Википедия kywiki https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA MediaWiki 1.47.0-wmf.11 first-letter Медиа Атайын Талкуу Колдонуучу Колдонуучунун баарлашуулары Википедия Википедияны талкуулоо Файл Файлды талкуулоо МедиаВики МедиаВикини талкуулоо Калып Калыпты талкуулоо Жардам Жардамды талкуулоо Категория Категорияны талкуулоо Макала долбоору Макала долбоорун талкуулоо TimedText TimedText talk Модуль Модулду талкуулоо Event Event talk 0 41714 649999 565902 2026-07-19T11:55:39Z ~2026-40507-87 48352 649999 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Айыл |кыргызча аталышы = Жаңы-Жол |расмий аталышы = Жаңы-Жол |баш ийгени = |өлкө = Кыргызстан |герб = |желек = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_deg = 42|lat_min = 47|lat_sec =18 |lon_deg = 75|lon_min = 15|lon_sec = 38 |CoordAddon = |CoordScale |ЯндексКарта= |өлкөнүн картасынын өлчөмү = |областын картасынын өлчөмү = |аймактын картасынын өлчөмү = |областын түрү = област |облус = Чүй облусу |таблицадагы област = |аймактын түрү = Район{{!}}Район |район = Чүй району |коомдун түрү = Айыл аймагы |коом = Ак-Бешим айыл аймагы |ички бөлүнүшү = |башычысынын түрү = |башчысы = |негизделген күнү = |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |берилген статусу = |аймагы = |бийиктиги = |ОЖ борборунун бийиктиги = |климаты = |расмий тили = |расмий тили2 = |калкы = 1 216 <ref name="Этно2009.Чуй"/> |элди каттоо жылы = 2009 |жыштыгы = |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = +6 |телефон коду = |почта индекси = |Commons түрмөгүндө = |сайты = |сайтынын тили = |сайтынын тили 2 = }} '''Жаңы-Жол''' Четки Саяк ({{lang-ky|Жаңы-Жол}}) — [[Кыргыз Республикасы|Кыргыз Республикасынын]] [[Чүй облусу|Чүй облусунун]] [[Чүй району|Чүй районундагы]] [[кыштак]]. Ак-Бешим айыл округуна караштуу. Деңиз деңгээлинен 970 м бийикте жайгашкан. Райондун борбору [[Чүй, Чүй району|Чүй кыштагынан]] 10 км түштүк-чыгыш тарапта. Токмок темир жол бекетинен 12 км. Кыштак 1929-жылы негизделген. Калкы 807 (2008); негизинен дыйканчылыкта эмгектенет. Негизги мектеп, клуб, китепкана бар. ФАП иштейт.<ref name="Этно2009.Чуй">{{Cite web |title=Перепись населения Киргизии 2009. Чуйская область |url=http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |access-date=2011-08-10 |archive-date=2011-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810174007/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |dead-url=no |accessdate=2014-08-25 |archivedate=2011-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810174007/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf }}</ref> == Колдонулган адабияттар == * “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 3-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. ISBN 978–9967–14–074–5 [[Категория:Чүй району]] [[Категория:Кыргызстандын кыштактары‎]] 65ojzbn2trvl166rudftht1o9xdh2ov 0 41721 649996 570088 2026-07-19T11:52:06Z ~2026-40507-87 48352 649996 wikitext text/x-wiki {{Маанилер|Жаңы-Турмуш}} {{ОЖ |статусу = Айыл |кыргызча аталышы = Жаңы-Турмуш |расмий аталышы = Жаңы-Турмуш |баш ийгени = |өлкө = Кыргызстан |герб = |желек = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_dir = N|lat_deg =42.79694|lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E|lon_deg =75.37608|lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale |ЯндексКарта= |өлкөнүн картасынын өлчөмү = |областын картасынын өлчөмү = |аймактын картасынын өлчөмү = |областын түрү = област |облус = Чүй областы |таблицадагы област = |аймактын түрү = Район{{!}}Район |район = Чүй району |коомдун түрү = Айыл аймагы |коом = Искра айыл аймагы |ички бөлүнүшү = |башычысынын түрү = |башчысы = |негизделген күнү = |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |берилген статусу = |аймагы = |бийиктиги = |ОЖ борборунун бийиктиги = |климаты = |расмий тили = |расмий тили2 = |калкы = 384 <ref name="Этно2009.Чуй"/> |элди каттоо жылы = 2009 |жыштыгы = |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = +6 |телефон коду = |почта индекси = |Commons түрмөгүндө = |сайты = |сайтынын тили = |сайтынын тили 2 = }} '''Жаңы-Турмуш''' ({{lang-ky|Жаңы-Турмуш}}) — [[Кыргыз Республикасы]]нын [[Чүй облусу]]н [[Чүй району]]ндагы айыл. [[Искра айыл округу]] составына кирет. == Калкы == Калкы — 384 киши.<ref name="Этно2009.Чуй">{{Cite web |title=Перепись населения Киргизии 2009. Чуйская область |url=http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |access-date=2011-08-10 |archive-date=2011-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810174007/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |dead-url=no |accessdate=2014-08-26 |archivedate=2011-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810174007/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf }}</ref> {{Kyrgyzstan-stub}} == Булактар == {{Булактар}} {{Чүй районунун калкконуштары}} [[Категория:Искра айыл аймагы]] [[Категория:Айылдар]] jc1ppp4tsxe9efemu7ckmk04gb06p6a 649997 649996 2026-07-19T11:52:27Z ~2026-40507-87 48352 649997 wikitext text/x-wiki {{Маанилер|Жаңы-Турмуш}} {{ОЖ |статусу = Айыл |кыргызча аталышы = Жаңы-Турмуш |расмий аталышы = Жаңы-Турмуш |баш ийгени = |өлкө = Кыргызстан |герб = |желек = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_dir = N|lat_deg =42.79694|lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E|lon_deg =75.37608|lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale |ЯндексКарта= |өлкөнүн картасынын өлчөмү = |областын картасынын өлчөмү = |аймактын картасынын өлчөмү = |областын түрү = област |облус = Чүй облусу |таблицадагы област = |аймактын түрү = Район{{!}}Район |район = Чүй району |коомдун түрү = Айыл аймагы |коом = Искра айыл аймагы |ички бөлүнүшү = |башычысынын түрү = |башчысы = |негизделген күнү = |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |берилген статусу = |аймагы = |бийиктиги = |ОЖ борборунун бийиктиги = |климаты = |расмий тили = |расмий тили2 = |калкы = 384 <ref name="Этно2009.Чуй"/> |элди каттоо жылы = 2009 |жыштыгы = |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = +6 |телефон коду = |почта индекси = |Commons түрмөгүндө = |сайты = |сайтынын тили = |сайтынын тили 2 = }} '''Жаңы-Турмуш''' ({{lang-ky|Жаңы-Турмуш}}) — [[Кыргыз Республикасы]]нын [[Чүй облусу]]н [[Чүй району]]ндагы айыл. [[Искра айыл округу]] составына кирет. == Калкы == Калкы — 384 киши.<ref name="Этно2009.Чуй">{{Cite web |title=Перепись населения Киргизии 2009. Чуйская область |url=http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |access-date=2011-08-10 |archive-date=2011-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810174007/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |dead-url=no |accessdate=2014-08-26 |archivedate=2011-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810174007/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf }}</ref> {{Kyrgyzstan-stub}} == Булактар == {{Булактар}} {{Чүй районунун калкконуштары}} [[Категория:Искра айыл аймагы]] [[Категория:Айылдар]] n3y7qy7e0d5c9itlt8idoi8h6jvpxt5 0 41724 649995 526083 2026-07-19T11:50:38Z ~2026-40507-87 48352 649995 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Айыл |кыргызча аталышы = Кош-Коргон |расмий аталышы = Кош-Коргон |баш ийгени = |өлкө = Кыргызстан |герб = |желек = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_dir = N|lat_deg =42.753611|lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E|lon_deg =75.427778|lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale |ЯндексКарта= |өлкөнүн картасынын өлчөмү = |областын картасынын өлчөмү = |аймактын картасынын өлчөмү = |областын түрү = област |облус = Чүй облусу |таблицадагы област = |аймактын түрү = Район{{!}}Район |район = Чүй району |коомдун түрү = Айыл аймагы |коом = Кош-Коргон айыл аймагы |ички бөлүнүшү = |башычысынын түрү = |башчысы = |негизделген күнү = |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |берилген статусу = |аймагы = |бийиктиги = |ОЖ борборунун бийиктиги = |климаты = |расмий тили = |расмий тили2 = |калкы = 1 259 <ref name="Этно2009.Чуй"/> |элди каттоо жылы = 2009 |жыштыгы = |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = +6 |телефон коду = |почта индекси = |Commons түрмөгүндө = |сайты = |сайтынын тили = |сайтынын тили 2 = }} '''Кош-Коргон''' ({{lang-ky|Кош-Коргон}}) — [[Кыргыз Республикасы]]нын [[Чүй облусу]]н [[Чүй району]]ндагы айыл. [[Кош-Коргон айыл округу]] составына кирет. == Калкы == Калкы - 1 259 киши.<ref name="Этно2009.Чуй">{{Cite web |title=Перепись населения Киргизии 2009. Чуйская область |url=http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |access-date=2011-08-10 |archive-date=2011-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810174007/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |dead-url=no |accessdate=2014-08-25 |archivedate=2011-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810174007/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf }}</ref> {{Kyrgyzstan-stub}} == Булактар == {{Булактар}} {{Чүй районунун калкконуштары}} ao9ey9apndmt8h8dadcasuua8ro4k7x 0 41725 649988 570341 2026-07-19T11:40:49Z ~2026-40507-87 48352 649988 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Айыл |кыргызча аталышы = Кегети |расмий аталышы = Кегети |баш ийгени = |өлкө = Кыргызстан |герб = |желек = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_dir = N|lat_deg =42.6931|lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E|lon_deg =75.1788|lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale |ЯндексКарта= |өлкөнүн картасынын өлчөмү = |областын картасынын өлчөмү = |аймактын картасынын өлчөмү = |областын түрү = област |облус = Чүй облусу |таблицадагы област = |аймактын түрү = Район{{!}}Район |район = Чүй району |коомдун түрү = Айыл аймагы |коом = Кегети айыл аймагы |ички бөлүнүшү = |башычысынын түрү = |башчысы = |негизделген күнү = |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |берилген статусу = |аймагы = |бийиктиги = |ОЖ борборунун бийиктиги = |климаты = |расмий тили = |расмий тили2 = |калкы = 2 702 <ref name="Этно2009.Чуй"/> |элди каттоо жылы = 2009 |жыштыгы = |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = +6 |телефон коду = |почта индекси = |Commons түрмөгүндө = |сайты = |сайтынын тили = |сайтынын тили 2 = }} '''Кегети''' ({{lang-ky|Кегети}}) — [[Кыргыз Республикасы]]нын [[Чүй облусу]]н [[Чүй району]]ндагы айыл. [[Кегети айыл округу]] составына кирет. == Калкы == Калкы — 2 702 киши.<ref name="Этно2009.Чуй">{{Cite web |title=Перепись населения Киргизии 2009. Чуйская область |url=http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |access-date=2011-08-10 |archive-date=2011-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810174007/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |dead-url=no |accessdate=2014-08-25 |archivedate=2011-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810174007/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf }}</ref> {{Kyrgyzstan-stub}} == Булактар == {{Булактар}} {{Чүй районунун калкконуштары}} [[Категория:Кегети айыл аймагы]] [[Категория:Айылдар]] 8kpmpf86179ecne8xjzflccz8flm3vy 0 41726 649989 569794 2026-07-19T11:42:50Z ~2026-40507-87 48352 649989 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Айыл |кыргызча аталышы = Арпа-Тектир |расмий аталышы = Арпа-Тектир |баш ийгени = |өлкө = Кыргызстан |герб = |желек = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_dir = N|lat_deg =42.62919|lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E|lon_deg =75.16436|lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale |ЯндексКарта= |өлкөнүн картасынын өлчөмү = |областын картасынын өлчөмү = |аймактын картасынын өлчөмү = |областын түрү = област |облус = Чүй облусу |таблицадагы област = |аймактын түрү = Район{{!}}Район |район = Чүй району |коомдун түрү = Айыл аймагы |коом = Кегети айыл аймагы |ички бөлүнүшү = |башычысынын түрү = |башчысы = |негизделген күнү = |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |берилген статусу = |аймагы = |бийиктиги = |ОЖ борборунун бийиктиги = |климаты = |расмий тили = |расмий тили2 = |калкы = 411 <ref name="Этно2009.Чуй"/> |элди каттоо жылы = 2009 |жыштыгы = |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = +6 |телефон коду = |почта индекси = |Commons түрмөгүндө = |сайты = |сайтынын тили = |сайтынын тили 2 = }} '''Арпа-Тектир''' ({{lang-ky|Арпа-Тектир}}) — [[Кыргыз Республикасы]]нын [[Чүй облусу]]н [[Чүй району]]ндагы айыл. [[Кегети айыл округу]] составына кирет. == Калкы == Калкы — 411 киши.<ref name="Этно2009.Чуй">{{Cite web |title=Перепись населения Киргизии 2009. Чуйская область |url=http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |access-date=2011-08-10 |archive-date=2011-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810174007/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |dead-url=no |accessdate=2014-08-27 |archivedate=2011-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810174007/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf }}</ref> {{Kyrgyzstan-stub}} == Булактар == {{Булактар}} {{Чүй районунун калкконуштары}} [[Категория:Арпа-Тектир айыл аймагы]] [[Категория:Айылдар]] 9bzmbcgfgnvn4ryucy43pop39xqvhjj 0 41727 649990 569721 2026-07-19T11:44:41Z ~2026-40507-87 48352 649990 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Айыл |кыргызча аталышы = Акматбек |расмий аталышы = Акматбек |баш ийгени = |өлкө = Кыргызстан |герб = |желек = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_dir = N|lat_deg =42.71973|lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E|lon_deg =75.19399|lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale |ЯндексКарта= |өлкөнүн картасынын өлчөмү = |областын картасынын өлчөмү = |аймактын картасынын өлчөмү = |областын түрү = област |облус = Чүй облусу |таблицадагы област = |аймактын түрү = Район{{!}}Район |район = Чүй району |коомдун түрү = Айыл аймагы |коом = Кегети айыл аймагы |ички бөлүнүшү = |башычысынын түрү = |башчысы = |негизделген күнү = |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |берилген статусу = |аймагы = |бийиктиги = |ОЖ борборунун бийиктиги = |климаты = |расмий тили = |расмий тили2 = |калкы = 195 <ref name="Этно2009.Чуй"/> |элди каттоо жылы = 2009 |жыштыгы = |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = +6 |телефон коду = |почта индекси = |Commons түрмөгүндө = |сайты = |сайтынын тили = |сайтынын тили 2 = }} '''Акматбек''' ({{lang-ky|Акматбек}}) — [[Кыргыз Республикасы]]нын [[Чүй облусу]]н [[Чүй району]]ндагы айыл. [[Кегети айыл округу]] составына кирет. == Калкы == Калкы — 195 киши.<ref name="Этно2009.Чуй">{{Cite web |title=Перепись населения Киргизии 2009. Чуйская область |url=http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |access-date=2011-08-10 |archive-date=2011-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810174007/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |dead-url=no |accessdate=2014-08-28 |archivedate=2011-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810174007/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf }}</ref> {{Kyrgyzstan-stub}} == Булактар == {{Булактар}} {{Чүй районунун калкконуштары}} [[Категория:Кегети айыл аймагы]] [[Категория:Айылдар]] 27rtppq93do0ylah68e5oioiodf5wqu 0 41728 649991 571120 2026-07-19T11:45:58Z ~2026-40507-87 48352 649991 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Айыл |кыргызча аталышы = Чапаев |расмий аталышы = Чапаев |баш ийгени = |өлкө = Кыргызстан |герб = |желек = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_dir = N|lat_deg =42.72766|lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E|lon_deg =75.18047|lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale |ЯндексКарта= |өлкөнүн картасынын өлчөмү = |областын картасынын өлчөмү = |аймактын картасынын өлчөмү = |областын түрү = област |облус = Чүй облусу |таблицадагы област = |аймактын түрү = Район{{!}}Район |район = Чүй району |коомдун түрү = Айыл аймагы |коом = Кегети айыл аймагы |ички бөлүнүшү = |башычысынын түрү = |башчысы = |негизделген күнү = |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |берилген статусу = |аймагы = |бийиктиги = |ОЖ борборунун бийиктиги = |климаты = |расмий тили = |расмий тили2 = |калкы = 591 <ref name="Этно2009.Чуй"/> |элди каттоо жылы = 2009 |жыштыгы = |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = +6 |телефон коду = |почта индекси = |Commons түрмөгүндө = |сайты = |сайтынын тили = |сайтынын тили 2 = }} '''Чапаев''' ({{lang-ky|Чапаев}}) — [[Кыргыз Республикасы]]нын [[Чүй облусу]]н [[Чүй району]]ндагы айыл. [[Кегети айыл округу]] составына кирет. == Калкы == Калкы — 591 киши.<ref name="Этно2009.Чуй">{{Cite web |title=Перепись населения Киргизии 2009. Чуйская область |url=http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |access-date=2011-08-10 |archive-date=2011-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810174007/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |dead-url=no |accessdate=2014-08-25 |archivedate=2011-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810174007/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf }}</ref> {{Kyrgyzstan-stub}} == Булактар == {{Булактар}} {{Чүй районунун калкконуштары}} [[Категория:Кегети айыл аймагы]] [[Категория:Айылдар]] m6pl2i87jjtk7rsxop8fz9e1skc3pts 0 41729 649992 570959 2026-07-19T11:47:30Z ~2026-40507-87 48352 649992 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Айыл |кыргызча аталышы = Совет |расмий аталышы = Совет |баш ийгени = |өлкө = Кыргызстан |герб = |желек = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_dir = N|lat_deg =42.70578|lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E|lon_deg =75.2327|lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale |ЯндексКарта= |өлкөнүн картасынын өлчөмү = |областын картасынын өлчөмү = |аймактын картасынын өлчөмү = |областын түрү = област |облус = Чүй облусу |таблицадагы област = |аймактын түрү = Район{{!}}Район |район = Чүй району |коомдун түрү = Айыл аймагы |коом = Кегети айыл аймагы |ички бөлүнүшү = |башычысынын түрү = |башчысы = |негизделген күнү = |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |берилген статусу = |аймагы = |бийиктиги = |ОЖ борборунун бийиктиги = |климаты = |расмий тили = |расмий тили2 = |калкы = 1 208 <ref name="Этно2009.Чуй"/> |элди каттоо жылы = 2009 |жыштыгы = |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = +6 |телефон коду = |почта индекси = |Commons түрмөгүндө = |сайты = |сайтынын тили = |сайтынын тили 2 = }} '''Совет''' ({{lang-ky|Совет}}) — [[Кыргыз Республикасы]]нын [[Чүй облусу]]н [[Чүй району]]ндагы айыл. [[Кегети айыл округу]] составына кирет. == Калкы == Калкы — 1 208 киши.<ref name="Этно2009.Чуй">{{Cite web |title=Перепись населения Киргизии 2009. Чуйская область |url=http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |access-date=2011-08-10 |archive-date=2011-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810174007/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |dead-url=no |accessdate=2014-08-24 |archivedate=2011-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810174007/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf }}</ref> {{Kyrgyzstan-stub}} == Булактар == {{Булактар}} {{Чүй районунун калкконуштары}} [[Категория:Кегети айыл аймагы]] [[Категория:Айылдар]] 0vz23solu7516fo7pyfm7yxia0qexap 0 41735 649998 570092 2026-07-19T11:53:58Z ~2026-40507-87 48352 649998 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Айыл |кыргызча аталышы = Жаңы-Чек |расмий аталышы = Жаңы-Чек |баш ийгени = |өлкө = Кыргызстан |сүрөт = Jany-Chek (Chuy district) skyline.jpg |герб = |желек = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_dir = N|lat_deg =42.813889|lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E|lon_deg =75.352778|lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale |ЯндексКарта= |өлкөнүн картасынын өлчөмү = |областын картасынын өлчөмү = |аймактын картасынын өлчөмү = |областын түрү = област |облус = Чүй облусу |таблицадагы област = |аймактын түрү = Район{{!}}Район |район = Чүй району |коомдун түрү = Айыл аймагы |коом = Сайлык айыл аймагы |ички бөлүнүшү = |башычысынын түрү = |башчысы = |негизделген күнү = |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |берилген статусу = |аймагы = |бийиктиги = |ОЖ борборунун бийиктиги = |климаты = |расмий тили = |расмий тили2 = |калкы = 303 <ref name="Этно2009.Чуй"/> |элди каттоо жылы = 2009 |жыштыгы = |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = +6 |телефон коду = |почта индекси = |Commons түрмөгүндө = |сайты = |сайтынын тили = |сайтынын тили 2 = }} '''Жаңы-Чек''' ({{lang-ky|Жаңы-Чек}}) — [[Кыргыз Республикасы]]нын [[Чүй облусу]]н [[Чүй району]]ндагы айыл. [[Сайлык айыл округу]] составына кирет. == Калкы == Калкы — 303 киши.<ref name="Этно2009.Чуй">{{Cite web |title=Перепись населения Киргизии 2009. Чуйская область |url=http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |access-date=2011-08-10 |archive-date=2011-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810174007/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |dead-url=no |accessdate=2014-08-25 |archivedate=2011-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810174007/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf }}</ref> {{Kyrgyzstan-stub}} == Булактар == {{Булактар}} {{Чүй районунун калкконуштары}} [[Категория:Сайлык айыл аймагы]] [[Категория:Айылдар]] pldlcgs7a19n1doddrutu7xnoxydir0 0 49325 649971 646008 2026-07-18T19:17:01Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 649971 wikitext text/x-wiki [[Файл:Liwa-e-Ahmadiyya and Minarat-ul-Massih.jpg|thumb|Кадияндагы (Индия) Ак Мунара Ахмадиянын байрагы менен. Ахмадий мусулмандар үчүн Убада Кылынган Мессиянын келүүсүн символдоштурат.]] '''[[Ахмадия]]''', расмий түрдө '''Ахмадия Мусулман Жамааты''' деп аталат; Арабчасы:الجماعة الإسلامية الأحمدية., '''ал-Жамаъах ал-Исламия ал-Ахмадия''' деп транслитерацияланат) XIX кылымдын акырында Британияга караштуу [[Индия|Индияда]] негизделген бир [[Ислам|Исламдык]] диний кыймыл.<ref>[[https://books.google.co.uk/books?ei=aDJnT9SzMsWr8AOw54WpCA&id=Q78O1mjX2tMC&dq=Ahmadiyya+islamic&q=+islamic+reform&hl=ru#v=snippet&q=islamic%20reform&f=false [[Ислам]] жана Ахмадия Жамааты: Тарых, Ишеним, Парактика]]</ref><ref>[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BB%D1%83%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%BD%D0%B0%D1%8F:%D0%98%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%87%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B8_%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3/9780313360251 Китептердин булактары]</ref>Бул кыймыл Мырза Гулам Ахмаддын (1835-1908) жашоосу жана окуулары менен түптөлгөн, ал киши акырзаманда дүйнөгө келе турган Оңдоочу (реформатор) жөнүндөгү алдын ала кабарлардын тастыктоочусу экенин билдирген, дүйнөдөгү ар кайсы [[Дин|дин]]дердин [[Китеп|китеп]]теринде алдын ала кабарлангандай, ал (реформатор) [[кыямат]]тын белгиси болушу керек болчу жана [[Ислам]] дининде алдын ала кабар берилгендей, Ислам динин соңку жеңишине чыгаруусу керек болчу. Ал 14-хижра кылымдын Мужаддиди (Кудайдан келген Реформатор), [[Мусулман|мусулман]]дар күтүп жаткан Убада Кылынган Мессия жана [[Махдий]] экенин билдирген.<ref>[http://www.alislam.org/books/3in1/chap2/index.html Экинчи Бөлүм Азирети Ахмад(ас)дын билдирүүлөрү]</ref><ref>[http://www.alislam.org/books/truth/reflection.html Бардык Пайгамбарлардын Күзгүсү]</ref><ref>[https://books.google.ru/books?id=9vREBgAAQBAJ&pg=PA312&lpg=PA312&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Бирөөнү башка бирөөдө көрүү справочниги, 312-бет]</ref><ref>[http://www.alislam.org/library/books/revelation/part_7_section_1.html Азирети Мырза Тахир Ахмад, «Вахий-[[аян]], акыл, билим жана чындык», 7-бөлүм, вахий-аяндын келечеги]</ref>Ахмадия кыймылын ээрчигендер Ахмадий мусулмандар же Ахмадийлер жана ([[Пакистан|Пакистанда]] кеңири таралган атама боюнча) кадиянийлер деген ат менен таанылышат. Ахмадия түшүнүгү төмөндөгүдөй ишенимди өзгөчө баса белгилейт: Мухаммадга түшкөн [[Ислам]] дини [[адамзат]] үчүн акыркы чечим жана кылымдардан бери жоголуп кеткен анын чыныгы маңызын жана түпкү көрүнүшүн калыбына келтирүү керек.<ref>[http://www.thetimes.co.uk/tto/faith// «Ахмадия Мусулман Жамааты, алар кимдер?». Таймз. 27-май, 2008-ж.]</ref> Ахмадия агымын ээрчигендер төмөндөгүдөй ишенишет: Гулам Ахмад [[Диний|диний]] [[Согуш|согуш]]тарды токтотуу, кан төгүүлөрдү сындоо жана кайрадан адеп-ахлактарды, адилеттүүлүктү жана дүйнөдө тынчтыкты орнотуу үчүн Ыйса Машаяка окшош болуп келди. Алар дагы мындай деп ишенишет: ал киши алардын пикиринче Мухаммад жана алгачкы [[Мусулман|мусулман]]дар аткарып келген [[Ислам]]дын чыныгы жана маанилүү таалимдеринин жардамы менен Ислам динин фанатикалык жана бидъат (динге жат болгон) ишенимдерден тазалады.<ref>[http://www.alislam.org/introduction/index.html «Обзор». Ахмадия Мусулман Жамаатынын расмий сайты.]</ref> Ошентип, Ахмадийлер өздөрүн Исламды кайрадан жандандырып, тынчтык жол менен жайлытууга жетекчилик кылып жатабыз деп көрүшүүдө. Мырза Гулам Ахмад 1889-жылдын 23-[[Март|март]]ында аталган кыймылга негиз салган жана ал «Ахмадия Мусулман жамааты» деп аталган. Ал киши дүйнө менен коштошкондон кийин, аталган [[Жамаат]] [[Халифат|Халифа]]лар (орун басарлар) тарабынан башкарылып келет жана дүйнөнүн 200дөн ашуун өлкөлөрү жана [[Аймак|аймак]]тарына чейин жайылып кеткен. Ахмадийлер [[Англия]]да жана башка [[Батыш]] өлкөлөрүнө келген эң алгачкы [[Мусулман|мусулман]] жамааттардын бири. Учурда аталган Жамаат өзүнүн Халифасы – Мырза Масрур Ахмад тарабынан башкарылып келинүүдө жана расмий божомолдорго караганда жер жүзүндө анын саны 10дон 20 [[Миллион|миллион]]дун ортосунда <ref>{{Cite web |title=«Диндердин ири тармактары». Adherents.com. 28 October 2005. |url=http://www.adherents.com/adh_branches.html |accessdate=2015-08-14 |archivedate=2015-03-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150315022054/http://www.adherents.com/adh_branches.html }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.adherents.com/adh_branches.html |accessdate=2015-08-14 |archivedate=2015-03-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150315022054/http://www.adherents.com/adh_branches.html }}</ref><ref>[http://www.alislam.org/introduction/index.html «Ахмадия Мусулман Жамаатынын расмий сайты: Обзор».]</ref><ref>[http://www.pbs.org/wnet/religionandethics/2012/01/20/january-20-2012-ahmadiyya-muslims/10124/ Лоутон, Ким.]</ref>.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/3098725.stm Клоудури Барни «[[Ислам]] агымы Суррейге чогулушкан». Би-Би-Си жаңылыктары.]</ref> Көпчүлүк мусулмандар Ахмадийлерди [[Каапыр|каапыр]]лар же адашкандар деп ойлошот жана [[Мусулман|мусулман]]дардын негизги бөлүгү жалпысынан аларды [[Мусулман|мусулман]] эмес деп ойлойт.<ref>[http://www.pri.org/stories/2013-06-20/ahmadi-muslims-facing-persecution-abroad-finding-home-us Верман, Марко Гиди, Руксандра «Ахмадий [[Мусулман]]дар: чет өлкөдө кысымга алынууда, ал эми АКШта үй-жай табышууда». Эл аралык Республикалык [[Радио]].]</ref><ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/BBC_News «Ахмадийлер кимдер?» Би-Би-Си жаңылыктары. 28-май 2010-ж.]</ref><ref>{{Cite web |title=Бурхани, Ахмад Нажиб. Качан Мусулмандар «Мусулмандар» эмес: Ахмадия &#91;&#91;Мусулман&#93;&#93; Жамааты жана &#91;&#91;Индонезия&#93;&#93;дагы эки жүздүүлүктүн үстүндө сүйлөшүү. Санта Барбара, &#91;&#91;Калифорния&#93;&#93;: Калифорния &#91;&#91;Университет&#93;&#93;и. |url=http://www.hindustantimes.com/newdelhi/heretical-ahmadiyya-sect-raises-muslim-hackles/article1-752846.aspx |access-date=2015-08-14 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224191600/https://www.hindustantimes.com/delhi-news/heretical-ahmadiyya-sect-raises-muslim-hackles/story-MVDN0CjTYRvsI9w7ib94dN.html |dead-url=yes |accessdate=2015-08-14 |archivedate=2018-12-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224191600/https://www.hindustantimes.com/delhi-news/heretical-ahmadiyya-sect-raises-muslim-hackles/story-MVDN0CjTYRvsI9w7ib94dN.html }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.hindustantimes.com/delhi-news/heretical-ahmadiyya-sect-raises-muslim-hackles/story-MVDN0CjTYRvsI9w7ib94dN.html |accessdate=2021-08-11 |archivedate=2018-12-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224191600/https://www.hindustantimes.com/delhi-news/heretical-ahmadiyya-sect-raises-muslim-hackles/story-MVDN0CjTYRvsI9w7ib94dN.html }}</ref> == Атынын келип чыгуусу == 1889-жылы Ахмадия кыймылына негиз салынган, бирок «Ахмадия» деген ат бир канча жылдардан кийин берилген. 1900-жылдын 4-[[Ноябрь|ноябарында]] жазылган бир манифестте Мырза Гулам Ахмад төмөнкүлөрдү чечмелеген: ушул ат мага эмес, тескерисинче Мухаммаддын экинчи аты болгон «Ахмадга» таандык. Анын айтымында, «аябагандай эле макталган» деген маанини билдирүүчү «[[Мухаммед пайгамбар|Мухаммад]]» сөзү пайгамбардын бийик салтанаттуу [[Тагдыр|тагдырына]], улуулугуна жана күч-кубатына таандык, ал Хижрага (көчүү) убакытта кабыл алынган, ал эми «Ахмад» деген сөз арабчадан алынган, «жогорку даражада макталган» жана «камкор» деген маанини билдирет, жана анын насаат-сөздөрүнүн сулуулугун даңазалайт, Мухаммад аркылуу ачыкка чыккан жумшак көңдүүлүк, ачык жүздүүлүк, карапайымдык, сүйүү, мээримдүүлүк деген өңдүү баалуулуктарын даңазалайт. Ошондой эле ал Мухаммад Пайгамбар өзүнүн таалимдери аркылуу дүйнөдө орнотмокчу болгон тынчтыкка да таандык. Ошентип, Ахмаддын пикиринче, ушинтип мына ушул аттар [[Ислам]]дын эки аспектине же баскычына таандык, жана соңку мезгилдерде аягында сөз кылынган жагы (аспекти) көңүл борборунда болушу керек болчу.<ref>{{Cite web |title=Мырза Гулам Ахмад: «Таблиг-э-Рисаалат», 9-том, 90-91-бет; Мавлана Муртаза Хан: «Ахмадия» деген ат жана анын зарылчылыгы», 1945) |url=http://www.aaiil.org/text/books/others/murtazakhan/nameahmadiyyanecessity/nameahmadiyyanecessity.pdf |accessdate=2015-08-15 |archivedate=2008-07-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080718191237/http://aaiil.org/text/books/others/murtazakhan/nameahmadiyyanecessity/nameahmadiyyanecessity.pdf }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://aaiil.org/text/books/others/murtazakhan/nameahmadiyyanecessity/nameahmadiyyanecessity.pdf |accessdate=2022-10-14 |archivedate=2008-07-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080718191237/http://aaiil.org/text/books/others/murtazakhan/nameahmadiyyanecessity/nameahmadiyyanecessity.pdf }}</ref> Ислам дининдеги ар кандай агымдар жана мазхабдар кабыл алган миңдеген ар түрдүү аттарды ал киши «бидъат» (динге жаңылык) деп, Исламдын Пайгамбарынын ушул эле эки аты бар болгон дейт.<ref>[http://www.alislam.org/library/books/Essence-4.pdf «Исламдын маңызы» 4-том]</ref> Ахмадийлердин пикиринче, ошол эле себептен «Байыркы Осиятта» «Мусага окшош» бир Пайгамбар жөнүндө алдын ала айтылган кабар Мухаммадга таандык, ал эми [[Куран]] боюнча Ыйса Машайак Ахмад аттуу пайгамбар жөнүндө алдын ала айткан.([[Куран]] 61:6)Ахмад дагы буга Ахмадия мазхабы деп ат койгон ([[Ислам]] мазхабдарынын бири): اور جائز ہے کہ اِس کو احمدی مذہب کے مسلمان کے نام سے بھی پکاریں۔- Бул (Жамаат)ты «Ахмадий мазхабындагы мусулмандар» деген ат менен дагы чакыруу дурус».<ref>[http://www.alislam.org/urdu/rk/Ruhani-Khazain-Vol-15.pdf «Тарякул-Кулууб», «Руханий хазааин», 15-том, 526-бет.]</ref> == Ишенимдеринин корутундусу == Бул [[Ислам]] [[Кыймыл|кыймыл]]ы болгондуктан (тактап айтканда, Ахмадйилер [[Мусулман|мусулман]]дар) болгондуктан алардын [[Ишеним|ишеним]]дери Исламдагындай, айрыкча алардын [[Ишеним|ишеним]]дери көбүрөөк Суний рабаяттар катарында турат, мисалга, Исламдын беш негизи же тиреги жана [[ыйман]]дын алты негизи. Ошондой эле Ахмадийлер [[Куран]]ды өзүнүн ыйык китеби катары кабыл алышат, [[Намаз|намаз]] аткарганда [[Кааба]]га жүздөнүшөт, [[Хадис]]тердин (Мухаммаддын айткандары жана [[Окуя|окуя]]лары) [[Өкүм|өкүм]]үн кабыл алышат жана Мухаммаддын [[Сүннөт]]үн ээрчишет.<ref>Annemarie Schimmel et al.: Der Islam III. Volksfrömmigkeit, Islamische Kultur, Zeitgenössische Strömungen. Kohlhammer, Stuttgart 1990, S. 418–420</ref> Ахмадий [[Мусулман]]дардын көз карашын түзө турган борбордук [[Ишеним|ишеним]]дер ушулар. Ахмадия [[Мусулман]] [[Жамаат]]ынын ишенимдеринин маанилүү өзгөчөлүгү – бул [[Ислам]] дининин [[Пайгамбар]]ы Мухаммад айткан алдын ала кабарына ылайык Мырза Гулам Ахмадга Убада кылынган Мессия жана Махдий катары ишенишкендиги. Өзүнүн билдирүүсүн жыйынтыктап, Ахмад мындай деп жазат: [[Аллах|Алла]] таала мага жүктөп, мени жөнөткөн милдет бул: [[Аллах|Алла]] таала менен Анын пенделеринин ортосундагы байланышта пайда болуп калган таарынычты кетирип, сүйүү-махабат жана ыкыластуулук алакасын кайрадан жандандыруу үчүн, чындыкты даңазалап, [[Диний|диний]] [[Согуш|согуш]]тарга чекит коюп, элдешүүчүлүккө негиз салуу үчүн, дүйнөнүн көзүнө көрүнбөй калган жашыруун болгон чындыктарды ачыкка чыгаруу үчүн, напсилик караңгылыктардын астында калып кеткен руханийликтин үлгүсүн көрсөтүү үчүн, [[Адам|адам]] баласынын ичине кирип, көңүл буруу же [[Дуба|дуба]] аркылуу даңазалана турган [[Аллах|Алла]] тааланын күч-кубаттарынын ахвалын куру сөздөр менен эмес, тескерисинче иш жүзүндө айтып берүү үчүн, баарынан да аша чаап ар түрдүү ширктин аралашуусунан таза болуп, азыркы күндө жоголуп кеткен жаркыраган Таухийддин ([[Аллах|Алла]]нын жалгыздыгы) көчөтүн кайрадан түбөлүккө отургузуу үчүн жөнөтүлгөнмүн. Ушулардын баары менин кудуреттүүлүгүм менен болбойт, жок асман менен [[Жер|жер]]дин Кудайынын кудуреттүүлүгү менен болот.<ref>[http://tarbiyyat.org.uk/ А.Б. Дард: Ахмаддын өмүр баяны. Эл аралык [[Ислам]] Басмасы. XV-бет.]</ref> Буга байланыштуу, ал өзүнүн максат-мүдөөсү деп [[Ислам]]ды коргоо жана тынчтык жол менен бүткүл дүйнөгө жайылтуу, Исламдын унутулуп калган тынчтык, кечиримдүүлүк жана бардык [[Адам|адам]]дарга боорукер болуу деген баалуулуктарын калыбына келтирүү жана Ислам окуулары аркылуу дүйнөдө тынчтыкты орнотуу экенине ишенет. Ал киши менин кабарымдын [[Материализм|материализм]]ге чөгүп кеткен [[Батыш]] дүйнөсү менен өзгөчө алакасы бар экенине ишенет. <ref>[Ina Wunn: Muslimische Gruppierungen in Deutschland. Kohlhammer, Stuttgart 2007, S. 158] </ref> Ахмадий окуулар дүйнөдөгү бардык ири [[Дин|дин]]дердин негиздөөчүлөрү [[Аллах|Алла]] тарабынан келген деп окутат. Алла таала [[Ислам]]ды акыркы дин катары орнотуунун үстүнөн иштеп жаткан эле, себеби ал эң толук жана башка диндердин мурунку бардык таалимдерин да өз ичине алган [[Дин|дин]] болчу. <ref>[http://www.alislam.org/library/articles/The_Promised_Messiah_Prophecies_Fulfilled-20081007MN.html «Убада кылынган Мессия – Орундалган алдын ала кабарлар». [[Жамаат]]тын расмий сайты.]</ref>(Бирок алар башка [[Дин|дин]]дердин баары өзүнүн азыркы көрүнүшүндө адашкан деп ишенишет). [[Дин]]дин өсүп-өнүгүүсү Мухаммаддын келүүсү менен толукталып жеткилеңди; Мухаммаддын пайгамбарчылыгынын «программасы» Махдийдин келүүсү менен толукталып, анын кабары жайылышы керек болчу.<ref>[http://www.alislam.org/quran/tafseer/?page=2739&region=E1&CR=EN,E2 «[[Куран]]и карим». [[Жамаат]]тын расмий сайты.]</ref> Мына ошондон улам Ахмадия [[Мусулман]] Жамааты Мырза Гулам Ахмадды Ибрахиймге таандык диндердин [[Китеп|китеп]]теринде кезигүүчү алдын ала кабарларды, ошондой эле [[Зороастризм]] дининде, [[Индия]] диндеринде, америкалык руханий рабаяттарда ([[Уламыш|уламыш]]тарда) ж.б.ларда кезигүүчү алдын ала айтылган кабарларды орундатуучу «Убада кылынган инсан» катары кабыл алат.<ref>Азирети Мырза Башируддин Махмуд Ахмад: Ахмадияга чакыруу.3-бөлүк, 4-далил, «Бардык диндерде алдын ала кабарланган – Убада кылынган Мессия» бөлүмү.</ref> Ахмадий [[Мусулман|мусулман]]дар [[Аллах|Алла]]нын жалгыздыгын орнотуу жана адамдарды Аллага таандык жана Алланын жаратылышына таандык милдеттерин кайрадан [[Эскертүү|эскертүү]] үчүн Ахмад Мухаммаддын пайгамбарчылыгынын чыныгы күзгүсү (чагылдырылуусу)катары Алла таала тарабынан дайындалган деп ишенишет.<ref>[https://books.google.ru/books?id=Q78O1mjX2tMC&printsec=frontcover&dq=simon+ross+valentine+ahmadiyya&hl=en&ei=TxzyTZTSOMSp8APp55CIBA&sa=X&oi=book_result&ct=book-preview-link&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Саймон Росс Валентина.[[Ислам]] жана Ахмадия [[Жамаат]]ы: [[Тарых|тарых]], [[Ишеним|ишеним]], практика. Колумбия [[Университет]]и Басмасы. 32-33-бет.]</ref><ref>[http://www.alislam.org/library/articles/2007WCJSSpeech_20071228.pdf Насир Махмуд Малик, Улуттук Тарбия иштери Катчысы, АКШ (2007). «Батышта Ахмадий Балдарды Тарбиялоо» (ПДФ). [[Жамаат]]тын расмий сайты.]</ref>[[Ислам]] акыйдасын жыйынтыктап, Ахмад мындай деп жазат: «[[Ыйман]]дын экөө гана толук бөлүгү бар: бири - Алланы сүйүү; экинчиси – [[Адамзат|адамзат]]ты ушунчалык катуу сүйүп, алардын башына түшкөн кыйынчылыктарын, сыноолорун жана балээ-кырсыктарын өзүнүкү деп ойлоо жана алар үчүн [[Дуба|дуба]] суроо».<ref>[http://reviewofreligions.org/11030/islam-a-threat-or-a-source-of-peace/ «[[Ислам]] – бул Коркунуч же Тынчтыктын Булагы». Диндер Обзору.]</ref> Ахмадия [[Ишеним|ишеним]]и акыркы күндөрдө [[Ислам]] динин кайрадан жандандырып жаткандыгын билдирет. Чет өлкөлөрдө Ахмадиянын [[Миссионер|миссионер]]дик ишмердүүлүктөрү кандайдыр бир система түрүндө 1913-жылдары башталган (мисалга, [[Лондон]] шаарындагы Патни деген аймакта [[Англия]]дагы миссиясы). [[Мусулман]] дүйнөсүнүн ичинен дүйнөдөгү көптөгөн өнүккөн мамлекеттер менен биринчилерден болуп, байланыша турган кыймыл - бул Ахмадия кыймылы.<ref>{{Cite web |title=Эгдунас Расиус. &#91;&#91;Ислам&#93;&#93; Дааватынын Көп кырдуу Табигаты (ПДФ) Хельсинки Университети. 158-160-бет. |url=http://ethesis.helsinki.fi/julkaisut/hum/aasia/vk/racius/themulti.pdf |accessdate=2015-08-17 |archivedate=2016-04-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160414031149/http://ethesis.helsinki.fi/julkaisut/hum/aasia/vk/racius/themulti.pdf }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://ethesis.helsinki.fi/julkaisut/hum/aasia/vk/racius/themulti.pdf |accessdate=2015-08-17 |archivedate=2016-04-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160414031149/http://ethesis.helsinki.fi/julkaisut/hum/aasia/vk/racius/themulti.pdf }}</ref>Кээ бир тарыхчылар Ахмадия кыймылын Африкалык-Америкалыктар тарабынан [[Америка]]да жарандык укуктарды алуу үчүн башталган кыймылга жетекчи деп ойлошот. Кээ бир адистердин<ref>[https://books.google.ru/books?vid=ISBN0521840953&id=Kzm4-D1-ODQC&pg=RA1-PA253&lpg=RA1-PA253&dq=Ahmadiyya&sig=MASRv579aOkQPr6X1XdzYbqllAk&redir_esc=y#v=onepage&q=Ahmadiyya&f=false Майкл Анджело Гомес. (2005). Кара Жарымай. Америкада Африкалык мусулмандардын тажрыйбасы жана мурасы. Кембридж Университети Басмасы. 254-256-бет.]</ref> пикиринче, 1950жылдарга чейин Ахмадия «Африкалык- Америкалык мусулмандардын арасында күчтүү таасир этүүчү Жамаат» катары таанылган. Бүгүнкү күндө дүйнөдө эң активдүү миссионердик программалары бар жамааттардын бири Ахмадия Мусулман Жамааты. Айрыкча кеңири деңгээлде Африкада бар. Колониялаштыруу доорунда аталган Жамаат көбүрөөк бул континентте [[Ислам]]ды жайылтуу менен бааланат.<ref>[https://books.google.ru/books?vid=ISBN0791423972&id=og_u0Re1uwUC&pg=PA280&lpg=PA280&dq=Ahmadiyya&sig=hkO32Dn7ksOZ0StFHX6kmRc2-Lk&redir_esc=y#v=onepage&q=Ahmadiyya&f=false Тимоти Миллер (1995).Америкалыктардын альтернативдүү диндери. Нью-Йорк Улуттук Университети Басмасы. 280-бет.]</ref> == Ыймандын негиздери == Ахмадий Мусулмандар мусулмандардын көпчүлүгү карманган ишенимдерди эле карманганын билдиришет, ал эми «Хаатамун-Набиййин» сөзүнүн мааниси деген маселеде башкалардан айырмаланышат. Мухаммаддын сүннөтүнө негизделген, сунний мусулмандар ишенген [[ыйман]]дын алты негизи боюнча алар өз ара окшош: === Алланын жалгыздыгы === [[Файл:Mahmud Moschee1.jpg|thumb|Цюрихте жайгашкан «Махмуд» аттуу мечиттин тышында күбөлүк, Алланын жалгыздыгын билдирүүчү күбөлүк [[келиме]]си жазылган.]] Ахмадий мусулмандар албетте Алланын бирөө экендигине чечкиндүү түрдө ишенишет. Аталган Жамааттын түшүндүрүүсү боюнча, ушул принципти кабыл алуу өтө эле зарыл жана ал [[Ислам|Исламдын]] негизги принциби. Исламдагы башка бардык ишенимдер ушул эле ишенимден атылып чыгат. [[Аллах|Алланын]] бирөө экенине ишенүү адамдын жашоосунун бардык тармактарына өз таасирин тийгизет, ошондой эле анда кеңири жана терең маани бар деп түшүнүлөт. Мисалга, Алланын жалгыздыгын түшүндүрүп, [[Куран]]дын «Алардан башка курчоого алуучу күч эч кимде жок» деген аяты Алладан коркуудан башка бардык коркунучтарды жокко чыгарат деп түшүнүлөт. Бул бүтүндөй Аллага тобокел кылуу жана ар бир жакшылык Андан гана чыгарына басым жасайт. Жалпысынан, Алланын жалгыздыгына ишенүү момун-мусулмандарды напсилик каалоолордун, кулчулуктун жана сезим-туйгулардын дүйнөлүк көз карандылыгынын бардык көрүнүштөрүнөн куткарат деп түшүнүлөт. Жамааттын негиздөөчүсү мындай деп жазат: Таухийд (Алланын жалгыздыгы) – бул бардык ички жана тышкы дүйнөгө таандык кудайларды жокко чыгаргандан кийин жүрөктө пайда боло турган бир нур. Анан ал адам денесинин ар бир бөлүкчөсүнө сиңип кетет. Демек, ал Алла жана Анын Пайгамбарынын жардамысыз болгону адамдын өз күчү менен насип этилиши мүмкүнбү? Адамдын мен илим-билимдер менен чоңойгонмун деген шайтандык көйрөңдөнүүнү таштап салсын жана өзүн кандайдыр бир билимсиз адам сыяктуу элестетип, дуба менен алектенип турсун. Ошондо Таухийддин нуру [[Аллах|Алла]] таала тарабынан ага түшүп, ага кандайдыр бир жаңы жашоо тартуулайт.<ref>[https://books.google.ru/books?id=7tlxoF7Y5BEC&pg=PA89&lpg=PA89&dq=&source=bl&ots=R2nhtPT5pl&sig=A-LMqpmezrNnwpAxWi1RCY65iUk&hl=en&sa=X&ei=8ksIVObCPMKw7AaQv4G4Aw&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Майкл Нкузи Ннам. Африкада Колониалдык Менталитет. АКШ. 89-бет]</ref> [[Ислам]] дининдеги Таухийд деген түшүнүк ар түрдүү адамдардын биримдүүлүгү деген сезимди жаратат жана ушул жааттагы бардык тоскоолдуктарды жогот деп да түшүнүлөт. Бардык адамдардын, этниктердин жана өң-түстөрдүн ар түрдүүлүгү кабыл болууга ылайык нерсе деп түшүнүлөт. Ошентсе да, Алла тааланын жалгыздыгына ишенүү Жаратуучу менен жаратылыштын ортосунда бүтүндөй гармония деген түшүнүктү пайда кылат деп түшүнүлөт. Алланын айтканы менен кылганынын ортосунда кандайдыр бир карама-каршылык болуу мүмкүн эмес деп түшүнүлөт.<ref>{{Cite web |title=Мырза Гулам Ахмад: Алланын жалгыздыгы жөнүндө. Жамааттын расмий сайты; «Руханий хазааин», 22-том, «Хакыйкатул-Вахий», 148-бет) |url=https://www.alislam.org/allah/roohani%20khazain.html |access-date=2015-08-17 |archive-date=2014-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140703080224/http://www.alislam.org/allah/roohani%20khazain.html |dead-url=yes |accessdate=2015-08-17 |archivedate=2014-07-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140703080224/http://www.alislam.org/allah/roohani%20khazain.html }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.alislam.org/allah/roohani%20khazain.html |accessdate=2021-08-30 |archivedate=2014-07-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140703080224/http://www.alislam.org/allah/roohani%20khazain.html }}</ref><ref>[http://www.alislam.org/books/ahmadiyyat/WelcomeBook2ndEd.pdf Ахмадия – Чыныгы [[Ислам]]га Кош келиңиздер. (ПДФ). Эл аралык]</ref> Аталган Жамааттын түшүнүгү боюнча, [[Ислам]] дини Алла тааланы бардык жакшылыктардын башаты жана бардык айып-кемчиликтерден таза экенин айтат. [[Аллах|Алла]] таала Өзүн ар бир жерде даңазалай турган жана Өз пенделеринин дубаларын кабыл ала турган Тирүү Кудай деп эсептелинет. Ахмадий мусулмандар Алла тааланын сапаттары түбөлүктүү деп ачык-айкын ишенишет. Ошондон улам гана Ахмадия окуулары [[Аллах|Алла]] таала кудум мурун кылгандай, азыр дагы адамдар менен алака-байланышын түзөт деген көз карашты баяндайт. === Периштелер === Негизги макала: [[Периште|Периштелер]] жөнүндө [[Ислам]] дининин көз карашы Периштелерге ишенүү Ахмадия Мусулман Жамаатынын негизги акыйдаларынын бири. Алар Алла таала тарабынан Ага баш ийүү үчүн жана Анын буйруктарын ишке ашыруу үчүн жаратылган руханий жаратылыштар. Адамдарга окшоп [[Периште|периштерлер]] көз карандысыз каалоого ээ эмес жана өз эрки менен иштей алышпайт. Алар Алла тааланын буйругунун негизинде вахий-аянды пайгамбарларга алып келишет, пайгамбарлардын душмандарына жаза беришет, Алла тааланы улуктап, Ага мактоо-алкоо айтышат, жана адамдар жасаган иштеринин эсеп-кысабын жазып турушат. [[Периште|Периштерлер]] жөнөкөй көздөргө көрүнбөйт. Ошентсе да, Ахмадия Мусулман Жамаатынын айтымында, кээде алар адам баласына бул же тигил көрүнүштө ачыкка чыгышат. Бул ачыкка чыгуу физикалык түрдө эмес, тескерисинче руханий көрүнүштө болот.<ref>[http://www.alislam.org/books/ahmadiyyat/WelcomeBook2ndEd.pdf «Ахмадият – Чыныгы [[Ислам]]га Кош келиңиздер» (ПДФ). Эл аралык [[Ислам]] Басмасы. 64-бет.]</ref>Ахмадий муслумандар [[Периште|периштелерди]] өзүнчө жаратылыш катары бар болгон асмандык макулуктар деп түшүнүшөт. Алар аткарып жаткан башкы роль – бул Алланын кабарларын адамдарга жеткизүү. [[Куран]]и каримдин негизинде, материалдык жана диний ааламдын баардыгы [[Периште|периштелер]] делинген кээ бир руханий күчтөр тарабынан башкарылып жатат. Алар аткара турган ар бир иши бүтүндөй Алла тааланын Каалоосуна жана Ал нерселер үчүн түзгөн схемага моюн сунган болот. Ахмадий мусулмандар чечмелеп жаткан [[Ислам]] дини боюнча, алар үчүн белгилеп коюлган жумуштар же ишмердүүлүктөн же [[Аллах|Алла таала]] нерселер үчүн түзгөн жалпы эрежелерден четке чыга алышпайт.<ref>[http://www.alislam.org/books/ahmadiyyat/WelcomeBook2ndEd.pdf «Ахмадият – Чыныгы [[Ислам]]га Кош келиңиздер» (ПДФ). Эл аралык [[Ислам]] Басмасы. 65-бет.]</ref> === Китептер === [[Файл:Einige Koran Übersetzungen der Ahmadiyya.JPG|right|thumb|Ахмадий котормочулар тарабынан которулган айрым [[Куран]] котормолору 2009-жылы Франкфурт Китеп Көргөзмөсүнө коюлган.]] Ахмадий мусулмандардын ишеними боюнча, [[ыйман]]дын үчүнчү негизи же тиреги – бул [[Аллах|Алла]] таала тарабынан бардык пайгамбарларга түшүрүлгөн [[китеп]]трге ишенүү деп эсептелинет. Буга Тоорат, Инжил, Забур, Ибрахиймдин баракчалары жана [[Куран]] кирет. [[Ислам]] дининин пайда болушунан мурун диндин тарыхы кандайдыр бир диний курамдарга бөлүнгөн деп түшүнүлөт, анда ар бир пайгамбар атайын бир мезгилге жана жайга ылайыктуу таалимдерди алып келчү. Ошентип, алардын башталышында Алла таала тарабынан жөнөтүлүүчү таалимдерде бар болгон майда-барат жактарынан башка негизги ишеним бири-бирине окшош болуп, ошол мезгилге жана жайга жараша тандалчу. [[Куран]]дан башка Кудай тарабынан келген китептерге адам баласы кол тийгизүүсү мүмкүн болчу деп ишенилет. [[Ислам]] дини Алла таала Өз пайгамбарларын ар бир коомго жана жер жүзүндө өзүнчө жашаган жамааттарга жөнөткөн деп моюнга алат. Ошондуктан, Ахмадия окуулары боюнча, Ибраахийм динине таандык [[китеп]]терден тышкары, мисалы Ведалар жана Авеста дагы [[Аллах|Алла]] таала тарабынан жөнөтүлгөн деп эсептелинүүсү керек. Аталган Жамаат ишенет: кабыл алынган [[китеп]]тердин арасында [[Куран]]и карим Алла таала тарабынан адамдар үчүн түшүрүлгөн эң акыркы [[Китеп]]. [[Куран]]дын таалимдери түбөлүктүү деп түшүнүлөт.<ref>Вахийд Ахмад: «Диний билим жөнүндөгү [[Китеп]]». 34-бет.</ref> === Пайгамбарлар === Ахмадий мусулмандардын пикиринче, [[ыйман]]дын төртүнчү негизи же тиреги – бул [[Аллах|Алла]] таала тарабынан жөнөтүлгөн пайгамбарларга ишенүүгө тиешелүү. Ахмадий мусулмандар мындай деп ишенишет: качан дүйнө адашууга жана бузукулукка толуп кетсе, же качан дүйнөдөгү бир аймак мына ошондой жаман кылыктарды көрсөтсө, же качан кайсы бир мыйзамды (динди) ээрчигендердин амалдары жаман болуп кетсе, же ошол жаманчылык таалимдери [[ыйман]]га аралашып кетсе, ошентип [[ыйман]] таштанды нерселер сыяктуу болуп калса, же Кудайдын Жардамынын зарылдыгы туулса, анда Алланын Каалоосун кайрадан орнотуу үчүн [[Аллах|Алла]]нын пайгамбары жөнөтүлөт. [[Куран]]да жана Байыркы Осуятта айтылган бардык пайгамбарларга ишенүүдөн тышкары аталган Жамаат Зараостраны, Кришнаны, Будданы жана Конфуцийди да пайгамбар катары тааныйт.<ref>[http://www.alislam.org/books/truth/finality.html «Пайгамбарлыктын «хаатам» экендиги – Эң акыркы Пайгамбар Азирети Мухаммад(САВ)». Жамааттын расмий сайты.]</ref> Ахмадия ишенимдери боюнча, «эскертүүчү» (نذیر), «пайгамбар» (نبی), «элчи» (رسول) жана «ма'мур» (مرسل) деген [[Ислам]] терминдери маани жагынан өз ар синоним болуп саналат. Ошентсе да, аталган Жамааттын түшүнүгү боюнча, пайгамбарлыктын эки түрү бар: Шарият алып келүүчү пайгамбар, алар жаңы мыйзам жана шариятты алып келишет, мисалы Муса(ас) (ага Тоорат берилген) жана Мухаммад(сав) (ага [[Куран]] берилген); жана жаңы шариятты алып келбөөчү пайгамбарлар, алар өзүнөн мурун түзүлгөн үммөттүн ичинен чыгышат, мисалы, Жеремия, Ыйса жана Мырза Гулам Ахмад. Адам менен [[Аллах|Алла]] таала сүйлөшкөн жана ага Өз Каалоосун түшүргөн биринчи инсан болуп саналат, ошон үчүн башка көпчүлүк мусулмандар, жөөттөр жана христиандардын ишениминен айырмаланып, Ахмадия Мусулман Жамаатынын айтымында, ал жер үстүндө биринчи инсан эмес, тескерисинче биринчи пайгамбар деп түшүнүлөт. Ахмадия Мусулман Жамаатынын айтымында, ушул көз караш [[Куран]]дын өзүнө негизделет.<ref>[http://www.alislam.org/library/links/00000179.html «Адамдын жаралуусунан мурун да адамзат жердин үстүндө жашаган». Жамааттын расмий сайты.]</ref> Ахмадийлер Мухаммад акыркы шариятты алып келген пайгамбар экенине ишенишет, бирок шариятсыз пайгамбарлыктын уланаарын окутушат. === Акырет (кыямат күнү) === Бешинчи [[ыйман]] негизи же тиреги [[акырет]]ке тиешелүү <ref>[http://www.alislam.org/books/ahmadiyyat/WelcomeBook2ndEd.pdf «Ахмадият – Чыныгы [[Ислам]]га Кош келиңиздер» (ПДФ). Эл аралык [[Ислам]] Басмасы. 72-бет.]</ref> Ахмадийлердин айтымында, Таухийдге (Алланын жалгыздыгына) ишенгенден кийин эң баса белгиленген доктрина – бул [[акырет]]ке ([[кыямат]] күнүнө) ишенүү.Ахмадий мусулмандардын ишенимдери боюнча, [[Кыямат]] күнү бүтүн аалам жок болуп кетет, башка бардык мусулман агымдар жана фикх мектептери дагы дал ошол эле көз карашта. Өлүктөр кайрадан тирилтилип, алар дүйнөдө жасап жүргөн амалдары боюнча алардан эсеп-кысап алынат. Амалдары жакшы болгондор бейишке киришет, ал эми амалдары жаман болгондор тозокко ташталышат. Ахмадийлер боюнча, тозок узак убакытка созулуучу, ал эми түбөлүккө уланбоочу, убактылуу жай деп түшүнүлөт, бул көбүрөөк Иудаизмге окшоп кеткен жана байыркы мусулман уламаларынын, мисалы Ибн Таймия жана Ибн Арабий сыяктуулардан алынган көз караш. Ал адамдардын күнөөлөрү тазалана турган оорукана сыяктуу деп окутулат, жана ушул көз караш [[Куран]] жана [[хадис]]ке негизделинет.<ref>[http://www.alislam.org/books/ahmadiyyat/WelcomeBook2ndEd.pdf «Ахмадият – Чыныгы [[Ислам]]га Кош келиңиздер» (ПДФ). Эл аралык [[Ислам]] Басмасы. 72-бет.]</ref> === Алланын тагдыры === Ахмадия Мусулман Жамаатын мындай деп ишенет: ушул ааламдагы бардык иш-амалдардын соңку натыйжасын Алланын [[Тагдыр|тагдыры]] башкарат. [[Аллах|Алла]]нын тагдырынын чек араларынын ичинде адам баласына өз жолун тандоо эрки берилген.<ref>[http://www.alislam.org/books/ahmadiyyat/WelcomeBook2ndEd.pdf «Ахмадият – Чыныгы [[Ислам|Исламга]] Кош келиңиздер» (ПДФ). Эл аралык [[Ислам]] Басмасы. 72-бет.]</ref> Ахмадий мусулмандар бардык адамдар [[кыямат]] күнү өздөрүнүн ниеттеринин жана амалдарынын негизинде соттошулат деп ишенишет. Ахмадийлер мындай деп ишенишет: илим-наука – бул Алланын иш-амалдарын окуп-үйрөнүү жана дин – бул Алланын Сөздөрүн окуп-үйрөнүү жана ал экөөсүнүн ортосунда карама-каршылык болушу такыр мүмкүн эмес. Алар [[Куран]] бизге түшүндүргөндөй, Адам жер үстүндө биринчи инсан болбостон, болгону биринчи пайгамбар болгон деп ишенишет. Ахмадий мусулмандар [[Аллах|Алла]] тарабынан туура багытталгандыгына карабастан, денелик эволюция деген теорияга ишенишет. === Беш негизи же тиреги === [[Файл:Kaaba at night.jpg|right|200px|thumb|Көптөгөн Ахмадий мусулмандар [[ажылык]] зыяратына барышса да, бирок Сауд Арабиясанын мыйзамы мыйзам түрүндө аларга тыюу салат.]] [[Ислам|Исламдын]] беш тиреги (اركان الاسلام); (اركان الدين), «диндин тиректери» деп да аталат, алар Исламдын негизги беш амалы, бардык Ахмадий мусулмандар үчүн парыз деп эсептелинет.<ref>[https://books.google.ru/books?id=jWymQkzSAtMC&pg=PA37&dq=&hl=en&sa=X&ei=yfoGVKPmJoTG7Aak_YCQDg&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Роберт Даннин. Исламдагы Кара [[Ажылык]]. 37-бет.]</ref>[[Куран]] аларды сыйынуу үчүн схема жана [[ыйман]]дын чын ыкыластуулугунун белгиси катары сунуш кылат. Алар 1) Шахаадах, күбөлүк [[келиме]]си; 2) күндө беш маал намаз (Салаат); 3) [[Зекет]]; 4) [[Рамазан]] айынын [[орозо]]сун кармоо 5) жана өмүрүндө кеминде бир жолу [[Мекке]]ни зыярат кылуу ([[ажылык]]).<ref>[https://books.google.ru/books?id=OZbyz_Hr-eIC&pg=PA24&dq=&hl=en&sa=X&ei=XfwGVMCsGsrQ7Aa8xICYBw&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Хуан Эдуардо Кампо. Исламдын Энциклопедиясы. 24-бет.]</ref>Ушул амалдарды аткаруу жолундагы зарыл түшүнүктөрдүн маселесинде Ахмадий мусулмандар [[Ислам]] дининин Шиит жана Сунний багыттарынын экөөсү менен бир кыл пикирде. Пакистанда мыйзам жолу менен жана башка кээ бир мусулман өлкөлөрүндө зулумдук жол менен өздөрүн мусулман деп айтууга тыюу салынган. Бул нерсе кайсы бир деңгээлде ушул парыз амалдарын аткарууга кыйынчылыктарды туудурат. Ахмадий мусулмандар кээ бир өлкөлөрдөн [[ажылык]] зыярат үчүн [[Мекке]]ге барышса дагы, бирок Сауд Арабиясынын мыйзамы боюнча аларга уруксат жок.<ref>[http://www.globalsecurity.org/military/intro/islam-ahmadi.htm Ахмадия Исламы.]</ref> == Өзгөчө таалимдери == Ахмадий мусулмандардын Исламдын беш тирегине жана [[ыйман]]дын алты негизине болгон ишеними көпчүлүк Сунний мусулмандардыкындай жана ал Ахмадия ишенимдеринин негизи болсо дагы,<ref>[http://www.alislam.org/islam/ «Ислам». Жамааттын расмий сайты.]</ref> Ахмадия ишенимдеринин өзгөчөлүктөрү төмөнкүлөр: === Экинчи келүү === Башка көпчүлүк мусулмандардан айырмаланып, Ахмадий мусулмандар мындай деп ишенишет: Ыйса крестке кагылган жана төрт сааттан кийин эле кресттен алынган. Андан кийин мүрзөгө коюлган соң ал өзүнүн эсине келген.<ref>[http://www.alislam.org/topics/jesus/index.php «Ыйса – [[Аллах|Алла]]нын Ардактуу Пайгамбары». Жамааттын расмий сайты.]</ref> Ахмадийлер Ыйса Израилдин жоголгон урууларын издеп барып, карылык жаш курагында Кашмирде көз жумган деп ишенишет.<ref>{{Cite web |title=Шахид Азиз: «Ыйсанын өлгөндүгү». Ахмадия Анжуман Ишаат &#91;&#91;Ислам&#93;&#93; Лахор (Англия); Азиз Ахмад Чаудхрий: «Убада Кылынган Махдий жана Мессия», 50-бет, «Ыйса Индияга көчкөн». &#91;&#91;Ислам&#93;&#93; Интернейшнал Публикациясы Лимитид. |url=http://www.aaiil.org/uk/newsletters/2001/1001ukbulletin.pdf |accessdate=2015-08-27 |archivedate=2016-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305011911/http://www.aaiil.org/uk/newsletters/2001/1001ukbulletin.pdf }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.aaiil.org/uk/newsletters/2001/1001ukbulletin.pdf |accessdate=2015-08-27 |archivedate=2016-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305011911/http://www.aaiil.org/uk/newsletters/2001/1001ukbulletin.pdf }}</ref> Ыйса Кашмирде Йууз Асаф деген ат менен көмүлгөн деп түшүнүшөт. Айрыкча, мындай деп ишенишет: Ыйсанын кайра келүүсү жөнүндөгү Библияда жана [[Ислам]] дининде бар алдын ала айтылган кабарлар сөзмө-сөз эмес, тескерисинче метофорикалык маанидеги кабарлар жана ошол алдын ала айтылган кабарлардагы Ыйсанын кайра келүүсү Мырза Гулам Ахмаддын сыпатында орундалды. Ахмадий мусулмандар «Убада Кылынган Мессия» жана «Имам Махдий» бир эле инсан, ошондой эле анын таалимдери, таасирлери, дубалары жана аны ээрчигендер аркылуу [[Ислам]] дини Анти-Христи же Дажжалды, кандай христиан дини дүйнөдө жайылганына кеткен убакыттын ичиндегидей убакытта жеңилүүгө дуушар кылат, жана Дажжалдын кудуреттүүлүгү акырындап жоголуп, [[Ислам]]дын соңку жеңиши жана тынчтыктын доору жөнүндөгү алдын ала кабарлардын орундалганына жарыя болуп саналат деп дагы ишенишет. == Пайгамбарлардын мөөрү == [[Файл:Weißes Minarett, Qadian (Minarat ul-Massih).jpg|thumb|upright|169px|Кадияндагы (Индия) Ак Мунара, Ахмадий мусулмандар үчүн Убада Кылынган Мессиянын түшүүсүн символдоштурат.]] Ахмадий мусулмандар [[Куран]] [[Аллах|Алла таала]] тарабынан адамдар үчүн жөнөтүлгөн акыркы кабар экенине ишенишкендигине карабай, [[Аллах|Алла таала]] мурункудай эле, азыр дагы Өзүнүн тандалган пенделери менен алака-байланышты түзүүнү улантат. [[Аллах|Алла]] тааланын бардык сыпаттары түбөлүктүү деп да ишенишет. Айрыкча Ахмадий мусулмандар мындай деп ишенишет: Мухаммад эң жеткилең пайгамбарлыкты алып келди, ошондой эле акыркы шариятты жана адамзатка эң бийик руханий ыңкылап алып келген пайгамбар болчу. Мухаммадга бүтүндөй көз каранды болуп гана жаңы пайгамбарлар келе алышат, бирок жакшылыктар боюнча андан өтө алышпайт, ошондой эле анын таалимдерин өзгөртө алышпайт, же кандайдыр бир жаңы мыйзамды же динди алып келе алышпайт. Алар мындай деп дагы ойлошот: мурунку келген пайгамбарлар сыяктуу болуп көз карандысыз пайгамбарлар болуунун ордуна Мухаммаддын күзгүлөрү катары келишет.<ref>[http://www.alislam.org/library/books/promisedmessiah/index.htm?page=37 Д-р. Азиз Ахмад Чаудхрий: «Убада Кылынган Махдий жана Мессия», 50-бет, «Пайгамбарлыктын акыркы экендиги деген суроо». [[Ислам]] Интернейшнал Публикациясы Лимитид.]</ref> === Жихад === Ахмадий мусулмандардын ишенимдери боюнча «жихад» үчкө бөлүнөт: Жихадул-Акбар (эң улуу Жихад) – бул өзүнө каршы күрөшүү жана ачуулануу, кызуу кандуулук, жек көрүү өңдүү төмөн каалоолорго каршы катуу аракеттенүү; Жихадул-Кабийр (эң бийик жихад) – бул тынчтык жолу менен [[Ислам]] динине чакыруу, калем аркылуу [[Ислам]]дын чыныгы кабарын жайылтууга өзгөчө басым жасоо; Жихадул-Асгар (Эң кичүү жихад) – бул кимдир бирөө өзүнүн негизги диний ишенимдерин иш жүзүндө аткара албай, катуу кысымдарга дуушар болуп, өтө оор ахвалда болгондо коргонуу.<ref>{{Cite web |title=«Жихаддын токтотулгандыгы». |url=http://whyahmadi.org/3_10.html |access-date=2015-08-27 |archive-date=2014-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141128120508/http://www.whyahmadi.org/3_10.html |dead-url=yes |accessdate=2015-08-27 |archivedate=2014-11-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141128120508/http://www.whyahmadi.org/3_10.html }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.whyahmadi.org/3_10.html |accessdate=2021-08-11 |archivedate=2014-11-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141128120508/http://www.whyahmadi.org/3_10.html }}</ref> Ахмадий мусулмандар төмөндөгүдөй баса белгилешет: [[Ислам]] дининде алдын ала айтылгандай, Мырза Гулам Ахмад жихаддын куралдуу көрүнүшүн [[Ислам]]дын бул доорунда ишке ашыруу мүмкүн эмес деп тыюу салган, дин катары ага аскердик чабуулдар жасалбайт, тескерисинче [[китеп]]тер жана башка медиалар аркылуу чабуулдар жасалат, ошон үчүн жооп дагы дал ошондой ыкмада кайтарылуу керек.<ref>[https://books.google.ru/books?id=MdRth02Q6nAC&pg=PA190&lpg=PA190&dq=&source=bl&ots=E4RqQq9q4R&sig=6ZsWK2hcauzNpMoPWkrwawbHCq4&hl=en&sa=X&ei=Q_8GVJvqGsie7AbOnYDgAg&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Саймон Росс Валентина. [[Ислам]] жана Ахмадия Жамааты: тарых, ишеним, практика. Колумбия Университети Басмасы. 190-бет.]</ref> Алар жек көрүүгө сүйүү жана мээримдүүлүк менен жооп кайтаруу керек деп ишенишет.<ref>[http://reviewofreligions.org/2671/true-concept-of-islamic-jihad/ «[[Ислам]] жихадынын чыныгы түшүнүгү».]</ref> Терроризм маселесинде Жамааттын төртүнчү Халифасы мындай деп жазат: «[[Ислам]] дининин таалимдери боюнча, ал кескиндүү түрдө терроризмдин бардык көрүнүштөрүн жокко чыгарат жана сынга алат, ал эч бир чыр-чатакта жана баш аламандыкты, мейли ал жеке адам тарабынан жасалсын же кандайдыр бир топ тарабынан же өкмөт тарабынан жасалсын, колдобойт же аны орундуу деп айтпайт.<ref>[http://reviewofreligions.org/2621/is-islam-a-threat-to-poland-and-world-peace/ «[[Ислам]] Польшага коркунучпу же Дүйнөлүк Тынчтыкпы?»]</ref> == Дин жана илим-наука == Дин жана илим-наука Ахмадий мусулмандар мындай деп ишенишет: [[Аллах|Алла]] тааланын сөзү менен Алла тааланын иш-амалынын ортосунда кандайдыр бир карама-каршылык болушу такыр мүмкүн эмес, ошон үчүн дин жана илим-наука бири-бири менен гармонияда иштеши керек.<ref>[https://books.google.ru/books?id=tCvhzGiDMYsC&pg=PA22&dq=&hl=en&sa=X&ei=UwMHVMXQCaiI7Aba24C4Aw&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Матье Гуидере: «[[Ислам]] фундаментализминин тарыхый сөздүгү». 22-бет.]</ref> Өзгөчө ушул алака-байланыш маселесинде Ахмадия Мусулман Жамаатынын Экинчи Халифасы мындай деп айтат: [[Аллах|Алла]]нын вахий-аянын түшүнүү үчүн Анын иш-амалын окуп-үйрөнүү керек, жана Анын иш-амалынын белгилерин (жышаандарын) сезүү үчүн Анын сөзүн окуп-үйрөнүү керек.<ref>[http://reviewofreligions.org/4023/from-the-archives-why-i-believe-in-islam/ «Архиевдерден: эмне үчүн мен [[Ислам]]га ишенем?»]</ref> Нобел сыйлыгына ээ болгон, өтө эле берилген бир Ахмадий мусулман – Абдус Саламдын айтымында, Курандын 750 аяты (чамасы ал Китептин 1/8 бөлүгү) момун-мусулмандарга мындай деп басым жасайт: Табиятты окуу, ага ой жүгүртүү, нерселердин акыйкатын билүүгө акылды мыкты пайдалануу, илим-билимди үйрөнүү жана илим-науканын түшүнүктөрүнө ээ болуу коомдун жашоосунун бөлүгү.<ref>{{Cite web |title=Аюб. К. Оммая. «&#91;&#91;Ислам&#93;&#93; дининде илим-науканы өнүктүрүү жана четке кагуу». |url=http://www.members.tripod.com/ppim/page571.htm |accessdate=2015-08-27 |archivedate=2015-01-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150119094418/http://www.members.tripod.com/ppim/page571.htm }}</ref> == Башка айырмалары == [[Куран]]дын бир дагы аяты башка аятын жокко чыгарбайт же бекер кылбайт. Алар [[Куран]]дын эң мыкты сулуулугуна жана ишенимдүү жарамдуулугуна жасаган басымдары боюнча, [[Куран]]дын бардык аяттары бирдей жарамдуулукка ээ.<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Yohanan_Friedmann Фридман: «Ахмадий окууларда жихад түшүнүгү». 227-бет]</ref> Сыртынан караганда, фатвалардын ортосундагы карама-каршылык алардын фикхтик дефляциясы аркылуу Ахмадий фикхинде бир чечим кылынды, демек кандайдыр бир фатва (ал өзү түшкөн өзгөчө кырдаалда ишке ашырылат деп түшүнүлөт) эң аягында түшкөндүгү үчүн таасирдүү эмес, тескерисинче убакыттын талаптарына аябай ылайык келгендиги үчүн таасирдүү.<ref>Фридман: «Ахмадий окууларда жихад түшүнүгү». 227-бет</ref> Диндин тарыхы кандайдыр бир алкак жана ар жети миң жылдан кийин жаңыланат. Азыркы доор Библиядагы Адамдан башталып, жети заман же доорго бөлүнөт, ал жуманын жети күнүнө окшоп кетет, анда жарык жана караңылык доорлору да бар. Мырза Гулам Ахмад алтынчы доордо Убада Кылынган Мессия катары келип, адамзаттын жетинчи жана акыркы доору экенин жарыялоодо.<ref>[http://www.alislam.org/library/articles/new/Prophets_of_God.html Дауд А. Ханиф (2003): «[[Аллах|Алла]]нын пайгамбарлары». Муслим Санрайз журналы.]</ref> [[Аллах|Алла]]нын бир күнү адамдардын бир миң жылына тете. ([[Куран]] 22:47) Гулам Ахмад боюнча, жуманын алтынчы күнү жума үчүн өзгөчөлөнгөн (Жамаат намаздары), кудум ушундай анын доору адамзаттын бүткүл дүйнөлүк чогулушу үчүн белгиленген, анда дүйнө бир эле эл аралык дин – [[Ислам]] дининин астында чогулат. == Тарых == {| style="float:right; width:20%; border:1px solid #ddd; margin:0 0 1em 1em; padding:0 0 1em 1em; vertical-align:right; font-size:80%;" |- ! colspan="2" style="text-align:center;"|<big>Ахмадиялык күндарек</big><hr /> |- |valign="top" align="right">|1882 |Мырза Гулам Ахмад (элге жарыялабай) 14-[[Ислам]] кылымынын Мужаддиди экенин билдирген)<hr /> |- |valign="top" align="right">|1889 |Мырза Гулам Ахмад Ахмадия Мусулман Жамаатын түзгөн.<hr /> |- |valign="top" align="right">|1890 |Мырза Гулам Ахмад өзүнүн акырзаманда келе турган «Убада Кылынган Мессия» жана «Имам Махдий» экенин билдирген.<hr /> |- |valign="top" align="right">|1908 |Мырза Гулам Ахмад Лахор шаарында каза тапкан. Хакийм Нуруддин Биринчи Халифасы болуп шайланды.<hr /> |- |valign="top" align="right">|1914 |Мырза Башируддин Махмуд Ахмад Экинчи Халифасы болуп шайланган.<hr /> |- |valign="top" align="right">|1947 |Мырза Башируддин Махмуд Ахмад Лахор шаарына (Пакистанга) көчүп келген.<hr /> |- |valign="top" align="right">|1948 |Мырза Башируддин Махмуд Ахмад Рабвах шаарын Жамааттын жаңы борбору катары негиз салган.<hr /> |- |valign="top" align="right">|1965 |Мырза Насир Ахмад Үчүнчү Халифасы болуп шайланган.<hr /> |- |valign="top" align="right">|1982 |Мырза Тахир Ахмад Төртүнчү Халифасы болуп шайланган.<hr /> |- |valign="top" align="right">|1984 |Мырза Тахир Ахмад Лондонго (Англия) көчкөн, Жамааттын борбору дагы Лондонго көчкөн.<hr /> |- |valign="top" align="right">|2003 |Мырза Масрур Ахмад Бешинчи Халифасы болуп шайланган.<hr /> |} <!-- END TIMELINE --> Расмий түрдө Ахмадия Мусулман Жамаатынын тарыхы Мырза Гулам Ахмад 1889-жылдын 23-мартында Индиянын Лудхияна шаарында жайгашкан бир үйдө өзүнүн бир топ шериктеринен алган байъат (ант) менен башталат. Ошентсе да, тарыхты Ахмаддын башталгыч жашоосунан баштасак дагы болот, качан ал өзүнүн келечеги жөнүндө вахий-аян ала баштаган деп айтылат, ал эмес ар кандай дүйнөлүк диндердин рабаяттарынан баштасак да болот. ХIX кылымдын аягында Кадияндык Мырза Гулам Ахмад өзүнүн «[[Ислам]]дын Жүз жылдык Реформатору» (Мужаддиди), каймана мааниде Ыйсанын Экинчи келүүсү жана мусулмандар күтүп жаткан Махдий (туура жолго багытталган инсан) экенин жарыялап, өзүн ээрчигендердин кандайдыр бир көзгө көрүнүүчү санын айрыкча эки облуста, Пенжаб жана Синдхте чогулткан. Ал жана аны ээрчигендер мындай деп билдиришкен: анын келүүсү жөнүндө [[Ислам]]дын Пайгамбары Мухаммад алдын ала айткан, ошондой эле дүйнөдөгү башка диний китептерде дагы алдын ала айтылган. Ахмадия – бул Индияда XIX кылымда миссионердик ишмердүүлүгү кеңири жайылган Христиан динине жана Аария Самаажга жооп катары пайда болгон [[Ислам]] Жамааты. === Биринчи Халифа === Мырза Гулам Ахмад каза тапкандан кийин [[Хакийм Нуруддин]] бир ооздон анын биринчи орун басары жана Жамаааттын биринчи Халифасы катары шайланган. Анын алты жылга созулган халифалык доорунда ал Курандын англис тилиндеги котормосуна эң жакшы көзөмөлдүк кылган, Англияда Ахмадия Мусулман Жамаатынын биринчи миссиясын ачкан жана Жамааттын ар кандай газета-журналдарына негиз салган, Жамааттын финансылык каражаттарынын өсүп жаткан муктаждыктарынын натыйжасында ал расмий түрдө казынаны ачкан. Аябай көңүл буруучу нерсе, качан Ахмадия Анжуманындагы жогорку кызматты ээлеген кээ бир адамдар анын кээ бир башкаруучулук концепциялары жана Халифанын милдеттери маселесинде ага макул болбогондо, ал киши ички карама-каршылыкты бир жаңсыл кылган. === Экинчи Халифа === [[Файл:Liwa-e-Ahmadiyya 1-2.svg|left|thumb|300px|Ахмадия Мусулман Жамаатынын Желеги, эң алгач 1939-жылы Экинчи Халифанын доорунда жасалган.]] Биринчи Халифа каза тапкан соң Азирети Мырза Башируддин Махмуд Ахмад өзүнөн мурунку Халифанын тилегине ылайык экинчи Халифа катары шайланган. Ошентсе да, Мавлана Мухаммад Али жана Хаважа Камалуддин баш болгон тайпа анын орунбасарлыгына катуу каршы чыгып, аны кезектеги Халифа катары кабыл алуудан баш тартышкан, анан көп өтпөй ушул топ Лахордогу Ахмадия Кыймылын негиздешкен. Мырза Гулам Ахмаддын пайгамбарлыгы жана орунбасарлыгы сыяктуу маселелерде кээ бир көз караштык айырмалардын айынан Халифага каршы чыгышкан.<ref>[https://books.google.ru/books?id=MdRth02Q6nAC&pg=PA250&dq=&hl=en&sa=X&ei=OGD7U4_mH87G7AaXpIHgCg&redir_esc=y#v=onepage&q=split&f=false Саймон Росс Валентина. Ислам жана Ахмадия Жамааты: тарых, ишеним, практика. Колумбия Университети Басмасы. 56-бет.]</ref> Каршылык көрсөткөндөр менен Халифанын салыштырмалуу аз окугандыгы дагы өз ролун ойногон.<ref>[Фридман Йоханан (2003): Алдын ала кабар уланат: Ахмадий диний ойлорунун аспектилери жанан анын орто кылымдык фону. Оксфорд Университети Басмасы. 21-бет.]</ref> Ошентип, Лахордогу Ахмадия Кыймылы Лахор шаарында жайгашып, салыштырмалуу бир аз ийгиликке жетишишкен, бирок аларды ээрчигендердин салмактуу санын өзүнө тарта алышкан эмес.<ref>Лахордогу Ахмадия Кыймылы расмий эмес түрдө өз адамдарынын 30,000 болуп, алардан 5,000ден 10,000ге жакын Пакистанда жашганын жарыялаган. Бул жактан алганда, Лахордогу Ахмадия Кыймылы чамасы бүтүн Ахмадия элинин 0.2 пайызын түзөт. Каралсын: Саймон Росс Валентина. Ислам жана Ахмадия Жамааты: тарых, ишеним, практика. Колумбия Университети Басмасы. 61-бет; «Пакистан: Пакистанда Лахордогу Ахмадия Кыймылынын мүчөлөрүнүн ахвалы».</ref> Жамааттын тарыхында бул окуя «Адашуу» деп эсептелинет жана Жамааттын негиздөөчүсү айткан алдын ала кабарына дагы ишаарат кылат. Жаш курагында шайланган Махмуд Ахмаддын халифалык доору чамасы 52 жылга созулган. Ал Жамааттын башкаруучулук структурасын түзгөн жана Индия деген суб-континенттен тышкары кеңири жайылган миссионердик ишмердүүлүгүнө көзөмөлдүк жүргүзгөн. Ал шайлангандан бир канча жумадан кийин бүткүл Индиядан Исламга даават кылуу темасында талкуу жүргүзүү үчүн делегаттар чакырылган. Жыйырма жылдан кийин Махмуд Ахмад чет өлкөлөрдө миссияларды ачуу үчүн жана Ахмадий мусулмандарды адеп-ахлактар жагынан өнүктүрүү үчүн бир проектти баштаган. Тахрик-э-Жадид жана Вакф-э-Жадид же «Жаңы Долбоор» жана «Жаңы багыштоолор» биринин артынан бири ачылган, башында Ахмадий мусулмандардын каршылаштарына каршы руханий согуш сыяктуу каралган, ал аркылуу Ахмадий мусулмандар дин үчүн өз убакыттарын жана мал-мүлктөрүн арноого чакырылган. Бир убакытта аталган проект жалпысынан Ислам динин, айрыкча Ахмадия ишенимдерин коргоп, өтө эле кенен адабияттар менен камсыздаган. Ахмадий миссионерлерди даярдоого жана Индия суб-континентинен башка жерлерге жөнөтүүгө да ал акча коротулган.<ref>[http://www.alislam.org/library/mahmood1.html Мавлавий Башир Ахмад Дехлавий: «Азирети Мырза Башируддин Махмуд Ахмад»]</ref> Анын доорунда 46 өлкөдө миссиялар ачылган, бир топ чет өлкөлөрдө мечиттер салынган жана дүйнөдөгү бир топ ири тилдерде Куран котормолору басмадан чыгарылган. Кийинки халифалардын доорунда дагы Жамаат өз өсүп-өнүгүүсүн уланта берген болсо, кээде тездик менен, бирок ошол өсүп-өнүгүү доорун баштоо иши менен Экинчи Халифа сыймыкта алат. Махмуд Ахмад толтура китептерди жазган, алардын арасында эң маанилүүсү – бул он томдон турган Курани каримдин тафсири. === Үчүнчү Халифа === [[Мырза Насир Ахмад]] [[Ахмадия]] [[Мусулман]] [[Жамаат]]ынын үчүнчү Халифасы катары 1965-[[Жыл|жыл]]дын 8-ноябрында шайланган. Андан мурунку халифа баштаган [[Миссионер|миссионер]]дик ишмердүүлүгүн дагы өнүктүргөн, айрыкча [[Африка]]да, ошондой эле [[Пакистан]]дын [[Жогорку Кеңеш]]и аталган [[Жамаат]]ты [[Мусулман|мусулман]] эмес азчылык деп токтом чыгарган күндөр аралыгында [[Жамаат]]ка күчтүү жетекчилик кылып жана багыт берип турган.<ref>[https://www.alislam.org/library/nasir1.html «Азирети Хафиз [[Мырза Насир Ахмад]]».]</ref><ref>[https://books.google.ru/books?id=2T8oSfy3GZgC&pg=PA89&dq=&hl=en&sa=X&ei=ogP_U9W4GYa57AaGw4CQBw&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Иштияк Ахмед: «[[Түштүк]] жана [[Түштүк]]-[[Чыгыш]] [[Азия]]да [[Диний|диний]] [[Саясат|саясат]]». Рутледж. 89-бет.]</ref> Нусрат Жахан Саким деген проект аркылуу [[Африка]]да бир топ клиникалар менен [[Мектеп|мектеп]]терди ачкан жана ал кишинин 1970-[[Жыл|жыл]]ы [[Батыш]] [[Африка]]га жасаган иш сапарынын жемиштеринин бири болуп саналат, ошондой эле бир Ахмадий Халифа тарабынан ал [[Континент|континент]]ке жасалган алгачкы иш сапары деп айтылат. Ал киши заманбап [[Испания]]дагы биринчи [[Мечит|мечит]]инин эң башталгыч таш коюу аземи сапарында: Сүйүү баарына, жек көрүү эч кимге эмес деген Ахмадия [[Девиз|девиз]]ин негиздеген.<ref>Иэн Адамсон: [[Аллах|Алла]]нын бир Пендеси. 127-бет.</ref><ref>{{Cite web |title=«Убада кылынган Мессиянын Орун басарларынын &#91;&#91;Өмүр баян{{!}}өмүр баян&#93;&#93;дары». |url=http://whyahmadi.org/1_12.html |access-date=2015-08-31 |archive-date=2014-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141126204519/http://www.whyahmadi.org/1_12.html |dead-url=yes |accessdate=2015-08-31 |archivedate=2014-11-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141126204519/http://www.whyahmadi.org/1_12.html }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.whyahmadi.org/1_12.html |accessdate=2021-08-11 |archivedate=2014-08-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140817122519/http://www.whyahmadi.org/1_12.html }}</ref> [[Мырза Насир Ахмад]] аталган [[Жамаат]]тын негиздөөчүсү – Мырза Гулам Ахмаддын [[Диалог|диалог]]дорун жана айткандарын топтоо ишине көзөмөлдүк кылган, ошондой эле негиздөөчү көргөн түштөр, ачылыштар жана [[Аллах|Алла]]дан алган вахий-[[Аян|аян]]дарды толук бойдон чогултуу ишине көрсөтмө берген, өзүнөн мурунку халифаны сыйлап, Фазли Умар Фондун негиздеген. === Төртүнчү Халифа === [[Файл:Baitur Rehman, Washington.jpg|thumb|right|Вашингтон Д.С.ге жакын жайгашкан «Байтур-Рахмаан» аттуу мечит төртүнчү Халифа ачкан бир канча мечиттердин бири.]] [[Мырза Тахир Ахмад]] 1982-жылдын 10-июнунда өзүнөн мурунку Халифа каза тапкандан кийин эртеси күнү Ахмадия Мусулман Жамаатынын төртүнчү Халифасы катары шайланган. 1984-жылы Пакистан бийлиги тарабынан чыгарылган №20 токтомдон кийин Халифа өзүнө жүктөлгөн милдеттерин аткара албай калган жана Хилаафат институту коркунуч астында калган, Тахир Ахмад Пакистанды таштап, Лондонго (Англияга) көчкөн. Жамааттын борбору Лондондо салынган эң биринчи мечит – «Фазл» мечитине көчүрүлгөн.<ref>Ричард С. Мартин: Ислам жана Мусулман Дүйнөсүнүн Энциклопедиясы. 31-бет.</ref> Ахмадий мусулмандар үчүн ушул көчүү Жамааттын тарыхында кандайдыр бир жаңы доорду белгилеген. Тахир Ахмад «Муслим Телевидения Ахмадия» аттуу эң алгачкы спутник телеканалын ачкан, Ахмадий мусулман балдардын өмүрүн Жамаат кызматына арноо максатында Вакф-э-Нау проектисин баштаган; жана гуманитардык жардам берүү максатында ар кандай фонддорду ачкан, мисалы: Марям Шаади Фанд (Марям Той Фонду), кысымдарга дуушар болгон адамдар үчүн Саййиднаа Билал Фанд (Саййиднаа Билал Фонду), жана табигый кырсыктарда жабыр тарткандарга жардам көрсөтүү үчүн Humanity First (Адамзат – Биринчи орунда). Жамаат үчүн Тахир Ахмад ар кандай диндерди тутунган, ар кандай кесиптерди аркалаган жана маданий шарттарга ээ адамдар менен ар кайсы тилдерде Суроо-Жооп жыйындарын өткөргөн. Ошондой эле Ахмад бир топ китептерди да жазган. Алардын эң белгилүүсү төмөнкүлөр: Ислам заманбап суроолорго жооп берет, Алланын атынан адамдарды өлтүрүү? Бүтүндөй адилеттүүлүк, Мээримдүүлүк жана жакын тууганчылык, Перс булуңундагы кризис жана жаңы Дүйнөлүк Тартиптүүлүк жана анын башкы чыгармасы (магнум опус)<ref>[https://books.google.ru/books?id=k7C1sRfldM4C&pg=PA75&dq=&hl=en&sa=X&ei=OogHVLqpJurD7AaPsoDoCQ&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Дэвид Бакли: Суулар кайда кездешет: Конвергенция и взаимодополняемость в терапии и теологии. Карнас Китептери. 75-бет.]</ref> Вахий-аян, Акыл, Билим жана Чындык. === Бешинчи Халифа === Төртүнчү Халифа каза болгондон кийин Жамааттын тарыхында эң алгачкы жолу Шайлоо Комитет Мучөлөрү Лондон шаарында жыйынга чакырылган, анда Азирети Мырза Масрур Ахмад Ахмадия Мусулман Жамаатынын бешинчи жана азыркы Халифасы катары шайланган. Өзүнүн тынчтык кабарын өнүктүрүү жана адамзатка кызмат кылууну камсыздоо максатында Ахмад бүткүл дүйнөгө иш сапарын тартып, өлкө жетекчилери менен жолугушууларды өткөргөн, тынчтык конференцияларды өткөрүп келе жатат, жана дүйнөлүк көйгөйлөрдү чечүү үчүн көргөзмөлөрдү ачкан.<ref>[http://www.wsj.com/news/articles/SB10001424127887324059704578474981045877660 «Халифанын керектүүлүгү». The Wall Street Journal. 12-май, 2013-жыл.]</ref> Учурда өкүм сүргөн чыр-чатактарга жооп кылып, Ахмад дүйнөлүк лидерлерге анын ичинде Каныша Элизабет жана Рим атасы Францискке каттарды жолдогон. Дүйнөдөгү 200дөн ашык өлкөлөрдө жана аймактарда жашаган миллиондогон Ахмадий мусулмандардын руханий жетекчиси болгондугунан, аларга таалим-тарбия берүү үчүн, ага ишенген жамааттар жана жеке адамдарга Ислам дининин принциптерин жеткирүү үчүн жана алар менен алака-байланышты туруктуу бойдон кармоо үчүн Ахмад жер жүзүн кыдырып турат. == Демографиялар == 2013-жылга чейин аталган Жамаат дүйнөдөгү 204 өлкөдө жана аймактарда түзүлгөн, көбүрөөк Түштүк Азияда, Батыш Африкада, Чыгыш Африкада жана Индонезияда. Аталган Жамаат дээрлик дүйнөдөгү ар бир өлкөдө саны азчылык мусулман агым болуп саналат.<ref>[«Азчылыктын азчылыгы»]</ref> Экинчи жагынан алганда, ал дүйнөдөгү көпчүлүк өлкөлөрдө жайылган. Пакистанга окшогон кээ бир өлкөлөрдө иш жүзүндө Ахмадий мусулман болуу мыйзамсыз болуп саналат.<ref>[http://www.dawn.com/news/1057427 1974-жылы «бидъатчылардын» чыгышы: чындыгында эмне болгон?»]</ref> Жогорудагы кыйынчылыктардын айынан Ахмадий мусулмандарынын санын Жамаат аркылуу дагы жана көз карандысыз уюмдар аркылуу дагы эсептеп чыгууга өтө кыйын. Мына ошондон улам аталган Жамаат «миллиондогон» санда экенин айтат,<ref>[http://www.alislam.org/introduction/index.html «Обзор». Жамааттын расмий сайты.]</ref> ошентсе да, көпчүлүк көз карандысыз булактар ар кандай божомолдорду айтып, бүткүл дүйнөдө 10 миллиондон 20 миллионго чейин деп божомолдошуп,<ref>Ишенимге каршы чыгуу. «Хьюман райтс вотч» Июнь 2005. 8-бет. «20 миллионго жакын экенин болжолдойт» - Ларри Деврийз , Дон Бейкер, жана Дэн Овермайер. Британиялык Колумбиядагы Азиялык Диндер. Колумбия Университетинин басмасы. «Учурда аталган Жамааттын 15 миллионго жакын мүчөлөрү жер жүзүнө жайылган». - Хуан Эдуардо Кампо. Ислам энциклопедиясы. 24-бет. «Ахмадия жамаатынын мүчөлөрүнүн бардыгы 2001-жылы 10 миллиондон көбүрөөк деп болжолдолгон» - «Ахмадия мусулмандары». pbs.org</ref> дүйнөдөгү мусулмандардын бир пайызын түзөт деп айтышат.<ref>10дон 20 миллион деген сан дүйнөдөгү мусулман жарандарынын 0.62 пайызынан 1.25 пайызына чейинди билдирет.</ref> Дүйнөлүк Христиан Энциклопедия боюнча Ахмадия Кыймылы XXI кылымдын башында мусулмандардын эң бат өскөн агымы болуп саналат.<ref>Дүйнөлүк Христиан Энциклопедия боюнча Ахмадия Кыймылы бир канча жылдардан бери эң бат өскөн агымы болуп саналат. Бул үчүн анын эң алгачкы басылмасына каралсын. 2001-жылы басылган нускада өсүш тездиги 3.25 пайыз деп жазылган, бул бардык мусулман агымдардын жана фикх мектептеринин арасында эң жогорку даражадагы көрсөткүч. Каралсын: Дэвид Б. Барретт , Джордж Томас Курьян , Тодд М. Джонсон , Эд . (15-февраль, 2001). Дүйнөлүк Христиандык Энциклопедия. АКШтагы Оксфорд университети басмасы.</ref> Эң көп Ахмадий мусулмандар жашаган өлкө Пакистан деп айтылат, божомолдорго караганда 4 миллион Ахмадий мусулмандар жашашат. Жарандары бүтүндөй, бирдей уюшулган жана бириккен кыймылдан туруп Халифа тарабынан башкарылат. Ал эми Лахордогу Ахмадия Кыймылы бүтүн Ахмадия жарандарынын 0,2ден да аз пайызын түзөт.<ref>Лахордогу Ахмадия Кыймылы расмий эмес түрдө өз адамдарынын 30,000 болуп, алардан 5,000ден 10,000ге жакын Пакистанда жашганын жарыялаган. Бул жактан алганда, Лахордогу Ахмадия Кыймылы чамасы бүтүн Ахмадия элинин 0.2 пайызын түзөт. Каралсын: Саймон Росс Валентина. Ислам жана Ахмадия Жамааты: тарых, ишеним, практика. Колумбия Университети Басмасы. 61-бет; «Пакистан: Пакистанда Лахордогу Ахмадия Кыймылынын мүчөлөрүнүн ахвалы».</ref> Индияда Ахмадия мүчөлөрү 60,000ден 1 миллионго чейин бар экендиги болжолдонот. <ref>[http://www.outlookindia.com/article/wretched-of-the-land/265665 «Ата журттун төмөндөрү»]</ref> == БАШКАРУУ СТРУКТУРАСЫ == === Халифа === [[Файл:Baitul Futuh.jpg|thumb|left|«Байтул-Футух» мечити. Бул Европанын эң чоң мечиттеринин бири. Халифанын жумалык кутбасы МТА деген ТВдан түз эфир аркылуу бүткүл дүйнөгө көрсөтүлөт.]] Ахмадий мусулмандары Ахмадия Халифалыгын Туура жолдогу Халифаттын (Хилаафат-э-Раашиданын) кайрадан түзүлүшү деп ишенишет. Бул ишеним Убада Кылынган Мессия жана Махдий деп айтылган Мырза Гулам Ахмаддын келүүсү менен кайрадан орнотулган деп айтылат. Ахмадий мусулмандары мындай деп басым жасашат: Куран аяттары (мисалы Куран 24:56) жана бир топ хадистер боюнча, Халифалык бир гана Алла таала тарабынан орнотулат жана ал ыйман келтирип, такыба амалдарды жасап, Алланын жалгыздыгын жактагандарга Алла таала тарабынан берилген белек. Ошондуктан, адамдардын күчү менен Халифатты орнотуунун бир дагы аракети ийгиликтүү болбойт, айрыкча адамдар пайгамбарлык принциптерден алыстап кетишкендеринин натыйжасында аларда такыбалуулук жоголуп, ынтымаксыздыгынын айынан алар халифаны шайлай алышпайт. Алла таала ачылыштар, түштөр жана руханий жетекчилик аркылуу кимди шайлоо керектигин момун-мусулмандардын жүрөктөрүнө салат деп эсептелинет. Эч бир түрдөгү үгүттөөгө, кайрылууларды жасоого же божомолдоого такыр уруксат жок. Ошентип, халифа кандайдыр бир өзүнүн татыктуулугунун негизинде (мисалы, адамдардын көзүнчө ал татыктуу) же шайлоо аркылуу дайындалбайт, ал эми Алланын буйругу менен гана дайындалат. <ref>[http://www.alislam.org/quran/tafseer/?page=1870&region=E1 Англис тилиндеги Куран Котормосу жана Тафсири. Суррей. Эл аралык Ислам Публикациясы. 1870-бет.]</ref> Ахмадия ойлору боюнча, халифа үчүн өлкө башчысы болуу зарыл эмес, анын ордуна Халифаттын руханий жана диний маанилүүлүгүнө басым жасалат. Баарынан да жогору, ал (Халифат) Исламдын таалимдерин бийик көтөрүү, бекемдетүү жана жайылтуу үчүн, ошондой эле Мухаммад аркылуу түзүлгөн бүткүл дүйнөлүк жамаатта (үммөттө) жогорку даражадагы руханий жана адеп-ахлактык стандарттарын кармап туруу үчүн кандайдыр бир руханий башкаруучулук. Эгерде халифа өлкө башчысы катары кандайдыр бир бийликке ээ болсо, анда ал күтүлбөгөн жерден болушу мүмкүн жана халифа катары анын жалпы милдеттерине көз каранды гана болот.<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Mirza_Basheer-ud-Din_Mahmood_Ahmad Мырза Башируддин Махмуд Ахмад. Хилаафат-э-Раашидах. (ПДФ) Эл аралык Ислам Публикациясы.]</ref><ref>[http://www.alislam.org/egazette/updates/the-islamic-khilafat-its-rise-fall-and-re-emergence/ Рафий Ахмад. «Ислам халифаты – анын өсүшү, кулашы жана кайрадан түзүлүшү».]</ref> Ахмадий мусулмандар халифаны Амирул-Му'минийн (Момун-мусулмандардын Башчысы) деп да аташат. Учурлук жана бешинчи халифа Мырза Масрур Ахмад. == Кеңеш консулу == Мажлис-аш-Шуура же Кеңеш Консулу өтө ыйык термин болуп, аталган Жамаатта Халифадан кийин эң жогорку институт деп эсептелинет. Аны экинчи халифа Мырза Башируддин Махмуд Ахмад 1922-жылы баштаган. Ушул кеңешчи уюм расмий түрдө кеминде бир жылда бир жолу чакырылат. Эл аралык деңгээлде консул халифанын төрагалыгында өткөрүлөт. Анын түпкү максаты – бул өтө маанилүү маселелерде, мисалга, финансылык, проекттер, билим берүү жана Жамаат мүчөлөрү туш боло турган башка маселерде халифага кеңеш берүү. Чогулуш болуп жаткан учурда халифа өз ой-пикирин билдириши мүмкүн, көрсөтмөлөрдү бериши мүмкүн, бериле турган сунуштар жөнүндө өз чечимдерин жарыялашы мүмкүн, же кээ бир маселелелерди талкууга коюуга калтырышы мүмкүн. Ошентсе да, көпчүлүк учурларда халифа көпчүлүк адамдар берген сунуштарды кабыл кылат. Улуттук деңгээлде Кеңешке Амир (Улуттук Президент) төрагалык кылат. Чакырылган кеңеш бүткөн соң сунуштар бекитилүү үчүн халифага жөнөтүлөт, ал аларды кабыл кылышы да мүмкүн, четке кагышы да мүмкүн же кайсы бир бөлүгүн эле кабыл кылышы мүмкүн.(84)<ref>[http://www.alislam.org/books/ahmadiyyat/WelcomeBook2ndEd.pdf «Ахмадият – Чыныгы Исламга Кош келиңиздер» (ПДФ). Эл аралык Ислам Басмасы. 318-324-бет.]</ref> === Жамаат Борборлору === [[Файл:Fazl-Moschee 2010.jpg|right|thumb|«Фазл» мечити, Лондондогу эң алгачкы мечит, азыр Ахмадия Мусулман Жамаатынын бүткүл дүйнөлүк борбору болуп саналат.]] Негизинен, халифа жашаган шаар, айыл же жай гана Ахмадия Мусулман Жамаатынын борбору болуп саналат. Мисалга, 1984-жылда төртүнчү халифа Пакистандан чыгууга аргасыз болгондон бери Жамааттын расмий борбору Англиянын Лондон шаары болуп калган. Мекке жана Медина Ислам дининин ыйык шаарлары өтө эле куттуу деп эсептелинсе дагы, Кадиян шаарчасы Жамааттын руханий борбору деп түшүнүлөт.<ref>[http://www.alislam.org/books/ahmadiyyat/WelcomeBook2ndEd.pdf «Ахмадият – Чыныгы Исламга Кош келиңиздер» (ПДФ). Эл аралык Ислам Басмасы.324-бет.]</ref> Келечекте Ахмадия Халифалыгы дагы бир жолу Мырза Гулам Ахмаддын туулган жери болгон Кадиянга кайтат деп эсептелинет жана бул жөнүндө алдын ала айтылган. Ошентсе да, Индия-Пакистан бөлүнгөн соң Пакистандагы Рабвах шаары 1948-жылдын 20-сентябрында экинчи халифанын колунан негизделгенден бери жер жүзүндөгү башкаруучулук ишмердүүлүгүн аткарып келген. Айрыкча, ал шаар Жамааттын эки борбордук башкаруучулугуна жоопкер, бирок аларга гана жоопкер эмес: Садр Анжуман Ахмадия жана Тахрик-э-Жадид Анжуман.<ref>[https://books.google.ru/books?id=MdRth02Q6nAC&pg=PA77&lpg=PA77&dq=&source=bl&ots=E4RpSmcl7S&sig=JQ1kdvaNTozY6hoX80j2aSr7JQg&hl=en&sa=X&ei=5jf6U43DBMHuaPK0gOAL&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Саймон Росс Валентина. Ислам жана Ахмадия Жамааты: тарых, ишеним, практика. Колумбия Университети Басмасы. 86-бет.]</ref><ref>{{Cite web |title=«Уюштуруучулук структура». |url=http://whyahmadi.org/4_4.html |access-date=2015-09-14 |archive-date=2014-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141128120618/http://www.whyahmadi.org/4_4.html |dead-url=yes |accessdate=2015-09-14 |archivedate=2014-11-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141128120618/http://www.whyahmadi.org/4_4.html }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.whyahmadi.org/4_4.html |accessdate=2021-08-11 |archivedate=2014-08-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140817122231/http://www.whyahmadi.org/4_4.html }}</ref> Дагы бир, бирок анча деле чоң болбогон Вакф-э-Жадид Анжуман дагы активдүү. Бардык борбордук башкармалар халифанын көрсөтмөлөрүнүн негизинде иштешет. Садр Анжуман Ахмадия же Борбордук Ахмадия Консулу а дегенде 1906-жылы Мырза Гулам Ахмад тарабынан негизделген, бүгүнкү күндө ал Индия, Пакистан жана Бангладеште Жамаат ишмердүүлүктөрүн уюштурууга жоопкер; ошондой эле экинчи халифа тарабынан түзүлгөн Анжуман Тахрик-э-Жадид же Жаңы Долбоор Консулу Индия Суб-континентинен башка дүйнөдөгү миссиялар үчүн жоопкер. Ар бир консулдук дагы башка бөлүмдөргө бөлүнөт, мисалга, Финансылык маселелер бөлүмү, Басма сөз бөлүмү, Билим берүү бөлүмү, тышкы иштер бөлүмү, жана чет өлкөлүк миссиялар бөлүмү ж.б.<ref>[http://www.alislam.org/books/ahmadiyyat/WelcomeBook2ndEd.pdf «Ахмадият – Чыныгы Исламга Кош келиңиздер» (ПДФ). Эл аралык Ислам Басмасы.324-342-бет.]</ref> Аягында сөз кылынган Бөлүмдүн көзөмөлдүгү астында Жамаат 15,000ден ашуун мечиттерди, 500дөн ашык мектептерди, 30дан ашуун бейтапканаларды курган жана Курани каримди 70тен ашык тилдерге которгон.<ref>[http://www.ahmadiyya.us/lajna/TEHRIKE-JADID-Scheme.pdf «Тахрик-э-Жадид Долбоору» (ПДФ).]</ref> Анжуман Вакф-э-Жадид же Жаңы Арноолор Консулу дагы экинчи халифа тарабынан негизделген, ал жер жүзүндөгү айыл жерлеринде жамааттар үчүн диний мугалимдерди тарбиялап-жетиштирүүгө жоопкер. == БАШКАРУУ МЕКЕМЕЛЕРИ == [[Файл:Jamia Ahmadiyya, Rabwah.JPG|left|thumb|Пакистандагы Рабвах шаарында Ахмадия Университетинин имаараты.]] Ахмадия Мусулман Жамаатынын бардык диний институттарынын арасында Жамия ал-Ахмадия, кээде айрыкча айырмаланып Теология жана Тилдердин Ахмадия Университети деп да которулат. Ал кандайдыр бир Исламий медресе жана билим берүүчү институт болуп, Африка, Азия, Европа жана Түндүк Америкада бир канча тармактары бар. 1906-жылы Мадраса Таалимул-Исламдын (кийичерээк Таалимул-Ислам Колледжи болгон) бөлүмү катары Мырза Гулам Ахмад тарабынан негизделген, ал Ислам динин үйрөтүү жана миссионерлерди тарбиялоо үчүн Ахмадия Мусулман Жамаатынын башкы борбору. Бүтүрүүчүлөр Халифа тарабынан Жамааттын миссионерлери катары дайындалышат.<ref>{{Cite web |title=«Уюштуруучулук структура». |url=http://whyahmadi.org/4_4.html |access-date=2015-09-14 |archive-date=2014-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141128120618/http://www.whyahmadi.org/4_4.html |dead-url=yes |accessdate=2015-09-14 |archivedate=2014-11-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141128120618/http://www.whyahmadi.org/4_4.html }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.whyahmadi.org/4_4.html |accessdate=2021-08-11 |archivedate=2014-08-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140817122231/http://www.whyahmadi.org/4_4.html }}</ref> (Көбүнчө Мураббий, Имам, же Мавлана, же фикх илиминин адиси болуп, Жамааттын Казылары же Муфтийлери деп аталышат. Жамияны бүтүргөндөрдүн кээ бирлери Исламий тарыхчылар дагы болушкан. 2008-жылга чейин аталган Университетти бүтүргөн 1300дөн ашуун адамдар жер жүзүндө миссионерлер катары кызмат кылышууда.<ref>[http://www.ahmadiyya.us/lajna/TEHRIKE-JADID-Scheme.pdf «Тахрик-э-Жадид Долбоору» (ПДФ).]</ref> == ЖАРДАМЧЫ УЮМДАР == Ахмадия Мусулман Жамаатында беш тармактуу уюмдар бар. Ар бир уюм өзүнүн мүчөлөрүнүн руханий жана адеп-ахлактык таалим-тарбиясына жооп берет. Лажна Има'иллах бардык уюмдардын эң көлөмдүүсү, жана 15 жаштан өйдө кыз-аялдардан турат; Мажлис Худдаамул-Ахмадия 15 жашынан 40 жашына чейинки жаштардан турат; Мажлис Ансаруллах 40 жашынан өйдө жашындагы эркек мүчөлөрүнөн турат; Насираатул-Ахмадия 7 жашынан 15 жашка чейинки кыздардан турат; Атфалул-Ахмадия 7 жашынан 15 жашка чейинки балдардан турат.<ref>{{Cite web |title=«Уюштуруучулук структура». |url=http://whyahmadi.org/4_4.html |access-date=2015-09-14 |archive-date=2014-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141128120618/http://www.whyahmadi.org/4_4.html |dead-url=yes |accessdate=2015-09-14 |archivedate=2014-11-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141128120618/http://www.whyahmadi.org/4_4.html }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.whyahmadi.org/4_4.html |accessdate=2021-08-11 |archivedate=2014-08-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140817122231/http://www.whyahmadi.org/4_4.html }}</ref> == АТАЛГАН ЖАМААТ == Эл аралык Ахмадия Мусулман Жамааты Улуттук Жамааттарга бөлүнөт, алардын ар бири Улуттук Борборго ээ. Ар бир Улуттук Жамааттар Аймактык Жамааттарга бөлүнөт, алар кайрадан Жергиликтүү Жамааттарга бөлүнөт.<ref>[https://books.google.ru/books?id=GbZJ2ZszYw8C&pg=PA198&dq=&hl=en&sa=X&ei=3Ez7U9OBGcXm7Ab2hoDYDQ&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Джейми С. Скотт. Канадалыктардын диндери. Торонто Университети Басмасы. 198-бет.]</ref> Көпчүлүк жайларда ар бир жергиликтүү Жамааттын өзүнүн мечити, борбору же даават үйү бар. Амир же Улуттук Президент Жамаатты борбордук мүчөлөрү аркылуу башкарат, Улуттук Амила же Улуттук Башкаруучулук Комитетке жетекчилик кылат, анын мүчөлөрү Улуттук Катчылар, мисалга, Башкы Катчы, Финансылык Катчы, Даават иштери боюнча Катчы, Тарбиялык иштер Катчысы, Билим берүү иштери боюнча Катчы, ж.б. Ушул эле тартиптүүлүк өзүнүн Президенти жана Башкаруу Комитети менен аймактык жана жергиликтүү деңгээлде кайталанат.<ref>{{Cite web |title=«Уюштуруучулук структура». |url=http://whyahmadi.org/4_4.html |access-date=2015-09-14 |archive-date=2014-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141128120618/http://www.whyahmadi.org/4_4.html |dead-url=yes |accessdate=2015-09-14 |archivedate=2014-11-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141128120618/http://www.whyahmadi.org/4_4.html }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.whyahmadi.org/4_4.html |accessdate=2021-08-11 |archivedate=2014-08-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140817122231/http://www.whyahmadi.org/4_4.html }}</ref><ref>[http://www.alislam.org/books/ahmadiyyat/WelcomeBook2ndEd.pdf «Ахмадият – Чыныгы Исламга Кош келиңиздер» (ПДФ). Эл аралык Ислам Басмасы.357-360-бет.]</ref> [[Файл:Flags at Jalsa Salana Germany 2009.jpg|thumb|220px|2009-жылы Германиядагы Жылдык Жыйында Ахмадия желеги менен бирге Германиянын желеги.]] == ЖЫЛДЫК АЗЕМДЕР == Ахмадий мусулмандары дагы майрамдай турган мусулмандардын Орозо айт жана Курман айт деген майрамдарынан башка Ахмадийлер белгилей турган бир топ аземдер бар, алар диний майрамдар деп саналбайт. Ошондой эле алар үчүн белгиленген күндөрдө аларды белгилөө парыз же зарыл да эмес. Жамааттын эң маанилүү диний аземи – бул Жалса Салана же Жылдык Жыйын, ал Жамаат мүчөлөрүнүн ортосунда диний билимди өнүктүрүү, гармония, достук жана биримдик-ынтымакты өстүрүү максатында өткөрүлүүчү Жамааттын расмий түрдөгү жылдык чогулушу.<ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/04/AR2005090401432.html «Биримдик жана Тынчтык антын жаңылатуу». Вашингтон Пост. 5-сентябрь, 2005-жыл.]</ref> «Пайгамбардын өмүр баяны күнү», «Убада Кылынган Мессия күнү», «Убада Кылынган Реформатор күнү» жана «Хилаафат күнү» өңдүү башка аземдер дагы бар. == КУУГУНТУКТАР == Расмий Ахмадий веб-сайты мүчөлөрүнүн саны он миллиондон көп экенин билдирет, бирок Ахмадийлердин саны ар кандай, 10 миллиондон 20 миллионго чейин айтылат.<ref>[https://books.google.ru/books?id=yi8ONIe1fv4C&pg=PA8&hl=en&sa=X&ei=-jgWU83CCIOZyAPJjoDYCQ&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Ишенимге каршы чыгуу. «Хьюман райтс вотч» Июнь 2005. 8-бет. «20 миллионго жакын экенин болжолдойт» - Ларри Деврийз , Дон Бейкер, жана Дэн Овермайер. Британиялык Колумбиядагы Азиялык Диндер. Колумбия Университетинин басмасы. «Учурда аталган Жамааттын 15 миллионго жакын мүчөлөрү жер жүзүнө жайылган». - Хуан Эдуардо Кампо. Ислам энциклопедиясы. 24-бет. «Ахмадия жамаатынын мүчөлөрүнүн бардыгы 2001-жылы 10 миллиондон көбүрөөк деп болжолдолгон» - «Ахмадия мусулмандары». pbs.org]</ref> Ахмадийлер Курани каримдин активдүү котормочулары жана ишенимдерди өзгөртүүчү адамдар; дүйнөдөгү бир канча аймактарда адамдарды Исламга өткөзүшүп жана биринчи жолу Ислам дини Ахмадийлер аркылуу таанылат. Ошентсе да, көптөгөн мусулман өлкөлөрдө Ахмадийлер Муртад жана каапыр деп эсептелинип, куугунтукталышып жана көбүнчө системалык зулумдуктарга кабылышат. == БАНГЛАДЕШ == Бангладеште фундаменталдык мусулман тайпалары Ахмадийлерди «расмий» түрдө каапыр деп токтом чыгарууну талап кылышкан. Ахмадийлер куугунтуктоого алынган топко айланып, аларга каршылык жана зуулумдук аракеттер кылынууда.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4556318.stm «Бир агымга каршы зордук-зомбулук митинги». Би-Би-Си Жаңылыктары.]</ref> Эл аралык адам укуктары уюмунун маалыматынын негизинде, аларды ээрчигендер «үй камагына» алынышып жана бир канчасы өлтүрүлгөн. 2003-жылдын аягында Мавлана Мухаммад Хусайн Мумтазий башчы болгон бир нече чоң зулумдук марштарында Ахмадия мечитин тартып алууга буюрган. 2004-жылы Ахмадиянын бардык адабияттарына тыюу салынган.<ref>[https://www.amnesty.org/en/library/index/engasa130052004/ Бангладеш: Ахмадия Жамааты – алардын укуктары корголууга тийиш. Эмнести Интернэшнл.]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ИНДИЯ == Индияда Ахмадийлердин олуттуу саны бар.<ref>[http://www.refworld.org/cgi-bin/texis/vtx/rwmain?page=topic&tocid=464db4f52&toid=47f237db2&docid=3ae6ad202c&skip=0 «Индияда Ахмадийлердин саны». Канаданын Иммиграция жана Качкындар боюнча Совети. 1-ноябрь, 1991-жыл.]</ref> Ахмадийлердин көбү Керала, Ражистан, Одиша, Харияна, Бихар, Делхи, Уттар Прадеште жашашат, ал эми аз гана Пенжаб облусуна караштуу Кадиян деген аймакта турушат. Индиянын мыйзамы боюнча, Ахмадийлер мусулман болуп саналат. Шихабуддин Имбичи Коя Тангал менен К.П. Ахаммед Коя ортосундагы № А.И.Р. 1971 КЭР 206 соттошуусу боюнча 1970-жылдын 8-декабрында Кераланын облустук Сот Ахмадийлердин мыйзамдуу түрдө мусулман экендиги деген тарыхый өкүмдү угузган.<ref>[http://www.thedailystar.net/law/2004/03/03/index.htm Хокуе Ридванул (21-март, 2004-жыл). «Диний эркиндик деген укук жана Ахмадийлердин ахвалы». The Daily Star.]</ref> Ал соттошууда сот мындай деп чечим чыгарган: Ахмадийлер мусулман болуп саналат жана башка мусулман агымдары аларга Муртад деп фатва чыгарууга болбойт, анткени алар Ислам тиректеринин негизги эки ишенимине ишенишет: Алладан башка сыйынууга татыктуу эч ким жок жана Мухаммад Алланын кулу жана элчиси.<ref>[http://indiankanoon.org/doc/1400223/ «1970-жылдын 8-декабрында Шихабуддин Имбичи Коя Тхангал менен К.П. Ахаммед Коянын ортосундагы соттошуу». Эки маанилүү сыноодо Ахмадийлер жөнүндөгү шек-күмөндөрдү кетирүү үчүн чыгарылган чечимде ар кандай тексттер мисал катары келтирилген «Алладан башка сыйынууга татыктуу эч ким жок... жана Мухаммад Алланын кулу жана Элчиси».]</ref> Ошондуктан, Индияда Ахмадийлердин диний ишмердүүлүктөрүнө кандайдыр бир мыйзамдык тоскоолдуктар жок, ошондой эле Ахмадийлер өздөрүнүн динине амал кылууга көз карандысыз жана өздөрүн мусулман деп айтышат.<ref>[http://www.thedailystar.net/law/2004/03/03/index.htm Хокуе Ридванул (21-март, 2004-жыл). «Диний эркиндик деген укук жана Ахмадийлердин ахвалы». The Daily Star.]</ref> Ошентсе да, Индияда Ахмадийлерге каршы башка агымдардагы мусулмандар тарабынан кээ бир адилетсиздиктер кылынат. Айрыкча, Индиянын Ислам Университети жана Дарул-Улуум Диёбанд Ахмадийлерге каапыр деген фатва чыгарышкан.<ref>{{Cite web |title=Дарул Улуум Диёбанддын Ахмадийлерге каршы фатвасы. |url=http://darulifta-deoband.org/showuserview.do?function=answerView&all=en&id=519 |access-date=2015-09-14 |archive-date=2015-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905230656/http://darulifta-deoband.org/showuserview.do?function=answerView&all=en&id=519 |dead-url=yes |accessdate=2015-09-14 |archivedate=2015-09-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150905230656/http://darulifta-deoband.org/showuserview.do?function=answerView&all=en&id=519 }}</ref> Ахмадийлерге башка агымдардын жетекчилери тарабынан Бүткүл Индия Мусулмандарынын Жеке Мыйзам Комитетине катышууга уруксаты жок, ал мусулман диний жетекчилерден турган кандайдыр бир көз карандысыз башкарма жана Индия өкмөтү аны Индия мусулмандарынын өкүчүлүгү катары эсептейт.<ref>[http://www.dawn.com/news/965384/religious-violence-hastens-india-s-leap-into-d Наквий, Жавид (1-сентябрь, 2008-жыл). «Диний зордук-зомбулук Индияны чуңкур келесоолукка тездетти». Dawn.]</ref> 2012-жылдын февраль айында Андра Прадештеги Вакф Комитети мурун болуп көрбөгөн кээ бир чечимдерди чыгарып, казыларга Ахмадия Жамааттынын мүчөлөрүнүн никесин кыйбагыла деп айткан.<ref>[http://www.siasat.com/?by_user=94.180.163.199&ref_url=/news/don%E2%80%99t-perform-nikaah-qadiyanis-ap-wakf-board-qazis Адептүүлүк: Эки Алкак (20-февраль, 2012-жыл). «Кадиянийлердин никесин кыйбагыла: АП Вакф борд Казыларга». Сиясат Урду Дейли, Хайдарабад.]</ref> == ИНДОНЕЗИЯ == Ахмадия Индонезия эгемендүүлүктү алгандан мурун эле ал жерде бар. Ошентсе да, Ахмадиянын Индонезияда кандайдыр бир диний азчылык катары талаштуу экендиги 2000-жылы муслуман фундаментализминин өсүшү менен күч алган. 2008-жылы өтө көп мусулмандар Индонезияда Ахмадия Кыймылына каршы акцияларга чыгышкан. Чоң демонстрациялар аркылуу ушул диний эскичилер (консервативдер) өкмөткө басым кылып Индонезиядагы Ахмадия Жамаатын көзөмөлдөөгө жана кугунтуктоого умтулушкан. Индонезиядагы калайык-калктын көз карашы Ахмадияга кандай мамиле кылуу керектиги жөнүндө эки башка ой-пикирди жаратты: Индонезиядагы көпчүлүк мусулмандар мындай деп суранышты: Ахмадия Исламдын Мухаммад Алланын акыркы пайгамбары деген негизге ишенимин четке каккандыгы үчүн бүтүндөй тыюу салынсын; Ахмадийлер өздөрүнүн дини катары Исламды колдонбоолору керек, Индонезияда алар үчүн диний эркиндик болуусун кааласа, анда алар өздөрүнүн таанымал динин кармоолору керек. Ахмадийлер менен кошо кээ бир азчылыктар жана бир топ бейөкмөт уюмдардын пикиринче, Ахмадийлер өз ишенимдерине жараша амал кылууга эркин болушу керек жана мыйзамда берилген динди тутуу эркиндиги деген укукту пайдаланып, Исламдын туу астында өздөрүн каалагандай чакыруусу мүмкүн. 2008-жылы Ахмадия мүчөлөрүнө «башкаларга даават кылуу» укугун чектөөгө бир мыйзам чыгарылды.<ref>{{Cite web |title=«Индонезия Ахмадийлердин ишмердүүлүктөрүнө тыюу салды». Азия Жаңылыктары.И.Т. 6-сентябрь, 2008-жыл. |url=http://www.asianews.it/index.php?l=en&art=12466&size=A |accessdate=2015-09-14 |archivedate=2009-07-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090724170308/http://new.asianews.it/index.php?l=en&art=12466 }}</ref> Бир Ахмадия мечити өртөтүлдү.<ref>[http://www.youtube.com/watch?hl=en-GB&v=YIGJhKLhpE4&gl=GB Ахмадияга каршылаш молдо Ахмадия мечиттерине от койду – Индонезия. Ал-Жазийра.]</ref> Адам укуктары боюнча уюмдар диний эркиндикке коюлган ушул чектөөлөрдү сындашкан. 2011-жылдын 6-февралында Бантен облусуна караштуу Пандегланг деген жерде кээ бир Ахмадия мүчөлөрү өлтүрүлгөн.<ref>{{Cite web |title=«Айылдыктар менен Ахмадияны ээрчигендердин ортосундагы чыр-чатакта алты адам мерт болду. Жакарта Пост. 6-февраль, 2011-жыл. |url=http://www.thejakartapost.com/news/2011/02/06/six-killed-clash-between-villagers-and-ahmadiyah-followers.html |access-date=2015-09-14 |archive-date=2011-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110827070711/http://www.thejakartapost.com/news/2011/02/06/six-killed-clash-between-villagers-and-ahmadiyah-followers.html |dead-url=yes |accessdate=2015-09-14 |archivedate=2011-08-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110827070711/http://www.thejakartapost.com/news/2011/02/06/six-killed-clash-between-villagers-and-ahmadiyah-followers.html }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.thejakartapost.com/news/2011/02/06/six-killed-clash-between-villagers-and-ahmadiyah-followers.html |accessdate=2015-09-14 |archivedate=2011-08-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110827070711/http://www.thejakartapost.com/news/2011/02/06/six-killed-clash-between-villagers-and-ahmadiyah-followers.html }}</ref> Акыркы бир канча жылдарда дин эркиндигине жасалуучу чабуулдар күчөп кетти, анын ичинде физикалык түрдө чабуулдар жасалды, айрым тайпаларга ибадат кылууга тыюу салынды, жана алардын мечиттерине от коюлду. Демократия жана Тынчтык Институту Сетаранын маалыматтары боюнча 2008, 2009 жана 2010-жылдары 17, 18 жана 64 окуялары болгон.<ref>[http://www.theguardian.com/commentisfree/belief/2011/feb/18/indonesia-pluralism-persecution-ahmadiyah Джиллиан Терзис (18-февраля 2011-жыл). «Индонезия эми плюрализм үчүн кандайдыр бир кулактандыруу бала эмес». The Guardian.]</ref> Ушул күн бардык диндерге көрсөтүлгөн кысымдарды камтыганына карабай, учурда Ахмадийлерге каршы көрсөтүлгөн кысымдар өтө маанилүү жана коркунучтуу, андан кийин христиандар жана өздөрүнүн «таза, чыныгы, фундаменталист мусулмандар» экенин билдирүүчү башка мусулман агымдар дагы кысымга алынышкан. 2011-жылы аталган агым Индонезияда бүтүндөй «тыйылсын» деген кеңири жайылган чакырууларга кабылган.<ref>[http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-13155924 МкГеоун Кейт. «Ахмадия деген мусулман агым Индонезияда чектөөлөргө дуушар болууда». Би-Би-Си. 21-апрель, 2011-жыл. (Видео)]</ref> 2011-жылдын 6-февралында жүздөгөн башка мусулмандар бир Ахмадий үйүн курчоого алышып, үч адамды сабап өлтүрүшкөн. Таяктар менен сабап өлтүрүлгөн адамдардын жылаңач сөөктөрү жана ал окуяны полиция кызматкерлери карап тургандыгы интернетке жүктөлгөн жана кийинчерээк эл аралык медиадан көрсөтүлгөн.<ref>{{Cite web |title=Аллард, Том. Зордук-зомбулук тобунун чыр-чатагы өлүм менен аяктаган соң соттошуу башталды. The Sydney Morning Herald. 27-апрель, 2011-жыл. |url=http://www.smh.com.au/world/trial-begins-after-shocking-mob-violence-ends-in-slaying-20110426-1dv37.html |accessdate=2015-09-14 |archivedate=2014-07-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140703125113/http://www.smh.com.au/world/trial-begins-after-shocking-mob-violence-ends-in-slaying-20110426-1dv37.html }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.smh.com.au/world/trial-begins-after-shocking-mob-violence-ends-in-slaying-20110426-1dv37.html |accessdate=2015-09-14 |archivedate=2014-07-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140703125113/http://www.smh.com.au/world/trial-begins-after-shocking-mob-violence-ends-in-slaying-20110426-1dv37.html }}</ref> == ПАКИСТАН == [[Файл:Kalima erasing from Ahmadiyya-Mosque.JPG|thumb|right|Күбөлүк келимеси, Исламдын негизги тиреги жана аны Пакистандагы полиция кызматкери бир Ахмадий мечиттен өчүрүп жатат.]] Болжолу 2-5 миллионго жакын Ахмадий Пакистанда жашашат жана ал жер жүзүндө жашаган көпчүлүк Ахмадийлеридин үйү болуп саналат.<ref>Пакистандагы 1998-жылдагы каттоо боюнча 291,000 (0.2 пайыз) Ахмадий Пакистанда жашашат. Ал эми Ахмадия Мусулман Жамааты 1974-жылдан бери каттоого кошулбай калган, бул нерсе Пакистан расмий түрдө көрсөткөн сан туура эмес экенин далилдейт. Көз карандысыз уюмдар Пакистандагы Ахмадийлердин саны 2 миллиондон 5 миллиондун ортосунда болушун болжолдойт. Ошентсе да, көбүнчө 4 миллион деген сан айтылат. Каралсын: - 2 миллиондон көбүрөөк: Канаданын Иммиграция жана Качкындар боюнча Совети (2008-12-04). «Пакистан: Ахмадийлердин ахвалы, анын катарында мыйзамдык абалы жана саясий, окуу жана иштөө укуктары; коомчулуктун Ахмадийлерге мамилеси (2006-жылдын ноябры, 2008-жыл)». - 3 миллион: Адам Укуктары боюнча Эл аралык Фонду: Эл аралык Факты-Табуу Миссиясы. Ой-пикир эркиндиги жөнүндөгү Пакистандагы Уюм жана Ассамблея. Чыгыш 408/2, 2005-жылдын январы, С. 61 (ПДФ) - 3-4 миллион: Эл аралык Дин Эркиндиги боюнча Комиссия: АКШтагы Эл аралык Дин Эркиндиги боюнча Комиссиянын Жылдык Отчёту. 2005-жыл, С. 130 - 4,910,000: Джеймс Минахан: Ата мекени жок улуттардын Энциклопедиясы. Жер жүзүндөгү Этникалык жана улуттук топтор. Грийнвуд Басмасы. Вестпорт 2002-жыл. 52-бет - «Пакистан:Лахордогу Ахмадия Кыймылынын мүчөлөрүнүн Пакистандагы ахвалы».</ref> Бул Ахмадийлерди алар Мухаммад пайгамбардын акыркы пайгамбар экенине ишенишпейт деп расмий түрдө каапыр деп токтом чыгарган жападан-жалгыз өлкө; жана алардын дин эркиндиги бир катар жарлыктар, амалдар жана мыйзамдык кошумчалар аркылуу тартылып алынган. 1974-жылы Пакистандын парламенти Ахмадийлерди каапыр деп мыйзам чыгарган,<ref>{{Cite web |title=Хан, Навийда. «Бийликтин күнөөлөрү: Соода маркасы аркылуу руханий маселелерге кызмат кылуу». Сарай Рийдер 2005-жыл: Голые Деян. 184-бет. |url=http://anthropology.jhu.edu/sebin/i/d/Trespasses.pdf |access-date=2015-09-14 |archive-date=2013-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014182238/http://anthropology.jhu.edu/sebin/i/d/Trespasses.pdf |dead-url=yes |accessdate=2015-09-14 |archivedate=2013-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014182238/http://anthropology.jhu.edu/sebin/i/d/Trespasses.pdf }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://anthropology.jhu.edu/sebin/i/d/Trespasses.pdf |accessdate=2015-09-14 |archivedate=2013-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014182238/http://anthropology.jhu.edu/sebin/i/d/Trespasses.pdf }}</ref> өлкө баш мыйзамына мусулман сөзүнө «Мухаммад пайгамбардын акыркы пайгамбар экендигине ишенген адам мусулман» деген аныктама киргизилген.<ref>{{Cite web |title=«1974-жылы башмыйзамга кылынган (экинчи кошумча)» |url=http://www.pakistani.org/pakistan/constitution/amendments/2amendment.html |accessdate=2015-09-15 |archivedate=2001-08-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20010828025648/http://www.pakistani.org/pakistan/constitution/amendments/2amendment.html }}</ref> 1984-жылы Пакистандын аскердик өкүмдары Генерал Зыяул-Хак № 20 жарлыкты чыгарган.<ref>[http://www.alislam.org/urdu/pdf/Mahzarnama.pdf Парламентка сунушталган сунуштоону ушул жерден көрүүгө болот: Хан, Навийда. Махзарнама (ПДФ). Эл аралык Ислам Басмасы.]</ref><ref>{{Cite web |title=Хан, Навийда. «Бийликтин күнөөлөрү: Соода маркасы аркылуу руханий маселелерге кызмат кылуу». Сарай Рийдер 2005-жыл: Голые Деян. 178-бет. |url=http://anthropology.jhu.edu/sebin/i/d/Trespasses.pdf |access-date=2015-09-14 |archive-date=2013-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014182238/http://anthropology.jhu.edu/sebin/i/d/Trespasses.pdf |dead-url=yes |accessdate=2015-09-14 |archivedate=2013-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014182238/http://anthropology.jhu.edu/sebin/i/d/Trespasses.pdf }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://anthropology.jhu.edu/sebin/i/d/Trespasses.pdf |accessdate=2015-09-14 |archivedate=2013-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014182238/http://anthropology.jhu.edu/sebin/i/d/Trespasses.pdf }}</ref> «Исламга каршы ишмердүүлүктөрдү» токтотуу үчүн чыккан жарлык Ахмадийлерди өздөрүн мусулман деп айтуудан же «өзүн мусулман катары» көрсөтүүдөн тыюу салды. Мунун мааниси, аларга элдин алдында өз исламдык ишенимин колдонууга же өз ибадат жайларын мечит деп айтууга тыюу салынды.<ref>Хайнер Билефельдт: «Адам Укуктары маселесинде мусулмандардын үндөрү». Чейректик адам укуктары, 1995-жыл 17-том 4-сан 587-бет.</ref> Ахмадийлерге Пакистанда мыйзамдын негизинде Ахмадий болбогон мечиттерде же элдик намазканаларда, азан чакыруу, адамдарга Ассаламу алайкум деп айтуу, элдин алдында Куран окууга, адамдарга даават кылууга, аларды Ахмадий кылууга же өздөрүнүн диний материалдарын даярдоого, бастырууга жана жайылтууга тыюу салынды. Ушул амалдарды кылганы үчүн 3 жылга эркинен ажыратылат. Паспорт же Улуттуук ID картаны алуу үчүн арыз берилгенде, ар бир пакистандыктан Мырза Гулам Ахмадды жалганчы пайгамбар жана бардык Ахмадийлерди каапыр деп ант берүү талап кылынат.<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Mohammed_Hanif Ханиф, Мухаммад (16-июнь, 2010-жыл) «Эмнеге Пакистандагы Ахмадия Жамааты расмаий түрдө жек көрүлөт?» Би-Би-Си Жаңылыктары.]</ref> Теориялык физика боюнча Нобел сыйлыгын уткан Абдус Салам Ахмадий болгондуктан анын мүрзөсүнө коюлган таштан «мусулман» деген сөз өчүрүлүп салган.<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Mohammed_Hanif Ханиф, Мухаммад (16-июнь, 2010-жыл) «Эмнеге Пакистандагы Ахмадия Жамааты расмаий түрдө жек көрүлөт?» Би-Би-Си Жаңылыктары.]</ref> Мыйзам жана Башмыйзамга Пакистандагы Ахмадийлер жөнүндөгү киргизилген кошумчалар күчүнө киргенде өлкөнүн ар кайсы аймактарынан Ахмадийлердин үзгүлтүксүз кысымга алынып жатканы жана жек көрүүгө дуушар болгон кабарлар келе баштады. Ахмадийлер ар кандай диний тайпалар баш болгон бир топ чабуулдарга кабылышкан.<ref>[http://harvardhrj.com/ Ахмадия Жамаатынын Пакистанда кысымдарга дуушар болгондугу: Эл аралык мыйзам жана Эл аралык алака-байланыштардын негизинде бир анализ. Адам Укуктары боюнча Гарвард Журналы, 16-том сентябрь 2003. «Пакистанда бир агымга жасалган чабуулда сегиз адам өлдү». Би-Би-Си Жаңылыктары. «Пакистанда бир агымдын кеңселерине кулпу салынды». Би-Би-Си Жаңылыктары.]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Пакистандагы ар кандай мусулман агымдарга караштуу бардык диний окуу жайларында жана медреселерде айрыкча Ахмадия ишенимдерин жокко чыгаруу максатында зарыл окуу материалы окутула баштады.<ref>{{Cite web |title=Тарик Рахман: Чоочун дүйнөлөрдүн тургундары. Т Рахман – Заманбап Түштүк Азия, 2004. Пакистандагы Окуу Системасына бир обзор. 15-бет. |url=http://sites.uoit.ca/student_accessibility/index.php?utm_source=redirect&utm_medium=web&utm_campaign=sas%2FArticles%2FDAW.pdf |access-date=2021-08-23 |archive-date=2015-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150704090043/http://sites.uoit.ca/student_accessibility/index.php?utm_source=redirect&utm_medium=web&utm_campaign=sas%2FArticles%2FDAW.pdf |dead-url=yes |accessdate=2021-08-23 |archivedate=2015-07-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150704090043/http://sites.uoit.ca/student_accessibility/index.php?utm_source=redirect&utm_medium=web&utm_campaign=sas%2FArticles%2FDAW.pdf }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://sites.uoit.ca/student_accessibility/index.php?utm_source=redirect&utm_medium=web&utm_campaign=sas%2FArticles%2FDAW.pdf |accessdate=2021-08-23 |archivedate=2015-07-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150704090043/http://sites.uoit.ca/student_accessibility/index.php?utm_source=redirect&utm_medium=web&utm_campaign=sas%2FArticles%2FDAW.pdf }}</ref> Пакистанда 2005-жылы өткөрүлгөн «сурамжылоо» боюнча, Пакистандагы бейөкмөт мектептердеги окуучулар өлкөлдөгү диний сабырдуулук жөнүндө өз ой-пикирлерин билдиришти. Жүргүзүлгөн изилдөөдө топтолгон маалымааттар боюнча, а түгүл Пакистандын кат-сабаттуу класстарынын арасында дагы эң аз укукка ээ адамдар болуп Ахмадийлер эсептелинет экен. Ушул эле изилдөөдө, ошол мыкты даражадагы мектептердеги мугалимдер өздөрүнүн окуучуларына караганда Ахмадийлерге карата дагы азыраак даражадагы сабырдуулукту көрсөтүштү. Пакистандагы Пенжаб облусунда жайгашкан ошондой мектептер, университеттер жана мугалимдер тарабынан Ахмадийлер куугунтукталган. Куугунтуктоолор ар түрдүү социалдык бойкот, кубалоо, коркутуу жана саны көпчүлүк агымдардагы экстремист студенттер, мугалимдер жана ректорлор тарабынан Ахмадий студенттерге каршы чыгарылган зуулумдуктарды түзөт.<ref>[http://www.dawn.com/news/669566/ahmadis-the-lightning-rod-that-attracts-the-most-hatred «Ахмадийлер: жарыктыктын таягы эң жаман жек көрүүнү тартып алат». Dawn. 28-октябрь 2011-жыл)]</ref> 2010-жылдын 28-майында Ахмадийлерге каршы өтө эле кайгылуу жана кырсыктуу окуя болуп, бир диний экстремист уюмунун (Пенжабдагы Талибан Кыймылы) бир канча мүчөлөрү Лахордогу эки Ахмадий мечитине кирип, ок ачышып, андан кийин алардын үчөөсү өздөрүн жардырып жиберишкен. Ал чабуулдардын айынан жалпысынан 86 адам каза болуп, 100дөн ашуун адам жарадар болушкан.<ref>{{Cite web |title=«Аныктык – Лахордогу чабуулдарда 86 Ахмадий мерт болду». Жамааттын расмий сайты. 12-июнь, 2010-жыл. |url=http://www.alislam.org/egazette/press-release/clarification-86-ahmadis-died-in-the-lahore-attacks/ |accessdate=2015-09-14 |archivedate=2016-05-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160503074303/http://www.alislam.org/egazette/press-release/clarification-86-ahmadis-died-in-the-lahore-attacks/ }}</ref> Жамаат мүчөлөрү жума намазын аткарганы мечиттерде чогулушкан.<ref>[http://www.bbc.com/news/10181380 «Пакистандагы мечиттерге жасалган чабуулдардан бир топ адамдар жок болду» Би-Би-Си Жаңылыктары. 28-май, 2010-жыл.]</ref> Ал чабуулдарга жооп кылып Пакистандагы саны азчылык уюмдарынын министри Шахбаз Бхатти Ахмадия Жамаатын көрүп кетти. == ПЛЕСТИНАДАГЫ АЙМАКТАР == Плестинадагы аймактарда Ахмадийлер кысымдарга алынышууда.<ref>http://www.israeltoday.co.il/def{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == САУД АРАБИЯСЫ == Ахмадийлер Сауд Арабиясында үзгүлтүксүз кысымдарга алынышууда.<ref>[http://www.thepersecution.org/press/08/sp080324.html «Сауд Арабиясында Ахмадийлердин кысымдарга дуушар болгондугу». Persecution.org.]</ref> 2007-жылдын 24-январында Human Right Watch деген уюм Сауд Арабиясынын падышасы Шах Абдуллага ачык катты жолдоп, Сауд Арабияда Ахмадия ишенимдерине каршы диний кысымдарды токтотууну суранышкан. 2006-жылдын ноябрында жана 2007-жылдын февралында эки кат жолдонуп, Сауд Арабиясынын бийлигине сын-пикир айтуучулардын Сауда Арабиясына сапар тартуусуна коюлган чектөөлөрү алынып салуусу суралган.<ref>[https://www.hrw.org/news/2007/02/08/letter-king-abdullah «Шах Абдуллага кат». ХРВ. 8-февраль, 2007-жыл.]</ref> Human Right Watch ошол каттарга кандайдыр бир жооп кайтарылганын же кайтарылбаганын билдире элек. Сауд Арабиясынын диний мыйзамы боюнча, Ахмадийлер башка мусулман эместер менен чогуу Меккеге барууга чектелишкен, бул нерсе алардын милдетүү ибадат болуп эсептелинген ажылык зыяратын аткаруу мүмкүнчүлүгүнө чектөө салган. == Тектеш макалалар == * [[Хакийм Нуруддин]] * [[Мырза Насир Ахмад]] * [[Мырза Тахир Ахмад]] == Адабияттар == {{примечания|2}} == Шилтмелер == * [http://www.alislam.org Ахмадия Мусулман Жамаатынын расмий веб-сайты.] * [http://www.alislam.org/introduction/Islam-Ahmadiyyat.html Ислам Ахмадия – [[Ыйман]]дын кайрадан жандалуусу.] * [http://www.persecutionofahmadis.org/ Ахмадийлердин кысымга алынуусу.] * [http://www.ahmadiyya-islam.org/kg/ Ахмадия Мусулман Жамаатынын кыргызча расмий веб-сайты.] [[Категория:Ислам]] [[Категория:Ахмадия| ]] 6mqiv7nyuozd36xuhdwh82n4obb9f2i 0 65635 649987 585252 2026-07-19T10:26:28Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 649987 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = муниципалитет |кыргызча аталышы = Гизен |расмий аталышы = Giesen |сурөтү = |баш ийгени = |өлкө = Германия |герб = DEU Giesen COA.svg |желек = |гербдин сүрөттөлүшү = |желектин сүрөттөлүшү = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_dir=N |lat_deg=52 |lat_min=12 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=53 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |чек аранын түрү = |таблицадагы чек ара = |өлкөнүн картасынын өлчөмү = |облус картасынын өлчөмү = |район картасынын өлчөмү = |облус түрү = Германия жерлери{{!}}Жер |облус = Төмөнкү Саксония |таблицадагы облус = Төмөнкү Саксония |район түрү = Германиянын райондору{{!}}Район |район = Хильдесхайм |таблицадагы район = Хильдесхайм (район){{!}}Хильдесхайм |коомдун түрү = |коом = |таблицадагы коом = |ички бөлүнүшү = 5 ички район |башчысынын түрү = |башчысы = Андреас Люкке |негизделген күнү = |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |статустун берилиши = |аймагы = 33,9 |бийиктиктин түрү = |ОЖ борборунун бийиктиги = 70-100 |климаты = |расмий тили = |калкы = 9794 |элди каттоо жылы = 2010 |жыштыгы = |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = +1 |DST = бар |телефон коду = 05121, 05066 |почта индекси = 31180 |почта индекстери = |автоунаа коду = HI |идентификатордун түрү = Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду{{!}}Расмий коду |цифралык идентификатор = 03 2 54 017 |Commons түрмөгүндө = Giesen |сайты = http://www.giesen.de/ |сайтынын тили = de }} '''Гизен''' ({{lang-de|Giesen}}) — [[Германия|Германия Федеративдик Республикасынын]] [[Төмөнкү Саксония|Төмөнкү Саксония жеринде]] жайгашкан [[муниципалитет]]. [[Хильдесхайм (район)|Хильдесхайм]] районуна кирет. Калкы — 9794 киши (31-декабрь, 2010-жыл).<ref>[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Болжолдуу Аянты — 33,9 км². Мамлекет ичинде бекитилген [[Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду|расмий коду]] — ''03 2 54 017''. Муниципалитеттин башчысы — Андреас Люкке. Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт. == Булактар == {{Булактар}} == Тышкы шилтемелер == * [http://www.giesen.de/ Расмий сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140208170315/http://www.giesen.de/ |date=2014-02-08 }} {{Төмөнкү Саксония райондору}} {{Германия:Хильдесхайм Район:Шаарлар}} {{LowerSaxony-geo-stub}} [[Категория:Төмөнкү Саксония шаарлары]] hvw2k9q5a212hau5abbev235izgd6xh 0 77562 649978 244394 2026-07-18T22:17:41Z ДолбоЯщер 20270 «[[Омейяддар династиясы]]» барагына багытталды 649978 wikitext text/x-wiki #REDiRECT [[Омейяддар династиясы]] g0gg0v3k6vod4n21nwghm8a712qv0tw 0 78068 649973 243946 2026-07-18T20:22:46Z ДолбоЯщер 20270 «[[Венгриядагы козголоң]]» барагына багытталды 649973 wikitext text/x-wiki #REDiRECT [[Венгриядагы козголоң]] g50kdrd4flnb92i9ytr3wqb8hmoq3ut 0 80400 649976 649605 2026-07-18T21:24:35Z ~2026-39009-27 48259 649976 wikitext text/x-wiki [[Image:LGBT Ensign of Pakistan.svg|thumb|Дүйнөнүн улуттук гей желектерине ылайык Пакистандын желегин кайра жасоо]] [[Image:Transgender Pakistani Pride Ensign.png|thumb|Пакистан үчүн трансгендерлердин укуктарынын желеги.]] [[Пакистан|Пакистанда]] гомосексуалдар жана бисексуалдар расмий бийлик тарабынан куугунтукка алынып, өлкөдө жашаган гетеросексуалдар жана трансгендерлер менен бирдей укукка ээ эмес. Пакистандын мыйзамдары бир жыныстуулардын сексуалдык аракеттерин кылмыш деп эсептейт. 1860-жылдагы өлкөнүн кылмыш-жаза кодекси, адегенде коомдук адеп-ахлакты жана тартипти коргоо шылтоосу менен британ колониялык администрациясы тарабынан иштелип чыккан, анда "содомия" үчүн түрмө түрүндөгү жаза жана ЛГБТ адамдардын укуктарына таасир этүүчү бир катар башка чектөөлөр каралган. Шарият мыйзамдарына ылайык, бир жыныстуу мамилелер үчүн жаза - өлүм. Бирок, Эл аралык гейлер жана лесбияндар ассоциациясынын маалыматы боюнча, бул чара Пакистандагы гомосексуалдар менен бисексуалдарга карата колдонулган белгилүү учурлар жок.<ref>''Aengus Carroll, Lucas Paoli Itaborahy.'' [https://ilga.org/downloads/2017/ILGA_State_Sponsored_Homophobia_2017_WEB.pdf State-Sponsored Homophobia: A World Survey of Laws: criminalisation, protection and recognition of same-sex love.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190423183404/https://ilga.org/downloads/2017/ILGA_State_Sponsored_Homophobia_2017_WEB.pdf |date=2019-04-23 }} ''International Lesbian, Gay, Bisexual, Trans and Intersex association'' (May 2015). Зиярат күнү: 03.01.2023</ref> Өлкөдө бир жыныстуу адамдардын сексуалдык аракеттери мыйзамсыз болгону менен, алар дайыма эле жоопко тартыла бербейт. Ошондой эле, гетеросексуалдык эркектерге да, аялдарга да таасир эткен ВИЧ инфекциясы Пакистандагы ЛГБТ адамдары үчүн негизги көйгөй бойдон калууда.<ref>''Bureau of Democracy, Human Rights and Labor.'' [https://web.archive.org/web/20170307090333/https://www.state.gov/documents/organization/265758.pdf Pakistan 2016 Human Rights Report.] Зиярат күнү: 03.01.2023</ref> Гомосексуалдарды жана бисексуалдарды дискриминациялоо жана куугунтуктоо жана анын натыйжасында Пакистандагы социалдык стигматизация диний ишмерлер тарабынан кубатталып, ЛГБТ адамдардын туруктуу мамилелерин кыйындатат.<ref>''Azhar, Mobeen''. BBC News – [https://web.archive.org/web/20190330151425/https://www.bbc.com/news/23811826 Gay Pakistan: Where sex is available and relationships are difficult], Bbc.co.uk (26 August 2013). <small>Зиярат күнү: 03.01.2023.</small></ref> Бирок Пакистандагы ЛГБТ адамдар өз мамилелерин жашырып, бир жыныстуу үй-бүлөлөрдү түзүшөт.<ref>Gays in Pakistan Move Cautiously to Gain Acceptance, ''The New York Times'' (3 November 2012). </ref> Бир жыныстуулардын өнөктөштүгү Карачи жана Лахор сыяктуу чоң шаарларда көбүрөөк кездешет. Ааламдашуу жана либералдаштыруу жана социалдык толеранттуулукту өнүктүрүү тенденцияларынын күчөшүнүн натыйжасында Пакистанда бир жыныстуу үй-бүлөлөрдүн саны бир нече жылдан бери өсүп келе жатат.<ref>''Walsh, Declan''. [https://www.theguardian.com/world/2006/mar/14/pakistan.gayrights Pakistani society looks other way as gay men party], London: The Guardian Newspaper (14 March 2006). <small>Зиярат күнү: 03.01.2023</small></ref> Ошондой эле гомосексуал жана бисексуал адамдарга толеранттуу мамиле жасаган жарандардын саны өсүүдө. Биринчиден, булар жакшы билим алып, көбүнчө чет элдик университеттерди бүтүргөндөр. Алардын сексуалдык ориентациялары өзүнүкүнөн айырмаланган достору менен баарлашууда эч кандай көйгөй жок.<ref>[https://www.nytimes.com/2012/11/04/world/asia/gays-in-pakistan-move-cautiously-to-gain-acceptance.html?pagewanted=all&_r=0 Gay Pakistanis, Still in Shadows, Seek Acceptance], ''The New York Times'' (3 November 2012). <small>Зиярат күнү: 03.01.2023.</small></ref> 2018-жылы Пакистандын парламенти Трансгендерлердин укуктарын коргоо мыйзамын кабыл алган. 2009-жылы өлкөнүн Жогорку Соту трансгендерлердин жарандык укуктарын жактап, соттун кийинки чечимдери бул укуктарды күчүндө калтырып, кеңейткен. Пакистанда сексуалдык ориентациянын негизинде басмырлоого же куугунтуктоого тыюу салган жарандык укуктар боюнча мыйзамдар жок. Учурдагы мыйзамдарга ылайык, өлкөдө бир жыныстуу никеге жана жарандык бирикмелерге жол берилбейт. == Булактар: == lribw6aswheyemqn55fz4pg1lhd50gu 0 87989 649972 258073 2026-07-18T19:46:27Z ДолбоЯщер 20270 «[[Фридерик Шопен]]» барагына багытталды 649972 wikitext text/x-wiki #REDiRECT [[Фридерик Шопен]] rrygeh004wdtbef6klc6qda4p63y3dk 0 126281 649970 403767 2026-07-18T18:01:42Z Kurgantepauz 43675 /* */ 649970 wikitext text/x-wiki {{ОЖ|статусу=айыл|жыштыгы=|башчысы=|негизделген күнү=|биринчи белгиленген=Каңды|мурунку аталышы=Калилин калхозу|статустун берилиши=|аймагы=|бийиктиктин түрү=|ОЖ борборунун бийиктиги=|климаты=|расмий тили=Өзбек тили|расмий тили2=Кыргыз тили|калкы=1500|элди каттоо жылы=2020|агломерация=|ички бөлүнүшү=|улуттук курамы=[[Кыргыз]] ,[[Өзбек]]|диний курамы=Ислам|этнохороним=|убакыт аралыгы=+5|DST=|телефон коду=+99874|почта индекси=170705|почта индекстери=|автоунаа коду=60|идентификатордун түрү=|цифралык идентификатор=|Commons түрмөгүндө=|сайты=https://www.instagram.com/qondi.uz?igsh=MXQ4aGg2c3QxNmRjOQ==|сайтынын тили=uz|башчысынын түрү=Айыл башчы|таблицадагы коом=|кыргызча аталышы=Каңды|lat_sec=|расмий аталышы=Канди, Qondi|сүрөт=|сүрөт ачыктамасы=|баш ийгени=|өлкө=Өзбекстан|герб=|желек=|гербдин сүрөттөлүшү=|желектин сүрөттөлүшү=|гербдин туурасы=|желектин туурасы=|lat_dir=|lat_min=|lon_dir=|коом=|lon_min=|lon_sec=|CoordAddon=|CoordScale=|өлкө картасынын өлчөмү=320|облус картасынын өлчөмү=320|район картасынын өлчөмү=320|облус түрү=|облус=Анжиян облусу|таблицадагы облус=Анжиян облусу|район түрү=|район=Коргонтөбө району|таблицадагы район=Коргонтөбө району|коомдун түрү=|СОАТЕ=}} '''Каңды''' — [[Өзбекстан|Өзбекстандын]] [[Анжиян облусу|Анжиян облусунун]] [[Коргонтөбө району|Коргонтөбө районундагы]] [[айыл]]. [[Дардак]] шаарча аймагына кирет. q8vgv8e0mgavnpobntmzk5vhc0w8w0q 0 134421 649982 645722 2026-07-19T06:36:33Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 649982 wikitext text/x-wiki {{Мамлекет |Негизделген = |Макамы = |Кыргызча аталышы = Вануату Республикасы |Расмий аталышы = {{lang-bi|Ripablik blong Vanuatu}}<br>{{lang-fr|République du Vanuatu}}<br>{{lang-en|Republic of Vanuatu}} |Мамлекеттик дини = |Герб = Coat of arms of Vanuatu.svg |Желек = Flag of Vanuatu.svg |Гимн аталышы = Yumi, Yumi, Yumi<br> |Аудио = United States Navy Band - Yumi, Yumi, Yumi.ogg |Урааны = Биз Кудайдын артында турабыз |Башкаруу формасы = [[парламенттик республика]] |Картада = Vanuatu in Oceania.svg | lat_dir = S | lat_deg = 16 | lat_min = 38 | lat_sec = 0 | lon_dir = E | lon_deg = 168 | lon_min = 1 | lon_sec = 0 | region = VU | CoordScale = |Тили = [[англис тили]], [[француз тили]] жана [[бислама тили]] |Эгемендүүлүк күнү = [[30-июль]] [[1980-жыл]] |Эгемендүүлүгүн алды = [[Франция|Франциядан]] жана [[Улуу Британия|Улуу Британиядан]] |Борбор шаары = [[Порт-Вила]] |Ири шаарлар = Порт-Вила, [[Люганвиль]] |Башчыларынын милдеттери = [[Президент]]<br>[[Премьер-министр]] |Башчылары = Никенике Вуробараву<br>Сато Килман |Аянты = 12,189 |Суу пайызы = |Аянты боюнча орду = 157-орун |Калкы = 335,908 |Калкы боюнча орду = 182-орун |Калкты каттоо жылы = 2023 |Калктын жыштыгы = 27,6 |ИДӨ (САМ) = 1,002 млрд | ИДӨнү эсептөө жылы (ППС) = 2023 | ИДӨ (САМ) боюнча = 187-орун | ИДӨнүн ар бир жанга = 3,001 | ИДӨнүн ар бир жанга боюнча = 160-орун | ИДӨ (номинал) = 1,064 млрд | ИДӨ (номинал) эсептөө жылы = 2023 | ИДӨ (номинал) боюнча = 175-орун | ИДӨ (номинал) ар бир жанга = 3,188 |Акча бирдиги = Вату (VUV) | АДӨИ = {{Төмөндөө}}0,607 | АДӨИ деңгээли = <span style="color:#fc0;">'''орточо'''</span> | АДӨИ боюнча орду = 142-орун |ЭОК = |Этнохороним = вануатулук, вануатулуктар |Домени = [[.vu]] |Телефон коду = 678 |Убакыт аралыгы = [[UTC+11:00|+11:00]] |Штрих коду = |Түшүнүктөр = <div class="center">[[commons:Vanuatu|'''Викиказынадагы медиафайлдар''']]</div> }} '''Вануату''' ({{lang-bi|Vanuatu}}, {{lang-fr|Vanuatu}}, {{lang-en|Vanuatu}}), расмий аталышы — '''Вануату Республикасы''' ({{lang-bi|Ripablik blong Vanuatu}}, {{lang-fr|République du Vanuatu}}, {{lang-en|Republic of Vanuatu}}) — [[Тынч океан|Тынч океанынын]] [[Меланезия]] аймагында жайгашкан мамлекет. Түндүгүнөн [[Соломон аралдары|Соломон аралдарынын]] суулары, батышынан [[Австралия|Австралиянын]] экономикалык аймагы, түштүк-батышынан [[Жаңы Каледония|Жаңы Каледониянын]] аймактык суулары, чыгышынан [[Фижи|Фижинин]] аймактык суулары менен чектешет. Жээк тилкесинин узундугу 2528 км. Вануату Республикасы [[Жаңы Гебрид аралдары|Жаңы Гебрид]] архипелагындагы 83 аралда жайгашкан. Жалпы аянты — 12,189 км², калкынын саны 335,908 — адам<ref name=":0">[https://www.worldometers.info/world-population/vanuatu-population/ Вануатунун калкы]{{ref-en}}</ref>. Борбору — [[Порт-Вила]] шаары. == Этимология == Бул аралдар [[Улуу Британия|Улуу Британиядан]] жана [[Франция|Франциядан]] [[1980-жыл|1980-жылы]] [[30-июль|30-июлда]] көз карандысыздыкка жетишкенден баштап, өлкөнүн азыркы аталышы Вануату (сөзмө-сөз которгондо «бул жер түбөлүктү» деген маанини билдирет) расмий колдонула баштаган<ref>[https://web.archive.org/web/20070831022544/http://rspas.anu.edu.au/pah/missionaryhistory/papers/prior.pdf Gospel and Culture in Vanuatu – An Experiment in Pacific Theology]</ref>. Көз карандысыздык алганга чейин, [[Жеймс Кук]]<ref name=":6">Tufala Gavman (Bresnihan, Brian J. and Keith Woodward). Reminisces from the Anglo-French Condominium of the New Hebrides. — Suva, Fiji: Institute of Pacific Studies, University of the South Pacific, 2002. — С. 17. — <nowiki>ISBN 982-02-0342-2</nowiki>. {{ref-en}}</ref> [[1774-жыл|1774-жылы]] [[Шотландия|Шотландиянын]] батышында жайгашкан Гебриддер аралдарынын урматтынан койгон «[[Жаңы Гебрид аралдары|Жаңы Гебриддер]]» деген аталыш колдонулуп келген<ref>Benjamin Morrell. [https://books.google.ru/books?id=g0AGAAAAMAAJ&printsec=titlepage&dq=A+Narrative+of+Four+Voyages+to+the+South+Sea,+North+and+South+Pacific+Ocean.&source=gbs_summary_r&cad=0#v=onepage&q=A%20Narrative%20of%20Four%20Voyages%20to%20the%20South%20Sea%2C%20North%20and%20South%20Pacific%20Ocean.&f=false A Narrative of Four Voyages to the South Sea, North and South Pacific Ocean]. — J. & J. Harper, 1832. — б. 375.{{ref-en}}</ref>. == Тарыхы == Вануатунун алгачкы тарыхы өтө начар изилденген. Археологиялык эстеликтерге таянсак бул аралдарда болжол менен 4000 жыл мурун адамдар жашаган. Табылган айрым чопо идиштер биздин заманга чейинки 1300-1100-жылдарга таандык. Палеогенетиктердин маалыматы боюнча, 5-6 миң жыл мурун [[Тайвань аралы|Тайванда]] пайда болгон лапита маданиятынын өкүлдөрү Вануатуга 3000 жылдай мурун барып отурукташкан<ref>[https://scientificrussia.ru/articles/dnk-rasskazyvaet-kak-chelovek-rasselyalsya-po-ostrovam-tihogo-okeana ДНК рассказывает, как человек расселялся по островам Тихого океана]{{ref-ru}}</ref>. == География == === Географиялык абалы === [[Меланезия|Меланезиядагы]] Вануату мамлекети түндүктөн түштүккө карай 1176 чакырымга созулган Y-формасындагы аралдардын тизмеги. Жакынкы мамлекеттер — [[Соломон аралдары]] - 170 км түндүгүндө, [[Жаңы Каледония]] - 230 км түштүк-батышында, [[Фижи]] - 800 км чыгышында жана [[Австралия]] - 1750 км батышында жайгашышкан. [[Файл:Satellite_image_of_Vanuatu_in_October_1998.jpg|left|thumb|247x247px|Вануатунун космостон тартылган сүрөтү.]] Кургактыктын аянты — 12,189 км². Архипелаг эл отурукташкан 14 ири жана 60 кичинекей, аралдардан турат. Жалпысынан Вануатунун курамына 83 арал кирет<ref name=":12">[https://www.state.gov/u-s-relations-with-vanuatu/ U.S. Relations With Vanuatu] ''(АКШнын Вануату менен мамилеси)''</ref>. Эң негизгиси аралдары — Эфате, Эспириту-Санто, Танна жана Малекула аралдары. Вануатунун эң чоң Эспириту-Санто аралында өлкөнүн эң бийик чекити болгон Табвемасана тоосу (1879 м) жайгашкан. Амбрим, Аоба жана Тонна аралдарында бийиктиги океан деңгээлинен 1000 метрен ашкан тоолор жайгашкан. Аралдардын көпчүлүк бөлүгү океандык плиталардын кыймылынын натыйжасында келип чыккан тоолуу рельефке ээ. Айрым аскалуу аралдар [[Кораллдар|коралл рифтери]] менен курчалган. Архипелагдын батышында тереңдиги 8000 метрге чейин жеткен океан астындагы чуңкурлары да бар. Вануатунун эң түндүккү аралы - Торрес аралдар тобундагы Хиу аралы, ал [[Соломон аралдары|Соломон аралдарына]] таандык Санта-Круз аралдарынан 150 чакырым түштүктө жайгашкан. Расмий түрдө өлкөнүн эң түштүккү аралы - Анейтюм аралы болуп саналат. Бирок Анейтюм аралынан түштүгүрөөк жайгашкан Матью жана Хантер аралдары [[Жаңы Каледония]] менен Вануатунун ортосунда талашта. === Геология === [[Файл:Mount_Yasur_eruption_2006,_Tanna_Island,_Vanuatu,_VAN_0516.jpg|left|thumb|250x250px|Ясур жанар тоосунун атылышы]] Геология жагынан Вануату аралдары жаш жана аймактагы литосфералык плиталардын кыймылынан келип чыккан [[Жанар тоо|жанар тоолордун]] активдүүлүгүнүн төрт негизги этабында пайда болгон<ref name=":2">{{Cite web |title=Вануатунун биологиялык ар түрдүүлүгү |url=http://www.biodiversity.com.vu/vans_biod.htm |accessdate=2011-08-21 |archivedate=2011-09-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110910155539/http://www.biodiversity.com.vu/vans_biod.htm }}</ref>. Курамы жактан [[Жаңы Гебрид аралдары|Жаңы Гебриддер]] аралдары жанар тоо тектеринен турат (энелик тектер, базальт, андезиттер жана акиташ). Вануату аралдары миоцен доорунда калыптана баштаган. Эспириту-Санто, Малекула жана Торрес аралдары болжол менен 22 миллион жыл мурун, Маэво жана Пентекост аралдары 4-10 миллион жыл мурун, бул архипелагдын курамына кирген башка аралдар болжол менен 2-3 миллион жыл мурун пайда болгон. Азыр аралдардагы жаңы аянттардын пайда болуу процесси уланууда: болжолдуу түрдө азыркы Вануату аянтынын 20% акыркы 200 миң жылдын ичинде пайда болгон<ref name=":2" />. Шеперд тобундагы Эпи жана Тонгоа аралдары мурда бир Куваэ аралы болгон. Бирок, [[1452-жыл|1452-жылы]] жанар тоонун атылышынан улам Куваэ аралы сүйрү формадагы 12x6 км болгон [[кальдира]] менен эки аралга бөлүнүп калган. Бул жанар тоонун атылышы, акыркы 10 миң жылдагы эң ири (атмосферага 35 км³ жанар тоо материалы ыргытылган) жанар тоо атылышы болуп, бир нече жылдар бою глобалдык климатка таасирин тийгизген<ref>Andrew Hoffmann. Looking to Epi: further consequences of the Kuwae eruption, Central Vanuatu, AD 1452 // Indo-Pacific Prehistory Association Bulletin : Сб. — Vanuatu Cultural and Historic Sites Survey (VCHSS), World Heritage Preparatory Assistance Project, Vanuatu Cultural Centre, PO Box 184, Port Vila, 2006. — № 26. — б. 65</ref>. [[Файл:Vanuatu_Tanna_Yasur.JPG|right|thumb|250x250px|Ясур жанар тоосунун алдындагы түздүк]] [[Жаңы Гебрид аралдары|Жаңы Гебрид]] аралдарынын пайда болуу тарыхын мындай деп кыскача сүрөттөөгө болот: алгач суу астындагы жанар тоолор өсүп олтуруп океандын бетине жеткен, кийин жанар тоолордун активдүүлүгү төмөндөп, жанар тоолордун четинде кораллдардын активдүү өсүшү башталган, литосфералык плиталардын кыймылы суу астындагы рифтердин көтөрүлүшүн шарттаган жана алар кургактыктын бир бөлүгү болуп калган, андан кийин аралдардын бети [[Эрозия|эрозияга]] учурап, аралдардын азыркы [[Рельеф|рельефи]] түзүлгөн<ref name=":3">Jeremy MacClancy. Beginnings // To kill a bird with two stones: a short history of Vanuatu. — Port Vila: Vanuatu Cultural Centre, 1980.</ref>. Азыркы учурда аралдар жылына 0,5 мм ылдамдык менен өсүүдө<ref name=":3" />. [[Файл:Вулкан Аоба.(Вануату).jpg|left|thumb|250x250px|Амбер аралындагы Манаро Войд жанар тоосу.]] Вануатунун аралдары [[Тынч океан|Тынч океанынын]] Австралия жана Тынч океан литосфералык плиталары чектешкен жанар тоо тилкесинде жайгашкан. Ушундан улам, аралдарда кыйратуучу күчкө сейрек жеткен жанар тоолордун атылышы жана [[жер титирөө]] көп болуп турат. Вануатудагы эң белгилүү активдүү жанар тоосу Танна аралында жайгашкан, бийиктиги 365 мге жеткен Ясур жанар тоосу. Бул жанар тоодон алыс эмес жерде бардык тарабынан лава жана жанар тоо күлү менен курчалган Сиви көлү жайгашкан. Ясур дүйнөдөгү туристтер үчүн эң жеткиликтүү активдүү вулкандардын бири болуп саналат<ref name=":4">[https://whc.unesco.org/pg_friendly_print.cfm?id=1970&cid=326& Вануатунун жанар тоолору]</ref>. Жергиликтүү тургундардын уламыштарына ылайык, жанар тоо рухтардын мекени болгондуктан ыйык жер деп саналат. Аоба аралындагы өчкөн Аоба жанар тоосунун бийиктиги 1500 метр жана анын үч кратеринде термалдык көлдөр жайгашкан, эң чоңу көлү - Манаро көлү<ref name=":4" />. Көптөгөн аралдарда жанар тоолук активдүүлүктүн жана акиташтын же күлдүн эрозиясынын натыйжасында пайда болгон жер астындагы үңкүрлөр бар. Белгилүү үңкүрлөрдүн бири - Эфате аралындагы Сивири үңкүрү<ref name=":5">[https://web.archive.org/web/20040821211443/http://www.vanuatutourism.com/vanuatu/export/sites/VTO/en/kids/geography.html Вануатунун географисы]{{ref-en}}</ref>. Вануатунун аралдарында белгилүү болгон ири минералдык кендер жок, бирок геологиялык чалгындоо иштери жүрүп жатат. Кору аз [[алтын]] жана [[марганец]] кендеринин бар экендигин чалгындоо иштеринен кийин аныкташкан<ref name=":5" />. === Климат === [[Файл:Vanuatu_Waterfall.jpg|left|thumb|267x267px|Эфате аралындагы Меле айылынын жанындагы шаркыратма]] [[Экватордук климат|Экватордук климатка]] жакын нымдуу тропикалык климат көпчүлүк Вануату аралдарына мүнөздүү. Бирок, тоолуу рельефтүү аралдарда бийиктикке жана шамалдын таасирине жараша климаттык айырмачылыктар бар<ref name=":1">[https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_5/b_fdi_06-07/07915.pdf Soils of the New Hebrides islands] ''(Жаңы Гебрид аралдарынын жер кыртышы)''</ref>. Аралдардын жапыз тоолорунун шамалсыз түштүк-чыгыш капталдарында экватордук климат (жаан-чачындын деңгээли 2500 ммден 4000 ммге чейин); ал эми тоолорунун шамалдуу түндүк-батыш капталдарында эки мезгилдүү тропикалык климат (жаан-чачындын деңгээли адатта 2000 ммден ашпайт) мүнөздүү. Түштүгүндөгү 500-600 м жана түндүгүндө 200-300 м бийиктиктеги аймактарында, бийик тоолуу аймактарга мүнөздүү нымдуу, тумандуу жана жылына жаан-чачындын деңгээли 5000 ммден ашкан климат үстөмдүрөк кылат<ref name=":1" />. Майдан октябрга чейин созулган кыш айларында [[Жаңы Гебрид аралдары|Жаңы Гебриддерде]] түштүк-чыгыштан соккон [[Бриз|бриздердин]] таасири астында күндүзү күнөстүү жана түндөрү салкын келет. Ноябрдан апрелге чейин тез-тез жана катуу нөшөрлөп жааган жамгырлардан улам аба абдан нымдуу. Жылдын ушул мезгилинде жогорку температура жана [[Циклон|циклондор]] тез-тез катталып турат. Түндүк аралдарында жаанчыл мезгилде жылдык орточо температура 30 °C, кургакчыл мезгилде 20 °C түзөт. Түштүк аралдарында жылдык орточо температура 29 °Cдан 17 °Cка чейин өзгөрүп турат. Вануатунун борбору болгон [[Порт-Вила]] шаарында жаан-чачындуу мезгилде нымдуулук 90% га чейин жетиши мүмкүн. Кургакчыл мезгилде нымдуулук болжол менен 70-74% тегерегинде. Бардык Вануату аралдарында жаан-чачындуу мезгил январдан мартка чейин созулат. Жылдын эң жаанчыл айы февраль (20 жаанчыл күн). Эң кургак айлар август жана сентябрь. Түндүк-чыгыш аралдарында жылдык орточо жаан-чачындын деңгээли болжол менен 4000 мм, түштүк аралдарында 2360 мм. Вануатунун түндүк-батышында жайгашкан [[Коралл деңизи|Коралл деңизинин]] үстүндө пайда болгон [[Циклон|циклондор]] аралга декабрь-март айларында жаан-чачынды алып келет. === Суу ресурстары (гидрология) === Аралдардын тропикте жайгашкандыгына байланыштуу, [[Жаңы Гебрид аралдары|Жаңы Гебриддерде]] дарыялардын саны өтө эле аз. Вануату көптөгөн аралдарында дарыялар таптакыр жок. Бирок, Эфате, Эспириту-Санто, Пентекост жана башка кээ бир аралдарынын ички аймактарынан башталган кичинекей агын суулар кездешет. Аралдардын топурагы жанар тоолук болгондугуна байланыштуу жамгыр суулары да жер үстүндө кармалбай жана бат эле жерге сиңип кетет<ref>[http://volcanolive.com/vanuatu62.html Вануатунун дарыялары]</ref>. === Топурак === Вануатунун топурагы негизинен жанар тоо тектеринен туруп курамында вулкандык күлдүн көп болушу менен мүнөздөлөт. Климаттык шарттарга жараша өлкөнүн топурагын үч негизги топко бөлсө болот: нымдуу климаттуу түштүк-чыгышында жайгашкан аралдарында ферраллит топурактары, кургак климаттуу түндүк-батышындагы аралдарында ферсиаллит топурактары жана бийик тоолуу аймактарында анд топурактары. Климат канчалык нымдуу болсо, топурагы ошончолук жаш болот жана анд топурактар тобуна кирет<ref name=":1" />. Жаан-чачын тез-тез болуп турганына карабастан, курамында жанар тоо күлү көп болгон жапыз жана ойдуңду аймактарынын топурактары түшүмдүү келет. Ал эми, Анейтюм, Эроманга, Эфате жана Эспириту-Санто аралдарынын топурактары эски жанар тоо тектеринен пайда болгон ферралиттик топурактардан туруп, түшүмдүүлүгү азыраак<ref name=":1" />. === Флора жана фауна === [[Файл:AgathisMacroTrees.jpg|thumb|Баалуу жыгач берген каури дарагы.]] [[Файл:Erakor_Beach,_Efate,_Vanuatu,_2_June_2006_-_Flickr_-_PhillipC.jpg|left|thumb|Эфате аралындагы Эракор жээги.]] Жергиликтүү флора менен фаунанын пайда болуу процесси [[Жаңы Гебрид аралдары|Жаңы Гебриддердеги]] ири геологиялык процесстер аяктагандан кийин башталган. Жаныбарлардын жана өсүмдүктөрдүн түрлөрүнүн көпчүлүгү [[Папуа-Жаңы Гвинея]], Жаңы Британия жана [[Соломон аралдары]] аркылуу Индо-Австралиядан алып келинген (океан агымдары, канаттулар ж.б.аркылуу)<ref>Jeremy MacClancy. Beginnings // To kill a bird with two stones: a short history of Vanuatu. — Port Vila: Vanuatu Cultural Centre, 1980.</ref>. Вануату аралдарында өсүмдүктөрдүн ар түрдүүлүгү биринчи кезекте бийиктиктен көз каранды: өрөөн токойлору, тоо токойлору, мезгилдик токойлор, жаңы жанар тоолордун бетиндеги өсүмдүктөр, жээк өсүмдүктөрү<ref>World Wildlife Fund. [https://www.worldwildlife.org/biomes Вануатунун жаанчыл токойлору]</ref>. Вануатуда өскөн өсүмдүктөрүнүн жалпы саны 870 жакын түрдү түзөт, алардын 130 эндемиктер<ref>UNEP. [https://web.archive.org/web/20110806024341/http://islands.unep.ch/CLT.htm Vanuatu]</ref>. Аралдарга көп сандагы өсүмдүктөр жана жаныбарлар адамдар тарабынан алып келинген (ямс, таро, [[банан]], цикадалар, кант камышы, [[Чочко|чочколор]], [[Ит|иттер]] жана канаттуулардын кээ бир түрлөрү). Вануатудагы сүт эмүүчүлөр — учуучу түлкүлөрдүн 4 түрү жана курт-кумурскалар менен тамактанган [[Жарганат|жарганаттардын]] 8 түрү, алардын ичинен 4 түрү эндемиктер же дээрлик эндемик жандыктар<ref name=":18">[https://web.archive.org/web/20071101002555/http://www.jasons.com/Vanuatu/flora-and-fauna-in-vanuatu Вануатунун флорасы жана фаунасы]</ref>. Вануату аралдарында кургактыкта жашаган канаттуулардын 57 түрү (7 түрү эндемиктер), сойлоп жүрүүчүлөрдүн 17 түрү (алардын ичинде [[крокодилдер]] жана уулуу эмес жыландардын эки түрү), [[Көпөлөк|көпөлөктөрдүн]] 71 түрү (бешөө эндемиктер), [[Кумурска|кумурскалардын]] жана [[Термиттер|термиттердин]] 12 түрү (бешөө эндемиктер), [[Курсак буттуулар|үлүлдөрдүн]] 76 түрү (57 түрү эндемиктер). Жээктеги суулар деңиз фаунасына абдан бай. Кээ бир аралдарда [[Деңиз таш бакасы|деңиз таш бакалары]] жумуртка тууйт. Амбаэ, Амбрим, Паама, Пентекост жана Молекула аралдарынын жээгинде [[Акула|акулалар]] байырлашат<ref name=":18" />. Вануатунун аймагында бир улуттук парк жана 106 коргоого алынган аймактар жана коруктар бар («Million Dollar Point» улуттук паркы, «Loru» жана «Vatthe» коруктары ж.б.)<ref name=":18" />. == Саясий түзүлүшү == === Мамлекеттик түзүлүшү === Вануату — эгемендүү унитардык демократиялык республика. [[1980-жыл|1980-жылдын]] [[30-июль|30-июлунда]] кабыл алынган Конституциясы Вестминстер системасы боюнча парламентаризмдик башкаруунун формасын аныктайт<ref name=":10">[https://web.archive.org/web/20120111051108/http://www.transparency.org.au/documents/vanuatu.pdf Улуттук Бүтүндүк Системалары. Вануату боюнча эл аралык ачыктыкты изилдөө отчету]{{ref-en}}</ref>. ==== Мыйзам чыгаруу бийлиги ==== [[Файл:Vanuatu_Parliament,_Port_Vila_-_Flickr_-_PhillipC.jpg|right|thumb|250x250px|Вануатунун парламентинин имараты.]] Өлкөнүн мыйзам чыгаруу органы — төрт жылдык мөөнөткө шайланган 52 депуттардан турган бир палаталуу парламент. Депутаттар жалпы шайлоо укугунун негизинде пропорционалдык өкүлчүлүктүн элементтерин камтыган шайлоо системасы аркылуу шайланышат. Вануатунун 25 жашка толгон бардык жарандары депутаттыка талапкарлигин коё алышат<ref name=":8">[https://www.gov.vu/index.php/about/constitution-of-vanuatu Вануатунун Конституциясы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250515050407/https://www.gov.vu/index.php/about/constitution-of-vanuatu |date=2025-05-15 }}{{ref-en}}</ref>. Шайлоодон кийинки биринчи отурумда парламент мүчөлөрү спикерди жана анын орун басарын шайлашат<ref name=":8" />. Парламенттин абсолюттук көпчүлүгү чыгарган чечимге ылайык, бардык депутаттардын ¾ кем эмеси катышкан атайын жыйында таркатылышы мүмкүн. Бул чечимге туура бир жума калганда парламент депуттары спикерге эскертүү бериши керек. Парламентти таркатуу укугуна президент да ээ. Президент Министрлер Кеңеши менен макулдашуу боюнча тиешелүү парламентти таркатуу чечимин чыгарат. Мөөнөтүнөн мурда шайлоо, парламент тарагандан кийин 30 күндөн эрте эмес жана 60 күндөн кеч мөөнөтө дайындалышы керек<ref name=":8" />. Вануату парламентине өлкөнүн бир же бир нече министрлери, ошондой эле премьер-министр сунуш кылган мыйзам долбоорлорун кабыл алуу аркылуу мыйзамдарды чыгаруу укугу берилген. Мыйзам долбоору парламент тарабынан жактырылгандан кийин президентке кол коюууга жиберилет. Президент эки жуманын ичинде мыйзам долбооруна кол коюшу керек, эгерде президент парламент жактырган мыйзам долбоору Конституцияга каршы келет деп эсептесе, Вануатунун Жогорку Сотуна, мыйзам долбоорлорун тактап берүү суранычы менен кайрылат<ref name=":8" />. ==== Аткаруу бийлиги ==== [[Файл:Ati George Sokomanu, (cropped).jpg|thumb|270px|Жорж Сокоману — Вануатунун биринчи президенти.]] Вануату — бийлиги чектелген президент жетектеген парламенттик республика. Президентти парламенттин мүчөлөрүнөн жана аймактык кеңештердин төрагаларынан турат шайлоочулар коллегиясы шайлайт. Добуштардын 2/3 алган талапкер президент болуп шайланды деп эсептелет. Президенттин кызмат мөөнөтү - 5 жыл. Президент туура эмес жана мыйзамсыз иштери үчүн, ден соолугунун абалы боюнча, ошондой эле шайлоочулар коллегиясынын ¾ жана жергиликтүү кеңештердин төрагаларынын ¾ катышкан отурумда колдоого алынган шайлоочулар коллегиясынын демилгеси боюнча ээлеген кызматынан бошотулушу мүмкүн . Президентти кызматтан четтетүү үчүн жыйналышка катышкан шайлоочулардын санынын 2/3 бөлүгү добуш берүүгө тийиш<ref name=":8" />. Президент кылмышкерлерге кечирим берүү, жазасын жеңилдетүү өкүмүн чыгаруу укугуна ээ. Аткаруу бийлиги премьер-министрге, Министрлер кеңешине таандык. Министрлер кеңеши премьер-министрден жана башка министрлерден турат жана алардын саны парламент депутаттарынын жалпы санынын 1/4 бөлүгүнөн ашпоого тийиш. Өкмөт башчылысынын милдетин аткарган премьер-министр парламент депутаттарынын ¾ катышуусу менен кезектеги сессияда парламент мүчөлөрүнүн көпчүлүк добушу менен шайланат. Министрлер парламенттин депутаттарынын курамынан, премьер-министрдин сунушу менен дайындалат. Министрлер кеңеши өлкөнүн парламентинин алдында жамааттык жоопкерчилик тартат<ref name=":8" />. ==== Сот бийлиги ==== Вануатунун сот тутуму — [[Апелляциялык сот|апелляциялык соттон]], [[Жогорку сот|жогорку соттон]], магистрат жана арал сотторунан турат<ref name=":9">[https://web.archive.org/web/20111114185654/http://www.paclii.org/vu/courts.html Вануатунун сот тутуму]{{ref-en}}</ref>. Вануатунун Жогорку соту — кылмыш жана жарандык иштер боюнча биринчи инстанциядагы сот. Ал Жогорку соттун төрагасынан жана дагы үч судьядан турат. Жогорку соттун төрагасын президент, премьер-министр жана оппозиция лидери менен кеңешкенден кийин дайындайт. Вануатунун аймагында юрист болуп иштеген тажрыйбалуу адам гана Жогорку соттун төрагасы боло алат. Калган бардык судьялар сот өндүрүшүнүн комиссиясынын сунушу боюнча президент тарабынан дайындалат. Жогорку соттун эки же андан көп судьялары [[Апелляциялык сот|апелляциялык сотту]] түзүшөт. Көпчүлүк күнүмдүк укуктук маселелер магистрат соттору тарабынан чечилет. Республиканын Конституциясында жер талаштарын чечүү жана жарандар ортосундагы укук маселелери менен алектенген айылдык жана аралдык сотторду түзүү мүмкүнчүлүгү каралган<ref name=":9" />. ==== Шайлоо округдары ==== Вануатудагы 18 жашка толгон бардык жарандарга шайлоо укугуна. Добуш берүү милдеттүү эмес. Вануату Республикасы 17 шайлоо округдарына бөлүнгөн, калкынын санына жараша ар бир округдан саны бирден жетиге чейинки жарандар депутаттыка талапкер боло алышат. ==== Жергиликтүү бийлик ==== [[Файл:National Council of Chiefs, Vanuatu.jpg|thumb|250px|right|Малвату-Маури же улуттук аксакалдар кеңешинин имараты.]] Вануатуда каада-салттар өлкөнүн саясий турмушунда маанилүү ролду ойнойт. Бул көрүнүштүн бир мисалы болуп Малвату-Маури деп аталган улуттук аксакалдар кеңеши саналат. Улуттук аксакалдар кеңеши - конституциялык орган. Бул Кеңеш өлкөнүн үрп-адаттарына жана каада-салттарына байланыштуу бардык маселелерди талкуулоо боюнча жалпы компетенцияга ээ жана Вануатунун Өкмөтүнө маданият жана тил багтыттары боюнча кеңеш берет. Бирок, кеңештер эч кандай мыйзам макамына ээ эмес<ref name=":7" />. Вануатуда улуттук саясий структуралардан тышкары алты провинциялык өкмөттүк кеңештер бар. Ар бир провинциялык кеңеш бир нече дайындалган жана шайланган мүчөлөрдөн турат. Провинциялык кеңештер өз провинциясынын чегинде мыйзамдарды (анын ичинде салык боюнча) чыгарууга укуктуу<ref name=":8" />. === Саясий партиялар === Вануатуда партиялык система калыптануу этабында, көптөгөн партиялардын расмийсы идеология жана саясий программасы жок. Вануатудагы партиялар тутумунун көпчүлүгү тилдик айырмачылыкка негизделген: англофондор (Вануаку партиясы) жана франкофондор (Орточо партиялар союзу) партиялары<ref name=":10" />. Вануатуда саясий партиялардын саны дайыма өсүүдө. Парламентке өткөн партиялар көбүнчө өз алдынча өкмөт курамын түзө алышпайт жана коалициялык өкмөт курамын түзүү үчүн бири-бири менен иштөөгө аргасыз. Эң ири саясий партиялар — Вануаку партиясы («Биздин жер партиясы», социалисттик экономикалык саясат багытында иш алып барат), Улуттук Бириккен партия (англис тилдүү шайлоочулардын эң көп колдоосуна ээ болгон социал-демократиялык партия), Орточо партиялар Союзу (француз тилдүү шайлоочулардын эң көп колдоосуна ээ болгон консервативдик партия). === Куралдуу күчтөр жана полиция === Вануату Республикасында туруктуу куралдуу күчтөр жок. Бирок буга карабастан [[2005 жыл|2005-жылы]] республиканын карамагында аскерге чакыруу курагындагы 50 221 адам болгон, алардын ичинен 33 837 адам аскердик кызмат өтөөгө жарактуу болгон<ref name=":11">The World Factbook. [https://web.archive.org/web/20160515222804/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook//geos/nh.html#Econ Вануату]{{ref-en}}</ref>. Өлкөнүн полиция кызматы бар, алар жалпы полиция күчтөрүнө, ыкчам ({{lang-en|Vanuatu Mobile Force}}) жана деңиз топторуна ({{lang-en|Police Maritime Wing}}) бөлүнөт<ref name=":11" />. [[2004-жыл|2004-жылы]] өлкөдө 916 кылмыш иши каттлаган. Алардын ичинен: жеке жарандарга карата - 287, уурулук - 457, коомдук тартипти бузуу - 108<ref>[https://web.archive.org/web/20190829044305/http://www.vnso.gov.vu/ Вануатудагы кылмыштуулуктун көрсөткүчтөрү]{{ref-en}}</ref>. === Тышкы саясат жана эл аралык мамилелер === Вануату Республикасы 65 ашуун өлкөлөр менен дипломатиялык мамилесин түзгөн. Бирок, [[Австралия]], [[Кытай]], [[Жаңы Зеландия]] жана [[Франция]] гана [[Порт-Вила]] шаарында өз элчиликтерин ачышкан. [[Кеңештер Бирлиги|СССР]] менен Вануатунун ортосундагы дипломатиялык мамилелер [[1986-жыл|1986-жылдын]] [[30 июнь|30-июнунда]] түзүлгөн. == Административдик-аймактык түзүлүшү == {{Негизги макала|Вануатунун административдик-аймактык түзүлүшү}} [[Файл:Адм_._деление_Вануату_(рус.).JPG|thumb|297x297px|Вануатунун провинцияларынын картасы]] [[1906-жыл|1906-жылы]] [[Жаңы Гебрид аралдары|Жаңы Гебриддерде]] кондоминиум түзүү боюнча конвенцияга кол коюлгандан кийин төрт жыл бою административдик бөлүнүү болгон эмес жана меланезиялыктар катышкан ар кандай талаш-тартыш иштерди жалпы сот эмес, аскер-деңиз комиссиясы караган жана чечимдерди кабыл алган<ref>Tufala Gavman (ред. Bresnihan, Brian J. and Keith Woodward). Reminisces from the Anglo-French Condominium of the New Hebrides. — Suva, Fiji: Institute of Pacific Studies, University of the South Pacific, 2002. — С. 26. — <nowiki>ISBN 982-02-0342-2</nowiki></ref>. [[1911-жыл|1911-жылы]] административдик реформаны ишке ашыруу боюнча алгачкы кадамдар жасалган. Реформанын натыйжасында, [[1912-жыл|1912-жылы]] Жаңы Гебриддердин айрым аралдарына резидент-комиссарлардын өкүлдөрү дайындалган (Эфате аралын кошпогондо), алар калктын ар кандай даттанууларын карап, жумушка орношуу маселелерин көзөмөлдөшкөн. Британиянын өкүлдөрү Танна жана Эспириту-Санто аралдарында, Франция өкүлдөрү Малекула жана Пентекост аралдарында колониялык багыттагы иштерди жүргүзүшкөн<ref name=":6" />. [[1985-жыл|1985-жылы]] кезектеги административдик реформа жүргүзүлүп, натыйжада төрт округ жоюлуп, он бир аралдар үчүн Арал Кеңеши түзүлгөн<ref name=":7">[http://www.statoids.com/uvu.html Вануатунун провинциялары]{{ref-en}}</ref>. [[1994-жыл|1994-жылдан]] тартып Вануату Республикасы 6 провинцияга бөлүнөт<ref name=":7" />. Провинциялардын аталыштары провинцияны түзгөн негизги аралдардын аталыштарынын уңгусунан же биринчи тамгаларынан түзүлгөн. {| class="standard" align="center" !№ !Провинция (кырг.) !Провинция (англ.) !Административдик борбору !Аянты, км² !Калкы, адам (2009) !Жыштыгы, адам/км² |- |1 |Малампа |''Malampa'' |Лакаторо | align="right" |2779 | align="right" |36 727 | align="right" |13,22 |- |2 |Пенама |''Pénama'' |Саратамата | align="right" |1198 | align="right" |30 819 | align="right" |25,73 |- |3 |Санма |''Sanma'' |Люганвиль | align="right" |4248 | align="right" |45 855 | align="right" |10,79 |- |4 |Тафеа |''Tafea'' |Исангел | align="right" |1628 | align="right" |32 540 | align="right" |19,99 |- |5 |Торба |''Torba'' |Сола | align="right" |882 | align="right" |9359 | align="right" |10,61 |- |6 |Шефа |''Shéfa'' |Порт-Вила | align="right" |1455 | align="right" |78 723 | align="right" |54,11 |- |- style="background: #CCC;" | |Бардыгы | | | align="right" |12 190 | align="right" |234 023 | align="right" |19,20 |} == Калкы == {| border=1 cellspacing=0 cellpadding=4 width=300 style="float:right; border:1px solid gray; border-collapse:collapse; font-size:90%; margin:0 0 .5em 1em;" ! colspan="2" align="center" bgcolor="grey" |<big>Вануатунун калкы</big> |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="white" |[[Файл:Vanuatu demography.png|thumb|centre|300px|Вануатунун калкынын өсүү динамикасы]] |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="lightblue" |Калктын структурасы |- !valign="top"|Калктын саны | valign="top" |234 023 адам (2009) |- !valign="top"|Калктын жыштыгы | valign="top" |19,20 адам/км² (2009) |- !valign="top"|Орточо курагы | valign="top" |жалпы: 23,9 (2009)<br>эркектер: 25,5 (2009)<br>аялдар: 22,5 (2009) |- !valign="top"|Курак структурасы | valign="top" |0—14: 38,9 % (2009)<br>15—60: 55,2 % (2009)<br>60 жогору: 5,9 % (2009) |- !valign="top"|Шаардык калктын үлүшү | valign="top" |24,4 % (2009) |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="white" |[[Файл:Vanuatu_single_age_population_pyramid_2020.png|thumb|centre|300px|2000-жылга карата жыныстык жана курактык түзүм]] |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="lightblue" |Төрөлүүнүн деңгээли |- ! valign="top" |Фертилдүүлүктүн жалпы коэффициенти | valign="top" |2,63 ‰ (2007) |- ! valign="top" |Төрөттүн жалпы коэффициенти | valign="top" |22,35 ‰ (2007) |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="lightblue" |Өлүмдүн деңгээли |- ! valign="top" |Ымыркайлардын өлүмү (1 жашка чейинки 1000 төрөлгөндөргө) | valign="top" |52,45 ‰ (2007) |- ! valign="top" |Балдардын өлүмү (1 жаштан 4 жашка чейин) | valign="top" | NA |- | |} === Калктын саны === {| class="standard" style="text-align: center;" ! colspan="6" |Калкынын саны<ref>[https://web.archive.org/web/20171024100044/https://vnso.gov.vu/index.php/social-statistics Эл каттоо жана сурамжылоо боюнча статистика]{{ref-en}}</ref> |- class="bright" !1967 !1979 !1989 !1999 !2009 !2016 |- |78,000 |{{Көбөйүү}}111,251 |{{Көбөйүү}}142,419 |{{Көбөйүү}}186,678 |{{Көбөйүү}}234,023 |{{Көбөйүү}}272,459 |} === Калктын жайгашуусу === [[1999-жыл|1999-жылдагы]] эл каттоонун жыйынтыктарына ылайык, Вануатунун калкы 186,678 адамды түзгөн<ref name=":13">Вануатунун Статистикалык Бюросу. [https://sdd.spc.int/ Демографиялык маалыматтар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240322100145/https://sdd.spc.int/ |date=2024-03-22 }}{{ref-en}}</ref>. [[2009 жыл|2009-жылга]] карата адамдардын саны 234 023 адамга чейин көбөйгөн. Борбору [[Порт-Вила]] шаарында 44 040 адам жашаган<ref name=":0" />. Вануату калкынын болжол менен үчтөн экиси республиканын төрт негизги аралында жайгашкан: Эфате (борбору [[Порт-Вила]] шаары жайгашкан), Эспириту-Санто (өлкөнүн экинчи ири 3,167 адам жашаган шаары Люганвиль жайгашкан), Малекуле жана Тафеа<ref name=":0" />. Калктын көпчүлүгү океандын жээгинде же ага жакын жерлерде жашашат. Аралдардын ички аймактары калың бадалдар менен капталган жана ээн келет. [[2009-жыл|2009-жылдагы]] эл каттоонун маалыматтарына таянсак, эркектердин саны 119 090 (50,89%), аялдардын саны 114 933 (49,11%) болгон. Шаар калкынын үлүшү 2009 -жылга карата 57 207 (24,4%), айыл калкынын үлүшү 176 816 (75,6%) адамды түзгөн<ref name=":14">[https://web.archive.org/web/20140507040822/http://www.governmentofvanuatu.gov.vu/index.php/publicationdocuments/vanuatu-statistics?download=1%3Acensus Эл каттоо жана турай жайлар боюнча улуттук маалыматтар]{{ref-en}}</ref>. Айыл жергесиндеги экономикалык мүмкүнчүлүктөрдүн чектиги, кирешенин өтө төмөн деңгээли акыркы жылдары өлкөнүн негизги шаарлары - [[Порт-Вила|Порт-Вилага]] жана Люганвилге калктын агымынын көбөйүшүнө алып келди<ref name=":20">БУУ. [https://web.archive.org/web/20120325103906/http://www.un.org.fj/_resources/un/files/CCA_Vanuatu.pdf Өлкөнүн жалпы көрсөткүчтөрүн баалоо. Вануату]{{ref-en}}</ref>. [[2009 жыл|2009-жылы]] калктын орточо жылдык өсүү темпи 2,3% түзгөн. Вануатунун калкы 2029-жылга чейин 395 017 адамга чейин өсөт деп болжолдонууда<ref name=":13" />. [[XX кылым|XX кылымда]] европалык баскынчылардын колониялык саясатынын, калып келген оорулардын, пандемиялардын кесепетинен Вануату калкынын саны 1 миллионго жакын адамдан 41 миңге адамга чейин кыскарып кеткен<ref name=":15">[https://web.archive.org/web/20120117211139/http://www.unescap.org/ttdw/Publications/TPTS_pubs/Pub_1427/Pub_1427_ch2.pdf Вануатунун жалпы көрүнүшү] {{ref-en}}</ref>. Айрым аралдар, мисалы, Анейтьюм жана Эроманга ошол мезгилдерде калкынын 95% ашыгын жоготушкан<ref name=":15" />. [[2009 жыл|2009-жылы]], 14 жашка чейинки балдардын саны 90 973 адамды (38,9%), 15 жаштан 60 жашка чейинки курактагы калктын саны 129 244 адамды (55,2%), 60 жаштан жогорку жаштагы адамдардын саны 13 806 адамды (5,9%) түзгөн<ref name=":13" />. [[1999-жыл|1999-жылы]] калктын орточо жашоо узактыгы - эркектер үчүн 65,6 жашты, аялдар үчүн 69 жашты түзгөн<ref name=":14" />. === Этникалык курамы === [[Файл:Vanuatu_blonde.jpg|left|thumb|299x299px|Ни-вануату улутундагы бала.]] Этникалык курамы боюнча, өлкөнүн калкынын 94% Вануатунун жергиликтүү ни-вануату эли түзөт. Элинин 4% европалыктар, 2% Океаниянын жана Азиянын башка элдери түзөт<ref name=":12" />. Вануатуда негизинен соодагерлерден турган [[Кытайлар|кытай]] улутундагы адамдардын чакан коомчулугу, ошондой эле мурда жергиликтүү плантацияларда иштеген кара жумушчулардын урпактарынан турган вьетнамдыктардын жамааты бар<ref name=":6" />. Вьетнамдын түндүк бөлүгүндө жайгашкан Тонкинден биринчи кара жумушчулардын тобу [[1920-жыл|1920-жылы]] Жаңы Гебриддерге келишкен. Экинчи дүйнөлүк согуштун аягында аралдарда 2500гө жакын вьетнамдыктар жашаган, алардын ичинен [[1945-жыл|1945-жылы]] 550 гана адам кайра мекенине кайтарышкан<ref name=":6" />. === Тилдер === [[Файл:Landdiving7.jpg|left|thumb|Салттуу намба атылыштагы кийимчен эркектер. 1992-жыл. ]] Вануатуда үч мамлекеттик тил бар: [[англис тили]], [[француз тили]] жана [[бислама тили]] (англис тилинин негиздеги [[креол тили]])<ref name=":16">[[ethnologue:bis/|Ethnologue''.'' Bislama]]{{ref-en}}</ref>. Бисламаны эне тили катары санаган адамдардын саны 6200 адамды түзөт, алар негизинен борбору болгон [[Порт-Вила|Порт-Вилада]] жана Люганвиль шаарында жашашат. Бислама тилин өлкөнүн көпчүлүк тургундары жакшы түшүнүшөт. Ошондой эле бислама тили [[Жаңы Каледония|Жаңы Каледонияда]] да кеңири колдонулат<ref name=":16" />. Расмий тилдерден тышкары дагы 109 жергиликтүү тилдер бар<ref name=":17">[https://www.ethnologue.com/country/VU/ Ethnologue''.'' Вануатунун тилдери]</ref>. Бир тилде сүйлөгөндөрдүн орточо саны 2 миң адамды түзөт<ref name=":17" />. Эң кеңири таралган жергиликтүү тилдер — рага (7 миң), ленакел (6500 миң), паама (6 миң), урипив-вала-рано-атчин (6 миң), чыгыш амбаэ (5 миң), батыш амбаэ (4500), апма (4500) и түштүк эфате (3750)<ref name=":17" />. [[ХХ кылым|ХХ кылымда]] жергиликтүү тилдердин бир нечеси үчүн авоиули жазуусу иштелип чыккан. === Диний курамы === [[Файл:Port-Vila_cath_Sacre_Coeur.JPG|left|thumb|250x250px|Рим-католик чиркөөсү.]] [[Файл:John_Frum_gathering_area.jpg|right|thumb|250x250px|Жона Фрумдун жолдоочуларынын айылы.]] [[Жаңы Гебрид аралдары|Жаңы Гебриддерге]] биринчи [[Христиан дини|христиан]] миссионерлери XX кылымда келишкен, бирок узак убакыт бою алардын иш-аракеттери натыйжасыз болуп, диний кызматкерлердин жашоосу өтө кооптуу болгон. Мисалы, Лондон миссионерлер коомунун белгилүү миссионери Жон Уильямсти Эроманга аралынын жергиликтүү тургундары өлтүрүп, жеп коюшкан<ref>Вануатунун тарыхы. [https://web.archive.org/web/20040817101909/http://www.vanuatutourism.com/vanuatu/export/sites/VTO/en/history/missionaries.html Диний миссионерлер]</ref>. [[ХХ кылым|ХХ кылымдын]] ортосунда гана христианчылык Жаңы Гебриддердин [[Меланезия]] калкынын арасында негизги динге айланган<ref name=":6" />. Христиан дининен тышкары, [[Экинчи дүйнөлүк согуш]] жылдарында Танна, Малекула жана Эспириту-Санто аралдарында жаралган карго агымы кеңири жайылган. Бул агымдын эң белгилүүлөрү - Джон Фрум кыймылы, Принц Филипп кыймылы. Аралдарга христиан миссионерлери келгенге чейин, Жаңы Гебриддерде [[Анимизм|анимизмди]] колдонулунган, анын издери азыркы учурдагы диний ырым-жырымдардан да байкаса болот. Колониялык мезгилде дин жана билим бири-бири менен тыгыз байланышта болгон жана көпчүлүк жергиликтүү тилдердин жазуусу христиан миссионерлери тарабынан иштелип чыккан. Азыркы коомдо да дин абдан маанилүү ролду ойнойт, атүгүл улуттук урааны да диний мааниде: «Long God yumi stanap» (бислам тилинен которгондо «Биз Кудайдын артында турабыз»). == Экономикасы == {| border=1 cellspacing=0 cellpadding=4 width=300 style="float:right; border:1px solid gray; border-collapse:collapse; font-size:90%; margin:0 0 .5em 1em;" !align="center" bgcolor="grey" colspan="3"|<big>Вануатунун экономикасы</big> |- !align="center" bgcolor="white" colspan="3"| |- !align="left" valign="top"|Валютасы |colspan="2" valign="top"|1 [[Вату]] (VUV) |- !align="left" valign="top"|Бюджеттик жыл |colspan="2" valign="top"|Календардык жыл |- ! align="left" valign="top" |Соода уюмдары |colspan="2" valign="top"| |- !align="center" bgcolor="lightblue" colspan="3"|Статистика |- !align="left" valign="top"|Дүйнөдөгү абалы |colspan="2" valign="top"|182-чи (2005) |- !align="left" valign="top"|ИДӨ (СКП) |colspan="2" valign="top"| $739 млн (2006) |- !align="left" valign="top"|ИДӨ өсүшү |colspan="2" valign="top"| 6,8 % (2005, бааланган) |- !align="left" valign="top"|Калктын жан башына ИДӨ (СКП) |colspan="2" valign="top"| $2900 (2003) |- !align="left" valign="top"|Инфляция |colspan="2" valign="top"| 2,7 % (2007) |- !align="left" valign="top"|Жумушчу күч |colspan="2" valign="top"| 76 410 (1999) |- !align="left" valign="top"|Жумушсуздук |colspan="2" valign="top"| 1,7 % (1999) |- !align="left" valign="top"|Улуттук экономиканын негизги тармактары |colspan="2" valign="top"|[[айыл чарба]], [[туризм]] |- !align="center" bgcolor="lightblue" colspan="3"|Соода өнөктөштөрү |- !align="left" valign="top"|Экспорт |colspan="2" valign="top"| $40 млн (2006) |- !align="left" valign="top"|Негизги соода өнөктөштөрү (экспорт) |colspan="2" valign="top"| [[Таиланд]] 59,7 %, [[Индия]] 16,7 %, [[Япония]] 11,4 % |- !align="left" valign="top"|Импорт |colspan="2" valign="top"| $156 млн (2006) |- !align="left" valign="top"|Негизги соода өнөктөштөрү (импорт) |colspan="2" valign="top"| [[Австралия]] 20,6 %, [[Япония]] 19,7 %, [[Сингапур]] 12,1 %, [[Жаңы Зеландия]] 8,8 %, [[Фижи]] 7,7 %, [[Кытай]] 7,4 %, [[Жаңы Каледония]] 4,3 % |- ! align="center" bgcolor="lightblue" colspan="3" |Мамлекеттик каржы |- !align="left" valign="top"|Бюджеттин кирешеси |colspan="2" valign="top"| $78,7 млн (2005) |- !align="left" valign="top"|Бюджеттин чыгымы |colspan="2" valign="top"| $72,23 млн (2005) |- |} === Жалпы мүнөздөмө === [[Файл:PortVilaMarketHall.jpg|left|thumb|250x250px|Порт-Виладагы базардын ичи.]] Вануату - начар өнүккөн аралдагы агрардык мамлекет. [[2006-жыл|2006-жылдагы]] баало боюнча Вануатунун ИДӨ 739 миллион [[АКШ доллары|АКШ долларын]], ал эми [[2003-жыл|2003-жылдагы]] баалоо боюнча ИДӨ жан башына 2900 [[АКШ доллары|АКШ долларын]] түзгөн. Бул көрсөткүчтөр өлкөнү Тынч океан мамлекетеринин арасынан жакырчылык боюнча үчүнчү орунга койгон. [[1995-жыл|1995-жылдан]] тартып Вануату Республикасы [[Бириккен Улуттар Уюму|БУУ]] тарабынан дүйнөдөгү эң начар өнүккөн өлкөлөрдүн бири катары каралат. Республикадагы учурдагы сабаттуулук деңгээли 74%, ал эми жашоо узактыгы болгону 63 жашты түздү<ref name=":11" />. === Айыл чарба === [[Файл:Commercial_agriculture,_North_Efate.jpg|left|thumb|391x391px|Эфатенин түндүк бөлүгүндөгү уйлар.]] Вануату-агрардык өлкө. [[2002-жыл|2002-жылы]] айыл чарба сектору өлкөнүн [[Ички дүң өнүм|ИДӨ]] 25% берген. Вануатунун улуттук экспортунун 75% дагы айыл чарба продукциялары, негизинен копра (35%), уй эти, какао, пальма майы жана жыгач. Акыркы убакта кава тамырынан алынган экстракт өлкөнүн экспортунда негизги орунду элөөдө. Айыл чарбага ылайык 1,2 миллион гектар жеринин 41% айдоого колдонулунат. Учурда натуралдык чарбада бардык айыл чарба продукциясынын 43% чейин өндүрүлөт жана Вануатудагы эмгекке жарамдуу калктын 80% айыл чарба тармагында эмгектенет<ref name=":12" />. Өлкөнүн жалпы [[Ички дүң өнүм|ИДӨ]] 12% жана улуттук экспорттун 22% берген мал чарбасында эт багытындагы бодо малды өстүрүү басымдуулук кылат<ref name=":21">{{Cite web |title=Вануатунун айыл чарбасы, тоют ресурстары |url=http://www.fao.org/ag/Agp/agpc/doc/Counprof/southpacific/Vanuatu.htm |accessdate=2011-08-11 |archivedate=2010-09-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100908155240/http://www.fao.org/ag/AGP/agpc/doc/Counprof/southpacific/vanuatu.htm }}</ref>. Бодо малдын саны 140-150 миң деп бааланат. Ири мал чарбачылыктары Эфате жана Эспириту-Санто аралдарында жайгашкан. [[1992-жыл|1992-жылы]] уй этинин көбү [[Жапония|Жапонияга]], [[Папуа-Жаңы Гвинея|Папуа-Жаңы Гвинеяга]] жана [[Соломон аралдары|Соломон аралдарына]] жана [[Фижи|Фижиге]] экспорттолгон<ref name=":21" />. Акыркы он жылдыктарда Вануатунун айыл чарбасында олуттуу өзгөрүүлөр болду. Копра жана [[какао]] өндүрүлгөн плантация секторунун кирешеси төмөндөп, майда дыйкан чарбалар катуу жабыркады<ref name=":20" />. Азыркы учурда, ар кандай зыянкечтер жана жаратылыш кырсыктары айыл чарбасына олуттуу зыян келтирет. Копранын экспортуна көз каранды болуу жана какао өндүрүшүнүн төмөндөшү Вануатунун экономикасына терс таасирин тийгизүүдө<ref name=":20" />. === Балык улоо === [[Файл:Port_Vila_market.jpg|right|thumb|250x250px|Порт-Виладагы базар.]] Балык чарбасы ички рынокту жылына 80 тонна балык менен камсыз кылып, жээктеги айылдардын, шаарлардын экономикасына жыл сайын 25 миллион вату киреше алып келет<ref>[https://web.archive.org/web/20071031063312/https://www.adb.org/Documents/Reports/Vanuatu_Agri_Fisheries/chap2.pdf Айыл чарбасына жана балык чарбасына сереп]</ref>. Ошондой эле экспортто багытында трохус (жылына болжол менен 100 тонна) жана аз сандагы аквариум балыктары өстүрүлөт<ref name=":22">{{Cite web |title=Наурунун балык чарбасы жана аквакультурасы жөнүндө маалымат |url=http://www.fao.org/fishery/countrysector/FI-CP_VU/en |accessdate=2011-08-11 |archivedate=2009-03-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090326034814/http://www.fao.org/fishery/countrysector/FI-CP_VU/en }}</ref>. Мамлекеттик бюджетти толуктоо чет өлкөлүк кемелерге өзгөчө деңиздеги экономикалык аймактарда балык уулоо укугуна лицензия берүүнүн эсебинен да ишке ашырылат. Тон балыгын улоо 1950-жылдардын ортосунан бери [[Жапония]], [[Тайвань]] жана [[Түштүк Корея|Корея]] тарабынан жүргүзүп келет<ref name=":22" />. Эл аралык жүк ташуучу кемелердин реестринде [[2001-жыл|2001-жылга]] карата маалыматтарда Вануатунун желеги астында 524 кеме иш алып барабы, алардын 99 балык улоого ылайыкташкан кемелер экени белгиленген. Жалпысынан бул кемелер тарабынан жыл сайын 26 миң тонна балык кармалат. 1990-жылы [[Тайвань|Тайвандык]] жана [[Түштүк Корея|Кореялык]] кемелерде Вануатунун 400 акын жараны иштеген, бирок 1990-жылдардын аягында алардын саны 120 чейин кыскарып кеткен<ref name=":22" />. === Транспорт === [[Файл:ATR_42_at_Port_Vila_-_Vanuatu.jpg|right|thumb|250x250px|Бауэрфилд эл аралык аэропортундагы «Air Vanuatu» компаниясына таандык ATR-42 учагы.]] 1999-жылы Вануату жалпы жолдорунун узундугу 1070 чакырымды түзгөн, анын 256 чакырымы асфальтталган. Республикада [[темир жол транспорту]] жок<ref name=":11" />. Улуттук «Air Vanuatu» компаниясы ички жана эл аралык аба каттамдарын төмөнкү багыттар боюнча ишке ашырат: [[Окленд]] (жумасына эки рейс), [[Брисбен]] (жумасына үч рейс), [[Сидней]] (жумасына алты рейс), [[Нумеа]] жана [[Нади]] шаарлары<ref name=":23">{{Cite web |title=Вануатудагы жолдор жана транспорт |url=http://www.honeymoonvanuatu.com/gettingaround.html |accessdate=2011-08-11 |archivedate=2011-08-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110805023830/http://www.honeymoonvanuatu.com/gettingaround.html }}</ref>. «Air Caledonie», «Solomon Airlines», «Pacific Blue» жана «Air Pacific» авиакоманиялары Вануатуга рейстерди аткарып келет<ref>Jason. [https://www.jasons.com/Vanuatu/transport-in-vanuatu/ Вануатудагы транспорт]</ref>. [[2007-жыл|2007-жылы]] өлкөдө жалпысынан 31 аэропорт болгон, бирок алардын үчөөсүндө гана учуп-конуу тилкесине асфальтобетон төшөлгөн<ref name=":11" />. Көпчүлүк аралдарда [[Коомдук транспорт|коомдук транспорттор]] иштейт: номерлери «B» тамгасы менен белгиленген автобустар, номерлери «T» тамгасы менен белгиленген таксилер. Өлкөнүн эң ири порттору — Форари, Порт-Вила жана Люганвиль<ref name=":23" />. === Байланыш === [[Файл:Port_Vila_Post_Office.jpg|right|thumb|250x250px|Порт-Вила шаарындагы почта бөлүмү.]] Англис, француз, бислама тилдеринде жарык көргөн «Vanuatu Weekly», бир нече AM жана FM-радиолору, Порт-Вила шаарында көрсөткөн өлкөдөгү жалгыз телеканалы жана башка бир нече жалпыга маалымдоо каражаттары Вануатунун өкмөтүнүн көзөмөлүндө. 1966-жылы негизделген мамлекеттик «Radio Vanuatu» да үч тилде уктурулат. Өлкөдө мамлекеттик медиадан тышкары, көз карандысыз «Trading Post» гезити жана ар кандай саясий партиялар чыгарган гезиттер жарык көрүп турат<ref name=":24">Encyclopedia of the Nations. [https://www.nationsencyclopedia.com/Asia-and-Oceania/Vanuatu-MEDIA.html Вануатунун маалымат каражаттары]</ref>. Вануатунун телеграф жана телекод аркылуу [[Гонконг]], [[Париж]], [[Нумеа]] ([[Жаңы Каледония]]) жана [[Сидней]] ([[Австралия]]) менен байланышы бар. 2005-жылы өлкөдө 7 000 үй телефону жана 12 700 уюлдук телефондо колдонуда болгон. 2004-жылы Вануатуда интернет менен 7 500 адам колдонгон. 2014-жылдан тартып суу астындагы кабель менен интернетке туташуу жүргүзүлгөн, резервдик байланыш каналы спутниктик байланыш<ref>Steve Noorderbroek. [https://www.pacnog.org/pacnog15/presentations/caching-at-VIX.pdf Caching at the VIX]</ref>. Вануату Конституциясы сөз жана басма сөз эркиндигин кепилдейт, бирок иш жүзүндө оппозицияга таандык ММК лицензияларынан ажыратылып, жабылып калган учурлар да катталып турат<ref name=":24" />. === Туризм === [[Файл:Iririki,_Vanuatu.jpg|right|thumb|250x250px|Вануатудагы туристтик борборлордун бири — Порт Вила шаарынын жанындагы Меле булуңундагы Иририки аралы.]] Туризм — экономикадагы тез өнүгүп жаткан багыты. 2000-жылы туризмден түшкөн киреше Вануатунун [[Ички дүң өнүм|ИДӨ]] 40% түзгөн, ал эми ушул эле жылы өнөр жай секторунун [[Ички дүң өнүм|ИДӨ]] үлүшү 10% ашкан эмес. Негизги туристтик жерлери - Эфате аралы жана ага жакын кичирээк аралдар жана Эспириту-Санто аралы<ref name=":12" />. Аралдардагы эң популярдуу эс алуу багыттары — сууга сүзүү, дайвинг, терең сууларда балык уулоо, курорттук дарылоону, үйлөнүү үлпөт тойлору менен таттуулашуу айларын өткөрү<ref name=":20" />. Өлкөгө негизинен [[Австралия]], [[Жаңы Зеландия]] жана [[Жаңы Каледония|Жаңы Каледониялык]] туристтер келишет. Жылына болжол менен 50 миңге жакын адам Вануатуга круиздик саякат учурунда барышат. Визасыз режим орнотулбаган өлкөлөрдүн жарандары үчүн визанын баасы 2500 ватуну түзөт. Визалык төлө өлкөгө келгенде накталай акча менен төлөнөт<ref>[https://web.archive.org/web/20041216165919/http://www.vanuatutourism.com/vanuatu/cms/en/resources/visa_info.html Вануатунун визасын алуу жөнүндө маалымат]</ref>. === Тышкы соода === [[2017-жыл|2017-жылы]] экспорттун көлөмү 207 миллион [[АКШ доллары|АКШ долларын]], импорттун көлөмү 244 миллион [[АКШ доллары|АКШ долларын]] түзгөн<ref>[https://web.archive.org/web/20171014184303/http://atlas.media.mit.edu/ru/profile/country/vut/ Вануатунун тышкы соодасы]{{ref-ru}}</ref>. Тышкы сооданын негизги багыттары: * Экспорт: бүкүл тоңдурулган [[балык]] — 34% ($70,5 млн.), [[Кеме|кемелер]] — 34% ($70 млн.), копра — 8% ($17,2 млн.), [[Моллюск|моллюскалар]] ($8,18 млн.), ошондой эле [[какао]], [[жыгач]], [[кокос майы]] ж. б. өсүмдүктөрдөн алынган азыктар. * Импорт: [[Мунай|мунай зат]] ($38,8 млн), канаттуулардын эти ($6,83 млн), нан азыктары ($6,72 млн), байланыш жабдуулары ($6,13 млн) жана транспорт каражаттары ($5,4 млн). Экспорт жаатындагы негизги соода өнөктөштөрү: [[Мавритания]] — 34%, [[Жапония]] — 32% жана [[Филиппин]] — 9%. Импорт жаатындагы негизги өнөктөштөрү [[Кытай]] — 27%, [[Австралия]] — 17%, [[Фижи]] — 13% жана [[Малайзия]] — 9,4%. === Акча жана каржы системасы === [[Файл:Reserve_Bank_of_Vanuatu.jpg|left|thumb|335x335px|Вануатунун Резервдик банкынын имараты]] Вануату акча бирдиги — [[вату]]. [[1983-жыл|1983-жылы]] жаңы-гебрид франккынын ордуна жүгүртүүгө киргизилген. [[1988 жыл|1988-жылы]] киргизилген 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100 номиналындагы 7 монета жана 100, 200, 500, 1000, 5000 номиналындагы [[банкноттор]] жүгүртүүдө. [[2001-жыл|2001-жылдын]] бюджеттик чыгымдары 7885 миллион ватуну, кирешелери 6887 миллион ватуну түзгөн<ref name=":25">Vanuatu Statistics Office. [https://web.archive.org/web/20030808033356/http://www.vanuatustatistics.gov.vu/About%20VNSO/Data/Economic/GFS.htm Өкмөттүн финансылык статистикасы]</ref>. Бюджеттин чыгаша бөлүгүнүн эң ири статьясы болуп турак-жайга, коммуналдык чарбага кеткен чыгымдар саналат<ref>Vanuatu Statistics Office''.'' [https://sdd.spc.int/ Борбордук Өкмөт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240322100145/https://sdd.spc.int/ |date=2024-03-22 }}</ref>. Билим берүү системасынын чыгымдары 2001-жылы 1932 миллион ватуну түзгөн. Саламаттыкты сактоого кеткен чыгымдар 908 миллион вату. Кирешелердин ичинен салыктардан түшкөн каражаттар чечүүчү ролду ойнойт<ref name=":25" />. Өлкөнүн бюджетин толуктоонун маанилүү булактарынын бири, дүйнө жүзүндөгү филателисттердин кызыгуусун жараткан почта маркалары болуп саналат<ref name=":25" />. Вануатунун ички банк тутуму Вануатунун резервдик банкынын көзөмөлү алдында иш алып барган эки чет өлкөлүк жана эки жергиликтүү банктардан турат. Мындан тышкары Вануатуда дагы 7 чет өлкөлүк банктар катталган, бирок алар мамлекет аймагында азырынча иштебейт<ref name=":26">Reserve Bank Of Vanuatu. [https://web.archive.org/web/20040601110611/http://www.rbv.gov.vu/VanuatuBanks.htm Ванутунун банктары]</ref>. Көз карандысыздыкка ээ болгондон кийин Вануату «фискалдык оазиске» жана эл аралык [[Оффшордук аймак|оффшордук]] борборго айланган. Бирок, бир катар өлкөлөрдөн мыйзамсыз алынган акчаларды адалдаштырууга байланыштуу, башка мамлекеттердин тынчсыздануусу күчөгөн. Ушул себептерден улам 2002-жылы Вануату Өкмөтү оффшордук секторго көзөмөлдү күчөткөн<ref name=":26" />. == Маданияты == === Музыка жана бий === [[Файл:Wooden_slit_drums_from_Vanuatu,_Bernice_P._Bishop_Museum.JPG|right|thumb|350x350px|Тамтам - Вануатунун ортосунда тешиги бар барабаны.]] Ни-вануатунун турмушунда бири-бири менен тыгыз байланышта болгон салттуу музыка жана бий маанилүү орунду ээлейт. Эң популярдуу музыкалык аспап — тамтам барабаны<ref>Further Arts. [https://www.furtherarts.org/?option=com_content&task=view&id=80&Itemid=28 Вануатунун маданияты.]</ref>. [[Флейта]] да кеңири таралган аспаптардын бири. Аралдарда европалыктардын келиши менен жергиликтүү тургундар чет элдик музыкалык аспатарды колдоно башташты. Ар бир азем, майрамдар музыка менен коштолот<ref name=":27">Vanuatu Tourism Office. [https://web.archive.org/web/20040821210959/http://www.vanuatutourism.com/vanuatu/export/sites/VTO/en/kids/culture/culture.html Маданият]</ref>. 1990-жылдары Вануатуда бир нече музыкалык топтор түзүлгөн, эң популярдуу музыкалык багыттар зук, реггетон. Аралдарда [[1996-жыл|1996-жылдан]] бери жыл сайын алты күндүк «Fest’Napua» заманбап музыка фестивалы өткөрүлүп келет, ага [[Океания|Океаниянын]] башка мамлекеттеринен бир катар ырчылар жана топтор катышышат<ref>Vanuatu Tourism Office''.'' [https://web.archive.org/web/20080426174537/http://www.vanuatutourism.com/vanuatu/export/sites/VTO/en/events/fest_napuan.html Fest’Napuan фестивалы]</ref>. Салттуу бийлери абдан ар түрдүү. Бийлердин кээ бирлеринде бийчилер ар кандай маскаларды, кийимдерди жана чач жасалгаларды колдонуп, ар кандай рухтардын жана мифологиялык жандыктардын ролун ойношот. Бийлерде аңчылык, өмүр жана өлүм менен байланышкан мазмундар чагылдырылыт<ref name=":27" />. === Маданий мурас === [[Файл:Vanuatu_Mask_2.jpg|left|thumb|290x290px|Вануатунун жашоочуларынын салтанаттуу маскасы.]] Археология жагынан алып караганда, [[Жаңы Гебрид аралдары|Жаңы Гебриддер]] начар изилденген, бирок бир катар аралдарда мегалитикалык структуралар сыяктуу баалуу археологиялык эстеликтер сакталып калган. Совет окумуштуусу А. Кондратовдун билдирүүсүнө караганда, аралдыктардын аймагында ыйык деп эсептелген долмендер жана менгирлер тургузулган жана уруу башчысы белгилүү бир күндөрү ушул ыйык деп эсептелген жерлерден ата-бабалардын рухтарынын үндөрүн уга алган жерлер деп саналган. Жалпысынан алганда, мындай курулуштард эркектердин ырым-жырымдары менен байланышкан, алар чындыгында эркектер менен аялдардын, ошондой эле ар кандай курактагы эркектердин ортосундагы социалдык мамилелерди түзүүдө жана сактоодо негизги ролду ойногон<ref>Mark Patton''.'' [[iarchive:islandstimeislan00patt|Islands in Time: Island Sociogeography and Mediterranean Prehistory.]] — Routledge, 1996. 135. — 213 б. — ISBN 0415126592</ref>. Вануату аралдары ар кандай ырым-жырымдарда колдонулган кумдагы оймо-чиймелери менен да белгилүү<ref>Vanuatu Cultural Centre''.'' [https://web.archive.org/web/20110316222211/http://www.vanuatuculture.org/site-bm2/sand/050627_sanddrawing.shtml Кумдагы оймо-чиймелерди сактоо боюнча Улуттук иш-аракеттер планы]</ref>. Бир катар аралдарда жыгачка, ташка, ал эми архипелагдын түндүк аралдарында кораллга оймо-чиймелерди түшүрү кеңири таралган<ref name=":27" />. [[Файл:National_Cultural_Centre,_Vanuatu.jpg|right|thumb|200x200px|Вануату улуттук маданий борборунун имараты.]] Пентекост аралы- ''нагхол'' ({{lang-bi|naghol}}) деп аталган жергиликтүү ырым-жырымдардан келип чыккан бийдин мекени. Жыл сайын апрель менен июнь айларынын ортосунда аралдын эркектери жыгачтан жасалган бийик мунаралардан, буттарына жүзүм сабагын байлап алып секиришет. Жергиликтүү тургундардын айтымында, бул ырым-жырым ямстын жакшы түшүмдүүлүгүнө кепилдик берет. Акыркы жылдары бул аралдыктар үчүн жакшы киреше булагына айлаган, туристтер бул ырым-жырымдарды көрүү үчүн көп суммадагы акча төлөшөт<ref>Vanuatu Paradise. [https://web.archive.org/web/20111126004023/http://www.vanuatuparadise.com/NewFiles/anglais/iles/pentecote_ang.html Пентекост жана Маэво аралдары]</ref>. Танна аралында үч-төрт жылда бир белгилөөнүчү үч күндүк «Nekowiar» фестивалы өтүп турат. Мурда бул майрам учурунда согушуп жаткан уруулардын ортосунда согуш токтогон жана согушка тыюу салынган. Бул майрам учурунда тургундар бири-бирине белектерди беришет, бийлешет, жүздөрүн ар кандай маскалар жана боёктор менен кооздошот<ref name=":28">Jasons. [https://www.vanuatu.travel/en/5-must-see-cultural-experiences-in-vanuatu-s-outer-islands Вануатудагы маданий көргөзмөлөр] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240527104544/https://www.vanuatu.travel/en/5-must-see-cultural-experiences-in-vanuatu-s-outer-islands |date=2024-05-27 }}</ref>, Piper methysticum өсүмдүгүнүн тамырынан жасалган «кава» салттуу мас кылуучу ичимдикти ичишет.  Майрамдын экинчи күнү тока ({{lang-bi|toka}}) бийин бийлеп, андан кийин [[Доңуз|доңузду]] курмандыка чалышып бири-бири менен белек алмашышкан<ref name=":28" />. === Спорт === Вануатунун Океания футбол конфедерациясынын жана ФИФА мүчөсү болгон улуттук футбол курама командасы бар. [[1951-жыл|1951-жылы]] [[4-октябрь|4-октябрда]] Вануату Республикасынын футбол боюнча курама командасы катышкан биринчи эл аралык беттеш болуп, анда Вануату [[Жаңы Зеландия]] курама командасынан 0:9 эсебинде утулуп калган<ref name=":29">Vanuatu Football''.'' [http://www.eloratings.net/Vanuatu Дүйнөлүк футбол Эло рейтинги: Вануату]</ref>. Вануату курама командасы [[Кирибати|Кирибати Республикасынын]] курама командасы менен 2003-жылы 7-июлда Фижиде өткөн Түштүк Тынч океан оюндарында беттешип, 18:0 эсебинде жеңип алган<ref name=":29" />. 1973, 2000 жана 2002-жылдары өлкө Океания футбол конфедерациясынын улуттар Кубогунда төртүнчү орунду ээлеген. Ички футбол чемпионатында Тафеа клубу 15 жолку чемпиону. Аралдарда [[регби]], крикет оюндары абдан популярдуу. 1966-жылдын 1-декабрынан тартып бери эл аралык беттештерге катышsg келе жаткан өлкөнүн өзүнүн регби боюнча улуттук командасы бар. Регби боюнча Вануатунун курама командасы, тарыхында эң чоң утулушка 2005-жылдын 5-августунда Папуа-Жаңы Гвинеядан дуушар болгон<ref>Vanuatu Regby. [https://www.webcitation.org/60r8P30Qa?url=http://www.rugbydata.com/vanuatu Эркектердин эл аралык регби союзунун статистикасы: Вануату]</ref>. Аралдардагы биринчи крикет клубу 1945-жылы негизделген жана 1978-жылы Жаңы Гебриддердин крикет ассоциациясы түзүлгөн (эгемендүүлүк алгандан кийин Вануату крикет Ассоциациясы деп аталып калган)<ref>Cricket Europe''.'' [https://web.archive.org/web/20110217093211/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/GENERAL/TIMELINES/vanuatu.shtml Вануатудагы крикет.]</ref>. Жайкы Олимпиада оюндарына өлкө 1988-жылдан бери катышып келет. Өлкөнүн улуттук олимпиада комитети 1987-жылы түзүлгөн. Олимпиадалык оюндарда Вануату Республикасы бир дагы медаль алган эмес жана олимпиадалык курама командасы негизинен [[жеңил атлетика]] багыттанда машыккан спортчулардан турат. Кышкы Олимпиада оюндарына өлкө бир да жолу катышкан эмес<ref>IOC''.'' [https://olympics.com/ioc/olympic-solidarity-commission Вануату.]</ref>. === Тамак-аш === [[Файл:Laplap_sosor.jpg|thumb|Вануатунун улуттук тамагы лап-лап.]] Вануатунун ашканасында [[балык]], таро жана ямс сыяктуу өсүмдүктөр, мөмө-жемиштер жана жашылчалар колдонулат. Аралдардын тургундарынын көпчүлүк бөлүгү өздөрүнүн бакчаларында тамак-ашка колдонуулучу жашылча-жемиштерди өстүрүшөт. Эл арасында азык-түлүк тартыштыгы сейрек кездешет. Жыл бою [[папайя]], [[ананас]], [[Манго (жемиш)|манго]], [[банан]] жана таттуу картошканын түшүмү мол болот. [[Кокос|Кокостон]] жасалган туздуктар көптөгөн тамактардын даамын чыгаруу үчүн колдонулат. Тамак-аштын көп түрү ысык таштарда, кайнатылып жее бууда бышырылат. Курулган тамак-аштын түрлөрү дээрлик колдонулбайт<ref>[https://web.archive.org/web/20080910005909/http://www.peacecorps.gov/welcomebooks/vuwb461.pdf Вануатудагы тынчтык корпусу]</ref>. Вануатунун улуттук тамагы лап-лап деп аталат<ref>[https://web.archive.org/web/20140608020426/http://www.abc.net.au/correspondents/content/2008/s2528790.htm Вануатунун улуттук тамагынын сырлары. Лап-лап]</ref>. === Майрамдар === {| class="standard" align="center" |+ !Дата<ref name=":19">[https://books.google.ru/books?id=NSwg7xc6DwQC Вануатунун майрамдары]</ref> !Аталышы<ref name=":19" /> !Англисче аталышы<ref name=":19" /> |- |[[1-январь]] |Жаңы жыл |''New Year’s Day'' |- |[[21 февраль|21-февраль]] |Лининин атанын күнү |''Father Lini Day'' |- |[[5-март]] |Уруу башчылар күнү |''Custom Chief Day'' |- |[[Пасха]] чейинки жума |Улуу жума |''Good Friday'' |- |Пасхадан кийинки к н |Жаркын дүйшөмбү |''Easter Monday'' |- |[[1-май]] |Эмгек күнү |''Labour Day'' |- |датасы кошумча аныкталат |Пайгамбардын көтөрүлүүсү |''Ascension Day'' |- |[[24-июль]] |Балдар күнү |''Children’s Day'' |- |[[30-июль]] |Эгемендүүлүк күнү |''Independence Day'' |- |[[15-август]] |Пайгамбардын энесинин көтөрүлүүсү |''Assumption Day'' |- |[[5 Октябрь (Тогуздун айы)|5-октябрь]] |Конституция күнү |''Constitution Day'' |- |[[29-ноябрь]] |Биримдик күнү |''National Unity Day'' |- |[[25-декабрь]] |Рождество |''Christmas Day'' |- |[[26-декабрь]] |Жалпы улуттук үй-бүлө күнү |''Family Day Nation Wide'' |+ |} == Социалдык тармагы == === Саламаттыкты сактоо === Өлкөдө саламаттык сактоо системасында олуттуу көйгөйлөр бар. [[2000-жыл|2000-жылга]] карата Вануатуда [[Адамдын иммунитет жетишсиздигинин вирусу|АИЖВ]] (ВИЧ) же [[СПИД|КИЖС]] (СПИД) ооруларына чалдыккандар катталган эмес. [[Ич өткөк]], курч респиратордук, [[Гепатит|гепатит В]] сыяктуу оорулар кеңири жайылган<ref name=":20" />. Борбор шаарында [[кант диабети]] менен ооругандардын саны [[безгек]] менен ооругандардын санынан бир кыйла эле көп. Ошол эле учурда [[тери оорулары]], [[кургак учук]], [[Ысытма|тропикалык ысытма]], [[элефантиаз]] кеңири жайылган<ref name=":20" />. Безгек менен күрөшүү боюнча активдүү чаралар көрүлгөнүнө карабастан, бул оору саламаттыкты сактоодогу негизги көйгөйлөрдүн бири бойдон калууда. 1999 жана 2000-жылдары Вануатуда безгек оорусунан бир дагы өлүм катталган эмес. Өлкөдөгү саламаттыкты сактоо сектору Саламаттыкты сактоо министрлиги көзөмөлдөгөн 94 ооруканалардан, клиникалардан жана ден-соолукту чыңдоо борборлорунан турат. [[Бүткүл дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму]] да Вануатуга олуттуу жардам көрсөтүп келүүдө<ref name=":20" />. === Билим берүү === [[Файл:Eton_School.jpg|left|thumb|280x280px|Эфате аралындагы Этон айылынын мектеби.]] Вануатунун улуттук билим берүү системасынын өнүгүшүнө бир нече факторлор тоскоол болууда: аралдарда жергиликтүү тилдердин ар түрдүүлүгү; колониялык мезгилден калган эки тилдүү билим берүү системасы. Вануатуда билим берүүнүн сапаты өтө төмөн. Өлкөдө болгону 101 башталгыч мектептер бар, алардын көп бөлүгү жетүүгө кыйын аймактарда орун алышкан. [[2002-жыл|2002-жылы]] башталгыч класстарынын окуучуларынын жалпы саны 37 470, орто мектептердин окуучуларынын саны 9 610 болгон<ref>{{Cite web |title=Окуучулардын билим деңгээли жана жынысы боюнча статистика |url=http://www.vnso.gov.vu/ |accessdate=2011-08-11 |archivedate=2019-08-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190829044305/http://www.vnso.gov.vu/ }}</ref>. Вануатунун көптөгөн алыскы аймактарында жайгашкан мектептерде профессордук-окутуучулук курамдын жана тиешелүү шаймандардын, эмеректердин жетишсиздиги байкалат. Орто мектептерде жана жогорку окуу жайларда окутуунун деңгээли салыштырмалуу төмөн<ref name=":12" />. Өлкөдө башталгыч билим берүү акысыз болгонуна карабастан, аз кирешелүү үй-бүлөлөр, балдарын окуутуда транспортко жана окууга түздөн-түз байланыштуу башка кызматтарга көп каражат коротууга аргасыз. [[1989-жыл|1989-жылы]] 12 жаштан 15 жашка чейин балдардын 72%, 16 жаштан 17 жашка чейинкилердин 80% жакшы жумушка орношууда маанилүү роль ойногон квалификацияны албастан мектептеги окууну таштаган, алар жумушсуздардын катарын толуктаган. == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://www.gov.vu/ Вануатунун Өкмөтүнүн расмий сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140729044828/http://gov.vu/ |date=2014-07-29 }}{{ref-en}} * [https://www.vanuatu.travel/en/ Вануатунун улуттук туризм башкармалыгынын расмий сайты]{{ref-en}} * [http://publish.plantnet-project.org/project/vanuaflora_en Вануатунун гербариуму]{{ref-en}} * [https://library.ucsd.edu/dc/collection/bb9663649f Энн Скиннер-Жонс жана Жоан Ларком тарткан Вануатунун сүрөттөрү]{{ref-en}} {{Калып:Океания өлкөлөрү}} [[Категория:Вануату]] 3i9j0eyxmmonq4afvsa4x6he72qthpc 0 134466 649983 483990 2026-07-19T06:36:56Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 649983 wikitext text/x-wiki [[Файл:Адм_._деление_Вануату_(рус.).JPG|thumb|297x297px|Вануатунун провинцияларынын картасы]] 1994-жылдан тартып [[Вануату|Вануату Республикасы]] 6 провинцияга бөлүнөт<ref name=":7" />. Провинциялардын аталыштары провинцияны түзгөн негизги аралдардын аталыштарынын уңгусунан же биринчи тамгаларынан түзүлгөн: # Малампа (аталышы Малакула, Амбрим жана Паама аралдарынын аталышынан алынган); # Пенама (Пентекост, Аоба, Маэво); # Санма (Санто, Мало); # Тафеа (Танна, Анива, Футуна, Эрроманго, Анейтюм); # Торба (Торрес аралдары, Банкс аралдары); # Шефа (Шеперд, Эфате аралдары). 1906-жылы [[Жаңы Гебрид аралдары|Жаңы Гебриддерде]] кондоминиум түзүү боюнча конвенцияга кол коюлгандан кийин төрт жыл бою административдик бөлүнүү болгон эмес жана меланезиялыктар катышкан ар кандай талаш-тартыш иштерди жалпы сот эмес, аскер-деңиз комиссиясы караган жана чечимдерди кабыл алган<ref>Tufala Gavman (ред. Bresnihan, Brian J. and Keith Woodward). Reminisces from the Anglo-French Condominium of the New Hebrides. — Suva, Fiji: Institute of Pacific Studies, University of the South Pacific, 2002. — С. 26. — <nowiki>ISBN 982-02-0342-2</nowiki></ref>. 1911-жылы административдик реформаны ишке ашыруу боюнча алгачкы кадамдар жасалган. Реформанын натыйжасында, 1912-жылы Жаңы Гебриддердин айрым аралдарына резидент-комиссарлардын өкүлдөрү дайындалган (Эфате аралын кошпогондо), алар калктын ар кандай даттанууларын карап, жумушка орношуу маселелерин көзөмөлдөшкөн. Британиянын өкүлдөрү Танна жана Эспириту-Санто аралдарында, Франция өкүлдөрү Малекула жана Пентекост аралдарында колониялык багыттагы иштерди жүргүзүшкөн. 1985-жылы кезектеги административдик реформа жүргүзүлүп, натыйжада төрт округ жоюлуп, он бир аралдар үчүн Арал Кеңеши түзүлгөн<ref name=":7">[http://www.statoids.com/uvu.html Вануатунун провинциялары]{{ref-en}}</ref>. == Провинциялар == {| class="standard" align="center" !№ !Провинция (кырг.) !Провинция (англ.) !Административдик борбору !Аянты, км² !Калкы, адам (2009) !Жыштыгы, адам/км² |- |1 |[[Малампа]] |''Malampa'' |Лакаторо | align="right" |2779 | align="right" |36 727 | align="right" |13,22 |- |2 |[[Пенама]] |''Pénama'' |Саратамата | align="right" |1198 | align="right" |30 819 | align="right" |25,73 |- |3 |[[Санма]] |''Sanma'' |Люганвиль | align="right" |4248 | align="right" |45 855 | align="right" |10,79 |- |4 |[[Тафеа]] |''Tafea'' |Исангел | align="right" |1628 | align="right" |32 540 | align="right" |19,99 |- |5 |[[Торба]] |''Torba'' |Сола | align="right" |882 | align="right" |9359 | align="right" |10,61 |- |6 |[[Шефа]] |''Shéfa'' |Порт-Вила | align="right" |1455 | align="right" |78 723 | align="right" |54,11 |- |- style="background: #CCC;" | |Бардыгы | | | align="right" |12 190 | align="right" |234 023 | align="right" |19,20 |} == Тарых == 1985-жылдан 1994-жылга чейин өлкө 11 аралдык аймакка бөлүнгөн: * Аоба жана Маэво (борбору Лонгана); * Амбрим (борбору Эас); * Банкс жана Торрес (борбору Сола); * Эфате (борбору Порт-Вила); * Эпи (борбору Рингдав); * Малекула (борбору Лакаторо); * Паама (борбору Лиро); * Пентекост (борбору Лолтонг); * Санто жана Мало (борбору Люганвиль); * Шеперд (борбору Моруа); * Тафеа (борбору Исангел). Кондоминиум мезгилинде 4 административдик округ болгон: * Түштүк округу; * 1-борбордук округ; * 2-борбордук округ; * Түндүк округу. == Булактар == {{Булактар}} == Тышкы шилтемелер == * [https://www.gov.vu/ Вануатунун Өкмөтүнүн расмий сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140729044828/http://gov.vu/ |date=2014-07-29 }}{{ref-en}} {{Калып:Вануатунун административдик-аймактык түзүлүшү}} [[Категория:Вануатунун административдик-аймактык түзүлүшү]] 2o67y0a4sw0ww2x0y8sfwn3nkr1jhmu 0 135944 649981 499101 2026-07-19T05:14:03Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 649981 wikitext text/x-wiki {{Тамак |Аталышы = Бууз |Нукура аталышы = {{lang-bua|бууза}}<br>{{lang-mn|бууз}} |Сүрөт = Buuza 01.jpg |Туурасы = |Сүрөттүн баяндамасы = |Түрү = |Улуттук ашкана = Бурят ашканасы<br>[[:ru:Тувинская кухня|Тыва ашканасы]]<br>[[:ru:Монгольская кухня|моңгол ашканасы]] |Өлкө = {{өлкө желеги|Монголия}} |Автору = |Пайда болгон убагы = |Негизги курамы = [[:ru:Пшеничная мука|буудай]] |Кошумча курамы = |Окшош тамактар = [[манты]], [[:ru:Хинкали|хинкали]] |Уикиказына = }} '''Бууз''', же '''поз'''<ref>[http://tradkulzab.narod.ru/MKBuryat_Kuhnya_Eat_Baran.html Бурят маданияты — тамак-аш]</ref> ({{lang-bua|бууза}}; {{lang-mn|бууз}}) — салттуу [[буряттар|бурят]], [[тыва]] жана [[моңголдор|моңгол]] тамактары, [[Моңголия|Моңголияда]], [[Бурятия|Бурятияда]], [[:ru:Иркутская область|Иркутск облусунда]] жана [[:ru:Забайкальский край|Забайкальеде]] популярдуу. Буузалар кытай тамагы [[:ru:Баоцзы|баозинин]] ({{lang-zh|包子}}, ''bāozi'') варианттарынын бири деп эсептелинет, бул тамактын аталышы ошол жерден чыккан, бирок [[:ru:Китайская кухня|кытай тамагынан]] айырмаланып, буузадагы салма жалаң эттен жасалган<ref>''Жуковская Н. Л.'' Пища и кулинарные традиции // Буряты. — М., Наука, 2004. — с. 178</ref>. Мындан тышкары, баози дайыма [[:ru:Дрожжевое тесто|ачыткы камырдан]] жасалат, ал эми бууз үчүн бул сорттордун бири гана. [[Монголия|Монголияда]] ачыткыдан жасалган бууз ''мантуун бууз'' деп аталып, майрамдарда даярдалат. Бул тамак грузин [[:ru:Хинкали|хинкали]] жана түрк [[манты|мантыларына]] да тиешелүү. Бууз жана манты сыяктуу эле, бууздан бууда бышыруу жолу менен даярдалат — көбүнчө бул үчүн атайын [[:ru:Пароварка|буу идиште]], «бууз» деп аталган буу мешинин аналогу. Бууз салмасынын ([[:ru:фарш|фарш]]) негизги компоненттеринин курамында [[эт]] жана [[пияз]] бар. Бууз чөйчөк сымал, баози жана хинкалиге окшош, көбүнчө үстү жагында тешик бар. Даяр бууздардын диаметри болжол менен 5—8 см болот. Бууздарды салт боюнча [[:ru:Еда, употребляемая руками|колдору]] менен жешет, ал эми бууздардын ичинде бышыруу учурунда пайда болгон шорпону түбүнөн тиштеп, пайда болгон тешик аркылуу өзүнчө ичет. [[Бурятия|Бурятияда]] бул тамакка арналган сынактар өткөрүлүп турат, анда бууз жасап жеп тим болбостон, жаштарды элдин маданияты менен тааныштырышат<ref>{{Cite web |title=Бурят улуттук тамагы «БУУЗА» фестивалы |url=http://www.moy-ulan-ude.ru/index.php?id=123618295949aea7afbe91b&podrub=%CC%E5%F0%EE%EF%F0%E8%FF%F2%E8%FF&mod=culture&pag=viewarticle |accessdate=2024-12-15 |archivedate=2015-11-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151119214557/http://www.moy-ulan-ude.ru/index.php?id=123618295949aea7afbe91b&podrub=%CC%E5%F0%EE%EF%F0%E8%FF%F2%E8%FF&mod=culture&pag=viewarticle }}</ref>. 2014-жылдын 31-январында «''Буузин Баяр''»<ref>[https://web.archive.org/web/20181019001754/http://gazetarb.ru/news/section-society/detail-164290/ Улан-Удэ шаарынын борбордук аянтында «Буузин байрам» улуттук каада-салттардын фестивалы бешинчи жолу өткөрүлөт.]</ref> мелдешинде жеген буузалардын саны боюнча рекорд жаңырган — жыйырма миңден ашык<ref>[https://web.archive.org/web/20151119192417/http://baikalfinans.com/biznes/v-buryatii-na-prazdnike-buuzyin-bayar-kupleno-i-snneedeno-bolee-20-tyisyach-buuz.html Бурятияда Буузин байырлыг байырлалында 20 муң ажыг бүдүрүлге садып алыышкыннар.]</ref>. [[:ru:Тувинская кухня|Тува ашканасында]] бууза— буулап бышырылган мантынын түрү. Мантыдан формасы менен айырмаланат — үстү ачык болуп жасалат, монголдордун буузасына окшош, бирок кичирээк өлчөмдө.<ref>[https://web.archive.org/web/20141005235546/http://forum.lingvo.ru/actualthread.aspx?tid=30867&pg=-1 Бууз — ал эмне?]</ref>. == Булактар == {{булактар}} [[Категория:Моңгол ашканасы]] [[Категория:Бурят ашканасы]] [[Категория:Тыва ашканасы]] rcibrwq41qupqjyfep44qdp0zff5z8u 4 136776 649966 649878 2026-07-18T12:01:39Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 649966 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:Chaoborus|<span style="color:gray">Chaoborus</span>]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25685}}]] || {{Permissions|Chaoborus}} |- | 2 || [[User:Bosogo|<span style="color:gray">Bosogo</span>]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18491}}]] || {{Permissions|Bosogo}} |- | 3 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:13781}}]] || {{Permissions|Artelow}} |- | 4 || [[User:Chorobek|<span style="color:gray">Chorobek</span>]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}} |- | 5 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12819}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}} |- | 6 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11072}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}} |- | 7 || [[User:Baydastann|<span style="color:gray">Baydastann</span>]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7965}}]] || {{Permissions|Baydastann}} |- | 8 || [[User:Элден|<span style="color:gray">Элден</span>]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}} |- | 9 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:5969}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}} |- | 10 || [[User:UlutSoft3|<span style="color:gray">UlutSoft3</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}} |- | 11 || [[User:Чагылган|<span style="color:gray">Чагылган</span>]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}} |- | 12 || [[User:Эльза Мамбетакунова|<span style="color:gray">Эльза Мамбетакунова</span>]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}} |- | 13 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4960}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}} |- | 14 || [[User:ImeNtrav|<span style="color:gray">ImeNtrav</span>]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}} |- | 15 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4500}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 16 || [[User:Maksat|<span style="color:gray">Maksat</span>]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}} |- | 17 || [[User:Shchb|<span style="color:gray">Shchb</span>]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}} |- | 18 || [[User:Kmaksat|<span style="color:gray">Kmaksat</span>]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}} |- | 19 || [[User:Үрүйэ|<span style="color:gray">Үрүйэ</span>]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}} |- | 20 || [[User:Kgbek|<span style="color:gray">Kgbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}} |- | 21 || [[User:Connexxx|<span style="color:gray">Connexxx</span>]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}} |- | 22 || [[User:Elebayev|<span style="color:gray">Elebayev</span>]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}} |- | 23 || [[User:Aidabishkek|<span style="color:gray">Aidabishkek</span>]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}} |- | 24 || [[User:Askar Nazyrov|<span style="color:gray">Askar Nazyrov</span>]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}} |- | 25 || [[User:Umut|<span style="color:gray">Umut</span>]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}} |- | 26 || [[User:QECUB|QECUB]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2264}}]] || {{Permissions|QECUB}} |- | 27 || [[User:Бахтияр Толукбаев|<span style="color:gray">Бахтияр Толукбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}} |- | 28 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|<span style="color:gray">Roman, Alexej and Vładimir</span>]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}} |- | 29 || [[User:Kairat Zamirbekov|<span style="color:gray">Kairat Zamirbekov</span>]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1600}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}} |- | 30 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1445}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 31 || [[User:Meri|<span style="color:gray">Meri</span>]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}} |- | 32 || [[User:Asankozhoevas|<span style="color:gray">Asankozhoevas</span>]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}} |- | 33 || [[User:Adinai|<span style="color:gray">Adinai</span>]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}} |- | 34 || [[User:Friendwip.kg|<span style="color:gray">Friendwip.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}} |- | 35 || [[User:Kglive|<span style="color:gray">Kglive</span>]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}} |- | 36 || [[User:UlutSoft6|<span style="color:gray">UlutSoft6</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}} |- | 37 || [[User:TarPas|<span style="color:gray">TarPas</span>]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}} |- | 38 || [[User:Gulzhana|<span style="color:gray">Gulzhana</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}} |- | 39 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:882}}]] || {{Permissions|Arsensky}} |- | 40 || [[User:Aida23a|<span style="color:gray">Aida23a</span>]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}} |- | 41 || [[User:Dnes1302|<span style="color:gray">Dnes1302</span>]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}} |- | 42 || [[User:Элдин беги|<span style="color:gray">Элдин беги</span>]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}} |- | 43 || [[User:UlutSoft1|<span style="color:gray">UlutSoft1</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}} |- | 44 || [[User:Rotlink|<span style="color:gray">Rotlink</span>]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}} |- | 45 || [[User:Chris die Seele|<span style="color:gray">Chris die Seele</span>]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}} |- | 46 || [[User:Дилдорбек|<span style="color:gray">Дилдорбек</span>]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:698}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}} |- | 47 || [[User:Aiylchy|<span style="color:gray">Aiylchy</span>]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}} |- | 48 || [[User:Estebesovdastan|<span style="color:gray">Estebesovdastan</span>]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}} |- | 49 || [[User:Jakshysapa|<span style="color:gray">Jakshysapa</span>]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}} |- | 50 || [[User:Lirchik|<span style="color:gray">Lirchik</span>]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}} |- | 51 || [[User:Incall|Incall]] || [[Special:Contributions/Incall|{{formatnum:612}}]] || {{Permissions|Incall}} |- | 52 || [[User:Amantur r|<span style="color:gray">Amantur r</span>]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}} |- | 53 || [[User:Cekli829|<span style="color:gray">Cekli829</span>]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}} |- | 54 || [[User:Табалдыев Ысламбек|<span style="color:gray">Табалдыев Ысламбек</span>]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}} |- | 55 || [[User:S(uz)ak|<span style="color:gray">S(uz)ak</span>]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}} |- | 56 || [[User:Firespeaker|<span style="color:gray">Firespeaker</span>]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}} |- | 57 || [[User:Gulzat05|<span style="color:gray">Gulzat05</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}} |- | 58 || [[User:Канымбу|<span style="color:gray">Канымбу</span>]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}} |- | 59 || [[User:Zhanyl90|<span style="color:gray">Zhanyl90</span>]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}} |- | 60 || [[User:Aladobot|<span style="color:gray">Aladobot</span>]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}} |- | 61 || [[User:Gulaiym001|<span style="color:gray">Gulaiym001</span>]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}} |- | 62 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:526}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 63 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|<span style="color:gray">Орозобек Түгөлбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}} |- | 64 || [[User:Кайып Пайзылдаев|<span style="color:gray">Кайып Пайзылдаев</span>]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}} |- | 65 || [[User:Бегаим|<span style="color:gray">Бегаим</span>]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}} |- | 66 || [[User:Rartat|<span style="color:gray">Rartat</span>]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}} |- | 67 || [[User:Fornax|<span style="color:gray">Fornax</span>]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}} |- | 68 || [[User:PlanespotterA320|<span style="color:gray">PlanespotterA320</span>]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}} |- | 69 || [[User:UlutSoft4|<span style="color:gray">UlutSoft4</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}} |- | 70 || [[User:Hugo.arg|<span style="color:gray">Hugo.arg</span>]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}} |- | 71 || [[User:ДолбоЯщер|<span style="color:gray">ДолбоЯщер</span>]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 72 || [[User:Ksc~ruwiki|<span style="color:gray">Ksc~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}} |- | 73 || [[User:Алтынбек Касымов|<span style="color:gray">Алтынбек Касымов</span>]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}} |- | 74 || [[User:Pathoschild|<span style="color:gray">Pathoschild</span>]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:415}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 75 || [[User:Εὐθυμένης|<span style="color:gray">Εὐθυμένης</span>]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}} |- | 76 || [[User:Namir|<span style="color:gray">Namir</span>]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}} |- | 77 || [[User:Госфонд ИС|<span style="color:gray">Госфонд ИС</span>]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}} |- | 78 || [[User:V3~kywiki|<span style="color:gray">V3~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}} |- | 79 || [[User:AdemazAlmaz|<span style="color:gray">AdemazAlmaz</span>]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}} |- | 80 || [[User:Ырысгул|<span style="color:gray">Ырысгул</span>]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}} |- | 81 || [[User:Nurjamal|<span style="color:gray">Nurjamal</span>]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}} |- | 82 || [[User:Nursultan|<span style="color:gray">Nursultan</span>]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}} |- | 83 || [[User:Aymira|<span style="color:gray">Aymira</span>]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}} |- | 84 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}} |- | 85 || [[User:Symbat92|<span style="color:gray">Symbat92</span>]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}} |- | 86 || [[User:Andrew J.Kurbiko|<span style="color:gray">Andrew J.Kurbiko</span>]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}} |- | 87 || [[User:Орозгул|<span style="color:gray">Орозгул</span>]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}} |- | 88 || [[User:Ziv|<span style="color:gray">Ziv</span>]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:305}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 89 || [[User:Atlikta|<span style="color:gray">Atlikta</span>]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}} |- | 90 || [[User:Abiyoyo|<span style="color:gray">Abiyoyo</span>]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}} |- | 91 || [[User:Росул|<span style="color:gray">Росул</span>]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}} |- | 92 || [[User:Elya3|<span style="color:gray">Elya3</span>]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}} |- | 93 || [[User:Baronnet|<span style="color:gray">Baronnet</span>]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}} |- | 94 || [[User:Ahmadi~ruwiki|<span style="color:gray">Ahmadi~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}} |- | 95 || [[User:Rakutai|<span style="color:gray">Rakutai</span>]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}} |- | 96 || [[User:Minorax|<span style="color:gray">Minorax</span>]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:283}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 97 || [[User:Peri~kywiki|<span style="color:gray">Peri~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}} |- | 98 || [[User:Ashirov Maksatbek|<span style="color:gray">Ashirov Maksatbek</span>]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}} |- | 99 || [[User:Asel90|<span style="color:gray">Asel90</span>]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}} |- | 100 || [[User:Belekoff|<span style="color:gray">Belekoff</span>]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}} |- | 101 || [[User:Jol004u|<span style="color:gray">Jol004u</span>]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}} |- | 102 || [[User:Janyzak|<span style="color:gray">Janyzak</span>]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}} |- | 103 || [[User:Машъал|<span style="color:gray">Машъал</span>]] || [[Special:Contributions/Машъал|{{formatnum:254}}]] || {{Permissions|Машъал}} |- | 104 || [[User:Fatim|<span style="color:gray">Fatim</span>]] || [[Special:Contributions/Fatim|{{formatnum:253}}]] || {{Permissions|Fatim}} |- | 105 || [[User:NurlanKG Bishkek editor|<span style="color:gray">NurlanKG Bishkek editor</span>]] || [[Special:Contributions/NurlanKG Bishkek editor|{{formatnum:251}}]] || {{Permissions|NurlanKG Bishkek editor}} |- | 106 || [[User:Баха Исаев|<span style="color:gray">Баха Исаев</span>]] || [[Special:Contributions/Баха Исаев|{{formatnum:249}}]] || {{Permissions|Баха Исаев}} |- | 107 || [[User:Noloun|<span style="color:gray">Noloun</span>]] || [[Special:Contributions/Noloun|{{formatnum:248}}]] || {{Permissions|Noloun}} |- | 108 || [[User:Чоко Бой|<span style="color:gray">Чоко Бой</span>]] || [[Special:Contributions/Чоко Бой|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Чоко Бой}} |- | 109 || [[User:Tynchtykbek|<span style="color:gray">Tynchtykbek</span>]] || [[Special:Contributions/Tynchtykbek|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Tynchtykbek}} |- | 110 || [[User:Dutcman|<span style="color:gray">Dutcman</span>]] || [[Special:Contributions/Dutcman|{{formatnum:242}}]] || {{Permissions|Dutcman}} |- | 111 || [[User:Ulan A|<span style="color:gray">Ulan A</span>]] || [[Special:Contributions/Ulan A|{{formatnum:239}}]] || {{Permissions|Ulan A}} |- | 112 || [[User:DragonBot|<span style="color:gray">DragonBot</span>]] || [[Special:Contributions/DragonBot|{{formatnum:235}}]] || {{Permissions|DragonBot}} |- | 113 || [[User:Таалай Берен|<span style="color:gray">Таалай Берен</span>]] || [[Special:Contributions/Таалай Берен|{{formatnum:231}}]] || {{Permissions|Таалай Берен}} |- | 114 || [[User:Adilet15|<span style="color:gray">Adilet15</span>]] || [[Special:Contributions/Adilet15|{{formatnum:223}}]] || {{Permissions|Adilet15}} |- | 115 || [[User:Dostojewskij|Dostojewskij]] || [[Special:Contributions/Dostojewskij|{{formatnum:220}}]] || {{Permissions|Dostojewskij}} |- | 116 || [[User:MauritsBot|<span style="color:gray">MauritsBot</span>]] || [[Special:Contributions/MauritsBot|{{formatnum:218}}]] || {{Permissions|MauritsBot}} |- | 117 || [[User:タチコマ robot|<span style="color:gray">タチコマ robot</span>]] || [[Special:Contributions/タチコマ robot|{{formatnum:216}}]] || {{Permissions|タチコマ robot}} |- | 118 || [[User:Adamboluu|<span style="color:gray">Adamboluu</span>]] || [[Special:Contributions/Adamboluu|{{formatnum:213}}]] || {{Permissions|Adamboluu}} |- | 119 || [[User:Dr.atakulov|<span style="color:gray">Dr.atakulov</span>]] || [[Special:Contributions/Dr.atakulov|{{formatnum:211}}]] || {{Permissions|Dr.atakulov}} |- | 120 || [[User:Dinamik-bot|<span style="color:gray">Dinamik-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Dinamik-bot|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Dinamik-bot}} |- | 121 || [[User:Anara|<span style="color:gray">Anara</span>]] || [[Special:Contributions/Anara|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Anara}} |- | 122 || [[User:Kyrgyzchala|<span style="color:gray">Kyrgyzchala</span>]] || [[Special:Contributions/Kyrgyzchala|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Kyrgyzchala}} |- | 123 || [[User:UlutSoft2|<span style="color:gray">UlutSoft2</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft2|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|UlutSoft2}} |- | 124 || [[User:YFdyh-bot|<span style="color:gray">YFdyh-bot</span>]] || [[Special:Contributions/YFdyh-bot|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|YFdyh-bot}} |- | 125 || [[User:A.djan|<span style="color:gray">A.djan</span>]] || [[Special:Contributions/A.djan|{{formatnum:206}}]] || {{Permissions|A.djan}} |- | 126 || [[User:Robbot|<span style="color:gray">Robbot</span>]] || [[Special:Contributions/Robbot|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Robbot}} |- | 127 || [[User:Chingis|<span style="color:gray">Chingis</span>]] || [[Special:Contributions/Chingis|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Chingis}} |- | 128 || [[User:Foggy kub|<span style="color:gray">Foggy kub</span>]] || [[Special:Contributions/Foggy kub|{{formatnum:204}}]] || {{Permissions|Foggy kub}} |- | 129 || [[User:Чръный человек|<span style="color:gray">Чръный человек</span>]] || [[Special:Contributions/Чръный человек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Чръный человек}} |- | 130 || [[User:Мыктыбек|<span style="color:gray">Мыктыбек</span>]] || [[Special:Contributions/Мыктыбек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Мыктыбек}} |- | 131 || [[User:Adamantine|<span style="color:gray">Adamantine</span>]] || [[Special:Contributions/Adamantine|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|Adamantine}} |- | 132 || [[User:BakytTalas|<span style="color:gray">BakytTalas</span>]] || [[Special:Contributions/BakytTalas|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|BakytTalas}} |- | 133 || [[User:Zorrobot|<span style="color:gray">Zorrobot</span>]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:200}}]] || {{Permissions|Zorrobot}} |- | 134 || [[User:Мастер теней|<span style="color:gray">Мастер теней</span>]] || [[Special:Contributions/Мастер теней|{{formatnum:198}}]] || {{Permissions|Мастер теней}} |- | 135 || [[User:Amirobot|<span style="color:gray">Amirobot</span>]] || [[Special:Contributions/Amirobot|{{formatnum:197}}]] || {{Permissions|Amirobot}} |- | 136 || [[User:HerculeBot|<span style="color:gray">HerculeBot</span>]] || [[Special:Contributions/HerculeBot|{{formatnum:195}}]] || {{Permissions|HerculeBot}} |- | 137 || [[User:GhalyBot|<span style="color:gray">GhalyBot</span>]] || [[Special:Contributions/GhalyBot|{{formatnum:187}}]] || {{Permissions|GhalyBot}} |- | 138 || [[User:DARIO SEVERI|<span style="color:gray">DARIO SEVERI</span>]] || [[Special:Contributions/DARIO SEVERI|{{formatnum:172}}]] || {{Permissions|DARIO SEVERI}} |- | 139 || [[User:Temir21|<span style="color:gray">Temir21</span>]] || [[Special:Contributions/Temir21|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Temir21}} |- | 140 || [[User:Nasihat.kg|<span style="color:gray">Nasihat.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Nasihat.kg|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Nasihat.kg}} |- | 141 || [[User:Vasit|<span style="color:gray">Vasit</span>]] || [[Special:Contributions/Vasit|{{formatnum:166}}]] || {{Permissions|Vasit}} |- | 142 || [[User:CarsracBot|<span style="color:gray">CarsracBot</span>]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|CarsracBot}} |- | 143 || [[User:HiW-Bot|<span style="color:gray">HiW-Bot</span>]] || [[Special:Contributions/HiW-Bot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|HiW-Bot}} |- | 144 || [[User:JYBot|<span style="color:gray">JYBot</span>]] || [[Special:Contributions/JYBot|{{formatnum:162}}]] || {{Permissions|JYBot}} |- | 145 || [[User:NKOzi|<span style="color:gray">NKOzi</span>]] || [[Special:Contributions/NKOzi|{{formatnum:159}}]] || {{Permissions|NKOzi}} |- | 146 || [[User:Кичинекей Поллианна|<span style="color:gray">Кичинекей Поллианна</span>]] || [[Special:Contributions/Кичинекей Поллианна|{{formatnum:158}}]] || {{Permissions|Кичинекей Поллианна}} |- | 147 || [[User:Sampo.Kuusi|<span style="color:gray">Sampo.Kuusi</span>]] || [[Special:Contributions/Sampo.Kuusi|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Sampo.Kuusi}} |- | 148 || [[User:Samatq|<span style="color:gray">Samatq</span>]] || [[Special:Contributions/Samatq|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Samatq}} |- | 149 || [[User:Azamat Omar|<span style="color:gray">Azamat Omar</span>]] || [[Special:Contributions/Azamat Omar|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Azamat Omar}} |- | 150 || [[User:Kaiyr|<span style="color:gray">Kaiyr</span>]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:154}}]] || {{Permissions|Kaiyr}} {{/end}} l3k9ruw0dh8vll72be9v5fnf6upr3xb 0 137487 649969 629575 2026-07-18T12:07:47Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 649969 wikitext text/x-wiki {{Тарыхый мамлекет |аталыш = Азания |расмий аталыш = {{lang-so|Azaaniya}}<br>{{lang-en|Azania}} |p1 = Жубаленд |flag_p1 = Flag of Jubaland.svg |желек = Flag of Azania.svg |карта = Location jubaland.png |s1 = Жубаленд |flag_s1 = Flag of Jubaland (Somalia).svg |борбор = [[Доблей]], [[Гарбахаррей]] |тил = [[сомали тили]], [[араб тили]] |дин = [[Ислам]] |мартаба = Таанылбаган мамлекет<br>Виртуалдык мамлекет (де-факто)<br>Жубаленддин куугунтуктоодогу администрациясы |башкаруу_формасы = [[Президенттик башкаруу тутуму|президенттик республика]] |башкаруучулардын_даражасы = Президент |башкарган_жылы1 = [[3-апрель]] [[2011]] - [[15 май]] [[2013]] |ажо1 = Мохамед Абди Мохамед Ганди }} '''Азания''' ({{Lang-so|Azaaniya}}, {{Lang-en|Azania}}, {{Lang-ar|أزانيا}}), болжолдуу расмий аталышы — '''Азания Республикасы''' ({{Lang-so|Dawladda Azaaniya}}) — Сомалидеги мурдагы виртуалдуу өз алдынча жарыяланган мамлекет. Азанияны түзүү тууралуу маалымат 2011-жылдын 3-апрелинде Кениянын борбору Найроби шаарында жарыяланган, ушул эле шаарда Сомалинин Жубаленд аймагын башкарууга аракет кылган дагы администрация түзүлгөн. Пунтленд сыяктуу эле, Азания да расмий түрдө Федералдык Сомалинин курамындагы автономдуу аймак (штат) катары жарыяланган<ref>[https://web.archive.org/web/20110429061726/http://wehelmedia.com/2011/04/06/somalia-creates-new-state-azania-latest-of-at-least-10-new-administrations-recently-added/ Wehel Media Center " Somalia creates new state, Azania, latest of at least 10 new administrations recently added]</ref>. Азания — бул 2010-жылы исламчыл «Харакат аш-Шабаб» тобунун күчтөрү толук басып алган [[Жубаленд]] аймагын кайра түзүү боюнча кыска мөөнөттүү аракет болгон. Бирок 2011-жылдын күзүндө Эфиопиянын колдоосу менен Кения «Аш-Шабабга» каршы ири чабуул уюштурган. Кения ички сомалилик күчтөрдүн ичинен Азанияны гана эмес, көбүрөөк Раскамбони кыймылын колдой баштаган. Жубаленд жарым-жартылай бошотулгандан кийин, Раскамбони кыймылы 2013-жылы жаңы администрация түзгөн. Азания расмий түрдө Жубаленддин үч провинциясынын атынан өкүлчүлүк кылганы менен, анын администрациясы чындыгында кайсы аймакты толук көзөмөлдөп турганын так аныктоо кыйын болгон<ref>[https://web.archive.org/web/20141226164705/http://www.tesfanews.net/azania-the-true-objective-of-kenya-in-somalia/ The true objective of Kenia in Somalia]</ref>. Азаниянын жоюлганын так датасы белгисиз. == Жаңы мамлекет түзүү өбөлгөсү == Азанияны түзүүнүн негизги демилгечиси [[Кения]] болгон. Кения — 1991-жылдан бери жарандык согуш жүрүп, ар кандай саясий күчтөрдүн таасири астында аймак-аймактарга бөлүнүп кеткен коңшу Сомали менен болгон чек арасында буфер-мамлекетке муктаж болгон. Ушундай мамлекетти түзүү максатында Кения 2010-жылга чейин 2500 жоокерди даярдап, Сомалинин мурдагы коргоо министри Мохамед Абди Мохамед Ганди башында турган виртуалдык администрацияны түзгөн<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20160327025316/http://kenopalo.files.wordpress.com/2012/02/184-the-kenyan-military-intervention-in-somalia.pdf The Kenyan military intervention in Somalia]</ref>. 2011-жылдын 20-мартында Азания мамлекети түзүлгөнү Кениянын борборунда жарыяланган<ref>[https://web.archive.org/web/20210419193328/https://www.fotw.info/flags/so-ind1.html#az Quasi-independent and semi-autonomous regions in Somalia (A - G)]</ref>. Азания мамлекетти жарыяланган учурда Жубаленддин бүт аймагы «Харакат аш-Шабабдын» көзөмөлү астында болгон. «Азания» аталышы — Африканын ар кайсы аймактарына берилген тарыхый аталыш болгон. Президент Гандинин (кесиби антрополог жана тарыхчы) айтымында, бул термин жаңы администрацияга аталыш катары анын тарыхый маанисинен улам тандалган, анткени «Азания» термини байыркы убактагы сомали жээгинен көп азык-түлүк алган мисирлик деңизчилер Сомалиге 2500 жылдан ашуун мурда берген аталыш болуп эсептелген. Араб тилинен которгондо «молчулук өлкөсү» деген маанини билдирет<ref>{{Cite web |title=Azania President Vows To Defeat Al-Shabaab |url=http://www.somaliareport.com/index.php/post/455 |accessdate=2025-08-12 |archivedate=2012-06-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120613222106/http://www.somaliareport.com/index.php/post/455 }}</ref>. == Жаңы мамлекеттин түзүлгөнүн жарыялоо == 2011-жылдын 3-апрелинде бир нече күндүк салгылашуудан кийин, Кения аба күчтөрүнүн колдоосу менен Убактылуу өкмөттүн жана Раскамбони кыймылынын тарапташтары Кения менен чек ара өткөрмө пунктуна жана сомалилик качкындардын топтолгон жерлерине жакын жайгашкан Доблей шаарын ээлөөгө жетишкен<ref>[https://web.archive.org/web/20110723071634/http://shabelle.net/article.php?id=5178 Shabelle Media Network. Somali govt confiscates Dhobley after days of fighting]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110723071647/http://shabelle.net/article.php?id=5233 Shabelle Media Network. Somalia: Injured Al shabaab fighters brought to Kismayo]</ref><ref>[https://hiiraan.com/news2/2011/Apr/government_forces_capture_dhobley_town.aspx Hiiraan Online. Government Forces Capture Dhobley Town]</ref>. Ошол эле күнү Кениянын борбору Найробиде жаңы Азания мамлекетин жарыялоо аземи болуп өткөн<ref>{{Cite web |title=Росбалт. Азания отделилась от Сомали |url=http://www.rosbalt.ru/main/2011/04/04/835431.html |accessdate=2013-02-02 |archivedate=2012-02-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120205070035/http://www.rosbalt.ru/main/2011/04/04/835431.html }}</ref><ref>[https://www.kommersant.ru/doc/1744296 Коммерсантъ. В Африке появилось новое государство Азания]</ref>. Анын убактылуу президенти болуп Мохамед Абди Мохамед Ганди дайындалган<ref name=":1">[https://portnews.ru/news/63630/ PortNews. Кения намерена создать в Сомали «буферное» государство - Азанию]</ref>. Азаниянын жаңы лидери мамлекеттин негизги милдети катары «Харакат аш-Шабаб» менен күрөшүүнү атаган<ref>StarTribune. Muhumed, Malkhadir M., Associated Press (3 апреля 2011). [https://web.archive.org/web/20160303222649/https://www.startribune.com/templates/Print_This_Story?sid=119146054 Somalia creates new state, Azania, latest of at least 10 new administrations recently added]</ref><ref>[https://ria.ru/20110404/360763721.html РИА. Кения пытается создать в Сомали буферное государство Азанию - АП]</ref><ref>[https://lenta.ru/news/2011/04/04/somalia/ Lenta. В Африке появилось новое государство]</ref>. Азания Кения тарабынан [[Жубаленд]] администрациясынын долбоору катары каралганы менен, «аш-Шабабга» каршы аскерий аракеттерге Азания менен байланышпаган бир нече топтор катышкан<ref name=":0" />. Бул топтордун ичинен эң күчтүүсү (Кениянын колдоосуна ээ болгон) — кийинчерээк бошотулган Жубаленддин президенти болгон шейх Ахмед Мохамед Ислам Мадобе жетектеген Раскамбони кыймылы болгон. == Эл аралык реакция == * '''{{Өлкө желеги|Кения}}'''. Азания түзүлгөн учурда Кения өкмөтү бул жаңы мамлекет Сомалиде өкүм сүргөн анархиядан өлкөнү коргоп, буфердик мамлекетке айланат деген үмүтүн билдирген<ref name=":1" />. * '''{{Өлкө желеги|Сомали}}'''. Сомалини бириктирүүгө аракет кылган Өткөөл өкмөт көп өтпөй Азаниянын көз карандысыздыгын жарыялоону туура эмес чечим деп айыптаган. * '''{{Өлкө желеги|Эфиопия}}'''. Эфиопиянын бийлиги бул мамлекеттин түзүлүшүнө каршы чыгып, сомалиликтер отурукташкан Эфиопиянын Огаден аймагында сепаратистик маанайдын күчөшүнө алып келиши мүмкүн деп эсептеген<ref>[https://web.archive.org/web/20110408090127/http://www.businessweek.com/news/2011-04-04/former-somali-defense-minister-named-president-of-jubaland.html Former Somali Defense Minister Named President of Jubaland]</ref>. == Мамлекеттин жоюлушу == Азания жарыялангандан көп өтпөй, Жубаленддин бардык аймагында Кения армиясы Эфиопиянын, Өткөөл федералдык өкмөттүн жана Раскамбони кыймылынын колдоосу менен «Линда Нчи» аталышындагы ири аскердик операцияны баштаган. Бул операциянын жүрүшү 2012-жылы Харакат аш-Шабаб күчтөрүнүн бир бөлүгүн артка сүрүп чыгарып, Кисмайо шаарын алуу менен аяктаган. Ушул окуялардан кийин Сомалинин борбору [[Могадишо|Могадишодо]] жаңы Федералдык өкмөт түзүлүп, 2013-жылдын 15-майында [[Жубаленд|Жубаленддин]] бардык аймагында Раскамбонинин башчысы Ахмед Мохаммед Ислам Мадобе башында турган автономдуу Жубаленд мамлекеттиги жарыяланган. Ушул окуялардан кийин Азания мамлекетин түзүү идеясы дээрлик толугу менен токтотулган<ref>[https://web.archive.org/web/20130608084442/http://uk.reuters.com/article/2013/05/15/uk-somalia-security-jubaland-idUKBRE94E1AS20130515 Former Islamist warlord elected president of Somali region]</ref>. == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://menafn.com/1098061274/Collusion-between-Federal-Somalia-and-African-Union-Individuals-For-Financial-Gain Collusion between Federal Somalia and African Union Individuals For Financial Gain] {{Сомалинин аймагындагы мамлекеттик түзүлүштөр}} {{Африка өлкөлөрү}} 8y4iboa429cbgd1r6vmbvbmgoq8yq9j 4 137589 649968 649903 2026-07-18T12:01:41Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 649968 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:114844}}]] |- | 2 || [[User:ChoRusBot|<span style="color:gray">ChoRusBot</span>]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35641}}]] |- | 4 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8508}}]] |- | 5 || [[User:Xqbot|<span style="color:gray">Xqbot</span>]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7216}}]] |- | 6 || [[User:VertexBot|<span style="color:gray">VertexBot</span>]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] |- | 7 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] |- | 8 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] |- | 9 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] |- | 10 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] |- | 11 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3130}}]] |- | 12 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] |- | 13 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] |- | 14 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] |- | 15 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] |- | 16 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] |- | 17 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] |- | 18 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] |- | 19 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1132}}]] |- | 20 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1125}}]] |- | 21 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] |- | 22 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] |- | 23 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] |- | 24 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] |- | 25 || [[User:AlleborgoBot|<span style="color:gray">AlleborgoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] |- | 26 || [[User:Thijs!bot|<span style="color:gray">Thijs!bot</span>]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] |- | 27 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] |- | 28 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] |- | 29 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] |- | 30 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] |- | 31 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] |- | 32 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] |- | 33 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] |- | 34 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] |- | 35 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] |- | 36 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] |- | 37 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] |- | 38 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] |- | 39 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] |- | 40 || [[User:YiFeiBot|<span style="color:gray">YiFeiBot</span>]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]] |- | 41 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] |- | 42 || [[User:PipepBot|<span style="color:gray">PipepBot</span>]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] |- | 43 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] |- | 44 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] |- | 45 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] |- | 46 || [[User:Gerakibot|<span style="color:gray">Gerakibot</span>]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] |- | 47 || [[User:Purbo T|<span style="color:gray">Purbo T</span>]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] |- | 48 || [[User:Makecat-bot|<span style="color:gray">Makecat-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] |- | 49 || [[User:BotMultichill|<span style="color:gray">BotMultichill</span>]] || [[Special:Contributions/BotMultichill|{{formatnum:233}}]] |- | 50 || [[User:PixelBot|<span style="color:gray">PixelBot</span>]] || [[Special:Contributions/PixelBot|{{formatnum:106}}]] |- | 51 || [[User:Loveless|<span style="color:gray">Loveless</span>]] || [[Special:Contributions/Loveless|{{formatnum:99}}]] |- | 52 || [[User:MediaWiki default|<span style="color:gray">MediaWiki default</span>]] || [[Special:Contributions/MediaWiki default|{{formatnum:21}}]] |- | 53 || [[User:Maintenance script|<span style="color:gray">Maintenance script</span>]] || [[Special:Contributions/Maintenance script|{{formatnum:13}}]] |- | 54 || [[User:Flow talk page manager|<span style="color:gray">Flow talk page manager</span>]] || [[Special:Contributions/Flow talk page manager|{{formatnum:8}}]] {{/end}} oq5shi7qtxirqs6ywr5zzomfbalxrl7 4 137601 649967 649902 2026-07-18T12:01:40Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 649967 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:114844}}]] || {{Permissions|JigildikBot}} |- | 2 || [[User:ChoRusBot|<span style="color:gray">ChoRusBot</span>]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] || {{Permissions|ChoRusBot}} |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35641}}]] || {{Permissions|InternetArchiveBot}} |- | 4 || [[User:Chaoborus|<span style="color:gray">Chaoborus</span>]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25685}}]] || {{Permissions|Chaoborus}} |- | 5 || [[User:Bosogo|<span style="color:gray">Bosogo</span>]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18491}}]] || {{Permissions|Bosogo}} |- | 6 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:13781}}]] || {{Permissions|Artelow}} |- | 7 || [[User:Chorobek|<span style="color:gray">Chorobek</span>]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}} |- | 8 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12819}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}} |- | 9 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11072}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}} |- | 10 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8508}}]] || {{Permissions|EmausBot}} |- | 11 || [[User:Baydastann|<span style="color:gray">Baydastann</span>]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7965}}]] || {{Permissions|Baydastann}} |- | 12 || [[User:Xqbot|<span style="color:gray">Xqbot</span>]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7216}}]] || {{Permissions|Xqbot}} |- | 13 || [[User:VertexBot|<span style="color:gray">VertexBot</span>]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] || {{Permissions|VertexBot}} |- | 14 || [[User:Элден|<span style="color:gray">Элден</span>]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}} |- | 15 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:5969}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}} |- | 16 || [[User:UlutSoft3|<span style="color:gray">UlutSoft3</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}} |- | 17 || [[User:Чагылган|<span style="color:gray">Чагылган</span>]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}} |- | 18 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] || {{Permissions|MerlIwBot}} |- | 19 || [[User:Эльза Мамбетакунова|<span style="color:gray">Эльза Мамбетакунова</span>]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}} |- | 20 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4960}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}} |- | 21 || [[User:ImeNtrav|<span style="color:gray">ImeNtrav</span>]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}} |- | 22 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4500}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 23 || [[User:Maksat|<span style="color:gray">Maksat</span>]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}} |- | 24 || [[User:Shchb|<span style="color:gray">Shchb</span>]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}} |- | 25 || [[User:Kmaksat|<span style="color:gray">Kmaksat</span>]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}} |- | 26 || [[User:Үрүйэ|<span style="color:gray">Үрүйэ</span>]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}} |- | 27 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] || {{Permissions|VolkovBot}} |- | 28 || [[User:Kgbek|<span style="color:gray">Kgbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}} |- | 29 || [[User:Connexxx|<span style="color:gray">Connexxx</span>]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}} |- | 30 || [[User:Elebayev|<span style="color:gray">Elebayev</span>]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}} |- | 31 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] || {{Permissions|Legobot}} |- | 32 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] || {{Permissions|TXiKiBoT}} |- | 33 || [[User:Aidabishkek|<span style="color:gray">Aidabishkek</span>]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}} |- | 34 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3130}}]] || {{Permissions|CommonsDelinker}} |- | 35 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] || {{Permissions|SieBot}} |- | 36 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] || {{Permissions|Luckas-bot}} |- | 37 || [[User:Askar Nazyrov|<span style="color:gray">Askar Nazyrov</span>]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}} |- | 38 || [[User:Umut|<span style="color:gray">Umut</span>]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}} |- | 39 || [[User:QECUB|QECUB]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2264}}]] || {{Permissions|QECUB}} |- | 40 || [[User:Бахтияр Толукбаев|<span style="color:gray">Бахтияр Толукбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}} |- | 41 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] || {{Permissions|ZéroBot}} |- | 42 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] || {{Permissions|WikitanvirBot}} |- | 43 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|<span style="color:gray">Roman, Alexej and Vładimir</span>]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}} |- | 44 || [[User:Kairat Zamirbekov|<span style="color:gray">Kairat Zamirbekov</span>]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1600}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}} |- | 45 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] || {{Permissions|Addbot}} |- | 46 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] || {{Permissions|ArthurBot}} |- | 47 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1445}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 48 || [[User:Meri|<span style="color:gray">Meri</span>]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}} |- | 49 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] || {{Permissions|JAnDbot}} |- | 50 || [[User:Asankozhoevas|<span style="color:gray">Asankozhoevas</span>]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}} |- | 51 || [[User:Adinai|<span style="color:gray">Adinai</span>]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}} |- | 52 || [[User:Friendwip.kg|<span style="color:gray">Friendwip.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}} |- | 53 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1132}}]] || {{Permissions|MediaWiki message delivery}} |- | 54 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1125}}]] || {{Permissions|Jembot}} |- | 55 || [[User:Kglive|<span style="color:gray">Kglive</span>]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}} |- | 56 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] || {{Permissions|Escarbot}} |- | 57 || [[User:UlutSoft6|<span style="color:gray">UlutSoft6</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}} |- | 58 || [[User:TarPas|<span style="color:gray">TarPas</span>]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}} |- | 59 || [[User:Gulzhana|<span style="color:gray">Gulzhana</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}} |- | 60 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] || {{Permissions|MelancholieBot}} |- | 61 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] || {{Permissions|FoxBot}} |- | 62 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:882}}]] || {{Permissions|Arsensky}} |- | 63 || [[User:Aida23a|<span style="color:gray">Aida23a</span>]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}} |- | 64 || [[User:Dnes1302|<span style="color:gray">Dnes1302</span>]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}} |- | 65 || [[User:Элдин беги|<span style="color:gray">Элдин беги</span>]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}} |- | 66 || [[User:UlutSoft1|<span style="color:gray">UlutSoft1</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}} |- | 67 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] || {{Permissions|TjBot}} |- | 68 || [[User:Rotlink|<span style="color:gray">Rotlink</span>]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}} |- | 69 || [[User:Chris die Seele|<span style="color:gray">Chris die Seele</span>]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}} |- | 70 || [[User:Дилдорбек|<span style="color:gray">Дилдорбек</span>]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:698}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}} |- | 71 || [[User:Aiylchy|<span style="color:gray">Aiylchy</span>]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}} |- | 72 || [[User:AlleborgoBot|<span style="color:gray">AlleborgoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|AlleborgoBot}} |- | 73 || [[User:Estebesovdastan|<span style="color:gray">Estebesovdastan</span>]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}} |- | 74 || [[User:Thijs!bot|<span style="color:gray">Thijs!bot</span>]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] || {{Permissions|Thijs!bot}} |- | 75 || [[User:Jakshysapa|<span style="color:gray">Jakshysapa</span>]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}} |- | 76 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] || {{Permissions|Idioma-bot}} |- | 77 || [[User:Lirchik|<span style="color:gray">Lirchik</span>]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}} |- | 78 || [[User:Incall|Incall]] || [[Special:Contributions/Incall|{{formatnum:612}}]] || {{Permissions|Incall}} |- | 79 || [[User:Amantur r|<span style="color:gray">Amantur r</span>]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}} |- | 80 || [[User:Cekli829|<span style="color:gray">Cekli829</span>]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}} |- | 81 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|RedBot}} |- | 82 || [[User:Табалдыев Ысламбек|<span style="color:gray">Табалдыев Ысламбек</span>]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}} |- | 83 || [[User:S(uz)ak|<span style="color:gray">S(uz)ak</span>]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}} |- | 84 || [[User:Firespeaker|<span style="color:gray">Firespeaker</span>]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}} |- | 85 || [[User:Gulzat05|<span style="color:gray">Gulzat05</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}} |- | 86 || [[User:Канымбу|<span style="color:gray">Канымбу</span>]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}} |- | 87 || [[User:Zhanyl90|<span style="color:gray">Zhanyl90</span>]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}} |- | 88 || [[User:Aladobot|<span style="color:gray">Aladobot</span>]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}} |- | 89 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] || {{Permissions|JackieBot}} |- | 90 || [[User:Gulaiym001|<span style="color:gray">Gulaiym001</span>]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}} |- | 91 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:526}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 92 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|<span style="color:gray">Орозобек Түгөлбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}} |- | 93 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] || {{Permissions|MastiBot}} |- | 94 || [[User:Кайып Пайзылдаев|<span style="color:gray">Кайып Пайзылдаев</span>]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}} |- | 95 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] || {{Permissions|Synthebot}} |- | 96 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] || {{Permissions|Mjbmrbot}} |- | 97 || [[User:Бегаим|<span style="color:gray">Бегаим</span>]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}} |- | 98 || [[User:Rartat|<span style="color:gray">Rartat</span>]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}} |- | 99 || [[User:Fornax|<span style="color:gray">Fornax</span>]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}} |- | 100 || [[User:PlanespotterA320|<span style="color:gray">PlanespotterA320</span>]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}} |- | 101 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] || {{Permissions|HRoestBot}} |- | 102 || [[User:UlutSoft4|<span style="color:gray">UlutSoft4</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}} |- | 103 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] || {{Permissions|Ripchip Bot}} |- | 104 || [[User:Hugo.arg|<span style="color:gray">Hugo.arg</span>]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}} |- | 105 || [[User:ДолбоЯщер|<span style="color:gray">ДолбоЯщер</span>]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 106 || [[User:Ksc~ruwiki|<span style="color:gray">Ksc~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}} |- | 107 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] || {{Permissions|Alexbot}} |- | 108 || [[User:Алтынбек Касымов|<span style="color:gray">Алтынбек Касымов</span>]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}} |- | 109 || [[User:Pathoschild|<span style="color:gray">Pathoschild</span>]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:415}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 110 || [[User:Εὐθυμένης|<span style="color:gray">Εὐθυμένης</span>]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}} |- | 111 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] || {{Permissions|AvocatoBot}} |- | 112 || [[User:Namir|<span style="color:gray">Namir</span>]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}} |- | 113 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] || {{Permissions|KamikazeBot}} |- | 114 || [[User:Госфонд ИС|<span style="color:gray">Госфонд ИС</span>]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}} |- | 115 || [[User:V3~kywiki|<span style="color:gray">V3~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}} |- | 116 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|LaaknorBot}} |- | 117 || [[User:AdemazAlmaz|<span style="color:gray">AdemazAlmaz</span>]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}} |- | 118 || [[User:Ырысгул|<span style="color:gray">Ырысгул</span>]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}} |- | 119 || [[User:Nurjamal|<span style="color:gray">Nurjamal</span>]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}} |- | 120 || [[User:Nursultan|<span style="color:gray">Nursultan</span>]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}} |- | 121 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] || {{Permissions|Movses-bot}} |- | 122 || [[User:Aymira|<span style="color:gray">Aymira</span>]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}} |- | 123 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}} |- | 124 || [[User:Symbat92|<span style="color:gray">Symbat92</span>]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}} |- | 125 || [[User:YiFeiBot|<span style="color:gray">YiFeiBot</span>]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]] || {{Permissions|YiFeiBot}} |- | 126 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Rubinbot}} |- | 127 || [[User:Andrew J.Kurbiko|<span style="color:gray">Andrew J.Kurbiko</span>]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}} |- | 128 || [[User:Орозгул|<span style="color:gray">Орозгул</span>]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}} |- | 129 || [[User:PipepBot|<span style="color:gray">PipepBot</span>]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] || {{Permissions|PipepBot}} |- | 130 || [[User:Ziv|<span style="color:gray">Ziv</span>]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:305}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 131 || [[User:Atlikta|<span style="color:gray">Atlikta</span>]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}} |- | 132 || [[User:Abiyoyo|<span style="color:gray">Abiyoyo</span>]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}} |- | 133 || [[User:Росул|<span style="color:gray">Росул</span>]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}} |- | 134 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Vagobot}} |- | 135 || [[User:Elya3|<span style="color:gray">Elya3</span>]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}} |- | 136 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] || {{Permissions|AvicBot}} |- | 137 || [[User:Baronnet|<span style="color:gray">Baronnet</span>]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}} |- | 138 || [[User:Ahmadi~ruwiki|<span style="color:gray">Ahmadi~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}} |- | 139 || [[User:Rakutai|<span style="color:gray">Rakutai</span>]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}} |- | 140 || [[User:Minorax|<span style="color:gray">Minorax</span>]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:283}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 141 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|SilvonenBot}} |- | 142 || [[User:Gerakibot|<span style="color:gray">Gerakibot</span>]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|Gerakibot}} |- | 143 || [[User:Purbo T|<span style="color:gray">Purbo T</span>]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] || {{Permissions|Purbo T}} |- | 144 || [[User:Makecat-bot|<span style="color:gray">Makecat-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] || {{Permissions|Makecat-bot}} |- | 145 || [[User:Peri~kywiki|<span style="color:gray">Peri~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}} |- | 146 || [[User:Ashirov Maksatbek|<span style="color:gray">Ashirov Maksatbek</span>]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}} |- | 147 || [[User:Asel90|<span style="color:gray">Asel90</span>]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}} |- | 148 || [[User:Belekoff|<span style="color:gray">Belekoff</span>]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}} |- | 149 || [[User:Jol004u|<span style="color:gray">Jol004u</span>]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}} |- | 150 || [[User:Janyzak|<span style="color:gray">Janyzak</span>]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}} {{/end}} lnn4cz9tz2hk4j2h8n6lkdhwfcl4741 0 152124 649984 645849 2026-07-19T08:10:40Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 649984 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Коммуна |кыргызча аталышы = Виковаро |расмий аталышы = {{lang-it|Vicovaro}} |өлкө = Италия |герб = |желек = |lat_dir =N |lat_deg =42 |lat_min =1 |lat_sec =0 |lon_dir =E |lon_deg =12 |lon_min =54 |lon_sec =0 |CoordAddon=type:city_region:IT |CoordScale=30000 |ЯндексКарта = http://maps.yandex.ru/?text=Италия%2C%20Vicovaro |өлкөнүн картасынын өлчөмү = 300 |аймактын картасынын өлчөмү = 300 |аймактын түрү = Метрополитен шаар |аймак = Рим метрополитен шаары |ички бөлүнүшү = Санкозимато |башчысынын түрү = Мэр |башчысы = Нелло Криелези |бийиктиги = 300 |ОЖ борборунун бийиктиги = 300 |климаты = Жер ортолук деңиз климаты |расмий тили = Италян тили |калкы = 3 800 |элди каттоо жылы = 2024 |жыштыгы = |улуттук курамы = Италиялыктар |диний курамы = Католиктер |этнохороним = Виковаролуктар |убакыт аралыгы = +1 |DST = +2 |телефон коду = +39 0774 |почта индекси = 00029 |Commons түрмөгүндө = Vicovaro |сайты = https://www.comunedivicovaro.it |сайтынын тили = it |автоунаа коду = RM |сүрөт = Map of comune of Vicovaro (province of Rome, region Lazio, Italy).svg }} '''Виковаро''' ({{lang-it|Vicovaro}} {{IPA|[vikoˈvaːro]}}) — [[Италия|Италиянын]] [[Лацио]] аймагындагы Рим шаарына караштуу коммуна. Ал Аниене өрөөнүндө, Лукретили жана Тибуртини тоолорунун ортосунда жайгашкан. :contentReference[oaicite:0]{index=0} == Тарыхый эстеликтер == * Сан-Пьетро чиркөөсү — орто кылымдагы тарыхый диний имарат. * Виковаро эски шаары — таш үйлөрү жана тар көчөлөрү менен белгилүү. * Байыркы рим дооруна тиешелүү археологиялык аймактар — шаар аймагында сакталган. == Калкы == Коммуна калкы болжол менен 3 800 адамды түзөт. :contentReference[oaicite:1]{index=1} == Булактар == <references /> == Тышкы шилтемелер == [https://www.comunedivicovaro.it Расмий сайт ''(Comune di Vicovaro)'']{{Жеткиликсиз шилтеме|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Рим шаарынын коммуналары}} eap3j5ochvxzwz6jnvd26hxljqy82x2 0 153224 649974 2026-07-18T21:02:38Z Zamirbek Mykyev 48347 Жаңы барак: "‎'''Санжар Асилбекович Мыкыев''' (1989-жылы 3-апрелде, [[Ош]] шаары) — кыргыз шоумени, телеалпаруучу жана тамада. «Тамашоу» күлкү лигасындагы «Достук» командасынын капитаны катары таанылган; кийинчерээк «Салам, Кыргызстан» телепрограммасынын алып баруучусу жан..." 649974 wikitext text/x-wiki '''Санжар Асилбекович Мыкыев''' (1989-жылы 3-апрелде, [[Ош]] шаары) — кыргыз шоумени, телеалпаруучу жана тамада. «Тамашоу» күлкү лигасындагы «Достук» командасынын капитаны катары таанылган; кийинчерээк «Салам, Кыргызстан» телепрограммасынын алып баруучусу жана Tamadalar Group компаниясынын негиздөөчүсү<ref name="jylnaama">{{cite web |url=https://www.super.kg/jylnaama/event/28823 |title=3-апрель: алып баруучу, шоумен Санжар Мыкыев төрөлгөн |publisher=Super.kg («Супер-Инфо») |accessdate=2026-07-19}}</ref><ref name="sputnik2018">{{cite web |url=https://sputnik.kg/20181021/tamada-sanzhar-mykyev-menen-maek-1041643009.html |title=Тамада Санжар Мыкыев менен маек |publisher=Sputnik Кыргызстан |date=2018-10-21 |accessdate=2026-07-19}}</ref>. == Өмүр баяны == 1989-жылы 3-апрелде Ош шаарында төрөлгөн, түбү [[Алай району|Алай районунан]]; беш жашка чейин Кызыл-Коргон айылында өскөн<ref name="jylnaama" /><ref name="super2011">{{cite web |url=https://www.super.kg/article/show/6467 |title=Санжар Мыкыев: «Ырчынын уулу экендигим чын» |publisher=Super.kg («Супер-Инфо») |date=2011 |accessdate=2026-07-19}}</ref>. Атасы — чек арачы аскер кызматкери, кызматына байланыштуу үй-бүлө көп көчүп жүргөн; апасы — музыкант, педагог Нарынкүл Бекмуратова<ref name="sputnik2018" /><ref name="super2011" />. Оштогу кыргыз-түрк лицейин аяктап, [[Бишкек]]теги «Ала-Тоо» университетинде билим алган. Мектеп жылдарында информатика боюнча республикалык олимпиадаларга катышкан<ref name="jylnaama" /><ref name="super2011" />. == Эмгек жолу == «Тамашоу» телелигасында «Достук» командасынын капитаны катары таанылып, сахнада «Лысый» ылакап аты менен чыккан. 2012-жылдан тарта «Тамадалар» командасында ойногон<ref name="super2023">{{cite web |url=https://super.kg/kabar/news/425969 |title=Санжар Мыкыев 34 жашын белгиледи |publisher=Super.kg («Супер-Инфо») |date=2023-04 |accessdate=2026-07-19}}</ref><ref name="jylnaama" />. 2012-жылы ноябрда Мирбек Атабековдун концертинде айтылган тамашасы үчүн ырчы Мирлан Баековдон эл алдында кечирим сураган<ref name="super2012">{{cite web |url=https://www.super.kg/article/show/18993 |title=Санжар Мыкыев: «Мирлан Баековдон кечирим сурайм» |publisher=Super.kg («Супер-Инфо») |date=2012-11-08 |accessdate=2026-07-19}}</ref>. Тамада жана шоумен катары иштейт; мамлекеттик иш-чараларды да алып барат. Кесиптик алып баруучуларды бириктирип, окуткан Tamadalar Group компаниясынын негиздөөчүсү<ref name="sputnik2018" />. «Салам, Кыргызстан» телепрограммасынын алып баруучусу<ref name="jylnaama" /><ref name="sputnik2018" />. Өз сөзү боюнча, телевидениени негизги жумушу деп эсептеп, тойдогу кызматты кошумча жумуш катары көрөт<ref name="super2022">{{cite web |url=https://www.super.kg/article/show/58837 |title=Санжар Мыкыев: «Теледе иштегенден ырахат алам» |publisher=Super.kg («Супер-Инфо»), №1038 |date=2022-10-28 |accessdate=2026-07-19}}</ref>. 2018-жылы Урмат Борченов менен бирге алып барган тойлордун биринде конкурста модель Айжан Асемованын макияжсыз сүрөтү колдонулган; ал нааразычылык билдиргенден кийин Мыкыев видеокайрылуу аркылуу кечирим сураган<ref name="kaktus">{{cite web |url=https://kaktus.media/doc/379861_tamada_sanjar_mykyev_izvinilsia_za_foto_ayjan_asemovoy_bez_makiiaja_v_konkyrse_na_toe.html |title=Тамада Санжар Мыкыев извинился за фото Айжан Асемовой без макияжа в конкурсе на тое |publisher=Kaktus.media |accessdate=2026-07-19}}</ref>. 2023-жылы апрелде 34 жашын майрамдоонун ордуна Бишкектеги таштанды полигонунун жанында жашагандарга азык-түлүк таратып берген<ref name="super2023" />. Кыргыз, орус, англис жана түрк тилдеринде сүйлөйт<ref name="sputnik2018" /><ref name="super2011" />. == Жеке жашоосу == 2013-жылы 14-ноябрда Наристеге үйлөнгөн. Үч кызы бар: Фатима (2015), Селима (2019) жана Алима (2022)<ref name="super2023" /><ref name="super2022" />. == Шилтемелер == <references /> [[Категория:Ош шаарында төрөлгөндөр]] [[Категория:1989-жылы төрөлгөндөр]] [[Категория:Кыргызстандын телеалпаруучулары]] 79xdhfdonf8njhzwcc9d5mgiihtdgan 2 153225 649975 2026-07-18T21:07:42Z Zamirbek Mykyev 48347 Жаңы барак: "‎Мен бул аккаунт менен таанышымдын өтүнүчү боюнча Санжар Мыкыев жөнүндө макала түздүм." 649975 wikitext text/x-wiki Мен бул аккаунт менен таанышымдын өтүнүчү боюнча Санжар Мыкыев жөнүндө макала түздүм. a4aawwdmmq0bdgfsmawdynn1v3z6zab 3 153226 649977 2026-07-18T21:46:21Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 649977 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 21:46, 18 июль 2026 (UTC) 6pa43619kjlvnu1q5q51mp9nxxkvjck 3 153227 649979 2026-07-18T22:46:32Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 649979 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 22:46, 18 июль 2026 (UTC) ejqy4e0q5ay3wch8jxs0yp8umxeagld 3 153228 649980 2026-07-19T02:47:12Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 649980 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 02:47, 19 июль 2026 (UTC) boh4x6cjnyysmgz0opkiub4klwdpimp 3 153229 649985 2026-07-19T09:48:20Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 649985 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 09:48, 19 июль 2026 (UTC) g3jmjn4cmqlo7c42xw3304z2rhodle5 3 153230 649986 2026-07-19T09:48:30Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 649986 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 09:48, 19 июль 2026 (UTC) g3jmjn4cmqlo7c42xw3304z2rhodle5 3 153231 649993 2026-07-19T11:48:51Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 649993 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 11:48, 19 июль 2026 (UTC) aehi36s3nor9y4kd4e6o3gnyxuhrq7z 3 153232 649994 2026-07-19T11:49:01Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 649994 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 11:49, 19 июль 2026 (UTC) ndcupmfxrqbn2lc5uq867fbp5sfmwlq