Wikipedia kwwiki https://kw.wikipedia.org/wiki/Folen_dre MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter Media Arbennek Keskows Devnydhyer Keskows Devnydhyer Wikipedia Keskows Wikipedia Restren Keskows Restren MediaWiki Keskows MediaWiki Skantlyn Keskows Skantlyn Gweres Keskows Gweres Klass Keskows Klass Porth Keskows Porth TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 799 227308 190312 2026-07-09T19:39:55Z Gwikor Frank 10931 227308 wikitext text/x-wiki {{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= }} '''Rod Lyon''' (3ves Genver 1936) yw skrifer, gweythresydh Kernow ha person a vri y'n [[Dasserghyans Kernewek]]. Ev o an peswardhegves [[Bardh Meur]] [[Gorsedh Kernow]] (2003-2006). {{bardh|bardhek=Tewennow}} yw y [[hanow bardhek]]. == Bewnans a-Varr == Genys veu Rodney Leroy Lyon, yn [[Tewynblustri]] dhe'n 13ves a vis Genver 1936. Y vern y'n taves a dheuth ha Lyon eth po naw bloodh ha gweles koffiji henwys "Chy-an-Mor" yn y dre; y vamm a styryas dhodho bos [[Kernewek]]. Ev a dhallathas hwithra henwyn tyller, mes nag yn sevur. Trenya a wrug ev avel jynner civil yn Skol Lieskreft [[Rysoghen]] (1975-1977) ha dalleth oberi avel pyskador. Hag ev pyskador rann-termyn pan o ev yn y ugensow a-varr, ev a vetyas gans Vretonegoryon hag a dheuth dhe'n porth yn kok-pyskessa. Ev a verkyas an hevelepter ynter [[Bretonek]] ha Kernewek. Ny veu nagona y'n porth a gewsis Kernewek, ytho ev a erviras dyski Bretonek anedha. Pan o ev yn y ugensow diwedhes, ev eth yn mor gansa tri mis ha gallos kewsel gansa. Pan dhehwelas, ev a erviras dyski Kernewek yn sevur ha prena kopi a Cornish Simplified gans [[A.S.D. Smith|Caradar]]. Wosa bos pyskador, ev a oberi avel Sodhek an Governans Leel bys yn omdenna. == Ober gans Kernewek == Berdhys veu yn 1979 yn [[Bosvena]] drefen y sleyneth yn Kernewek. Kannas Ban Bardh Meur o ev yntra 2000 ha 2003, ha Bardh Meur yntra 2003 ha 2006. Lemmyn, ev a ober war an iskessedhek Amyttyansow. Skrifa nebes lyvrow yn kever an [[yeth Kernewek]] a wrug ev, y'ga mysk an skians fug ''[[Dhe Emlow an Galaksi]]'', dyllys yn 2015, hag an romans ''[[Tenkys]]'', dyllys yn 2016, an dhew gans [[Kesva an Taves Kernewek]]. ''[[Dicky Holla]]'', dyllys yn 2018 gans an Gesva ynwedh, a waynyas pewas [[Holyer an Gof]] yn 2018. Y lyver ''Dadhel an Dega yn Pluw Bawl'' a veu dyllys yn 2022 gans Spyrys a Gernow. Ev a dreylyas ''[[Enys Tresor]]'' ([[1984]]) gans [[Robert Louis Stevenson]] dhe Gernewek. Y lyvrow fakt a yssyns ''Everyday Cornish: A Pocket-book to Teach Yourself Colloquial Cornish Without All That Grammar'' (1987), , ''Gorseth Kernow - The Cornish Gorsedd - What it Is and What it Does'' (2008), ''Cornish Maritime'' (2012) ha ''Colloquial Doesn't Mean Corrupt: Observations on Contemporary Revived Cornish'' (2019). Ev a skrifas lyvrow a-dro dhe'n breselyow yn istori Kernow, onan yn Sowsnek henwys ''Cornwall's Historical Wars: A Brief Introduction'', dyllys gans Cornovia Press, hag onan yn Kernewek henwys ''[[Kernow ha'y Breselyow Ystorek]]'', dyllys gans [[Kowethas an Yeth Kernewek]] yn 2002, dastyllys yn 2026. Ynwedh, ev a skrifas niver a lyvrigow, y'ga mysk ''Basic Cornish'' (1982), ''Listen and Learn: Introduction to Spoken Cornish'' (1986), ''Notes on Spoken Cornish'' (1987), ''The Start of Newquay'' (1991), ''Pyskessa dhe Dewynn Pleustri: dres an blydhynyow 1960 - 1970'' (1997), ''Cornish - The Struggle for Survival'' (2001), ''Notes on the Penwith Dialect of Cornwall'' (2001), ''Let's Learn Cornish: It's as Simple as 1 + 2 = 3'' (2002), ''Cornwall's Playing Places'' (2002) ha ''Sam'' (2003). Esel Kesva an Taves Kernewek o ev. Ev a oberi avel presentyas radyo omarvethys rag [[BBC]] [[Radyo Kernow]] a vis Meuth 1989 bys yn mis Genver 2014, ow lenna an nowodhow yn Kernewek. {{sequence| prev=[[Jowan Bolitho|Jowan an Cleth]]| list=[[Bardh Meur]]'''<br >2003&mdash;2006| next=[[Vanessa Beeman|Gwenenen]] }} ==Gwelewgh ynwedh== * [[Lyenn Kernewek]] {{DEFAULTSORT:Lyon, Rodney Leroy}} {{Porth Kernow}} [[Klass:Kenedhlogoryon gernowek]] [[Klass:Skriforyon yn Kernowek]] sb7wzq1bf1sur0vc580gipio6l6ih3y 227309 227308 2026-07-09T19:40:18Z Gwikor Frank 10931 227309 wikitext text/x-wiki {{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= }} '''Rod Lyon''' (13ves Genver 1936) yw skrifer, gweythresydh Kernow ha person a vri y'n [[Dasserghyans Kernewek]]. Ev o an peswardhegves [[Bardh Meur]] [[Gorsedh Kernow]] (2003-2006). {{bardh|bardhek=Tewennow}} yw y [[hanow bardhek]]. == Bewnans a-Varr == Genys veu Rodney Leroy Lyon, yn [[Tewynblustri]] dhe'n 13ves a vis Genver 1936. Y vern y'n taves a dheuth ha Lyon eth po naw bloodh ha gweles koffiji henwys "Chy-an-Mor" yn y dre; y vamm a styryas dhodho bos [[Kernewek]]. Ev a dhallathas hwithra henwyn tyller, mes nag yn sevur. Trenya a wrug ev avel jynner civil yn Skol Lieskreft [[Rysoghen]] (1975-1977) ha dalleth oberi avel pyskador. Hag ev pyskador rann-termyn pan o ev yn y ugensow a-varr, ev a vetyas gans Vretonegoryon hag a dheuth dhe'n porth yn kok-pyskessa. Ev a verkyas an hevelepter ynter [[Bretonek]] ha Kernewek. Ny veu nagona y'n porth a gewsis Kernewek, ytho ev a erviras dyski Bretonek anedha. Pan o ev yn y ugensow diwedhes, ev eth yn mor gansa tri mis ha gallos kewsel gansa. Pan dhehwelas, ev a erviras dyski Kernewek yn sevur ha prena kopi a Cornish Simplified gans [[A.S.D. Smith|Caradar]]. Wosa bos pyskador, ev a oberi avel Sodhek an Governans Leel bys yn omdenna. == Ober gans Kernewek == Berdhys veu yn 1979 yn [[Bosvena]] drefen y sleyneth yn Kernewek. Kannas Ban Bardh Meur o ev yntra 2000 ha 2003, ha Bardh Meur yntra 2003 ha 2006. Lemmyn, ev a ober war an iskessedhek Amyttyansow. Skrifa nebes lyvrow yn kever an [[yeth Kernewek]] a wrug ev, y'ga mysk an skians fug ''[[Dhe Emlow an Galaksi]]'', dyllys yn 2015, hag an romans ''[[Tenkys]]'', dyllys yn 2016, an dhew gans [[Kesva an Taves Kernewek]]. ''[[Dicky Holla]]'', dyllys yn 2018 gans an Gesva ynwedh, a waynyas pewas [[Holyer an Gof]] yn 2018. Y lyver ''Dadhel an Dega yn Pluw Bawl'' a veu dyllys yn 2022 gans Spyrys a Gernow. Ev a dreylyas ''[[Enys Tresor]]'' ([[1984]]) gans [[Robert Louis Stevenson]] dhe Gernewek. Y lyvrow fakt a yssyns ''Everyday Cornish: A Pocket-book to Teach Yourself Colloquial Cornish Without All That Grammar'' (1987), , ''Gorseth Kernow - The Cornish Gorsedd - What it Is and What it Does'' (2008), ''Cornish Maritime'' (2012) ha ''Colloquial Doesn't Mean Corrupt: Observations on Contemporary Revived Cornish'' (2019). Ev a skrifas lyvrow a-dro dhe'n breselyow yn istori Kernow, onan yn Sowsnek henwys ''Cornwall's Historical Wars: A Brief Introduction'', dyllys gans Cornovia Press, hag onan yn Kernewek henwys ''[[Kernow ha'y Breselyow Ystorek]]'', dyllys gans [[Kowethas an Yeth Kernewek]] yn 2002, dastyllys yn 2026. Ynwedh, ev a skrifas niver a lyvrigow, y'ga mysk ''Basic Cornish'' (1982), ''Listen and Learn: Introduction to Spoken Cornish'' (1986), ''Notes on Spoken Cornish'' (1987), ''The Start of Newquay'' (1991), ''Pyskessa dhe Dewynn Pleustri: dres an blydhynyow 1960 - 1970'' (1997), ''Cornish - The Struggle for Survival'' (2001), ''Notes on the Penwith Dialect of Cornwall'' (2001), ''Let's Learn Cornish: It's as Simple as 1 + 2 = 3'' (2002), ''Cornwall's Playing Places'' (2002) ha ''Sam'' (2003). Esel Kesva an Taves Kernewek o ev. Ev a oberi avel presentyas radyo omarvethys rag [[BBC]] [[Radyo Kernow]] a vis Meuth 1989 bys yn mis Genver 2014, ow lenna an nowodhow yn Kernewek. {{sequence| prev=[[Jowan Bolitho|Jowan an Cleth]]| list=[[Bardh Meur]]'''<br >2003&mdash;2006| next=[[Vanessa Beeman|Gwenenen]] }} ==Gwelewgh ynwedh== * [[Lyenn Kernewek]] {{DEFAULTSORT:Lyon, Rodney Leroy}} {{Porth Kernow}} [[Klass:Kenedhlogoryon gernowek]] [[Klass:Skriforyon yn Kernowek]] j3073utmw1sa2jcjb2d75z1e9lkwyj4 227310 227309 2026-07-09T20:11:34Z Gwikor Frank 10931 227310 wikitext text/x-wiki {{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= }} '''Rod Lyon''' (13ves Genver 1936) yw skrifer, gweythresydh Kernow ha person a vri y'n [[Dasserghyans Kernewek]]. Ev o an peswardhegves [[Bardh Meur]] [[Gorsedh Kernow]] (2003-2006). {{bardh|bardhek=Tewennow}} yw y [[hanow bardhek]]. == Bewnans a-Varr == Genys veu Rodney Leroy Lyon, yn [[Tewynblustri]] dhe'n 13ves a vis Genver 1936. Y vern y'n taves a dheuth ha Lyon eth po naw bloodh ha gweles koffiji henwys "Chy-an-Mor" yn y dre; y vamm a styryas dhodho bos [[Kernewek]]. Ev a dhallathas hwithra henwyn tyller, mes nag yn sevur. Trenya a wrug ev avel jynner civil yn Skol Lieskreft [[Rysoghen]] (1975-1977) ha dalleth oberi avel pyskador. Hag ev pyskador rann-termyn pan o ev yn y ugensow a-varr, ev a vetyas gans Vretonegoryon hag a dheuth dhe'n porth yn kok-pyskessa. Ev a verkyas an hevelepter ynter [[Bretonek]] ha Kernewek. Ny veu nagona y'n porth a gewsis Kernewek, ytho ev a erviras dyski Bretonek anedha. Pan o ev yn y ugensow diwedhes, ev eth yn mor gansa tri mis ha gallos kewsel gansa. Pan dhehwelas, ev a erviras dyski Kernewek yn sevur ha prena kopi a Cornish Simplified gans [[A.S.D. Smith|Caradar]]. Wosa bos pyskador, ev a oberi avel Sodhek an Governans Leel bys yn omdenna. == Ober gans Kernewek == Berdhys veu yn 1979 yn [[Bosvena]] drefen y sleyneth yn Kernewek. Kannas Ban Bardh Meur o ev yntra 2000 ha 2003, ha Bardh Meur yntra 2003 ha 2006. Lemmyn, ev a ober war an iskessedhek Amyttyansow. Esel Kesva an Taves Kernewek o ev. Ev a oberi avel presentyas radyo omarvethys rag [[BBC]] [[Radyo Kernow]] a vis Meuth 1989 bys yn mis Genver 2014, ow lenna an nowodhow yn Kernewek. Rag an [[Pennseythen Gernewek|Bennseythen Gernewek]] yn 1985, ev a dhellos lyver-termyn gesedhek ''An Byllen''. Skrifa meur a lyvrow yn kever y'n [[yeth Kernewek]] a wrug ev, y'ga mysk an skians fug ''[[Dhe Emlow an Galaksi]]'' (2015) hag a waynyas Hanaf Kowethas an Yeth Kernewek y'n pewasow [[Holyer an Gof]] yn 2016, hag an romans ''[[Tenkys]]'' (2016), hag a waynyas an keth hanaf yn 2017, an dhew gans [[Kesva an Taves Kernewek]]. ''[[Dicky Holla]]'', dyllys yn 2018 gans an Gesva ynwedh, a waynyas pewas Holyer an Gof yn 2018 ha furvya rann an paper Lien a apposyans peswora gradh an Gesva. Y lyver ''Dadhel an Dega en Pluw Bawl'' a veu dyllys yn 2022 gans Spyrys a Gernow. Ev a dreylyas ''[[Enys Tresor]]'' gans [[Robert Louis Stevenson]] dhe Gernewek yn 1981, ''Colin a saw Slippy'' gans Catherine Shaw, lyver rag fleghes, yn 2013 ha ''Ow Gorour yw Ty'', lyvrik a-dro dhe'n kurungylgh rag fleghes gans Helen Patuck, yn 2020. Ev a skrifas lyvrow a-dro dhe'n breselyow yn istori Kernow, onan yn Sowsnek henwys ''Cornwall's Historical Wars: A Brief Introduction'', dyllys gans Cornovia Press, hag onan yn Kernewek henwys ''[[Kernow ha'y Breselyow Ystorek]]'', dyllys gans [[Kowethas an Yeth Kernewek]] yn 2002, dastyllys yn 2026. == Dyllansow == Ynwedh, ev a skrifas niver a lyvrow ha lyvrigow erel, y'ga mysk: * ''Enys Tresor'' (1981, treylyans) * ''Anethow Peder'' (1981) * ''Basic Cornish'' (1982) * ''Everyday Cornish'' (1984) * ''An Byllen'' (1985, lyver-termyn) * ''Listen and Learn: Introduction to Spoken Cornish'' (1986) * ''Notes on Spoken Cornish'' (1987, gans John Pengilly) * ''George ha Samantha'' (1989, gans Julia Allard) * ''Authentic Cornish'' (1989) * ''The Start of Newquay'' (1991) * ''Gero nye deske Curnoack (Let's learn Cornish)'' (1993) * ''An Howl ha'y deylu'' (1995) * ''Pyskessa dhe Dewynn Pleustri: dres an blydhynyow 1960 - 1970'' (1997) * ''Henwyn-Fordhow yn Kernewek'' (1997, gans Graham Sandercock) * ''An Kernewek a Wella Rowe'' (1998) * ''Cornish - The Struggle for Survival'' (2001) * ''Notes on the Penwith Dialect of Cornwall'' (2001) * ''Kernow ha'y Breselyow Ystorek'' (2002) * ''Let's Learn Cornish: It's as Simple as 1 + 2 = 3'' (2002) * ''Cornwall's Playing Places'' (2002) * ''Lavarow an Werin'' (2003) * ''Lavarow'' ''Koth'' (2003) * ''Sam'' (2003) * ''Gorseth Kernow - The Cornish Gorsedd - What it Is and What it Does'' (2008) * ''Cornish Maritime'' (2012) * ''Cornwall's Historical Wars: A Brief Introduction'' (2012) * ''Dhe Emlow an Galaksi'' (2015) * ''Tenkys'' (2016) * ''An Kevreyth Howlek'' (2016) * ''Dicky Holla'' (2018) * ''Colloquial Doesn't Mean Corrupt: Observations on Contemporary Revived Cornish'' (2019) * ''Dadhel an Dega en Pluw Bawl'' (2022) * ''Kernow ha'y Breselyow Ystorek, nessa dyllans'' (2026) {{sequence| prev=[[Jowan Bolitho|Jowan an Cleth]]| list=[[Bardh Meur]]'''<br >2003&mdash;2006| next=[[Vanessa Beeman|Gwenenen]] }} ==Gwelewgh ynwedh== * [[Lyenn Kernewek]] {{DEFAULTSORT:Lyon, Rodney Leroy}} {{Porth Kernow}} [[Klass:Kenedhlogoryon gernowek]] [[Klass:Skriforyon yn Kernowek]] k2s3132291if2x5ir5ktlnv1c711az3 0 800 227306 227288 2026-07-09T18:16:50Z Gwikor Frank 10931 /* Rol a Gannasow Gorsedh kernow a-dhia 1928 */ 227306 wikitext text/x-wiki {{Taklow| fetchwikidata=ALL | onlysourced=no| suppressfields= }}[[Restren:Lady of Cornwall.jpg|thumb|right|Arloedhes Kernyw. Gorsedh 2007. [[Pennsans]]]] [[Restren:Banner_of_Gorsedh_Kernow.svg|skeusennik|right|Baner Gorsedh Kernow]] '''Gorsedh Kernow''' yw kowethyans rag avonsya an [[Gonisogeth|wonisogeth]] [[Yethow Keltek|keltek]] kenedhlek a [[Kernow|Gernow]] yn pub furv, y'ga mysk [[Kernewek]], [[istori]], [[lien]], [[art]], [[ilow]], [[dons]] ha [[sport]]. Selys veu yn 1928 herwydh Gorsedd [[Kembra]], synsys ena a-dhia dermyn [[Iolo Morgannwg]]. Yma hwor yn [[Breten Vyghan]], synsys a-dhia [[1899]]. Gorsedh yw kuntelles [[Bardh|bardhek]]; y teu a hen ger keltek gans an styr "tron", furvys a "gor" ha "sedh". An Orsedh a wra berdh pub bledhen. Berdh Gorsedh Kernow a rester kesstrifow, pewasow, solempnyansow ha hwarvosow erel. An Bardh Meur a-lemmyn yw <span style="color:blue;">Gwythvosen</span>, [[Jenefer Lowe]]. Pub bardh a gemmer [[hanow bardhek]] yn Kernewek. An chif darvos yn bledhen an Orsedh yw an Esedhvos. Kehaval kernewek yw orth [[Eisteddfod Kembra]]. Synsys yw pub bledhen yn tyller dyffrans yn kynsa pennseythen a vis Gwynngala. Kres an darvos yw solempnyans bardhek Gorsedh Kernow, pan guntel an verdh oll warbarth. Hwarvosow aral a vri yw [[Gwarnyans an Orsedh]] hag [[Awen (hwarvos)|Awen]]. Ynwedh, yma pewasow dylloryon [[Holyer an Gof]], hag a re hanafow ha testskrifow dhe lyvrow, ha [[Pewasow Gorsedh Kernow|Pewasow an Orsedh]], hag a re testskrifow aswonvos ha [[Medalen Awen|Medalennow Awen]] dhe ragdresow gonisogethel ha kemenethel. == Medrasow == Medrasow an Orsedh yw dhe vaga perthynyansow yntra Kernow ha broyow keltek erel, avonsya kesoberyans ha keskowethyans ynter an re na neb a ober a-barth enor Kernow, kenertha studhyans ha devnydh a’n yeth Kernewek, kenertha studhyans istori, lien, art, ilow, sport Kernewek ha testennow kelmys, ha dyllans a oberennow a-dro dhe destennow a’n par na, skoodhya restrans Esedhvos Kernow ha restra solempnita Gorsedh Kernow bledhynnyek. == Istori == [[Henry Jenner]] re beu ordenys gans Gorsedh Breten Vyghan yn 1903, ha gans erel [[Berdh Kernow kyns 1928|ordenys seulabrys]] gans Arghdhrewydh Kembra, ev a fondyas Gorsedh Kernow yn Gwynngala [[1928]] gans solempnyans yn Dons Meyn Bosskawen hag yth o ev an kynsa [[Bardh Meur]]. Kannasow Gorsedd Kembra, eth bardh, dewdhek den dhe vos berdhys, eseli an [[Keffrysyans a Gowethasow Kernow Goth]] ha meryon seyth ranndir Kernow a veu y'n kylgh. Ledyas gans Band Arghans [[Pennsans]], i a geskerdhas a Bargen Tir Bosskawen dhe'n dons men. Synsys veu an solempnyans yn Kernewek, Kembrek ha Sowsnek ha gorfennys gans [[Bro Goth Agan Tasow]]. Dewdhek berdh re beu enorys ena: <span style="color:blue;">Myghal an Pry</span> Michael Ambrose Cardew, <span style="color:blue;">Map Hendra</span> Charles G. Henderson, <span style="color:blue;">Bras y Golon</span> William Benjamin Tregoning Hooper, <span style="color:blue;">Caner Helles</span> James Dryden Hosken, <span style="color:blue;">Lef Stenoryon</span> Kenneth Hamilton Jenkin, <span style="color:blue;">Marghak Cough</span> Arthur Quiller-Couch, <span style="color:blue;">Carer Losow</span> Edgar Algernon Rees, <span style="color:blue;">Gwas Petrock</span> George Sloggett, <span style="color:blue;">Gwas Ust</span> Thomas Taylor, <span style="color:blue;">Barth Colonnek</span> Herbert Thomas, <span style="color:blue;">Tas Cambron</span> James Thomas, <span style="color:blue;">Mylgarer</span> John Coulson Tregarthen. Re beu an Esedhvos synsys pub bledhen yn ygor, marnas dres [[Nessa Bresel an Bys]] pan nag esa marnas solempnyansow byghan yn Chylason ha Gwithti Kernow. Yn 2020 y feu solempnita saw ha pellhes yn socyal drefen [[kurungylgh 19]]. Yn 1930, y feu ervriys dhe amyttya Berdh Enor a bowyow erel hag yn 1932 i a dhallathas amyttya berdh 'an yeth' rag sleyneth yn Kernewek, kyn fe an nivel a frethter isel kehevlys orth an jydh hedhyw. Wosa 1939, Konsel Gorsedh Kernow a gomendyas regalya keworransel, ow pysi orth <span style="color:blue;">Tan Dyvarow</span>, [[Francis Cargeeg]], dhe dhesinya ha gwruthyl regalya nowydh rag an Bardh Meur, Kannas an Bardh Meur ha'n Skrifenyas, keffrys ha dew benn rag lorghow an marshalls. Dres termtn, y feu moy a dharnow keworrys, y'ga mysk plastrons rag Berdh Meur kyns, gwrys ynwedh gans Cargeeg. Y feu mow a metelweyth gwrys gans John Turner ha Cyril Orchard. An Orsedh a adoptyas an [[Furv Skrifys Savonek]] yn 2009, owth usya [[Kernewek Unyes]] kyns henna. ===Tylleryow yn Kernow a-dhia 1928=== {| |- | valign="top" | * 1928 - [[Dons Meyn Bosskawen]] * 1929 - Karnbre, [[Rysrudh]] * 1930 - [[An Hurlysi]] * 1931 - [[Pennsans]] * 1932 - [[Dons Meyn Rosmodres]], [[Eglosveryan]] * 1933 - [[An Garrek]] * 1934 - Bre Padderbury, [[Mahunyes]] * 1935 - [[Pennsans]] * 1936 - An Gelli, [[Ponswad]] * 1937 - Dons Meyn Bosskawen * 1938 - Trippet Stones, [[Blyslann]] * 1939 - "Chylason", [[Porthreptor]], (chi [[Robert Morton Nance|Mordon]], an Bardh Meur) * 1940–1945 - [[Fondyans Riel Kernow]] ([[Gwithti Kernow]]) * 1946 - [[Plen an Gwari Lannberan]], [[Peran yn Treth]] * 1947 - [[Lannstefan]] * 1948 - Carwynnen, [[Kammbronn]] * 1949 - Menhir Mont Charlys * 1950 - Dons Meyn Bosskawen * 1951 - [[Lannwedhenek]] * 1952 - [[Koyt Tredhewi]], [[Sen Kler]] * 1953 - Tren an Krobm, [[Lannanta]] * 1954 - [[Kastel Dor]], [[Golnans]] * 1955 - Dons Meyn Rosmodres, Eglosveryan * 1956 - Kastel Keynek, [[Bosvena]] * 1957 - Krows Predennek, Eglosvelyan * 1958 - Plen an Gwari Lannberan, Peran yn Treth * 1959 - [[Kelliwik]] * 1960 - [[Cambron|Kammbronn]] * 1961 - Kastel Bud, [[Porthbud]] * 1962 - Barrowfields, [[Tewynblustri]] * 1963 - Men an Kowr, [[Eglossenor]] * 1964 - [[Dintagell|Dintagel]] * 1965 - Godron, [[Lanndege]] * 1966 - [[Porth Ia|Porthia]] * 1967 - [[Essa]] * 1968 - [[Lannust]] * 1969 - [[Lyskerrys]] * 1970 - Plen an Gwari Lannberan, Peran yn Treth * 1971 - Dons Meyn Rosmodres, Eglosveryan * 1972 - [[Kastell Lannstefan|Kastel Lannstefan]] * 1973 - Menhyr Mont Charlys * 1974 - [[Glasnedh]], [[Pennrynn]] * 1975 - Kastel Bud, [[Porthbud]] * 1976 - [[Heyl]] * 1977 - Naw Hwor, [[Sen Kolomm Veur|Sen Kolum Veur]] * 1978 - Dons Meyn Rosmodres, Eglosveryan * 1979 - Bosvena * 1980 - Essa | valign="" | * 1981 - Nans, [[Egloshalow]] * 1982 - [[Lannust]] * 1983 - [[Lanndoghow]] * 1984 - Kelliwik * 1985 - Plen an Gwari Lannberan, Peran yn Treth * 1986 - Dons Meyn Rosmodres, Eglosveryan * 1987 - [[Plas Anton]], [[Penntorr]] * 1988 - [[Polldu]], Eglosvelyan * 1989 - [[Lostwydhyel]] * 1990 - [[Marghasyow]] * 1991 - An Garrek * 1992 - Plen an Gwari Lannberan, Peran yn Treth * 1993 - Kastel Bud, Porthbud * 1994 - Kammbronn * 1995 - Marghasyow * 1996 - Lyskerrys * 1997 - Bosvena * 1998 - Lannust * 1999 - Heyl * 2000 - [[Aberfala]] * 2001 - Sen Kolum Veur * 2002 - [[Pennsilva]] * 2003 - [[Lannstefan]] * 2004 - [[Truru]] * 2005 - [[Ponswad]] * 2006 - [[Rysrudh]] * 2007 - Pennsans * 2008 - [[Logh]] * 2009 - Essa * 2010 - Porthia * 2011 - [[Hellys]] * 2012 - [[Ryskammel|Reskammel]] * 2013 - Glasnedh, [[Pennrynn]] * 2014 - Penntorr * 2015 - [[Sen Austel]] * 2016 - [[Lannaghevran]] * 2017 - [[Lannstefan]] * 2018 - [[Tewynblustri]] * 2019 - Lannust * 2020 - Solempnita saw Kovid-19 yn Truru * 2021 - [[Porthbud–Strasnedh]] * 2022 - Heyl * 2023 - Lannwedhenek * 2024 - Kelliwik * 2025 - Marghasyow * 2026 - Bosvena |} == Berdh Meur ha Kannasow == ===Rol a Verdh Meur Gorsedh Kernow a-dhia 1928=== {| |- | valign="top" | * Gwas Myghal ([[Henry Jenner]]) 1928–1934 * Mordon ([[Robert Morton Nance]]) 1934–1959 * Talek ([[Talek|E G. Retallack Hooper]]) 1959–1964 * Gunwyn ([[George Pawley White]]) 1964–1970 * Trevanyon ([[Denis Trevanion]]) 1970–1976 * Map Dyvroeth ([[Richard Jenkin]]) 1976–1982 * Den Toll ([[Hugh Miners]]) 1982–1985 * Map Dyvroeth ([[Richard Jenkin]]) 1985–1988 * Gwas Constantyn ([[John Chesterfield]]) 1988–1991 * Caradok ([[Jori Ansell]]) 1991–1994 * Cummow ([[Brian Coombes]]) 1994–1997 * Bryallen ([[Ann Trevenen Jenkin]]) 1997–2000 | valign="top" | * Jowan an Cleth ([[John Bolitho]]) 2000–2003 * Tewennow ([[Rod Lyon]]) 2003–2006 * Gwenenen ([[Vanessa Beeman]]) 2006–2009 * Skogynn Pryv ([[Mick Paynter]]) 2009–2012 * Steren Mor ([[Maureen Fuller]]) 2012–2015 * Telynor an Weryn ([[Merv Davey]]) 2015–2018 * Melennek ([[Elizabeth Carne]]) 2018–2021 * Mab Stenak Vur ([[Pol Hodge]]) 2021-2024 * Gwythvosen ([[Jenefer Lowe]]) 2024- |} ===Rol a Gannasow Gorsedh Kernow a-dhia 1928=== {| |- | valign="top" | * Mordon ([[Robert Morton Nance]]) 1928–1934 * Tolzethan ([[Joseph Hambley Rowe]]) 1934–1937 * Gonader A-Bell ([[Trelawny Roberts]]) 1937–1946 * Map Mor ([[Henry Trefusis]]) 1946–1952 * Gwas Cadoc ([[David Richard Evans|David R. Evans]]) 1952–1962 * Tan Dyvarow ([[Francis Cargeeg]]) 1962–1967 * Map Kenwyn ([[Cecil Beer]]) 1967–1972 * Map Dyvroeth ([[Richard Jenkin]]) 1972–1976 * Den Toll ([[Hugh Miners]]) 1976–1982 * Gwas Gwethnok ([[Ernest Edwin Morton Nance|Ernest Morton Nance]]) 1982–1988 * Caradok ([[Jori Ansell]]) 1988–1991 * Cummow ([[Brian Coombes]]) 1991–1994 * Bryallen ([[Ann Trevenen Jenkin|Dorothy Ann Trevenen Jenkin]]) 1994–1997 * Jowan an Cleth ([[John Bolitho]]) 1997–2000 | valign="top" | * Tewennow ([[Rod Lyon]]) 2000–2003 * Gwenenen ([[Vanessa Beeman]]) 2003–2006 * Skogyn Pryv ([[Mick Paynter]]) 2006–2009 * Steren Mor ([[Maureen Fuller]]) 2009–2012 * Telynor an Weryn ([[Merv Davey]]) 2012–2015 * Melennek ([[Elizabeth Carne]]) 2015–2018 * Mab Stenak Vur ([[Pol Hodge]]) 2018–2021 * Gwythvosen ([[Jenefer Lowe]]) 2021-2024 * Myrgh an Tyr ([[Loveday Jenkin]]) 2024- |} == Pewasow == An Orsedh a re pewas dhe lies den ha bagas pub bledhen. A-dhia 1937, res veu pewas rag kesstrivyans liennek, ow komprehendya tri klass: gwersyow, yeth plen po drama unn akt. A-dhia 1962 yn rag, an gwaynyer a gavas an [[Skala-Ros Mordon-Caradar]], po rag gwersyow po yeth plen. Gwaynyer an kesstrivyans aral a gavas an Gwrys Kernewek. Kyn feu hemma hedhys kyns, an hengov ma re beu dastallethys yn 2026. Res yw [[Pewas Map Trevethan]] gans an Orsedh dhe esel a Gowethas Kernewek kevrennys gans Kowethas Kernewek Loundres 'rag gonisogethow dhe Gernow gans den neb a drig tu ves a Gernow'. [[Skoos Kowethas Kernewek Loundres]] yw res dhe dhen 'rag Gonisogeth Arbennik a-barth Kernow ha tus Gernewek'. == Dervynnow == *Jenkin, John Chirgwin (2007). ''Byrth Gorseth Kernow 1928-2007: Bards of the Gorseth of Cornwall''. Gorseth Kernow. ISBN 1-903668-01-6. == Gwiasva == * [http://www.gorsedhkernow.org.uk Gorsedh Kernow] * [https://web.archive.org/web/20090710114042/http://cornovia.org.uk/htexts/gorseth01.html Rol Byrth Gorseth Kernow, 1947] {{unn k}} {{Porth Kernow}} {{Gonisogeth Kernow}} [[Klass:Gorsedhow]] [[Klass:Kernow]] devjrxq4ttk4f9kfzaciksegmgzlohq 0 820 227298 226397 2026-07-09T12:33:37Z Gwikor Frank 10931 227298 wikitext text/x-wiki {{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= }} [[Ann Trevenen Jenkin]] (mis Ebrel 1930 - 8 mis Ebrel 2024)<ref>[https://find-and-update.company-information.service.gov.uk/officers/LGfNGk8wYw4q7D5D6XXgbdOb1YA/appointments Ann TREVENEN JENKIN], ''Companies House'' (yn [[Sowsnek]]), kyrghys 11 mis Ebrel 2024</ref><ref>[https://www.cornwallheritagetrust.org/sad-news-2/ Sad news], ''Cornwall Heritage Trust'' (yn [[Sowsnek]]), kyrghys 11 mis Ebrel 2024</ref> o an kynsa [[benyn]] ynstallys avel [[Bardh Meur]] yn [[Kernow]] hag y'n bys [[Keltek]] oll ha dewdhekves Bardh Meur [[Gorsedh Kernow]]. Dyskadores ha lyvrores o hi yn kalwesik. Yn [[2003]], hi a skrifas lyver byrr rag fleghes yn kever ki a wrug rann a [[Keskerdh Kernow|Geskerdh Kernow]] bys [[Loundres]] yn [[1997]] yn kovheans [[Omsav 1497]]. {{bardh|bardhek=Bryallen}} yw hy [[hanow bardhek]]. ==Devynnow== {{reflist}} *[https://web.archive.org/web/20170325024301/http://anntrevenen.angelfire.com/biography.html Brief Biography - Ann Trevenen Jenkin] {{sequence| prev=[[Brian Coombes|Cummow]]| list=[[Bardh Meur]]'''<br />1997–2000| next=[[Jowan Bolitho|Jowan an Cleth]]| }} {{stokk-tus-kernow}} {{DEFAULTSORT:Jenkin, Dorothy Ann Trevenen}} {{Porth Kernow}} [[Klass:Dinethyansow 1930]] [[Klass:Mernansow 2024]] [[Klass:Skriforyon yn Kernowek]] p0f25hirne0f8u3ushp1h4b8ybmyl3w 227300 227298 2026-07-09T15:33:27Z Gwikor Frank 10931 227300 wikitext text/x-wiki {{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= }} [[Ann Trevenen Jenkin]], genys Dorothy Ann Trevenen, (14ves Ebrel 1930 - 8 Ebrel 2024)<ref>[https://find-and-update.company-information.service.gov.uk/officers/LGfNGk8wYw4q7D5D6XXgbdOb1YA/appointments Ann TREVENEN JENKIN], ''Companies House'' (yn [[Sowsnek]]), kyrghys 11 mis Ebrel 2024</ref><ref>[https://www.cornwallheritagetrust.org/sad-news-2/ Sad news], ''Cornwall Heritage Trust'' (yn [[Sowsnek]]), kyrghys 11 mis Ebrel 2024</ref> o an kynsa [[benyn]] ynstallys avel [[Bardh Meur]] yn [[Kernow]] hag y'n bys [[Keltek]] oll ha dewdhekves Bardh Meur [[Gorsedh Kernow]] (1997-2000). Dyskador, [[Skriforyon yn Kernowek|skrifer]], lyveryas ha gweythresydh a-barth kenedhlogeth Kernow o hi. Esel-fondya [[Mebyon Kernow]] o hi hag y lewydh der enor a 2011 bys yn hy mernans. {{bardh|bardhek=Bryallen}} yw hy [[hanow bardhek]]. == Bewnans a-varr == Jenkin a veu genys dhe'n 14ves Ebrel 1930 yn Barnet, [[Hertfordshire]], dhe das John Arnold Trevenen, laghyas a Gernow, ha mamm Dorothy Goldsmith, a [[Gwlas an Hav|Wlas an Hav]]. Yn 1932 an teylu a vovyas chi dhe [[Resrudh]]. Adhyskys o hi ena hag, yn [[Nessa Bresel an Bys]], yn [[Skol Nessa Mowysi Truru]] avel annedhyas. Hi a studhyas [[Sowsnek]] yn [[Pennskol Karesk]], gul kors trenya dyskadoryon gans an Fondyans Adhyskans a [[Pennskol Loundres|Bennskol Loundres]] ha dyski Sowsnek yn Evesham, [[Worcestershire]]. Hi a dhyskas yn Skol Ramasek Mowysi Kammbronn a'n 1970ow bys pan wrug hi omdenna yn 1987. Lyveryas skol o hi ha servya ynwedh avel kaderyer Kowethyans Lyvervaow Skol Kernow. Yn-mes a'y ober yn skolyow, hi a dhyskas "Cornish for fun" ha Kernewek rag apposyansow Testskrif Adhyskans Nessa. Gans gweres an Awtorita Adhyskans Leel hi a fondyans Studhyansow Kernewek rag Skolyow. == Mebyon Kernow == Dre hy heniter nessa [[Helena Charles]], y'n 1950ow y teuth ha bos gans bern yn movyans Kernow ha [[Kernewek]]. Jenkin a veu onan a'n 13 esel-fondya a Vebyon Kernow yn Ostel Temprans Oates yn Resrudh dhe'n 6ves Genver 1951. Ena ynwedh yth esa hy fries a dheu [[Richard Jenkin]] ha Helena Charles. Omvyskys o hi yn feur gans Mebyon Kernow remenant hy bewnans, ow tos ha bos y lewydh der enor yn 2011 bys yn hy mernans yn 2024. == Kernewek ha Gorsedh Kernow == Y'n 1950ow Jenkin a studhyas Kernewek gans [[Robert Morton Nance]] yn [[Porthreptor]]. Berdhys veu hi yn 1957 orth [[Krows Predennek]], [[Eglosvelyan]], drefen sleyneth yn Kernewek, gans an hanow bardhek {{bardh|bardhek=Bryallen}}. Henwys veu hi avel Kannas an Bardh Meur yn 1994 ha Bardh Meur yn 1997-2000. Ynwedh, hi a veu styward, skrifenyas kesstrifow, breusyas kesstrifow, karderyer isvagas Kovadhow ha Dyllansow a-dhia 1994 hag yn kessedhek [[Holyer an Gof]] a-dhia 1994. Esel Skorren Kernow a'n [[An Guntelles Keltek|Guntelles Keltek]] o hi a-dhia 1950. Yndelna,hi a synsas an sodhow a skrifenyas, sodhek an wask, kaderyer, islewydh, hag, a-dhia 2006, lewydh rag bewnans. A 1994-2006, hi o kevarwodher Keskerdh Kernow, hag a restras [[Keskerdh Kernow 500]], daswrians a'n keskerdh a [[Lannaghevran]] bys yn [[Loundres]] yn [[Omsav 1497]]. Hi a restras an keskerdh y honan, keffrys ha bos rann an iskessedhek rag adhyskans. Jenkin a gerdhas an hyns dien a 365 mildir (587km) dres 29 dydh, gans hy hi Brengi. Yn [[2003]], hi a skrifas dew lyver berr rag fleghes yn kever Brengi ha'y viaj, The Dog that Walked to London hag [[An Ky a Gerdhas bys dhe Loundres]]. Ynwedh, onan a'n skriforyon a [[Cornwall Marches On]] o hi. Rann bosek a Gessedhek Milvledhen Kernow a 1999 dhe 2003, y'n kessedhek leun hag an iskessedhek golegydhek. Hi a weresas gans hwithra ha skrifa lyver an vilvledhen ''[[Cornwall for Ever/Kernow Bys Vykken]]'' hag a veu res dhe bub fogh skol yn 2000. Yth o hi kaderyer a [[Dehwelans (hwarvos)|Dhehwelans]] yn 2002, an kynsa dehwelans tre rag an [[Keskar kernewek|keskar]] yn [[Aberfala]]. Iskaderyer o hi rag an nessa yn 2004 ha esel an kessedhek rag 2008. Yn 2024, apperya a wrug hi ha'y myrgh [[Loveday Jenkin|Loveday]] yn towlen [[BBC]] Radyo 4 ''Last Word''. == Bewnans Personel == Hi a dhemmedhis gans Richard Jenkin yn 1956 yn Eglos Sen Uni yn Resrudh. I a skrifas meur a lytherow yn Kernewek an eyl dh'y gila ha studhya an yeth warbarth yn Pennskol Karesk. Yn kynsa, trigys ens i yn [[Totnes]], ena [[Trelidys|Trelids]] yn Pluw Grewen wosa 1959. Ena i a dhallathas dyllo lyver-termyn ''New Cornwall'' bys yn 1973. Yth esa dhedha peswar flogh: Morwenna (1957), Loveday (1959), Gawen (1963) ha Conan (1969). Bew o hi yn [[Trest Ertach Kernow]] ha'y drester rag 18 bledhen; tasek o hi a [[Trest Hypatia|Drest Hypatia]]. Hi a veu bodhek rag Gwithti Hellys, esel bew a'y Fondyans Benenes leel yn Trelids ha negesydh ranndir a-barth an [[Gidyoresow]]. Hi a verwis dhe'n 8ves Ebrel 2024 yn hy chi yn Trelids, 93 hy bloodh. == Dyllansow == * ''Lyver-termyn New Cornwall'' (1960-73, gans Richard Jenkin) * ''Cornwall the Hidden Land'' (1965, gans Richard Jenkin) * ''Leedstown School 1878-1978'' (1978) * ''Leedstown in our Lifetime: The Story of a Cornish Village'' (1994) * ''Gwel Kernow (A Cornish View)'' (1997) * ''Notes on the Prayerbook Rebellion'' (1999) * ''Madron's Story'' (2001) * ''The Dog who Walked to London'' (2003) * ''An Ky a Gerdhas bys dhe Loundres'' (2003, treylys gans [[Vanessa Beeman]]) * ''Crygyon Kernow Ogas ha Pell (Cornish Ripples Near and Far)'' (2005) * ''Steren an Colyn Kernow (Steren the Cornish Puppy)'' (2008, gans Conan Jenkin) ==Devynnow== {{reflist}} {{sequence| prev=[[Brian Coombes|Cummow]]| list=[[Bardh Meur]]'''<br />1997–2000| next=[[Jowan Bolitho|Jowan an Cleth]]| }} {{stokk-tus-kernow}} {{DEFAULTSORT:Jenkin, Dorothy Ann Trevenen}} {{Porth Kernow}} [[Klass:Dinethyansow 1930]] [[Klass:Mernansow 2024]] [[Klass:Skriforyon yn Kernowek]] o7gf5uqhmcilzfv6100drq1jwri0zun 0 1543 227301 217685 2026-07-09T15:39:22Z Gwikor Frank 10931 Gwikor Frank a wayas an folen [[Jowan Bolitho]] dhe [[John Bolitho]] dres daskedyans: moy a attestyansow yndelma 217685 wikitext text/x-wiki '''John Bolitho''' ([[1930]]-[[2005]]) o kenedhleger [[Kernow|kernewek]] a vri, genys yn [[Bud]]. Ev a omjunnyas y'n Morlu Ryal hag ganso 16 bloedh; y'n Morlu y pesya deg blydhen. Wosa henna, Bolitho a gana menowgh der an [[pellwolok|bellwolok]]. Yth eth ev ha bos [[bardh]] an [[Gorseth Kernow|Orsedh]] yn [[1981]] wosa dyski an taves [[Kernewek]]. [[Bardh Meur]] o va a-dhia [[2000]] bys yn [[2003]]. Hwath pella, avel konseler [[Mebyon Kernow]] y servya ev yn Konsel [[ranndiryow Kernow|Ranndir]] [[Kernow Kledh]] a-barth [[Bud]]-[[Strasnedh]] hag yn konsel an dre na bys termyn y vernans. {{bardh|bardhek=Jowan an Cleth}} o y [[hanow bardhek]]. Y ferwis ev an 5{{es}} a vis [[Kevardhu]] [[2005]] gans kanker an kolodhyon. {{sequence| prev=[[Ann Trevenen Jenkin|Bryallen]]| list=[[Bardh Meur]]'''<br >2000&ndash;2003| next=[[Rod Lyon|Tewennow]]| }} ==Devedhyans an derivadow== * ''[[An Gannas]]'', niver 349 (Mis Genver 2006). * [https://web.archive.org/web/20070927214432/http://www.gorsethkernow.org.uk/kernewek/newodhow/jbubyt.htm Geryow er y gof] gans [[Tewennow]] * [http://www.mebyonkernow.org/Public/Stories/201-1.shtml Geryow er y gov] gans [[Dick Cole]] {{DEFAULTSORT:Bolitho, John Edgar}} {{Porth Kernow}} [[Klass:Dinethyansow 1930]] [[Klass:Mernansow 2005]] [[Klass:Kenedhlogoryon gernowek]] [[Klass:Politegoryon a Gernow]] [[Klass:Skriforyon yn Kernowek]] 593jg6w7y5l4wjl14611wxmxidoiatq 227307 227301 2026-07-09T18:28:36Z Gwikor Frank 10931 227307 wikitext text/x-wiki {{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= }} '''John Bolitho''' (Kevardhu [[1930]]-5es Kevardhu [[2005]]) o tredhegves Bardh Meur Gorsedh Kernow, keffrys ha kaner ha kenedhleger [[Kernow|kernewek]] a vri. {{bardh|bardhek=Jowan an Cleth}} yw y hanow bardhek. Genys veu Bolitho yn [[Bud]] yn mis Kevardhu 1930. Ev a omjunyas y'n Morlu Riel hag ev 16 bloodh ha spena deg bledhen yndelna. Wosa henna, Bolitho a gana menowgh der an [[pellwolok|bellwolok]]. Yn mysk y berformansow o ''The Black and White Minstrel Show'', an ''Royal Variety Performance'' ha'n ''Billy Cotton Band Show''. Ev a berformyas yn gwarivaow ynwedh hag esel o ev a bagas [[dons]] Cam Kernewek. Bolitho o esel Myster Ilow Kernow, Myster Liennek Kernow ha Bagas Selreythek Kernow. An kynsa den o ev dhe gewsel [[Kernewek]] yn [[Senedh Europa]] yn [[Strasbourg]]. Yth eth ev ha bos [[bardh]] an [[Gorseth Kernow|Orsedh]] yn [[1981]] yn Nans, [[Egloshalow]] wosa dyski an taves Kernewek. Kannas an Bardh Meur o ev a-dhia 1997 bys yn 200, ha [[Bardh Meur]] a-dhia [[2000]] bys yn [[2003]]. Ev a vysytyas meur a verdh yn Ostrali ha bos gwrys tasek Kowethyans Kernow Victoria. Ev a weresas gwruthyl an kynsa gwiasva sodhogel rag an Orsedh. Esel rag bewnans o ev a Vebyon Kernow. Hwath pella, avel konseler [[Mebyon Kernow]] y servya ev yn Konsel [[ranndiryow Kernow|Ranndir]] [[Kernow Kledh]] a-barth [[Bud]]-[[Strasnedh]] hag yn konsel an dre na bys termyn y vernans. Y ferwis ev an 5{{es}} a vis [[Kevardhu]] [[2005]] gans kanker an kolodhyon. {{sequence| prev=[[Ann Trevenen Jenkin|Bryallen]]| list=[[Bardh Meur]]'''<br >2000&ndash;2003| next=[[Rod Lyon|Tewennow]]| }} ==Devedhyans an derivadow== * ''[[An Gannas]]'', niver 349 (Mis Genver 2006). * [https://web.archive.org/web/20070927214432/http://www.gorsethkernow.org.uk/kernewek/newodhow/jbubyt.htm Geryow er y gof] gans [[Tewennow]] {{unn k}} {{DEFAULTSORT:Bolitho, John Edgar}} {{Porth Kernow}} [[Klass:Dinethyansow 1930]] [[Klass:Mernansow 2005]] [[Klass:Kenedhlogoryon gernowek]] [[Klass:Politegoryon a Gernow]] [[Klass:Skriforyon yn Kernowek]] tmapqy15co00kaztk82wieahh2ti0zb 0 8099 227323 227155 2026-07-10T06:59:32Z Aqchampion 8099 klass 227323 wikitext text/x-wiki [[Restren:Vincent Price Get Smart 1969.JPG|thumb|Vincent Price]] '''Vincent Leonard Price, Jr.''' (27 Me 1911 &ndash; 25 Hedra 1993) o gwarier [[Pobel Statys Unys|amerikan]] geryes da. {{Stock-tus-sua}} {{DEFAULTSORT:Price, Vincent}} [[Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek]] [[Klass:Amerikanyon LKDT]] [[Klass:Demokratyon]] [[Klass:Dinethyansow 1911]] [[Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek]] [[Klass:Gwarioryon fylm amerikanek]] [[Klass:Gwarioryon lev amerikanek]] [[Klass:Gwarioryon LKDT]] [[Klass:Gwarioryon wariva amerikanek]] [[Klass:Gweythresoryon gwiryow denel]] [[Klass:Istorioryon]] [[Klass:Mernansow 1993]] [[Klass:Mernansow awos kanker]] [[Klass:Radyo]] [[Klass:Skriforyon amerikanek]] [[Klass:Skriforyon LKDT]] [[Klass:Ynkleudhyansow yn mor]] gjuvicg5ktoe9a06dwspwe8l4oqhgay 0 8197 227321 225631 2026-07-10T06:50:15Z Aqchampion 8099 klass 227321 wikitext text/x-wiki [[Restren:JohnnyCash1969.jpg|thumb|Johnny Cash (1969)]] '''Johnny Cash''' (26 Hwevrel [[1932]] &ndash; 12 Gwynngala [[2003]]) o kaner, ilewydh ha gwarier [[Pobel Statys Unys|amerikan]] geryes da. {{Stokk-tus}} {{DEFAULTSORT:Cash, Johnny}} [[Klass:Dinethyansow 1932]] [[Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek]] [[Klass:Gwarioryon fylm amerikanek]] [[Klass:Gwarioryon lev amerikanek]] [[Klass:Gweythresoryon gwiryow denel]] [[Klass:Istorioryon]] [[Klass:Kanoryon amerikanek]] [[Klass:Mernansow 2003]] [[Klass:Rock amerikanek]] [[Klass:Skriforyon amerikanek]] [[Klass:Tus a’n Vresel Yeyn]] [[Klass:Ynkleudhyansow yn Tennessi]] fcqc3xn23zkndmb2it42bdl5gnyqa6z 0 9243 227328 226629 2026-07-10T07:30:39Z Aqchampion 8099 klass 227328 wikitext text/x-wiki {{Lewydh Statys Unys | hanow = John F. Kennedy | skeusen = John_F._Kennedy,_White_House_color_photo_portrait.jpg | niver = 35ves | sodhans = 20 Genver 1961 - 22 Du 1963 | parti = [[Parti Demokratek|Demokratek]] | kyns = [[Dwight D. Eisenhower]] | wosa = [[Lyndon B. Johnson]] | islewydh = Lyndon B. Johnson }} '''John Fitzgerald Kennedy '''(29 mis Me, 1917 – 22 mis Du, 1963) o [[Lywydhyon a'n Statys Unys Amerika|Lewydh]] [[Statys Unys|an Statys Unys]]. Ev o ombrofyer Demokratek yn etholans 1960. Ev a veu denledhys gans {{ill|Lee Harvey Oswald|en}} yn Dallas, Texas yn 22 a vis Du, 1963. {{DEFAULTSORT:Kennedy, John Fitzgerald}} {{stock-tus-sua}} [[Klass:Demokratyon]] [[Klass:Denladh]] [[Klass:Dinethyansow 1917]] [[Klass:Gorcita Washington]] [[Klass:Gweythresoryon gwiryow denel]] [[Klass:Lewydhyon a'n Statys Unys]] [[Klass:Lewydhyon genedhlek neb a verwis yn soodh]] [[Klass:Mernansow 1963]] [[Klass:Skriforyon amerikanek]] [[Klass:Tus a’n Vresel Yeyn]] [[Klass:Ynkleudhyansow yn Vyrjyni]] 5kauqyhxccjyp28gpavibbhgwlks66n 0 9254 227338 225622 2026-07-10T10:09:24Z Aqchampion 8099 klass 227338 wikitext text/x-wiki {{Lewydh Statys Unys | hanow =Benjamin Harrison | skeusen =Pach_Brothers_-_Benjamin_Harrison.jpg | niver =23a | sodhans =4 Meurth 1889 – 4 Meurth 1893 | parti = [[Parti Repoblikanek|Republican]] | kyns = [[Grover Cleveland]] | wosa = [[Grover Cleveland]] | islewydh =Levi P. Morton }} '''Benjamin Harrison '''(20 mis Est 1833 – 13 mis Meurth 1901) o [[Lywydhyon a'n Statys Unys Amerika|Lewydh]] [[Statys Unys|an Statys Unys]]. Ev o ombrofyer Republikan yn etholansow 1888 ha 1892. Ev o mab wynn [[William Henry Harrison]]. {{DEFAULTSORT:Harrison, Benjamin}} [[Klass:Dinethyansow 1833]] [[Klass:Gweythresoryon gwiryow denel]] [[Klass:Lagha]] [[Klass:Lewydhyon a'n Statys Unys]] [[Klass:Mernansow 1901]] [[Klass:Mernansow awos niwmonia]] [[Klass:Parti Repoblikanek]] [[Klass:Ynkleudhyansow yn Indiana]] g1163xel6b45pilac9cde2cq4n53d10 0 9317 227294 214771 2026-07-09T12:00:52Z Gwikor Frank 10931 227294 wikitext text/x-wiki {{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= }} [[Restren:Martin Luther King Jr NYWTS.jpg|thumb|Martin Luther King yn 1964]] '''Martin Luther King, Jr''', (genys '''Michael King'''; 15 mis Genver 1929 – 4 mis Ebryl 1968) o pronter [[Statys Unys|Amerikanek]] ha hembronkyas Movyans Gwiryow Gemmyn Amerikanek-Afrikek. Aswonnys gwella ywa awos ober avonsya gwiryow kemmyn dre dhisobayans civil kosel selys war y gryjyans Kristyon. Ev a veu genys yn Atlanta, Georgi, Statys Unys yn 1929. Y chanjyas y das y hanow, warlergh dasformyer Almaynek, [[Martin Luther]]. == Mernans == Yn 1968, ha king ow towlhe protestyans yn Washington D.C., moldrys a veu yn 4 vis Ebryl, yn Memphis, Tennessee. Meur James Earl Ray a veu convictys rag moldrans King. Gool Martin Luther King, Jr. a veu selys avel dy'gol SU y'n 1986. {{FSS}} {{Stokk-tus}} {{DEFAULTSORT:King, Martin Luther}} [[Klass:Denladh]] [[Klass:Dinethyansow 1929]] [[Klass:Drogoberoryon]] [[Klass:Kresydhyon]] [[Klass:Mernansow 1968]] [[Klass:Pewas Nobel]] [[Klass:Sens]] [[Klass:Skriforyon amerikanek]] [[Klass:Socyalydhyon]] [[Klass:Ynkleudhyansow yn Jeorji]] ozyamy215ydyxhkkl1v0it41wbxvw6u 227295 227294 2026-07-09T12:01:33Z Gwikor Frank 10931 227295 wikitext text/x-wiki {{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields=lev }} [[Restren:Martin Luther King Jr NYWTS.jpg|thumb|Martin Luther King yn 1964]] '''Martin Luther King, Jr''', (genys '''Michael King'''; 15 mis Genver 1929 – 4 mis Ebryl 1968) o pronter [[Statys Unys|Amerikanek]] ha hembronkyas Movyans Gwiryow Gemmyn Amerikanek-Afrikek. Aswonnys gwella ywa awos ober avonsya gwiryow kemmyn dre dhisobayans civil kosel selys war y gryjyans Kristyon. Ev a veu genys yn Atlanta, Georgi, Statys Unys yn 1929. Y chanjyas y das y hanow, warlergh dasformyer Almaynek, [[Martin Luther]]. == Mernans == Yn 1968, ha king ow towlhe protestyans yn Washington D.C., moldrys a veu yn 4 vis Ebryl, yn Memphis, Tennessee. Meur James Earl Ray a veu convictys rag moldrans King. Gool Martin Luther King, Jr. a veu selys avel dy'gol SU y'n 1986. {{FSS}} {{Stokk-tus}} {{DEFAULTSORT:King, Martin Luther}} [[Klass:Denladh]] [[Klass:Dinethyansow 1929]] [[Klass:Drogoberoryon]] [[Klass:Kresydhyon]] [[Klass:Mernansow 1968]] [[Klass:Pewas Nobel]] [[Klass:Sens]] [[Klass:Skriforyon amerikanek]] [[Klass:Socyalydhyon]] [[Klass:Ynkleudhyansow yn Jeorji]] czwvfy02mwzvadrenf2s5u9aq0gkik4 14 9429 227317 226154 2026-07-10T06:31:44Z Aqchampion 8099 klass 227317 wikitext text/x-wiki [[Klass:Dinethyansow 1812]] [[Klass:Gweythresoryon gwiryow denel]] [[Klass:Istorioryon]] [[Klass:Mernansow 1870]] [[Klass:Prydydhyon]] [[Klass:Skriforyon fugieth wothek]] [[Klass:Sowson]] mer52hu08p4wwvsi9hzwyz75a74mraz 2 10954 227297 227286 2026-07-09T12:20:57Z Gwikor Frank 10931 /* 2026 */ 227297 wikitext text/x-wiki {{#babel:en-N|kw-3|cy-2|fr-3|ja-1}} {{userbox|border-c = #909090|float=right|id=[[File:Wikipedia Administrator.svg|45px|Wikipedia]]|id-c= lightgray |info= <span class="plainlinks">'''[[Wikipedia:Menystroryon|Menystrer]]''' ov war '''[[Folen_dre|Wikipedia Kernewek]]''' bys y'n 31a Me '27</span> | info-c = white | info-op = text-align:center; }}<noinclude> [[Category:Admin user templates]] </noinclude> '''[[wikipedia:KWikiWriMo|<big>Pyth yw KWikiWriMo?</big>]]''' '''[[Devnydhyer:Gwikor_Frank/skantlyns|<big>Rol a Skantlyns Dhe Les - List of Useful Templates</big>]]''' '''[[Devnydhyer:Gwikor_Frank/rolgul|<big>Ow Rol Gul</big>]]''' ---- === Erthyglow === ==== 2019-2020 ==== {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ ===== KWikiWriMo '19 ===== |- |1. [[Benyn]] |2. [[Te]] |3. [[Keus]] |4. [[Fibonacci]] |5. [[Kan]] |6. [[Tabour]] |7. [[Kewer]] |8. [[Henrik Ibsen]] |9. [[Ovid]] |10. [[Marcel Proust]] |- |11. [[Arthur Rimbaud]] |12. [[Charles de Gaulle]] |13. [[Jawaharlal Nehru]] |14. [[Abraham]] |15. [[Emperoureth Vongol]] |16. [[Keynvor Eynda]] |17. [[Lynn Tanganyika]] |18. [[Lynn Victoria]] |19. [[Keynvor Dyghow]] |20. [[Kowethas]] |- |21. [[Diwysyans]] |22. [[Gis]] |23. [[Gravyans]] |24. [[Mil Nos hag Onan]] |25. [[Bardhonieth]] |26. [[Kowethyans Yeghes an Bys]] |27. [[Romans]] |28. [[Gool Fylm Cannes]] |29. [[Hagia Sophia]] |30. [[Parthenon]] |} {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ ===== Rol Gwrys (Kyns KWikiWriMo '20) ===== |- |[[Terosa Skav-Sawya Penlee]] |[[Tour]] |[[Kesunyans Arab]] |[[Ynkleudhva Giza]] |[[Oos Horn]] |[[Oos Men]] |[[Danaw]] |[[Bresel Vredereth Spayn]] |[[Kneus]] |- |[[Mona Kemmyn]] |[[Kowethyans Kenwerth an Bys]] |[[KOKAN]] |[[Bondys Delinys]] |[[Ger]] |[[Lytheren]] |[[Lytherennow kyrillek]] |[[Iliad]] |[[Skovarn]] |- |[[Bewnans Gilgamesh]] |[[Ada Lovelace]] |[[Yeth Plen]] |[[Lien]] |[[Taj Mahal]] |[[Undhuwieth]] |[[Liesdhuwieth]] |[[Daylekteth]] |[[Gwariell]] |- |[[Maseth]] |[[Bledhen wolow]] |[[Losonieth]] |[[Eghen beryllys]] |[[Metaboledh]] |[[Trethans]] |[[Anellans]] |[[Dinythians]] | |} ==== 2020-2021 ==== {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ ===== KWikiWriMo '20 ===== |- |1. [[Gwenno Saunders]] |2. [[Venus Williams]] |3. [[Serena Williams]] |4. [[Wu Zetian]] |5. [[Julie d'Aubigny|Julie D'Aubigny]] |6. [[Jennifer Hale]] |7. [[Lauryn Hill]] |8. [[Josie d'Arby]] |9. [[Naoko Takeuchi]] |10. [[Artemisia Gentileschi]] |- |11. [[Mary Anderson (deviser)|Mary Anderson]] |12. [[An hwerydh Wachowski]] |13. [[Nicola Adams]] |14. [[Marsha P. Johnson]] |15. [[Dolly Parton]] |16. [[Kadeena Cox]] |17. [[Hatshepsut]] |18. [[Dana Fischer]] |19. [[Shayna Baszler]] |20. [[Nina Simone]] |- |21. [[Ching Shih]] |22. [[Nellie Bly]] |23. [[Christian Davies]] |24. [[Stephanie St. Clair]] |25. [[Boudica]] |26. [[Grace Hopper]] |27. [[Mary Wolverston]] |28. [[Marie Curie]] |29. [[Cleopatra VII]] |30. [[Gwraghes Nos]] |} {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ ===== Rol Gwrys (Kyns KWikiWriMo '21) ===== |- |[[Joan Petchey]] |[[Pepper&Carrot]] |[[Tron]] |[[Amanda Gorman]] |[[Logsulyanit]] |[[Ferdinand Magellan]] |[[Keffrysyans a Gowethasow Kernow Goth|Keffrysans a Gowethasow]] [[Keffrysyans a Gowethasow Kernow Goth|Kernow Goth]] |[[An Artys]] |[[Awgrym]] |[[Istori Denses]] |- | [[Bewnans]] |[[Filosofieth]] |[[Teknegieth]] |[[Hen-Istori]] |[[Istori Wosa-Klassek]] |[[Oos Arnowydh A-Varr]] |[[Oos Arnowydh Diwedhes]] |[[Istori Art]] |[[Istori Godhonieth]] |[[Hwarheans]] |- |[[Sita]] |[[Pow]] |[[Tir]] |[[Pennserneth]] |[[Fylm]] |[[wikipedia:Pymp koloven|Pymp Koloven]] |[[Tesen Hevva]] |[[Artys-Gwrythya]] |[[Artys Gwelesek]] |[[Epistemologieth]] |} {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ ===== [[metawiki:2021_Palestine-Wales_Editathon|Ragdres Cymru/Kernow-Palestin]] mis Est '21 ===== |- |[[Hanaa Al-Ramli]] |[[Fadwa Barghouti]] |[[Benenes yn Palestin]] |[[Mai al-Kaila]] |[[Rol a bennskolyow ha koljiow yn Stat Palestin]] |[[Pennskol Palestin]] |- |[[Pennskol Al-Aqsa]] |[[Mosk Jamal Abdel Nasser]] |[[Mosk Al-Hamadiyya]] |[[Tabbouleh]] |[[Kebab]] | |} ==== 2021-2022 ==== {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ ===== KWikiWriMo '21 ===== |- |1. [[Ewnhynsegieth]] |2. [[Lojyk]] |3. [[Didhan]] |4. [[Sport]] |5. [[Bagas ethnek]] |6. [[Reydholeth]] |7. [[Skrifa]] |8. [[Keskomunyans]] |9. [[Gonisogeth]] |10. [[Ynjynorieth]] |- |11. [[Lien gwerin]] |12. [[Erbysieth]] |13. [[Ammeth]] |14. [[Askorra]] |15. [[Adhyskans]] |16. [[Kenwerth]] |17. [[Medhegneth]] |18. [[Nerth]] |19. [[Niveronieth]] |20. [[Statystek]] |- |21. [[Victoria Coren Mitchell]] |22. [[Lyver]] |23. [[Ekologieth]] |24. [[Bresel]] |25. [[Negys]] |26. [[Brysonieth]] |27. [[Brys]] |28. [[Fysegieth]] |29. [[Mernans]] |30. [[Tan]] |} {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ ===== Rol Gwrys (Kyns KWikiWriMo '22) ===== |- |[[Doronieth]] |[[Duwses]] |[[Kell]] |[[Atom]] |[[Esplegyans]] |[[Amovyans]] |[[Annedh]] |[[Enrico Fermi]] |[[Carl Friedrich Gauss]] |[[Johannes Gutenberg]] |- |[[James Prescott Joule]] |[[Johannes Kepler]] |[[Muhammad ibn Mūsā al-Khwārizmī]] |[[Gottfried Leibniz]] |[[Carl Linnaeus]] |[[Dmitri Mendeleev]] |[[Blaise Pascal]] |[[Louis Pasteur]] |[[Max Planck]] |[[Ernest Rutherford]] |- |[[Thomas Aquinas]] |[[Augustine a Hippo]] |[[Avicenna]] |[[Simone de Beauvoir]] |[[Giordano Bruno]] |[[René Descartes]] |[[Francis a Assisi]] |[[Sigmund Freud]] |[[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]] |[[Immanuel Kant]] |- |[[John Maynard Keynes]] |[[John Locke]] |[[Niccolò Machiavelli]] |[[Friedrich Nietzsche]] |[[Paul a Tarsus]] |[[Plato]] |[[Jean-Jacques Rousseau]] |[[Socrates]] |[[Sun Tzu]] |[[Ludwig Wittgenstein]] |- |[[Akbar]] |[[Kemal Atatürk]] |[[Augustus]] |[[David Ben-Gurion]] |[[Simón Bolívar]] |[[Napoleon Ia a Bow Frynk]] |[[Karl Veur]] |[[Haile Selassie]] |[[Louis XIV a Bow Frynk]] |[[Kwame Nkrumah]] |- |[[Peter Ia a Russi]] |[[Saladin]] |[[Emma Goldman]] |[[Jowanet Ark]] |[[Helen Keller]] |[[Mesopotami]] |[[Hen Ejyp]] |[[Hen Res]] |[[Oos an Golowyans]] |[[Aztekys]] |- |[[Emperoureth Besontin]] |[[Emperoureth Romanek Sans]] |[[Bresel Kansvledhen]] | | | | | | | |} {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ ===== [[metawiki:Celtic_Editathon|Celtic Editathon]] mis Gwynngala '22 ===== |- |[[An_gwir_dhe_gerghynnedh_yagh|An gwir dhe gerghynnedh yagh]] |[[Front Line Defenders]] |} ==== 2022-2023 ==== {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ ===== KWikiWriMo '22 ===== |- |1. [[Ternieth Ming]] |2. [[Emperoureth Ottoman]] |3. [[Dastinythians]] |4. [[Bresel Deg Bledhen warn Ugens]] |5. [[Ankrydoryon Vor]] |6. [[Bresel Vredereth Amerika]] |7. [[Hweldro Dhiwysyansek]] |8. [[Bresel Korea]] |9. [[Domhwelans Russi]] |10. [[Ternieth Qing]] |- |11. [[Bresel Vietnam]] |12. [[Kynsa Bresel an Bys]] |13. [[Demedhyans]] |14. [[Preder]] |15. [[Hokusai]] |16. [[Mimar Sinan]] |17. [[Hans Christian Andersen]] |18. [[Hafez]] |19. [[Kalidasa]] |20. [[Rabindranath Tagore]] |- |21. [[Joseph Haydn]] |22. [[Giovanni da Palestrina]] |23. [[Brahmagupta]] |24. [[David Hilbert]] |25. [[Chanakya]] |26. [[Ibn Khaldun]] |27. [[Laozi]] |28. [[Sima Qian]] |29. [[Zhu Xi]] |30. [[Ashoka]] |} {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ ===== Rol Gwrys (Wosa KWikiWriMo '22) ===== |- |[[Suleiman Vrasoberys]] |[[Ternieth Han]] |[[Emperoureth Inka]] |[[Outback]] |[[Bewnans Alysaryn]] |[[Ralph Allen]] |} ==== 2026 ==== {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ |- |[[Denis Trevanion]] |[[Richard Jenkin]] |[[Hugh Miners]] |[[John Chesterfield]] |[[Skantlyn:Devyn res]] |[[Wikipedia:Devyn res]] |[[Jori Ansell]] |[[Brian Coombes]] |Moy ow tos... |Moy ow tos... |} {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ === Kistow Devnydhyer === |- | {{userbox|border-c=#999999|border-s = 1|id-fc=white|id-c=#9a5fcf|info-c=white|info-fc=black |id = she/her<br>hi/hy |info-a=center|id-a = center|id-s = 12|info-s = 8 |info=Rakhenwyn an devnydhyer ma.}} || {{userbox|border-c=#ffe4e1|id=[[Image:gay flag.svg|40px]]|id-c=white|info=An devnydhyer ma yw '''[[LKDT|kwir]]'''. |info-c=#fff0f5|nocat = {{{nocat|}}} }} || {{userbox|border-c = #000000|id=[[File:Flag of Cornwall.svg|45px]]|id-c=#ffffff |info=An devnydhyer ma a skoodh an anserghogeth a [[Kernow|<span style="color:white">'''Gernow'''</span>]]. |info-c=#000000|info-fc=#ffffff|nocat = {{{nocat|}}} }} || {{userbox|border-c = maroon|border-s = 2|id = [[Image:Cardiff University main building.jpg|50px]]| id-c = white |info = Astudiodd y defnyddiwr hwn yn '''[[Cardiff University|<span style="color:white;">Prifysgol Caerdydd</span>]]''' |info-c = maroon|info-fc = white|nocat = {{{nocat|}}} }} |} |} t71q0q76poj2eb980b0z6wzkplt7u27 0 11289 227333 226606 2026-07-10T09:31:29Z Aqchampion 8099 klass 227333 wikitext text/x-wiki {{fixkw|date=Est 2020}} {{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=yes | suppressfields= swydd, galwedigaeth, education, known, party, awards, alma}} '''Andrew Mark Cuomo''' (genys 6ves mis Kevardhu [[1957]] yn [[Evrek Nowydh]], [[Stat Evrek Nowydh]]) yw laghyas ha politeger [[Statys Unys|a Amerika]]. Ev a servas avel governour 56ves [[Stat Evrek Nowydh]] a-dhia [[2011]] dhe [[2021]]. Ev yw esel [[Parti an Dhemokratyon]]. Yn [[2006]], Cuomo a veu etholys 64ves [[Laghyas Kemmyn]] Stat Evrek Nowydh hag yn 2010 ev a waynas etholans governour Stat Evrek Nowydh, erbynn an ombrofyer [[Parti Repoblikanek|repoblikanek]] Carl Paladino. A-dhia 2020, Cuomo re beu akusys a assalt reydhel.<ref>Amanda Macias (13 mis Kevardhu 2020), [https://www.cnbc.com/2020/12/13/ex-cuomo-staffer-accuses-governor-of-sexually-harassing-her-for-years-he-denies-it.html Former Cuomo staffer accuses NY governor of sexually harassing her for years — he denies it], ''CNBC'' (yn Sowsnek), kyrghys 15 mis Est 2021</ref> Ev a omdhisoedhas yn mis Est 2021 awos an alejyansow.<ref>Dareh Gregorian ha Teaganne Finn (10 mis Est 2021), [https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/new-york-gov-andrew-cuomo-resigns-n1260310 New York Gov. Andrew Cuomo resigns after sexual harassment allegations], ''NBC News'' (yn Sowsnek), kyrghys 15 mis Est 2021</ref> ==Devynnow== {{reflist}} {{Stock-tus-sua}} {{DEFAULTSORT:Cuomo, Andrew}} [[Klass:Amerikanyon a dhevedhyans italek]] [[Klass:Demokratyon]] [[Klass:Dinethyansow 1957]] [[Klass:Enys Hir]] [[Klass:Gweythresoryon gwiryow denel]] [[Klass:Lagha]] [[Klass:Pennweythresogyon stat an Statys Unys]] 39wp2002ne6gpuy8ce8bdiczzq0t7o0 0 11290 227335 226304 2026-07-10T09:42:23Z Aqchampion 8099 klass 227335 wikitext text/x-wiki {{fixkw|date=Est 2020}} [[File:Stacey Abrams in May 2018.png|thumb|Abrams yn 2018]] '''Stacey Yvonne Abrams''' (genys 9ves mis Kevardhu [[1973]] yn [[Madison, Wisconsin|Madison]], [[Wisconsin]]) yw laghyades ha politegores [[Statys Unys|a Amerika]]. Hi yw esel a'n [[Parti Demokratek]]. A-dhia [[2007]] bys yn [[2017]], Abrams o esel a [[Chi Kanasedhow Jeorji|Ji Kanasedhow Jeorji]]. Hi a sevis y'n etholans governour yn [[Jeorji]] yn [[2018]] mes hi a fyllis erbynn governour synsyas [[Brian Kemp]]. Abrams o ombrofyer Demokratek y'n etholans governour yn [[2022]] erbynn Kemp; hi o fethas, ow kwaynya 45.9% a'n votys.<ref>[https://results.enr.clarityelections.com/GA/115465/web.307039/#/detail/20100 Governor - 8 November 2022 General Election], ''Skrifennyas a Stat Jeorji'' (yn [[Sowsnek]]), 12 mis Du 2022, kyrghys 1 mis Gwynngala 2024</ref> ==Devynnow== {{reflist}} {{Stock-tus-sua}} {{DEFAULTSORT:Abrams, Stacey}} [[Klass:Demokratyon]] [[Klass:Dinethyansow 1973]] [[Klass:Gweythresoryon gwiryow denel]] [[Klass:Laghyadesow]] [[Klass:Politegoresow]] [[Klass:Skriforesow amerikanek]] [[Klass:Skriforyon fugieth amerikanek]] p1a77ydlp78ni43gbjuxvfuglv2eidv 0 11305 227318 225557 2026-07-10T06:38:49Z Aqchampion 8099 klass 227318 wikitext text/x-wiki {{fixkw|date=Est 2020}} [[File:Official photo of Speaker Nancy Pelosi in 2019.jpg|thumb|Pelosi yn 2019]] '''Nancy Patricia Pelosi''' (genys 26 mis Meurth [[1940]] yn [[Baltimore]], [[Tir Maria]]) yw politigores [[Statys Unys|a Amerika]] hag an Kowsores a [[Chi Kanasedhoryon Statys Unys|Ji Kanasedhow an Statys Unys]] a-dhia 2007 dhe 2011 hag a-dhia 2019 dhe 2023. Hi yw esel a'n [[Parti Demokratek]]. Hi a veu etholys dhe [[Chi Kanasedhoryon Statys Unys|Ji Kanasedhow an Statys Unys]] yn 1987 rag ranndir yn [[Kaliforni]]. {{stokk-tus-sua}} {{DEFAULTSORT:Pelosi, Nancy}} [[Klass:Amerikanyon a dhevedhyans italek]] [[Klass:Benenes yn Kuntelles an Statys Unys]] [[Klass:Demokratyon]] [[Klass:Dinethyansow 1940]] [[Klass:Eseli Chi Kanasedhoryon an Statys Unys]] [[Klass:Gorcita Baltimore]] [[Klass:Gweythresoryon gwiryow denel]] 99077xp4mb2ep6dgw63d8z2bg6v2eub 0 11823 227329 226372 2026-07-10T07:54:46Z Aqchampion 8099 klass 227329 wikitext text/x-wiki [[Restren:Mark Twain by AF Bradley.jpg|skeusennik|Mark Twain yn 1907]] Skrifer a'n [[Statys Unys]] ha genys yn Florida, [[Missouri]] a veu '''Samuel Langhorne Clemens''' (30 mis Du [[1835]] – 21 mis Ebrel [[1910]]), gwella aswonys avel '''Mark Twain'''. Ev a oberi dre vras rag paperyow nowodhow hag avel lewyader gorhel tan war an Dowr Mississippi kyns es bos skrifer. Demedhys veu yn 1870, hag ev a vagas y deylu yn [[Hartford, Connecticut]]. Diwettha yn y vewnans, ev a gevarghewis ha kelli an mona o gwrys gans y skrifa, hag ev a wrug torn a'n bys ow ri arethyow a dhros dhodho mona lowr rag tyli y gendonow ha daskavos y fortun. Gwella aswonys yw rag y ober yn fugieth, hag yn arbennek rag y dhevnydh a hwarthuster. Dyllys veu y gensa hwedhel yn 1865, henwys ''The Celebrated Jumping Frog of Calaveras County.'' Lies a breder bos ''Adventures of Huckleberry Finn'' ober gwella Twain. Godhvedhys yw an hwedhel a vaw gwynn a weres den du ow skapya kethneth yn soth an Statys Unys rag y dhenses. Gis Twain a longya dhe vos anfurvus ha hwarthus, a'n gwrug dihaval orth lies skrifer posek a'n [[19ves kansbledhen|19ves kansvledhen]] ma nag o da aga lyvrow ganso. Rag ensampel, drog o ganso ober [[Jane Austen]] kepar ha ''Sense and Sensibility'' ha ''Pride and Prejudice'', hag ev a gampollas, "Hi a wra dhymm kasa oll hy fobel, heb omwith". Komet Halley a omdhiskwedhas y'n ebron dres an vledhen may feu Twain genys hag ynwedh an vledhen may feu marow. == Rol a lyvrow == * ''The Adventures of Tom Sawyer'' (1876) * ''The Prince and the Pauper'' (1882) * ''Adventures of Huckleberry Finn'' (1884) * ''A Connecticut Yankee in King Arthur's Court'' (1889) [[Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek]] [[Klass:Dinethyansow 1835]] [[Klass:Gweythresoryon gwiryow denel]] [[Klass:Istorioryon]] [[Klass:Masons Rydh]] [[Klass:Mernansow 1910]] [[Klass:Skriforyon fugieth amerikanek]] [[Klass:Skriforyon lien fleghes]] [[Klass:Soudoryon]] [[Klass:Ynkleudhyansow yn Evrek Nowydh]] nkl0da58esob7u11rkls0667e4gtm3o 0 12386 227326 226461 2026-07-10T07:19:04Z Aqchampion 8099 klass 227326 wikitext text/x-wiki {{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= }} [[Restren:Nellie Bly journalist.jpg|alt=Skeusen Bly parys rag hy viaj|skeusennik|Skeusen Bly parys rag hy viaj]] '''Elizabeth Cochrane Seaman''' (genys '''Elizabeth Jane Cochran'''; 5ves Me, [[1864]] – 27ves Genver, [[1922]]), aswonnys yn-dann hy hanow pluven '''Nellie Bly''', o jornalyas, den [[diwysyans]], deviser ha gweyther alusen [[Pobel an Statys Unys|Amerikanek]]. Aswonnys o hy rag hy viaj kampyorus a-dro dhe'n norvys yn 72 dydh, herwydh an den fugiethek Phileas Fogg y'n [[romans]] [[Jules Verne]], ha derivas diskudha may oberas hi ynno yn-dann gel rag derivas ow tochya folji a-bervedh. Ragresydh o hi yn hwel ma ha hi a lonchyas eghen nowydh a jornalieth hwithrus. Genys veu yn Burrell Township, [[Konteth Armstrong, Pennsylvani|Konteth Armstrong]], [[Pennsylvani]]. Hy thas o ynvroyas [[Iwerdhon|iwerdhonek]]. == Ober gans Pittsburgh Dispatch == Erthygel y'n ''Pittsburgh Dispatch'' titlys "What Girls Are Good For" a dherivis bos [[Benyn|benenes]] y'n brassa rann rag dinythi fleghes hag oberi y'n chi. Elizabeth a skrifas gorthyp yn-dann an leshanow "Lonely Orphan Girl". Yth esa marth a hemma dhe'n pennskrifer, George Madden hag ev a brofyas dhedhi chons dhe skrifa erthygel rag an paper nowodhow. Hy hynsa erthygel gwir o henwys "The Girl Puzzle" hag o yn kever fatel wre didhemedhyans menni benenes. Hi a skoodhyas amendyansow an [[lagha]] didhemedhi. Madden a brofyas dhedhi soodh leun-dermyn yn-dann an hanow "Nellie Bly". Avel skrifer, Nellie Bly a fogellas hy hwel y'n kynsa le war bewnansow benenes oberi. Hi a skrifas kevres a erthyglow hwithrus a-dro dhe venenes a ober yn weythvaow. Byttegyns, an paper nowodhow a dhallathas degemeres krodhvolyow a berghennow weythva a'y skrifans, ytho i a's movyas dhe folennow benenes yn kever dillas, lowartha, hag erel. Hi a viajyas dhe [[Meksiko|Veksiko]] ha dalleth derivas ow tochya bewnans ha maner an dus veksikan. Bly a wre krodhvolas kargharans jornalyas leel awos ev dhe gabli governans Meksiko (hag o turantieth yn-dann Porfirio Díaz). An governans Meksiko a's godrosas gans kargharans, ytho hi a dhienkis an pow. Hi a wre kabli Díaz a vos turant owth arwaska an dus ha'n wask. == Derivas diskudha folji == Bly a asas ''Pittsburgh Dispatch'' yn 1887 (wosa bos res moy a ober 'benenes') ha mos dhe [[Evrek Nowydh]]. Hi a wrug movya paper nowodhow Jospeh Pullitzer ''New York World'' dh'y ri soodh. Hi a dhallathas hwel yn-dann gel a fugya hy bos muskok rag hwithra derivasow a viluster ha dispresyans yn follji benenes orth Blackwell's Island. Pan esa hi y'n folji, hi a wre previ plit euthyk hy honan. Wosa deg dydh, ''New York World'' a wovynnas hy dhe vos livrys. Hy derivas, dyllys wosa henna avel an lyver ''Ten Days in a Mad-House'', o sewen vras. An folji a wrug amendyansow wosa hemma ha hi a dheuth ha bos benyn meur hy bri. == A-dro dhe'n Norvys == Yn 1888, Bly a ros profyans dhe bennskrifer ''New York World'' y hwre kemeres viaj a-dro dhe'n [[Dor|Norvys]] yn le ages 80 dydh. Dhe 9:40 k.h. an 14ves mis Du 1889, hi a entras yn gorhel tan ''Augusta Victoria'' ha dalleth hy viaj 40,070 kilometer. Hi a dhros gensi hy fows, hy hota, dillas nessa, ha sagh byghan gans daffar omwolghi hag erel. Hi a dhros brassa rann hy [[Mona Kemmyn|arghans]] (£200) yn sagh yn-kerghyn hy honna. Bly a viajyas heb koweth dre worholyon tan ha trenow. Displegyans a rosweythyow kapel yn-dann vor ha pellskrifa a asas Bly dhe dhanvon derivasow berr yn kever hy viaj. 72 dydh wosa diberth, dehwelys o hi dhe Evrek Nowydh. == Bewnans wosa henna == Yn 1895, Bly a wrug demedhi gans gwrier ha milvilwas Robert Seaman. Hy o 31 hag ev o 73. Awos yeghes drog hy gour, hi a dhiberthas jornalieth ha dos ha bos penn Iron Clad Manufacturing Co (kompani a wrug kannys leth, fornow tomma, hag erel). Hi o deviser a ganna leth nowydh hag argh skoll dasadow. Mes, yn gwiryonedh, re guv o hi ha nyns o hy da gans erbysieth an weythva, ytho an weythva a veu bankskwattyes. Bly a skrifas yn kever Keskerdh Gwiryow Ragleva rag Benenes yn 1913 yn-dann an bennlinen "Suffragists Are Men's Superiors". Yn Kynsa Bresel an Bys hi a skrifa erthyglow a-dro dhe Voward an Est. Bly o an kynsa benyn, hag onan a'n kynsa estrenyon, dhe weles an grugys bresel ynter [[Serbi]] hag [[Ostri]]. Hi a veu dalghennys pan veu hi kammgemerys rag aspier Bretennek. An 27ves mis Genver, 1922, Bly a verwis a fagel skevens yn klavji St. Mark's, Evrek Nowydh, 57 hy bloodh. {{unn k}} [[Klass:Dinethyansow 1864]] [[Klass:Gorcita Pitt]] [[Klass:Gweythresoryon gwiryow denel]] [[Klass:Jornalyadesow]] [[Klass:Mernansow 1922]] [[Klass:Mernansow awos niwmonia]] [[Klass:Skriforesow amerikanek]] [[Klass:Skriforyon fugieth amerikanek]] [[Klass:Ynkleudhyansow yn Evrek Nowydh]] jitztm5g66rnl7sxx2i6mrodexgg1wl 0 12714 227331 227009 2026-07-10T09:13:16Z Aqchampion 8099 klass 227331 wikitext text/x-wiki {{fixkw|date=mis Genver 2021}} [[File:Raphael Warnock official photo.jpg|thumb|Warnock yn 2020]] '''Raphael Gamaliel Warnock''' (genys 23 mis Gortheren [[1969]], [[Savannah, Jeorji|Savannah]], [[Jeorji]]) yw pronter ha politegor a'n Statys Unys. Esel [[Senedh Statys Unys|Senedh]] [[Parti an Dhemokratyon|demokrat]] rag [[Jeorji]] a-dhia mis Genver [[2021]] yw. Ev a fethas [[Kelly Loeffler]] dos ha bos an kynsa esel Senedh demokratek rag Jeorji a-dhia [[2000]],<ref>[https://www.nytimes.com/2021/01/06/us/politics/warnock-loeffler-ossoff-perdue-georgia-senate.html Warnock Beats Loeffler in Georgia Senate Race], ''The New York Times'' (yn Sowsnek), kyrgys 6 mis Genver 2021</ref> a-barth [[Jon Ossoff]], an gwaynyer demokrat yn etholans Jeorji aral an Senedh. ==Devynnow== {{reflist}} {{Start box}} {{s-bef|before=[[Kelly Loeffler]] ([[Parti Repoblikanek|R]])}} {{s-ttl|title=[[Senedh Statys Unys|Esel Senedh]] rag [[Jeorji]]|years=2021-|with=[[Jon Ossoff]] 2021-}} {{s-aft|after=''Yn offis a-dhia mis Genver 2021''}} {{End box}} {{stock-tus-sua}} {{DEFAULTSORT:Warnock, Raphael}} [[Klass:Demokratyon]] [[Klass:Dinethyansow 1969]] [[Klass:Eseli Senedh an Statys Unys]] [[Klass:Gweythresoryon gwiryow denel]] [[Klass:Skriforyon amerikanek]] [[Klass:Tus yn relyjyon]] f0qglx4ezfhnp5x8kbpd63ynw69gdel 0 13022 227330 225995 2026-07-10T09:04:50Z Aqchampion 8099 klass 227330 wikitext text/x-wiki {{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=yes | suppressfields= }} '''Marcia Virginia "Marsha" Hunt''' (genys 17 Whevrel 1917 - 2022) yw gwarier [[Pobel Statys Unys|amerikan]] geryes da. {{Stock-tus}} {{DEFAULTSORT:Hunt, Marsha}} [[Klass:Dinethyansow 1917]] [[Klass:Gorcita Chicago]] [[Klass:Gwarioresow fylm amerikanek]] [[Klass:Gwarioresow lev amerikanek]] [[Klass:Gwarioresow pellwolok amerikanek]] [[Klass:Gwarioryon wariva amerikanek]] [[Klass:Gweythresoryon gwiryow denel]] [[Klass:Istorioresow]] [[Klass:Manykyns]] [[Klass:Mernansow 2022]] [[Klass:Radyo]] [[Klass:Ynkleudhyansow yn Konteth an Eledh]] csp0s8ybgxfr9rwg3vn53iie1i18jg3 0 15051 227322 226107 2026-07-10T06:55:02Z Aqchampion 8099 klass 227322 wikitext text/x-wiki '''Javier Bardem''' (genys 1 mis Meurth [[1969]]) yw gwarier [[Spayn|spaynek]]. {{DEFAULTSORT:Bardem, Javier}} {{stokk-tus-europa}} [[Klass:Dinethyansow 1969]] [[Klass:Gwarioryon bellwolok]] [[Klass:Gwaynyoryon Pewas Akademi Gwella Gwarier-Skoodhya]] [[Klass:Gweythresoryon gwiryow denel]] [[Klass:Kesrosweyth]] [[Klass:Socyalydhyon]] [[Klass:Spaynyoryon]] 6hb7v7tb0n3ni19bsltpgyp0haxuy5f 0 15096 227319 226912 2026-07-10T06:41:34Z Aqchampion 8099 klass 227319 wikitext text/x-wiki '''Graham Linehan''' (genys [[1968]] yn [[Dulyn]]) yw skrifer ha jornalyas iwerdhonek. {{DEFAULTSORT:Linehan, Graham}} {{stokk-tus-iwerdhon}} [[Klass:Didhuwydhyon]] [[Klass:Dinethyansow 1968]] [[Klass:Godhyli]] [[Klass:Gweythresoryon gwiryow denel]] [[Klass:Kesrosweyth]] [[Klass:Pellwolok]] [[Klass:Skriforyon]] j9ynajkl3p45xtw5iylddqbtjoqclre 0 15199 227334 227033 2026-07-10T09:37:41Z Aqchampion 8099 klass 227334 wikitext text/x-wiki '''Dama Maria Paula Figueiroa Rego''' (26 mis [[Mis Genver|Genver]] [[1935]] - 8 mis [[Mis Metheven|Metheven]] [[2022]]) o arthores portyngalek-bretennek. {{DEFAULTSORT:Rego, Paula}} {{stokk-tus-europa}} [[Klass:Arnowedhieth]] [[Klass:Artydhesow]] [[Klass:Damyow]] [[Klass:Dinethyansow 1935]] [[Klass:Europeanesow]] [[Klass:Gweythresoryon gwiryow denel]] [[Klass:Lymnoryon]] [[Klass:Mernansow 2022]] [[Klass:Ynkleudhyansow yn Loundres]] 78ztbge89ogxu4iq4j60vasmxxkrn79 0 15423 227320 225621 2026-07-10T06:45:58Z Aqchampion 8099 klass 227320 wikitext text/x-wiki {{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=yes | suppressfields= awards, alma }} '''Pab Fransis''' ([[Latin]]: Franciscus; [[Italek]]: Francesco; {{Lang-es|Francisco}}; genys '''Jorge Mario Bergoglio''', 1936–2025) o penn an [[Eglos Katholik Romanek]] a-dhia [[2013]] bys 2025. Ev o 266a pab. {{sequence| prev=[[Pab Benedikt XVI]]| list=[[Pab]]<br >2013 &mdash; 2025| next=[[Pab Lew XIV]] }} [[Klass:Arghantinans]] [[Klass:Devnydhyoryon kador ros]] [[Klass:Dinethyansow 1936]] [[Klass:Gweythresoryon gwiryow denel]] [[Klass:Mernansow 2025]] [[Klass:Mernansow awos kleves kardiovaskulek]] [[Klass:Mernansow awos niwmonia]] [[Klass:Pabow]] [[Klass:Ynkleudhyansow yn Europa]] 99hxypkxusdsg5vp03tavetpwnvxedq 0 16257 227332 225866 2026-07-10T09:23:34Z Aqchampion 8099 klass 227332 wikitext text/x-wiki {{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=yes | suppressfields= }} '''Patricia Lee Smith''' (genys 30 mis Kevardhu [[1946]])<ref name="bockris">{{Cite book|last=Bockris|first=Victor|last2=Bayley|first2=Roberta|title=Patti Smith: an unauthorized biography|publisher=Simon & Schuster|year=1999|page=19|isbn=978-0-684-82363-8|url=https://books.google.com/books?id=DM813EFRYcoC&pg=PA19}} </ref> yw kanores, skrifores a hanow, prydydhes, lymnores hag awtoures amerikanek. {{DEFAULTSORT:Smith, Patti}} [[Klass:Dinethyansow 1946]] [[Klass:Gorcita Chicago]] [[Klass:Gorcita Detroit]] [[Klass:Gorcita Evrek Nowydh]] [[Klass:Gweythresoryon gwiryow denel]] [[Klass:Istorioresow]] [[Klass:Kanoresow amerikanek]] [[Klass:Prydydhesow]] [[Klass:Rock amerikanek]] [[Klass:Skriforesow amerikanek]] hnnidu54nn5yi1dcj2b965k9tsugo0w 0 16375 227325 226320 2026-07-10T07:13:34Z Aqchampion 8099 klass 227325 wikitext text/x-wiki '''Kurt Donald Cobain''' (20 mis Hwevrer [[1967]] – c. mis 5 Ebrel [[1994]]) o ilewydh amerikanek. [[Klass:Dinethyansow 1967]] [[Klass:Gweythresoryon gwiryow denel]] [[Klass:Kanoryon amerikanek]] [[Klass:Mernansow 1994]] [[Klass:Omladhansow]] [[Klass:Rock amerikanek]] [[Klass:Skriforyon amerikanek]] [[Klass:Ynkleudhyansow yn Washington]] n5kk9v1qhrx2vvm5thfjfyldnhc4x5i 0 16456 227324 226286 2026-07-10T07:08:26Z Aqchampion 8099 klass 227324 wikitext text/x-wiki '''John Jeremy Thorpe''' (29 mis Ebrel [[1929]] – 4 mis Kevardhu [[2014]]) o politeger bretennek. {{stock-tus-ru}} [[Klass:Dinethyansow 1929]] [[Klass:Gweythresoryon gwiryow denel]] [[Klass:Istorioryon]] [[Klass:Mernansow 2014]] [[Klass:Mernansow awos kleves neurologyl]] [[Klass:Politegoryon a Bow Sows]] [[Klass:Politegoryon LKDT]] qi77y3hzxoh5264bvxb10dkqk5fwjxr 0 16458 227327 226964 2026-07-10T07:23:01Z Aqchampion 8099 klass 227327 wikitext text/x-wiki '''Thomas Babington Macaulay, 1a Baron Macaulay''', PC, FRS, FRSE (/ˈbæbɪŋtən məˈkɔːli/; 25 mis Hedra [[1800]] – 28 mis Kevardhu [[1859]]) o istorek ha politeger bretennek. {{stock-tus-ru}} [[Klass:Dinethyansow 1800]] [[Klass:Gweythresoryon gwiryow denel]] [[Klass:Hilgasieth]] [[Klass:Istorioryon]] [[Klass:Mernansow 1859]] [[Klass:Politegoryon a Alban]] [[Klass:Politegoryon a Bow Sows]] [[Klass:Prydydhyon]] [[Klass:Ynkleudhyansow yn Loundres]] 42pyuyeyvxxcyagtzd1lk61oy3hgxwz 0 18574 227336 226239 2026-07-10T09:53:00Z Aqchampion 8099 klass 227336 wikitext text/x-wiki '''Richard Edmund Neal''' (genys mis Whevrel 14, 1949) yw politikour Amerikan a-wodhvos yn densys an Stadoberthys Uestyn a'n kongres kreslu 1 a'n stat Massachusetts pedyrdeg naw. An kongres, keskelwys gans an kongres kreslu 2 ow nos da 2013, a wra an weras yn Springfield, West Springfield, Pittsfield, Holyoke, Agawam, Chicopee ha Westfield, ha yw yn teyr a drevyn dell an lestenn a'n stat. Genevog fyns an Party Demokrathek yw Neal, ha yth yw dhean an delegasyon a Massachusetts dhe Chammres an Stadoberthys Unys pedyrdeg naw, ha yth yw dhean an delegasyonow an Howlyn Nowydh. [[Klass:Demokratyon]] [[Klass:Dinethyansow 1949]] [[Klass:Eseli Chi Kanasedhoryon an Statys Unys]] [[Klass:Gweythresoryon gwiryow denel]] [[Klass:Meryon]] jala3jf59v5ippp0pgu8egzg1vb70o9 0 19057 227337 226132 2026-07-10T09:56:55Z Aqchampion 8099 klass 227337 wikitext text/x-wiki {{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= swydd, galwedigaeth, education, known, party, awards, alma}} '''Pab Lew XIV''' (genys '''Robert Francis Prevost''', 14 mis Gwynngala 1955) yw penn an [[Eglos Katholik Romanek]] a-dhia 2025. Lew yw 267a [[pab]] ha'n kynsa pab amerikanek.<ref name=BBC>Paul Kirby (8 mis Me 2025), [https://www.bbc.co.uk/news/articles/c0ln80lzk7ko Who is Robert Prevost, the new Pope Leo XIV?], ''BBC'' (yn [[Sowsnek]]), kyrghys 8 mis Me 2025</ref><ref>Christian Edwards, Lauren Kent, Olivia Kemp, Billy Stockwell, Maureen Chowdhury, Elise Hammond ha Antoinette Radford (8 mis Me 2025), [https://edition.cnn.com/world/live-news/new-pope-conclave-day-two-05-08-25 First American pope elected and will be known as Pope Leo XIV], ''CNN'' (yn [[Sowsnek]]), kyrghys 8 mis Me 2025</ref> ==Yowynkneth== Pab Lew o genys Robert Francis Prevost yn Klavji Merci, [[Chicago]], [[SUA]] yn [[1955]].<ref name=BBC /><ref name=CST>Lauren FitzPatrick ha Nicole Winfield (8 mis Me 2025), [https://chicago.suntimes.com/religion/2025/05/08/cardinal-robert-prevost-raised-in-dolton-is-the-first-american-pope Cardinal Robert Prevost, born in Chicago, is the first American pope], ''Chicago Sun-Times'' (yn [[Sowsnek]]), kyrghys 8 mis Me 2025</ref> Y das Louis Prevost o gorwolyas skol hag y vamm Mildred Martinez Prevost o lyveryades.<ref name=CST /> Prevost a wra adhvesi yn Dolton, [[Illinois]].<ref name=CST2>Lauren FitzPatrick (3 mis Me 2025), [https://web.archive.org/web/20250508173008/https://chicago.suntimes.com/religion/2025/05/03/robert-prevost-pope-francis-conclave-catholic-church-dolton-saint-mary-assumption-parish From the south suburbs to helping choose the next pope], ''Chicago Sun-Times'' (yn [[Sowsnek]]), kovskrifys a'[https://chicago.suntimes.com/religion/2025/05/03/robert-prevost-pope-francis-conclave-catholic-church-dolton-saint-mary-assumption-parish n derowel] war 8 mis Me 2025, kyrghys 17 mis Me 2025</ref> Prevost a studhyas mathematik orth Pennskol Villanova, ryb [[Philadelphia]], ow kradhya yn 1977.<ref name=CST2 /> Ena ev a junyas an Augustinyon hag a studhyas mestrieth orth an Unyans Duwonieth Katholik yn Chicago.<ref name=CST2 /> Prevost a studhyas doktourieth yn lagha chenon yn [[Rom]].<ref name=CST2 /> ==Pronteryans== Prevost eth dhe [[Peru]] yn 1985 rag oberi avel pronter kemeneth, kannasyer<!--missionary?-->, ha professor.<ref name=CST2 /> ==Devynnow== {{reflist}} {{sequence| prev=[[Pab Fransis]]| list=[[Pab]]<br >2025 &mdash; | next=Yn offis a-lemmyn }} {{DEFAULTSORT:Lew XIV}} [[Klass:Amerikanyon a dhevedhyans italek]] [[Klass:Dinethyansow 1955]] [[Klass:Godhonydhyon]] [[Klass:Gorcita Chicago]] [[Klass:Gweythresoryon gwiryow denel]] [[Klass:Pabow]] [[Klass:Skriforyon amerikanek]] dgczlkb9gfxhxa2agsp4xvwhdhr97k9 14 19145 227316 225488 2026-07-10T06:21:42Z Aqchampion 8099 klass 227316 wikitext text/x-wiki [[Klass:Gweythresoryon gwiryow denel]] [[Klass:Gwlasegeth]] qkg34df93f8imhtqc10bnp39lsdqihe 2 19424 227304 227229 2026-07-09T18:13:37Z Flynn Peck 18125 227304 wikitext text/x-wiki {{Babel|en|kw-2|nl-2|cy-1}} ===Erthyglow=== [[Devnydhyer:Flynn Peck/erthyglow|Ottomma an rolyow]] === Treylyansow gwrys genev/profys dhymm === [[Devnydhyer:Flynn Peck/treylyansow|Ottomma an rol]] === Treylyansow govynnys === * ''pectoral'' * ''[[:en:Countershading|countershading]]'' (<s>liwyans erbynn</s> (?)) * ''[[:en:Ectotherm|ectotherm]]''[-ic] (mestesel?) * [[:en:Factorial|''factorial'']] (faktoriel?) * [[:en:Coefficient|''coefficient'']] (faktor liesheor?) * ''[[:en:Tetrahedron|tetrahedron]]'' * ''[[:en:Tentacle|tentacle]]'' (dihaval orth bregh, stifoges y's teves breghow '''ha''' ''tentacles'') * ''[[:en:Mollusc|mollusc]]'' (mollusk) * ''[[:en:Cephalopod|Cephalopod]]'' (Cefalopod?) * ''[[:en:Geyser|geyser]]'' * ''[[:en:Fumarole|fumarole]]'' * ''[[:en:Obsidian|obsidian]]'' * ''[[:en:Vocaloid|vocaloid]]'' (levell, kanell, vokaloyd?) * ''volatile'' (both generally and [[:en:Volatile_(astrogeology)|geologically]]) === Kistow Devnydhyer === {{userbox|border-c=#999999|border-s = 1|id-fc=black|id-c=#ffb4ff|info-c=white|info-fc=black |id = they/them<br>ins/agans |info-a=center|id-a = center|id-s = 12|info-s = 8 |info=Rakhenwyn an devnydhyer ma.}} {{userbox|border-c=#ffe4e1|id=[[Image:gay flag.svg|40px]]|id-c=white|info=An devnydhyer ma yw '''[[LKDT|kwir]]'''. |info-c=#fff0f5|nocat = {{{nocat|}}} }} {{userbox|border-c = #000000|id=[[File:Flag of Cornwall.svg|45px]]|id-c=#ffffff |info=An devnydhyer ma a skoodh an anserghogeth a [[Kernow|<span style="color:white">'''Gernow'''</span>]]. |info-c=#000000|info-fc=#ffffff|nocat = {{{nocat|}}} }} rxp2fe1l8xf58vmxkycoxqm0p1ydftn 2 19432 227305 227227 2026-07-09T18:13:51Z Flynn Peck 18125 227305 wikitext text/x-wiki {{Fixkw}} [[Restren:Augustine_volcano_Jan_24_2006_-_Cyrus_Read.jpg|alt=Loskvenydh bras war enys gans mog a-dro dhe'n topp|skeusennik|310x310px|[[Loskvenydh Augustine]] yn [[Alaska]] dres tardhans yn 2006]] '''Loskvenydh''' yw tardhell po fols y'n [[Krestennen (dororieth)|grestennen]] a [[Planet|blanet]] po neppyth a'n par na neb a alow [[lava]] pooth, [[lusu loskvenydhyek]], ha [[Gassys loskvenydhyek|gassys]] dhe skeusi rag [[kistven magma]] yn-dann dhor.<ref>Canon-Tapia, Edgardo; Szakács, Alexandru, eds. (2010). "1: What is a volcano?". ''What is a Volcano?''. Geological Society of America. p. 3. ISBN 9780813724706.</ref> War[[Dor|'n Norvys]], loskvenydhyow yw kevys yn fenowgh le may platys tektonek a [[Or folsek|fols]] po a [[Or keskeverek|geskever]], ha drefen an brassa rann a'n oryon plat yw yn-dann vor, an brassa rann a loskvenydhyow yw kevys yn-dann vor. Rag ensampel, [[keyn kres-keynvor]] kepar ha'n [[Keyn Kres-Atlantek]] a gaws loskvenydhyow gans platys tektonek folsek hag an [[Kylgh a Dan]] Hebask a gaws loskvenydhyow gans platys tektonek keskeverek. Loskvenydhyow neb a omsew dhyworth aktivita tektonek folsek yw antardhek mes an re na dhyworth aktivita keskeverek a dardh yn hedardh.<ref name=":0">"geology". ''The Ultimate Visual Dictionary''. DK Pub. 2012. pp. 272–293. ISBN 978-0-1434-1954-9.</ref><ref name=":2">https://macdonald.faculty.geol.ucsb.edu/papers/Macdonald%20Mid-Ocean%20Ridge%20Tectonics.pdf</ref> Ynwedh, loskvenydhyow a yll furvya le mayth yma tennans ha tanowheans a'n platys an grestennen, kepar hag y'n [[Fols Afrikanek a'n Est]], an [[loskvenydhva Wells Grey-Clearwater]], hag an [[Fols Rio Grande]] yn [[Amerika Gledh]]. Loskvenydhyow dhe-ves a oryon plat yw drefen [[Diapir|diapirys]] dhyworth an [[or koloven–pall]] henwys [[Ughres pall|ughresow pall]], 3000 kilometrow a-woles dhe'n dor. Hemm a omsew yn [[Tyller tomm (dororieth)|tylleryow tomm]] po [[Loskvenydh isplat|loskvenydhyow isplat]], le mayth an ughres a yll tanowhe an grestennen ha kawsya [[Enys loskvenydhyek|enesek loskvenydhyek]] drefen an gwayans didorr a'n plat tektonek, rag ensampel an [[tyller tomm Hawaii]].<ref name=":3">https://www.bgs.ac.uk/discovering-geology/earth-hazards/volcanoes/how-volcanoes-form-2/#:~:text=Volcanoes%20form%20here%20in%20two,produces%20an%20island%2Darc%20volcano</ref> Dell yw usys, loskvenydhyow nag yw gwrys yn [[Or treusfurvyek|oryon tektonek treusfurvyek]], le mayth yma dew platys ow slynkya dres an eyl y gila. Loskvenydhyow, selys war aga menowghter a dardhans po aktivita, yw klassys avel [[Loskvenydh byw|byw]], yn kosk, po difudhek.<ref name=":1">https://www.usgs.gov/observatories/yvo/news/active-dormant-and-extinct-clarifying-confusing-classifications</ref> Loskvenydhyow byw a’s teves istori a dardhans hag gwirhaval yns dhe dardha arta, ha loskvenydhyow difudhek y's teves pennfenten vagma vyth. Loskvenydhyow yn kosk ny dardhens a-dhia dermyn pell – dell yw usys an dalleth a'n [[Holocin]], nans yw a-dro dhe 12,000 bledhynnyow – mes i a yll tardha arta. Byttegyns, loskvenydhyow yn kosk yw yn hwir "byw".<ref name=":1" /> An klassys ma nag yw a unn eghen yn tien; i a yll gorgudha yn nebes kasys.<ref name=":0" /><ref>https://www.worldatlas.com/articles/when-is-a-volcano-considered-active-dormant-or-extinct.html</ref><ref>https://education.nationalgeographic.org/resource/volcanoes/</ref> Tardhansow bras a yll nasya tempredh ayrgylghyek awos lusu ha dagrennigow a [[Trenken loskvenek|drenken loskvenek]] a gudh an Howl hag a woyeynha an [[torngylgh]]. Yn istori, tardhansow loskvenydhyek a gawsyas [[Gwav loskvenydhyek|gwavow loskvenydhyek]], owth omsewya yn divotter gordhroglammek.<ref>https://doi.org/10.1146%2Fannurev.ea.16.050188.000445</ref> Yma loskvenydhyow war blanetow erel. Rag ensampel, yma meur a loskvenydhyow war [[Gwener (planet)|Wener]]<ref>https://doi.org/10.1029%2F2023je007753</ref> ha [[Meurth (planet)|Meurth]]<ref>https://www.nasa.gov/solar-system/nasa-confirms-thousands-of-massive-ancient-volcanic-eruptions-on-mars/</ref>. Yn 2009, yth esa paper dyllys ow profya styryans nowydh rag loskvenydh ow komprehendya argerdhow kepar ha [[Rewloskvenydh|rewloskvenydhyow]]. An profyans ma a lever an styrans avel hemma: 'bolgh war'n arenep a blanet po loor le may magma, avel styrys rag an korf, ha/po gass magmatek yw tardhys.'<ref>https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2009AGUFM.V21H..08L/abstract</ref> == Tektonieth blat == {{Chif|Tektonieth blat}} Herwydh an dybieth a dektonieth blat, an [[mengylgh]] an Nor (y blisken), yw terrys yn 16 platys brassa ha nebes platys byghanna erel. An re ma a way yn lent heb diwedh, drefen [[kestegyans]] y'n [[Pall an Norvys|pall]], hag an brassa rann a aktivita loskvenydhyek war'n bys yw a-hys oryon plat, le mayth yma platys ow keskeverya (ha mengylgh yw distruys) po yma platys ow folsa (hag yma mengylgh nowydh ow pos gwrys).<ref>Schmincke, Hans-Ulrich (2003). ''Volcanism''. Berlin: Springer. pp. 13–20. ISBN 9783540436508.</ref> Dres an displegyans a dybieth dhororiethel, yth esa nebes tybyansow neb a alowas an gorrans yn bagas a loskvenydhyow yn termyn, tyller, kesweyth, ha komposyans. Yth esa edhom dhe dhisplegya an tybyansow ma y'n dybieth. Rag ensampel, nebes loskvenydhyow yw ''[[Loskvenydhva liesgenynnyk|liesgenynnyk]]'' gans moy es unn oos a aktivita dres aga istori; loskvenydhyow erel neb a verwis wosa ow tardha unweyth yw ''[[Loskvenydhva ungenynnyk|ungenynnyk]]'' ha loskvenydhyow a'n par ma yw gorrys yn fenowgh war-barth yn bagas yn unn tyller.<ref>https://www.futurity.org/monogenetic-volcano-2652672-2/</ref> === Oryon plat folsek === {{Chif|Or folsek}} [[Restren:Spreading ridges volcanoes map-kw.svg|skeusennik|402x402px|Mappa ow tiskwedhes an oryon plat folsek hag loskvenydhyow isayrel a-dhiwedhes (dre vras yn oryon keskeverek)]] Y'n [[Keyn kres-keynvor|keynow kres-keynvor]], dew [[Plat tektonek|platys tektonek]] a fols ha karrek domm an pall a serth yn-dann an [[Krestennen geynvorek|grestennen geynvorek]] tanowhys. An iselheans a waskedh y'n garrek a omsew dhe omlesans [[Argerdh adyabatek|adyabatek]] hag an teudhans rannel a'n garrek, ow kawsya loskvenydhyow hag ow kwruthyl krestennen geynvorek nowydh. An rann vrassa a oryon plat folsek yw a-barth woles dhe'n keynvoryow, hag ytho an rann vrassa a aktivita loskvenydhyek yw yn-dann vor, ow furvya [[dor mor]] nowydh. [[Tardhell dhowrtesel|Tardhellow dowrtesel]] yw dustuni a'n eghen a aktivita loskvenydhyek. Enesow loskvenydhyek yw furvys le mayth an keyn kres-keynvor yw a-ugh dhe nivel mor, kepar ha [[Island|Rewenys]].<ref>Schmincke 2003, pp. 17–18, 276.</ref><ref name=":2" /> === Oryon plat keskeverek === {{Chif|Or keskeverek}} Parthow [[istennans]] yw tylleryow le mayth yma dew platys, dell yw usys plat keynvorek ha plat brastiryel, a gesskwatt. An plat keynvorek a istenn (a sedh a-woles dhe'n plat brastiryel), ow furvya kleys down yn ogas a'n arvor. Yn argerdh henwys [[fluksteudh]], dowr dyllys dhyworth an plat owth istenna a iselha an tempredh a'n genn pall a-wartha, ytho wo kwruthyl [[magma]]. Dell yw usys, an magma ma yw pur [[Glusedh|lusek]] awos an synsas [[sylyka]] ughel, ytho an magma ny dhrehedhes an enep mes [[Ynherdhyans tanek|a woyeynha hag a solydha yn dowr down]]. Mars an magma a dhrehedh an enep, y fydh loskvenydh furvys. Ytho parthow istannans yw kerghynnys gans kadonyow a loskvenydhyow henwys [[Gwarak loskvenydhyek|gwaregow loskvenydhyek]]. Ensamplys tipek yw an loskvenydhyow y'n [[Kylgh a Dan]] an Hebask, kepar ha'n [[Loskvenydhyow Kaskayd]], an [[enesek Nihonek]], ha'n enesow a'n est a [[Indonesi]].<ref>Schmincke 2003, pp. 18, 113–126.</ref><ref name=":0" /> === Tylleryow tomm === {{Chif|Tyller tomm (dororieth)}} [[Tyller tomm (dororieth)|Tylleryow tomm]] yw arenebedhow loskvenydhyek krysys dhe vos furvys gans [[Ughros pall|ughrosow pall]], godybys dhe vos kolovennow a stoff tomm ow serthi dhyworth an or kolonnen-pall. Avel gans keynyow kres-keynvorek, an garrek ball a wra teudhans diwaskans. Hemm a dhinyth meur a vagma. Awos platys a way a-dreus dhe ughrosow pall, pub loskvenydh yw anweythresek wosa ow tryftya dhe-ves a'n ughros, hag yma loskvenydhyow nowydh gwys le mayth an plat a avons a-dreus dhe'n ughros. An [[Enesow Hawaii]] yw krysys dhe vos furvys y'n maner ma, ha'n [[Playn Snake River]], gans Yellowstone ow pos rann a'n plat a Amerika Gledh a-ugh dhe'n [[tyller tomm Yellowstone]] a-lemmyn.<ref>Schmincke 2003, pp. 18, 106–107.</ref><ref name=":3" /> Byttegyns, an wodybieth ughros pall re beu govynnys.<ref>Foulger, Gillian R. (2010). ''Plates vs. Plumes: A Geological Controversy''. Wiley-Blackwell. ISBN 978-1-4051-6148-0.</ref> === Folsans brastiryel === {{Chif|Fols}} Ughrosans sostenys a garrek ball tomm a yll displegya a-woles dhe'n pervedh a vrastir hag omsewya dhe folsans. Spysow a-varr a folsans a vysk [[Basalt liv|basaltys liv]] hag a yll avonsya dhe folsa plat yn tien.<ref>Philpotts, Anthony R.; Ague, Jay J. (2009). ''Principles of igneous and metamorphic petrology'' (2nd ed.). Cambridge, UK: Cambridge University Press. pp. 380–384, 390. ISBN 9780521880060.</ref><ref>Schmincke 2003, pp. 108–110.</ref> Ena, or plat folsek a dhispleg ynter an dew hanteryow a'n plat folsys. Byttegyns, folsans a fyll yn fenowgh dhe folsa yn tien an mengylgh (kepar hag yn [[awlakogen]]), ha folsansow fyllis a's teves loskvenydhyow ow tardha [[Kevres magma alkalin|lava alkali]] po [[Karbonatit|karbonatitys]]. Ensamplys yw an loskvenydhyow a'n [[Fols Afrikanek a'n Est]].Philpotts & Ague 2009, pp. 390–394, 396–397.<ref>Philpotts & Ague 2009, pp. 390–394, 396–397.</ref> == Nasyow loskvenydhyek == [[Restren:007 Volcano eruption of Litli-Hrútur in Iceland in 2023 Video by Giles Laurent.webm|skeusennik|Gwydhyow a lava owth amovya hag ow hwythfi y'n tardhans a Litli-Hrútur ([[Fagradalsfjall]]), [[Rewenys]], 2023]] Rag loskvenydh, yma edhom rag kreun a vagma teudh (r.e. [[kistven magma]]), toll rag alowa magma dhe serthi dres an grestennen, ha tardhell rag alowa an magma dhe skeusi a-ugh dhe'n arenep avel lava. An stoff loskvenydhyek tardhys (lava ha tefra) a-dro dhe'n dardhell yw henwys edyfys loskvenydhyek, pigorn po menydh yw yn tipek.<ref name=":0" /><ref>https://www.nps.gov/subjects/volcanoes/anatomy-of-a-volcano.htm</ref> An tybyans moyha kemmyn yw a venydh [[Pigorn|pigornek]], ow trewa lava ha gassys gwenonek dhyworth toll war'n topp; byttegyns, hemm a dheskif onan a veur a eghennow a loskvenydh. An nasyow a loskvenydhyow yw a lies eghen. An kesweyth ha fara a loskvenydhyow a greg war nebes taklow. Yma nebes loskvenydhyow gans toppys furvys gans [[Krommdo lava|krommdohow lava]] yn-dar toll war'n topp. Hag yma re erel gans nasyow tirwedh kepar hag [[Ughelgompesen|ughelgompesennow]] fest bras. Tardhellow neb a dhyll stoff loskvenydhyek (ow komprehendya lava ha [[Lusu loskvenydhyek|lusu]]) ha gassys (dre vras ethen ha gassys magmatek) a yll displegya yn neb le war'n [[tirfurv]] hag a yll kawysa pigern byghanna kepar ha gans [[Puʻu ʻŌʻō]] war [[Kīlauea|Gīlauea]] yn [[Hawaii]]. Tollow bras nag yw war'n topp pupprys hag a yll bos lenwys gans lynnyn kepar ha gans [[Lynn Taupō]] yn [[Mordir Nowydh]]. Nebes loskvenydhyow a yll bos nasyow tirfurv isel, kales dhe aswon hag i a yll bos tewl awos argerdhow dororiethel.<ref name=":0" /><ref>https://www.usgs.gov/volcanoes/kilauea/science/puuoo-eruption-lasted-35-years</ref><ref>https://www.britannica.com/place/Lake-Taupo</ref> Eghennow erel a loskvenydh a gomprehend [[Loskvenydh leys|loskvenydhyow leys]], kesweythyow ankowethys yn fenowgh gans aktivita magmatek; ha [[Rewloskvenydh|rewloskvenydhyow]], dres oll war nebes loryow a [[Yow (planet)|Yow]], [[Sadorn (planet)|Sadorn]], ha [[Nevyon (planet)|Nevyon]]. Loskvenydhyow leys a duedh dhe vos yeynha yn arwedhek es loskvenydhyow [[Karrek danek|tanek]] saw mars an loskvenydh yw yn hwir tardhell a loskvenydh tanek. === Tardhellow fols === {{Chif|Tardhell fols}} [[Restren:Lakagigar Iceland 2004-07-01.jpg|alt=Tir difeyth loos ha gwerwyn gans pigorn y'n kres an fram|skeusennik|Tardhell fols [[Laki]] yn [[Rewenys]], an bennfenten a'n chanjyans meur hinek a 1783–84. Yma kadon a loskvenydhyow a-hys y hirder.]] [[Tardhell fols|Tardhellow fols loskvenydhyek]] yw kevys dre vras yn oryon plat folsek. Tardhell fols yw torr gwastas linyek dres may [[Mafik|lava basaltek]] a sord. Loskvenydhyow a'n par ma yw antardhek ha'n lava basaltek a duedh dhe bos le glusek hag a solydha yn lent. Rag henna, yma [[ughelgompesen loskvenydhyek]]. I a furv yn fenowgh loskvenydh skoos.<ref name=":0" /><ref name=":4">[https://www.nps.gov/articles/000/shield-volcanoes.htm#:~:text=Hawai'i%20Volcanoes%20National%20Park,active%20volcano%20on%20the%20planet. https://www.nps.gov/articles/000/shield-volcanoes.htm#:~:text=Hawai'i%20Volcanoes%20National%20Park,active%20volcano%20on%20the%20planet.]</ref> === Loskvenydhyow skoos === {{Chif|Loskvenydh skoos}} [[Restren:Skjaldbreidur Herbst 2004.jpg|alt=Menydh bras hag efan yn goon Rewenys|kledh|skeusennik|290x290px|Skjaldbreiður, loskvenydh skoos dhe biw hanow a styr "skoos efan"]] Loskvenydhyow skoos, henwys rag aga frofilys efan skoosek, yw furvys gans an tardhans a lava basaltek po andesytek isel-glusek neb a yll resek yn hirbel dhyworth tardhell. Ny dardhons yn hwordhroglammek dell yw usys, gans tardhansow efanek jentyl.<ref name=":0" /> Magma isel-glusek yw isel yn silika yn tipek, ytho loskvenydhyow skoos yw moy kemmyn yn settyansow keynvorek es brastiryel. An kadon loskvenydhyek Hawaiiek yw kevres a bigern skoos, hag kemmyn yns yn Rewenys ynwedh.<ref name=":4" /> [[Olympus Mons]], loskvenydh meurthek difudhek yw an brassa loskvenydh aswonys y'n [[system howlek]].<ref>https://www.britannica.com/place/Olympus-Mons</ref> === Krommdohow lava === {{Chif|Krommdo lava}} [[Restren:East Dome Mount St. Helens.jpg|skeusennik|Krommdu est, krommdu lava war'n tenewen est a [[Menydh S. Helens]]]] [[Krommdo lava|Krommdohow lava]], henwys ynwedh loskvenydhyow krommdo, a's teves tenwennow serth bothfurvek drehevys gans tardhansow lent a lava glusek, rag ensampel [[Rhyolit]].<ref name=":0" /> Treweythyow furvys yns a-berth y'n toll chif a dardhans loskvenydhyek kyns, [[Menydh S. Helens|Menydh Sen Helens]] yw yndelna, mes i a yll furvya yn anserghek, [[Menydh Lassen]] yw yndelna. Haval dhe [[Loskvenydh gweliek|loskvenydhyow gweliek]], i a yll tardha yn hwarow, mes an lava ny resek pell. === Kelgrommdohow === Kelgrommdohow yw furvys le mayth yma lava yniys war-vann, ow kawsya an arenep dhe vothhe. An [[tardhans 1980 a Venydh S. Helens]] o ensampel; lava a-woles dhe'n arenep a'n menydh a wrug both, henn a dhiskar wosa henna. === Pigern regydh === {{Chif|Pigorn loskvenydhyek|Pigorn regydh}} [[Restren:Izalco Volcano.jpg|skeusennik|[[Loskvenydh Izalco]], an yowynka loskvenydh yn [[El Salvador]]]] Pigern regydh a omsew dhyworth tardhansow a rannow byghan a [[skoria]] ha [[Karrek Byroklastek|pyroklastegyon]] (an dhew a omhevel regydh, ytho an hanow a'n eghen ma) neb a greun a-dro dhe'n dardhell. Hemm a yll bos tardhansow kott neb a askorr bre bigornek 30-400 metrow ughel. An brassa rann a bigern regydh a dardh unweyth hepken ha nebes a yll bos kevys yn [[Loskvenydhva ungenynnyk|loskvenydhvaow ungenynnyk]] neb a yll komprehendya nasyow erel neb a furv pan vagma a gestav dowr, kepar ha [[maar]] ha [[Kylgh tuff|kylghyow tuff]].<ref>David S.G. Thomas and Andrew Goudie (eds.), ''The Dictionary of Physical Geography'' (Oxford: Blackwell, 2000), 301. ISBN 0-631-20473-3.</ref> Pigern regydh a yll furvya avel [[Pigorn parasitek|tardhellow tenewen]] war loskvenydhyow brassa, po hwarvos i honan. [[Parícutin]] yn [[Meksiko]] ha [[Sunset Crater]] yn [[Arisona]] yw ensamplys a bigern regydh. Yn [[Meksiko Nowydh]], [[Caja del Rio]] yw [[loskvenydhva]] a voy es 60 pigern regydh. Selys war imajys lorell, pigern regydh a yll hwarvos war gorfow erel y'n [[system howlek]] ynwedh, war'n arenebow a [[Meurth (planet)|Veurth]] ha'n [[Loor]].<ref>Wood, C.A. (1979). "Cindercones on Earth, Moon and Mars". Lunar and Planetary Science. X: 1370–1372.</ref><ref><nowiki>https://doi.org/10.1016%2Fj.icarus.2007.10.023</nowiki></ref><ref><nowiki>https://doi.org/10.1016%2Fj.icarus.2011.11.030</nowiki></ref><ref><nowiki>https://doi.org/10.1002%2Fjgre.20060</nowiki></ref> === Loskvenydhyow gweliek === {{Chif|Loskvenydh gweliek}} [[Restren:Mount Vesuvius Araucaria.jpg|skeusennik|[[Menydh Vesuvius]], loskvenydh gweliek yn [[Itali]]]] Loskvenydhyow gweliek yw menydhyow ughel pigornek gwrys a frosow lava ha [[tefra]] yn gwiskasow tereylyek, an [[Gweli|gweliow]] y'n hanow. Ensamplys a gomprehend [[Menydh Fuji]] yn [[Nihon]], [[Loskvenydh Mayon]] y'n [[Filipinys|Enesow Felyp]], ha [[Menydh Vesuvius]] ha [[Stromboli]] yn [[Itali]]. [[Lusu loskvenydhyek|Lusu]] gwrys gans an [[Tardhans hedardh|tardhansow hedardh]] a loskvenydhyow gwelisk re beu an brassa peryl loskvenydhyek rag hwarheansow. An lava a loskvenydhyow gweliek a yssyns moy a [[sylyka]], ytho tardhansow a'n par ma yw moy glusek yn arwedhek es lava dhyworth loskvenydhyow skoos. Lava gans meur a sylyka a duedh dhe yssynsi moy a assys teudhys. An kesunyans yw marwel, gans tardhansow hedardh neb a dhyll meur a lusu ha frosow piroklastek kepar ha'n fros neb a dhestruis an cita a Saint-Pierre yn [[Martinik]] yn 1902. Loskvenydhyow a'n par ma yw sertha es loskvenydhyow skoos, gans ledrasow a 30–35°, ow komparya dhe 5–10° dre vras, hag aga [[Tefra|thefra]] anstroth yw devnydh rag [[Lahar|laharys]] peryllus.<ref>Lockwood, John P.; Hazlett, Richard W. (2010). ''Volcanoes: Global Perspectives''. Wiley. p. 552. ISBN 978-1-4051-6250-0.</ref> Darnow bras a defra yw henwys [[Tanbellen loskvenydhyek|tanbellennow loskvenydhyek]]. Tanbellennow bras a yll bos moy es 1.2 metrow a-dreus ha nebes tonasow yn poos.<ref>Berger, Melvin, Gilda Berger, and Higgins Bond. "Volcanoes-why and how ." Why do volcanoes blow their tops?: Questions and answers about volcanoes and earthquakes. New York: Scholastic, 1999. 7. Print.</ref> === Gorloskvenydhyow === {{Chif|Gorloskvenydh}} [[Restren:Lake Taupo (31071970884).jpg|skeusennik|Lynn Taupō, y'n ganow a [[Gorloskvenydh Taupō|worloskvenydh Taupō]], [[Mordir Nowydh]]]] Gorloskvenydh yw styrys avel loskvenydh neb a glewas onan po moy tardhansow gans moy es 1,000 kilometrow kubek a stoff loskvenydhyek yn hwarvos tardhek unnik.<ref>https://volcanoes.usgs.gov/volcanoes/yellowstone/yellowstone_sub_page_49.html</ref> Tardhansow a'n par ma a hwarva pan yma chambour bras a vagma leun a vagma sylykek gassek gwakhys yn tardhans gordhroglammek. [[Tuff|Tuffys]] frosans lusu leys gans tardhansow a'n par ma yw an askorras unnik gans dalghedhow a'n par [[Basalt liv|basaltys liv]].<ref>Philpotts & Ague 2009, p. 77.</ref> Tardhansow gorloskvenydhek, an eghen moyha peryllus, yw pur dreweythus; yth esa peswar a'n milvil bledhynnyow eus passys, hag a-dro dhe 60 tardhansow istorek orth nivel 8 y'n [[Menegen Tardhek Loskvenydhyek]] yn milvilyow a vledhynnyow. Gorloskvenydh a yll askorra gordhroglammow a'n eghen vrastiryel, hag i a yll goyeynhe yn arwedhek tempredhow ollvysel rag meur a vledhynnyow wosa an tardhans awos an mynsow bras a [[Sulfur|loskven]] ha lusu dyllys y'n ayrgylgh. Drefen an arenebedh euthyk bras le mayth i a worher, ha kudhans wosa an hwarvos a-wosa dhe losow ha stoff rewlivek, gorloskvenydhyow a yll bos kales dhe aswon y'n kovadh dororiethel heb [[Mappa dororiethel|mappans dororiethel]] prederus.<ref>https://doi.org/10.1038%2Fscientificamerican0683-60</ref> Ensamplys koth a gomprehend: * [[Kawdarn Yellowstone]] yn [[Park Kenedhlek Yellowstone]] * [[Kawdarn Valles]] yn [[Meksiko Nowydh]] * [[Lynn Taupō]] yn [[Mordir Nowydh]] * [[Lynn Toba]] yn [[Sumatra]], [[Indonesi]] * [[Toll Ngorongoro]] yn [[Tanzani]] ==== Loskvenydhyow kawdarn ==== [[Restren:Crater Lake winter pano2.jpg|skeusennik|[[Lynn Crater]], lynn loskvenydhyek yn [[Oregon]]]] Nebes loskvenydhyow bras nag yw bras lowr dhe vos henwys gorloskvenydhyow. Loskvenydhyow a'n par ma yw henwys loskvenydhyow kawdarn, rag i a askorr kawdarns (ganow diskarys) y'n keth maner avel gorloskvenydhyow. Lynnyn a'n par ma yw henwys [[Lynn loskvenydhyek|lynnyn loskvenydhyek]].<ref>https://doi.org/10.1038%2Fnature10706</ref><ref name=":0" /> === Loskvenydhyow yn-dann vor === {{Chif|Loskvenydh yn-dann vor}}{{Gwelowgh ynwedh|Loskvenydh yn-dann dhowr}} [[Restren:Tonga Volcano Eruption 2022-01-15 0320Z to 0610Z Himawari-8 visible.gif|kledh|skeusennik|Imajys lorell a'n tardhans a [[Hunga Tonga–Hunga Haʻapai]] yn 15 mis Genver 2022]] Loskvenydhyow yn-dann vor yw nasyow kemmyn a'n dor mor. Aktivita loskvenydhyek dres an Osweyth [[Holocin]] re beu deskrifys yn 119 loskvenydhyow yn-dann vor hepken, mes martesen yma moy es 1,000,000 loskvenydhyow yowynk yn-dann vor.<ref>https://volcano.si.edu/list_volcano_holocene.cfm</ref><ref>https://volcano.si.edu/faq/index.cfm?question=activevolcanoes</ref> Yn dowr bas, loskvenydhyow byw a dhisklos aga bosva gans ow tewlel ethen ha kerrek a-ugh dhe'n arenep a'n mor. Yn basonys keynvor down, an poos euthyk bras a'n dowr a lett an livreson tardhek a ethen ha gassys; byttegyns, tardhansow yn-dann vor a yll bos helerghys gans [[Dowrfon|dowrfonyow]] ha gans an kammliwans a'n dowr awos gassys loskvenydhyek. [[Lava pluvek]] yw askorras tardhek kemmyn a loskvenydhyow yn-dann vor, yma holyansow tew a daklow y'n furv a bluvogow, neb a furv yn-dann dhowr. Yma tardhansow bras hogen yn-dann vor neb a wra effeyth vyth war'n arenep a'n mor, awos an effeyth-goyeynhe uskis ha neuvelladewder kressys yn dowr, neb a furv yn fenowgh tardhellow loskvenydhyek war'n dor an mor. [[Tardhell dhowrtesel|Tardhellow dowrtesel]] yw kemmyn yn ogas a'n loskvenydhyow ma, hag a skoodh nebes ekokevreythyow koynt selys war [[Kemotroff|gemotroffyon]] ow bosa war vonyow teudhys. Dres termyn, an furvyansow gwrys gans loskvenydhyow yn-dann vor a yll bos mar vras dhe derri an arenep a'n mor avel enesow nowydh po [[Skath kloos pumis|skathow kloos pumis]]. Yn mis Me ha Metheven 2018, yth esa meur a sinellow [[Dorgrysonieth|dorgrysek]] helerghys gans maynoriethow helerghyans dorgrys dres oll an bys. Yth ens i yn furv a drosow-hwyrni, ha nebes a'n sinellow helerghys yn mis Du a'n vledhen na o bys dhe 20 mynysennow. Kaskyrgh hwithrans [[Keynvoronieth|keynvoroniethel]] yn mis Me 2019 a dhiskwedhas an trosow dhe vos kawsys gans an furvyans a loskvenydh yn-dann vor yn ogas a'n arvor a [[Mayotte|Vayotte]].<ref>https://www.msn.com/en-us/news/technology/origin-of-mystery-humming-noises-heard-around-the-world-uncovered/ar-BBYN2oY?ocid=spartanntp</ref> === Loskvenydhyow yn-dann rewliv === {{Chif|Loskvenydh yn-dann rewliv}} Loskvenydhyow yn-dann rewliv a dhispleg a-woles dhe [[Kappa rew|kappys rew]]. Yth yns i gwrys a ughelgompesennow lava a-wartha dhe lava pluvek ha [[palagonit]]. An loskvenydhyow ma yw henwys ynwedh menydhyow moos, [[Tuya|tuyas]],<ref>Philpotts & Ague 2009, p. 66.</ref> po (yn [[Island|Rewenys]]) mobergs.<ref>Allaby, Michael, ed. (July 4, 2013). "Tuya". ''A dictionary of geology and earth sciences'' (Fourth ed.). Oxford: Oxford University Press. ISBN 9780199653065.</ref> Ensamplys pur dha a'n eghen a loskvenydh ma a yll bos gwelys yn Rewenys ha [[Kolombi Bredennek]]. An dalleth a'n term a dheuth dhyworth [[Butte Tuya]], onan a'n tuyas yn ogas a'n [[Avon Tuya]] ha [[Kadon Tuya]] yn Kolombi Bredennek kledh. Butte Tuya a veu an kynsa [[tirfurv]] a'n par ma dielvennys ha rag henna y hanow a ynworras an lien dororiethiel rag an eghen a furvyans loskvenydhyek ma.<ref>https://doi.org/10.2475%2Fajs.245.9.560</ref> Yma an [[Park Rannvroek Menydhyow Tuya]] selys a-dhiwedhes rag gwitha an tirwedh bosek ma, dhe'n north a [[Lynn Tuya]] ha dhe'n soth a'n [[Avon Jennings]] yn ogas a'n or gans an [[Yukon|Tiredh Yukon]]. === Nasyow dowrdesel === Nasyow dowrdesel kepar ha [[Geyser|geysers]], [[Fumarol|fumarolyow]], [[Poll leys|pollow leys]], [[Loskvenydh leys|loskvenydhyow leys]], [[Fenten domm|fentynnyow tomm]], ha fentynnyow tomm trenk a vysk dowr hag aktivita dordesel po magmatek. Nasyow a'n par ma yw kemmyn a-dro dhe loskvenydhyow hag yw menegek a loskvenydhieth.<ref name=":0" /><ref>''Treatise on Geomorphology'' (2nd ed.). Elsevier Inc. 2022. ISBN 978-0-12-818235-2.</ref> ==== Loskvenydhyow leys ==== {{Chif|Loskvenydh leys}} [[Restren:Gobustan mud volcano.jpg|skeusennik|Loskvenydh leys yn [[Gwithva Stat Istorek ha Gonisogethel Gobustan|Gobustan]]]] [[Loskvenydh leys|Loskvenydhyow leys]] po krommdohow leys yw strethurow bigornek gwrys gans tardhans a linyow ha gassys, dres oll leys (stronk), dowr, ha gassys, kyn possybyl yw dhe vos meur a aktivitys ow kevri. An brassa loskvenydhyow leys yw 10 kilometrow a-dreus ha 700 metrow ughel.<ref>https://doi.org/10.1016%2Fj.earscirev.2017.03.001</ref><ref>https://doi.org/10.1002%2F2015GL065713</ref> Loskvenydhyow leys a yll bos gwelys ogas a'n arvor a [[Indonesi]], war'n enys a [[Enys Baratang|Varatang]], yn [[Balochistan, Pakistan|Balochistan]] hag yn [[Asi Gres]]. ==== Fumarol ==== {{Chif|Fumarol}} [[Fumarol|Fumarolyow]] yw tardhellow war'n arenep le mayth ethen ha gassys loskvenydhyek a dardh awos [[dordhowr]] gordommhys, an re ma a yll sinya aktivita loskvenydhyek. Fumarolyow ow tardha gassys loskvenek yw henwys ynwedh yn fenowgh solfataras.<ref>https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/fumarole</ref><ref name=":0" /> ==== Geysers ==== {{Chif|Geyser}} [[Restren:Yellowstone Castle Geysir Edit.jpg|skeusennik|Tardhans geyser Castle, [[Park Kenedhlek Yellowstone]]]] [[Geyser|Geysers]] yw fentynnyow neb a dardh treweythyow hag a dhiskarg dowr tomm hag ethen. Geysers a yll sinya magmatieth, dowr yn-dann dhor yw tommhys gans kerrek tomm ha gwaskedh ethen a voghha kyns ow pos dyllys a-barth stif a dhowr tomm. Yma ogas ha hanter oll a'n geysers byw yn [[Park Kenedhlek Yellowstone]] yn [[Statys Unys|SU]].<ref name=":0" /><ref>https://www.nps.gov/yell/index.htm</ref> == Stoff tardhys == An stoff tardhys yn [[tardhans loskvenydhyek]] a yll bos klassys yn teyr eghennow: # [[Gass loskvenydhyek|Gassys loskvenydhyek]], kemyskans gwrys dre vras a [[ethen]], [[karbon dioksid]], ha kesunyans sulfur (po [[sulfur dioksid]] (SO₂), po [[hidrojen sulfid]] (H₂S), ow kregi war'n tempredh) # [[Lava]], an hanow a [[vagma]] pan vo dyllys hag ow frosa war'n arenep # [[Tefra]], perthyglow a stoff solyda a oll furvow ha brasteryow estewlys dres an ayr<ref>"Tuff". ''Encyclopædia Britannica'' (11th ed.). Cambridge University Press.</ref><ref>https://doi.org/10.1007%2FBF01822152</ref> === Gassys loskvenydhyek === {{Chif|Gass loskvenydhyek}} [[Restren:Volcan San Miguel Chaparrastique en El Salvador.webm|skeusennik|Diassans a [[San Miguel (loskvenydh)|San Miguel]] yn 2022]] An keskreunyansow a [[Gass loskvenydhyek|assys loskvenydhyek]] dyffrans a yll varya mynsek dres loskvenydhyow. [[Ethen dhowrek]] yw an moyha pals gass loskvenydhyek, wosa henna [[karbon dioksid]]<ref>https://doi.org/10.5194%2Fse-5-1209-2014</ref> ha [[sulfur dioksid]]. Gassys loskvenydhyek chif erel a gomprehend [[hidrojen sulfid]], [[hidrojen klorid]], ha [[hidrojen fluorid]]. Yma niver bras a assys le ha tresyek kevys yn dyllansow loskvenydhyek, rag ensampel [[hidrojen]], [[karbon monoksid]], [[Halokarbon|halokarbons]], kesunyansow organek, ha kloridys metelyek volatil. == Rol a dhevynnow == <references /> [[Klass:Doronieth]] n79f4l1ol5jvqc3omf1l5ku57472d0i 2 19470 227303 227226 2026-07-09T17:39:27Z Flynn Peck 18125 227303 wikitext text/x-wiki An folen ma yw rol rag oll a'n treylyansow gwrys genev, profys dhymm, po hwithrys genev. Hemm yw dre vras noten ragov mes heb mar nebonan a yll devnydhya an treylyansow ma. Profyansow yw wolkom. * atol - [[:en:Atoll|atoll]] * diapir - [[:en:Diapir|diapir]] * dorgrysonieth - [[:en:Seismology|seismology]] * dowrdesel - hydrothermal * dyffransow braster ynter reydhow - [[:en:Sexual_dimorphism|sexual dimorphism]] * fluksteudh - [[:en:Flux_melting|flux melting]] * glusek - viscous ** glusekter - [[:en:Viscosity|viscosity]] * gorloskvenydh - [[:en:Supervolcano|supervolcano]] * kawdarn - [[:en:Caldera|caldera]] * keynvoronieth - [[:en:Oceanography|oceanography]] * kramvilonieth - [[:en:Herpetology|herpetology]] * krommdo lava - [[:en:Lava_dome|lava dome]] ** kelgrommdo - [[:en:Cryptodome|cryptodome]] * lemur - [[:en:Lemur|lemur]] * loskvenydhva - [[:en:Volcanic_field|volcanic field]] * loskvenydh gweliek - [[:en:Stratovolcano|stratovolcano]] * mengylgh - [[:en:Lithosphere|lithosphere]] * neuvelladow - buoyant ** neuvelladewder - [[:en:Buoyancy|buoyancy]] * preydh - [[:en:Prey|prey]] * preydhyer - [[:en:Predation|predator]] * puskes kachys heb vos ynytendys - [[:en:Bycatch|bycatch]] qr4ig3qqvsuh3vl2c25fd9h7tldvww3 2 19495 227312 227196 2026-07-09T20:54:43Z Flynn Peck 18125 227312 wikitext text/x-wiki {{Navbox|name=Erthyglow26|title=Erthyglow 2026|list1=[[Salv amerikanek 1986 a Lybi]] {{&middot;}} [[A'ufaga]] {{&middot;}} [[Anav]] {{&middot;}} [[Atol korel ughel]] {{&middot;}} ''[[Batus barbicornis]]'' {{&middot;}} [[Blåhaj]] {{&middot;}} [[Boeing F/A-18E/F Super Hornet]] {{&middot;}} ''[[Bungarus bungaroides]]'' {{&middot;}} ''[[Bungarus lividus]]'' {{&middot;}} [[Cerambycidae]] {{&middot;}} [[Charles R. Gay]] {{&middot;}} ''[[Disa forficaria]]'' {{&middot;}} [[DiWi]] {{&middot;}} ''[[Eburia quadrigeminata]]'' {{&middot;}} [[Edward Rowe]] (dasskrif) {{&middot;}} [[Enys Henderson]] {{&middot;}} [[Enys Oeno]] {{&middot;}} [[Enys Pitcairn]] {{&middot;}} [[Fondyans Wikimedia]] {{&middot;}} [[Glynn Falefa]] {{&middot;}} [[Gorsav Sen Austel]] {{&middot;}} [[Gwedhan jiraff]] {{&middot;}} [[Hanow dewhenwek]] {{&middot;}} [[Helgh perthyans]] {{&middot;}} [[Heterodera schachtii]] {{&middot;}} [[Hwil hirgorn]] {{&middot;}} [[IKEA]] {{&middot;}} [[Karyans rag Kernow]] {{&middot;}} [[Kenek kern kodh betys]] {{&middot;}} [[Kolisi o Sagata Maria]] {{&middot;}} [[Kresen Kernow]] {{&middot;}} [[Lalomanu]] {{&middot;}} [[Lamia (hwil)|''Lamia'' (hwil)]] {{&middot;}} [[Lamiinae]] {{&middot;}} [[Lealatele]] {{&middot;}} [[Lepā]] {{&middot;}} [[Luang Pu Sodh Candasaro]] {{&middot;}} ''[[Lysimachia maritima]]'' {{&middot;}} [[McDonnell Douglas F/A-18 Hornet]] {{&middot;}} [[Metro Kernow Kres]] {{&middot;}} ''[[Monochamus carolinensis]]'' {{&middot;}} [[Morgi glas]] {{&middot;}} ''[[Neandra brunnea]]'' {{&middot;}} [[Nederlandse Publieke Omroep]] {{&middot;}} [[Niver tesen]] {{&middot;}} [[Nuʻutele]] {{&middot;}} ''[[Oocatochus]]'' {{&middot;}} ''[[Phryneta]]'' {{&middot;}} ''[[Phryneta spinator]]'' {{&middot;}} ''[[Prosoplus albifrons]]'' {{&middot;}} [[Rol a eghennow Lepidium|Rol a eghennow ''Lepidium'']] {{&middot;}} [[Saleapaga]] {{&middot;}} [[Sasaki ha Miyano]] {{&middot;}} [[Stephan von Breuning (hweskerydh)]] {{&middot;}} [[Theodore Cantor]] {{&middot;}} [[Therese Grünbaum]] {{&middot;}} [[Tramfordh Rabat–Salé]] {{&middot;}} [[Tredhinas]] (dasskrif) {{&middot;}} [[Trewoon]] {{&middot;}} [[Upolu]] {{&middot;}} [[Vaimoso]] {{&middot;}} [[Wiktionary]]}}{{Navbox|title=Skantlyns|name=Skantlyns|list1=[[Skantlyn:Pennlinen folsys krowslinek]]}} 1h07blfsegbwje3a4immt4bdzl80ewd 227314 227312 2026-07-09T21:07:55Z Flynn Peck 18125 227314 wikitext text/x-wiki {{Navbox|name=Erthyglow26|title=Erthyglow 2026|list1=[[Salv amerikanek 1986 a Lybi]] {{&middot;}} [[A'ufaga]] {{&middot;}} [[Anav]] {{&middot;}} [[Atol korel ughel]] {{&middot;}} ''[[Batus barbicornis]]'' {{&middot;}} [[Blåhaj]] {{&middot;}} [[Boeing F/A-18E/F Super Hornet]] {{&middot;}} ''[[Bungarus bungaroides]]'' {{&middot;}} ''[[Bungarus lividus]]'' {{&middot;}} [[Cerambycidae]] {{&middot;}} [[Charles R. Gay]] {{&middot;}} ''[[Disa forficaria]]'' {{&middot;}} [[DiWi]] {{&middot;}} ''[[Eburia quadrigeminata]]'' {{&middot;}} [[Edward Rowe]] (dasskrif) {{&middot;}} [[Enys Henderson]] {{&middot;}} [[Enys Oeno]] {{&middot;}} [[Enys Pitcairn]] {{&middot;}} [[Fondyans Wikimedia]] {{&middot;}} [[Glynn Falefa]] {{&middot;}} [[Gorsav Sen Austel]] {{&middot;}} [[Gwedhan jiraff]] {{&middot;}} [[Gwithva Natur Fernkloof]] {{&middot;}} [[Hanow dewhenwek]] {{&middot;}} [[Helgh perthyans]] {{&middot;}} [[Heterodera schachtii]] {{&middot;}} [[Hwil hirgorn]] {{&middot;}} [[IKEA]] {{&middot;}} [[Karyans rag Kernow]] {{&middot;}} [[Kenek kern kodh betys]] {{&middot;}} [[Kolisi o Sagata Maria]] {{&middot;}} [[Kresen Kernow]] {{&middot;}} [[Lalomanu]] {{&middot;}} [[Lamia (hwil)|''Lamia'' (hwil)]] {{&middot;}} [[Lamiinae]] {{&middot;}} [[Lealatele]] {{&middot;}} [[Lepā]] {{&middot;}} [[Luang Pu Sodh Candasaro]] {{&middot;}} ''[[Lysimachia maritima]]'' {{&middot;}} [[McDonnell Douglas F/A-18 Hornet]] {{&middot;}} [[Metro Kernow Kres]] {{&middot;}} ''[[Monochamus carolinensis]]'' {{&middot;}} [[Morgi glas]] {{&middot;}} ''[[Neandra brunnea]]'' {{&middot;}} [[Nederlandse Publieke Omroep]] {{&middot;}} [[Niver tesen]] {{&middot;}} [[Nuʻutele]] {{&middot;}} ''[[Oocatochus]]'' {{&middot;}} ''[[Phryneta]]'' {{&middot;}} ''[[Phryneta spinator]]'' {{&middot;}} ''[[Prosoplus albifrons]]'' {{&middot;}} [[Rol a eghennow Lepidium|Rol a eghennow ''Lepidium'']] {{&middot;}} [[Saleapaga]] {{&middot;}} [[Sasaki ha Miyano]] {{&middot;}} [[Stephan von Breuning (hweskerydh)]] {{&middot;}} [[Theodore Cantor]] {{&middot;}} [[Therese Grünbaum]] {{&middot;}} [[Tramfordh Rabat–Salé]] {{&middot;}} [[Tredhinas]] (dasskrif) {{&middot;}} [[Trewoon]] {{&middot;}} [[Upolu]] {{&middot;}} [[Vaimoso]] {{&middot;}} [[Wiktionary]]}}{{Navbox|title=Skantlyns|name=Skantlyns|list1=[[Skantlyn:Pennlinen folsys krowslinek]]}} ej4bi5qbuatzwdpydbrwryfd8vi84ix 0 19498 227299 227272 2026-07-09T13:29:11Z Brwynog 9679 227299 wikitext text/x-wiki {{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= }} '''Hugh Miners''' (13ves Meuth 1914-28ves Hwevrer 2009) o seythves [[Bardh Meur|bardh meur]] [[Gorsedh Kernow]], 1982-1985. {{bardh|bardhek=Den Toll}} yw y hanow bardhek. Genys veu Hugh John Miners dhe'n 13ves a vis Meurth 1914 y'n [[An hay|Hay]], [[Pennsans]] orth Edwin Brooks Miners hag Emmeline Florence Hunt. Ev eth dhe skol privedh yn Pennsans hag ena Skol Konteth Pennsans. Y gynsa soodh o gans Sodhva an Post, hag ena ev a junyas Tollow & Ekseys le mayth o ev tollor yn [[Bristol|Brystow]] ha [[Loundres]]. Ev a dhemmedhis gans Maisie Joan Pickstock dhe'n 8ves Ebrel 1939 yn [[Stafford]]. Y'n 1950ow a-varr ev a veu danvenys dhe [[Lagos]], [[Nijeri]] dhe weres pareusi Gonis Civil Nijeri rag anserghogeth. Hag ev ena ev a dheuth ha bos esel-fondya a vagas [[pel droos]] Lagos RFC yn 1952. Ynwedh, ev a warias [[krycket]] a-barth para Nijeri ha para Arvor Owr. Wosa dehweles, ev a dhyskas [[Kernewek]] dhe dus erel. Berdhys veu ev orth [[Krows Predennek]], [[Eglosvelyan]] yn 1957 rag sleyneth yn Kernewek. Rann a lies kowethyans o ev. Yn 1962 ev o esel-fondya a gesva-apposya an Orsedh. Iskaderyer o ev a [[Kowethyans Kernewek Loundres]] (1962-1964) ha wosa henna Skrifenyas a Gowethyans Kernewek Brystow. Yn 1967 ev o esel-fondya [[Kesva an Taves Kernewek]] hag a-dhia 1977 kes-kaderyer an Gesva o ev. Yntra 1975 ha 1984 yth esa lies spys avel kaderyer [[Kowethas Kernow Goth Pennsans]] hag yntra 1977 ha 1979 ev o Lewydh an [[Keffrysyans a Gowethasow Kernow Goth|Keffrysyans]]. Drefen y vern yn kerdhes, ev o kaderyer Kowethyans Hensi Kernow West yntra 1980 ha 1984. Esel konsel a skorren [[Kernow]] Campaign to Protect Rural England (Kaskyrgh dhe Dhifres Pow Sows Powek). Ev o esel rag bewnans der enor a [[Trest Ertach Kernow|Drest Ertach Kernow]] hag yn 1987 esel-fondya a [[Myster Ilow Kernow|Vyster Ilow Kernow]]. Ev eth ha bos Kannas an Bardh Meur yn 1976 ha Bardh Meur yn 1982. Y feu y dermyn avel Bardh Meur treghys kott drefen y vos kuhudhys a usya arghans an Orsedh heb hwilas kummyas kesva an Orsedh. Asleys veu gans Richard Jenkin war avisyans kott.{{devyn res}} Skrifer ha prydydh o ev. Y dhyllansow a yssynsas '‘History of the Gorsedh (1928-1978) (First Fifty years)'. Ev a dhellos rol leun a verdh a vis Gwynngala 1928 gans bledhen aga urdhans ha'ga henwyn bardhek. Ev a oberas war vewskrif bardh ha tenor [[John Trelevan]] ha 'Tolzethan: The Life and Times of [[Joseph Hambley Rowe]]' yn 2002. Ev a skrifas lies erthygel rag jornals [[Kernow Goth]]. Ev a dresyas ha dalleth [[Hyns an Stenoryon]] yn Kernow may feu moon sten dres dresto a'n balyow dhe borth [[Heyl]] dhe vos esperthys. Ev a omdennas yn 1975 ha removya dhe [[Lannust]]. {{sequence| prev=[[Richard Jenkin|Map Dyvroeth]]| list=[[Bardh Meur]]'''<br >1982&mdash;1985| next=[[Richard Jenkin|Map Dyvroeth]] }} [[Klass:Kenedhlogoryon gernowek]] {{DEFAULTSORT:Miners, Hugh John}} {{unn k}} {{Porth Kernow}} dcjnvkzl2zalnzjdsishl675zsufp0i 227339 227299 2026-07-10T10:11:49Z Brwynog 9679 devyn keworrys 227339 wikitext text/x-wiki {{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= }} '''Hugh Miners''' (13ves Meuth 1914-28ves Hwevrer 2009) o seythves [[Bardh Meur|bardh meur]] [[Gorsedh Kernow]], 1982-1985. {{bardh|bardhek=Den Toll}} yw y hanow bardhek. Genys veu Hugh John Miners dhe'n 13ves a vis Meurth 1914 y'n [[An hay|Hay]], [[Pennsans]] orth Edwin Brooks Miners hag Emmeline Florence Hunt. Ev eth dhe skol privedh yn Pennsans hag ena Skol Konteth Pennsans. Y gynsa soodh o gans Sodhva an Post, hag ena ev a junyas Tollow & Ekseys le mayth o ev tollor yn [[Bristol|Brystow]] ha [[Loundres]]. Ev a dhemmedhis gans Maisie Joan Pickstock dhe'n 8ves Ebrel 1939 yn [[Stafford]]. Y'n 1950ow a-varr ev a veu danvenys dhe [[Lagos]], [[Nijeri]] dhe weres pareusi Gonis Civil Nijeri rag anserghogeth. Hag ev ena ev a dheuth ha bos esel-fondya a vagas [[pel droos]] Lagos RFC yn 1952. Ynwedh, ev a warias [[krycket]] a-barth para Nijeri ha para Arvor Owr. Wosa dehweles, ev a dhyskas [[Kernewek]] dhe dus erel. Berdhys veu ev orth [[Krows Predennek]], [[Eglosvelyan]] yn 1957 rag sleyneth yn Kernewek. Rann a lies kowethyans o ev. Yn 1962 ev o esel-fondya a gesva-apposya an Orsedh. Iskaderyer o ev a [[Kowethyans Kernewek Loundres]] (1962-1964) ha wosa henna Skrifenyas a Gowethyans Kernewek Brystow. Yn 1967 ev o esel-fondya [[Kesva an Taves Kernewek]] hag a-dhia 1977 kes-kaderyer an Gesva o ev. Yntra 1975 ha 1984 yth esa lies spys avel kaderyer [[Kowethas Kernow Goth Pennsans]] hag yntra 1977 ha 1979 ev o Lewydh an [[Keffrysyans a Gowethasow Kernow Goth|Keffrysyans]]. Drefen y vern yn kerdhes, ev o kaderyer Kowethyans Hensi Kernow West yntra 1980 ha 1984. Esel konsel a skorren [[Kernow]] Campaign to Protect Rural England (Kaskyrgh dhe Dhifres Pow Sows Powek). Ev o esel rag bewnans der enor a [[Trest Ertach Kernow|Drest Ertach Kernow]] hag yn 1987 esel-fondya a [[Myster Ilow Kernow|Vyster Ilow Kernow]]. Ev eth ha bos Kannas an Bardh Meur yn 1976 ha Bardh Meur yn 1982. Y feu y dermyn avel Bardh Meur ow korfenna yn strif drefen kuhudhyansow bos arghans an Orsedh usys heb hwilas kummyas kesva an Orsedh ha drefen y vos warbynn amyttya berdh dhe'n Orsedh war sel an tavas yn unnik (wosa dhe Jurgen Zeidler bos berdhys). <ref>West Briton and Royal Cornwall Gazette, 12 Gwynngala 1985, folen 14</ref> Skrifer ha prydydh o ev. Y dhyllansow a yssynsas '‘History of the Gorsedh (1928-1978) (First Fifty years)'. Ev a dhellos rol leun a verdh a vis Gwynngala 1928 gans bledhen aga urdhans ha'ga henwyn bardhek. Ev a oberas war vewskrif bardh ha tenor [[John Trelevan]] ha 'Tolzethan: The Life and Times of [[Joseph Hambley Rowe]]' yn 2002. Ev a skrifas lies erthygel rag jornals [[Kernow Goth]]. Ev a dresyas ha dalleth [[Hyns an Stenoryon]] yn Kernow may feu moon sten dres dresto a'n balyow dhe borth [[Heyl]] dhe vos esperthys. Ev a omdennas yn 1975 ha removya dhe [[Lannust]]. {{sequence| prev=[[Richard Jenkin|Map Dyvroeth]]| list=[[Bardh Meur]]'''<br >1982&mdash;1985| next=[[Richard Jenkin|Map Dyvroeth]] }} [[Klass:Kenedhlogoryon gernowek]] {{DEFAULTSORT:Miners, Hugh John}} {{unn k}} {{Porth Kernow}} i3c7pun1vlfpbauw8gdzg9m8qy475g5 0 19505 227296 2026-07-09T12:16:46Z Gwikor Frank 10931 Folen gwruthys gans: '{{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= }} '''Brian Coombes''' (m. 4a Metheven 2017), genys Frederick Brian John Coombes, o unnegves [[Bardh Meur|bardh meur]] [[Gorsedh Kernow]], 1994-1997. {{bardh|bardhek=Cummow}} o y hanow bardhek. Revrond Brian Coombes o Chaplen an Orsedh. Omvyskys yw ev yn gonisyow eglos yn [[Kernewek]], keffrys ha treylya gonisyow ha'n [[Bibel]] dhe Gernewek. Skrifenyas o ev a Bagas Kussulyek Ekumenek an Epskop a-barth Goni...' 227296 wikitext text/x-wiki {{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= }} '''Brian Coombes''' (m. 4a Metheven 2017), genys Frederick Brian John Coombes, o unnegves [[Bardh Meur|bardh meur]] [[Gorsedh Kernow]], 1994-1997. {{bardh|bardhek=Cummow}} o y hanow bardhek. Revrond Brian Coombes o Chaplen an Orsedh. Omvyskys yw ev yn gonisyow eglos yn [[Kernewek]], keffrys ha treylya gonisyow ha'n [[Bibel]] dhe Gernewek. Skrifenyas o ev a Bagas Kussulyek Ekumenek an Epskop a-barth Gonisyow Eglos yn Kernewek. Chif sodhek towlenna o ev a Konsel Ranndir Kernow North. Berdhys veu ev yn 1966 yn [[Porthia]]. Ev a dheuth ha bos Kannas an Bardh Meur yn 1991 ha Bardh Meur yn 1994 bys yn 1997. {{sequence| prev=[[Jori Ansell|Caradok]]| list=[[Bardh Meur]]'''<br >1994&mdash;1997| next=[[Ann Trevenen Jenkin|Bryallen]] }} [[Klass:Kenedhlogoryon gernowek]] {{DEFAULTSORT:Coombes, Brian}} {{unn k}} {{Porth Kernow}} lgcjqrys6ymd9w2xhb5vvgws76s2uuh 0 19506 227302 2026-07-09T15:39:22Z Gwikor Frank 10931 Gwikor Frank a wayas an folen [[Jowan Bolitho]] dhe [[John Bolitho]] dres daskedyans: moy a attestyansow yndelma 227302 wikitext text/x-wiki #DASKEDYANS [[John Bolitho]] 86f35kmnu5o094tbrqj7s6syb921m4v 0 19507 227311 2026-07-09T20:52:50Z Flynn Peck 18125 Folen gwruthys gans: '{{Titel italiek}} {{Fixkw}}{{Boks klassans|hanow=''Disa forficaria''|regnum=[[Plantae]]|species='''''D. forficaria'''''|dewhenwek='''''D. forficaria'''''|awtorita_dewhenwek=[[Harry Bolus|Bolus]]|imach=Harry Bolus - Orchids of South Africa - volume I plate 087 (1896).jpg|ordo=[[Asparagales]]|familia=[[Orchidaceae]]|subfamilia=[[Orchidoideae]]|kinda=''[[Disa]]''|synonyms=* ''Forficaria graminifolia'' (Lindl.) * ''Herschelia forficaria'' (Bolus) H.P.Linder * ''Herscheli...' 227311 wikitext text/x-wiki {{Titel italiek}} {{Fixkw}}{{Boks klassans|hanow=''Disa forficaria''|regnum=[[Plantae]]|species='''''D. forficaria'''''|dewhenwek='''''D. forficaria'''''|awtorita_dewhenwek=[[Harry Bolus|Bolus]]|imach=Harry Bolus - Orchids of South Africa - volume I plate 087 (1896).jpg|ordo=[[Asparagales]]|familia=[[Orchidaceae]]|subfamilia=[[Orchidoideae]]|kinda=''[[Disa]]''|synonyms=* ''Forficaria graminifolia'' (Lindl.) * ''Herschelia forficaria'' (Bolus) H.P.Linder * ''Herschelianthe forficaria'' (Bolus) N.C.Anthony}} '''''Disa forficaria''''' yw [[eghen]] a vleujen y'n kinda ''[[Disa]]'' ha rann a'n [[fynbos]].<ref>http://redlist.sanbi.org/species.php?species=2759-38</ref> An plans yw unnik dhe'n [[Western Cape]]. Yma'n plans yn [[Penn Tir Cape]], Du Toitskloof, [[Menydhyow Hottentots Holland]], Houwhoek, ha [[Menydhyow Groenland|Groenland]]. Yma pymp plansow hepken yn losowti, oll kuntellys kyns 1966.<ref>http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:630117-1</ref> Yn 2016, wosa degvledhynnyow a estrik, yth esa unn plans gwelys yn [[Gwithva Natur Fernkloof]].<ref>https://www.news24.com/travel/pics-rare-orchid-discovered-in-fernkloof-nature-reserve-20160310</ref> A'n plans ma, bagas a wodhonydhyon a dhetermyas an [[syndrom ponegyans]] a vyskas mimyans reydhel rag tenna [[Hwil hirgorn|hwiles hirgorn]].<ref>https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(21)00376-6</ref> == Rol a dhevynnow == <references /> [[Klass:Plansow]] kkl95927fwpfp2kguvkefqiz7x47u37 0 19508 227313 2026-07-09T21:06:43Z Flynn Peck 18125 Folen gwruthys gans: '{{Tyller|qid=Q5445118|fetchwikidata=ALL}} '''Gwithva Natur Fernkloof''' yw [[gwithva natur]] y'n [[Menydhyow Kleinrivier]] a-ugh dhe [[Hermanus]], [[Western Cape|Rannvro Western Cape]], [[Afrika Dyghow]]. 1,800 hektar yw an arenebedh<ref name=":0">''In celebration of 60 years of Fernkloof Nature Reserve and all its wonders''. Marais, Di (First ed.). Hermanus. 2017. ISBN 978-0-620-75924-3.</ref> hag an ughelder a var dhyworth nivel an mor dhe 842 meter. An gwithva a w...' 227313 wikitext text/x-wiki {{Tyller|qid=Q5445118|fetchwikidata=ALL}} '''Gwithva Natur Fernkloof''' yw [[gwithva natur]] y'n [[Menydhyow Kleinrivier]] a-ugh dhe [[Hermanus]], [[Western Cape|Rannvro Western Cape]], [[Afrika Dyghow]]. 1,800 hektar yw an arenebedh<ref name=":0">''In celebration of 60 years of Fernkloof Nature Reserve and all its wonders''. Marais, Di (First ed.). Hermanus. 2017. ISBN 978-0-620-75924-3.</ref> hag an ughelder a var dhyworth nivel an mor dhe 842 meter. An gwithva a with 1,300 eghennow a blans.<ref name=":0" /> Hemm yw [https://www.fernkloof.org.za/index.php/all-plants/all-fernkloof-plants rol leun] a oll a'n eghennow kevys y'n Withva. An Withva yw 0.002% a'n arenebedh a'n [[Ruvaneth Vleujennek Cape]] mes a yssyns 14% a'n eghennow yn 18 kilometer pedrek hepken. == Mirva == <gallery> Restren:Berzelia lanuginosa02.JPG|[[Berzelia lanuginosa|''Berzelia lanuginosa'']] Restren:Brunia nodiflora02.JPG|''[[Brunia nodiflora]]'' Restren:Mimetes cucullatus (4).JPG|''[[Mimetes cucullatus]]'' Restren:Protea compacta 89.jpg|''[[Protea compacta]]'' Restren:Erica coccinea.JPG|''[[Erica coccinea]]'' Restren:Protea repens (3).JPG|''[[Protea repens]]'' Restren:Erica viscaria.JPG|''[[Erica viscaria]]'' Restren:Phaenocoma prolifera 02.JPG|''[[Phaenocoma prolifera]]'' Restren:Protea longifolia (4).JPG|''[[Protea longifolia]]'' Restren:Protea scolymocephala02 (3).JPG|''[[Protea scolymocephala]]'' Restren:Saltera sarcocolla (2).JPG|''[[Saltera sarcocolla]]'' Restren:Erica cerinthoides02.JPG|''[[Erica cerinthoides]]'' Restren:Promerops cafer (233).JPG|''[[Promerops cafer]]'' Restren:Chersina angulata (10).JPG|''[[Chersina angulata]]'' </gallery> == Rol a dhevynnow == <references /> == Kevrennow a-ves == * http://fernkloof.org.za/ * https://www.fernkloof.org.za/index.php/all-plants/all-fernkloof-plants h7pim5ixhxaaj1r7rtdggwkaeydhwbv 14 19509 227315 2026-07-10T06:17:00Z Aqchampion 8099 Folen gwruthys gans: '[[Klass:Gweythresoryon]]' 227315 wikitext text/x-wiki [[Klass:Gweythresoryon]] o8jb5wrfes4tl9cefo0xs79u94c4gz0