Öcalan]] e. == Xwendina wî == Ömer Öcalan di 1987an de li Emaran ji dayik bû, lê beşek mezin ji zaroktî û xortaniya xwe li [[Yakapınar]], li nêzîkê bajarê [[Edene]], ku bavê wî lê bar kiribû da ku ji bal hêzên ewlehiyê derkeve, derbas kir. Li gorî vegotina xwe, wî zordariya dewletê ya li dijî bavê xwe Mehmet ji nêz ve jiyaye. Pişt re bav vegeriya Emeran û debara xwe bi cotkariyê kir. Ömer Öcalan dibistana seretayî û navîn li Yakapınarê xelas kir û piştî xilaskirina dibistana navîn yekem car wekî îmzekirina daxuyaniyek çapemeniyê hate girtin. Öcalan di ezmûna ketina Zanîngeha Enqereyê de derbas kir û ji 2007 heta 2011 li wir rojnamegerî xwend. Di 2012an de wî li [[Lozan]]ê navê masterê di zanistên civakî de tomar kir, lê piştî şeş mehan ji ber sedemên aborî neçar ma ku dev ji kar berda. == Kariyera siyasî == Ömer Öcalan ji 2014 heta 2016 li Mêrdînê hevserokê [[Partiya Herêmên Demokratîk]] (DBP) bû. Sala 2016an, li mala Öcalan lêgerîn hat kirin û Ömer Öcalan bi demkî hate girtin û du roj şûnda hate girtin.<ref>{{tr}} {{Jêder-malper |url=http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/ocalanin-yegenine-gozalti-523117 |sernav=Öcalan'ın yeğenine gözaltı |paşnav= |pêşnav= |tarîx=27.04.2016 |malper=cumhuriyet.com.tr |urlya-arşîvê= |tarîxa-arşîvê= |rewşa-urlyê= |tarîxa-gihiştinê= }}</ref> Lêpirsîn têkildarî daneyên têlefonê yên endamekî PKKê ku hat kuştin bû. Nêzîkî du meh şûnda, serbestberdana Öcalan hat ragihandin. Di adara 2018an de girtinek din a Öcalan hebû.<ref>{{tr}} {{Jêder-malper |url=https://www.ntv.com.tr/turkiye/ocalanin-yegeni-gozaltina-alindi,87bKo8LFG0yTNaOwpWYLZA |sernav=Öcalan'ın yeğeni gözaltına alındı |malper=www.ntv.com.tr |ziman=tr |tarîxa-gihiştinê=2021-01-09 }}</ref> Dema ku xwarziyê Abdullah Öcalan, Parlamenter [[Dilek Öcalan]], di sala 2018an de ji ber darizandina cezayê reviya çû welatên din ên Ewropa, HDP li şûna hilbijartinên parlamenê Ömer Öcalan xist nav lîsteya li herêma Dilek Öcalan ya Rihayê. HDPê li navçeyê ji sedî 29ê dengan stend û Ömer Öcalan jî di nav de çar parlamenter şand.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=adar 2024}} Li gorî ajansa nûçeyan Demirören, di 2019an de ji bo rakirina parêzbendiya wî hewl hat dayîn.<ref>{{tr}} {{Jêder-malper |url=https://www.haberler.com/44-milletvekilinin-dokunulmazlik-dosyasi-tbmm-de-11892649-haberi/ |sernav=44 Milletvekilinin Dokunulmazlık Dosyası TBMM'de |paşnav= |pêşnav= |tarîx=30.3.2019 |malper=haberler.com |urlya-arşîvê= |tarîxa-arşîvê= |rewşa-urlyê= |tarîxa-gihiştinê= }}</ref> Di sala 2019an, ''hackeran'' bi [[konto]]ya Öcalan a [[Twitter]]ê nûçeya ku Abdullah Öcalan wefat kiriye belavkirin.<ref>{{tr}} {{Jêder-malper |url=https://artigercek.com/guncel/hdpli-omer-ocalanin-twitter-hesabi-hacklendi-82351h |sernav=HDP'li Ömer Öcalan’ın Twitter hesabı hacklendi |malper=amp.artigercek.com |ziman=tr-TR |tarîxa-gihiştinê=2021-01-09 }}</ref> Öcalan, di parlamena Tirkiyeyê de endamê Komîsyona Pîşesazî, Bazirganî, Wize, Çavkaniyên Xwezayî, Agahdarî û Teknolojiyê ye<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.yeniakit.com.tr/biyografi/omer-ocalan |sernav=Ömer Öcalan kimdir? - Yeni Akit |malper=www.yeniakit.com.tr |ziman=tr |tarîxa-gihiştinê=2021-01-09 }}</ref> Öcalan zewicandî ye û du zarokên wî hene. Jina wî di çarçoveya tedbîrên piştî teşebusa derbeyê ya li Tirkiyeyê ya 2016an de ji karûbarê giştî hat avêtin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 27an]] [[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an]] [[Kategorî:Jidayikbûn 1987]] [[Kategorî:Kesên ji Xelfetiyê]] [[Kategorî:Mêr]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] [[Kategorî:Siyasetmedarên kurd ên Bakurê Kurdistanê]] [[Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokratîk a Gelan]] [[Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Herêmên Demokratîk]] [[Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan]] [[Kategorî:Öcalan (malbat)]] 1i47sjvbu3n5vix8j43hjllmqjx4otd 2102791 2102790 2026-11-09T13:19:58Z MikaelF 935 /* Kariyera siyasî */ 2102791 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank xwedî meqam | nav = Ömer Öcalan | wêne = Ömer Öcalan.jpg | meqam = {{MMNT|z=1}} | destpêka_dewrê = Hezîran 2018 | partî = HDP | pîşe = Rojnamevan, siyasetmedar | perwerde = [[Zanîngeha Enqerê]], [[Zanîngeha Lozanê]] | netewe = [[Kurd]] | cihê_jidayikbûnê = [[Emeran, Xelfetî]], [[Riha]], [[Bakurê Kurdistanê]] | roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|8|6|1987|temen=erê}} | xizm = [[Abdullah Öcalan]] (ap)<br/>[[Osman Öcalan]] (ap)<br/>[[Dilek Öcalan]] }} '''Ömer Öcalan''', bi kurdî weke '''Omer Ocalan''' jî tê naskirin<ref>{{ku}} [[Zeynel Bulut]] (2021). "Felsefe û paradîgmaya Ocalan li hemberî teslîmiyetê ye. Îradeya ku bi pêş dixe azadî ye.", [[Xwebûn]], 95:2021, r. 4.</ref> ({{Jidayikbûn|8|6|1987|j=1}} [[Emeran, Xelfetî]], [[Riha]], [[Bakurê Kurdistanê]]) [[parlamenter]] û [[siyasetmedar]]ekî [[kurd]] e. Ömer Öcalan di hilbijartinên parlamenter ya sala 2018an de wekî parlamenterê [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (HDP) ya [[Riha]]yê hate hilbijartin.<ref>{{tr}} {{Jêder-malper |url=https://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/milletvekillerimiz_sd.bilgi?p_donem=27&p_sicil=7583 |sernav=TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ |malper=www.tbmm.gov.tr |tarîxa-gihiştinê=2021-01-09 }}</ref> Perwerdeya xwe ya zanîngehê, li [[Zanîngeha Enqereyê]] beşa rojnamegeriyê de xwend. Berî ku nebibû parlementer Öcalan li Rihayê di ajansên cûda de rojnamevaniyê dikir.<ref>{{tr}} {{Jêder-malper |url=https://www.haberler.com/omer-ocalan/biyografisi/ |sernav=Ömer Öcalan Kimdir ? - Ömer Öcalan Hayatı ve Biyografisi |malper=www.haberler.com |tarîxa-gihiştinê=2021-01-09 }}</ref> Ömer Öcalan biraziyê [[Abdullah Öcalan]] e. == Xwendina wî == Ömer Öcalan di 1987an de li Emaran ji dayik bû, lê beşek mezin ji zaroktî û xortaniya xwe li [[Yakapınar]], li nêzîkê bajarê [[Edene]], ku bavê wî lê bar kiribû da ku ji bal hêzên ewlehiyê derkeve, derbas kir. Li gorî vegotina xwe, wî zordariya dewletê ya li dijî bavê xwe Mehmet ji nêz ve jiyaye. Pişt re bav vegeriya Emeran û debara xwe bi cotkariyê kir. Ömer Öcalan dibistana seretayî û navîn li Yakapınarê xelas kir û piştî xilaskirina dibistana navîn yekem car wekî îmzekirina daxuyaniyek çapemeniyê hate girtin. Öcalan di ezmûna ketina Zanîngeha Enqereyê de derbas kir û ji 2007 heta 2011 li wir rojnamegerî xwend. Di 2012an de wî li [[Lozan]]ê navê masterê di zanistên civakî de tomar kir, lê piştî şeş mehan ji ber sedemên aborî neçar ma ku dev ji kar berda. == Kariyera siyasî == Ömer Öcalan ji 2014 heta 2016 li Mêrdînê hevserokê [[Partiya Herêmên Demokratîk]] (DBP) bû. Sala 2016an, li mala Öcalan lêgerîn hat kirin û Ömer Öcalan bi demkî hate girtin û du roj şûnda hate girtin.<ref>{{tr}} {{Jêder-malper |url=http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/ocalanin-yegenine-gozalti-523117 |sernav=Öcalan'ın yeğenine gözaltı |paşnav= |pêşnav= |tarîx=27.04.2016 |malper=cumhuriyet.com.tr |urlya-arşîvê= |tarîxa-arşîvê= |rewşa-urlyê= |tarîxa-gihiştinê= }}</ref> Lêpirsîn têkildarî daneyên têlefonê yên endamekî PKKê ku hat kuştin bû. Nêzîkî du meh şûnda, serbestberdana Öcalan hat ragihandin. Di adara 2018an de girtinek din a Öcalan hebû.<ref>{{tr}} {{Jêder-malper |url=https://www.ntv.com.tr/turkiye/ocalanin-yegeni-gozaltina-alindi,87bKo8LFG0yTNaOwpWYLZA |sernav=Öcalan'ın yeğeni gözaltına alındı |malper=www.ntv.com.tr |ziman=tr |tarîxa-gihiştinê=2021-01-09 }}</ref> Dema ku xwarziyê Abdullah Öcalan, Parlamenter [[Dilek Öcalan]], di sala 2018an de ji ber darizandina cezayê reviya çû welatên din ên Ewropa, HDP li şûna hilbijartinên parlamenê Ömer Öcalan xist nav lîsteya li herêma Dilek Öcalan ya Rihayê. HDPê li navçeyê ji sedî 29ê dengan stend û Ömer Öcalan jî di nav de çar parlamenter şand.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=adar 2024}} Li gorî ajansa nûçeyan Demirören, di 2019an de ji bo rakirina parêzbendiya wî hewl hat dayîn.<ref>{{tr}} {{Jêder-malper |url=https://www.haberler.com/44-milletvekilinin-dokunulmazlik-dosyasi-tbmm-de-11892649-haberi/ |sernav=44 Milletvekilinin Dokunulmazlık Dosyası TBMM'de |paşnav= |pêşnav= |tarîx=30.3.2019 |malper=haberler.com |urlya-arşîvê= |tarîxa-arşîvê= |rewşa-urlyê= |tarîxa-gihiştinê= }}</ref> Di sala 2019an, ''hackeran'' bi [[konto]]ya Öcalan a [[Twitter]]ê nûçeya ku Abdullah Öcalan wefat kiriye belavkirin.<ref>{{tr}} {{Jêder-malper |url=https://artigercek.com/guncel/hdpli-omer-ocalanin-twitter-hesabi-hacklendi-82351h |sernav=HDP'li Ömer Öcalan’ın Twitter hesabı hacklendi |malper=amp.artigercek.com |ziman=tr-TR |tarîxa-gihiştinê=2021-01-09 }}</ref> Öcalan, di parlamena Tirkiyeyê de endamê Komîsyona Pîşesazî, Bazirganî, Wize, Çavkaniyên Xwezayî, Agahdarî û Teknolojiyê ye<ref>{{tr}} {{Jêder-malper |url=https://www.yeniakit.com.tr/biyografi/omer-ocalan |sernav=Ömer Öcalan kimdir? - Yeni Akit |malper=www.yeniakit.com.tr |ziman=tr |tarîxa-gihiştinê=2021-01-09 }}</ref> Öcalan zewicandî ye û du zarokên wî hene. Jina wî di çarçoveya tedbîrên piştî teşebusa derbeyê ya li Tirkiyeyê ya 2016an de ji karûbarê giştî hat avêtin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 27an]] [[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an]] [[Kategorî:Jidayikbûn 1987]] [[Kategorî:Kesên ji Xelfetiyê]] [[Kategorî:Mêr]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] [[Kategorî:Siyasetmedarên kurd ên Bakurê Kurdistanê]] [[Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokratîk a Gelan]] [[Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Herêmên Demokratîk]] [[Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan]] [[Kategorî:Öcalan (malbat)]] qkh3hwyhwmng5z9s8cnx10hwixmcxq1 0 137346 2102792 1982052 2026-11-09T13:25:32Z MikaelF 935 2102792 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Analfabetismo2013unesco.png|thumb|350x350px|Rêjeya xwendin û nivîsandinê (alfabetîzmê) li cîhanê, sal 2013]] '''Xwendewarî''' pêvajoya fêrbûna [[xwendin]] û [[nivîsandin]]ê ye. Asta şarezayiya xwendin û nivîsandinê (bo civak an serdemekê) dikare wekî rêjeyek bê dayîn. Têgeha alfabetîzmê wek [[perwerde]]hiya bingehîn tê dîtin. Kêmasiya xwendin û nivîsandinê wekî [[analfabetîzm]] an nexwendewarî tê binavkirin.<ref>{{ku}} [[Adar Jiyan]] (2021). "Girîngiya xwendinê.", [[Xwebûn]], 95:2021, r. 5.</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Çînên civakî]] [[Kategorî:Nivîs]] [[Kategorî:Xwendewarî| ]] [[Kategorî:Zimannasiya sepandî]] tfqw387lkt4l8fyj75dvvw8ybrdp97k 1 196080 2102803 2002405 2026-11-09T13:59:39Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Gotûbêj:Pêncwîn]] weke [[Gotûbêj:Pêncwên]] guhart 2002405 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Kurdistan|muhîmî=}} }} == Navçe an bajar == Silav @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]], min dîtiye ku tê têgehên bajar ji gotar derixist. Lêbelê ew gotar derbara bajarê Pêncwînê ye, ne [[Pêncwîn (navçe)|navçeya Pêncwînê]]. - Silav û rêz. [[Bikarhêner:Kurê Acemî|Kurê Acemî]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Kurê Acemî|gotûbêj]]) 19:36, 15 nîsan 2026 (UTC) :Silav @[[Bikarhêner:Kurê Acemî|Kurê Acemî]] li gorî standarda başûr navçe; nevanda bajêr, gund û bajarokên bi ser navçeyê rave dike. Navenda navçeyan jî li ser Wîkîpediya soranî û înglîzî wekê bajarok (bi tirkî Kasaba) hatiye diyar kirin. Dema ku mirov li van navendan dinêre li gorî standardên Bakurê Kurdistanê ev navend nabin bajarok, dibin navçe. Wek mînak medyaya Bakurê Kurdistanê nabêje bajaroka Amediye, dibêje navçeya Amediyê. Standarda Bakurê Kurdistanê van deveran wekê navçe dibîne. Dema ku em li gorî Wîkîpediya soranî ji van navendan re bêjin bajarok li gorî standarda bakur nabe. Em bêjin bajar hem li gorî standarda başûr hem û hem jî li gorî standarda bakur nîne. Ji ber vê yekê min jî biryar da ku li ser Wîkîpediya kurmancî van navendan li gorî standarda Bakurê Kurdistanê binav bikim. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 21:03, 15 nîsan 2026 (UTC) ::Temam min niha fêm kir. Gelek sipas, di pêşerojê ezê wiha jî bixebitim. [[Bikarhêner:Kurê Acemî|Kurê Acemî]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Kurê Acemî|gotûbêj]]) 07:50, 16 nîsan 2026 (UTC) q10l4moa69dg0gt0l42vey358tng79l 1 196081 2102809 1469586 2026-11-09T14:02:56Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Gotûbêj:Pêncwîn (navçe)]] weke [[Gotûbêj:Pêncwên (navçe)]] guhart 1469586 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=şitil|1= {{Wîkîproje Kurdistan|muhîmî=}} }} aarttwte3vc1b52xkv2ox8jsd3qfvou 14 250321 2102894 1686776 2026-11-09T18:04:12Z Avestaboy 34898 /* */ 2102894 wikitext text/x-wiki {{standard-kat}} [[Kategorî:Civaka Amerîkaya Bakur li gorî welatan|DYAyê]] [[Kategorî:Civak li gorî welatan|DYAyê]] [[Kategorî:DYA]] hkq3gniz77g9w32ak06kdiat78do2uq 14 251471 2102896 1681519 2026-11-09T18:04:38Z Avestaboy 34898 /* */ 2102896 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Civaka Amerîkaya Bakur li gorî welatan|Kanada]] [[Kategorî:Kanada]] lciekpyg09t0de9we3jb206keyuj1vd 14 259712 2102945 1743701 2026-11-09T18:47:37Z Avestaboy 34898 /* */ 2102945 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} [[Kategorî:Civaka asyayî]] [[Kategorî:Çanda asyayî]] [[Kategorî:Tevger li gorî parzemînan|Amerîkaya Bakur]] s1oycj0835zu7lsxw693vqocz7yjroz 2102946 2102945 2026-11-09T18:48:21Z Avestaboy 34898 /* */ 2102946 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} [[Kategorî:Civaka asyayî]] [[Kategorî:Çanda Asyayê]] [[Kategorî:Tevger li gorî parzemînan|Amerîkaya Bakur]] cdo8ac1v4va6vot8dpvfip0p4q33tjv 14 260927 2102926 1758478 2026-11-09T18:31:10Z Avestaboy 34898 /* */ 2102926 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} [[Kategorî:Femînîzm]] [[Kategorî:Jin li gorî parzemînan]] [[Kategorî:Mafên jinan li gorî parzemînan]] [[Kategorî:Tevgerên civakî li gorî parzemînan]] itercdt2p8ct8bxc4q6iwtfriqblsjt 0 261438 2102962 2099208 2026-11-10T06:47:13Z Kawa63 105128 /* */ 2102962 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî}} '''Keyaniya Qudsê''' an jî '''Keyaniya Orşelîmê''' , ku wekî '''Keyaniya Latînî''' jî tê zanîn, dewleteke xaçperestan bû ku yekser piştî [[sefera xaçperestan a yekem]] li [[Şam (herêma erdnîgarî)|Levantê]] hate damezrandin. Ew hema du sed sal dom kir, ji hilkişîna [[Godfrey ya Bouillon]] li ser textê key di sala 1099an de heya [[hilweşîna Ekayê]] di sala 1291an de. Dîroka wê bi qutbûnek kurt di hebûna xwe de li du serdeman tê dabeş kirin, bi hilweşîna wê piştî zefta Orşelîmê di sala 1187an de û vegerandina wê piştî [[sefera xaçperestan a sêyem]] di sala 1192an de dest pê dike. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 1099an li Asyayê]] [[Kategorî:Dewletên xiristiyan ên berê]] [[Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1099an de hatine avakirin]] [[Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1291ê de hilweşiyan]] [[Kategorî:Filistîn di serdema navîn de]] [[Kategorî:Keyaniya Orşelîmê| ]] [[Kategorî:Keyaniyên berê]] [[Kategorî:Monarşiyên berê yên li Asyayê]] [[Kategorî:Welatên berê yên li rojavayê Asyayê]] 1ku5okj3bmdftr7bcgm7yunisb1evoy 0 294978 2102826 1917246 2026-11-09T16:53:03Z Avestaboy 34898 2102826 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane2 }} '''Claudia Sheinbaum Pardo'''<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.youtube.com/watch?v=E9LJanPjARc&t=19s |sernav=CLAUDIA: EL DOCUMENTAL 🎥 {{!}} El poder solo es virtud, cuando se pone al servicio de los demás. - YouTube |malper=web.archive.org |tarîx=2024-06-05 |roja-gihiştinê=2025-01-14 |roja-arşîvê=2024-06-05 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20240605025907/https://www.youtube.com/watch?v=E9LJanPjARc&t=19s |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> (jdb. 24ê [[hezîran]]ê [[1962]]) [[siyasetmedar]], [[zanistvan]] û [[akademîsyen]]ek [[meksîk]]î ye ku ji 1ê [[Çiriya pêşîn|cotmeha]] [[2024]]an vir ve seroka Meksîkê yê 66em e. Ew jina yekem e ku vê wezîfeyê digire.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.reuters.com/world/americas/mexicans-vote-election-seen-crowning-first-female-president-2024-06-02/ |sernav=Mexico's Sheinbaum wins landslide to become country's first woman president |malper=Reuters.com }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/mexico-election-claudia-sheinbaum-judaism-catholicism-5932fcf5d74c215ae0e08a40eff8a64f |sernav=Mexico's likely next president would be its first leader with a Jewish background {{!}} AP News |malper=web.archive.org |tarîx=2024-05-28 |roja-gihiştinê=2025-01-14 |roja-arşîvê=2024-05-28 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20240528191513/https://apnews.com/article/mexico-election-claudia-sheinbaum-judaism-catholicism-5932fcf5d74c215ae0e08a40eff8a64f |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/americas/20240603-sheinbaum-set-to-win-mexico-election-becoming-first-female-president |sernav=Ruling leftist party candidate Sheinbaum elected Mexico's first female president |malper=web.archive.org |tarîx=2024-06-03 |roja-gihiştinê=2025-01-14 |roja-arşîvê=2024-06-03 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20240603063457/https://www.france24.com/en/americas/20240603-sheinbaum-set-to-win-mexico-election-becoming-first-female-president |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Wê berê ji [[2018]]an heya [[2023]]an wekî seroka [[hikûmet]]a [[bajar]]ê [[Meksîko]]yê xebitî. Wek zanistvan, Sheinbaum doktoraya [[felsefe]]yê di [[endezyariya elektrîkê]] de ji [[Zanîngeha Xweser a Neteweyî ya Meksîkê]] (UNAM) wergirt. Wê zêdetirî 100 gotar û du pirtûkên li ser [[wize]], [[jîngeh]] û [[pêşkeftina domdar]] nivîsandine. Ew beşdarî [[Panela Navdewletî ya li ser Guhertina Avhewayê|Panela Navdewletî ya li ser]] [[Guherîna avhewayê|Guherîna Avhewayê]] bû û di sala 2018an de, yek ji [[100 Jinên BBC]] hate binavkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/world-46225037 |sernav=BBC 100 Women 2018: Who is on the list? - BBC News |malper=web.archive.org |tarîx=2019-01-14 |roja-gihiştinê=2025-01-14 |roja-arşîvê=2019-01-14 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20190114085633/https://www.bbc.com/news/world-46225037 |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Di [[1989]]an de Sheinbaum beşdarî [[Partiya Şoreşa Demokratîk]] (PRD) bû. Ji sala [[2000]]an heta [[2006]]an, Sheinbaum wek sekretera jîngehê li bajarê Meksîkoyê di bin Andrés Manuel López Obrador kar kir, ku wê demê serokê hikûmetê bû. Di [[2014]]an de ew ji PRD veqetiya û beşdarî tevgera parçebûyî ya [[López Obrador]] ya bi navê [[Morena (partî)|Morena]] bû. Wê dû re ji [[2015]]an heya [[2017]]an wek [[Şaredarî|şaredara]] [[navçe]]ya [[Tlalpan]]ê kar kir. Ew di [[hilbijartin]]ên 2018an de wekî seroka hikûmeta bajarê Meksîko hate hilbijartin, û li wê derê kampanyayek ji bo balkişandina ser astengkirina tawanan û cîbicîkirina qanûnên navçekirinê meşand.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.voanews.com/a/mexico-city-first-elected-female-mayor-claudia-sheinbaum-takes-office/4688400.html |sernav=Mexico City's 1st Elected Female Mayor Takes Office |malper=web.archive.org |tarîx=2023-09-07 |roja-gihiştinê=2025-01-14 |roja-arşîvê=2023-09-07 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20230907031828/https://www.voanews.com/a/mexico-city-first-elected-female-mayor-claudia-sheinbaum-takes-office/4688400.html |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Di hezîrana 2023an de Sheinbaum ji [[Wezîfedar|wezîfeya]] xwe ya wekî seroka hikûmeta bajêr îstifa kir, da ku di hilbijartina 2024an de bibe namzeda serokatiyê li ser navê partiya Morena. Di [[îlon]]a 2023an de wê namzediya partiyê li ser dijberê xwe yê herî nêzîk ewle kir, ku wezîrê derve yê berê [[Marcelo Ebrard]] bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/former-mexico-city-mayor-claudia-sheinbaum-ruling-partys-102985068 |sernav=Former Mexico City Mayor Claudia Sheinbaum to be the ruling party's presidential candidate - ABC News |malper=web.archive.org |tarîx=2023-09-07 |roja-gihiştinê=2025-01-14 |roja-arşîvê=2023-09-07 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20230907030244/https://abcnews.go.com/International/wireStory/former-mexico-city-mayor-claudia-sheinbaum-ruling-partys-102985068 |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Di hezîrana 2024an de Sheinbaum di hilbijartinên giştî de li dijî namzedê [[Partiya Çalakiya Neteweyî]] (PAN) [[Xóchitl Gálvez]], bi ser ket û di 1ê cotmeha 2024an de dest bi wezîfeyê kir.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thehill.com/latino/4909714-mexico-claudia-sheinbaum-inauguration-amlo/ |sernav=Mexico’s Claudia Sheinbaum sworn in as North America’s first elected female head of state |malper=Thehill.com }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1962]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] [[Kategorî:Femînîstên meksîkî]] dmxeolfpred30nq9es9mrurgk7zx1qu 14 304419 2102869 1916379 2026-11-09T17:38:37Z Avestaboy 34898 /* */ 2102869 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Civaka DYAyê]] [[Kategorî:Dîroka civakî ya DYAyê]] [[Kategorî:Dîroka siyasî ya DYAyê]] [[Kategorî:Mafên mirovan li gorî welatan|DYAyê]] [[Kategorî:Mafên mirovan li Amerîkaya Bakur| DYA]] [[Kategorî:Siyaseta DYAyê]] tbesqk8csfc7tt4dys5futhhrcpjvyv 14 304434 2102865 1916447 2026-11-09T17:35:04Z Avestaboy 34898 /* */ 2102865 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} [[Kategorî:Dewletên Amerîkaya Bakur| ]] [[Kategorî:Siyaseta Amerîkaya Bakur]] [[Kategorî:Siyaset li gorî parzemîn û welatan]] 397fz33kjyi1mafmeopojz5p0a1acjf 2102866 2102865 2026-11-09T17:35:22Z Avestaboy 34898 Guhartoya [[Special:Diff/2102865|2102865]] yê [[Special:Contributions/Avestaboy|Avestaboy]] ([[User talk:Avestaboy|gotûbêj]]) şûnde kir 2102866 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Dewletên Amerîkaya Bakur| ]] [[Kategorî:Siyaseta Amerîkaya Bakur]] [[Kategorî:Siyaset li gorî parzemîn û welatan]] gj0zm1elr2mojng4o1yxbizu40pwhcf 14 304459 2102851 1916671 2026-11-09T17:22:30Z Avestaboy 34898 /* */ 2102851 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Civaka Îranê]] [[Kategorî:Mafên mirovan li gorî welatan|Îran]] [[Kategorî:Mafên mirovan li Rojhilata Navîn]] [[Kategorî:Siyaseta Îranê]] 4a7psn7g0h3nf8ykdhb04paj4tlzy37 14 304482 2102845 1916702 2026-11-09T17:18:46Z Avestaboy 34898 /* */ 2102845 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Civaka Almanyayê]] [[Kategorî:Mafên mirovan li gorî welatan|Almanya]] [[Kategorî:Siyaseta Almanyayê]] go77y7kyea7ecaxwa0mmogv56jfwp10 14 304485 2102849 1916698 2026-11-09T17:21:19Z Avestaboy 34898 /* */ 2102849 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Civaka Estonyayê]] [[Kategorî:Mafên mirovan li gorî welatan|Estonya]] [[Kategorî:Siyaseta Estonyayê]] ktdrh9l14wuueuqtzw4ppenyr7c87qx 14 304487 2102903 1916697 2026-11-09T18:11:40Z Avestaboy 34898 /* */ 2102903 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Civaka Kanadayê|Dîrok]] [[Kategorî:Dîroka civakî li gorî welatan|Kanada]] [[Kategorî:Dîroka civakî ya Amerîkaya Bakur|Kanada]] [[Kategorî:Dîroka Kanadayê li gorî mijaran]] 4m7vq19ofgqt7vnsi2kk4gh4cetg631 14 304489 2102844 1916693 2026-11-09T17:18:11Z Avestaboy 34898 /* */ 2102844 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Civaka Kanadayê]] [[Kategorî:Mafên mirovan li gorî welatan|Kanada]] [[Kategorî:Mafên mirovan li Amerîkaya Bakur]] [[Kategorî:Siyaseta Kanadayê]] 8rv9ky6us4vpb00hzddctw5ja5lrd38 2102870 2102844 2026-11-09T17:39:17Z Avestaboy 34898 /* */ 2102870 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Civaka Kanadayê]] [[Kategorî:Mafên mirovan li gorî welatan|Kanada]] [[Kategorî:Mafên mirovan li Amerîkaya Bakur| Kanada]] [[Kategorî:Siyaseta Kanadayê]] 3ahof6sc9efyuu5z3hj34jx2pn952ma 14 304493 2102843 1916685 2026-11-09T17:16:41Z Avestaboy 34898 /* */ 2102843 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Civaka Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:Mafên mirovan li gorî welatan|Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:Siyaseta Keyaniya Yekbûyî]] acsirw4xipo7p1kbc2l7s7f2wytwecv 14 304496 2102854 1916680 2026-11-09T17:24:54Z Avestaboy 34898 /* */ 2102854 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Civaka Lîtvanyayê]] [[Kategorî:Mafên mirovan li gorî welatan|Lîtvanya]] [[Kategorî:Siyaseta Lîtvanyayê]] fmuhnkmp4zq2dw7y6dmjmmkrwjr57v7 14 304659 2102856 1917817 2026-11-09T17:26:18Z Avestaboy 34898 /* */ 2102856 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Civaka Rûsyayê]] [[Kategorî:Mafên mirovan li gorî welatan|Rûsyayê]] [[Kategorî:Siyaseta Rûsyayê]] 5v3zhr8m61yezio3e2h7a0uc23o34z5 14 305273 2102848 1919672 2026-11-09T17:20:37Z Avestaboy 34898 /* */ 2102848 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Civaka Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:Mafên mirovan li gorî welatan|Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:Mafên mirovan li Rojhilata Navîn]] [[Kategorî:Siyaseta Erebistana Siûdî]] 4iqiaocr68238g3k0pae8i062sywwda 14 305274 2102858 1919662 2026-11-09T17:27:14Z Avestaboy 34898 /* */ 2102858 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Civaka Taylendayê]] [[Kategorî:Dîroka civakî ya Taylendayê]] [[Kategorî:Mafên mirovan li gorî welatan|Taylenda]] [[Kategorî:Siyaseta Taylendayê]] meyeh60f8ccj42mwqbgmehjs6nzsyzz 14 305275 2102847 1919671 2026-11-09T17:19:58Z Avestaboy 34898 /* */ 2102847 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Civaka Çînê]] [[Kategorî:Mafên mirovan li gorî welatan|Çîn]] [[Kategorî:Siyaseta Çînê]] r1zy8uh65qqgu2fnbwlfqx1qzn55t60 14 306000 2102855 1922127 2026-11-09T17:25:39Z Avestaboy 34898 /* */ 2102855 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Civaka Norwêcê]] [[Kategorî:Mafên mirovan li gorî welatan|Norwêc]] [[Kategorî:Siyaseta Norwêcê]] o1xikv7d9vhhmp1sjyx54dtcs0hl5dp 2102857 2102855 2026-11-09T17:26:34Z Avestaboy 34898 /* */ 2102857 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Civaka Norwêcê]] [[Kategorî:Mafên mirovan li gorî welatan|Norwêcê]] [[Kategorî:Siyaseta Norwêcê]] 13r645sv7f37rbvrnxis4mo9r57mpln 14 306018 2102853 1922166 2026-11-09T17:24:06Z Avestaboy 34898 /* */ 2102853 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Civaka Îsraêlê]] [[Kategorî:Mafên mirovan li gorî welatan|Îsraêl]] [[Kategorî:Mafên mirovan li Rojhilata Navîn]] [[Kategorî:Siyaseta Îsraêlê]] m6p9z6wfbms4vrg25wndatx1crznvtq 14 306063 2102846 1922329 2026-11-09T17:19:22Z Avestaboy 34898 /* */ 2102846 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Civaka Awistiryayê]] [[Kategorî:Mafên mirovan li gorî welatan|Awistirya]] [[Kategorî:Siyaseta Awistiryayê]] 9fpj5y3j8flx30q7qc7jd8utcju0hld 14 318628 2102859 2031234 2026-11-09T17:28:10Z Avestaboy 34898 /* */ 2102859 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} {{Gotara bingehîn|Mafên jinan}} [[Kategorî:Dîroka jinan li gorî welatan]] [[Kategorî:Jin li gorî welatan| Maf]] [[Kategorî:Mafên jinan| Welat]] [[Kategorî:Mafên mirovan li gorî welatan| mafên jinan]] [[Kategorî:Pirsgirêkên civakî li gorî welatan| ]] ljqxart9m63czoipgfxow1pnybug3xz 14 318629 2102850 2031240 2026-11-09T17:21:51Z Avestaboy 34898 /* */ 2102850 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Civaka Fînlendayê]] [[Kategorî:Mafên mirovan li gorî welatan|Fînlenda]] [[Kategorî:Siyaseta Fînlendayê]] mc6ps71s0qxn7ospwkucf8r2pmjrvv3 14 318661 2102852 2031709 2026-11-09T17:23:15Z Avestaboy 34898 /* */ 2102852 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Civaka Îslendayê]] [[Kategorî:Mafên mirovan li gorî welatan|Îslenda]] [[Kategorî:Siyaseta Îslendayê]] jt0znaeu25vfkj2bj8lqmpwlsjeqwxb 0 329951 2102963 2094270 2026-11-10T06:47:54Z Kawa63 105128 2102963 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} '''Alî Kemal Çinar''' (jdb. 4 çiriya paşîn 1976 li [[Amed]]ê) [[derhêner]]ekî kurd e ku fîlmên xwe bi kurdî dikişîne.<ref>[[Welat Ramînazad]] (2020). "Lêgerîna Alî Kemal Çinar di sînemayê de.", Xwebûn, 11:2020, r. 11.</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.amedtv.com/haberler/ali-kemal-cinar-kimdir/63881 |sernav=Ali Kemal Çınar Kimdir? Ünlü Kürt Yönetmen Kaç Yaşında? Nereli? |malper=Amed TV: Son Dakika Diyarbakır ve Amedspor Haberleri |tarîx=2024-09-17 |roja-gihiştinê=2026-09-14 |ziman=tr |paşnav=Editörü |pêşnav=EDİTÖR: Haber}}</ref> == Fîlmografî == * ''Veşartî'' (2015) * ''Genco'' (2017) * ''Di navberê de'' (2018) * ''Demsala Gergedanan'' (2020) * ''Beriya şevê'' (2021) {{Çavkanî}} {{şitil}} [[Kategorî:Derhênerên kurd]] k0ye2duclwfg725j5m1o8hzlluggjrg 2102964 2102963 2026-11-10T06:48:12Z Kawa63 105128 2102964 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} '''Alî Kemal Çinar''' (jdb. 4 çiriya paşîn 1976 li [[Amed]]ê) [[derhêner]]ekî kurd e ku fîlmên xwe bi kurdî dikişîne.<ref>[[Welat Ramînazad]] (2020). "Lêgerîna Alî Kemal Çinar di sînemayê de.", Xwebûn, 11:2020, r. 11.</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.amedtv.com/haberler/ali-kemal-cinar-kimdir/63881 |sernav=Ali Kemal Çınar Kimdir? Ünlü Kürt Yönetmen Kaç Yaşında? Nereli? |malper=Amed TV: Son Dakika Diyarbakır ve Amedspor Haberleri |tarîx=2024-09-17 |roja-gihiştinê=2026-09-14 |ziman=tr |paşnav=Editörü |pêşnav=EDİTÖR: Haber}}</ref> == Fîlmografî == * ''Veşartî'' (2015) * ''Genco'' (2017) * ''Di navberê de'' (2018) * ''Demsala Gergedanan'' (2020) * ''Beriya şevê'' (2021) == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{şitil}} [[Kategorî:Derhênerên kurd]] bs69bs6b7e5qwfeg37uals82dr2co89 2102965 2102964 2026-11-10T06:48:23Z Kawa63 105128 [[w:WP:HotCat|HC]]: Zêdekirina [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] 2102965 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} '''Alî Kemal Çinar''' (jdb. 4 çiriya paşîn 1976 li [[Amed]]ê) [[derhêner]]ekî kurd e ku fîlmên xwe bi kurdî dikişîne.<ref>[[Welat Ramînazad]] (2020). "Lêgerîna Alî Kemal Çinar di sînemayê de.", Xwebûn, 11:2020, r. 11.</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.amedtv.com/haberler/ali-kemal-cinar-kimdir/63881 |sernav=Ali Kemal Çınar Kimdir? Ünlü Kürt Yönetmen Kaç Yaşında? Nereli? |malper=Amed TV: Son Dakika Diyarbakır ve Amedspor Haberleri |tarîx=2024-09-17 |roja-gihiştinê=2026-09-14 |ziman=tr |paşnav=Editörü |pêşnav=EDİTÖR: Haber}}</ref> == Fîlmografî == * ''Veşartî'' (2015) * ''Genco'' (2017) * ''Di navberê de'' (2018) * ''Demsala Gergedanan'' (2020) * ''Beriya şevê'' (2021) == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{şitil}} [[Kategorî:Derhênerên kurd]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] a9n799zulpbujmpih9mbadpwzuyd2hw 2102966 2102965 2026-11-10T06:48:32Z Kawa63 105128 [[w:WP:HotCat|HC]]: Zêdekirina [[Kategorî:Jidayikbûn 1976]] 2102966 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} '''Alî Kemal Çinar''' (jdb. 4 çiriya paşîn 1976 li [[Amed]]ê) [[derhêner]]ekî kurd e ku fîlmên xwe bi kurdî dikişîne.<ref>[[Welat Ramînazad]] (2020). "Lêgerîna Alî Kemal Çinar di sînemayê de.", Xwebûn, 11:2020, r. 11.</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.amedtv.com/haberler/ali-kemal-cinar-kimdir/63881 |sernav=Ali Kemal Çınar Kimdir? Ünlü Kürt Yönetmen Kaç Yaşında? Nereli? |malper=Amed TV: Son Dakika Diyarbakır ve Amedspor Haberleri |tarîx=2024-09-17 |roja-gihiştinê=2026-09-14 |ziman=tr |paşnav=Editörü |pêşnav=EDİTÖR: Haber}}</ref> == Fîlmografî == * ''Veşartî'' (2015) * ''Genco'' (2017) * ''Di navberê de'' (2018) * ''Demsala Gergedanan'' (2020) * ''Beriya şevê'' (2021) == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{şitil}} [[Kategorî:Derhênerên kurd]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Jidayikbûn 1976]] a03t4n0cgz4os9k4644lh900vmgo3g7 2102967 2102966 2026-11-10T06:48:40Z Kawa63 105128 /* */ 2102967 wikitext text/x-wiki '''Alî Kemal Çinar''' (jdb. 4 çiriya paşîn 1976 li [[Amed]]ê) [[derhêner]]ekî kurd e ku fîlmên xwe bi kurdî dikişîne.<ref>[[Welat Ramînazad]] (2020). "Lêgerîna Alî Kemal Çinar di sînemayê de.", Xwebûn, 11:2020, r. 11.</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.amedtv.com/haberler/ali-kemal-cinar-kimdir/63881 |sernav=Ali Kemal Çınar Kimdir? Ünlü Kürt Yönetmen Kaç Yaşında? Nereli? |malper=Amed TV: Son Dakika Diyarbakır ve Amedspor Haberleri |tarîx=2024-09-17 |roja-gihiştinê=2026-09-14 |ziman=tr |paşnav=Editörü |pêşnav=EDİTÖR: Haber}}</ref> == Fîlmografî == * ''Veşartî'' (2015) * ''Genco'' (2017) * ''Di navberê de'' (2018) * ''Demsala Gergedanan'' (2020) * ''Beriya şevê'' (2021) == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{şitil}} [[Kategorî:Derhênerên kurd]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Jidayikbûn 1976]] l6oxzq1rjkirew1r5ujjoeu2nbucfa8 0 330073 2102969 2095329 2026-11-10T06:50:54Z Kawa63 105128 /* */ 2102969 wikitext text/x-wiki '''Tora Ziman û Çanda Kurdî''' rêxistineke ji bo parastin û pêşxistina zimanê kurdî ye ku di destpêka sala 2020an de hate avakirin.<ref>[[Zekî Gurur]] (2020). "Divê hemû kes destê xwe bixe bin bar. Ziman meseleyeke giran e.", Xwebûn, 22:2020, r. 4.</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{şitil}} [[Kategorî:Çanda kurdî]] [[Kategorî:Rêxistinên kurdî]] [[Kategorî:Zimanê kurdî]] fep32qdkz0ss4k00x591ytl338zi5ws 0 330443 2102893 2102114 2026-11-09T18:03:29Z InternetArchiveBot 45060 Add 1 book for [[Wîkîpediya:Dirûvbarîtî]] (20261109sim) #IABot (v2.0.9.7) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 2102893 wikitext text/x-wiki [[Wêne:2011-05-10 18-57-46 Switzerland - Wil crop.jpg|thumb|Santrala enerjiya nukleerî li [[Leibstadt]], [[Swîsre|Îswîçre]]]] '''Enerjiya nukleerî''' bikaranîna [[Reaksiyona nukleerî|reaksiyonên nukleerî]] ye ji bo hilberandina [[Elektrîk|elektrîkê]]. Enerjiya nukleerî dikare ji reaksiyonên [[fîsyona nukleerî]], [[Hilweşîna radyoaktîvîtê|hilweşîna nukleerî]] û [[fusiyona nukleerî]] were bidestxistin. Niha piriya elektrîkê ji enerjiya nukleerî bi dabeşkirina nukleerî ya [[uranyûm]] û [[Plutonyûm|plutonyûmê]] di [[Hêzgeha nukleerî|santralên nukleerî]] de tê hilberandin. Prosesên hilweşîna nukleerî di sepanên nişî de wekî [[Jeneratora termoelektrîkî yê radyoîzotop|jeneratorên termoelektrîkî yên radyoîzotop]] di hin sondajên fezayê de wekî ''[[Voyager 2]]'' têne bikaranîn.<ref>{{Cite web |url=https://science.nasa.gov/planetary-science/programs/radioisotope-power-systems/power-radioisotope-thermoelectric-generators/ |title=Power: Radioisotope Thermoelectric Generators - NASA Science |website=science.nasa.gov |date=8 February 2024 |access-date=2024-10-01 |language=en-US}}</ref> Reaktorên ku [[Enerjiya fusiyonê|qûweta fusiyona]] kontrolkirî hilberînin ji sala 1958ê vir ve têne şixulandin lê hîn qûweta net çênekirine û tê payîn ku di pêşeroja nêzî de ji bo bazirganiyê peyda nebin.<ref>{{cite book |title=Fusion's Promise: How Technological Breakthroughs in Nuclear Fusion Can Conquer Climate Change on Earth (And Carry Humans To Mars, Too) |last1=Moynihan |first1=M. |publisher=Springer International Publishing |year=2023 |isbn=978-3-031-22905-3 |last2=Bortz |first2=A. B. |bibcode=2023fpht.book.....M |doi=10.1007/978-3-031-22906-0}}</ref> Yekê [[Hêzgeha nukleerî|santrala nukleerî]] di salên 1950î de hate avakirin. Kapasîteya nukleerî ya cîhanî di dawiya salên 1970î de gihîşt 100 GWyî, û piştre di salên 1980î de berfireh bû, heta ku di sala 1990î de gihîşt 300 GWyî. [[Bûyera Girava Three Mile]] a sala 1979ê li [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Dewletên Yekbûyî]] û [[Karesata Çernobîlê|kareseta Çernobîlê]] ya sala 1986ê li [[Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst|Yekîtiya Sovyetê]], bûn sebeba zêdebûna rêziknameyan û bertekên gel li dijî santralên nukleerî. Santralên nukleerî di sala 2023yê de 2.602 terawatt-saet (TWh) elektrîk hilberandin ku ew yek kiriye nêzî %9ê hilberîna elektrîkê ya Dunyayê;<ref name="PerformanceReport">{{Cite report|title=World Nuclear Performance Report 2024|date=2024|url=https://world-nuclear.org/images/articles/World-Nuclear-Performance-Report-2024.pdf|access-date=2024-11-10|publisher=World Nuclear Association|pages=3–5}}</ref> herwiha, piştî enerjiya [[Hîdroelektrîk|hîdroelektrîkê]], ew çavkaniya duyê a herî mezin a enerjiyê bû ku karbona kêm derdixe. Ji mijdara 2025ê ve, li Dunyayê 416 reaktorên fisyonê yên sivîl hene ku kapasîteya wan a giştî 376 GW ye;<ref name=":3">{{Cite web |url=https://pris.iaea.org/pris/home.aspx |title=Power Reactor Information System |access-date=2024-11-10 |publisher=International Atomic Energy Agency}}</ref> herwiha 63 reaktor di qonaxa avakirinê de ne û 87 reaktor jî di qonaxa plansaziyê de ne ku kapasîteyên wan bi rêzê ve 66 GW û 84 GW ne.<ref name="WNA">{{cite web |url=https://www.world-nuclear.org/information-library/facts-and-figures/world-nuclear-power-reactors-and-uranium-requireme.aspx |title=World Nuclear Power Reactors & Uranium Requirements |access-date=2024-11-10 |publisher=World Nuclear Association}}</ref> Dewletên Yekbûyî xwediyê herî pir a reaktorên nukleerî li seranserê Dunyayê de ye; ew welat di saleke nêzî 800 TWh elektrîkê hildiberîne û rêjeya kapasîteya wê ya merkezî %92 ye. Rêjeya kapasîteya merkezî ya Dunyayê %89 e.<ref name=":3" /> Piriya reaktorên nû yên ku niha tên avakirin, reaktorên nifşa sêyê (nifşa III) ne û li Asyayê cih digirin. Enerjiya nukleerî çavkaniyek enerjiyê ya ewle û domdar e ku belavbûna karbonê kêm dike. Hilberîna enerjiya nukleerî dibe sebeba yek ji astên herî nizm ên mirinan li gorî çavkaniyên din ên enerjiyê li gorî yekîneya enerjiya ku tê hilberandin. Lêkolînek texmîn kir ku her santrala nukleerî ya ku tê çêkirin dikaribû 800.000 salên heyatê xilas bike ji ber ku ji ber [[qirêjiya hewayê]] ya ji santralên elektrîkê yên bi sotemeniya fosîl dûr ketiye.<ref>{{Cite web |url=https://reason.com/2024/11/29/nuclear-power-saves-lives/ |title=Nuclear energy prevents air pollution and saves lives |website=Reason.com |date=2024-11-29 |access-date=2024-12-05 |language=en-US |last=Bailey |first=Ronald}}</ref> Komir, petrol, [[gaza xwezayî]] û hîdroelektrîk her yek ji ber qirêjiya hewayê û qezayan bûne sebeba mirinan li gorî yekîneya enerjiyê. Santralên nukleerî herwiha gazên serayê dernaxin û di encamê de belavbûna karbonê ya çerxa heyatê ji çavkaniyên hevpar ên enerjiya nûjenkirî kêmtir dibe. Xetereyên radyolojîk ên bi enerjiya nukleerî ve girêdayî motîvasyonên sereke yên tevgera dij-nukleerî ne ku îdia dike ku enerjiya nukleerî ji bo însan û heyatgehê gefan çêdike, û potansiyela qezayan wekî [[karesata nukleerî ya Fukuşîmayê]] li [[Japon]] di 11ê adara 2011ê de temsîl dike, û wexta ku bi çavkaniyên enerjiya domdar ên alternatîf re were berhev kirin, pir biha ye ku were bikaranîn. == Produksiyon == [[Wêne:Nuclear power station.svg|thumb|350px|Ew xerîte santralên Dunyayê li gorî dewletan temsîl dike.{{legend|#3b74bc|Santralên aktîv, santralên nû çêdikin}} {{legend|#5db6e9|Santralên aktîv, plankirina santralên nû}} {{legend|#4a9e06|Santral tune, santralên nû çêdikin}} {{legend|#96d167|Santralan tune, nû tên plankirin}} {{legend|#d4aa00|Santralên aktîv, saxlam}} {{legend|#ef2929|Santralên aktîv, îfade kirin bo qonaxên girtîkirina wan}} {{legend|#000000|Santralên nukleerî yê sivîl}} {{legend|#b9b9b9|Santral tune ye}}]] Di sala 2023yê de, enerjiya nukleerî ya sivîl 2.602 terawatt-saet (TWs) elektrîk dabîn kir ku ew yek bi qasî %9ê hilberîna elektrîkê ya Dunyayê ye û piştî enerjiya [[Hîdroelektrîk|hîdroelektrîkê]],<ref name="IEA2019">{{Cite web |url=https://www.iea.org/newsroom/news/2019/may/steep-decline-in-nuclear-power-would-threaten-energy-security-and-climate-goals.html |title=Steep decline in nuclear power would threaten energy security and climate goals |date=2019-05-28 |access-date=2019-07-08 |publisher=International Energy Agency |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191012154515/https://www.iea.org/newsroom/news/2019/may/steep-decline-in-nuclear-power-would-threaten-energy-security-and-climate-goals.html |archive-date=2019-10-12}}</ref> duyê çavkaniya herî mezin a enerjiyê ya kêm-karbon e.<ref name="PerformanceReport" /> Beşdariya enerjiya nukleerî di hilberîna enerjiya dunyayî de di sala 2023yê de nêzî %4 bû. Ew rêje hinekî zêdetirî enerjiya bayê ye ku di sala 2023yê de %3,5ê enerjiya dunyayî dabîn kiriye.<ref>{{Cite web |url=https://ourworldindata.org/grapher/energy-consumption-by-source-and-country |title=Energy consumption by source, World |access-date=2024-11-10 |publisher=Our World in Data}}</ref> Para enerjiya nukleerî di hilberîna elektrîkê ya dunyayê de ji %16,5a sala 1997ê daketiye; sebeba sereke ya wê ew e ku rewşa ekonomiyê ya enerjiya nukleerî zehmettir bûye.<ref name="ft-20180903">{{cite news |last=Butler |first=Nick |date=3 September 2018 |title=The challenge for nuclear is to recover its competitive edge |url=https://www.ft.com/content/fa6ca7ac-ab9a-11e8-89a1-e5de165fa619 |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/fa6ca7ac-ab9a-11e8-89a1-e5de165fa619 |archive-date=2022-12-10 |access-date=9 September 2018 |newspaper=Financial Times}}</ref> Ji mijdara 2024ê ve, li dunyayê 415 reaktorên fisyonê yên sivîl hene ku kapasîteya wan a elektrîkê ya giştî digihîje 374 [[Watt|gîgawatt]] (GW).<ref name=":3" /> Herwiha, 66 reaktorên nukleerî di qonaxa avakirinê de ne û ji bo 87 reaktorên din jî plan hatine çêkirin; kapasîteya wan reaktoran bi rêzê 72 GW û 84 GW ye.<ref name="WNA" /> Dewletên Yekbûyî xwediyê hejmara herî mezin a reaktorên nukleerî ye ku salane zêdetirî 800 TWs elektrîkê hildiberînin û rêjeya kapasîteya wan a merkezî %92 ye.<ref name=":2">{{Cite web |url=https://www.energy.gov/ne/articles/whats-lifespan-nuclear-reactor-much-longer-you-might-think |title=What's the Lifespan for a Nuclear Reactor? Much Longer Than You Might Think |website=Energy.gov |date=16 April 2020 |access-date=2020-06-09 |language=en |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200609230342/https://www.energy.gov/ne/articles/whats-lifespan-nuclear-reactor-much-longer-you-might-think |archive-date=2020-06-09}}</ref> Piriya reaktorên ku niha tên avakirin, reaktorên nifşê sêyê ne û li Asyayê cih digirin.<ref>{{cite web |url=https://pris.iaea.org/PRIS/WorldStatistics/UnderConstructionReactorsByCountry.aspx |title=Under Construction Reactors |access-date=2019-12-15 |publisher=International Atomic Energy Agency |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181122202635/https://pris.iaea.org/PRIS/WorldStatistics/UnderConstructionReactorsByCountry.aspx |archive-date=2018-11-22}}</ref> Cudahiyên herêmî di warê bikaranîna enerjiya nukleerî de mezin in. Dewletên Yekbûyî di cîhanê de herî zêde enerjiya nukleerî hildiberîne ku %19ê elektrîka ku tê xerckirin ji enerjiya nukleerî tê dabînkirin; li aliyê din, [[Fransa]] rêjeya herî bilind a enerjiya xwe ya elektrîkê ji reaktorên nukleerî bi dest dixe, di sala 2023yê de ew rêje %65 bû.<ref name=":0">{{Cite web |url=https://pris.iaea.org/PRIS/WorldStatistics/NuclearShareofElectricityGeneration.aspx |title=Nuclear Share of Electricity Generation in 2023 |website=Power Reactor Information System |access-date=2024-11-11 |publisher=International Atomic Energy Agency}}</ref> Di [[Yekîtiya Ewropayê]] de, heta sala 2022yê, %22ê elektrîkê ji enerjiya nukleerî hatiye dabînkirin. Enerjiya nukleerî li Dewletên Yekbûyî çavkaniya herî mezin a elektrîka kêm-karbonî e<ref name="issues">{{Cite web |url=https://issues.org/apt-3/ |title=Promoting Low-Carbon Electricity Production |date=January 1, 1970 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927013232/http://www.issues.org/23.3/apt.html |archive-date=September 27, 2013 |last1=Apt |first1=Jay |last2=Keith |first2=David W. |last3=Morgan |first3=M. Granger}}</ref> û nêzî nîvê elektrîka kêm-karbonî a Yekîtiya Ewropayê pêk tîne.<ref name=":0" /> Siyasetên derbarê enerjiya nukleerî de di nav welatên Yekîtiya Ewropayê de ji hev cuda ne; hin welat, wekî [[Awistirya]], [[Estonya]], [[Komara Îrlendayê|Îrlanda]] û [[Îtalya]], xwedî santralên nukleerî yên aktîv nînin.<ref>{{cite web |url=https://pris.iaea.org/PRIS/CountryStatistics/CountryStatisticsLandingPage.aspx |title=PRIS - Country Statistics |website=pris.iaea.org |access-date=5 September 2025 |publisher=International Atomic Energy Agency}}</ref> Herwiha, nêzî 140 keştiyên deryayî yên ku bi enerjiya nukleerî dixebitin di xizmetê de bûn; ew keştî bi nêzî 180 reaktoran dihatin şuxilandin.<ref>{{cite web |url=http://www.engineersgarage.com/articles/nuclear-power-plants?page=2 |title=What is Nuclear Power Plant – How Nuclear Power Plants work &#124; What is Nuclear Power Reactor – Types of Nuclear Power Reactors |access-date=2013-06-14 |publisher=EngineersGarage |archive-url=https://web.archive.org/web/20131004215527/http://www.engineersgarage.com/articles/nuclear-power-plants?page=2 |archive-date=2013-10-04}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ewp.rpi.edu/hartford/~ernesto/F2010/EP2/Materials4Students/Misiaszek/NuclearMarinePropulsion.pdf |title=Naval Nuclear Propulsion |access-date=2015-06-04 |quote=As of 2001, about 235 naval reactors had been built. |archive-url=https://web.archive.org/web/20150226055625/http://www.ewp.rpi.edu/hartford/~ernesto/F2010/EP2/Materials4Students/Misiaszek/NuclearMarinePropulsion.pdf |archive-date=2015-02-26 |author=Ragheb |first=Magdi}}</ref> Di nav wan de hem keştiyên leşkerî û hem jî hin keştiyên sivîl hene, mesela keştiyên şikandina qeşayê yên ku bi enerjiya nukleerî dişuxilîn.<ref>{{Cite news |date=2003-06-20 |title=Nuclear Icebreaker Lenin |url=http://www.bellona.org/english_import_area/international/russia/civilian_nuclear_vessels/icebreakers/30131 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071015031630/http://www.bellona.org/english_import_area/international/russia/civilian_nuclear_vessels/icebreakers/30131 |archive-date=October 15, 2007 |access-date=2007-11-01 |publisher=Bellona}}</ref> Lêkolînên navmiletî di derbarê bikaranînên din ên germahiya ku di prosesan de derdikeve holê berdewam in; mesela ji bo [[hilberîna hîdrojenê]] (ji bo piştgirîkirina ekonomiya hîdrojenê), şîrînkirina ava deryayê, û bikaranîna wê di sîstemên germkirina herêmî de.<ref>{{cite book |title=Non-electric Applications of Nuclear Power: Seawater Desalination, Hydrogen Production and other Industrial Applications |publisher=International Atomic Energy Agency |date=2007 |isbn=978-92-0-108808-6 |url=https://www.iaea.org/publications/7979/non-electric-applications-of-nuclear-power-seawater-desalination-hydrogen-production-and-other-industrial-applications |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327040900/https://www.iaea.org/publications/7979/non-electric-applications-of-nuclear-power-seawater-desalination-hydrogen-production-and-other-industrial-applications |archive-date=27 March 2019 |url-status=live |access-date=21 August 2018}}</ref> == Tesîra li ser jîngehê == [[Wêne:Ikata Nuclear Powerplant.JPG|thumb|Santrala Nukleerî ya Ikata, ku reaktoreke ava bi zext e û bi rêya bikaranîna guherînereke germê ya bi ava sarker a duyê û girseyeke mezin a avê tê sarkirin; ew metodeke alternatîf a sarkirinê ye li şûna bircên mezin ên sarkirinê.]] Ji ber ku enerjiya nukleerî çavkaniyek enerjiyê ya kêm-karbonî ye û pêdiviyên karanîna erdê nisbeten kêm in, dikare tesîreke erênî li ser jîngehê bike. Tesîrên wê yên neyînî yên potansiyel ên herî mezin li ser jîngehê dibe ku ji xetereyên wê yên nifşî yên ji bo belavbûna çekên nukleerî derkevin holê ku dibe ku xetereyên karanîna wan di pêşerojê de zêde bikin, xetereyên ji bo pirsgirêkên têkildarî rêveberiya bermayiyên radyoaktîf ên wekî qirêjbûna ava binê erdê, xetereyên ji bo qezayan û xetereyên ji bo curyeyên cuda yên êrîşan li ser cihên hilanîna bermayiyan an santralên ji nû ve hilberandin û elektrîkê.<ref name="repr">{{cite web |url=https://www.ucsusa.org/resources/nuclear-reprocessing-dangerous-dirty-and-expensive |title=Nuclear Reprocessing: Dangerous, Dirty, and Expensive |access-date=26 January 2020 |publisher=Union of Concerned Scientists |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115202035/https://www.ucsusa.org/resources/nuclear-reprocessing-dangerous-dirty-and-expensive |archive-date=15 January 2021}}</ref><ref name="wi1">{{cite web |url=https://wiseinternational.org/nuclear-energy/nuclear-power-answer-climate-change |title=Is nuclear power the answer to climate change? |access-date=1 February 2020 |publisher=World Information Service on Energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200422202713/https://wiseinternational.org/nuclear-energy/nuclear-power-answer-climate-change |archive-date=22 April 2020}}</ref><ref name="worldnuclearwastereport">{{cite web |url=https://worldnuclearwastereport.org/ |title=World Nuclear Waste Report |access-date=25 October 2021 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230615183744/https://worldnuclearwastereport.org/ |archive-date=15 June 2023}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Ahearne |first1=John F. |date=2000 |title=Intergenerational Issues Regarding Nuclear Power, Nuclear Waste, and Nuclear Weapons |url=https://archive.org/details/sim_risk-analysis_2000-12_20_6/page/763 |journal=Risk Analysis |volume=20 |issue=6 |pages=763–770 |bibcode=2000RiskA..20..763A |doi=10.1111/0272-4332.206070 |pmid=11314726}}</ref> Lêbelê, hejmareke biçûk ji karesatan li santralên nukleerî bi tesîrên giring li ser jîngehê çêbûne ku bi pirî reaktorên bi sêwiranên kevintir ve girêdayî ne. === Emîsiyonên karbonî === [[Wêne:CO2 Emissions from Electricity Production IPCC.png|thumb|Derdanên gazên serayê yên di tevahiya çerxa heyatè de ji bo teknolojiyên dabînkirina elektrîkê; nirxên merkez ên ku ji aliyê [[Panela guhertina klîmayê ya navhikûmetî|IPCC]] ve hatine hesabkirin. (bi inglîzî)]] Enerjiya nukleerî yek ji metodên sereke yên hilberîna [[Elektrîk|elektrîkê]] ye karbona kêm derdixe; herwiha, eger em li gorî yekeya enerjiya hilberandî li tevahiya çerxa heyatê û belavbûna gazên serayê binêrin, asta belavbûna wê bi [[enerjiya venûker]] re wekhev e an jî kêmtir e.<ref name="Nrel.gov">{{cite web |url=http://www.nrel.gov/analysis/sustain_lca_nuclear.html |title=Nuclear Power Results – Life Cycle Assessment Harmonization |date=2013-01-24 |access-date=2013-06-22 |publisher=nrel.gov |quote=Collectively, life cycle assessment literature shows that nuclear power is similar to other renewable and much lower than fossil fuel in total life cycle GHG emissions. |archive-url=https://web.archive.org/web/20130702205635/http://www.nrel.gov/analysis/sustain_lca_nuclear.html |archive-date=2013-07-02 |author=[[National Renewable Energy Laboratory]] (NREL)}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.nrel.gov/analysis/sustain_lca_results.html |title=Life Cycle Assessment Harmonization Results and Findings. Figure 1 |access-date=2016-09-08 |publisher=NREL |archive-url=https://web.archive.org/web/20170506114117/http://www.nrel.gov/analysis/sustain_lca_results.html |archive-date=2017-05-06}}</ref> Di analîzeke sala 2014ê de ku ji aliyê [[Panela guhertina klîmayê ya navhikûmetî]] (IPCC) ve li ser edebiyata şopa karbonê hatiye kirin û hat diyarkirin ku di tevahiya çerxa heyatê de, asta merkez a belavbûna gazan ji bo enerjiya nukleerî 12 g CO2eq/kWs e; ew jî di nav hemû çavkaniyên bazirganî yên enerjiyê yên bingehîn de, asta herî kêm e.<ref name="IPCC 2014 Annex III">{{cite web |url=https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ipcc_wg3_ar5_annex-iii.pdf |title=IPCC Working Group III – Mitigation of Climate Change, Annex III: Technology–specific cost and performance parameters |access-date=2019-01-19 |publisher=IPCC |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214164438/https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ipcc_wg3_ar5_annex-iii.pdf |archive-date=2018-12-14 |year=2014 |at=table A.III.2}}</ref><ref name="report.mitigation2014.org">{{cite web |url=https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ipcc_wg3_ar5_annex-ii.pdf |title=IPCC Working Group III – Mitigation of Climate Change, Annex II Metrics & Methodology. |access-date=2019-01-19 |publisher=IPCC |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210423212531/https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ipcc_wg3_ar5_annex-ii.pdf |archive-date=2021-04-23 |year=2014 |at=section A.II.9.3}}</ref> Ew yek li gorî [[komir]] û [[gaza xwezayî]] tê pîvan ku di wan de ev rêje bi rêzê 820 û 490 g CO2eq/kWs e.<ref name="IPCC 2014 Annex III" /><ref name="report.mitigation2014.org" /> Li gorî raporekê, heta sala 2021ê, reaktorên nukleerî yên li seranserê Dunyayê ji sala 1970ê ve alîkar bûne ku pêşî li belavbûna 72 milyar ton [[Karbondîoksîd|karbondîoksîdê]] were girtin (li gorî hilberîna elektrîkê ya bi komirê).<ref name="Kharecha Pushker A 2013 4889–4895">{{cite journal |last1=Kharecha |first1=Pushker A. |last2=Hansen |first2=James E. |year=2013 |title=Prevented Mortality and Greenhouse Gas Emissions from Historical and Projected Nuclear Power |journal=Environmental Science & Technology |volume=47 |issue=9 |pages=4889–4895 |bibcode=2013EnST...47.4889K |doi=10.1021/es3051197 |pmid=23495839 |doi-access=free |hdl-access=free |hdl=2060/20140017100}}</ref><ref>{{cite web |url=https://world-nuclear.org/getmedia/264c91d4-d443-4edb-bc08-f5175c0ac6ba/performance-report-2021-cop26.pdf.aspx |title=World nuclear performance report 2021 |access-date=2022-04-19 |publisher=World Nuclear Association |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20220403142850/https://world-nuclear.org/getmedia/264c91d4-d443-4edb-bc08-f5175c0ac6ba/performance-report-2021-cop26.pdf.aspx |archive-date=2022-04-03}}</ref> === Radiyasiyon === Li ser asta dunyayî, doza merkezî ya ji radyasyona piştperdehî a hawirdorê salê 2.4 [[Sievert|mîlîsievert]] (mSv/sal) e. Ew mîqdar, bi giranî li gorî taybetmendiyên jeolojîk ên cihê, di navbera 1 mSv/sal û 13 mSv/sal de diguhere. Li gorî [[Neteweyên Yekbûyî]], xebata asayî ya santralên nukleerî, tevî çerxa sotemeniya nukleerî, di asta dunyayî de dibe sebeb ku mîqdara radyasyona ku gel jê re rûbirû dimîne, bi qasî 0.0002 mSv/sal zêde bibe. Doza merkezî ya ku ji ber xebata santralên nukleerî digihîje gelê li derdora wan santralan, ji 0.0001 mSv/sal kêmtir e.<ref name="UNSCEAR_GA">{{cite web |url=http://www.unscear.org/docs/reports/2008/09-86753_Report_2008_GA_Report_corr2.pdf |title=UNSCEAR 2008 Report to the General Assembly |access-date=2012-05-17 |publisher=United Nations Scientific Committee on the Effects of Atomic Radiation |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190105222241/http://www.unscear.org/docs/reports/2008/09-86753_Report_2008_GA_Report_corr2.pdf |archive-date=2019-01-05 |year=2008}}</ref> Ji bo berawirdkirinê, doza merkezî ya ku digihîje kesên di nav dûrahiya 50 mîl (80 km) ji santraleke elektrîkê ya bi komirê de dijîn, zêdetirî sê qatê wê mîqdarê ye, yanî 0.0003 mSv/sal e.<ref>{{cite web |url=http://www.nsc.org/resources/issues/rad/exposure.aspx |title=National Safety Council |access-date=18 June 2013 |publisher=Nsc.org |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20091012025401/http://www.nsc.org/resources/issues/rad/exposure.aspx |archive-date=12 October 2009}}</ref> Çernobîl bû sebeba ku nifûsa derdorê ya herî zêde tesîrdar û karmendên sererastkirinê yên mêr di nav çend wext an hefteyan de bi navînî 50 heta 100 mSv werbigirin, di eynî çaxê de mîrata gerdûnî ya mayî ya qezaya santrala nukleerî ya herî xirab di nav rêjeya rûdana navînî de 0.002 mSv/sal e û bi rêjeya kêmbûnê berdewam dadikeve, ji asta herî bilind a destpêkê ya 0.04 mSv serê kesî ku bi navînî li ser tevahiya nifûsa Nîvkada Bakur di sala qezayê de di sala 1986ê de bû.<ref name="UNSCEAR_GA" /> == Binêre == * [[Guherîna avhewayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Wize]] l2e1zmc0mnbu1uildenwwnlnmhkqv0b 0 330444 2102970 2099858 2026-11-10T06:51:33Z Kawa63 105128 /* */ 2102970 wikitext text/x-wiki '''Guhdar Zêbarî''', mîna '''Guhdar Zebari''' jî tê nasîn, çalakvan û rojnamevanekî kurd e li Başûrê Kurdistanê.<ref>https://cpj.org/data/people/guhdar-zebari/</ref> Zêbarî yek ji rojnamevan û çalakvanên badînî yên ku bi navê "[[Zîndaniyên Badînan]]" tên nasîn ên ku piştî xwepêşandanên li [[Dihok]] û [[Hewlêr]]ê li dijî kêmkirina mûçeyan û bertîlxweriya siyasî, di sala 2020an de, ji aliyê hêzên ewlehiyê ve hatin binçavkirin. Dûre di 26ê sibata 2021ê de Zêbarî bi şeş sal zîndanê hat cezakirin. Guhdar Zêbarî di 17ê sibata 2024 de ji zîndanê derket û serbest bû.<ref>https://www.amnesty.org/es/documents/mde14/7732/2024/en/</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * https://cpj.org/2024/04/iraqi-kurdish-journalist-guhdar-zebari-is-free-from-prison-but-not-from-threats/ {{şitil}} [[Kategorî:Rojnamevanên kurd]] [[Kategorî:Zindaniyên siyasî yên Badînan]] jy2c30vcvdt8bi3nr24ri8zffkztqav 2102971 2102970 2026-11-10T06:52:01Z Kawa63 105128 /* */ 2102971 wikitext text/x-wiki '''Guhdar Zêbarî''', mîna '''Guhdar Zebari''' jî tê nasîn, çalakvan û rojnamevanekî kurd e li Başûrê Kurdistanê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cpj.org/data/people/guhdar-zebari/ |sernav=Guhdar Zebari |malper=Committee to Protect Journalists |roja-gihiştinê=2026-11-10 |ziman=en-US}}</ref> Zêbarî yek ji rojnamevan û çalakvanên badînî yên ku bi navê "[[Zîndaniyên Badînan]]" tên nasîn ên ku piştî xwepêşandanên li [[Dihok]] û [[Hewlêr]]ê li dijî kêmkirina mûçeyan û bertîlxweriya siyasî, di sala 2020an de, ji aliyê hêzên ewlehiyê ve hatin binçavkirin. Dûre di 26ê sibata 2021ê de Zêbarî bi şeş sal zîndanê hat cezakirin. Guhdar Zêbarî di 17ê sibata 2024 de ji zîndanê derket û serbest bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.amnesty.org/es/documents/mde14/7732/2024/en/ |sernav=Iraq/KRI: Further Information: Journalist Released After Three Years’ Imprisonment: Guhdar Zebari |malper=Amnistía Internacional |tarîx=2024-02-26 |roja-gihiştinê=2026-11-10 |ziman=es}}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * https://cpj.org/2024/04/iraqi-kurdish-journalist-guhdar-zebari-is-free-from-prison-but-not-from-threats/ {{şitil}} [[Kategorî:Rojnamevanên kurd]] [[Kategorî:Zindaniyên siyasî yên Badînan]] 90j0zrb6sepi6hup0ijrixsgst4vrck 0 330445 2102985 2099841 2026-11-10T10:30:18Z MikaelF 935 2102985 wikitext text/x-wiki {{Bêçavkanî|tarîx=çiriya paşîn 2026}} '''Eyaz Kerem''', an jî '''Ayaz Karam''', çalakvan û rojnamevanekî kurd e li Başûrê Kurdistanê. Kerem yek ji rojnamevan û çalakvanên badînî yên ku bi navê "[[Zîndaniyên Badînan]]" tên nasîn ên ku piştî xwepêşandanên li [[Dihok]] û [[Hewlêr]]ê li dijî kêmkirina mûçeyan û bertîlxweriya siyasî, di sala 2020an de, ji aliyê hêzên ewlehiyê ve hatin binçavkirin. Dûre di 26ê sibata 2021ê de Kerem bi şeş sal zîndanê hat cezakirin. Piştî heman du sal û nîv li zîndanê di 17ê adar a 2023an de azad bû. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{şitil}} [[Kategorî:Rojnamevanên kurd]] [[Kategorî:Zindaniyên siyasî yên Badînan]] e65ukj7ydlszx3iq2j7ncwwl9b6cdam 0 330462 2102895 2102115 2026-11-09T18:04:36Z InternetArchiveBot 45060 Add 1 book for [[Wîkîpediya:Dirûvbarîtî]] (20261109sim) #IABot (v2.0.9.7) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 2102895 wikitext text/x-wiki {{multiple image|perrow=2|total_width=300|image1=Andasol Guadix 4.jpg|alt1=Concentrated solar power parabolic troughs in the distance arranged i|image2=Darling_Wind_Farm.jpg|alt2=Wind turbines beside a red dirt road|image3=ThreeGorgesDam-China2009.jpg|alt3=The [[Three Gorges Dam]] on the [[Yangtze River]] in China|image4=Steven's_Croft_Biomass_Plant_-_geograph.org.uk_-_800207.jpg|alt4=Biomass plant in Scotland.|footer=Meselayên enerjiya venûker: konsepta enerjiya rojê li [[Spanya|Spanyayê]]; enerjiya bayê li [[Afrîkaya Başûr]]; [[Bendava Sê Newala]] li ser [[Yangtsê|çemê Yangtseyê]] li [[Çîn]]; biyoenerjî li [[Skotlenda|Îskoçyayê]].}} '''Enerjiya venûker''' (ku jê re '''enerjiya kesk''' jî tê gotin) [[Wize|enerjiya]] ku ji çavkaniyên xwezayî yên venûker tê çêkirin e ku li gorî wexta însanan têne nûkirin. Cureyên enerjiya venûker yên herî zêde têne bikaranîn [[Hêza tavê|enerjiya rojê]], [[enerjiya bayê]], biyoenerjî û [[hîdroenerjî]] ne. [[Komjiyanî|Biyoenerjî]] û [[enerjiya jeotermal]] jî li hin welatan giring in. Sazkirinên enerjiya venûker dikarin mezin an biçûk bin û ji bo deverên bajarî û gundan guncan in. Enerjiya venûker pir caran bi [[Elektrîkîfasyon|elektrîkîfasyonê]] zêdetir re tê bikaranîn. Wê yekê gelek feydeyên xwe hene: elektrîk dikare germî û wesayîtan bi tesîr biguhezîne û di xala xerckirinê de paqij e.<ref>{{cite journal |last1=Armaroli |first1=Nicola |author-link=Nicola Armaroli |last2=Balzani |first2=Vincenzo |author-link2=Vincenzo Balzani |year=2011 |title=Towards an electricity-powered world |journal=[[Energy and Environmental Science]] |volume=4 |issue=9 |pages=3193–3222 |bibcode=2011EnEnS...4.3193A |doi=10.1039/c1ee01249e}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Armaroli |first1=Nicola |last2=Balzani |first2=Vincenzo |year=2016 |title=Solar Electricity and Solar Fuels: Status and Perspectives in the Context of the Energy Transition |journal=[[Chemistry – A European Journal]] |volume=22 |issue=1 |pages=32–57 |bibcode=2016ChEuJ..22...32A |doi=10.1002/chem.201503580 |pmid=26584653}}</ref> Çavkaniyên enerjiya venûker yên guhêrbar ew in ku xwezaya wan guherbar e, wekî enerjiya bayê û enerjiya rojê. Berevajî vê, çavkaniyên enerjiya venûker yên kontrolkirî [[Bendav|hîdroelektrîkiya bendavkirî]], biyoenerjî, an enerjiya jeotermal in. Ji bo ku enerjiyek wekî enerjiya venûker were hesibandin, divê ew çavkaniyeke bêdawî be.<ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/en/climatechange/what-is-renewable-energy |title=What is renewable energy? |website=United Nations |access-date=2026-08-19 |language=en |last=Nations |first=United}}</ref> Ji ber wê yekê, [[enerjiya nukleerî]] wekî enerjiyeke venûker nayê dîtin, ji ber ku ew xwe dispêre sotemeniya ku nayê venûker kirin.<ref>{{Cite web |url=https://www.nhm.ac.uk/discover/quick-questions/is-nuclear-energy-renewable.html |title=Is nuclear energy renewable? {{!}} Natural History Museum |website=www.nhm.ac.uk |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> Di 40 salên borî de, sîstemên enerjiya venûker bi awayekî bilez hem bi tesîrtir û hem jî erzantir bûne.<ref>{{cite web |url=https://www2.deloitte.com/insights/us/en/industry/power-and-utilities/global-renewable-energy-trends.html |title=Global renewable energy trends |website=Deloitte Insights |access-date=28 January 2019 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190129005932/https://www2.deloitte.com/insights/us/en/industry/power-and-utilities/global-renewable-energy-trends.html |archive-date=29 January 2019}}</ref> Piriya mezin a kapasîteya elektrîkê ya nû ya ku li çaraliyê Dunyayê hatiye sazkirin, niha ji çavkaniyên venûker pêk tê.<ref>{{Cite web |url=https://www.irena.org/newsroom/pressreleases/2019/Apr/Renewable-Energy-Now-Accounts-for-a-Third-of-Global-Power-Capacity |title=Renewable Energy Now Accounts for a Third of Global Power Capacity |website=irena.org |date=2 April 2019 |access-date=2 December 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402133504/https://www.irena.org/newsroom/pressreleases/2019/Apr/Renewable-Energy-Now-Accounts-for-a-Third-of-Global-Power-Capacity |archive-date=2 April 2019}}</ref> Di deh salên dawî de, lêçûnên çavkaniyên enerjiya venûker, wekî enerjiya rojê û bayê, bi awayekî berbiçav kêm bûne; ew yek jî wan li hember sotemeniyên fosîl ên kevneşopî pêşbaztir kiriye.<ref>{{Cite web |url=https://www.lazard.com/research-insights/2023-levelized-cost-of-energyplus/ |title=2023 Levelized Cost Of Energy+ |website=www.lazard.com |access-date=2024-06-10 |language=en}}</ref> Li hin herêmên coxrafyayî, enerjiya rojê ([[Sîstema fotovoltaîk|fotovoltaîk]]) an jî enerjiya bayê ya li ser bejahiyê, bûne vebijarkên herî erzan ji bo hilberîna elektrîka venûker.<ref name="IEA Renewables 2020">{{cite report|url=https://www.iea.org/reports/renewables-2020|title=Renewables 2020 Analysis and forecast to 2025|author=IEA|page=12|access-date=27 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426063553/https://www.iea.org/reports/renewables-2020|archive-date=26 April 2021|url-status=live|year=2020}}</ref> Di navbera salên 2011 û 2021ê de, para enerjiya venûker di dabînkirina elektrîkê ya dunyayî de ji %20 derket %28ê. Enerjiya ji roj û bayê sebeba sereke ya vê zêdebûnê bû ku bi hev re ji %2 derket %10ê. Bikaranîna enerjiya fosîl ji %68 daket %62yê.<ref name=":8">{{cite journal |date=14 June 2019 |title=Renewables 2022 |url=https://www.ren21.net/reports/global-status-report/ |journal=Global Status Report |issue=renewable energies |page=44 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190524023106/http://www.ren21.net/status-of-renewables/global-status-report/ |archive-date=24 May 2019 |access-date=5 September 2022}}</ref> Di sala 2025ê de, enerjiya venûker %34ê hilberîna elektrîkê ya dunyayî pêk anî (ku ew rêje di sala 2024ê de %32 bû), û tê texmîn kirin ku heta sala 2030ê ew rêje derbasî %43yê bibe.<ref>{{Cite web |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-review-2026/electricity-supply |title=Electricity supply – Global Energy Review 2026 – Analysis |website=IEA |access-date=2026-09-09 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.iea.org/reports/renewables-2025/renewable-electricity |title=Renewable electricity – Renewables 2025 – Analysis |website=IEA |access-date=2026-09-09 |language=en-GB}}</ref> Li gelek welatan, enerjiya venûker jixwe zêdetirî %20ê tevahiya dabînkirina enerjiyê pêk tîne; hin welat jî zêdetirî nîvê an heta hemû elektrîka xwe ji çavkaniyên venûker bi dest dixin.<ref name=":5">{{Cite journal |last1=Ritchie |first1=Hannah |author-link=Hannah Ritchie |last2=Roser |first2=Max |author2-link=Max Roser |last3=Rosado |first3=Pablo |date=January 2024 |title=Renewable Energy |url=https://ourworldindata.org/renewable-energy |journal=[[Our World in Data]]}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://cleantechnica.com/2021/10/28/some-good-news-10-countries-generate-almost-100-renewable-electricity/ |title=Some Good News: 10 Countries Generate Almost 100% Renewable Electricity |website=CleanTechnica |date=2021-10-28 |access-date=2021-11-22 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211117140228/https://cleantechnica.com/2021/10/28/some-good-news-10-countries-generate-almost-100-renewable-electricity/ |archive-date=17 November 2021 |last=Sensiba |first=Jennifer}}</ref> Motîvasyona sereke ya bikaranîna enerjiya venûker li şûna sotemeniyên fosîl, kêmkirina belavbûna gazên serayê ye ku dibe sebeba [[guherîna avhewayê]]. Bi gelemperî, çavkaniyên enerjiya venûker ji sotemeniyên fosîl pir kêmtir qirêj dikin.<ref name=":2">{{Cite book |title=Renewable energy: a first course |url=https://archive.org/details/renewableenergyf0000ehrl |last1=Ehrlich |first1=Robert |publisher=Taylor & Francis, CRC Press |date=2018 |isbn=978-1-138-29738-8 |edition=2nd |location=Boca Raton London New York |last2=Geller |first2=Harold A. |last3=Geller |first3=Harold}}</ref> Enerjiyên venûker jî ji sotemeniyên fosîl pir kêmtir qirêjiya hewayê çêdikin, tenduristiya giştî baştir dikin, û kêmtir dengdar in.<ref name=":2" /> [[Ajansa Enerjiyê ya Enternasyonal]] texmîn dike ku ji bo ku heta sala 2050ê emîsyonên sifir ên net bi dest bixin, %90 ê elektrîka gerdûnî dê hewce bike ku ji hêla enerjiya nûjenkirî ve were hilberandin.<ref>{{Cite web |url=https://www.iea.org/news/rapid-rollout-of-clean-technologies-makes-energy-cheaper-not-more-costly |title=Rapid rollout of clean technologies makes energy cheaper, not more costly |website=International Energy Agency |date=2024-05-30 |access-date=2024-05-31 |language=en}}</ref> Leza heyî ya berfirehbûna enerjiya venûker ji wê rêjeya pêwîst a li seranserê dunyayê pir dûr e,<ref>{{cite journal |last1=Cherp |first1=Aleh |last2=Vinichenko |first2=Vadim |last3=Tosun |first3=Jale |last4=Gordon |first4=Joel A. |last5=Jewell |first5=Jessica |date=19 July 2021 |title=National growth dynamics of wind and solar power compared to the growth required for global climate targets |journal=Nature Energy |volume=6 |issue=7 |pages=742–754 |bibcode=2021NatEn...6..742C |doi=10.1038/s41560-021-00863-0}}</ref> di nav de ekonomiyên mezin ên bi kapasîteyên darayî yên bilind ên wekî G7 û YE.<ref>{{cite journal |last1=Suzuki |first1=Masahiro |last2=Jewell |first2=Jessica |last3=Cherp |first3=Aleh |date=December 2023 |title=Have climate policies accelerated energy transitions? Historical evolution of electricity mix in the G7 and the EU compared to net-zero targets |journal=Energy Research & Social Science |volume=106 |bibcode=2023ERSS..10603281S |doi=10.1016/j.erss.2023.103281 |hdl-access=free |article-number=103281 |hdl=20.500.14018/14250}}</ref> Belavkirina enerjiya venûker hîn jî rastî astengan tê; bi taybetî alîkariyên darayî yên ji bo [[Sotemeniya fosîl|sotemeniyên fosîl]],<ref>{{cite journal |last1=Timperley |first1=Jocelyn |date=21 October 2021 |title=Why fossil fuel subsidies are so hard to kill |journal=Nature |volume=598 |issue=7881 |pages=403–405 |bibcode=2021Natur.598..403T |doi=10.1038/d41586-021-02847-2 |pmid=34671143 |doi-access=free}}</ref> xebatên [[lobîîzmê]] yên ji aliyê dabînkerên heyî yên enerjiyê ve,<ref>{{cite journal |last1=Lockwood |first1=Matthew |last2=Mitchell |first2=Catherine |last3=Hoggett |first3=Richard |date=May 2020 |title=Incumbent lobbying as a barrier to forward-looking regulation: The case of demand-side response in the GB capacity market for electricity |journal=Energy Policy |volume=140 |bibcode=2020EnPol.14011426L |doi=10.1016/j.enpol.2020.111426 |hdl-access=free |article-number=111426 |hdl=10871/120327}}</ref> û nerazîbûna herêmî ya li hemberî bikaranîna axê ji bo tesîsên enerjiya venûker.<ref>{{Cite journal |last1=Susskind |first1=Lawrence |last2=Chun |first2=Jungwoo |last3=Gant |first3=Alexander |last4=Hodgkins |first4=Chelsea |last5=Cohen |first5=Jessica |last6=Lohmar |first6=Sarah |date=June 2022 |title=Sources of opposition to renewable energy projects in the United States |journal=Energy Policy |language=en |volume=165 |bibcode=2022EnPol.16512922S |doi=10.1016/j.enpol.2022.112922 |doi-access=free |article-number=112922}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |url=https://www.iea.org/reports/net-zero-by-2050 |title=Net Zero by 2050 – Analysis |website=IEA |date=18 May 2021 |access-date=2023-03-19 |language=en-GB}}</ref> Mîna hemû çalakiyên madenê, derxistina [[Mîneral|mîneralan]] ku ji bo gelek teknolojiyên enerjiya venûker pêwîst in jî, dibe sebeba zirarên hawirdorî.<ref>{{Cite web |url=https://www.pbs.org/newshour/science/mining-is-necessary-for-the-green-transition-heres-why-experts-say-we-need-to-do-it-better |title=Mining is necessary for the green transition. Here's why experts say we need to do it better |website=PBS NewsHour |date=2023-12-01 |access-date=2024-05-31 |language=en-us |last=Isaacs-Thomas |first=Bella}}</ref> Hin kes [[enerjiya nukleerî]] jî wekî çavkaniyeke enerjiya venûker dibînin; her çend ew mesele cihê nîqaşê be jî, ji ber ku enerjiya nukleerî pêdivî bi derxistina [[Uryanyûm|uryanyûmê]] heye, çavkaniyeke ku nayê venûker kirin. == Nêrîna giştî == {{multiple image|total_width=400|image1=1990- Renewable energy production, by source.svg|caption1=Çavkaniyên enerjiyê yên venûker, bi taybetî enerjiya rojê (fotovoltaîk) û enerjiya bayê, beşeke her ku diçe zêdetir a elektrîkê hildiberînin.<ref name=EmberElectricityProduction_2022>{{cite web |title=Electricity production by source, World |url=https://ourworldindata.org/grapher/electricity-prod-source-stacked |publisher=Our World in Data, crediting Ember |archive-url=https://web.archive.org/web/20241201191439/https://ourworldindata.org/grapher/electricity-prod-source-stacked |archive-date=1 December 2024 |url-status=live}} OWID credits "Source: Ember's Yearly Electricity Data; Ember's European Electricity Review; Energy Institute Statistical Review of World Energy".</ref>|image2=Global Energy Consumption.svg|caption2=Her çend çavkaniyên enerjiyê yên nûjenbar bi lez zêde dibin jî, komir, [[Neft|petrol]] û gaza xwezayî hîn jî çavkaniyên sereke yên enerjiyê li Dunyayê ne.<ref name=GlobalCarbonBudget_2025>{{cite web |title=GCB 2025 |url=https://globalcarbonbudget.org/gcb-2025/ |publisher=Global Carbon Budget |archive-url=https://web.archive.org/web/20260208191859/https://globalcarbonbudget.org/gcb-2025/ |archive-date=8 February 2026 |date=2026 |url-status=live}} GCB links to downloadable data at {{cite web |title=Figures from the Global Carbon Budget 2025 / 34: Global energy use by category |url=https://robbieandrew.github.io/GCB2025/ |publisher=CICERO Center for International Climate Research |archive-url=https://web.archive.org/web/20260301111528/https://robbieandrew.github.io/GCB2025/ |archive-date=1 March 2026 |date=2026 |url-status=live}}</ref>}} === Terîf === Enerjiya venûker bi gelemperî wekî enerjiya ku ji diyardeyên xwezayî yên ku bi berdewamî diqewimin tê fêmkirin. [[Ajansa Enerjiyê ya Enternasyonel]] wê wekî "enerjiya ku ji prosesên xwezayî tê wergirtin ku bi rêjeyek zûtir ji ya ku tê xerckirin têne nûkirin" terîf dike. [[Hêza tavê|Qûweta rojê]], [[Hêza bayê|qûweta bayê]], [[hîdroelektrîk]], [[enerjiya jeotermal]] û [[biyoenerjî]] bi berfirehî têne pejirandin ku celebên sereke yên enerjiya venûker ne. Enerjiya venûker pir caran di çar waran de cihê sotemeniyên kevneşopî digire: [[hilberîna elektrîkê]], germkirina ava germ/cîh, veguhastin û karûbarên enerjiyê yên gundan (ji derveyî torê).{{sfn|REN21 Renewables Global Status Report|2010}} Her çend nêzî hemû şêweyên enerjiya venûker ji sotemeniyên fosîl pir kêmtir emisyonên karbonê çêdikin jî, ew terim ne hevmane ye bi enerjiya kêm-karbonî. Hin çavkaniyên enerjiyê yên ne-venûker, wek enerjiya nukleerî, nêzîkî qet emisyonan çênakin, di eynî wextê de hin çavkaniyên enerjiya venûker dikarin pir karbon-zêde bikar bînin, wek şewitandina biyoenerjiyê heke bi çandina nebatên nû neyê telafîkirin.<ref name=":22">{{Cite book |title=Renewable energy: a first course |url=https://archive.org/details/renewableenergyf0000ehrl |last1=Ehrlich |first1=Robert |publisher=Taylor & Francis, CRC Press |date=2018 |isbn=978-1-138-29738-8 |edition=2nd |location=Boca Raton London New York |last2=Geller |first2=Harold A. |last3=Geller |first3=Harold}}</ref> Enerjiya venûker ji enerjiya domdar jî cuda ye, têgeheke bêtir abstrakt e ku hewl dide çavkaniyên enerjiyê li gorî tesîra wan a daîmî ya giştî li ser nifşên pêşerojê yên însanan kom bike. Mesela, biyoenerjî pir caran bi daristanên ne-domdar ve girêdayî ye. === Rola wê di çareserkirina guherîna avhewayê de === Wekî beşek ji hewldana gerdûnî ya ji bo sinordarkirina guherîna avhewayê, piriya welatan soz dane ku emîsyonên gazên serayê sifir bikin. Di pratîkê de, ew tê vê maneyê ku sotemeniyên fosîl gav bi gav werin rakirin û li şûna wan çavkaniyên enerjiyê yên kêm-emîsyon hebin. Ew prosesa pir pêwîst ku wekî "guhertinên karbona kêm" tê binavkirin,<ref name="Suzuki et al. 2023">{{cite journal |last1=Suzuki |first1=Masahiro |last2=Jewell |first2=Jessica |last3=Cherp |first3=Aleh |date=December 2023 |title=Have climate policies accelerated energy transitions? Historical evolution of electricity mix in the G7 and the EU compared to net-zero targets |journal=Energy Research & Social Science |volume=106 |bibcode=2023ERSS..10603281S |doi=10.1016/j.erss.2023.103281 |hdl-access=free |article-number=103281 |hdl=20.500.14018/14250}}</ref> berevajî prosesên din ên veguheztinê yên ku lêzêdekirina enerjiyê jî di nav de ne, divê gelek caran were lezandin da ku guherîna avhewayê bi serkeftî were kêmkirin.<ref name="Suzuki et al. 2023" /> Di [[Konferansa Guherîna Avhewayê ya Neteweyên Yekbûyî ya 2023yê]] de, nêzîkî sê çaran welatên Dunyayê armanc danî ku kapasîteya enerjiya venûker heta sala 2030ê sê qat zêde bikin.<ref>{{Cite news |date=December 19, 2023 |title=COP28: New deals and evasive tactics |url=https://impact.economist.com/sustainability/cop28-new-deals-and-evasive-tactics |access-date=2024-04-04 |newspaper=The economist |language=en-gb}}</ref> [[Yekîtiya Ewropayê]] di sala 2022yê de armanc kir ku heta eynî salê %40ê elektrîka xwe ji çavkaniyên venûker hilberîne,<ref>{{Cite news |last=Abnett |first=Kate |date=2022-04-20 |title=European Commission analysing higher 45% renewable energy target for 2030 |url=https://www.reuters.com/world/europe/european-commission-analysing-higher-45-renewable-energy-target-2030-2022-04-20/ |access-date=2022-04-29 |work=[[Reuters]] |language=en}}</ref> û heta sala 2025ê, %47ê hilberîna elektrîkê ya YEyê ji çavkaniyên venûker bû.<ref>{{Cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20260319-2 |title=47% of EU’s electricity came from renewables in 2025 |website=ec.europa.eu |date=2026-03-19 |access-date=2026-07-21 |language=en-GB}}</ref> === Faydeyên din === Enerjiya venûker li seranserê Dunyayê bi awayekî wekhevtir belav bûye, berevajî sotemeniyên fosîlî ku tenê di hejmareke sinorkirî ya welatan de kom bûne.<ref>{{cite journal |last1=Overland |first1=Indra |last2=Juraev |first2=Javlon |last3=Vakulchuk |first3=Roman |date=November 2022 |title=Are renewable energy sources more evenly distributed than fossil fuels? |journal=Renewable Energy |volume=200 |pages=379–386 |bibcode=2022REne..200..379O |doi=10.1016/j.renene.2022.09.046 |hdl-access=free |hdl=11250/3033797}}</ref> Herwiha, bi kêmkirina qirêjiya hewayê ya ku ji ber şewitandina sotemeniyên fosîlî çêdibe, faydeyên tenduristiyê jî peyda dike. Tê texmînkirin ku teserûfa potansiyel a li ser lêçûnên lênêrîna tenduristiyê li ser asta Dunyayê, salane digihîje trilyon dolarî.<ref>{{Cite journal |last1=Scovronick |first1=Noah |last2=Budolfson |first2=Mark |last3=Dennig |first3=Francis |last4=Errickson |first4=Frank |last5=Fleurbaey |first5=Marc |last6=Peng |first6=Wei |last7=Socolow |first7=Robert H. |last8=Spears |first8=Dean |last9=Wagner |first9=Fabian |date=2019-05-07 |title=The impact of human health co-benefits on evaluations of global climate policy |journal=Nature Communications |volume=10 |issue=1 |page=2095 |bibcode=2019NatCo..10.2095S |doi=10.1038/s41467-019-09499-x |pmc=6504956 |pmid=31064982 |doi-access=free}}</ref> === Navberdarî === [[File:20240706_Energy_storage_-_renewable_energy_-_battery_-_100_ms.gif|girêdan=https://en.wikipedia.org/wiki/File:20240706_Energy_storage_-_renewable_energy_-_battery_-_100_ms.gif|thumb|Enerjiya ji ronahiya rojê an çavkaniyên din ên enerjiyê yên venûker, ji bo hilanînê di amûrên wekî pîlên elektrîkê de, vediguhere enerjiya potansiyel. Ew enerjiya potansiyel a hilanî, paşê vediguhere elektrîkê û tevlî tora elektrîkê dibe; ew yek di wexteke de pêk tê ku çavkaniya enerjiyê ya bingehîn jî ne hazir be.]] [[File:Renewables_need_flexible_backup_not_baseload.png|girêdan=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Renewables_need_flexible_backup_not_baseload.png|thumb|Qûweta texmînkirî ya enerjiyê di hefteyekê de, di gulana 2012 û gulan 2020ê de li [[Almanya|Almanyayê]]; ew yek guherbariya di enerjiya roj û bayê de, hem di navbera rojan de û hem jî di navbera mehan de, temsîl dide.]] Du formên herî giring ên enerjiya venûker, roj û bayê, çavkaniyên enerjiyê yên navber in: ew bi berdewamî peyda nabin ku di encamê de [[Faktora kapasîtey|faktorên kapasîteya]] kêmtir dibin. Berevajî vê, santralên elektrîkê yên sotemeniya fosîl, santralên nukleerî û hîdroelektrîk bi gelemperî dikarin tam mîqdara enerjiya ku toreke elektrîkê di wextek diyarkirî de hewce dike hilberînin. Enerjiya rojê tenê di nav rojê de dikare were girtin, û bi îdeal di şert û mercên bê ewr de. Hilberîna enerjiya bayê ne tenê roj bi roj, lê heta meh bi meh jî dikare bi giringî biguhere.<ref>{{Cite book |title=Long-term wind power variability |last=Wan |first=Y. H. |publisher=[[National Renewable Energy Laboratory]] |date=January 2012 |language=en |url=https://www.nrel.gov/docs/fy12osti/53637.pdf}}</ref> Ew yek wexta ku ji sotemeniyên fosîl dûr dikevin dibe sebeba dijwarîyê: daxwaza enerjiyê dê pir caran ji ya ku çavkaniyên venûker dikarin peyda bikin bilindtir an kêmtir be.<ref name="Olauson 16175">{{cite journal |last1=Olauson |first1=Jon |last2=Ayob |first2=Mohd Nasir |last3=Bergkvist |first3=Mikael |last4=Carpman |first4=Nicole |last5=Castellucci |first5=Valeria |last6=Goude |first6=Anders |last7=Lingfors |first7=David |last8=Waters |first8=Rafael |last9=Widén |first9=Joakim |date=7 November 2016 |title=Net load variability in Nordic countries with a highly or fully renewable power system |journal=Nature Energy |volume=1 |issue=12 |bibcode=2016NatEn...116175O |doi=10.1038/nenergy.2016.175 |article-number=16175}}</ref> Di çaxa merkez de, ew guherbarî dibe ku hewce bike ku hin santralên elektrîkê yên bi gazê dixebitin an jî hilberîna din a belavkirinê li ser rewşa amade bimînin<ref>{{Cite web |url=https://www.eenews.net/articles/can-u-s-phase-out-natural-gas-lessons-from-the-southeast/ |title=Can U.S. phase out natural gas? Lessons from the Southeast |website=E&E News |date=2021-12-08 |access-date=2022-05-02 |language=en-US |last=Swartz |first=Kristi E.}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://news.sky.com/story/climate-change-phase-out-gas-power-by-2035-say-businesses-including-nestle-thames-water-co-op-12415528 |title=Climate change: phase out gas power by 2035, say businesses including Nestle, Thames Water, Co-op |website=Sky News |access-date=2022-05-02 |language=en}}</ref> heta ku têra hilanîna enerjiyê, bersiva daxwazê, başkirina torê, an jî qûweta barkirina bingehîn ji çavkaniyên ne-navber hebe. Di wexta dirêj de, hilanîna enerjiyê rêyek giring e ji bo çareserkirina navberbûnê.<ref>{{Cite web |url=https://www.vox.com/energy-and-environment/2018/11/30/17868620/renewable-energy-power-grid-architecture |title=Clean energy technologies threaten to overwhelm the grid. Here's how it can adapt. |website=Vox |date=2018-11-30 |access-date=2024-04-20 |language=en |last=Roberts |first=David}}</ref> Bikaranîna çavkaniyên enerjiya venûker yên cihêreng û torên jîr jî dikare bibe alîkar ku dabînkirin û daxwazê ​​​​bênavber were hevseng kirin.<ref>{{Cite news |title=AI and other tricks are bringing power lines into the 21st century |url=https://www.economist.com/business/2024/05/05/ai-and-other-tricks-are-bringing-power-lines-into-the-21st-century |access-date=2024-05-12 |newspaper=The Economist}}</ref> Girêdana sektora hilberîna enerjiyê bi sektorên din re dibe ku nermbûnê zêde bike: mesela sektora veguhastinê dikare bi barkirina wesayîtên elektrîkê û şandina elektrîkê ji wesayîtê bo torê were girêdan.<ref>{{cite journal |last1=Ramsebner |first1=Jasmine |last2=Haas |first2=Reinhard |last3=Ajanovic |first3=Amela |last4=Wietschel |first4=Martin |date=July 2021 |title=The sector coupling concept: A critical review |journal=WIREs Energy and Environment |volume=10 |issue=4 |bibcode=2021WIREE..10E.396R |doi=10.1002/wene.396 |article-number=e396}}</ref> Bi eynî awayî sektora pîşesaziyê dikare bi hîdrojena ku bi elektrolîze tê hilberandin were girêdan,<ref>{{Cite web |url=https://www.wartsila.com/insights/article/4-questions-on-sector-coupling |title=4 questions on sector coupling |website=Wartsila.com |access-date=2022-05-15 |language=en}}</ref> û sektora avahiyan jî bi hilanîna enerjiya germî ji bo germkirin û sarkirina cihê were girêdan.<ref>{{Cite web |url=https://energypost.eu/intelligent-flexible-sector-coupling-in-cities-can-double-the-potential-for-wind-and-solar/ |title=Intelligent, flexible Sector Coupling in cities can double the potential for Wind and Solar |website=Energy Post |date=2021-12-16 |access-date=2022-05-15 |language=en-GB |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527191915/https://energypost.eu/intelligent-flexible-sector-coupling-in-cities-can-double-the-potential-for-wind-and-solar/ |archive-date=27 May 2022}}</ref> Avakirina kapasîteya zêde ji bo hilberîna bayê û rojê dikare bibe alîkar ku hilberîna elektrîkê ya têrker were misoger kirin, tewra di hewaya xirab de jî. Di hewaya çêtirîn de, dibe ku hewce be ku hilberîna enerjiyê were kêm kirin eger ne gengaz be ku elektrîka zêde were bikaranîn an hilanîn.<ref>{{Cite book |title=World Energy Outlook 2020 |last=IEA |author-link=International Energy Agency |publisher=International Energy Agency |year=2020 |page=109 |isbn=978-92-64-44923-7 |url=https://www.iea.org/reports/world-energy-outlook-2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822044327/https://www.iea.org/reports/world-energy-outlook-2020 |archive-date=22 August 2021 |url-status=live}}</ref> ==== Hilanîna enerjiya elektrîkê ==== Hilanîna enerjiya elektrîkê komek metodên ku ji bo hilanîna enerjiya elektrîkê têne bikaranîn e. Enerjiya elektrîkê di wextên ku hilberîn (bi taybetî ji çavkaniyên navber ên wekî [[enerjiya bayê]], [[enerjiya geliyê]], [[enerjiya rojê]]) ji xerckirinê zêdetir dibe de tê hilanîn, û wexta ku hilberîn ji xerckirinê kêmtir dibe vedigere torê. Hîdroelektrîk a hilanîna pompê ji %85 zêdetir ji hemî hilanîna qûweta rojê pêk tîne.<ref>{{Cite web |url=https://www.iea.org/reports/hydropower-special-market-report |title=Hydropower Special Market Report – Analysis |website=IEA |date=30 June 2021 |access-date=2022-01-31}}</ref> Pîl her ku diçe ji bo hilanînê û karûbarên alîkar ên torê<ref>{{Cite web |url=https://www.energy-storage.news/what-role-is-large-scale-battery-storage-playing-on-the-grid-today/ |title=What role is large-scale battery storage playing on the grid today? |website=Energy Storage News |date=2022-05-05 |access-date=2022-05-09 |language=en-US}}</ref> û ji bo hilanîna navmalî têne bikaranîn.<ref>{{Cite web |url=https://www.vox.com/recode/23057167/home-battery-tesla-powerwall-biden |title=These batteries work from home |website=[[Vox (website)|Vox]] |date=2022-05-05 |access-date=2022-05-09 |language=en |last=Heilweil |first=Rebecca}}</ref> [[Hîdrojena kesk]] ji hêla lêçûnên sermayeyê ve li gorî hîdroelektrîk an pîlên pompê metodek ekonomiyê a hilanîna enerjiya venûker ya wextdirêj e.<ref>{{Cite news |last=Lipták |first=Béla |date=January 24, 2022 |title=Hydrogen is key to sustainable green energy |url=https://www.controlglobal.com/home/article/11288951/hydrogen-is-key-to-sustainable-green-energy |access-date=February 12, 2023 |work=Control}}</ref> ==== Ewlekariya dabînkirina enerjiyê ==== Du çavkaniyên sereke yên enerjiya venûker, enerjiya rojê û enerjiya bayê, bi gelemperî di mîmariya hilberîna belavkirî de têne bikaranîn ku faydeyên taybetî pêşkêş dike û bi xetereyên taybetî re tê.<ref>{{Cite journal |last1=Gordon |first1=Samuel |last2=McGarry |first2=Connor |last3=Bell |first3=Keith |date=2022 |title=The growth of distributed generation and associated challenges: A Great Britain case study |journal=IET Renewable Power Generation |language=en |volume=16 |issue=9 |pages=1827–1840 |bibcode=2022IRPG...16.1827G |doi=10.1049/rpg2.12416 |doi-access=free}}</ref> Xetereyên giring bi merkezkirina %90ê ji zincîrên dabînkirinê li welatekî yekane (Çîn) di sektora fotovoltaîk de ve girêdayî ne.<ref>{{Cite web |url=https://ecfr.eu/publication/trust-and-trade-offs-how-to-manage-europes-green-technology-dependence-on-china/ |title=Trust and trade-offs: How to manage Europe's green technology dependence on China |website=ECFR |date=2024-05-29 |access-date=2024-12-12 |language=en-GB |last1=Lipke |first1=Alexander |last2=Oertel |first2=Janka |last3=O'Sullivan |first3=Daniel}}</ref> Sazkirina girseyî ya veguherînerên qûweta fotovoltaîk bi kontrola ji dûr ve, qelsiyên ewlehiyê û deriyên paşîn dibe sebeba êrîşên sîber ku dikarin hilberîna ji milyonan panelên nemerkezî yên fizîkî neaktîv bikin, di encamê de bi sedan [[Watt|gîgawatt]] qûweta sazkirî ji torê di yek kêliyê de winda dibin.<ref>{{Cite news |date=2024-12-12 |title=Hacking Rooftop Solar Is a Way to Break Europe's Power Grid |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-12-12/europe-s-power-grid-vulnerable-to-hackers-exploiting-rooftop-solar-panels |access-date=2024-12-12 |work=Bloomberg.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://berthub.eu/articles/posts/the-gigantic-unregulated-power-plants-in-the-cloud/ |title=The gigantic and unregulated power plants in the cloud |website=Bert Hubert's writings |date=2024-08-19 |access-date=2024-12-12}}</ref> Êrîşên bi wî rengî bi rêya qelsiyên di sîstemên wan ên kontrol û çavdêriya ji dûr ve de, zeviyên enerjiya bayê hedef girtine.<ref>{{Cite web |url=https://theconversation.com/how-cyberattacks-on-offshore-wind-farms-could-create-huge-problems-238165 |title=How cyberattacks on offshore wind farms could create huge problems |website=The Conversation |date=2024-09-05 |access-date=2024-12-12 |language=en-US |last=Tam |first=Kimberly}}</ref> Rêbernameya NIS2 ya ewropî bi berfirehkirina çarçoveya rêziknameyên ewlehiya sîber li bazara hilberîna enerjiyê qismî bersivê dide wan pirsgirêkan.<ref>{{Cite web |url=https://www.pv-magazine.com/2024/07/12/solarpower-europe-calls-for-stronger-cybersecurity-measures/ |title=SolarPower Europe calls for stronger cybersecurity measures |website=pv magazine International |date=2024-07-12 |access-date=2024-12-12 |language=en-US}}</ref> Analîzên dawî temsîl didin ku kapasîteya fotovoltaîk a rojê ya gerdûnî di sala 2024ê de ji 1 terawatt derbas bû, bi qasî %6-7 ji dabînkirina elektrîkê ya Dunyayê peyda dike.<ref>{{Cite journal |last=Smith |first=J. |year=2024 |title=Global solar PV capacity surpassed 1 TW |journal=Nature Energy |volume=9 |issue=3 |pages=210–218 |doi=10.1038/s41560-024-00001-x |doi-broken-date=21 November 2025}}</ref> Binesaziya enerjiya venûker jî ji bûyerên hewayê yên dijwar ên bi [[guherîna avhewayê]] ve girêdayî, wekî pêlên germê, şewatên daristanan, bahozên dijwar û lehiyê, her ku diçe xeternaktir dibe. Di şert û mercên germî an dûmanê yên dirêj de, dibe ku zeviyên enerjiya rojê kêm hilberînê bibînin, di eynî wextê de dibe ku turbînên bayê di wexta bûyerên bayê bilind de hewce bikin ku werin girtin an jî ji ber qeşa an aktîvîteya pêlan zirarê bibînin. Ew stresên têkildarî avhewayê dikarin li herêmên ku parên wan ên enerjiyên modern ên guhêrbar zêde ne, berdewamiya dabînkirina elektrîkê tehdît bikin. Di encamê de, hikûmet û operatorên şebekeyan standardên berxwedana avhewayê dipejirînin, binesaziyê xurt dikin, û protokolên bersiva awarte pêş dixin da ku ewlehiya enerjiyê di bin şert û mercên hewayê yên pir caran û giran de biparêzin.<ref>{{Cite web |url=https://www.swissre.com/institute/research/topics-and-risk-dialogues/climate-and-natural-catastrophe-risk/climate-change-solar-power.html?utm |title=Catching the sun: Adapting solar power to the challenges of climate change {{!}} Swiss Re |website=www.swissre.com |date=2024-07-17 |access-date=2025-11-13 |language=en}}</ref> == Çavkaniyên enerjî yên venûker == === Enerjiya rojê === Roj miqdarek pir mezin [[Wize|enerjiyê]] derdixe ku ew enerjî di şiklê tîrêjên rojê ([[Tîrêja karebayî-asinrevayî|tîrêjên elektromanyetîk]]) de digihîje Dunyayê. [[Hevsengiya germahiya cîhanê|Qûweta ku ji Rojê ber bi Dunyayê ve tê belavkirin]], nêzî 174 PW (petawatt) e. Nêzî %30 ji van tîrêjan vedigerin (tên vegerandin); ew tê wê maneyê ku bi qasî 122 PW digihîje Dunyayê (atmosfer û rûyê wê). Ew jî salê dike nêzî 1,070 EWh (eksawatt-saet) ku ww yek niha bi qasî 7,500 qatê hewcedariya salane ya enerjiyê ya Dunyayê ye. Enerjiya rojê dikare bi gelek awayan, hem rasterast û hem jî nerasterast, were bikaranîn. Bikaranîna rasterast bi rêya [[sîstemên fotovoltaîk]] û girtina [[Hêza tavê|germahiya rojê]] pêk tê. Wekî din, enerjiya rojê ya ku ji hêla atmosfer û rûyê Erdê ve tê kişandin dibe sebeba enerjiya mekanîkî, kînetîk û [[Enerjiya potansiyel|potansiyel]]. Enerjiya potansiyel wexta ku prosesên atmosferîk avê vediguhezînin bilindahiyên bilindtir çêdibe. Enerjiya rojê di eynî wextê de bi rêya prosesên meteorolojîk ên di atmosferê de bayê jî çêdike. Ew ba, girseyên hewayê yên tevger, enerjiya kînetîk (enerjiya bayê) dihewînin û li ser okyanûsan tîrêjan diafirînin (enerjiya pêlan). Nebat di wexta [[Fotosentez|fotosentezê]] de tîrêjên rojê digirin, wê wekî komheyatê saz dikin ku paşê dikare ji bo veguherîna enerjiyê were bikaranîn. Bikaranîna germahiya hawirdorê, bi rêya pompên germê yên bi koleksiyonên jeotermal ên kêm kûr ve girêdayî an jî bi rêya sîstemên pompên germê yên hewa-bi-hewa, jî wekî celebek enerjiya rojê tê hesibandin. Di prensîbê de, enerjiya rojê ne tenê rasterast, lê herwiha bi awayekî nerasterast jî, di şiklê bioenerjî, enerjiya bayê û enerjiya avê de, dikare were bikaranîn. [[Wêne:Aufgerichtetesholz.jpg|thumb|Êzing]] * Enerjiya rojê ** Fotovoltaîk ([[Sîstema Fotovoltaîk|sîstema Fotovoltaîk]]) ** Germahiya rojê ** Germahiya kîmyayî ** Santrala hilkişîna ba * [[Biyoenerjî]] (ji cureyên çeşîd ên [[Komjiyanî|komheyatan]] pêk tê) ** [[Êzing]] ** [[Sotîmeniya Rûna Nebatî|Rûna Nebatê]] ** [[Biyodîzel]] ** [[Etanol|Biyoetanol]] ** [[Biyogaz]] ** [[Biyohîdrojên]] ** Qûweta maskûleyê ([[çûyîn]], [[Duçerxe|bîsîklet]], hwd.) *[[Qûweta hîdrojên]] ** [[Bendav]] ** Santralên hîdroelektrîkê yên li ser herika çeman, aşên avê, turbînên herika çeman (yên li ser şamandiran hatine bicihkirin) ** Enerjiya pêlên deryayê ** Enerjiya herikên deryayê ** Enerjiya termal a deryayê ** Santrala osmotîk (ku cudahiya asta xwêbûnê ya di navbera ava şirîn û ava şor de bikar tîne) ** Aşên bi çakûçên mekanîkî (yên bi qûweta avê dişuxilîn) ** Çerxên bilindkirina avê, makîneyên bi qûweta avê dişuxilîn, pompên hîdrolîk * [[Enerjiya bayê]] ** [[Turbîna bayê]] ** [[Qûweta baya firî]] ** [[Aşê bayê]] ** [[Kêştîya badbanî]] === Enerjiya jeotermal === Germahiya ku di nava Dinyayê de hatiye hilanîn, beşek jê ji germahiya mayî ya ji wexta çêbûna Erdê tê. Herwiha, germahî bi awayekî berdewam ji ber [[Hilweşîna radyoaktîvîtê|hilweşîna radyoaktîf]] a [[nuklîdên destpêkê]], û herwiha ji ber qûwetên kêşana heyv û rojê ku dibin sebeba hêrsînê di navbera tebeqeya hişk a Dinyayê û navika wê ya şile de, çêdibe. Ew germahî dikare ji bo armancên germkirinê (bi pirî bi rêya enerjiya jeotermal a nêzî rûyê Erdê) an jî ji bo hilberîna elektrîkê (bi gelemperî bi rêya enerjiya jeotermal a kûr) were bikaranîn. === Tevgerên gerstêrkan û gravîtasyon === Qûweta gravîtasyonê ya [[Roj (stêrk)|Roj]], [[Heyv]] û cismên din ên ezmanî di hundir û li ser Erdê ku dizivire de kelandinê çêdike; ew proses veguherîna enerjiyê yawaş leza zivirîna Erdê yawaş dike. Herikînên ku çêdibin dikarin wekî enerjiya mekanîkî ji hêla santralên elektrîkê yên kelandinê û santralên elektrîkê yên herikîna deryayî ve werin bikaranîn. Wekî din, ew qûwetên gravîtasyonê dibin sebeba deformasyona laşê Erdê ku dibe sebeba xişandinê di nav Erdê hişk û navika derve ya şil de - prosesek ku germahiyek zêde dide hundurê Erdê. Qûweta ku bi rêya vê xişandinê tê belavkirin bi qasî 2.5 terawat (TW) ye, û potansiyela ku ji hêla aborî ve tê bikaranîn bi qasî %9 ji wê hejmarê tê texmîn kirin. Di vê çarçoveyê de, enerjiya mekanîkî ji têkiliyên bi şêwazên [[Hewa|hewayê]] re jî derdikeve holê ku enerjiya wê bi awayekî nerasterast bi rêya santralên hîdroelektrîk û bayê tê girtin. == Civat û kultur == {{multiple image|total_width=400|image1=Most_people_say_countries_should_back_renewable_energy_to_fight_climate_change.jpg|caption1=Piraniya beşdarên anketê li Ewropayê ji bo şerê li dijî guherîna avhewayê piştgiriyê didin enerjiya venûker.<ref>{{Cite book |author=European Investment Bank |url=https://www.eib.org/en/publications/the-eib-climate-survey-2021-2022 |title=The EIB Climate Survey 2021-2022 - Citizens call for green recovery |date=2022-04-20 |publisher=European Investment Bank |isbn=978-92-861-5223-8 |language=EN}}</ref>|image2=2023 European Investment Bank climate survey.svg|caption2=Beşdarên anketê li Dewletên Yekbûyî, li gorî yên li Yekîtiya Ewropayê û Çînê, veberhênana di warê enerjiya venûker de wekî teklîfeke kêmtir giring dîtin.<ref name=EIBsurvey_2023>{{cite web |title=The EIB Climate Survey, Fifth Edition |url=https://www.eib.org/files/publications/20230098_climate_survey_europe_en.pdf |publisher=European Investment Bank |archive-url=https://web.archive.org/web/20251224073145/https://www.eib.org/files/publications/20230098_climate_survey_europe_en.pdf |archive-date=24 December 2025 |page=9 |doi=10.2867/055829 |date=2023 |url-status=live}}</ref>}}Santralên enerjiya rojê dikarin bi [[axa çandiniyê]] re pêşbaziyê bikin, di eynî çaxê de [[Parka bayê|parkên bayê]] yên li ser peravê pir caran ji ber fikarên estetîkî û deng bi dijberiyê re rûbirû dimînin. Dijberên wisa pir caran wekî [[NIMBY]] têne binav kirin ("ne di bexçeya min"). Hin jîngehparêz ji pevçûnên kujer ên çûk û şevşevokan bi turbînên bayê re nîgeran in.<ref>{{Cite news |last=Hogan |first=Brianne |date=3 March 2020 |title=Is it possible to build wildlife-friendly windfarms? |url=https://www.bbc.com/future/article/20200302-how-do-wind-farms-affect-bats-birds-and-other-wildlife |work=BBC}}</ref> Herçend protestoyên li dijî parkên bayê yên nû carinan li çaraliyê Dunyayê çêdibin jî, anketên herêmî û miletî bi gelemperî piştgiriyek berfireh ji bo enerjiya rojê û bayê dibînin.<ref>{{Cite web |url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2021/06/08/most-americans-support-expanding-solar-and-wind-energy-but-republican-support-has-dropped/ |title=Most Americans support expanding solar and wind energy, but Republican support has dropped |website=Pew Research Center |date=8 June 2021 |access-date=31 May 2024 |language=en-US |last=Spencer |first=Brian Kennedy and Alison}}</ref> Dijberên enerjiya venûker carinan ji pîşesaziya sotemeniya fosîl piştgirî werdigirin û agahdariya xelet belav dikin da ku piştgiriya raya giştî ji bo enerjiya venûker têk bibin.<ref name="cb20250828">{{cite news |last1=Gabbatiss |first1=Josh |last2=Lempriere |first2=Molly |date=28 August 2025 |title=Factcheck: 16 misleading myths about solar |url=https://interactive.carbonbrief.org/factcheck/solar/index.html |access-date=5 July 2026 |work=[[Carbon Brief]] |language=en-GB}}</ref> Enerjiya bayê ya ku ji hêla civakê ve tê xwedîkirin carinan wekî rêyek ji bo zêdekirina piştgiriya herêmî ji bo parkên bayê tê pêşniyar kirin. Belgeyek Hikûmeta Keyaniya Yekbûyî ya 2011ê diyar kir ku "proje bi gelemperî îhtîmala serkeftinê zêdetir e, eger piştgiriya wan a giştî ya berfireh û razîbûna civakên herêmî hebe. Ew tê wê maneyê ku hem gotin û hem jî beşdarbûn ji civakan re were dayîn." Di salên 2000î û destpêka salên 2010î de, gelek projeyên enerjiya venûker li [[Almanya]], [[Swêd]] û [[Danîmarka|Danîmarkayê]] ji hêla civakên herêmî ve, bi taybetî bi rêya avahiyên kooperatîf, xwedî bûn.<ref>Morris C & Pehnt M, [http://energytransition.de/wp-content/themes/boell/pdf/German-Energy-Transition.pdf German Energy Transition: Arguments for a Renewable Energy Future] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130403005225/http://energytransition.de/wp-content/themes/boell/pdf/German-Energy-Transition.pdf|date=3 April 2013}}, Heinrich Böll Foundation, November 2012</ref> Di salên piştî wê de, bêtir sazkirin li Almanya ji hêla pargîdaniyên mezin ve hatine kirin, lê xwedîtiya civakê li Danîmarkayê xurt dimîne.<ref>{{Cite web |url=https://pub.norden.org/nordicenergyresearch2023-03/denmark.html |title=Energy Communities |website=Nordic Cooperation |access-date=2024-05-31 |language=en}}</ref> == Tarîx == Berî pêşketina bikaranîna komirê di nîvê sedsala 19ê de, yawaş hemû enerjiya ku dihat bikaranîn, enerjiya venûker bû. Bikaranîna herî kevn a naskirî ji enerjiya venûker, di şiklê [[Komjiyanî|komheyatiya]] kevneşopî de ji bo şewitandinê, vedigere zêdetirî milyonek sal berê. Bikaranîna komheyatê ji bo [[agir]], heta bi sedan hezar sal şûnda jî, nebû tiştekî berbelav.<ref name="Fire">{{cite web |url=http://archaeology.about.com/od/ancientdailylife/qt/fire_control.htm |title=The Discovery of Fire |work=About.com Education |access-date=15 January 2013 |publisher=[[About.com]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130112213352/http://archaeology.about.com/od/ancientdailylife/qt/fire_control.htm |archive-date=12 January 2013 |author=K. Kris Hirst}}</ref> Bikaranîna duyê a herî kevn a enerjiya venûker, dibe ku bikaranîna qûweta bayê be ji bo livandina keştiyan li ser avê. Ev pratîk wedigere nêzî 7000 sal berê, çaxa ku keştî li [[Kendava Farsê]] û li ser [[Nîl|çemê Nîlê]] dihatin bikaranîn.<ref>{{cite encyclopedia |title=wind energy |encyclopedia=[[The Encyclopedia of Alternative Energy and Sustainable Living]] |url=http://www.daviddarling.info/encyclopedia/W/AE_wind_energy.html |access-date=15 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130126061929/http://www.daviddarling.info/encyclopedia/W/AE_wind_energy.html |archive-date=26 January 2013 |url-status=live}}</ref> [[Enerjiya jeotermal]] a ji çavkaniyên ava germ, ji [[Paleolîtîk|çaxa paleolîtîk]] ve ji bo serşûştinê, û ji [[Romaya kevnare|çaxa Romaya kevnar]] ve jî ji bo germkirina mekanan hatiye bikaranîn.<ref>{{cite web |url=http://faculty.fairfield.edu/mediacenter/nm_webdesign/s_zandan/sz_alt_energy/geothermal_energy.html |title=Geothermal Energy |website=faculty.fairfield.edu |access-date=17 January 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170325214438/http://faculty.fairfield.edu/mediacenter/nm_webdesign/s_zandan/sz_alt_energy/geothermal_energy.html |archive-date=25 March 2017}}</ref> Di çaxa tarîxî tomarkirî de, çavkaniyên sereke yên enerjiya venûker ya kevneşopî ew bûn: qûweta însan, qûweta heywanan, qûweta avê, qûweta bayê (wekî di aşên bayê yên ji bo hûrkirina dexlûdan de), û darên şewatê ku cureyekî komheyatî kevneşopî ne. Di sala 1885ê de, [[Werner Siemens]], derbarê vedîtina tesîra fotovoltaîk di rewşa hişk de, wiha nivîsî: {{Quote|Bi kurtî, ez dikarim bibêjim ku giringiya zanistî ya vê vedîtinê çiqas mezin be jî, nirxê wê yê pratîkî jî bi eynî awayî diyar e; nemaze wexta ku em li ber çavan digirin ku çavkaniya enerjiya rojê hem bêdawî ye û hem jî bêpere ye, û herwiha piştî ku gî depoyên komirê yên li ser rûyê erdê xelas bûn û hatin jibîrkirin jî, ew enerjî dê heta çaxên bêhejmar li ser me bibare.<ref>{{cite journal |last1=Siemens |first1=Werner |title=On the electro motive action of illuminated selenium, discovered by Mr. Fritts, of New York |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-franklin-institute_1885-06_119_6/page/453 |journal=Journal of the Franklin Institute |date=June 1885 |volume=119 |issue=6 |pages=453–IN3 |doi=10.1016/0016-0032(85)90176-0 |bibcode=1885FrInJ.11953IN3S }}</ref>}}[[Max Weber]] di paragrafên dawî yên kitêba wî ya bi navê ''Die protestantische Ethik und der Geist des Kapitalismus'' (Etîka Protestan û Ruhê Kapîtalîzmê), ku di sala 1905ê de hatiye weşandin, de behsa dawiya [[Sotemeniya fosîl|sotemeniyên fosîl]] kiriye. Pêşxistina motorên bi enerjiya rojê heta destpêkirina [[Şerê Cîhanî yê Duyem|Herba Dunyayî yê Duyê]] berdewam kir. Giringiya enerjiya rojê di meqeleyeke kovara ''Scientific American'' a sala 1911ê de wiha hatiye diyarkirin: "di pêşerojeke pir dûr de, piştî ku sotemeniyên xwezayî bi temamî xelas bûn, [enerjiya rojê] dê wekî tekane çavkaniya mayîna nifşa însanan bimîne."<ref>[http://www.hbs.edu/research/pdf/12-105.pdf "Power from Sunshine": A Business History of Solar Energy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121010213555/http://www.hbs.edu/research/pdf/12-105.pdf|date=10 October 2012}} 25 May 2012</ref> Teoriya [[Lûtkeya neftê|lûtkeya petrolê]] di sala 1956ê de hate weşandin.<ref>{{cite web |url=http://www.hubbertpeak.com/hubbert/1956/1956.pdf |title=Nuclear Energy and the Fossil Fuels |date=June 1956 |access-date=10 November 2014 |publisher=[[Shell Oil Company]]/[[American Petroleum Institute]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20080527233843/http://www.hubbertpeak.com/hubbert/1956/1956.pdf |archive-date=27 May 2008 |author=Hubbert, M. King |author-link=M. King Hubbert}}</ref> Di salên 1970î de, parêzvanên jîngehê pêşxistina enerjiya venûker pêş xistin; ew hem ji bo cîgirkirina petrolê di wexta ku ew bi temamî biqede, hem jî ji bo rizgarbûna ji girêdayîbûna bi petrolê ve bû, û di wê çaxê de yekê [[Turbîna bayê|turbînên bayê]] yên ku elektrîkê hildiberînin derketin holê. Enerjiya rojê wexteke dirêj bû ku ji bo germkirin û sarkirinê dihat bikaranîn, lê heta sala 1980ê, panelên rojê ew qas biha bûn ku avakirina santralên mezin ên enerjiya rojê ne pêkan bû.<ref>{{cite web |url=http://www.solarstartechnologies.com/id69.html |title=History of PV Solar |access-date=1 November 2012 |publisher=Solarstartechnologies.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20131206133548/http://solarstartechnologies.com/id69.html |archive-date=6 December 2013}}</ref> Xercên nû yên hikûmetê, rêzikname û polîtîkayan alîkariya pîşesaziya enerjiyên venûker kirin ku Krîza Fînansê ya sala 2008ê û [[Paşketina Mezin]] (''Great Recession'') ji gelek sektorên din çêtir derbas bikin.<ref name="obama">[[Clean Edge]] (2009). [http://www.cleanedge.com/reports/pdf/Trends2009.pdf Clean Energy Trends 2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090318040043/http://www.cleanedge.com/reports/pdf/Trends2009.pdf|date=18 March 2009}} pp. 1–4.</ref> Di sala 2022yê de, enerjiyên venûker %30ê hilberîna elektrîkê ya dunyayî pêk anîn; ew rêje di sala 1985ê de %21 bû.<ref name=":3">{{cite web |url=https://ourworldindata.org/grapher/share-electricity-renewables |title=Share of electricity production from renewables |website=Our World in Data |date=2023 |access-date=15 August 2023}}</ref> == Binêre == * [[Guherîna avhewayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} === Bîbliyografî === {{refbegin|30em}} * {{cite web |url=https://atb.nrel.gov/electricity/2021/technologies |title=2021 Electricity Annual Technology Baseline (ATB) Technologies |date=2021 |access-date=18 July 2021 |publisher=United States National Renewable Energy Laboratory |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210718183006/https://atb.nrel.gov/electricity/2021/technologies |archive-date=18 July 2021 |ref={{harvid|NREL ATB|2021}}}} * {{cite book |title=Renewable Capacity Statistics 2024 |publisher=International Renewable Energy Agency (IRENA) |date=March 2024 |isbn=978-92-9260-587-2 |location=Abu Dhabi |url=https://www.irena.org/Publications/2024/Mar/Renewable-capacity-statistics-2024 |access-date=28 March 2023 |ref={{harvid|IRENA|2024}}}} * {{cite book |title=Renewable Capacity Statistics 2026 |publisher=International Renewable Energy Agency (IRENA) |date=2026 |isbn=978-92-9260-725-8 |location=Abu Dhabi |url=https://www.irena.org/-/media/Files/IRENA/Agency/Publication/2026/Mar/IRENA_DAT_RE_capacity_statistics_2026.pdf |ref={{harvid|IRENA|2025}}}} * {{cite book |title=Renewables 2010 Global Status Report |publisher=REN21 Secretariat |date=2010 |location=Paris |url=https://www.ren21.net/wp-content/uploads/2019/05/GSR2010_Full-Report_English.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210710065216/https://www.ren21.net/wp-content/uploads/2019/05/GSR2010_Full-Report_English.pdf |archive-date=10 July 2021 |url-status=live |access-date=18 July 2021 |ref={{harvid|REN21 Renewables Global Status Report|2010}}}} * {{cite book |title=Renewables 2011 Global Status Report |publisher=REN21 Secretariat |date=2011 |location=Paris |url=https://www.ren21.net/wp-content/uploads/2019/05/GSR2011_Full-Report_English.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210710065352/https://www.ren21.net/wp-content/uploads/2019/05/GSR2011_Full-Report_English.pdf |archive-date=10 July 2021 |url-status=live |access-date=18 July 2021 |ref={{harvid|REN21 Renewables Global Status Report|2011}}}} * {{cite book |title=Renewables 2021 Global Status Report |publisher=REN21 Secretariat |date=2021 |isbn=978-3-948393-03-8 |location=Paris |url=https://www.ren21.net/wp-content/uploads/2019/05/GSR2021_Full_Report.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210615172702/https://www.ren21.net/wp-content/uploads/2019/05/GSR2021_Full_Report.pdf |archive-date=15 June 2021 |url-status=live |access-date=25 July 2021 |ref={{harvid|REN21 Renewables Global Status Report|2021}}}} * {{cite book |title=Renewables Global Futures Report: Great debates towards 100% renewable energy |publisher=REN21 Secretariat |date=2017 |isbn=978-3-9818107-4-5 |location=Paris |url=https://www.ren21.net/wp-content/uploads/2019/06/GFR-Full-Report-2017_webversion_3.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210612113808/https://www.ren21.net/wp-content/uploads/2019/06/GFR-Full-Report-2017_webversion_3.pdf |archive-date=12 June 2021 |url-status=live |access-date=25 July 2021 |ref={{harvid|REN21 Renewables Global Futures Report|2017}}}} {{refend}} [[Kategorî:Wize]] j3elo6fsicgdmm40jnrra0rdekr2850 0 330480 2102972 2100206 2026-11-10T06:52:56Z Kawa63 105128 2102972 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Hoşeng Mîrzayî''', wek '''Hooshang Mirzaee''' jî tê naskirin (jdb. 1971 - m. 11 adar 2021) [[sînemager]] û [[derhêner]]ekî kurd bû ku li bajarê [[Kudeşt]]ê yê bi ser [[Loristan (parêzgeh)|parêzgeha Loristanê]] ve hatiye dinyayê.<ref>(2021). "Derhênerê kurd Hoşeng Mîrzayî", [[Xwebûn]], 70:2021, r. 11.</ref> == Jinenîgarî == Mîrzayî di sala 1971ê de, li bajarê Kudeştê yê bi ser parêzgeha Loristanê ve hatiye dinyayê. Li [[Zanîngeha Deng û Dîmenê ya Tehranê]] di beşa derhêneriyê de xwendiye. Her wiha hevpolê derhêner [[Behmen Qubadî]] bû. Wî di 1990î de dest bi derhêneriyê kiriye. Mîrzayî bêtir di warê derhênan, montaj û nivîsandina belgefîlman de çalak bû û her wiha di nav sînemaya kurdî de wekî [[belgefilmsaz]] tê nasîn. Mîrzayî zêdetirî 30 fîlmên kurt û sê berhemên sînemayê yên dirêj bi rê ve birine. Piraniya wan bi kurdî ne û li [[Rojhilatê Kurdistanê]] tên afirandine. Bi filmên xwe yên wekî ''Sazaneh'' (1999), ''Ronak'' (2002), Requiem for Soil (2002), ''Serbaz jimare sifir'' (The Soldier Number Zero), ''Sema legel Xuda dekem'' (2016, I dance with God), ''Tiştekî Mîna Çavên Min'', ''Noş'' û hwd beşdarî gelek festîvalên sînemayê bûye û gelek xelat wergirtine.{{Çavk}} Bi filma xwe “Tiştekî Mîna Çavên Min” ji destê derhênerê yewnan [[Theo Angelopoulos]] [[Xelata Kurtefilma Herî Baş]] wergirt.{{Çavk}} == Mirin == Hoşeng Mîrzayî ji ber [[nexweşiya vîrusa Covid-19]] di 11ê adara 2021ê de mir. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{şitil}} [[Kategorî:Derhênerên kurd]] nptddsmm0zb1o60ye3bemyrc5bzqpbs 2102973 2102972 2026-11-10T06:53:10Z Kawa63 105128 [[w:WP:HotCat|HC]]: Zêdekirina [[Kategorî:Jidayikbûn 1971]] 2102973 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Hoşeng Mîrzayî''', wek '''Hooshang Mirzaee''' jî tê naskirin (jdb. 1971 - m. 11 adar 2021) [[sînemager]] û [[derhêner]]ekî kurd bû ku li bajarê [[Kudeşt]]ê yê bi ser [[Loristan (parêzgeh)|parêzgeha Loristanê]] ve hatiye dinyayê.<ref>(2021). "Derhênerê kurd Hoşeng Mîrzayî", [[Xwebûn]], 70:2021, r. 11.</ref> == Jinenîgarî == Mîrzayî di sala 1971ê de, li bajarê Kudeştê yê bi ser parêzgeha Loristanê ve hatiye dinyayê. Li [[Zanîngeha Deng û Dîmenê ya Tehranê]] di beşa derhêneriyê de xwendiye. Her wiha hevpolê derhêner [[Behmen Qubadî]] bû. Wî di 1990î de dest bi derhêneriyê kiriye. Mîrzayî bêtir di warê derhênan, montaj û nivîsandina belgefîlman de çalak bû û her wiha di nav sînemaya kurdî de wekî [[belgefilmsaz]] tê nasîn. Mîrzayî zêdetirî 30 fîlmên kurt û sê berhemên sînemayê yên dirêj bi rê ve birine. Piraniya wan bi kurdî ne û li [[Rojhilatê Kurdistanê]] tên afirandine. Bi filmên xwe yên wekî ''Sazaneh'' (1999), ''Ronak'' (2002), Requiem for Soil (2002), ''Serbaz jimare sifir'' (The Soldier Number Zero), ''Sema legel Xuda dekem'' (2016, I dance with God), ''Tiştekî Mîna Çavên Min'', ''Noş'' û hwd beşdarî gelek festîvalên sînemayê bûye û gelek xelat wergirtine.{{Çavk}} Bi filma xwe “Tiştekî Mîna Çavên Min” ji destê derhênerê yewnan [[Theo Angelopoulos]] [[Xelata Kurtefilma Herî Baş]] wergirt.{{Çavk}} == Mirin == Hoşeng Mîrzayî ji ber [[nexweşiya vîrusa Covid-19]] di 11ê adara 2021ê de mir. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{şitil}} [[Kategorî:Derhênerên kurd]] [[Kategorî:Jidayikbûn 1971]] qzxylrr77764bzgq0y1gomqfra9zcfr 2102974 2102973 2026-11-10T06:53:33Z Kawa63 105128 /* */ 2102974 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Hoşeng Mîrzayî''', wek '''Hooshang Mirzaee''' jî tê naskirin (jdb. 1971 - m. 11 adar 2021) [[sînemager]] û [[derhêner]]ekî kurd bû ku li bajarê [[Kûyeşt|Kûyeştê]] yê bi ser [[Loristan (parêzgeh)|parêzgeha Loristanê]] ve hatiye dinyayê.<ref>(2021). "Derhênerê kurd Hoşeng Mîrzayî", [[Xwebûn]], 70:2021, r. 11.</ref> == Jinenîgarî == Mîrzayî di sala 1971ê de, li bajarê Kudeştê yê bi ser parêzgeha Loristanê ve hatiye dinyayê. Li [[Zanîngeha Deng û Dîmenê ya Tehranê]] di beşa derhêneriyê de xwendiye. Her wiha hevpolê derhêner [[Behmen Qubadî]] bû. Wî di 1990î de dest bi derhêneriyê kiriye. Mîrzayî bêtir di warê derhênan, montaj û nivîsandina belgefîlman de çalak bû û her wiha di nav sînemaya kurdî de wekî [[belgefilmsaz]] tê nasîn. Mîrzayî zêdetirî 30 fîlmên kurt û sê berhemên sînemayê yên dirêj bi rê ve birine. Piraniya wan bi kurdî ne û li [[Rojhilatê Kurdistanê]] tên afirandine. Bi filmên xwe yên wekî ''Sazaneh'' (1999), ''Ronak'' (2002), Requiem for Soil (2002), ''Serbaz jimare sifir'' (The Soldier Number Zero), ''Sema legel Xuda dekem'' (2016, I dance with God), ''Tiştekî Mîna Çavên Min'', ''Noş'' û hwd beşdarî gelek festîvalên sînemayê bûye û gelek xelat wergirtine.{{Çavk}} Bi filma xwe “Tiştekî Mîna Çavên Min” ji destê derhênerê yewnan [[Theo Angelopoulos]] [[Xelata Kurtefilma Herî Baş]] wergirt.{{Çavk}} == Mirin == Hoşeng Mîrzayî ji ber [[nexweşiya vîrusa Covid-19]] di 11ê adara 2021ê de mir. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{şitil}} [[Kategorî:Derhênerên kurd]] [[Kategorî:Jidayikbûn 1971]] gh8swsoajmq2g2hvri2fnm88w6bphh5 0 330506 2102968 2101070 2026-11-10T06:49:41Z Kawa63 105128 /* */ 2102968 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh | wêne = Southafricanhomelandsmap.png | sernavê_wêne = Homelandên Afrîkaya Başûr di 1986an de. }} '''Bantûstan''', an jî '''''Homeland''''' (bi wateya "welat", wekî ''homelanda'' Bantuyan, ''homelanda'' Reşikan û dewleta Reşikan jî dihat naskirin, bi afrîkansî: ''Bantoestan'' an jî ''Tuisland'') herêmên xweser an serbixwe yên ku rêveberiya [[Partiya Neteweyî ya Yekîtiya Afrîkaya Başûr]] (1910-1961) û paşê rejîma nîjadperest a [[Afrîkaya Başûr]] (1961-1994) ji niştecihên reşik ên Afrîkaya Başûr û Afrîkaya Başûr-Rojava (niha [[Namîbya]]) re veqetandibûn, wekî beşek ji siyaseta xwe ya [[apartheid]]ê. Ev herêm xwedî erkên bisînorkirî bûn û ji aliyê dewleta Afrîkaya Başûr ve dihatin fînansekirin. Bi milyonan afrikiyan li van herêman di bin dorpêçê de bûn û ji mafên welatîbûna dewleta Afrîka Başûr bêpar man.<ref>[[Necat Ayaz]] (2021). "Bantûstana Başûr.", [[Xwebûn]], 78:2021, r. 8.</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{şitil}} [[Kategorî:Afrîka Başûr]] nbvtwa0jcga3ih4qiagkh3bxhogg5ee 0 330786 2102961 2102783 2026-11-10T04:45:39Z SakuraBot 54179 [[Wikipedia:Classifying balanced articles|bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin 2102961 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Young boxers fresco, Akrotiri, Greece.jpg|thumb|220px|Hunera cengî ya boks kirine, li Yewnanistana kevnare (1600-1500 {{Bz}})]] '''Hunera cengî''' teknîkeke ji bo têkbirina dijminan û parastina xwe li hember êrîşên dijminane ye. Faktora li vir ne tesîra objektîf a teknîkan bi xwe ye, belkî kêrhatina wan a subjektîf û konseptî di çarçoveyeke taybet a bikaranînê de ye, wekî di pêşbaziyeke sporî, cengê di navbeya du kesan de, an jî di rewşeke parastina kesane de. Ji ber wê yekê, serketina li hemberî dijber dikare bi awayên cuda pêk were; wekî bi destxistina xalan, bêtesîrkirina şiyana êrîşkirinê ya dijber, parastina yekparçeyiya fizîkî ya xwe, an jî di rewşeke tund de, mirina dijber. Ew akîvîte ji ber gelek sebeban tên kirin; ji [[parastina kesane]], [[cengê kolanan]], [[Leşkerî|eskerî]] û sepandina yasayê bigire heta bi temrînên bêtundûtûjî, merasîm, [[Werzişa şerî|cengî]]; pêşvebirina aliyên fîzîkî, derûnî û giyanî; şahî; û parastina mîrateya kulturî ya nemadî ya mileteke.<ref>{{Cite web |url=https://www.britannica.com/sports/martial-art |title=martial art {{!}} Definition, History, Types, & Facts |website=Encyclopedia Britannica |access-date=13 January 2020 |language=en}}</ref> Konsepta "hunera cengî" di destpêkê de ji bo behskirina kevneşopiyên [[Asyaya Rojhilat]] dihat bikaranîn,{{sfn|Corcoran|1992|p=16}} lê piştre ji bo pratîkên din ên ko li derveyî wê herêmê derketine holê jî hatiye bikaranîn. == Çavkanî == {{Çavkanî}}{{Commons-biçûk}} [[Kategorî:Werzişên ferdî]] [[Kategorî:Hunerên ahengê]] [[Kategorî:Egzersîza fizîkî]] 6stys7obh8n8uzv0ql14r67tmzgo5e0 10 330789 2102864 2102758 2026-11-09T17:33:55Z MikaelF 935 2102864 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Bajar û gundên Tirbespiyêê |title = [[Tirbespî|Bajar û gundên Tirbespiyê]] |titleclass = |state = autocollapse |titlestyle = background:#98d482 |basestyle = background:#bde4aa |groupstyle = background:#bde4aa |liststyle = |image = [[Wêne:Al-Hasakah districts (ku).PNG|100px]] |above = '''Parêzgeh:''' [[Hesîçe (parêzgeh)|Hesîçe]] • '''Navçe:''' [[Qamişlo]] (navend) |group1 = Bajar û bajarok |list1 = [[Tirbespî]] |group2 = Gund |list2 = {{Navbox subgroup |groupstyle = background:#ccf3b9 |group1 = |list1 = |group4 = |list4 = [[Bizûne]] · [[Çilbarata Mezin]] · [[Derîcîlk]] · [[Dirêcîk]] · [[Ebûqere]] · [[Etayê Şemalî]] · [[Farisok]] · [[Girdahol]] · [[Girşêran]] · [[Hesoritlê]] · [[Himara]] · [[Micelcelê]] · [[Mizgeft (Gund)]] · [[Otilcê]] · [[Riheya Şîtiya]] · [[Şelhûmiye]] · [[Tilgidîş]] · [[Tilne'erana Jor]] · [[Topiz]] · [[Wilîfî]] · [[Xerduqe]] · [[Xermo]] · [[Xermoya Cinob]] · [[Xermoya Şemalî]] · [[Xirbê Bexil]] · [[Xirbê Cihaş]] · [[Xirbê Sim]] }} |below = '''Navçeyên Hesîçê:''' [[Dêrik]] · [[Hesîçe]] (navend) · [[Qamişlo]] · [[Serê Kaniyê]] }}<noinclude> == Çavkanî == * Q.Ş. 01.11.2010, ''Ta bi navê keviran guhertin''. Mediakurd.com. [[Kategorî:Gundên Tirbespiyê| ]] [[Kategorî:Şablonên gundên Hesîçeyê]] </noinclude> oalyd9yxe4ye2ispf83a29c62twuv9h 2102882 2102864 2026-11-09T17:52:47Z MikaelF 935 2102882 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Bajar û gundên Tirbespiyêê |title = [[Tirbespî|Bajar û gundên Tirbespiyê]] |titleclass = |state = autocollapse |titlestyle = background:#98d482 |basestyle = background:#bde4aa |groupstyle = background:#bde4aa |liststyle = |image = [[Wêne:Al-Hasakah districts (ku).PNG|100px]] |above = '''Parêzgeh:''' [[Hesîçe (parêzgeh)|Hesîçe]] • '''Navçe:''' [[Qamişlo]] (navend) |group1 = Bajar û bajarok |list1 = [[Tirbespî]] |group2 = Gund |list2 = {{Navbox subgroup |groupstyle = background:#ccf3b9 |group1 = |list1 = |group4 = |list4 = [[Aliyan]] · [[Bizûne]] · [[Cerah]] · [[Çilbarata Mezin]] · [[Derîcîlk]] · [[Dirêcîk]] · [[Ebûqere]] · [[Etayê Şemalî]] · [[Farisok]] · [[Girdahol]] · [[Girşêran]] · [[Hesoritlê]] · [[Himara]] · [[Micelcelê]] · [[Mizgeft (Gund)]] · [[Otilcê]] · [[Riheya Şîtiya]] · [[Şelhûmiye]] · [[Tilgidîş]] · [[Tilne'erana Jor]] · [[Topiz]] · [[Wilîfî]] · [[Xerduqe]] · [[Xermo]] · [[Xermoya Cinob]] · [[Xermoya Şemalî]] · [[Xirbê Bexil]] · [[Xirbê Cihaş]] · [[Xirbê Sim]] }} |below = '''Navçeyên Hesîçê:''' [[Dêrik]] · [[Hesîçe]] (navend) · [[Qamişlo]] · [[Serê Kaniyê]] }}<noinclude> == Çavkanî == * Q.Ş. 01.11.2010, ''Ta bi navê keviran guhertin''. Mediakurd.com. [[Kategorî:Gundên Tirbespiyê| ]] [[Kategorî:Şablonên gundên Hesîçeyê]] </noinclude> eooatv032guayvai1ujcvli9gkd4z1d 0 330792 2102798 2026-11-09T13:47:47Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Mihemed Emîn Pêncwînî]] weke [[Mihemed Emîn Pêncwênî]] guhart 2102798 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Mihemed Emîn Pêncwênî]] 5v8gnbxb84jw57v2qimng5xkyoz1zp1 0 330793 2102802 2026-11-09T13:59:39Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Pêncwîn]] weke [[Pêncwên]] guhart 2102802 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Pêncwên]] jck43yeyyirtfgi68gspn14qiyqlo7e 1 330794 2102804 2026-11-09T13:59:39Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Gotûbêj:Pêncwîn]] weke [[Gotûbêj:Pêncwên]] guhart 2102804 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Gotûbêj:Pêncwên]] 21yfq234iftutsln3zep8ugix37lpoq 0 330795 2102808 2026-11-09T14:02:56Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Pêncwîn (navçe)]] weke [[Pêncwên (navçe)]] guhart 2102808 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Pêncwên (navçe)]] 4r1kuzvw2r6ly6ixnuwmr29vs03ystq 1 330796 2102810 2026-11-09T14:02:56Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Gotûbêj:Pêncwîn (navçe)]] weke [[Gotûbêj:Pêncwên (navçe)]] guhart 2102810 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Gotûbêj:Pêncwên (navçe)]] gaaol99ex826pfk4asp7wjliz1adrrs 14 330797 2102827 2026-11-09T16:53:56Z Avestaboy 34898 Rûpeleke vala hat çêkirin 2102827 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2102828 2102827 2026-11-09T16:56:02Z Avestaboy 34898 /* */ 2102828 wikitext text/x-wiki {{standard-kat}} [[Kategorî:Femînîst li gorî neteweyan|meksîkî]] k1mtb1lgk5pgr3gsdg5ixn2e99t5ku8 2102829 2102828 2026-11-09T16:57:10Z Avestaboy 34898 /* */ 2102829 wikitext text/x-wiki {{standard-kat}} [[Kategorî:Çalakvanên meksîkî]] [[Kategorî:Femînîst li gorî neteweyan|meksîkî]] iuibtnw863j8igay1m2ti1o8tg65rp4 2102832 2102829 2026-11-09T17:03:26Z Avestaboy 34898 /* */ 2102832 wikitext text/x-wiki {{standard-kat}} [[Kategorî:Çalakvanên meksîkî]] [[Kategorî:Femînîst li gorî neteweyan|meksîkî]] [[Kategorî:Femînîzm li Meksîkê]] pv7xjjykpnmhrbl73egbi1o06c5yxum 14 330798 2102830 2026-11-09T16:57:49Z Avestaboy 34898 Rûpeleke vala hat çêkirin 2102830 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2102831 2102830 2026-11-09T17:00:34Z Avestaboy 34898 /* */ 2102831 wikitext text/x-wiki {{standard-kat}} [[Kategorî:Meksîkî li gorî pîşeyan]] [[Kategorî:Çalakvan li gorî neteweyan|meksîkî]] 9nrub2vslqt09db62ieg1obzn1m79ym 14 330799 2102833 2026-11-09T17:03:53Z Avestaboy 34898 Rûpeleke vala hat çêkirin 2102833 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2102834 2102833 2026-11-09T17:05:36Z Avestaboy 34898 /* */ 2102834 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} [[Kategorî:Femînîzm li gorî welatan|Meksîkê]] 4vr19hnuzs2p0eem8k6ctod51cb2a54 2102835 2102834 2026-11-09T17:06:53Z Avestaboy 34898 /* */ 2102835 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} [[Kategorî:Femînîzm li gorî welatan|Meksîkê]] [[Kategorî:Mafên jinan li Meksîkê]] kai3ytpfcpaqmarlehvtnqxz4i7ftbo 2102836 2102835 2026-11-09T17:07:55Z Avestaboy 34898 /* */ 2102836 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} {{Gotara bingehîn}} [[Kategorî:Femînîzm li gorî welatan|Meksîkê]] [[Kategorî:Mafên jinan li Meksîkê]] 7igzjgae4qbcnhid2x5hu7jpdkkb7dk 2102915 2102836 2026-11-09T18:24:20Z Avestaboy 34898 /* */ 2102915 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} {{Gotara bingehîn}} [[Kategorî:Femînîzm li Amerîkaya Bakur]] [[Kategorî:Femînîzm li gorî welatan|Meksîkê]] [[Kategorî:Mafên jinan li Meksîkê]] 0b58r6w9vjwpvnby8h8qqqtk8rh4zdk 2102916 2102915 2026-11-09T18:24:46Z Avestaboy 34898 /* */ 2102916 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} {{Gotara bingehîn}} [[Kategorî:Femînîzm li Amerîkaya Bakur|Meksîk]] [[Kategorî:Femînîzm li gorî welatan|Meksîkê]] [[Kategorî:Mafên jinan li Meksîkê]] gxnp6yict8lh9hpk5hqt36c670byk00 2102917 2102916 2026-11-09T18:26:01Z Avestaboy 34898 /* */ 2102917 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} {{Gotara bingehîn}} [[Kategorî:Femînîzm li Amerîkaya Bakur|Meksîk]] [[Kategorî:Femînîzm li gorî welatan|Meksîkê]] [[Kategorî:Mafên jinan li Meksîkê]] [[Kategorî:Tevgerên civakî li Meksîkê]] ge5b7hwi1lwev0ubu85sh5jw38yspbo 14 330800 2102837 2026-11-09T17:08:24Z Avestaboy 34898 Rûpeleke vala hat çêkirin 2102837 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2102838 2102837 2026-11-09T17:10:32Z Avestaboy 34898 /* */ 2102838 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} [[Kategorî:Mafên jinan li gorî welatan|Meksîk]] fp2i6rdbifoz2ogtpkooz71j5vmdwha 2102839 2102838 2026-11-09T17:12:38Z Avestaboy 34898 /* */ 2102839 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} [[Kategorî:Mafên jinan li gorî welatan|Meksîk]] [[Kategorî:Mafên mirovan li Meksîkê]] 9oc1gupxukvdq6obc6t8fgq7c3isvdq 2102871 2102839 2026-11-09T17:41:36Z Avestaboy 34898 /* */ 2102871 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} [[Kategorî:Mafên jinan li Amerîkaya Bakur]] [[Kategorî:Mafên jinan li gorî welatan|Meksîk]] [[Kategorî:Mafên mirovan li Meksîkê]] 5tsqdwqykhxva6262x3811dmd03wrt1 2102872 2102871 2026-11-09T17:42:29Z Avestaboy 34898 /* */ 2102872 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} [[Kategorî:Mafên jinan li Amerîkaya Bakur|Meksîk]] [[Kategorî:Mafên jinan li gorî welatan|Meksîk]] [[Kategorî:Mafên mirovan li Meksîkê]] lp0ub37rn4fh74aqq1trfwrr5ik99h8 2102879 2102872 2026-11-09T17:49:43Z Avestaboy 34898 /* */ 2102879 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} [[Kategorî:Dîroka jinan li Meksîkê]] [[Kategorî:Mafên jinan li Amerîkaya Bakur|Meksîk]] [[Kategorî:Mafên jinan li gorî welatan|Meksîk]] [[Kategorî:Mafên mirovan li Meksîkê]] i8f2fnjpkn33udfcteok09nce3joyvg 14 330801 2102840 2026-11-09T17:13:09Z Avestaboy 34898 Rûpeleke vala hat çêkirin 2102840 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2102841 2102840 2026-11-09T17:13:59Z Avestaboy 34898 /* */ 2102841 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} {{Gotara bingehîn}} [[Kategorî:Mafên mirovan li gorî welatan|Meksîk]] rjsx3tbk4omvmdstxzn83jmjhg3llu9 2102842 2102841 2026-11-09T17:15:15Z Avestaboy 34898 /* */ 2102842 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} {{Gotara bingehîn}} [[Kategorî:Mafên mirovan li gorî welatan|Meksîkê]] 77t9ylny9d5mkibdhti4o4qyrjumcdg 2102860 2102842 2026-11-09T17:29:49Z Avestaboy 34898 /* */ 2102860 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} {{Gotara bingehîn}} [[Kategorî:Mafên mirovan li gorî welatan|Meksîkê]] [[Kategorî:Siyaseta Meksîkê]] 7wyajwtf83k3avbsa6rdgk8d1ihmnig 2102867 2102860 2026-11-09T17:36:25Z Avestaboy 34898 /* */ 2102867 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} {{Gotara bingehîn}} [[Kategorî:Mafên mirovan li Amerîkaya Bakur]] [[Kategorî:Mafên mirovan li gorî welatan|Meksîkê]] [[Kategorî:Siyaseta Meksîkê]] 50vw1gckdq2anf3i0j3evp5rwf31fej 2102868 2102867 2026-11-09T17:37:07Z Avestaboy 34898 /* */ 2102868 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} {{Gotara bingehîn}} [[Kategorî:Mafên mirovan li Amerîkaya Bakur| Meksîk]] [[Kategorî:Mafên mirovan li gorî welatan|Meksîkê]] [[Kategorî:Siyaseta Meksîkê]] exb87abz56lsibhnjk3kol6kvo4c97y 14 330802 2102861 2026-11-09T17:30:21Z Avestaboy 34898 Rûpeleke vala hat çêkirin 2102861 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2102862 2102861 2026-11-09T17:32:20Z Avestaboy 34898 /* */ 2102862 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Meksîk]] [[Kategorî:Siyaseta Amerîkaya Bakur li gorî welatan|Meksîk]] [[Kategorî:Siyaset li gorî welatan|Meksîk]] l505ork8jxdfhpu5khcm30ijs6kwa44 2102863 2102862 2026-11-09T17:33:12Z Avestaboy 34898 /* */ 2102863 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} {{Gotara bingehîn}} [[Kategorî:Meksîk]] [[Kategorî:Siyaseta Amerîkaya Bakur li gorî welatan|Meksîk]] [[Kategorî:Siyaset li gorî welatan|Meksîk]] 348idezvqzs6iv2xoayi99p67d178cl 14 330803 2102873 2026-11-09T17:42:37Z Avestaboy 34898 Rûpeleke vala hat çêkirin 2102873 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2102874 2102873 2026-11-09T17:44:10Z Avestaboy 34898 /* */ 2102874 wikitext text/x-wiki [[Kategorî:Mafên jinan li gorî parzemînan|Amerîkaya Bakur]] rt876wb83qp8jebno7mqbndlfivr5j9 2102876 2102874 2026-11-09T17:45:19Z Avestaboy 34898 /* */ 2102876 wikitext text/x-wiki [[Kategorî:Mafên jinan li gorî parzemînan|Amerîkaya Bakur]] [[Kategorî:Mafên mirovan li Amerîkaya Bakur]] bbsuy26tp7zo7d54hwqx0mcxzm6sb57 0 330804 2102875 2026-11-09T17:44:47Z MikaelF 935 Rûpel bi "'''Derîcîlk''' gundekî ku bi du kîlometreyan li bakurê navenda [[Tirbespî|Tirbespiyê]] ye li navçeya [[Qamişlo]]yê ya parêzgeha [[Hesîçe]]yê. [[Mesîhî|Mesîhiyên]] [[suryan]], [[misilman]] û [[êzdî]] ji demeke dirêj ve pev re li gund dimînin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{şitil}} [[Kategorî:Gundên Tirbespiyê]]" hat çêkirin 2102875 wikitext text/x-wiki '''Derîcîlk''' gundekî ku bi du kîlometreyan li bakurê navenda [[Tirbespî|Tirbespiyê]] ye li navçeya [[Qamişlo]]yê ya parêzgeha [[Hesîçe]]yê. [[Mesîhî|Mesîhiyên]] [[suryan]], [[misilman]] û [[êzdî]] ji demeke dirêj ve pev re li gund dimînin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{şitil}} [[Kategorî:Gundên Tirbespiyê]] b0m4uje1nkig3215ne9z2zg66k2j234 2102877 2102875 2026-11-09T17:45:25Z MikaelF 935 2102877 wikitext text/x-wiki '''Derîcîlk''' gundekî ku bi du kîlometreyan li bakurê navenda [[Tirbespî|Tirbespiyê]] ye li navçeya [[Qamişlo]]yê ya parêzgeha [[Hesîçe]]yê. [[Mesîhî|Mesîhiyên]] [[suryan]], [[misilman]] û [[êzdî]] ji demeke dirêj ve pev re li gund dimînin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Bajar û gundên Tirbespiyê]] {{şitil}} [[Kategorî:Gundên Tirbespiyê]] qk24ndx1m9iungz3pawyn2hg6d0fbck 2102878 2102877 2026-11-09T17:45:41Z MikaelF 935 /* Çavkanî */ 2102878 wikitext text/x-wiki '''Derîcîlk''' gundekî ku bi du kîlometreyan li bakurê navenda [[Tirbespî|Tirbespiyê]] ye li navçeya [[Qamişlo]]yê ya parêzgeha [[Hesîçe]]yê. [[Mesîhî|Mesîhiyên]] [[suryan]], [[misilman]] û [[êzdî]] ji demeke dirêj ve pev re li gund dimînin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Bajar û gundên Tirbespiyê}} {{şitil}} [[Kategorî:Gundên Tirbespiyê]] frd6cweyfk6mkcxz97i6qud7rrs8mab 2102897 2102878 2026-11-09T18:04:45Z MikaelF 935 2102897 wikitext text/x-wiki '''Derîcîlk''' gundekî ku bi du kîlometreyan li bakurê navenda [[Tirbespî|Tirbespiyê]] ye li navçeya [[Qamişlo]]yê ya parêzgeha [[Hesîçe]]yê. [[Mesîhî|Mesîhiyên]] [[suryan]], [[misilman]] û [[êzdî]] ji demeke dirêj ve pev re li gund dimînin. Li gund dêreke bi navê [[Dêra Mar Circis]] heye. Li ser bingeha baweriya gundiyan bi jiyana hevbeş, sala 1971ê kurdên misilman, êzdî û xiristiyanên gund, bi derfetên xwe bi hev re dêr ava kiriye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Bajar û gundên Tirbespiyê}} {{şitil}} [[Kategorî:Gundên Tirbespiyê]] 61tjfyu0amyywfv5ajrk9jt86l8iqou 2102899 2102897 2026-11-09T18:07:19Z MikaelF 935 2102899 wikitext text/x-wiki '''Derîcîlk''' gundekî ku bi du kîlometreyan li bakurê navenda [[Tirbespî|Tirbespiyê]] ye li navçeya [[Qamişlo]]yê ya parêzgeha [[Hesîçe]]yê. [[Mesîhî|Mesîhiyên]] [[suryan]], [[misilman]] û [[êzdî]] ji demeke dirêj ve pev re li gund dimînin. Li gund dêreke bi navê [[Dêra Mar Circis]] heye. Li ser bingeha baweriya gundiyan bi jiyana hevbeş, sala 1971ê kurdên misilman, êzdî û xiristiyanên gund, bi derfetên xwe bi hev re dêr ava kiriye.<ref>{{ku}} (2021). "Ev dêr şahida hevgirtina gelan e.", [[Xwebûn]], 99:2021, r. 11.</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Bajar û gundên Tirbespiyê}} {{şitil}} [[Kategorî:Gundên Tirbespiyê]] aci6oo0gsf8rt12xe581l9xhn01o9ad 14 330805 2102880 2026-11-09T17:50:12Z Avestaboy 34898 Rûpeleke vala hat çêkirin 2102880 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2102881 2102880 2026-11-09T17:52:08Z Avestaboy 34898 /* */ 2102881 wikitext text/x-wiki [[Kategorî:Dîroka civakî ya Meksîkê|Jin]] [[Kategorî:Dîroka jinan li gorî welatan|Meksîk]] [[Kategorî:Jin li Meksîkê]] mfcup1t2du0xvjzjud5pwxw1xr7kz4s 14 330806 2102883 2026-11-09T17:53:18Z Avestaboy 34898 Rûpeleke vala hat çêkirin 2102883 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2102884 2102883 2026-11-09T17:55:37Z Avestaboy 34898 /* */ 2102884 wikitext text/x-wiki [[Kategorî:Civaka Meksîkê]] [[Kategorî:Jin li gorî welatan]] [[Kategorî:Jin li Amerîkaya Bakur]] qt70gzmziknsafylxp5ngdgy1gyfy87 2102885 2102884 2026-11-09T17:56:14Z Avestaboy 34898 /* */ 2102885 wikitext text/x-wiki [[Kategorî:Civaka Meksîkê]] [[Kategorî:Jin li gorî welatan|Meksîk]] [[Kategorî:Jin li Amerîkaya Bakur]] rt237qqa6dblfp806krcnl0gqhycx72 2102886 2102885 2026-11-09T17:57:02Z Avestaboy 34898 /* */ 2102886 wikitext text/x-wiki [[Kategorî:Civaka Meksîkê]] [[Kategorî:Jin li gorî welatan|Meksîk]] [[Kategorî:Jin li Amerîkaya Bakur|Meksîk]] kx2zh1gtor5v3tdlsw9oepi0euhqztq 14 330807 2102887 2026-11-09T17:57:10Z Avestaboy 34898 Rûpeleke vala hat çêkirin 2102887 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2102888 2102887 2026-11-09T17:58:20Z Avestaboy 34898 /* */ 2102888 wikitext text/x-wiki [[Kategorî:Jin li gorî parzemînan]] 2doaxb1igccl1cxptq610yfyfikfx8z 2102889 2102888 2026-11-09T17:59:17Z Avestaboy 34898 /* */ 2102889 wikitext text/x-wiki [[Kategorî:Jin li gorî parzemînan|Amerîkaya Bakur]] jdga3vv82ray4ipwh90i7vw3qqignrg 2102890 2102889 2026-11-09T18:00:07Z Avestaboy 34898 /* */ 2102890 wikitext text/x-wiki [[Kategorî:Civaka Amerîkaya Bakur]][[Kategorî:Jin li gorî parzemînan|Amerîkaya Bakur]] 8t0jzb5ijx5ahc0uksrr1vqnv9e23cl 14 330808 2102891 2026-11-09T18:00:50Z Avestaboy 34898 Rûpeleke vala hat çêkirin 2102891 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2102892 2102891 2026-11-09T18:03:16Z Avestaboy 34898 /* */ 2102892 wikitext text/x-wiki {{standard-kat}} [[Kategorî:Civaka Amerîkaya Bakur li gorî welatan|Meksîk]] [[Kategorî:Civak li gorî welatan|Meksîk]] [[Kategorî:Meksîk]] 7orjpba1vm0ld0oz3np9i89txsq887w 14 330809 2102898 2026-11-09T18:05:57Z Avestaboy 34898 Rûpeleke vala hat çêkirin 2102898 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2102900 2102898 2026-11-09T18:08:01Z Avestaboy 34898 /* */ 2102900 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Civaka Meksîkê]] [[Kategorî:Dîroka civakî li gorî welatan]] [[Kategorî:Dîroka civakî ya Amerîkaya Bakur]] [[Kategorî:Dîroka Meksîkê li gorî mijaran]] ecfd5wf9us90d3hwbeqqg9za7gbh2ud 2102901 2102900 2026-11-09T18:08:50Z Avestaboy 34898 /* */ 2102901 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Civaka Meksîkê|Dîrok]] [[Kategorî:Dîroka civakî li gorî welatan]] [[Kategorî:Dîroka civakî ya Amerîkaya Bakur]] [[Kategorî:Dîroka Meksîkê li gorî mijaran]] 2fxryvddui1yhoxtumgxyc1nps258ia 2102902 2102901 2026-11-09T18:09:40Z Avestaboy 34898 /* */ 2102902 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Civaka Meksîkê|Dîrok]] [[Kategorî:Dîroka civakî li gorî welatan|Meksîk]] [[Kategorî:Dîroka civakî ya Amerîkaya Bakur|Meksîk]] [[Kategorî:Dîroka Meksîkê li gorî mijaran]] 7ucr70bsqiogho33wtwp905fnofw5o0 14 330810 2102905 2026-11-09T18:12:38Z Avestaboy 34898 Rûpeleke vala hat çêkirin 2102905 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2102906 2102905 2026-11-09T18:14:33Z Avestaboy 34898 /* */ 2102906 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Dîroka Amerîkaya Bakur li gorî mijaran]] [[Kategorî:Dîroka Meksîkê]] [[Kategorî:Dîrok li gorî welat û mijaran|Meksîkê]] 4ze8qq6pfslorw7vystxa1dozcis2ux 2102907 2102906 2026-11-09T18:15:21Z Avestaboy 34898 /* */ 2102907 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Dîroka Amerîkaya Bakur li gorî mijaran| Meksîk]] [[Kategorî:Dîroka Meksîkê]] [[Kategorî:Dîrok li gorî welat û mijaran|Meksîkê]] dklq2ge236nw4xs5jn1aknkdp06q4c9 2102908 2102907 2026-11-09T18:16:41Z Avestaboy 34898 /* */ 2102908 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Dîroka Amerîkaya Bakur li gorî mijaran| Meksîkê]] [[Kategorî:Dîroka Meksîkê]] [[Kategorî:Dîrok li gorî welat û mijaran|Meksîkê]] po5n3yx58bztt8wv6j07ljyrr9z8frb 2102910 2102908 2026-11-09T18:17:52Z Avestaboy 34898 /* */ 2102910 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Dîroka Amerîkaya Bakur li gorî mijaran| Meksîkê]] [[Kategorî:Dîroka Meksîkê| Mijar]] [[Kategorî:Dîrok li gorî welat û mijaran|Meksîkê]] 5ttltq8rwco57putgyjhjev4kxzimi4 14 330811 2102911 2026-11-09T18:18:00Z Avestaboy 34898 Rûpeleke vala hat çêkirin 2102911 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2102912 2102911 2026-11-09T18:20:15Z Avestaboy 34898 /* */ 2102912 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Dîroka Amerîkaya Bakur li gorî welatan]] [[Kategorî:Dîrok li gorî welatan|Meksîk]] [[Kategorî:Meksîk]] onbwcox06g1mpt10rp9ydyebal79xaa 2102913 2102912 2026-11-09T18:21:22Z Avestaboy 34898 /* */ 2102913 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Dîroka Amerîkaya Bakur li gorî welatan|Meksîk]] [[Kategorî:Dîrok li gorî welatan|Meksîk]] [[Kategorî:Meksîk]] bf6286xj2i26la243d3pg0buexmlduv 2102914 2102913 2026-11-09T18:21:53Z Avestaboy 34898 /* */ 2102914 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} {{Gotara bingehîn}} [[Kategorî:Dîroka Amerîkaya Bakur li gorî welatan|Meksîk]] [[Kategorî:Dîrok li gorî welatan|Meksîk]] [[Kategorî:Meksîk]] t85qh6mwq9wos2d7ld3lxzky2kjzffn 14 330812 2102919 2026-11-09T18:26:35Z Avestaboy 34898 Rûpeleke vala hat çêkirin 2102919 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 330813 2102921 2026-11-09T18:27:41Z Avestaboy 34898 Rûpeleke vala hat çêkirin 2102921 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2102923 2102921 2026-11-09T18:29:03Z Avestaboy 34898 /* */ 2102923 wikitext text/x-wiki [[Kategorî:Femînîzm li gorî parzemînan|Amerîkaya Bakur]] [[Kategorî:Jin li Amerîkaya Bakur| ]] 7tuyuf5defqbcjwclogexjd6pzy8l9o 2102924 2102923 2026-11-09T18:30:41Z Avestaboy 34898 /* */ 2102924 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} [[Kategorî:Femînîzm li gorî parzemînan|Amerîkaya Bakur]] [[Kategorî:Jin li Amerîkaya Bakur| ]] 82evae1rkoi1ufnjtozewxmgrf19byx 2102925 2102924 2026-11-09T18:30:52Z Avestaboy 34898 /* */ 2102925 wikitext text/x-wiki [[Kategorî:Femînîzm li gorî parzemînan|Amerîkaya Bakur]] [[Kategorî:Jin li Amerîkaya Bakur| ]] 7tuyuf5defqbcjwclogexjd6pzy8l9o 2102927 2102925 2026-11-09T18:32:40Z Avestaboy 34898 /* */ 2102927 wikitext text/x-wiki [[Kategorî:Femînîzm li gorî parzemînan|Amerîkaya Bakur]] [[Kategorî:Jin li Amerîkaya Bakur| ]] [[Kategorî:Tevgerên civakî li Amerîkaya Bakur]] c3ggrs8lkf7z7cmzcben4ptnynvk0gf 2102928 2102927 2026-11-09T18:33:10Z Avestaboy 34898 /* */ 2102928 wikitext text/x-wiki [[Kategorî:Femînîzm li gorî parzemînan|Amerîkaya Bakur]] [[Kategorî:Jin li Amerîkaya Bakur| ]] [[Kategorî:Tevgerên civakî li Amerîkaya Bakur| ]] pddb5ukxghm5r815i08qcdn0lykz8ht 14 330814 2102929 2026-11-09T18:33:18Z Avestaboy 34898 Rûpeleke vala hat çêkirin 2102929 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2102930 2102929 2026-11-09T18:34:27Z Avestaboy 34898 /* */ 2102930 wikitext text/x-wiki [[Kategorî:Tevgerên civakî li gorî parzemînan]] 7ho0szsogofzs5j4lxxr8xihnvzznvh 2102931 2102930 2026-11-09T18:35:07Z Avestaboy 34898 /* */ 2102931 wikitext text/x-wiki [[Kategorî:Tevgerên civakî li gorî parzemînan|Amerîkaya Bakur]] dv5fvmxplpog78h2f04rjf89wi64i6l 2102932 2102931 2026-11-09T18:35:43Z Avestaboy 34898 /* */ 2102932 wikitext text/x-wiki [[Kategorî:Tevgerên civakî li gorî parzemînan| Amerîkaya Bakur]] 3kjsxf0zgrgg3tzgl4twkm32dnoucvd 2102933 2102932 2026-11-09T18:35:54Z Avestaboy 34898 /* */ 2102933 wikitext text/x-wiki [[Kategorî:Tevgerên civakî li gorî parzemînan|Amerîkaya Bakur]] dv5fvmxplpog78h2f04rjf89wi64i6l 2102934 2102933 2026-11-09T18:36:46Z Avestaboy 34898 /* */ 2102934 wikitext text/x-wiki [[Kategorî:Pirsgirêkên civakî li Amerîkaya Bakur]] [[Kategorî:Tevgerên civakî li gorî parzemînan|Amerîkaya Bakur]] 5t14p2m9bkjq9hdwim2onreh4wo5ekl 2102935 2102934 2026-11-09T18:37:30Z Avestaboy 34898 /* */ 2102935 wikitext text/x-wiki [[Kategorî:Pirsgirêkên civakî li Amerîkaya Bakur| Tevgerên]] [[Kategorî:Tevgerên civakî li gorî parzemînan|Amerîkaya Bakur]] 1sodg14em8bfatr7e5n2q4quvu2cga2 2102936 2102935 2026-11-09T18:38:48Z Avestaboy 34898 /* */ 2102936 wikitext text/x-wiki [[Kategorî:Çanda Amerîkaya Bakur]][[Kategorî:Pirsgirêkên civakî li Amerîkaya Bakur| Tevgerên]] [[Kategorî:Tevgerên civakî li gorî parzemînan|Amerîkaya Bakur]] 8ck4qhqcpe0hd0e45hfxml9yc2p4e8g 2102937 2102936 2026-11-09T18:41:02Z Avestaboy 34898 /* */ 2102937 wikitext text/x-wiki [[Kategorî:Çanda Amerîkaya Bakur]][[Kategorî:Pirsgirêkên civakî li Amerîkaya Bakur| Tevgerên]] [[Kategorî:Tevgerên civakî li gorî parzemînan|Amerîkaya Bakur]] [[Kategorî:Tevgerên li Amerîkaya Bakur]] 1cwatqt7a10nali822r0uksig6wvw88 2102938 2102937 2026-11-09T18:41:46Z Avestaboy 34898 /* */ 2102938 wikitext text/x-wiki [[Kategorî:Çanda Amerîkaya Bakur]][[Kategorî:Pirsgirêkên civakî li Amerîkaya Bakur| Tevgerên]] [[Kategorî:Tevgerên civakî li gorî parzemînan|Amerîkaya Bakur]] [[Kategorî:Tevgerên li Amerîkaya Bakur|Tevgerên li Amerîkaya Bakur]] lxq6powlxb30ksya8m5frs50l3h45mh 2102939 2102938 2026-11-09T18:42:15Z Avestaboy 34898 /* */ 2102939 wikitext text/x-wiki [[Kategorî:Çanda Amerîkaya Bakur]][[Kategorî:Pirsgirêkên civakî li Amerîkaya Bakur| Tevgerên]] [[Kategorî:Tevgerên civakî li gorî parzemînan|Amerîkaya Bakur]] [[Kategorî:Tevgerên li Amerîkaya Bakur| ]] awo2xqmqamk8g37rsyo2pbj2tvb5bnk 14 330815 2102940 2026-11-09T18:42:26Z Avestaboy 34898 Rûpeleke vala hat çêkirin 2102940 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2102941 2102940 2026-11-09T18:43:40Z Avestaboy 34898 /* */ 2102941 wikitext text/x-wiki [[Kategorî:Civaka Amerîkaya Bakur]] [[Kategorî:Tevger li gorî parzemînan]] qfit1omtl3i8rw4hylb2mw79o6g4e24 2102942 2102941 2026-11-09T18:44:48Z Avestaboy 34898 /* */ 2102942 wikitext text/x-wiki [[Kategorî:Civaka Amerîkaya Bakur]] [[Kategorî:Çanda Amerîkaya Bakur]] [[Kategorî:Tevger li gorî parzemînan]] 19f1ju7kli9nyl2pyq4vizc38curoj7 2102943 2102942 2026-11-09T18:45:55Z Avestaboy 34898 /* */ 2102943 wikitext text/x-wiki [[Kategorî:Civaka Amerîkaya Bakur]] [[Kategorî:Çanda Amerîkaya Bakur]] [[Kategorî:Tevger li gorî parzemînan|Amerîkaya Bakur]] 7nrf7qkrs1gjg9b65e6qyif7zs1704x 2102944 2102943 2026-11-09T18:46:55Z Avestaboy 34898 /* */ 2102944 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} [[Kategorî:Civaka Amerîkaya Bakur]] [[Kategorî:Çanda Amerîkaya Bakur]] [[Kategorî:Tevger li gorî parzemînan|Amerîkaya Bakur]] igl1msmfi2a3wvk8ccblzp38udy0evy