Кытай

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ky">
  <siteinfo>
    <sitename>Википедия</sitename>
    <dbname>kywiki</dbname>
    <base>https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.12</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Атайын</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Талкуу</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Колдонуучу</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Колдонуучунун баарлашуулары</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википедия</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Википедияны талкуулоо</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Файлды талкуулоо</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">МедиаВики</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">МедиаВикини талкуулоо</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Калып</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Калыпты талкуулоо</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Жардам</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Жардамды талкуулоо</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Категория</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Категорияны талкуулоо</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">Макала долбоору</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">Макала долбоорун талкуулоо</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Модулду талкуулоо</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Кытай</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1962</id>
    <revision>
      <id>650158</id>
      <parentid>649048</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T06:33:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:ForbiddenCity_MaoZedongPortrait_(pixinn.net).jpg|ForbiddenCity_MaoZedongPortrait_(pixinn.net).jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Explicit|Explicit]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Portrai</comment>
      <origin>650158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="239107" sha1="ghym7qpdi60o3w5rpadku0ocq2htl22" xml:space="preserve">{{Мамлекет
 |Негизделген=[[1-октябрь]] [[1949-жыл]]
 |Макамы = 
 |Кыргызча аталышы= Кытай Эл Республикасы
 |Расмий аталышы = {{lang-zh|中华人民共和国}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;(Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó)&lt;/small&gt;
 |Мамлекеттик дини = 
 |Герб=中華人民共和國國徽.svg
 |Желек=Flag of the People's Republic of China.svg
 |Гимн аталышы=
 |Аудио=March of the Volunteers instrumental.ogg
 |Урааны=
 |Башкаруу формасы = парламенттик республика
 |Картада=CHN orthographic.svg
|lat_dir = N|lat_deg = 32|lat_min = 48|lat_sec = 0
 |lon_dir = E|lon_deg = 103|lon_min = 5|lon_sec = 0
 |region = CN 
 |CoordScale = 
 |Тили=[[Кытай тили|кытайча]]&lt;br&gt;[[Кытай Эл Республикасынын тилдери|жана Кытайдагы, автономия чегиндеги башка элдердин тилдери]]
 |Эгемендүүлүк күнү=
 |Эгемендүүлүгүн алды=
 |Борбор шаары=[[Пекин|Бээжин]]
 |Ири шаарлар = [[Чунцин]], [[Шанхай]], [[Пекин|Бээжин]], [[Тяньцзинь]], [[Гуанчжоу]]
 |Башчыларынын милдеттери= [[Кытай Эл Республикасынын төрагасы|Төрага]] &lt;br /&gt;[[Кытай Эл Республикасынын төрагасы|Төраганын]] &lt;br /&gt;орун басары&lt;br /&gt;[[Кытай Эл Республикасынын Мамлекеттик кеңеши|Мамлекеттик &lt;br /&gt;кеңештин]]&lt;br /&gt;Премьери&lt;br /&gt;[[Бүткүл Кытайлык эл өкүлдөрүнүн чогулушуусунун туруктуу комитети|БКЭӨЧ ТКнин]]&lt;br /&gt;төрагасы&lt;br /&gt;КЭСККнын төрагасы
 |Башчылары= [[Ши Жиңпин]]&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;[[Ли Юаньчао]]&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;[[Ли Кэцян]]&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;[[Чжан Дэцзян]]&lt;br /&gt;[[Ли Цян]]
 |Аянты боюнча орду= 3 чү
 |Аянты=9 596 960
 |Суу пайызы = 3,8
 |Калкы боюнча орду = 1
 |Калкы={{өсүү}}1 368 660 000
 |Калкты каттоо жылы = 2015
 |Калктын жыштыгы=139,6
 |ИДП (САМ)=12,383 трлн
 |ИДП (САМ) эсептөө жылы=
 |ИДП (САМ) боюнча орду=
 |ИДП (САМ) ар бир жанга = 9 828
 |ИДП (номинал)= 7,318 трлн
 |ИДП (номинал) эсептөө жылы = 2013
 |ИДП (номинал) боюнча орду    = 
 |ИДП (номинал) ар бир жанга = 6,569
 |Акча бирдиги=[[Кытайлык юань|юань (жэньминьби)]] ([[ISO 4217|CNY, код 156]]
 |АДӨИ={{өсүү}} 0,719
 |АДӨИ эсептөө жылы = 2014
 |АДӨИ боюнча орду = 91
 |АДӨИ деңгээли  = &lt;span style=&quot;color:#090;&quot;&gt;жогорку&lt;/span&gt;
 |ЭОК = 
 |Этнохороним = кытайлык, кытайлыктар
 |Домени = [[.cn]], [[.中国]], [[.中國]], [[.公司]], [[.网络]]
 |Телефон коду =86
 |Убакыт аралыгы = +8
 |Штрих коду =
}}

'''Кытай''' ([[Кытай тили|кытайча]] 中國, 中国, пиньинь ''Zhōngguó'', ''Жунго'', кызыл-суулук кыргыздар '''Жуңго''' дешет), расмий түрдө '''Кытай Эл Республикасы''' ('''КЭР'''; кытайча: 中华人民共和国; пиньинь ''Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó'') — [[Чыгыш Азия|Чыгыш Азиядагы]] мамлекет. 

Чыгышынан жана түштүк-чыгышынан [[Тынч океаны|Тынч океандын]] Сары, Чыгыш Кытай жана Түштүк Кытай деңиздери (жээк сызыгынын узундугу 18 миң  кмден ашуун) менен чулганат; жээктей көптөгөн аралдар жайгашкан; алардын ирилери: [[Тайвань аралы|Тайвань]], [[Хайнань]]. Кургактык менен өткөн чек арасынын узундугу 22,8 миң км. Түндүк-чыгышынан [[Корей Эл-Демократиялык Республикасы|КЭДР]] жана [[Орусия]], түндүгүнөн [[Моңголия]], түндүк-батышынан [[Орусия]], [[Казакстан]] жана [[Кыргызстан]], батышынан [[Тажикстан]], [[Ооганстан]], ошондой эле [[Пакистан]], түштүк-батышынан жана түштүгүнүн кичине бөлүгү [[Индия]], [[Непал]] жана [[Бутан]], ал эми түштүгүнөн [[Мьянма]], [[Лаос]], [[Вьетнам]] менен чектешет. 

Аянты 9,6 млн км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Мамлекеттер арасында аймагынын аянты боюнча 4-орунда турат ([[Орусия]], [[Канада]], [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]] кийин). Калкы 1,4 млрддан ашык жана калкы боюнча дүйнөдө 2-орунда ([[Индия|Индиядан]] кийин). 

Борбору — [[Пекин|Бээжин]] шаары. Расмий тили — [[кытай тили]]. 

Кытай — БУУнун (1945), ЭВФтин (1945), Эл аралык реконструкция жана өнүгүү банкынын (1945), Азия-Тынч океан экономикалык шериктештигинин (1991), Бүткүл дүйнөлүк соода уюмунун (2001)&lt;ref&gt;[https://www.wto.org/english/thewto_e/countries_e/china_e.htm China and the WTO]&lt;/ref&gt;, [[Шанхай|Шаңхай]] кызматташтык уюмунун (2001) мүчөсү&lt;ref&gt;[https://rus.sectsco.org/20151208/16789.html О Шанхайской организации сотрудничества]&lt;/ref&gt;.

== Этимология ==
Кытай аталышы уйгур тилиндеги «Кытай, кытайлык» ({{Lang-ug|Kytai}}) деген сөздөн келип чыккан.Уйгур тилине бул сөз [[Түрк тилдери|түрк тилдеринен]] (''Qytan'') келген.

== Тарыхы ==
{{Негизги макала|Кытайдын тарыхы}}
[[Файл:Манж улс.jpg|thumb|220px|Манжур империясынын 1820-жылдагы картасы]]
[[Файл:Raising an army.jpg|thumb|220|Цин аскерлеринин көтөрүлгөн Мяолор менен салгылашуусу]]
[[Файл:Regaining the Provincial Capital of Ruizhou.jpg|thumb|220|Тайпиндер көтөрүлүшү]]
[[Файл:MANCHURIA-U.S.S.R BOUNDARY Ct002999.jpg|thumb|220|СССРге өткөн аймактардын картасы]]
[[Файл:Illustration of the Decapitation of Violent Chinese Soldiers by Utagawa Kokunimasa 1894.png|thumb|220|Жапон-Кытай согушу. 1894-1895 жж.]]
[[Файл:The Qing Dynasty Cixi Imperial Dowager Empress Posing inside the Summer Palace.PNG|thumb|220|Император айым Цикси жана анын Жайкы сарайындагы коштоп жүрүүчүлөрү]]
Кытай аймагын адамдар байыркы таш доорунда эле мекендеген. Кытай тарыхында алгач Ся династиясы (2205—1767), кийин Инь (азыркы Хенань, Хэбэй жана Шаньдун провинциялары) династиясы (1766—1112 же 1600—1027) пайда болгон. Биздин заманга чейинки XI кылымда Инь мамлекетин анын батышында жашаган чжоу уруусу караткан. Чжоу доорунда өндүргүч күчтөр өсүп, адистешкен кол өнөрчүлүк пайда болуп, шаарлар курулуп, маданият өнүккөн. Биздин заманга чейинки VII-Vi кылымдарда Кытай аймагында бир нече падышалыктар (Ци, Янь, Цинь, Чу, Хань, Вэй жана Чжао) түзүлүп, бири-бири менен согушуп турган. 200 жылга созулган тынымсыз согуштардан кийин Кытайда 1-жолу борбордошкон Цинь империясы (биздин заманга чейинки 221—207) негизделген. Анын негиздөөчүсү жана 1императору Цинь Шихуандинин убагында түндүктөгү көчмөндөрдөн коргонуу үчүн [[Улуу Кытай дубалы]] урула баштаган. Өлкө борбордоштурулуп, майда падышалыктар жоюлуп, башкаруу системасы өзгөргөн. Өлкө 36 областка бөлүнүп, башкаруу аппараты түзүлүп, императордун бийлиги бекемделген, жаңы мыйзамдар, чен бирдиктер, жазуу жана акча киргизилип, билим берүү системасы мамлекеттин карамагына өткөн. Биздин заманга чейинки III кылымдын — биздин замандын III кылымында бийликке Хань империясы келген. Борбордук бийлик күч алып, Чаньань, Лоян, Ханьдань, Линьцзы, Чэнду ж. б. ш. соода-кол өнөрчүлүк борборлоруна айланып, чек аралар кеңейип, Улуу Жибек жолу ачылган. Хань империясы Борбордук Азия элдери жана өлкөлөрү (Фергана, Согд, Бактирия, Парфия) менен мамилелешип, көптөн бери тынчын алып келген хунну ж. б. урууларга сокку урган. У-динин тушунда (154—108) конфуцийчилик Кытайдын мамлекеттик идеологиясына айланган. Хань мезгилинде байыркы кытай эли калыптанып, өздөрүн ханьдар деп атаган. биздин замандын 184-жылы узак убакытка созулган Чжан Цзяо жетектеген дыйкандардын «сары байламчандар» көтөрүлүшүнөн Хань империясы кулап, үч падышалык (Вэй, Шу жана У) түзүлгөн. Бул мезгилде феодалдык доор башталган. 316-жылы Кытайдын түндүгүн көчмөн уруулар басып алган. IV кылымдын ортосу — V кылымдын башында Түндүк Кытайда кытайлык эмес элдердин 19 мамлекети пайда болгон. 589-жылы кытай эли Суй империясына кайра бириккен. Император Вэнь-ди (Ян Цзянь) аскер күчүнө таянып, борбордук бийликти чыңдоого багытталган реформаны ишке ашырган. Суй империясы түндүк Кореядагы Когурё мамлекетине, вьетнам мамлекети — Вансуанга, түрк жана тугухундарга каршы баскынчы согуштарын жүргүзгөн. Өлкөдөгү чексиз бийлик жана оор салыктар элдик толкундоолорго алып келип, Суй империясы кулаган. 618-жылы анын ордуна Тан империясы бийликке келген. Кытай администрациялык аймактарга (район, округ, уезд) бөлүнүп, маданияты (китеп басып чыгаруу ойлоп табылып, өткөн доордун 8 расмий династиялык тарыхы түзүлгөн ж. б.) өскөн. Империя түрлүү багытта баскынчы согуштарын күчөтүп, 668-жылы Кореяга (Когурё) кол салып, VII кылымдын ортосунда Чыгыш жана Батыш түрк кагандыктарын талкалаган, бирок алардын андан ары батышты көздөй жылышын арабдар токтоткон. 751-жылы Талас дарыясынын боюндагы арабдар менен болгон салгылашууда кытайлар жеңилип калган. Кыргыздар VII кылымдан Тан империясынын ишенимдүү, күч-кубаттуу, аскердик-саясий союздашы болгон. 632-жылы Тан императору Тайцзунь кыргыз каганына Ван И-Хун башында турган мамлекеттик расмий элчилик жөнөткөн. Бул элчиликке жооп иретинде алгачкы жолу 643-жылы кыргыздар Кытайга барган. Кытай жыл наамаларында Кытайга кыргыз элчилери бир нече жолу (650—83-, 706—11-, 713—55-жылдары) каттагандыгы жөнүндө маалыматтар кездешет. 907-жылы Тан империясы кулап, Сун династиясынын (960—1279) бийлигине бириккен (түндүк жана түндүк-батыш аймактарынан башкасы). XIII кылымдын 2-жарымында Кытайды Чыңгыз хандын аскерлери басып ала баштаган. 1271-жылы Чыңгыз хандын небереси Хубилай бүткүл Кытайды өзүнө багындырып, Юань империясынын негизин түзгөн. 1368-жылы Юань империясы бийликтен кетип, ордуна кытайлык Мин империясы келген. Мин доорунда мамлекеттик башкаруу системасы реформаланган. Шаарлар өсүп, өнөр жай, айыл чарба жана маданияты (Кытайда 1420-жылдары Живопись академиясы пайда болгон. Китеп басып чыгаруу иштери кеңейип, көп томдуу энциклопедия, атлас ж. б. түзүлгөн) өнүккөн. Мин империясы тышкы саясатты да активдүү жүргүзгөн. Вьетнамды каратып (1407—27), Түштүк-Чыгыш жана түштүк Азия өлкөлөрүнө бир нече жолу экспедиция уюштуруп, түндүк жана түндүк-батыштагы көчмөндөргө каршы күрөшкөн. 16-кылымдан Кытай аймагына европалыктар келе баштаган. 1557-жылы Португалия Аомынды (Макао) «арендалоого» укук алган. 1618-жылы эки өлкөнүн ортосунда соода жана дипломатиялык байланыштарды жөнгө салуу иштери менен Тобольск аскер башчысы И. Петлин жетектеген биринчи орус дипломатиялык делегациясы Пекинге келген. XVII кылымда Кытайдын түндүгүнөн чыккан көчмөн уруулардын көтөрүлүштөрү Мин империясын кулаткан. Кытай феодалдары көтөрүлүштөрдү басуу үчүн манжур феодалдарынан жардам суроого мажбур болгон. Бул Кытайда манжурлардын Цинь династиясынын (1644—1911) орношуна алып келген. Дыйкандар согушу жана манжур каратууларынан Кытайда экономикалык кризистер башталып, калктын саны кыскарган. XVIII кылымдын аягынан гана Кытайдын экономикасы калыбына келип, элдин саны 300 млнго жеткен. Империяда күчтүү армияга жана бюрократтык аппаратка таянган деспоттук режим түзүлгөн. Жогорку бийлик органдары жана армияны жетектөө манжурлардын колунда болгон. Түндүк Кытайга бийлигин орноткон соң, Цин Кытайдын коңшу мамлекеттерине кол сала баштаган. Россия Цин империясы менен болгон мамилелерин жөнгө салуу максатында 1689-жылы Аргунь дарыясынын оң жээгин жана Амур дарыясынын оңсол жээгинин бир бөлүгүн берген). 1727-жылы Кяхта келишими Цинь империясы менен Россиянын ортосундагы Моңголия боюнча өтүүчү чек араны тактап, XVII кылымдын аягында Цинь династиясы түндүк Моңголияны (түштүгүн 1636-жылы), 1728-жылы Тибетти, 1755—57-жылы Жунгар хандыгын, 1757—59-жылдары Чыгыш Түркстанды (Кашкар) басып алып, [[Шинжаң-Уйгур автоном району|Шинжаң]] деген ат менен Цинь империясына кошкон. Ошол учурда Чыгыш Түркстанда Цин империясынын басып алуучулук саясатына каршы кыймыл (5 миңден ашык ойрот, бурут же кыргыз, илелик уйгурлардан турган кол жыйналган) башталган. Мындан чочулаган Цин империясы түндүктөгү коңшусу кыргыздар менен расмий мамиле түзгөн. 18-кылымдын аягында Цин империясынын ички абалы начарлай баштаган. XIX кылымдын 1-жарымында европалыктардын, айрыкча Улуу Британиянын Кытайга экспансиясы күчөгөн. 1840—42, 1850—60-жылдары Улуу Британия жана Франция менен «апийим» согуштары болуп, Кытай жеңилип калган. Нанкин келишими (1842) боюнча Кытай Англия үчүн 5 порт ачып, Сянган (Гонконг) а-н берген. Португалия 1851-жылы Аомынь жарым аралын, Данцзыдао (Тайпа) аралын, 1864-жылы Цзюаодао (Колоане) аралын басып алган. 1844-жылы Кытай Франция жана АКШ менен түзүлгөн келишимдердин негизинде жарым колониялык өлкөгө айлана баштаган. Россиякытайлык Пекин трактаты (1860) Ыраакы Чыгыштагы эки мамлекеттин ортосундагы чек ара (Амур, Уссури дарыясы, Ханка көлү жана кырка тоолор аркылуу өтүп, Тумыньцзян дарыясынана чейин жеткен) маселесин чечкен. Кытай калкынын социалдык-экономикалык абалы оордоп, манжурларга жана жогорку бийликтегилерге каршы дыйкандардын Тайпын (1850—64) жана Няньдан (1959—68), ошондой эле 1862—77-жылдары дунгандар менен уйгурлардын көтөрүлүштөрү болуп, англ., француз жана америкалыктардын колдоосу менен басылган. 19-кылымдын аягында Кытайда капиталисттик өнөр жай өндүрүшү пайда болуп, улуттук буржуазия менен жумушчу табы калыптана баштаган. 1870—80-жылдары батыш державалар Цин империясына кысым көрсөтүүнү күчөткөн. Бир катар согуштардан [Кытай-француз согушу (1884—85), Кытай-япон согушу (1894—95] соң, Кытайды көз каранды кылуучу келишимдер таңууланган. 1897—98-жылдары ири державалар Цин империясын бөлүштүрүүгө киришкен. Цин өкмөтүнүн багынуучулук саясаты өлкөдөгү прогрессчил күчтөрдү кыжырланткан. Өлкөнү сактап калу үчүн Кытайда Сунь Ятсен жетектеген революциялык-демократиялык кыймыл пайда болуп, 1894-жылы Синчжунхой уюмун уюштуруп, радикалдуу реформаларды жүргүзүү аракеттерин жасаган. 1898-жылы Шаньдун, Чжили ж. б. провинцияларда Цин династиясын колдогон жана чет өлкөлөргө каршы багытталган Ихэтуань кыймылы күч алган. Чжу Хундэн, Чжан Дэчэн, Цао Футянь жана Ли Лайчжун жетектеген ихэтуандар маньчжурлар менен биригип, темир жолдорду, заводдорду, христиан чиркөөлөрүн талкалап, европалык товарларды жана китептерди өрттөп, чет элдик өкүлдөргө кол салып, Пекиндеги дипломаттар кварталын курчоого алышкан. 1901-жылы Улуу Британия, Франция, Германия, АКШ, Россия, [[Жапония]], Италия жана Австро-Венгрия өлкөлөрү Ихэтуань кыймылын басып, өз таасирин чыңдоо үчүн Кытайга интервенция жасашкан. Анын натыйжасында бул державалар менен Цин империясынын ортосунда «Корутундулоо токтомуна» (1901) кол коюлуп, ал Цин империясынын жарым колониялык абалын бекемдеген. 1911-жылы октябрь — 1912-жылы мартта Кытайда Синьхай революциясы болгон. Цин династиясы тактыдан кулап (1912-жылы 12-февралда), монархия жоюлган. Бийликке аскер чөйрөсүнүн жетекчиси Юань Шикай келип, аскердик диктатура орноткон. 1-дүйнөлүк согуш убагында (1914—18) [[Жапония]] Кытайга экспансиясын күчөтүп, 1915-жылы январда Кытайды өзүнө көз каранды кылуу үчүн жаңы талаптарды койгон. Юань Шикайдын өкмөтү ал талаптардын көбүн орундаткан, бирок [[Жапония]] өкмөтүнө каршы нааразылыктарын билдирген.
[[Файл:Xh3.jpg|thumb|280x280px|Гоминьдан партиясынын лидери Сунь Ятсен]]
Орус революциясынын (1917) жеңиши Кытайга зор таасир тийгизген. Кытайда жумушчу кыймылы күчөп, 1921-жылы Кытай Коммунисттик партиясы негизделген (ККП). 1921-жылы апрелде Кытай Республикасынын убактылуу президенттигине Сунь Ятсен шайланган. Анын «империалисттерге» каршы биргелешип күрөшүү өтүнүчү боюнча 1923-жылы Советтер Союзунан Гуанчжоуга саясий жана аскер кеңешчилери (М. М. Бородин, В. К. Блюхер ж. б.) келип, Улуттук-революциялык армиясын (УРА) түзүүгө жана курал-жарак жагынан ж. б. жардам беришкен. Кытайлыктардын империалисттерге каршы массалык күрөшү бурж.демокр. революцияга (1925—27) айланган. 1925-жылы 1-июлда Гуанчжоу өкмөтү өзүн Улуттук Кытай өкмөтү деп жарыялаган. 1926—27-жылдары УРА Гуанси, Гуйчжоу провинцияларына жана Хунань провинциясынын түштүк бөлүгүнө ревялык бийлик орнотуп, Хунань, Хубэй, Цзянси, Фуцзянь провинцияларын, Шанхай, Нанкин шаарын бошоткон. Революциялык кыймылдын кулач жайышынан жана батыш мамлекеттеринин интервенциясынан чочулаган Кытай улуттук буржуазиясы революциядан баш тарта баштаган. 1927-жылы 12-апрелде УРАнын башкы командачысы Чан Кайши башында турган Гоминьдандын оң канаты Шанхай, Нанкин, Гуанчжоу, кийинчерээк Уханга контрреволюциячыл (Ухандагы солчул гоминьданчылардын өкмөтүнө каршы) төңкөрүш уюштуруп, Улуттук өкмөт түзгөн. ККПны мыйзамсыз деп жарыялап, профсоюз жана дыйкан уюмдарын таркатып, өлкөдө «ак террор» (1927-жылдын апрелинен 1928-жылдын июль айына чейин Кытайда 337 миң революционер репрессияланган) өкүм сүргөн. 1927-жылы Кытайда Кызыл Армия жана революциялык-демократиялык бийликтин жергиликтүү органдары — Советтер түзүлгөн. ККП Кызыл Армияга таянып, Чан Кайшинин өкмөтүнө же гоминьдан режимине каршы куралдуу күрөш баштаган. 1927—37-жылдары Кытайда жарандык согуш башталган.
[[Файл:Chiang_Kai-shek1.jpg|left|thumb|314x314px|Кытай Республикасынын президенти Чан Кайши]]
[[Жапония]] 1931-жылы 18-сентябрда Кытайдын түндүк-чыгышын (Маньчжурияны) басып алып, Маньчжоуго мамлекетин негиздеген. 1935-жылы япондук башкаруу топторунун Нанкин өкмөтүнө таңуулаган жашыруун макулдашуусунун негизинде Гоминьдан түндүк Кытайдагы [[Жапония]]нын басып алган аймактарын тааныган. Бирок ушундай шарттарда да Чан Кайшинин өкмөтү Кызыл Армияга каршы жортуулун уланта берген. Чан Кайшинин капитулянттык позициясы элдик толкундоолорго алып келип, Пекинде өкмөткө жана япондуктарга каршы патриоттук демонстрациялар өткөрүлгөн. 1936-жылы Гоминьдан Кытай Кызыл армиясына каршы согуш аракеттерин токтотууга мажбур болгон. 1937-жылы [[Жапония]] Кытайды толугу менен каратып алуу үчүн кайрадан кол салып, түндүк, Борбордук жана Түштүк Кытайдын маанилүү райондорун жана Пекин, Тяньцзинь, Шанхай, Нанкин ж. б. шаарын басып алган. 1937-жылы 23-сентябрда Гоминьдан жетекчилиги ККП менен кызматташуусун билдирген. 1937—45-жылдары япон баскынчыларына каршы Кытайда улуттук-боштондук согуш башталган. 1937-жылы 21-августта кол салышпоо жөнүндө советтик-кытайлык келишим түзүлүп, СССР Кытайга 250 млн доллар заём берип (курал-жарак ж. б. сатып алууга), 3,5 миң аскер адистерин (анын ичинде ыктыярдуу учкучтарды) жиберген (шаарларын коргоо үчүн), ошондой эле Ы. Чыгышта топтолгон куралдуу күчтөр менен япондуктардын Квантун армиясын талкалап, япондук оккупанттык режимди кулатууга көмөктөшкөн. 1945-жылы 2-сентябрда [[Жапония]] өзүнүн капитуляциясы жөнүндө актыга кол койгон. 1946-жылы 10-январдагы согуштук аракеттерди токтотуу жөнүндө Гоминьдан менен ККП өкүлдөрүнүн түзгөн келишимине карабастан, Кытайда улуттук-боштондук согуш башталган. АКШнын колдоосуна (Гоминьданга 6 млрд доллар өлчөмүндө согуштук жардам берип, Кытайдын саясий турмушун, финансы жана экономикасын көзөмөлдөгөн) таянган Гоминьдан аскерлери япондуктардан бошотулган аймактарды басып алуу аракетин жасашкан. Кытай армиясынын күчү менен 1949-жылы Кытайдын бардык аймагы бошотулуп, Чан Кайши 2 млнго жакын талапташтары менен Тайванга качып кеткен. Кытай элинин улуттук-боштондук согушу (1946—49) элдик-демократиялык революциянын жеңиши менен аяктаган.
[[Файл:Zhou_Enlai_family.jpg|thumb|220x220px|КЭРдин өкмөт башчысы (1949-1976) Чжоу Эньлай үй-бүлөсү менен]]
[[Файл:MonumentPeoplepic2.jpg|left|thumb|220x220px|1840-1949-жылдары согушта курман болгон элдик баатырлардын элесине арналган эстелик]]
[[Файл:Deng_Xiaoping_and_Jimmy_Carter_at_the_arrival_ceremony_for_the_Vice_Premier_of_China._-_NARA_-_183157-restored(cropped).jpg|right|thumb|277x277px|Дэн Сяопин]]
1949-жылы 1-октябрда Кытай Эл Республикасы (КЭР) жарыяланган. КЭРди алгач СССР (1949-жылы 2-октябрь), кийинчерээк чыгыш-европ. өлкөлөр жана Моңгол Эл Республикалык тааныган. 1950-жылы январдын башында КЭР Улуу Британия, Скандинавия мамлекеттери, Афганстан, Израиль, Швейцария жана Индия менен дипломатиялык мамилелерди түзүп, алардын жардамы менен согушта бүлүнгөн чарбасын калыбына келтирген. 1950-жылдары КЭРде ишканалар жана банктар мамлекеттештирилген. КЭР тышкы соодага мамлекеттик көзөмөл киргизип, бажы органдарын колуна алган. Өлкөдө адмминистрациялык-аймактык жана агрардык реформалар жүргүзүлүп, Кытай провинцияларга жана АОго бөлүнгөн. Помещиктик жерлер жоюлуп, 300 млндой жерсиз дыйкандар жердин ээси болгон. Өндүрүш кооперативдери киргизилип, ага дыйкан чарбалары, майда менчик жана кол өнөрчүлүк ишканалары бириккен. 1954-жылы Мао Цзэдун КЭРдин төрагалыгына шайланып, улутчулдук багыттагы саясат жүргүзгөн. Венгрия көтөрүлүшү (1956) жана Польшадагы саясий кризистен (1956) улам Кытай жетекчилиги өнүгүүнүн советтик моделинен баш тартып, СССРдин «десталинизм» саясатын сындаган. 1960-жылдары советтиккытайлык мамилелер начарлап, кытайлык жетекчиликте улуу державалык, улутчулдук маанай өкүм сүргөн. Мао Цзэ-дундун тобу авантюристтик «үч кызыл туу» (жаңы «генералдык багыт», «чоң секирик», «элдик коммуна») саясатын жарыялаган. «Чоң секирикти» турмушка ашыруу аракеттери Кытайдын эл чарбасын кризиске учуратып, экономиканы артка тартып, элди ачкачылыкка (Кытайда ачкачылыктан 10—14 млндон 30 млнго чейин киши өлгөн) алып келген. Маочулардын ички-тышкы авантюристтик саясаты өлкөдө, анын ичинде ККПнин жооптуу кызматкерлеринин арасында зор нааразылык туудурган. Оппозицияны жок кылуу жана элди баш ийдирүү үчүн маочулар 60-жылдардын 2-жарымында «маданий революция» уюштурган. Алар армияга жана саясий жактан тажрыйбасы жок жаштарга [хунбэйбиндер («кызыл күзөтчүлөр») менен цзаофандарга («бүлүкчүлөр»)] таянып, ККП менен КЭРдин белгилүү ишмерлерин, интеллигенция өкүлдөрүн жетекчиликтен четтетип, ККПнин көп мүчөлөрүн жазалашкан. Бардык жергиликтүү партиялык жана конституциялык мамлекеттик органдар куугунтукка алынып, жогортон дайындалган «ревкомдор» менен алмаштырылган. Профсоюздук, комсомолдук ж. б. коомдук уюмдар ишин токтотуп, борбордук жана жергиликтүү гезит-журналдар, мектеп, жогорку окуу жайлар, китепкана, музей жана театрлар жабылган. 1966-жылы август-сентябрь айларында 397 миңден ашык киши шаарлардан куулуп, Пекинде эле 1722 киши өлтүрүлгөн, 37 миң үй-бүлөнүн мүлкү тонолгон. Жалпысынан «Маданий революциянын» мезгилинде Кытайда 6 миңден ашык архитектуралык эстеликтер, анын ичинде Пекинде 4922 тарыхый жана маданий эстелик талкаланып, 2, 357 млн тарыхый китептер, 185 миң сүрөт ж. б. жок кылынган. Кытай эмес элдердин өкүлдөрүн кысымга алуу жана аларды ассимиляциялаштыруу күчөгөн. 1976-жылы 9-январда Мао Цзэдун дүйнөдөн кайткан соң, коомдук, коопсуздук уюмдар жана армиянын күчү менен «солчулдардын» таасири төмөндөгөн. «Маданий революциянын» бүткөндүгү жарыяланып, партиянын жаңы уставы кабыл алынган. 1979-жылы Кытайда экономикалык реформалар жүргүзүлүп, жетекчилик звено жаш кадрлар менен толукталган. Эл аралык соода жүргүзүү үчүн «атайын экономикалык зоналар» ачылган.

1990-жылдары КЭРдин тышкы саясатындагы маанилүү маселе — Тайвань болгон. 1992-жылы тынчтык жол менен биригүү үчүн Пекин менен Тайбэйдин ортосунда сүйлөшүүлөр башталып, 1993-жылдан соода байланыштары түзүлгөн. КЭРдин эл аралык позициясынын чыңдалышы жана Батыш өлкөлөр менен анын экономикалык жана саясий кызматташтыгынын тереңдеши Сянган (Гонконг) жана Аомындын (Макао) тагдыры жөнүндө маселенин чечилишин тездеткен. 1984-жылдын 26-сентябрында аренда жөнүндө британиялык-кытайлык келишимдин 50 жылдык мөөнөтү бүткөндүгүнө байланыштуу Улуу Британия менен КЭРдин алдын ала билдирген макулдашууларынан соң, 1997-жылы Сянган, 1987-жылы 13-апрелде Кытайдын Португалия менен түзгөн келишиминин негизинде 1999-жылы Аомынь Кытайга кайтарылып берилген. Кытай [[Жапония]] (1978), Корея Республикалык (1992), Индия (1993), рФ (1994), Вьетнам (1995) ж. б. өлкөлөр менен достук жана кызматташтык мамилелерди түзгөн. 1993-жылдан Кытай рынок чарбасына өткөн.

КЭР өкмөтү ядролук куралдарды таратпоо жөнүндө келишимди (1991-жылы 29-декабрда) колдоп, 1996-жылы 29-июлда ядролук куралдарга сынак жүргүзүүнү токтоткондугун билдирген. КЭР «модернизация, реформа жана ачыктык» саясатын жүргүзүү менен дүйнөдөгү глобалдуу экономика жана соода лидерине айланып, «дүйнөлүк фабрика» статусуна ээ болду. 2001-жылы КЭР Дүйнөлүк соода уюмуна кирген. Кытай түстүү металл, көмүр, цемент, кездеме, телевизор, мотоцикл, велосипед ж. б. продукция чыгаруу боюнча дүйнөдө 1-орунда, кант чыгаруу боюнча 2-орунда, автомобиль чыгаруу боюнча 3-орунда, электр энергиясын иштетүү боюнча 4-орунда, нефть өндүрүү боюнча 5-орунда (2007). Кытайдын «PetroChina» нефть химиялык корпорациясы жана Соода-өнөр жай банкы 2008-жылы дүйнөдөгү ири компаниялардын катарына кирген. 1990-жылдардан КЭР кылмыштуулуктун өсүшү жана коррупция менен катар наркомания, ошондой эле диний кыймылдардын (Фалуньгун сектасы) таасиринин күчөшүнө каршы күрөш жүргүзөт. КЭР 1996-жылы апрелде Шанхайда, 1997-жылы апрелде Москвада РФ, Казакстан, Кыргызстан жана Тажикстан мамлекеттери менен мурдагы советтик-кытайлык чек араларда куралдуу күчтөрдү кыскартуу, коопсуздук жана достук мамилелерди түзүү жөнүндө келишимдерге кол койгон. 2001-жылы Кытай «Шанхай бешилтигинин» негизинде «Шанхай кызматташтык уюмун» (ШКУ) түзүү идеясын колдогон.
== География ==
[[Файл:China topo.png|thumb|300px|Кытайдын топографиялык картасы]]
=== Географиялык абалы ===
Жээги булуң-буйткалуу, чыгыш жээгинде [[Ляодун жарым аралы|Ляодун]], Шандуң, түштүгүндө [[Лэйчжоубаньдао]] сыяктуу жарым аралдар бар. Түштүгүнө жана түштүк-чыгышына түздүктүү жана дельталуу жээктер мүнөздүү. 

Бийиктик амплитудасы -155 метрден ([[Турпан ойдуңу]]) 8848 метрге чейин ([[Непал]] менен чек арасындагы [[Жомолунгма]] чокусу Жер шарынын эң бийик жери). Кытайда субмеридиан багытында жаткан бир нече ири аймак өзгөчөлөнүп турат: Түндүк-Чыгыш тоолуу провинциясы; Чыгыш Кытай тоолуу провинциясы; Чинлиң Юннан тоолуу провинциясы; Түндүк Кытай бөксө тоолору жана тоолору; Түндүк-Батыш тоолуу провинциясы жана Тибет тайпак тоосу. Түндүк-Чыгыш тоолуу провинциясы Чоң жана Кичи Хинган кырка тоолорун, Ляоси тайпак тоосун, Манжур-Корей тоолорун камтыйт. 

Кытайдын түндүк-чыгыш четинде Ортонку Амур ойдуңу, анын түштүк-батышында тоо аралык ири түздүк Сунляо жайгашкан. Чыгыш Кытай аккумуляциялык түздүктөр облусу Улуу Кытай түздүгүн жана анын түштүгүндөгү Янцзынын ортонку жана төмөнкү агымдарын ээлеген ойдуңдарды (бийиктиги 200 мге чейин) камтыйт. Түштүк-Чыгыш тоолуу өлкөсүнө Кытайдын түштүк-чыгыш бөлүгүндө Янцзы дарыясынын төмөнкү агымынан [[Бакбо булуңу|Бакбо]] (Тонкин) булуңуна чейин жээктей созулуп жаткан Нанлиң, Уишан ж. б. тоолор кирет. Мында жапыз жана орто бийик тоо массивдери тоо аралык ойдуңдар менен кезектешип жатат; эрозиялык тилмеленүү, батыш бөлүгүнө рельефтин карсттык формалары мүнөздүү; кырка тоолору бири-биринен тектирленген жазы өрөөндөр менен бөлүнгөн. 

Өлкөнүн түштүк четинде Сидзяң, Бейдзяң яжана Дуңдзяң дарыясынын дельталары пайда кылган түздүктөр жайгашкан. Чинлиң-Юннан тоолуу провинциясы Тибет тайпак тоосунун чыгыш чети менен Кытайдын түштүк чек арасына чейин жазы тилке болуп созулуп жатат. Ага Чинлиң, Юннан-Гуйджоу тайпак тоосу, Сычуан ойдуңу кирет. Түндүк Кытайдын бөксө тоолору жана тоолору (бийиктиги 500—2000 м) Шаньси тайпак тоосун жана анын чыгыш уландысы Тайханшань кырка тоосун, Лёсстуу платону, Ордос платосун, Йиншан тоолорун камтыйт. Ордос, Лёсстуу бөксө тоолорунан батышта, Куньлунь, Наньшань тоолорунан түндүктө Түндүк-Батыш тоолуу провинциясы жайгашып, рельефинде бийиктиги 3000—5000 м болгон кырка тоолор (Моңгол Алтайы, Чыгыш Теңир-Тоо тоо кыркалараы) тоо аралык ири ойдуңдар (орточо бийиктиги 900—1300 м; Жонгор түздүгү, Тарим ойдуңу, Турпан ойдуңу) менен кезектешип жатат. Кытайдын түштүк-батышында зор Тибет тайпак тоосу жайгашкан; анын чет-жакаларында бийик (600 мден жогору) жана узун тоо тармактары (Гималай, Кара-Корум, Кунлун, Нангшанг, Сина-[[Тибет]] тоолору) созулуп жатат.

=== Рельефи ===
[[Файл:Breathtaking_view_near_Guxiang_village,_Tibet.jpg|thumb|Тибет бөксө тоосу, Трансгималай]]
[[Файл:1_li_jiang_guilin_yangshuo_2011.jpg|thumb|Түштүк-чыгышындагы тоолор, Лидзян дарыясы]]
[[Файл:Zhengzhou,_Henan,_China,_Near_Airport_-_41864164402.jpg|thumb|Улуу Кытай түздүгү, [[Чжэнчжоу]] шаары]]
Кытайдын аймагы тектоникалык жактан кембрийге чейинки платформа блокторунан (Кытай-Корей, түштүк Кытай, Тарим платформалары) жана аларды бөлүп турган бүктөлүү структураларынан турат. Бүктөлүү структуралары Урал Охота, Альп Гималай жана Батыш Тынч океан кыймылдуу зоналарына кирет. Магнитудасы 8,6га чейинки жер титирөөлөр болуп турат; акыркы (магнитудасы 7,9га жеткен) катуу жер титирөө [[2008-жыл|2008-жылы]] [[12-май|12-майда]] Сычуань ойдуңунун түндүк-батыш чет жакасында болуп, анда 68 миң адам өлгөн. 

Кытайдын топографиясы ар түрдүү, анын аймагында бийик тоолор, тайпак тоолор, ойдуңдар жана кең түздүктөр бар. Өлкөнүн 2/3 бөлүгүн тоо кыркалары, бийик тоолор, тайпак тоолор, чөлдөр жана жарым чөлдөр ээлейт.

Кытайдын рельефи үч баскычтан түзөт&lt;ref&gt;[https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-031-04158-7_3 The Geography of Contemporary China. Topography and Landforms]&lt;/ref&gt;. Ар бир баскычты бир же бир нече ири геоморфологиялык аймактар ээлейт, алар төмөнкү деңгээлдеги аймактарга бөлүнөт. Чоң аймактарынын (облустардын) кыргызча да аталыштары бар&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.geog.com.cn/EN/10.11821/dlxb201905001 Geomorphological regionalization theory system and division methodology of China]&lt;/ref&gt;.

* Рельефтин биринчи баскычы:
** Тибет тайпак тоосу (Кытайдын расмий чечмелөөсүндө Цинхай-Тибет тайпак тоосу)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Study Reveals Marsh Wetlands' Response to Climate Change in Qinghai-Tibetan Plateau |url=https://english.cas.cn/newsroom/cas_media/202401/t20240102_654771.shtml |accessdate=2024-07-17 |archivedate=2024-07-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240717124155/https://english.cas.cn/newsroom/cas_media/202401/t20240102_654771.shtml }}&lt;/ref&gt;: Трансгималай, Сино-Тибет тоолору, Тангла, Кукушили жана Баян-Хара-Ула кырка тоолору; ошондой эле Гималайдын, Каракорумдун жана Памирдин Кытайдагы бөлүктөрү, Кунлунь, Наншань жана Цайдам ойдуңдары&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

* Рельефтин экинчи баскычы:
** Түндүк-батыш тоолуу аймагы: Тянь-Шань, Монгол Алтайы, Жунгар түздүгү, Тарим ойдуңу жана Турфан ойдуңу.
** Түндүк Кытайдын тайпак тоолору жана тоолору: Монгол тайпак тоосу, Ордос тайпак тоосу жана Лесс тайпак тоосу; Иньшань тоолору, Тайханшань жана Улуу Хинган тоо кыркалары жайгашкан Шаньси тоолору.
** Циньлин-Юньнань тоолуу аймагы: Циньлин тоолору, Улингшань жана Сюэфэншань тоолору, Юньнань-Гуйчжоу тоолору жана Сычуань ойдуңу.

* Рельефтин үчүнчү баскычы:
** Түндүк-Чыгыш тоолуу аймагы Кытайдын геоморфологиялык райондоштуруу картасына дал келбейт&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.
** Түштүк-Чыгыш тоолуу аймак: Цинлин тоолору (Дабашан кырка тоосу), Лосяошань, Хуаншань, Нанлин жана Вишан тоолору, Цзянхан түздүгү, Берметтүү дарыясынын төмөнкү агымынын түздүгү.
** Чыгыш Кытайдын жапыз аккумуляциялык түздүктөрү: Улуу Кытай түздүгү, Сунляо түздүгү, Орто Амур ойдуңу; Яньшань кырка тоосу менен Ляоси тоолору, Манжур-Корей тоолору, Кичи Хинган.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;155px&quot; caption=&quot;Рельефтин экинчи баскычы&quot;&gt;
Файл:Xinjiang_DSC_8179_(3813626261).jpg|[[Таң-Шаң|Тянь-Шань]], [[Хан-Теңири]] чокусу
Файл:平顺太行山景区风光_2020-10-15_5.jpg|Тайханшань
Файл:Horses_in_Zhalatu.jpg|Монгол тайпай тоосу
&lt;/gallery&gt;

=== Климаты ===
[[Файл:Koppen-Geiger Map CHN present.svg|thumb|Көппен-Гейгер климаттык жиктемеси боюнча материктик Кытайдын климаттык картасы|294x294px]]
[[Файл:Longji Terraces.JPG|thumb|Гуанси-Чжуан автономдук району]]
[[Файл:Dunhuang Gisela Brantl 09.JPG|thumb|Ганьсу]]
Кытайдын аймагы климаттык 3 алкакта мелүүн (Хуайхэ дарыясы, Чинлинг кырка тоосу сызыгынан түндүктү карай), суптропиктик жана тропиктик (Сидзянг дарыясынан түштүктү карай) алкактарда жайгашкан. 

Кышында Кытайдын климатына Азия антициклону да таасирин тийгизет. Мелүүн алкакта континенттик (Түндүк Кытайдын тоолору жана платолору; түндүк-Батыш Кытай) жана муссондук (Түндүк-Чыгыш тоолуу өлкө, Улуу Кытай түздүгүнүн түндүк бөлүгү) климат өзгөчөлөнүп турат; анда жылдык орточо температура —5°Сден (Үрүмчүдө) 14°Сге чейин (Шандунг жарым аралында). Жылдык температуралык амплитуда өтө жогору (Турпан ойдуңунда 70°Сге чейин). Кышы узакка созулат, катуу суук жана шамал болуп турат, кар аз жаайт (түндүгүндө жана түндүк-батышында кар дээрлик түшпөйт); январдын орточо температурасы түндүк-чыгышында 16°Сден 25°Сге чейин, Чыгыш Кытайда 6°Сден 4°Сге чейин. Эң суук жери —40°С, өлкөнүн түндүк-чыгышында катталган. Жайы ысык, июлдун орточо температурасы 20-26°С, Турпан ойдуңунда 37°Сге чейин. 

Жайында циклондук аракеттер үстөмдүк кылып, түндүк-чыгышына жаан-чачынды мол алып келет, батышында жаан-чачын дээрлик жаабайт; жылдык жаан-чачындын орточо өлчөмү Тарим ойдуңунда 90 ммден аз; анын өлчөмү улам чыгышты карай акырындап көбөйүп, Ички Моңголиянын чыгышында 400—500 ммден жээк аймактарында 850 ммге чейин жетет. Субтропиктик алкакка муссондук жана бийик тоо климаты мүнөздүү. Муссондук климатта сезондуулук даана байкалат; кышы кургакчыл суук, жайы ысык, нымдуу, жаз жана күз мезгилдери узагыраак созулат. Январдын орточо температурасы нөлдөн 8°Сге чейин, июлдуку 26—31°С. Жайында жаан-чачын арбын түшөт. Жаан-чачындын жылдык орточо өлчөмү жээк аймактарында 1500 мм, Юннан-Гуйджоу тайпак тоосунда 850 мм. 

Климаттын зоналуулугун Тибет тайпак тоосу кыйла бузат. Тайпак тоонун түндүк жана борбордук бөлүктөрүндө январдын орточо температурасы —20°Сден -25°Сге чейин, июлдуку 6-7°С, чыгыш бөлүгүндө жогорку тартипте —8°С жана 12—14°С. Температуранын суткалык өзгөрүүсү өтө жогору (30°Сден ашык). Жылдык орточо жаан-чачыны чыгыш бөлүгүндө 250—750 мм, батыш бөлүгүндө 100—200 мм жана андан аз. Тропиктик климаттык алкак Сидзянг дарыясынан түштүктү, түндүк Кытай деңизинин жээгин 25° түндүк кеңдикке чейин, ошондой эле Тайвань, Хайнань аралын камтыйт. Январдын орточо температурасы 20-22°С, июлдуку 32°С. Жаан-чачындын жылдык орточо өлчөмү Тайвань аралында 2460 мм, Түштүк Кытайдын материктик бөлүгүндө 1680 мм. 

Кытайдын түштүк жана чыгыш аймактары (жылына болжол менен 5 жолу) кыйратуучу тайфундардан, ошондой эле суу ташкынынан, муссондордон, цунамилерден жана кургакчылыктан жапа чегип келет. Жыл сайын жазында Кытайдын түндүк аймактарын Түндүк чөлдөрүндө пайда болгон жана Корея менен [[Жапония]]ны көздөй соккон сары чаңдуу бороондор каптап турат.

=== Топурагы ===
[[Файл:Paddy_field_Longsheng.JPG|thumb|220x220px|Күрүч талаалары]]
Лёстуу платолору жана аллювий түздүктөрү 5 миң жылдан ашуун дыйканчылыкта пайдаланылгандыктан, табигый топурак кыртышы дээрлик калган эмес, аларда азыр маданий топурактар басымдуулук кылат. Табигый топурак кыртышынын таралуусуна кеңдик-зоналуулук, ошондой эле бийиктик алкактуулук закон ченеми мүнөздүү. Кытайдын аймагынын мелүүн алкагында кеңири таралган топурак типтери: токойдун коңур (анын ичинде күлдөшкөнү да бар), иллювийтемирлүү, сары-коңур, кара сымал шалбаа (хету), жегичтүү кара жана күрөң, мелүүн жана субтропик алкактарынын чегинде шалбаалуу күрөң, субтропиктерде аллювий жана күрүч топурактары, бозомук-күрөң, боз, чөл-талааларда коңур, каштан, тропиктерде кызыл жана сары топурактар ж. б.
=== Суу ресурстары ===

==== Мөңгүлөр ====
Кар чегинин бийиктиги 4460—4600 мден (Тибеттик батыш жана чыгыш чет жакаларында) 6200 м бийиктикке чейин (Тибеттин борбордук бөлүгүндө). Азыркы мөңгүлөрүнүн жалпы аянты 84 миң км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; чамасында. Ири мөңгүлөрү КараКорум, Куньлунь, Наньшань, Чыгыш ТеңирТоо, Моңгол Алтайы тоолорунда.

==== Дарыялар жана көлдөр ====
[[Файл:Amur_River_and_Heihe.jpg|thumb|[[Амур|Амур дарыясы]]]]
Өлкө суу ресурстарына бай; аймагынын басымдуу бөлүгү [[Тынч океан|Тынч океандын]] (негизгилери: [[Янцзы]], [[Хуанхэ]], Хуайхэ, Сидзян, Ляохэ, [[Амур]]), &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; инен ашыгы ички алапка (Тарим, Кашкар, Яркен), Тибет тайпак тоосунун түштүгүнөн башталгандар (Меконг, Инд, Брахмапутра, Салуин) Инди океанынын, түн-батыш чет-жакасыныкы түндүк Муз океандын алаптарына кирет. 

Бетинин аянты 1 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;ден ашкан 2800дөн ашык көлү бар. Тузсуз көлдөрдүн ичинен эң чоңдору жайылма тибиндеги көлдөр (Дунтинху, Поянху, Тайху), эң терең көлү Тяньчи (373 м; жанар тоодон пайда болгон). Туздуу ири көлдөрү: Кукунор, Лобнор, Нам-Цо. Муссондук мол жаан-чачындан кийин дарыялардын суусу кирип, алаамат ташкындагандыктан, алардын суу агымын жөнгө салып туруу үчүн көбүнүн нугуна дамба, гидротехникалык курулмалар жана суу сактагычтар (Хуанхэ, Хуайхэ, Янцзы дарыясынын алаптарына) курулган (мисалы, Улуу канал). Жер астындагы суунун запасы 900 млрд м&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; чамасында.
=== Пайдалуу кен-байлыктары ===
Кытайдын аймагы түрдүү кендерге бай; таш көмүрдүн, вольфрамдын, молибден-калайдын, сурьманын, сейрек жер элементтеринин, бариттин запасы боюнча Кытай дүйнөдө 1-орунду ээлейт. Ошондой эле темир, марганец, алюминий, жез, никель, цинк, коргошун, сымап, алтын, платина, фосфорит, күрөң көмүрдүн да запасы мол. Кытайдын аймагында (ошондой эле шельфтеринде да) нефтинин дүйнөлүк запасынын 2%и, табигый күйүүчү газдын 0,8%и топтолгон.

Кытай 2007-жылдан бери дүйнөдөгү эң ири алтын өндүрүүчү өлкө болуп саналат. 2013-жылы Кытайда алтын өндүрүүнүн көлөмү 2012-жылга салыштырмалуу 6,23% га көбөйгөн жана 428 тоннаны түзгөн&lt;ref&gt;{{Cite web |title=В Китае впервые в истории потребление золота превысило тысячу тонн |url=http://russian.people.com.cn/31518/8532681.html |accessdate=2024-07-18 |archivedate=2015-04-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150414201102/http://russian.people.com.cn/31518/8532681.html }}&lt;/ref&gt;. Кытай компаниялары өз өлкөсүндө да, чет өлкөлөрдө да алтын кендерин активдүү иштетүүнү улантууда.

=== Флорасы ===
[[Файл:Larix principis-rupprechtii, Mentougou District, Beijing, China 1.jpg|thumb|220px|Пекин флорасына мүнөздүү түрлөрдүн бири - Larix gmelinii var. principis-rupprechtii]]
Кытайдын өсүмдүктөрү жалпы эки бөлүккө кургакчыл батышка жана нымдуу чыгышка бөлүнөт. Алардын ортосундагы чек болжол менен Тайханшань Циньлин Сина-Тибет кырка тоолору аркылуу өтөт. Нымдуулук жетишпеген батыш бөлүгүндө чөл, жарым чөл жана талаа, нымдуу чыгыш бөлүгүндө, жергиликтүү өсүмдүк курамында токой, токойлуу талаа жана шалбаалуу талаа өсүмдүктөрү басымдуулук кылат. Кытайдын чөлдөрү өсүмдүктөрүнүн өтө суйдаңдыгы менен өзгөчөлөнөт; ага бадалча (шыбак) жана бадал (караган) жамаатташтыктары мүнөздүү. Кумдуу чөлдөрүндө сөксөөл, дарак сымал баялыш, чекенде өсөт. Тарим ойдуңунун кыйла бөлүгүндө, Алашань чөлүндө жана Тибет тайпак тоосунун түндүгүндө өсүмдүк дээрлик өспөйт. Гобинин бийик түздүктөрүндө жана Ички Моңголияда чөл өсүмдүктөрү кургак талаанын жана жарым чөлдүн кылкандуу өсүмдүк-бадалчалуу жана бадалдуу жамааттыктары менен алмашат. Алашан чөлүнүн чыгыш бөлүгүнөн Ордос платосунун батыш бөлүгүнө чейин чөлдөшкөн талаа созулуп жатат. Шор баскан оёң жерлерди галофит өсүмдүктүү жана баялыштуу чөлдөр ээлейт. Бир аз нымдуураак жерлеринде (Лёсс платосунун түндүгүндө, Ички Моңголияда, өлкөнүн түндүк-батышындагы тоо этектеринде) чымдуу-кылкан өсүмдүктөрү таралган. Тибет тайпак тоосуна бийик тоонун кылкандуу-өсүмдүк-бадалчалуу чөл жана суук талаасы мүнөздүү (анда альп шалбаасы, жаздык сымал жана бадал өсүмдүктөрү да кездешет); тайпак тоонун (5атыш бөлүгүндө бадалчалуу жана суйдаң чөп өсүмдүктүү бийик тоо муздак чөлү басымдуу. СинаТибет тоолорунун бийик бөлүгүнө альп шалбаасы кездешкен жапыз өскөн кылкан өсүмдүктүү талаа, суу өрөөндөрүнө арча, табылгы өсөт.

Токой өсүмдүктөрү (жалбырагын күбүүчү-дайыма жашыл аралаш токой зонасы) мурда Чыгыш жана Түндүк-Чыгыш Кытайды дээрлик каптаган, бирок азыр табигый өсүмдүктөр бул аймактарда негизинен орто бийик тоолордо гана кездешет. Чоң жана Кичи Хинган тоолорунун этектерине ачык ийне жалбырактуу токой мүнөздүү, ал 1800-2000 м бийиктиктерде жалбырагын күбүүчү-кедр токойлору менен алмашат. 2500 м бийиктиктен жогору кездешкен кылкандуу же ыраңдуу өсүмдүктөр жогорулаган сайын тоо бадалдарына жана мамык чөп-эңилчектүү тундрага өтөт. Ийне-жазы жалбырактуу аралаш токой Чоң Хингандын чыгыш капталдарына мүнөздүү. Мелүүн алкактын жылуураак аймактарында жалбырагын күбүүчү жазы жалбырактуу жана карагай-кызыл карагайлуу ийне жалбырактуу токой өсөт. Түштүк-чыгыш муссонго карата ылымта жаткан Түндүк-Чыгыш Кытайдын түздүктөрүн шалбаалуу талаа жана токойлуу талаа ээлейт. Чинлинг жана Наньлин кырка тоолорунун аралыгында, Янцзы дарыясынын ортонку жана төмөнкү агымдарында сезондуу нымдуу жазы жалбырак-ийне жалбырактуу субтропик токою таралган; анда лиана, бамбук ж. б. арбын кездешет. Токойдон жогору альп шалбаасы жатат. Юннан-Гуйджоу тайпак тоосунун түштүк-батыш бөлүгүнө, Лэйджоубандао жарым аралына, Тайвань, Хайнань аралына дайыма жашыл тропик токою, жалбырагын чала күбүүчү кургакчыл токой жана саванна мун өздүү. Сидзян дарыясынан түштүктү карай, деңиз жээктей мангр токоюнун кууш тилкеси созулуп жатат.

Кытайдын табигый ландшафты миңдеген жылдары ургаалдуу пайдаланылгандыктан, көп өзгөрүүлөргө дуушарланган. Жери түздөлүп, эгин эгилген, тоо капталдары тектирленген, канал, суу сактагыч, жолдор курулган, натыйжада аң, жарлар пайда болгон, кыртышы чөккөн, саздашкан, жемирилип эрозияга учураган. Кытайдын азыркы ландшафтын негизинен (өлкөнүн аянтынын 84&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;/ои) табигый-антропогендик комплекстер түзүп, анда экинчи жолку ландшафттар басымдуулук кылат (61%); ландшафттардын антропогендик модификациясы аймактын 23% аянтын ээлеп, негизинен түздүктөрду жана жапыз тоолорду камтыйт. Шарттуу-жергиликтуу ландшафты (16°%) жетуугө татаал, чарбада пайдаланылбаган жерлерде гана сакталган. Экологиялык эң татаал кырдаал өлкөнүн калкынын 60% жашаган, ири шаарлары жана өнөр жай борборлору жайгашкан Чыгыш Кытайда жана Сычуан ойдуңунда түзүлгөн. Мындагы эң актуалдуу проблемаларга атмосферанын, суунун жана топурактын булгануусу, анын ичинде кислоталуу жаан-чачындын натыйжасы кирет. Азыр токой аянты кеңейтилүүдө (токой 175 млн гадан ашык аянтты ээлейт же өлкөнүн аянтынын 18°%и; 2008), жыл сайын 6 млн га жерге дарак отургузулат. Коргоого алынган 2350 табигый аймак уюшулган (анын 350су мамлекеттик корук; өлкөнүн аянтынын 15°%и). ЮНЕСКОнун биосфералык резерваттарынын тармагына коргоого алынган 26 табигый аймак (жалпы аянты 33,16 миң км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;), суу-саздак жерге коргоого алынган 30 аймак кирет; 33 корук Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине катталган: алар Тайшань, Хуаңшан тоолору, Сычуан провинциясындагы Чоң панда резерваты, Түштүк Кытай карсты ж. б.
[[Файл:Giant_Panda_Eating.jpg|thumb|220x220px|Чоң панда]]

=== Фаунасы ===
Кытайдын жаныбарлар дүйнөсү ар түрдүү, өлкөнүн ар кайсы аймактарында: амур жолборсу, давид макакасы, чоң панда, жапон турнасы, бирма жыланы, кытай жаачысы ж.б&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[http://russian.china.org.cn/china/archive/China2006/txt/2006-12/04/content_2278410.htm Флора и фауна Китая]&lt;/ref&gt;.

Кытайдын фаунасы жапайы жаныбарлардын түрлөрүнүн саны боюнча дүйнөдө биринчи орунда турат. Бул жерде омурткалуу жаныбарлардын 6300гө жакын түрү жана балыктын 3862 түрү жашайт — бул Жер планетасындагы бардык түрлөрдүн 10% га жакыны. Кытайдын аймагында алтын маймыл, түштүк кытай жолборсу, күрөң тоок, кызыл буттуу ибис, ак дельфин, кытай аллигатору жана фаунанын сейрек кездешүүчү өкүлдөрү кездешет&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Саясий түзүлүшү ==
[[Файл:China Senate House.jpg|thumb|220px|Элдик жыйындар үйү]]
Кытай — унитардык мамлекет. 

Конституциясы 1982-жылы 4-декабрда кабыл алынган. Башкаруу формасы советтик типтеги республикалык Мамлекеттик бийликтин жогорку органы Эл өкүлдөрүнүн бүткүл кытайлык чогулушу (ЭӨБКЧ), 5 жылдык мөөнөткө шайланат. Чогулуштун сессиялары жылына бир жолу чакырылат, сессиялардын аралыгында мыйзам чыгаруу укугуна ээ болгон туруктуу комитет (155 депутат) иштейт. ЭӨБКЧ мыйзам чыгаруучу жогорку орган, мамлекеттик бюджет жана экономикалык өнүгүү пландарын ишке ашырат. ЭӨБКЧ мамлекет башчысын КЭРдин төрагасын (ыйгарым укугу 5 жыл, дагы бир мөөнөткө кайра шайланууга укуктуу) жана анын орун басарларын ж. б. дайындап, КЭРдин аткаруучу жогорку органы Мамлекеттик кеңештин (өкмөт) курамын бекитет. Мамлекеттик кеңеш ЭӨБКЧнын аткаруучу жана мамлекеттик жогорку администрациялык органы, ага бардык мамлекеттик башкаруу органдары баш иет. КЭРдин Мамлекеттик кеңеши мыйзам чегинде нормативдүү актыларды кабыл алуу укугуна ээ. 

КЭРдин бийлик органдарына Кытай Коммунисттик партиясы (ККП) жетекчилик кылат. ККП өкүлдүк органдары аркылуу мыйзам чыгаруу ж. б. чөйрөлөрдө өзүнүн саясатын жүргүзөт. КЭРде көп партиялуу система орун алган. ККПден тышкары 8 саясий партия (жалпы саны 600 миңдей) бар.

2024-жылдын апрелинде КЭРде жогорку мамлекеттик жана партиялык кызматтарды бөлүштүрүү төмөнкүдөй:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Даража
!Кызмат орду
!Кызмат ордун элеген адам
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1
|ККП БК башкы катчысы
| rowspan=&quot;2&quot; |Си Цзиньпин (кыт. 习近平)
|-
|Кытай Эл Республикасынын төрагасы
|-
|2
|КЭР Мамлекеттик кеңешинин премьери
|Ли Цян (кыт. 李强)
|-
|3
|Бүткүл Кытайлык эл өкүлдөрүнүн чогулушуусунун туруктуу комитетинин төрагасы
|Чжао Лэцзи (кыт. 赵乐际)
|-
|4
|Бүткүл Кытайлык элдик саясий консультативдик кеңешинин комитетинин төрагасы
|Ван Хунин (кыт. 王沪宁)
|-
|5
|ККП БК Саясий бюросунун туруктуу комитетинин мүчөсү
|Цай Ци (кыт. 蔡奇)
|-
|6
|Тартипти текшерүү боюнча борбордук комиссиянын катчысы
|Ли Си (кыт. 李希)
|-
|7
|КЭР Мамлекеттик кеңешинин биринчи вице-премьери
|Дин Сюэсян (кыт. 丁薛祥)
|}

=== Сот бийлиги ===
Жогорку соту болуп Жогорку Элдик сот саналат. Биринчи инстанциядагы соттор жана кассациялык соттор — эл соттору. Прокурордук көзөмөлдү Жогорку Элдик прокуратура жана элдик прокуратуранын жергиликтүү органдары жүзөгө ашырат.

=== Жергиликтүү бийлик ===
Эл өкүлдөрүнүн атаыйн жыйындары мамлекеттик бийликтин жергиликтүү органдары болуп саналат, туруктуу комитеттер туруктуу иштөөчү жергиликтүү органдар болуп саналат (болуштуктарда жок), жергиликтүү элдик өкмөттөр жергиликтүү аткаруучу-тескөөчү органдар болуп саналат.

== Тышкы саясаты ==
Кытайды батыш өлкөлөрү [[Корей Эл-Демократиялык Республикасы|КЭДР]] колдогону үчүн тышкы саясатын сынга алышууда. КЭР салыштырмалуу нейтралдуу позицияны карманып, Кытайдын дүйнөлүк саясаттагы ролун бекемдөөгө багытталган тышкы саясатты жүргүзөт.

=== КЭР — Кыргызстан ===
Кытай алгач мурдагы СССРдин республикаларына көз карандысыздыкты берүүгө терс көз карашта болгон жана аймактык бүтүндүгүнө коркунуч катары көргөн.

Өлкөлөр ортосундагы дипломатиялык мамилелер 1992-жылы түзүлгөн.

=== КЭР — БУУ ===
КЭР 1971-жылдан бери БУУнун Коопсуздук Кеңешинин туруктуу мүчөсү. Бирок 1982-жылдан тартып гана КЭР БУУнун Тынчтыкты сактоо операцияларын каржылоого катыша баштаган жана 1990-жылы Кытайдын биринчи аскердик байкоочулары БУУга жөнөтүлгөн.

2003-жылдын мартында 111 кытай жарандары чет өлкөлөрдө тынчтыкты сактоо ишмердигинде кызмат өтөгөн, ал эми 2011-жылдын сентябрында Кытай сактоо контингентинин саны боюнча БУУнун Коопсуздук Кеңешинин туруктуу мүчөлөрүнүн арасында биринчи орунду жана дүйнөдө 15-орунду ээлеген.

КЭР БУУнун мүчөсү катары БУУга мүчө 14 мамлекет жана БУУнун Коопсуздук Кеңешинин туруктуу мүчөсү катары 1 мамлекет тарабынан таанылбайт. Бул мамлекеттер өз кезегинде [[Тайвань|Кытай Республикасын]] расмий Кытай катары тааныган: [[Белиз]], [[Гаити]], [[Гватемала]], [[Гондурас]], [[Маршалл Аралдары|Маршалл аралдары]], [[Науру]], [[Никарагуа]], [[Палау]], [[Парагвай]], [[Сент-Винсент жана Гренадиндер]], [[Сент-Китс жана Невис]], [[Сент-Люсия]], [[Тувалу]], [[Эсватини]], [[Ватикан]].

=== КЭР — АКШ ===
[[Файл:President Biden met with President Xi of the PRC before the 2022 G20 Bali Summit.jpg||220x220px|thumb|Ж. Байден жана Си Цзиньпин Индонезиядагы G20 саммитинде, 14-ноябрь 2022-жыл]]
Бул өлкөлөрдүн ортосунда эки тараптуу дипломатиялык мамилелер 1979-жылы 1-январда түзүлгөндөн бери ондогон жылдар өттү. Бул мезгилде АКШ-Кытай мамилелери достук да, кастык да болгон эмес. Бул мамилелердин мүнөзүнө ар кандай аныктамалар бар: «жалган өнөктөштүк мамилеси», «дос да, душман да эмес» же «бир төшөктө жатып, ар кандай түштөрдү көрүү».

Бээжин Вашингтонго карабай, Иран жана Түндүк Корея менен курал-жарак жана технология багыты боюнча келишимдик милдеттенмелерин аткарып, Тайвань маселеси боюнча катуу жана бир жактуу позицияны карманат. Мамлекеттердин ортосундагы мамилелердин көйгөйлөрдүн бири Америка Кошмо Штаттарына Кытай эмигранттарынын санынын өсүшүү болуп саналат.

АКШ-Кытай мамилелеринин негизги көйгөйү Тайвань маселеси бойдон калууда.

=== КЭР — ОФ ===
[[Файл:Putin-Xi_press_conference_(2023).jpg|220x220px|thumb|Си Цзипьпиндин 2023-жылдын 21-мартындагы Орусия болгон расмий иш сапары.]]
Бул өлкөлөрдүн ортосундагы бардык тармактар боюнча расмий түрдө жакшы мамилелер сакталып турат. Бул мамлекеттердин ортосунда кызматташуу жөнүндө көптөгөн стратегиялык келишимдерге кол коюлган.

2001-жылы 16-июлда  КЭР төрагасы Цзян Цзэминдин демилгесинин негизинде Кытай менен Орусиянын ортосунда достук жана кызматташтык келишимине кол коюлган.

2001-жылы [[Шанхай кызматташтык уюму]] түптөлгөн.

=== КЭР — Индия ===
Индия менен Кытай 2000 жылдан ашуун убакыттан бери өз ара мамилелерин сактап келишет. Кытай менен Индия дүйнөдөгү эң байыркы цивилизациялардын катарына кирет жана миңдеген жылдар бою бири-бирине жанаша жашашат&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;[https://jgu.s3.ap-south-1.amazonaws.com/JSIA/China-India+Relations+(E-Book).pdf China-India Relations. Geo-political Competition, Economic Cooperation, Cultural Exchange and Business Ties]&lt;/ref&gt;.

Азыркы мамилелери 1950-жылы Индия Кытай Республикасы (Тайвань) менен байланыштан баш тарткан өлкөлөрдүн бири болгон жана КЭР материктик Кытайдын мыйзамдуу Өкмөтү катары тааныганда КЭР менен Индиянын ортосунда дипломатиялык мамилелер түзүлгөн&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

Кытай менен Индиянын ортосундагы чек ара маселелери үч ири аскердик да жаңжалга алып келген: 1962-жылы, 1967-жылы жана 1987-жылы&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

=== Аймактык маселелер ===
Кытай Эл Республикасы коңшулары Индияга, Кытай Республикасына, Жапонияга жана башка мамлекеттерге карата аймактык дооматтарды коюп келүүдө.

КЭР Кытай Республикасын (Тайвань) толугу менен оөз курамында деп эсептейт жана Тайванды тааныган мамлекеттер менен дипломатиялык, саясий мамилелерин үзгөн.

==== Тайвань ====
{{Негизги макала|Тайвань}}
Тайвань экономикасы өнүккөн региондорго кирет. Региондук дүң продукциясынын (РДП) көлөмү 757,2 млрд доллар (2008); аны киши башына бөлүштүргөндө 33 миң доллардан туура келет. РДПнин өсүү темпи 1,7% (2008). РДПнин структурасындагы тейлөө чөйрөсүнүн үлүшү 71,1%, өнөр жай менен курулуштуку 27,4%, айыл, токой чабаларыныкы жана токой промыселдериники 1,5%. Иштеп чыгуучу өнөр жай алдынкы орунда (өнөр жай продукциясынын дүң наркынын 94,8%и); негизги тармактары: машина куруу, химия, металлургия. Жогорку технологиядагы тармактар өтө тез өнүгүүдө, ага өнөр жай продукциясынын наркынын 60%ке жакыны туура келет, ошондой эле оптика-электрондук жана микро биология продукциялары да кирет. Көмүртектүү суутек энергетикалык ресурстарына болгон муктаждыктын 98%и сырттан алынып келинет. Континенттик шельфтен суткасына 10,6 миң баррель нефть өндүрүлөт, ал эми ички керектөөгө суткасына 950,5 миң баррель жумшалат. Керектелчү нефтинин негизги бөлүгүн Жакынкы Чыгыш өлкөлөрүнөн алат. 2007-жылы континенттик шельфтен 400 млн м&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; табигый газ өндүрүп алган. 62 млн тонна көмүр сырттан, негизинен Австралиядан, Кытайдын башка региондорунан, ошондой эле Индонезиядан алат. Электр-станцияларынын аныкталган кубаттуулугу 45,1 миң МВт (2006). Өндүрүлгөн электр-энергиясынын (235,3 млрд кВт.с) 78,2%и ЖЭСке, 18,1%и АЭСке, 3,7%и ГЭСке таандык; 3 АЭС иштейт. Кара металлургиясы сырттан алынып келинген коксталуучу көмүр жана темир рудалары менен иштейт. Болот, жез, алюминий, коргошун, цинк өндүрөт. Машина куруунун негизги тармагы — электроника өнөр жай Жабдуу, анын ичинде микросхеманын бүт түрүн, ошондой эле компьютердик, оптика-электрондук жана телекоммуникациялык жабдууларды, ноутбук (дүйнөлүк рыноктун 1/3ине жакыны), мобилдик телефон ж. б. чыгарат. Электр-техника өнөр жайынын эң негизги продукцияларыору (анын ичинде муздаткыч, кир жуугуч машина). 2007-жылы 283 миң автомобиль (анын 96%и жеңил автомобиль) чыгарган. Алар негизинен чет өлкөлүк фирмалар менен бирдикте же алардын линцензиясы менен чет элдик автомобиль маркаларын ( мисалы, «Nissan», «Buick», «Hyundai», «Toyota» ж. б.) чыгарат. ошондой эле мотоцикл, скутер, автомобиль жана мотоцикпге тетиктерди, велосипед ж. б. экспорттойт. Химия өнөр жайынын башкы тармагы — нефть-химия; пластика, этилен, синтездик була, дары дармек, биотехнол. продукцияларды чыгарат. Жеңил өнөр жайынын текстиль тармагы өнүккөн. Текстилди Кытайдын башка региондоруна, ошондой эле АКШ, Вьетнам ж. б. өлкөлөргө сатат.

Тайвандын жеринин 1/4и айыл чарбасында пайдаланууга жарактуу. Күрдүү топурагы, жетиштүү нымы анда түрдүү өсүмдүктөрдү өстүрүүгө ыңгайлуу шарт түзөт. Дан эгиндеринин эң негизгиси — күрүч (шалы). Шалы эгилген жердин аянты 256 миң га, түшүмү 1,41 млн тонна (2007); экспортко чыгарат. Андан сырткары бал камыш, чай, мөмө-жемиш, жашылча, гүл өстүрүп, продукцияларын экспорттойт. Мал чарба продукциясы (негизинен чочко жана куш эти, жумуртка) ички муктаждыкты канааттандыра албагандыктан, аны негизинен импорттоп алат. Айыл чарба өндүрүшүнүн туруктуу өнүгүүсүн камсыз кылуу максатында жаңы технологияны колдонуу, фермерлерди колдоо, жаштарды айыл жерине тартуу (элет туризмин өнүктүрүү) боюнча ж. б. иш-чараларды жүргүзүүдө. Кармалган балыктын жана деңиз продукцияларынын 1/3и экспортко кетет.
Тейлөө наркынын структурасында чекене жана дүң соода 26,2%, администрациялык тейлөө 14,4%, финансылык тейлөө жана камсыздандыруу 14,1%, кыймылсыз мүлк операциясы 11,4%, транспорт жана кампа чарбасы 8,4%, саламаттыкты сактоо жана социалдык камсыздандыруу 4,2%, илимий-техникалык тейлөө 3,8%, мейманкана бизнеси жана коомдук тамактануу 3,0%, билим берүү 2,5%, калган тейлөөлөр 12,0%ти түзөт. жергиликтүү коммерциялык 39 банк (3313 филиалы менен), 32 кытай жана чет элдик банк (бөлүмдөрү менен), кредиттик кооперативдер ж. б. иштейт. Тайванда транспорт тармагы өнүккөн. Автомобиль жолунун жалпы узундугу 40,3 миң км, темир жолунуку 1438 км. Тайбэйде, Гаосюнде метрополитен иштейт. Эл аралык 7 деңиз порту бар. Деңиз соода флоту 635 кемени камтыйт, анын 11и Сянгандын, 525и Панама, Либерия, Сингапур ж. б. өлкөлөрдүн желектери менен жүрөт. 18 аэропорту бар; анын экөө эл аралык мааниде.

Экспортко негизинен электрондук өнөр жай продукцияларынын, автомобиль тетиктерин жана запастык бөлүктөрүн, тиричилик-электр приборлорун, химикат, пластика, дары-дармек, текстиль продукциясын чыгарып, сырттан негизинен электрондук приборлордун тетиктерин, машина жана жабдууларды, нефть, органикалык химия продуктуларын, металл алат. Негизги соода шериктери: [[Жапония]], Кытайдын башка региондору (Сянган, Аомынь кошо), Түштүк-Чыгыш өлкөлөрү (Тайланд, Малайзия, Индонезия, Филиппин, Сингапур, Вьетнам), АКШ, Европа кызматташтыгына кирген өлкөлөр, Корей Республикасы.
== Куралдуу күчтөрү ==
Кытай дүйнөдөгү эң ири куралдуу күчтөргө ээ. [[Ядролук курал|Ядролук куралдуу]] мамлекет болуп саналат&lt;ref&gt;[https://www.sipri.org/yearbook/2020/10 World nuclear forces]&lt;/ref&gt;.

XXI  кылымда Кытайдын аскердик чыгымдары туруктуу өсүп жатат, мисалы, 2004-жылы Кытайдын коргонууга болгон бюджети 2003-жылга салыштырмалуу 11,6% га өскөн&lt;ref&gt;[https://www.sipri.org/media/2015/13-apr-2015-us-military-spending-falls-increases-eastern-europe-middle-east-africa-and-asia-says US military spending falls, increases in eastern Europe, Middle East, Africa and Asia says SIPRI]&lt;/ref&gt;.

2016-жылга карата Кытайдын элдик боштондук армиясынын саны 2 183 000 адамды түзөт. Алардын ичинен армияда 1 150 000, флотто 240 000, авиацияда 395 00, стратегиялык багыттагы ракеталык аскерлер бөлүгүндө 175 000, башка кызматтарда 150 000 адам кызмат өтөйт.

== Административдик-аймактык түзүлүшү ==
{{Негизги макала|Кытай Эл Республикасынын административдик-аймактык түзүлүшү}}Администрациялык-аймактык жактан 23 провинцияга, 5 автономиялык районго, 4 борборго баш ийген шаарга (чет жакасындагы ири шаарлар менен кошо, аны курчаган зор аянтты камтыйт), 2 өзгөчө администрациялык районго бөлүнөт.
[[Файл:China_administrative.png|center|thumb|857x857px]]КЭР Конституциясында де-юре үч деңгээлдүү административдик бөлүнүш каралган: провинциялар (автономиялуу райондор, борборго баш ийүүдөгү шаарлар), уезддер жана болуштар. Бирок, иш жүзүндө материктик Кытайда жергиликтүү өз алдынча башкаруунун беш деңгээли бар (Гонконг, Макао жана Тайванды кошпогондо):

* Провинциялык деңгээл (34): 23 провинция, 5 автономдуу район, 4 борборго баш ийүүдөгү шаарлар жана 2 атайын административдик аймак.
* Округдук деңгээл (333): 15 округ (префектуралар), 286 шаардык округ, 30 автономдуу округ, 3 аймак.
* Уезддик деңгээл (2853): 1455 уезд, 370 шаардык уезд, 117 автономдуу уезд, 49 хошун, 857 район, 3 автономдуу хошун, 4 атайын район.
* Болуштук деңгээл (46466): 19683 кыштак, 13587 болуштук, 1085 улуттук болуштук, 106 сомон, 1 улуттук сомон, 7194 көчө комитети жана 2 уездге баш ийүүдөгү райондор.
* Айылдык деңгээл: айылдар жана жергиликтүү жамааттар же шаарлардагы микрорайондор.

=== Ири шаарлары ===
{{Кытай Эл Республикасынын ири шаарлары}}
{{-}}
==== Бээжин ====
{{Негизги макала|Бээжин}}
[[Файл:Beijing_cbd.jpg|220px|thumb|Борбордук бизнес району. Бээжин.]]
Шаар Түндүк Кытай түздүгүнүн түндүк-батыш четинде жайгашкан жана батышындагы, түндүгүндөгү тоо кыркалары менен курчалган. Бээжинге мелүүн континенттик климат жана мезгилдердин так өзгөрүп турушу мүнөздүү.

Калкынын саны — 11,716,620 адам&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[https://worldpopulationreview.com/countries/cities/china Population of Cities in China]&lt;/ref&gt;.

==== Тяньцзинь ====
{{Негизги макала|Тяньцзинь}}
[[Файл:Yujiapu Railway Station.jpg|220px|thumb|Юцзяпу каржы району. Тяньцзинь.]]
Тяньцзинь Түндүк Кытайга таандык, Бохай булуңунан алыс жайгашкан. 96 чакырым түндүк-батышындагы Бээжин борбор шаары менен жогорку ылдамдыктагы темир жол аркылуу байланышкан.

Калкынын саны — 11,090,314 адам&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

==== Шанхай ====
{{Негизги макала|Шанхай}}
[[Файл:上海环球金融中心 (Shanghai World Financial Center).jpg|220px|thumb|Шанхай дүйнөлүк каржы борбору.]]
Шанхай өлкөнүн ортосунда деңиз жээгин бойлой жайгашкан. Шаар ыңгайлуу транспортко жана кеңири ички мейкиндикке ээ, стратегиялык жактан ыңгайлуу жайгашкан ири дарыя жана деңиз порттору дагы ушул шаардан орун алышкан.

Калкынын саны — 22,315,474 адам&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

==== Чунцин ====
{{Негизги макала|Чунцин}}
[[Файл:Chongqing 004.jpg|220px|thumb|Чунцин]]
Кытайдын борбордук бөлүгүндөгү борборго баш ийүүдөгү шаар, бул категориядагы төрт кытай административдик бирдигинин ичинен аянты боюнча эң чоңу.

Калкынын саны — 7,457,600 адам&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

==== Гонконг ====
{{Негизги макала|Гонконг}}
[[Файл:Victoria Harbor. Hong Kong..jpg|220px|thumb|Виктория бухтасы. Гонконг]]
Гонконг же Сянган — Кытай Эл Республикасынын атайын административдик району, Азиядагы жана дүйнөдөгү алдыңкы каржы борборлорунун бири.

Калкынын саны — 7,474,200 адам&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

==== Макао ====
{{Негизги макала|Макао}}
[[Файл:MacauAvenidaDoInfanteDomHenrique2.jpg|220px|thumb|Борбордук бизнес району. Макао.]]
Макао же Аомынь — Кытай Эл Республикасынын курамындагы автономдуу аймак. Мурдагы Португалия колониясы.

Калкынын саны — 712,651 адам&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

Расмий тилдери — [[Кытай тили|китай тили]] жана [[португал тили]].

== Калкы ==
[[Файл:China_Population_Density,_2000_(6171905307).jpg|left|thumb|264x264px|Кытай Эл Республикасындагы калктын жыштыгынын картасы. 2000-жыл.]]
Кытайда 56 этностук топ расмий катталган. Сина-тибет тилдеринде сүйлөгөндөр өлкөнүн калкынын 94,3/ин түзөт, анын 91,5°%и кытайлар (хань), 0,8%и хуэйлер, 0,2%и байлар; тибет-бирма элдери 1,8%ти түзүп, негизинен Түштүк-Батыш Кытайда жашайт. Тай-кадай тилиндегилер (негизинен Түштүк Кытайда) 2,3%ти, мяо-яо тилиндегилер (Түштүк Кытайда) 0,9%ти, алтай тилиндегилер (негизинен түндүк жана Түндүк-Батыш Кытайда) 2,2%ти, түрк элдери (уйгур, казак, кыргыз, салар, юйгу, өзбек, татар) 0,8%ти, моңгол элдери 0,5%ти, корейлер (Кытайдын түндүк-чыгышында) 0,2% ти түзөт. ошондой эле Кытайдын түндүк-батыш чет-жакаларында памирликтер (сарыколдуктар, вахандыктар), Түштүк Кытайда австралия-азия тилинде сүйлөгөндөр, мон-кхемерлер, вьеттер (цзин), Тайванда австронезиялык-гаошандар жашайт. Кытайдын калкы дүйнөнүн калкынын &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; бөлүгүн түзөт.
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;7&quot; |'''Калктын саны (миң адам)'''
|-
|'''1990'''
|'''1995'''
|'''2000'''
|'''2005'''
|'''2010'''
|'''2015'''
|'''2020'''
|-
|{{Өсүү}}1 143 330
|{{Өсүү}}1 211 210
|{{Өсүү}}1 267 430
|{{Өсүү}}1 307 560
|{{Өсүү}}1 340 910
|{{Өсүү}}1 383 260
|{{Өсүү}}1 411 780
|}
[[Файл:Crowd_in_HK.JPG|thumb|220x220px|Гонконг]]
[[Файл:Chine_Miao_à_cornes9317a.jpg|thumb|220x220px|Хмонгдор]]
Кытайдын калкынын санынын тез темп менен өсүшүнө байланыштуу (1953-жылы 594,4 млн; 1964-жылы 694,6 млн; 1982-жылы 1008,2 млн; 1990-жылы 1133,7 млн; 2000-жылы 1265,8 млн) өлкөдө төрөлүүчү чектөө боюнча ырааттуу демографиялык саясат жүргүзүүгө туура келет. 1980-жылдардан бир балалуу үй-бүлөнү колдоо максатында төмөнкү комплекстүү иш-чаралар ишке ашырылууда: ай сайын жөлөк пул төлөө, квартираны кезексиз алуу, баланы бала бакчада акысыз тарбиялоо, жогорку окуу жайларга кирүүгө, жумушка орноштурууда артыкчылыктарды берүү ж. б. Экинчи бала төрөлгөндө жогорудагы жеңилдиктер бүт алынып, ал үй-бүлөгө айып пул салынат. Кытайдын көп региондорунда кары курактагылардын көбөйө баштагандыгына байланыштуу 2007-жылы айрым үй-бүлөлөргө 2 балалуу болууга уруксат берилген. 1987-жылдан төрөлүүнүн саны кыскара башгаган (2007-жылы 1000 адамга 12,1 бала), өлүм-житим дээрлик туруктуу (2007-жылы 6,9). Калктын табигый өсүү темпи кыйла басаңдап, 2007-жылы 5,3тү түзгөн, бул көрсөткүч дүйнөлүк орточо деңгээлден 2 эсе төмөн. Өлкөнүн демогр. саясатынын стратегиялык максаты 2040-жылы калктын санынын өсүшүн нөлгө жеткирүү (кытай демографтарынын эсеби боюнча Кытайдын калкынын саны 21-кылымдын орто ченинде 1,5—1,6 млрдга жетет). Расмий маалыматтар боюнча сырткы миграция сальдосу терс мааниде (1000 адамга 0,39); чет өлкөлөрдө 475 миң кытай жарандары убактылуу жашап (негизинен [[Жапония]], Сингапур, түштүк Корея ж. б. Азия өлкөлөрүндө контракт менен иштейт), 134 миң студент окуйт. Жашыруун эмиграциянын масштабы да зор.

Кытайда 100 аялга 103 эркек туура келет. 15 жашка чейинки өспүрүмдөр 17,9%ти, эмгекке жарамдуу курактагылар (15-59 жаш) 67,8%ти, 60 жаштан өткөндөр 14,3%ти түзөт (2007). Адам өмүрүнүн орточо узактыгы 72,9 жыл (эркектердики 71,1, аялдардыкы 74,8 жыл). Калкынын орточо жыштыгы: 1 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; жерге 137 адам. Калк өлкөнүн чыгыш аймактарына, айрыкча Хуанхэ, Янцзы дарыясынын өрөөндөрүнө жана дельталарына жыш отурукташкан. Шанхайда калктын жыштыгы 1 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; жерге 2880, Цзянсу провинциясында 740 адам туура келет. Өлкөнүн батышындагы тоолуу жана чөлдүү аймактарда калк салыштырмалуу сейрек отурукташкан (эң сейрек отурукташкан аймак Тибет автономия району, 1 км&lt;sup&gt;2 &lt;/sup&gt;жерге 2,3 адам туура келет).

Шаар калкынын үлүшү (2007-жылы 44,9%) айыл калкынын шаарга миграциясынын жана шаарлардын чегинин кеңейишинин (ошондой эле айыл-кыштактарга шаар статусун берүүнүн) эсебинен туруктуу өсүүдө. 2020-жылы шаар калкынын үлүшү 57%ке жетээри божомолдонууда. Кытайда 656 шаар, 20 миңге жакын шаарча бар (2007). Шаар калкынын &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;нен ашыгы борборго баш ийген шаарларда, Түндүк-Чыгыш Кытайдын жана айрым жээк провинцияларынын шаарларында жашайт. Кытайдын эң ири шаарлары (2009; шаар айланасы менен, миң адам): Шанхай (17 783), Пекин (12 230), Сянган (Гонконг; 9102), Чунцин (7707), Шэньян (Мукден; 6580), Тяньцзинь (6389), Гуанчжоу (Кантон; 5711), Сиань (5132), Ханчжоу (4917), Харбин (4885), Шаньтоу (4747), Ухань (4696), Чэнду (4636), Нанкин (4313), Цзинань (3405), Чанчунь (3052), Шицзячжуан (3022), Тайюань (2787), Таншань (2756), Цзыбо (2736), Далянь (2709), Куньмин (2459), Циндао (2452), Гуйян (2420), Аньшань (2295), Чанша (2267), Уси (2226), Чжэнчжоу (2216), Наньчан (2188), Гирин (Цзилинь; 1956), Синьян (1904), Ланьчжоу (1865), Даньдун (1711), Чжаньцзян (1635), Сюйчжоу (1611), Үрүмчү (1601) ж. б.
Тайвандын калкынын санынын өсүү темпи бара-бара басаңдоодо (1952-жылы 8,1 млн; 1980-жылы 17,8 млн; 1990-жылы 20,4 млн; 2000-жылы 22,3 млн; 2008-жылы 23,1 млн). 21-кылымдын башында калктын өсүү темпи 0,24%ке чейин төмөндөгөн (2008). Калкынын демогр. негизги өзгөчөлүгү — төрөлүүнүн төмөндүгү (2008-жылы 1000 адамдан 9,0 бала төрөлгөн). Өлүм-житимдин аздыгы — мурда калктын табигый өсүү темпи, ошондой эле жашоо шартынын сапатынын жогору болгондугун айгинелейт. Тайвандын калкынын курамында 15 жашка чейинки өспүрүмдөр 17,3%ти, эмгекке жарамдуу курактагылар (15—64 жаштагылар) 72,2%ти, 65тен өткөндөр 10,5%ти түзөт. Орто эсеп менен 100 аялга 102 эркек туура келет. Калкынын жашынын орточо узактыгы 77,8 жыл (эркектердики 74,9, аялдардыкы 80,9 жыл). Сырткы миграциясы анча көп эмес; миграция сальдосу оң мааниде — 1000 адамга 0,04. Тайванга жумуш издеп келгендердин саны көбөйүүдө. Тайвань — калк жыш отурукташкан провинция; калктын орточо жыштыгы: 1 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; жерге 637,9 адам туура келет. Урбанизация жана субурбанизация процесстери ургаалдуу өнүгүүдө. Шаар калкы 90%тей. Негизги шаар агломерациялары (2008; миң адам): Тайбэй (калкы 8325,2 — Тайвандын калкынын 36%тен ашыгы), Гаосюн (2686,5), Тайчжун (2224,5), Тайнань (831,4).

=== Иммиграция ===
Кытайда эмгек акынын, жашоо деңгээлинин жогорулаганы сайын, Азиянын жана Европанын жакыр өлкөлөрүнөн калктын Кытайга келип отурукташы курч алууда. Келгендендин басымдуу бөлүгү [[Тайланд|Таиланд]], [[Мьянма]], [[Вьетнам]], [[Камбожа]], [[Лаос]], [[Индия]], [[Индонезия]], [[Орусия]], [[Украина]], [[Грузия]] ж. б. өлкөлөрдүн жарандары болуп саналат&lt;ref&gt;[https://www.china-briefing.com/news/china-labor-market-hiring-costs-job-preferences-talent-acquisition/ China Labor Market: Hiring Costs, Job Preferences, Talent Acquisition]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.scmp.com/news/china/science/article/2163001/chinas-brain-drain-us-ending-thanks-higher-salaries-and-donald China’s brain drain to the US is ending, thanks to higher salaries and Donald Trump]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.forbes.com/sites/kenrapoza/2017/08/16/china-wage-levels-equal-to-or-surpass-parts-of-europe/ China Wage Levels Equal To Or Surpass Parts Of Europe]&lt;/ref&gt;.

=== Диний курамы ===
[[Файл:Leshan_Buddha_Statue_View.JPG|thumb|220x220px|Лэшандагы Будданын айкели]]
[[Файл:Zhuhai_Jintai_Temple_inner_court_view_and_monks.jpg|thumb|275x275px|Цзиньтайдагы монастырь]]
Кытай Эл Республикасы Конституциясы боюнча динден тышкары мамлекет болуп саналат.Маданий революциянын жылдарында Кытайда динге тыюу салынган.

Кытайдын калкынын басымдуу бөлүгүнө синкретизм религиясы мүнөздүү: конфуцийчилик, даосизм, буддизм. 

Ислам динин Кытайда 20 миллиондой адам тутат жана мамлекеттин аймагында миңден ашык мечит бар.

=== Тили жана жазуусу ===
[[Файл:WIKITONGUES-_Ying_speaking_Henan_Chinese.webm|left|thumb|Кытай тилинин угулушу (Хэнань диалекти)]]
Хань элинин өз оозеки жана жазуу тили  — [[кытай тили]] (путунхуа). Бул тил өлкөдө жана анын чегинен тышкары жерлерде да колдонулат. Кытай тилинде сүйлөгөндөрдүн жалпы саны 1 миллиард адамдан.

Кытайда жашаган 55 улуттардын көпчүлүгүнүн өз тилдери бар. 

Коммунисттик башкаруу башталганга чейин, негизинен кытай тилин колдонгон хуэй (дунган), манжур жана шэ элдеринен тышкары, өз улуттук тилинде монголдор, тибеттиктер, уйгурлар, корейлер, казактар, сиболор, тайлар, өзбектер, кыргыздар, татарлар жана орустар сүйлөгөн жана жазышкан.

Наси, миао, цзин полису, ва, лаху элдеринин өз жазуулары болгон, бирок алар кеңири колдонулган эмес. Калган 34 этникалык топтордун жазуулары болгон эмес.

КЭР түзүлгөндөн кийин Өкмөттүк программанын алкагында 10 этникалык топтор үчүн жазуулары системалаштырылган.

==== Иероглифтери ====
Кытай жазуусу (иероглифика) — Шан династиясынын төлгө сөөктөрүндөгү (биздин заманга чейинки XVI—XI к.к.) сөздөрдү алмаштырган жана божомолдоо үчүн колдонулган белгилердин жана буюмдардын стилдештирилген сүрөттөрүнөн өз башатын алат. Жазуу материалдарындагы өзгөрүүлөргө карабастан, Кытай тамгалары байыркы мезгилдегидей эле бойдон калууда.

Гезитти окуу үчүн кеминде 3000 иероглифти билүү керек, ал эми билимдүү адам 5000ден ашык иероглифти билет. 1913-жылдан бери путунхуа диалектиси (мандарин) Кытайда расмий оозеки тил катары колдонулуп келет, бирок кытай тилинде кеминде 7 аймактык диалектиси бар, алар айтылышы боюнча абдан айырмаланат, ошондуктан сүйлөшүүдө Кытайдын ар кайсы аймактарындагы адамдар бири-бирин түшүнүшпөйт. Бул өзгөчөлүктөргө карабастан, баардык диалектерди бирдиктүү иероглифтик жазуу тутуму бириктирет.

Кытай иероглифтери пиктографиялык, идеографиялык жана фонетикалык элементтерден турушу мүмкүн. Иероглифтерде бир же бир нече радикалдар (же ачкычтар), ошондой эле кошумча белгилер болушу мүмкүн&lt;ref&gt;[https://www.fluentu.com/blog/chinese/chinese-tones/ How to Master Chinese Tones: A Comprehensive Guide]&lt;/ref&gt;.

==== Кытай элдеринин тилдери ====
[[Файл:GZ FS Prayers 2.jpg|thumb|220px|Хандар (эл)]]
[[Файл:Uyghur Meshrep.jpg|thumb|220px|Уйгурлар]]
* Сино-тибет тил уясы 
** Чжуан жана дун тил топтору
*** Чжуан-тай тил бутагы: чжуан тили, буи тили, [[тай тили]]
*** Дун-шуй тил бутагы: дун тили, мулао тили, шуй тили, маонань тили
*** Ли тил бутагы: ли тили
** Тибет-бирма тил топтору
*** Тибет тилдеринин бутагы: [[тибет тили]], мэньба тили
*** И тил бутагы: носу тили, лису тили, наси тили, хани тили, лаху тили, цзино тили, бай тили
*** Цзинпо тил бутагы: цзинпо тили, дулун тили
*** Цян тил бутагы: цян тили, пуми тили ж.б.
*** Такталбаган тил бутагы: лоба тили, ну тили, ачаны тили
** [[Кытай тили]] (путунхуа): хуэй (дунгандар)
** [[Уйгурлар]]
* Мяо-яо тил уясы
** Яо тил бутагы: яо тили
** Такталбаган тил тобу жана тил бутагы: туцзя тили, гэлао тили
* [[Алтай тилдери|Алтай тил уясы]] (шартуу)
** [[Түрк тилдери]]: [[кыргыз тили]], [[уйгур тили]], [[салар тили]], [[өзбек тили]], [[казак тили]], [[татар тили]], югур тили (яохуры)
** [[Моңгол тилдери|Монгол тил уясы]]: [[Моңгол тили|монгол тили]], ту тили, дунсяны тили, дауры тили, баоань тили, югуры тили
** Тунгус-манжур тил уясы: [[манжур тили]], сибо тили, [[эвенк тили]], орочон тили, [[нанай тили]], хэчжэнь тили
* Австроазиая тил уясы: ва тили, бэнлуны тили, буланы тили
* Австронезия тил уясы: гаошань тили
* Индоевропа тил уясы:
** [[Славян тилдери|Славян тил бутагы]]: [[орус тили]]
** [[Иран тилдери|Иран тил бутагы]]: [[тажик тили]]
* Цзин тилинин уясы, тобу жана бутагы такталбаган: 
** Изоляцияланган тил: [[корей тили]]

== Экономикасы ==
Кытай — дүйнөдөгү эң ири жана өнүгүп жаткан өлкөлөрдүн бири. ИДПнин көлөмү (б991млрд доллар) боюнча дүйнөдө АКШдан кийинки 2орунду ээлейт (дүйнөлүк ИДПнин 10,8%и). Аны киши башына бөлүштүргөндө 5292 доллардан туура келет. Адамзат өнүгүүсүнүн индекси 0,777 (дүйнөдөгү 177 өлкөнүн ичинен 81-орунду ээлейт). ИДПнин структурасында өнөр жай менен курулуштун үлүшү 49,2%ти, тейлөө чөйрөсү 39,1%ти, айыл чарбасы 11,7%ти түзөт. Кытайдын экономикасынын маанилүү жана өнүгүп жаткан сектору — өнөр жайы өнөр жай продукциясынын наркынын 86,7%ин иштеп чыгуучу, 6,1 %ин тоо кен, 7,2%ин электр-энергетика, жылуулук, газ жана суу менен камсыз кылуучу тармактары түзөт (2006). Иштеп чыгуучу өнөр жайынын маанилүү тармактары: машина куруу жана металл иштетүү, химия (нефть-химия, химияфармацевтика), кара жана түстүү металлургия, жеңил жана тамак-аш. Негизги өнөр жай тармактарында маанилүү орунду көп профилдүү мамлекеттик ири корпорациялар түзөт.

=== Каржы системасы ===
[[Файл:Country foreign exchange reserves minus external debt.png|thumb|220px|Өлкөлөрдүн валюта жана алтын резервдери боюнча картасы]]
Кытай дүйнөдөгү эң маанилүү валюталардын бирине ээ. Дүйнөлүк валюта резервдеринин жарымыны Кытайга тиешелүү.

Кытайдын улуттук валютасы — [[Юань|юань жэньминьби]]&lt;ref&gt;[http://www.pbc.gov.cn/en/3688241/3688663/3721229/index.html The People's Bank of China (PBC). Banknotes and Coins]&lt;/ref&gt;. Кытай тилинде «юань» деп башка валюталардын базалык бирдигин аталат, мисалы, Кыргыз сому «сом юань», АКШ доллары «мэй юань» ж.б.

Кытайдын банк тутуму Элдик банктан (борбордук банк), «саясий» (б.а. коммерциялык эмес) банктардан, мамлекеттик коммерциялык банктардан, акционердик банктардан, шаардык коммерциялык банктардан жана банктык эмес финансылык мекемелерден турат. Шаардык жана айылдык кредиттик кооперативдер, ошондой эле инвестициялык ишеним компаниялары да иш алып барышат.

2005-жылдын 21-июлунда Кытай юандын курсун долларга байлоодон баш тартып, улуттук валютанын курсун 2% көтөргөн. Эми юандын курсу анын бивалюталык себетке болгон мамилесинин негизинде аныкталат.

Кытай юанды резервдик валюта кылууну пландадоо&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20130704/947666189.html Китай рассказал, как сделает юань мировой резервной валютой]&lt;/ref&gt;.

''China UnionPay'' (CUP) — Кытайдын жалгыз улуттук төлөм системасы. Ал 2002-жылы КЭРдин Элдик банкынын (борбордук банк) колдоосу менен негизделген. Төлөм системасы дүйнөнүн 177 ашык өлкөлөрүндө иштейт&lt;ref&gt;[https://www.unionpayintl.com/en/aboutUs/companyProfile/introductiontoUPI/ UnionPay International (UPI)]&lt;/ref&gt;.

=== Телекомминикация жана байланыш ===
1991-жылы Кытайдын телефондоштуруу деңгээли 1,29% гана түзгөн, ал эми 2002-жылы ал 30% га жеткен. 2013-жылдын январь айынын аягында зымдуу жол менен кошулган абоненттердин саны 280 миллионго жетип, Кытай дүйнөдөгү эң ири абоненттердин саны бар мамлекет болуп саналат.

Уюлдук операторлордун абоненттеринин саны 1990-жылы болгону 18 миң адамды гана түзгөн. 2013-жылдын январь айынын аягына карата бул көрсөткүч 1,12 миллиардга жетип, дүйнөдөгү биринчи орунга жеткен.[[Файл:Three_Gorges_Dam,_Yangtze_River,_China.jpg|thumb|220x220px|Үч капчыгай ГЭСи]]
[[Файл:Rail map of China (high speed highlighted).svg|thumb|220px|Кытайдын темир жол тармагынын картасы]]
[[Файл:BYD Seal 3.jpg|thumb|220px|Кытайда жасалган BYD унаасы]]
[[Файл:CR400BF-GZ-5207@CRT (202208241347744).jpg|thumb|220px|КCR400BF-GZ үлгүсүндөгү жогорку ылдамдыктагы поезд]]
=== Энергетика ===
Керектелген энергиянын 70,2%и көмүргө (күрөң жана таш көмүр), 20,6%и нефтиге, 3,0%и табигый газга, 5,5%и гидроэнергияга, 0,7%и атом энергиясына туура келет. 2007-жылы 186,7 млн тонна нефть өндүрүлгөн. Нефтинин 2/ си өлкөнүн түндүк-чыгыш жана түндүк-батыш бөлүктөрүндө, 15%тейи Сары деңиздин Бохай булуңундагы, ошондой эле Түштүк Кытай деңизиндеги шельфттерден өндүрүлөт. [[Шинжаң-Уйгур автоном району|Шинжаң-Уйгур автоном районундагы]] Кара-Май кенинде эзелтен эле нефть (2007-жылы 12 млн тонна ) өндүрүлгөн. Ө. ж-нын тез өнүгүп жаткан тармагы — нефтини кайра иштетүү өнөр жай; нефть ылгоочу здорунун кубаттуулугу 7029 миң баррель. суткасына; 2006-жылы 195 млн тонна нефть продукциялары, 2007-жылы 69,3 млрд м&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; күйүүчү табигый газ өндүрүлгөн; газ өндүрүлүүчү негизги региондор: [[Шинжаң-Уйгур автоном району]] (Тарим нефть-газ бассейни ж. б.), Сычуань, Шэньси провинциялары ж. б.; табигый газ, ошондой эле түштүк Кытай деңизинин шельфинен да өндүрүлөт. Кытай көмүр казып алуунун көлөмү (2007-жылы 2536 млн тонна; дүйнөлүк казып алынган көмүрдүн 40%ке жакыны) боюнча дүйнөдө 1-орунду ээлейт. Көмүрдүн басымдуу бөлүгү жер астынан казылып алынат. Көмүр кенинин көбү өлкөнүн түндүгүндө жана түндүк-чыгышында жайгашкан. Атом өнөр жай ургаалдуу өнүгүүдө. Өндүрүлгөн уран рудасы (2006-жылы 840 тонна) өлкөнүн атом энергиясына болгон муктаждыгынын 1/2ин камсыз кылат (уран концентратын Казакстан, Канада, Россия, Намибия ж. б. өлкөлөрдөн алат). Төрт АЭСте 11 атомдук реактор иштейт (2008). Электр энергетикасынын үлүшүнө өнөр жай продукциясынын наркынын 6,8%и туура келет. Электр станцияларынын аныкталган кубаттуулугу 700 миң МВтдан ашык (2007). 2007-жылы 3256 млрд кВт.с электр энергиясы өндүрүлгөн (АКШдан кийнки 2-орунда); анын 83%и ЖЭСке, 14%и ГЭСке, 2%и АЭСке, 0,1%и шамал курулмаларына, 0,9%и энергиянын башка булактарына таандык. Дүйнөдөгү эң ири ГЭС — «Санься» («Үч капчыгай») Янцзы дарыясында курулган (2009). ГЭСтин 26 энергия блогунун жалпы аныкталган кубаттуулугу 18,2 миң МВт. ГЭСтин суу сактагычын (узундугу 660 км, орточо жазылыгы 1,1 км) курууда 27,8 миң гадан ашкан жер суу астында калган, 1,5 млндой адам башка жакка көчүрүлгөн. Башка ири ГЭСтери: «Лунтань» (4,9 миң МВт), «Эртань» (3,3 МВт), «Гэчжоуба» (2,7 МВт) ж. б. Хуанхэ дарыясында 18 гидротүйүн иштейт; ошол эле дарыяда 7 плотина курулууда (2009). Кытай чакан ГЭСтердин жалпы саны (аныкталган жалпы кубаттуулугу 40 миң МВтдан ашкан 40 миң чакан ГЭС) боюнча дүйнөдө алдынкы орунда; алар негизинен айыл калкын электр энергиясы менен камсыз кылат. Кытайдын 6 энергия системасы (Чыгыш, Түндүк, Түндүк-Чыгыш, Борбордук, Түндүк-Батыш, Түштүк Кытай) бириктирилген. Электр өткөргүч линиясынын (чыңалуусу 220 КВ жана андан ашкан) жалпы узундугу 291,4 миң кмден ашуун (2007).

=== Металлургия ===
Кара металлургия өлкөнүн өнөр жайынын негизги тармактарынын бири; анын продукциясынын негизги түрлөрүнүн өлчөмү боюнча Кытай — дүйнөдөгү эң алдынкы өлкө. Ишканалары негизинен жергиликтүү сырьёлорду жана отунду пайдаланат. Темир (292 млн тонна; казып алуучу негизги райондору: Хэбэй, Ляонин, Сычуань, Шаньдунь провинциялары, Ички Моңголия; Аньшань темир кен таш бассейни ж. б.) марганец (11 млн тонна; дүйнөдө алдынкы орунда), хромит (ички керектөөнүн 12—15%ин гана канааттандырат), ванадий (дүйнөдө 2-орунда; Сычуань провинциясы ж. б.) казылып алынат. 2007-жылы 328 млн тонна кокс өндүрүлгөн (дүйнөлүк өндүрүштүн 60%и). Чоюн (2007; 469,5 млн тонна), болот (дүйнөлүк өндүрүштүн 1/3 инен ашыгы), болот прокаты (468,4 млн тонна; 2006) өндүрүлөт. Өлкөнүн чыгышы кара металлургиянын эң ири борбору; эң ири металлургия комбинаттары Шанхай, Баошань, Мааньшань, Хуайнань, Нанкин ж. б. шаарларда жайгашкан. Кара металлургиянын 2-борбору — өлкөнүн түндүк-батышы (1450-жылдары Кытайдын кара металлургияга болгон муктаждыгынын 60%тен ашыгын камсыз кылган); түндүгүндөгү эң ири борбору — Пекин. 
Түстүү металлургия — Кытайдын дүйнөлүк рыноктогу абалын аныктаган негизги өнөр жай тармактарынын бири. Түстүү металлургиянын маанилүү тармагы — алюминий өнөр жай; анын негизги сырьёсу — боксит (2006-жылы 20 млн тонна өндүрүлгөн; дүйнөдө Австралия, Бразилиядан кийинки 3-орунду ээлейт; 12%и); глинозём (19,5 млн тонна; дүйнөлүк өндүрүштүн 20%и, Австралиядан кийинки 2-орунда), жез (873 миң тоннадай), полиметалл кенташтарынан коргошун концентраты (1330 миң тонна), цинк (2840 миң тонна; дүйнөлүк өндүрүштүн 1/ 4нен ашыгы), күмүш (2,7 миң тонна; дүйнөдө 3-орунда), калай (149 миң тонна; дүйнөлүк өндүрүштүн 40%тейи), вольфрам (72 миң тонна кенташ; дүйнөдө өндүрүлгөн вольфрам кенташынын 80%и), молибден (41 миң тонна; дүйнөлүктүн 23%и), никель (82,1 миң тонна;), кобальт, титан, сурьма (153 миң т; дүйнөлүк экспортун 80%и), висмут (дүйнөлүк өндүрүштүн 50%тейи ), сымап (75%тейи), сейрек жер элементтери (2007-жылы 120,8 миң тонна; экспорко 49 миң тонна; негизинен Ички Моңголияда) өндүрүлөт.

=== Машина куруу өнөр жайы ===
Машина куруунун негизги тармактары — электрондук өнөр жай, оор жана транспорттук машина куруу. Кытай машина куруунун татаал технологиялык продукцияларын (компьютер жана ага манитор, принтер ж. б., коммуникациялык жабдуулардын айрым түрлөрү, прибор ж.б.) экспорттоо көлөмү боюнча дүйнөдө 1-орунда. Оор машина куруу өнөр жай — энергетикалык машина курууну жана электр-техникалык өнөр жайын, тоо-кен, металлургия жана нефтьхимия, нефть өндүрүүчү, нефтини кайра иштетүүчү ж. б. өнөр жай тармактары үчүн жабдууларды, жол куруу машиналарын чыгарат. Метталл иштетүүчү станокторду чыгаруу (2006-жылы 573 миң станок дүйнөдө [[Жапония]], Германиядан кийин 3-, ички рынокто сатуу боюнча 1-орунда турат. Энергетикалык машина куруу жана электр-техникалык өнөр жай — маанилүү тармактардан; өндүрүлгөн электр-энергетикалык жабдуулардын жалпы кубаттуулугу 129,9 (2007). Бул тармактын ишканалары — ГЭС, ЖЭС жана АЭС үчүн энергия блокторун, ЖЭС үчүн буу казан, газ турбинасын, шамал энергиясы курулмасын, өзгөрүлмөлүү жана туруктуу ток кыймылдаткычтарын, трансформатор, жогорку вольттуу электр приборлорун, атом энергетикасы үчүн жабдууларды ж. б. чыгарат.

21-кылымдын башында тиричилик электр-приборлорун: муздаткыч, кир жуугуч машина, кондиционер, электр чаң соргучу, микротолкун мешин чыгаруу боюнча Кытай дүйнөдө алдынкы орунга чыкты (дүйнөлүк рыноктун 1/2нен ашыгы).

Кытай — электрондук приборлорду, коммуникациялык жабдуулардын айрым түрлөрүн көп чыгаруучу дүйнөдөгү бирден-бир өлкө; персоналдык жана кол компьютерлер (ноутбук), плазма жана суюк кристаллдык телевизор, түстүү телевизор, DVD, плеер, уюлдук телефон (дүйнөдө чыгарылгандын 40%тейи), интегралдык микросхема, микропроцессор, санарип сүрөт жана көрмөкамера ж. б. чыгарат.
Транспорттук машина куруунун негизги тармагы — автомобиль өнөр жай; ал автомобиль техникасынын дээрлик бардык түрүн, ошондой эле анын тетиктерин, агрегаттарын чыгарат. Автомобиль чыгаруу боюнча (2007-жылы 8887 миң; анын 4798 миңи жеңил машина) АКШ [[Жапония]]дан кийинки 3-орунда. Автомобиль жана мототехниканын негизги бөлүгү өлкөнүн ички рыногуна (8,8 миң) сатылат (АКШдан кийинки 2-орунда). Экспорттун өлчөмү (2007-жылы 600 миң) тез көбөйүүдө. Автомобиль өнөр жайынын өнүгүүсү чет элдик компаниялар менен биргелешкен ишканаларга байланыштуу автомобилдердин 2/3 бөлүгүнө жакыны (негизинен чет өлкөлүк моделдер) биргелешкен ишканалардан чыгат. Жылына 25,5 млн мотоцикл жана скутерлерди даярдап (дүйнөлүк өндүрүштүн 1/ 2ине жакыны), 8,2 млну экспортко чыгарылат.

=== Авиация жана космос өнөр жайы ===
Авиаракета-космостук өнөр жай — ургаалдуу өнүгүп жаткан жогорку технол. тармак. Авиация өнөр жай аскердик жана жарандык продукцияларды (самолёт, вертолёт, ракета, истребитель ж. б.) чыгарат. Кытай космостук ракеталарды учуруу боюнча дүйнөдө АКШ, Россиядан кийинки Э-орунду ээлейт. Темир жол транспортун (электровоз, тепловоз, жүргүнчү жана жүк ташуучу вагон, метрополитен вагону ж. б.) чыгаруу өнүккөн, ага болгон өлкөнүн муктаждыгын толук камсыз кылат. Кеме куруу — өлкөнүн экономикасындагы эң маанилүү жана тез өнүгүп жаткан тармак. Курулган деңиз кемелеринин тоннажынын көлөмү (2007-жылы 18,9Э млн тонна дедвейт) боюнча дүйнөдө Корея [[Жапония]]дан кийинки 3-орунду ээлейт (дүйнөлүк өндүрүштүн 23%и); заказ алынган кемелердин саны (2975 кеме) боюнча дүйнөдө 1-орунга чыкты (2008). Үч миңге жакын кеме куруучу жана ремонттоочу ишкана иштейт. Айыл чарба машиналарын куруу ишканалары — төрт дөңгөлөктүү мини-трактор (2007-жылы 2 миңден ашык), дөңгөлөктүү жана каз таман (200 миңден ашык) трактор, өзү жүрүүчү комбайн, насос, дары чачуучу курулма, газон чөбүн чабуучу мотоблок, төмөнкү кубаттуулуктагы дизель кыймылдаткычын ж. б. чыгарат.

=== Химия өнөр жайы ===
Химия өнөр жай продукциясынын дүң баасы боюнча машина куруу жана металлургия өнөр жайынан гана кийин турат. Кытай барит (4,2 млн тонна), флюовит (2,7 млн тонна), сал туз (45 млн тонна ), фосфорит (32 млн тонна ) өндүрүү боюнча дүйнөдө 1-орунда; химикаттарды пайдалануу боюнча АКШ,[[Жапония]] сыяктуу эле дүйнөдө алдынкы орундардын бирин ээлейт. Кытай — массалык химиялык продукцияларды чыгаруу боюнча дүйнөдөгү бирден-бир өлкө; аларга күкүрт кислотасы, кальцийлешкен сода, каустика соодасы, ошондой эле синтезделген аммиак, минералдык жер семирткич кирет. Нефть-химия өнөр жайы — этилен, поливинихлорид, метанол, бензол, пластмасса, синтездик чайыр, синтездик каучук (АШШдан кийинки 2-орунда) жана накта каучук, автомобиль жана трактор шиналарын чыгарат. Дүйнөдө өндүрүлгөн химиялык буланын 1/2и Кытайга таандык, ал өлкөнүн текстиль ө. ж-нын маанилүү сырьёсу болуп саналат; анда синтездик була (полиэфир, полиамид, полиакрил ж. б.) чыгаруу басымдуулук кылат.

=== Фармацевтика өнөр жайы ===
Фармацевтика өнөр жай — салттуу кытай медицинасынын дары-дармектери, химиялык дары каражаттары, негизинен женерик чыгаруу өнүккөн. Антибиотиктерди, витаминдин көп түрлөрүн, ооруну басаңдатуучу каражаттарды ж. б. чыгаруучу түрдүү дары сырьёлорун даярдоочу жана экспорттоочу дүйнөдөгү бирден-бир өлкө. Биофармацевтика дары-дармектерин чыгаруу өнүгүүдө. Фармацевтика өнөр жай продукциясынын экспорттук баасы 3,8 млрд доллар.

=== Жеңил өнөр жайы ===
Жеңил өнөр жай (кездеме, даяр кийим, бут кийим, териден, мехтен жана тыбыттан жасалган буюмдар кошо) Кытайдын өнөр жай дүң продукциясынын 8%ин өндүрөт. Текстиль жана тигүү өнөр жай продукциясынын үлүшү экспорттук нарктын 13%ин түзөт. Салттуу жана эң өнүккөн тармагы — текстиль өнөр жай, ал ийрилген жип, пахта, жибек, жүн, жут, кендир, кенеп, рами, химиялык булардан токулган кездеме ж. б. өндүрүштөрдү камтыйт. Кытай текстилди өндүрүү боюнча дүйнөлүк лидер (2007-жылы 66 млрд м кездеме чыгарган); анын үлүшүнө дүйнөлүк экспорттук продукциянын 1/4и туура келет. Кебез кездемеден ийрилген жип (20 млн тонна ) жана токулган кездеме (23,6 млрд м) ата мекендик жана импорттук (Индия, АКШ жана Өзбекстандан алынып келинген) пахтадан даярдалат. Накта жибек кездеме чыгаруу Кытайда эзелтен өнүккөн. Тигүү өнөр жай дөйнөнүн көптөгөн өлкөлөрүнүн калкын арзан кийим-кече менен камсыз кылат. Булгаары-бут кийим өнөр жай ашатылган тери, булгаары кийим, бут кийим, сумка, кол кап ж. б. чыгарат. Кытай — бут кийимди көп чыгарган (2006-жылы 10 млрд жуп бут кийим) жана экспорттогон (7,7 млрд жуп) өлкө. Экспорттун товардык структурасында пластика жана резина бут кийимдер (4,4 млрд жуп), ошондой эле үстүн текстиль каптаган бут кийимдер басымдуу. Мехтен жасалган буюмдарды чыгаруу жана экспорттоо боюнча (дүйнөлүк экспорттун 1/ ине жакыны) дүйнөдө алдынкы өлкөлөрдүн катарында (суу суусарынын териси жана андан тон тигүү, түлкү жана жанат сымал иттин териси ж. б.). Кытай ошондой эле оюнчуктарды, карапа буюмдарын (фарфор, фаянс) чыгаруу жана экспорттоо боюнча дүйнөгө белгилүү.

Тамак-аш өнөр жай (даяр азык-түлүк товарлары, суусундуктар, тамеки кошо) ички рыногунун муктаждыгын камсыз кылууга багытталган; негизги тармактары: ун тартуу, күрүч актоо, май, кант ж. б. өндүрүштөрү. Кытай тамеки продукцияларын чыгаруу жана пайдалануу боюнча дүйнөдө алдынкы орунда: кытай сигареталары адатта сапаты боюнча анча жогору эмес.

=== Айыл чарбасы ===
Кытай — агрардык продукцияны өндүрүүчү дүйнөдөгү ири өлкө; азык-түлүк жана айыл чарба сырьёлорун экспорттоо тез өсүп жаткан бирден бир өлкө. Азык-түлүк проблемасы негизинен 1980-жылдардын ортосунан чечилген, бирок ички рыноктогу азык-түлүккө болгон сурам менен сунуштардын ортосундагы тең салмактуулук дагы да болсо сакталууда. Тармактын өнүгүүсүнө тоскоолдук кылган маанилүү проблемалардын бири — айдоо жердин жетишсиздиги. Кытайда дүйнө жүзүнүн калкынын 22%и жашаса, ал эми айдоо жердин 10%и эле жайгашкан. Айдоо аянты 121,8 млн га (Сянган, Аомынь өзгөчө администрациялык-аймактык райондорун, ошондой эле. Тайвань аралын кошпогондо). Айдоо жердин 55%тен ашык аянты кургак, 26%и суу каптачу, 19%тен ашыгы сугат жер. Эгин аянтынын (153,6 млн га) айдоо жердин жалпы аянтынан ашып кетет, анткени өлкөнүн айрым райондорунда жылына бир нече жолу түшүм алат. Айыл чарбасында 348,7 млн адам иштейт (2006) же өлкөдөгү жалпы иштегендердин 39,5%и; өлкөдө 200,2 млн үй-бүлөлүк (дыйкан) чарбасы жана андан ири чарбалык бирдиктер (кооперация, компаниялар ж. б.) бар. Айыл чарбасын модернизациялоо боюнча мамлекет тарабынан комплекстүү чаралар көрүлүүдө (а. и. финансылык жардам да бар). 2006-жылдан айыл чарба салыгы төлөнбөйт. Дан эгиндерин өстүргөн дыйкандар жогорку сапаттагы урук, техника, жер семирткич алууга дотация алат. Айыл чарбасын өнүктүрүү боюнча мамлекеттик айрым программалар, ошондой эле айыл экономикасын модернизациялоо боюнча 6 чакан долбоор ишке ашырылууда, алар: айыл чарба жерлерин үнөмдүү сугаруу; элди жана малды ичүүгө жарамдуу таза суу менен камсыз кылуу; айыл жолдорун куруу; саз газын (метанды) тиричиликте пайдалануу; чакан айыл ГЭСтерин куруу; жайыттарды малга ыңгайлаштыруу. Айдоо жердин 26,6% аянты электрлештирилип сугарылат; жерди үнөмдүү сугаруу боюнча жаңы технологияны кеңири пайдалануу, түштүктөгү дарыялардын бир бөлүгүн өлкөнүн түндүк аймактарына жеткирүү долбоорлору каралууда. Кытай дан эгиндин дүң жыйымы (2007-жылы 501,5 млн тонна; киши башына бөлүштүргөндө 384 кгдан туура келет) боюнча дүйнөдө 1-орунда турат; дан эгиндеринин орточо түшүмдүүлүгү бир гадан 53 цден ашык. Айыл чарба өлкөнүн азык-түлүккө жана жемге болгон ички муктаждыгын негизинен (күрүчкө 99,6%, буудайга 99,3%, жүгөрүгө 100%) канааттандыра алат.
[[Файл:Terrace_field_yunnan_china.jpg|thumb|220x220px|Юннань провинциясынын байыркы тектирлүү күрүч талаалары]]
Кытайдын негизги азыгы — күрүч. Дүйнөдөгү шалы аянтынын 1/3и Кытайга таандык; жогорку сапаттуу элита сортунун аянты кеңейүүдө. Күрүч жыйноо боюнча (185,5 млн тонна; дүйнөлүк өндүрүштүн 1/3) дүйнөдө 1-орунда. Күрүчтүн 65%ке жакыны Янцзы дарыясынын алабынан, 17%и Кытайдын түштүк бөлүгүнөн, 12%и өлкөнүн шалы өстүргөн түндүк жана түндүк-чыгыш бөлүктөрүнөн (Хуанхэ, Ляохэ дарыясынын алаптарынын), 6%и түштүк-Батыш Кытайдан жыйналат. Экинчи маанилүү азык-түлүк өсүмдүгү — буудай (анын аянты 23 млн га); түшүмү боюнча дүйнөдө 1-орунда (104,5 млн т ). Маанилүү азык-түлүк жана тоют өсүмдүгү — жүгөрү (түшүмү 145,5 млн т ; АКШдан кийинки 2-орунда). ошондой эле гаолян, таруу, чумиза, арпа, кара күрүч, картөшкө (дүң жыйымы боюнча дүйнөдө 1-орунда), буурчак (негизинен АКШ, Бразилия, Аргентинага чыгарат) ж. б. Май алынчу өсүмдүктөрдөн — жер жаңгак (дүйнөдө 1-орунда), рапс, кунжут, күн карама ж. б. өстүрүлөт. Кант алынчу өсүмдүктөр (бал камыш, кант кызылча) өстүрүлүүчү аянт 1,8 млн га (2006). Жашылча жана мөмө-жемиши (алма, цитрус өсүмдүктөрү, жүзүм, шабдаалы, банан, манго, ананас ж. б.), ошондой эле гүл өстүрүү өнүккөн. Чай өстүрүү боюнча дүйнөдө 1-орунда; 2007-жылы 1170 миң тонна чай жалбырагы жыйналган (дүйнөлүк жыйымдын 80%ке жакыны). Пахта жыйноо боюнча АКШ, Индиядан кийинки 3-орунду ээлейт (2007-жылы 7,6 млн тонна ). Кытай пахтага болгон ички муктаждыгын камсыз кыла албайт.

=== Мал чарбасы ===
Кытай — мал чарбасынын негизги түрлөрүн (эт, сүт, жумуртка, бал, жибек буласы ж. б.) даярдоочу дүйнөдөгү бирден бир өлкө; негизинен ички рыногунун муктаждыгын камсыз кылат. Мал чарбасынын өнүгүүсүндөгү негизги проблемалар — тоют базасын жакшыртуу, малды сугаруучу таза суу менен камсыз кылуу ж. б. 2007-жылы Кытайда 139,6 млн чочко, 197,3 млн эчки, 172,0 млн кой, 7,2 млн жылкы жана качыр, 270 миң төө болгон&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210308125245/http://www.stats.gov.cn/tjsj/ndsj/2006/html/M1320E.HTM Number of  Livestock]&lt;/ref&gt;. Ошондой эле бардык жеринде үй куштары (тоок, өрдөк, цесарка, күрп ж. б.) асыралат. Калктын тамак-ашында балык жана деңиз продуктулары (моллюска, краб ж. б.) кеңири пайдаланылат.
Кытайдын экономикасынын алдынкы тармактарынын бири — тейлөө чөйрөсү. Ага дүң жана чекене соода, транспортту, байланышты жана кампа чарбасын тейлөө, кыймылсыз мүлк операциясы, финансы жактан тейлөө, далдалчылык, мейманкана бизнеси, коомдук тамактануу, ошондой эле билим берүү, саламаттык сактоо, администрациялык тейлөө, туристтерди тейлөө ж. б. кирет. Кытай улуттук банкы (алтын валютасынын резерви боюнча Кытай борбордук банкы — дүйнөдө 1орунда), саясий банктар (башкача айтканда өнүгүү, Айыл чарбасын өнүктүрүү, Экспорт-импорт, Соода, өнөр жай, Курулуш, ошондой эле көптөгөн коммерциялык жана кредиттик банктар, ж. б. камсыздандырууну тейлөөчү компаниялар, фонд биржалары (Шанхай, Шэньчженде), туристтерди тейлөөчү рынок ж. б. иштейт. Өлкөгө келген чет элдик туристтердин саны боюнча (2006-жылы 22,2 млн турист) Кытай дүйнөдө 4-орунду (Франция, Испания, АКШдан кийин) ээлейт. Ички туристтердин саны 2006-жылы 1394 млнго жеткен (көбү — айыл жеринен келгендер), алардан түшкөн киреше 623,0 млрд юанды түзөт. Туризмдин негизги түрлөрү: маданий-таанып билүү (негизги борборлору: Пекин, Сиань, Шанхай, Гуанчжоу, Сянган, Ханчжоу), «кызыл» (элдик көтөрүлүшкө, революциялык окуяларга, ККПнин жетекчилеринин өмүр баянына жана ишмердигине байланыштуу жерлерге баруу); диний жана зыяратчылык; экол.; дарылоо-ден соолукту чыңдоо; этнографиялык; оюн-зоок; шопинг-турларга катышуу. 18,5 миң туристтик агентчилик иштейт.

=== Транспорт ===
Транспорт тармагы аймактар боюнча бирдей жайгашкан эмес; негизги транспорт коридорлору (меридиан жана кеңдик багытта кесилишкен магистралдары) өлкөнүн чыгышындагы жана түштүк-чыгышындагы экономикалык жактан өздөштүрүлгөн аймактарды камтыйт; ага негизги жол тоом тармактары жана негизги транспорт агымдары туташтырылган. Автомобиль, авиация жана куур транспорттору өнүккөн. 

Темир жолунун жалпы узундугу 72,1 миң км (2006; анын 24,4 миң кми электрлештирилген). Темир жол тармагынын меридиан боюнча кеткен негизги 6, кеңдик боюнча созулган 5 мегистралы бар; ошондой эле жээк аралдарын кургактык менен туташтыруучу паромдук катнаштар да арбын. Автомобиль жолунун жалпы узундугу 3573 миң км (2007; жогорку ылдамдыктагы автомагистралдардыкы 53,6 миң км; эң жыш автомобиль жолдору өлкөнүн чыгыш бөлүгүндө). 

Суу транспорту өнүккөн. Кытайдын деңиздик коммерциялык флоту 1822 кемени (анын ичинде жүк, нефть, контейнер, автомобиль, жүргүнчү ташуучу кемелери, танкерлер, круиздик лайнерлер ж. б.) камтыйт. Универсалдык (жүк жана жүргүнчү ташуучу) ири порттору: Шанхай (дүйнөдөгү ири деңиз порту жана Кытайдагы жүк ташуучу негизги порт), Нинбо, Сянган, Тяньцзинь (Пекиндин аванпорту), Циндзо, Дальянь, Циньхуандао ж. б. Ички суу жолунун жалпы узундугу 123,4 Гуандун провинциясындагы автомагистраль түйүнү. миң км. Янцзы дарыясынын алабында кеме каттоочу каналдар көп, анда 1400дөн ашык дарыя порту бар. Кытайда 467 аэропорт бар (анын 147си жарандык; 2008). 

Эл аралык ири аэропорттору: Пекин-Шоуду, Сянган (Гонконг), Гуанчжоу, Шанхай-Пудун, Шанхай-Хунцяо, Шэньчжень ж. б. Магистралдык нефть куурларынын жалпы узундугу 15256 км. Магистралдык газ куурлары да бар. Пекин, Шанхай, Тяньцзинь, Гуанчжоу, Ухань, Сянган ж. б. шаарларында метрополитен иштейт. Экспортко чыгарган негизги продукциялары: машина куруу (анын ичинде электроника — компьютер, телекоммуникация жабдуулары жана приборлору, телевизор, уюлдук телефон ж. б.) жана электртехника (электр-тиричилик приборлору ж. б.) өнөр жайынын продукциялары, транспорт каражаттары (деңиз кемеси, автомобиль), жол куруу машиналары, даяр кийимдер, текстиль буюмдары, кара жана түстүү металлдар ж. б. Экспорттук соода шериктери: АКШ, [[Жапония]], Корей Республикасы, Германия. Негизги импорттук товарлары: машина куруу продукциялары (машина, жабдуулар жана приборлор, анын ичинде аларды комплекттөөчү тетиктер, агрегаттар, ошондой эле эсептөөчү техника каражаттары, оптика приборлору, мед. жабдуулар ж. б.), нефть жана күйүүчү-майлоочу материалдар, пластмасса ж. б. органикалык химия продукциялары, кара металл продуктулары, жез ж. б. Импорттук соода шериктери: [[Жапония]], Корей Республикасы, АКШ, Германия.

== Маданияты ==
[[Файл:Chinese - Flask - Walters 491632 (square).jpg|thumb|220px|Цзиндэчжэнь кытай фарфор колбасы. Цяньлун мезгили. 1736-1796 жж.]]
[[Файл:The Forbidden City - View from Coal Hill.jpg|thumb|220px|Улуу Кытай дубалы]]
[[Файл:20090529 Great Wall 8185.jpg|thumb|220px|Император сарайы же Тыюу салынган шаар]]
[[Файл:CN xian terrak.jpg|thumb|220px|Терракота аскерлери]]
=== Кытайлыктардын ойлоп табуулары ===
Китеп басуу, фарфор, жибек, күзгү, кол чатыр, кагаз жана батперек — бул кытайлар ойлоп тапкан жана ушул күнгө чейин дүйнө жүзү боюнча адамдар колдонуп келген биздин күнүмдүк буюмдарыбыздын аз гана бөлүгү. Кытайлар европалыктардан миң жыл мурун фарфор өндүрүү технологиясын иштеп чыгышкан. Ал эми эң белгилүү эки кытай ойлоп табуусу философиянын аркасында пайда болгон. Өлбөстүк эликсирин издеп, даосист алхимиктер кокустан ок дарынын формуласын иштеп чыгышкан жана магниттик компас геомантия жана фэн шуй үчүн колдонулган аспаптын негизинде биринчиден болуп жасалган.

=== Маданий жана тарыхый эстеликтери ===

* [[Улуу Кытай дубалы]]. Түндүк Кытай аркылуу 8851,8 чакырымга созулуп жайгашкан. Дубалдын курулушу б. з. ч.  IV—III кк. башталып, андан ары курулуш иштери улантылып III кылымда бүткөрүлгөн.
* Пекиндин чок ортосунда жайгашкан император сарайы, 24 кытай императорунун резиденциясы болгон. 1406-1420-жылдары курулган, жалпы аянты 720 миң м² жана бул сарайда 9999 бөлмө бар. Сарай 3400 м узундуктагы дубал жана «Алтын суу» деп аталган суу толтурулган чуңкур менен курчалган. 1987-жылы ЮНЕСКО тарабынан адамзаттын дүйнөлүк мурастар тизмесине киргизилген. Бул сарай Тыюу салынган шаар аталышы менен да белгилүү, анткени анын тарыхынын 500 жылында бул жерде император жана анын үй-бүлөсү гана жашай алган, ал эми сот кызматкерлери, чиновниктер жана башкалар анын дубалдарынын сыртында жашашкан жана 1925-жылга чейин бул жерге жөнөкөй адамдарга кирүүгө тыюу салынган.
* Император Цинь Шихуандинин күмбөзү жана «терракота аскерлери» Сиань шаарынан 35 чакырым алыстыкта жайгашкан, б.з.ч. 221-210-жылдары Бириккен Кытайдын биринчи императору үчүн курулган. Жер астындагы сарайда 400дөн ашык көрүстөн бар, анын аянты 56,25 км² ашык. Комплекстин негизги экспонаты — 1974-жылы жергиликтүү дыйкандар тарабынан кокустан табылган терракота аскерлери. 3 тепкичтүү жер астындагы камераларда болжол менен 7400 жоокер жана жылкылардын айкелдери жана 90 согуш арабасы орун алган. Сиань 1987-жылы ЮНЕСКОнун тизмесине киргизилген.

=== Адабияты ===
[[Файл:Wenchang.jpg|thumb|220px|Вэньчан, кытай адабиятынын пири]]
Кытай тилиндеги адабият — дүйнөдөгү байыркы адабияттардын бири. Башаты диний жөрөлгөлөргө байланышкан, болжолу биздин заманга чейинки 6—5-миң жылдыкта неолит доорунун ырым-жырымдарында музыка жана бий өнөрү менен кошо поэтикалык ыр чыгармачылыгы пайда болгон. Кытай тилиндеги алгачкы жазуулар төлгө сөөктөрүндөгү тексттер (биздин заманга чейинки 14—11-кылым), кийин коло эпиграфикасы (биздин заманга чейинки 10—8-кылым), алгачкы жазуу эстеликтери — Чжоу доорундагы конфуцийчилик жана даостук канондук чыгармалар болуп саналат. Бул мезгилде пайда болгон «вэнь» (жазуулар, жазуу) жана «ши» терминдери биздин замандын 1-кылымына чейин ар кандай жазуу жана поэтикалык тексттерди түшүргөн. Кийин конфуцийчиликте жазуу сабаттуулук менен маданияттуулук сыяктуу эле мамлекеттин баштапкы негизи катары каралган; жазуу тексти агартуу, билим, тарбия берүү, насаат айтуу сыяктуу коомдук маанилүү иштерди аткарууга багытталган. Конфуцийчиликте поэзия өзгөчө мааниге ээ болгон. «Ыр китеби» антологиясы («Ши цзин», биздин заманга чейинки 11—7-кылым), Кытай тарыхындагы биринчи адабий-поэтикалык эстелик. «Беш канон» («У цзин») жыйнагынын конфуцийлик канондук китептердин бири болуп саналат жана түзүүчүсү Конфуций деп эсептелет. «Ши цзин» байыркы кытай поэтикалык чыглыгынын жанрдык жана тематикалык көп түрдүүлүгүн көрсөтүп турат. Анда көлөмү алты саптан 50чө, жана андан көп саптуу поэмаларга чейинки ар кандай жанрлардагы 305 чыгарма топтолгон. Байыркы Кытай адабиятынын башка эстелигинде — «Чу ырларында» Кытай түштүгүнүн поэтикалык салттары (кытайдын биринчи акыны катары эсептелген Цюй Юандын, ошондой эле Сун Юяндын чыгармачылыгы) көрсөтүлгөн. Чу поэзиясына жергиликтүү диндик-мифол. сюжеттер менен образдарды пайдалануу мүнөздүү.

Батыш Хань жана Чыгыш Хань мезгилинде бекемделген. Автордук поэзияда башкы орунду фу одалары — ыр жана кара сөз кезмектешкен көлөмдүү чыгармалар (бир нече жүз сапка чейинки) ээлейт. Хань доорунун белгилүү акындары: Мэй Шэн, Цзя И, Сыма Сянжу, Ян Сюн, Чжан Хэн. Хань доорунун лирикалык мурасы ошондой эле элдик лирика жана сатира ырлары — юэфуда сакталган. Кытай баяндама прозасынын байыркы үлгүлөрү болуп саналат.

Биздин заманга чейинки IV-III кылымдарда ( мисалы, «Көктүн уулу Мунун өмүр баяны» ж. б.), ошондой эле түздөн-түз Хань дооруна («Учуп жүргөн чабалакей Чжаонун расмий эмес өмүр баяны» ж. б.) таандык деп эсептелет. Биздин заманга чейинки VI-III кылымында Кытай поэзиясында негизги ролду ши жана юэфу сыяктуу лирикалык жанрлар ойной баштайт. Чыгыш Хандын кыйрашы, өлкөнүн майдаланышы кытай коомунун руханий дүйнөсүндөгү өзгөрүүлөргө алып келет: инсандык баалуулуктар, адамдын ички эркиндикке болгон укугу алдынкы орунга чыгат. Сүйүү лирикасы өзгөчө гүлдөгөн, сарай турмушун, аял сулуулугун жана сүйүү ырахатын даңктаган («Нефрит мунарасынын жаңы ыргактары» жыйнагы) «сарайлык стиль поэзиясы» (гун ти ши, VI кылымдын 1-жарымы) пайда болгон. Бул мезгилдин ири акындары: Цао Чжи, Цзи Кан, Жуань Цзи (III кылым), Тао Юаньмин, Се Линъюнь, Бао Чжао, Юй Синь (VI кылым).

III-VI кылымдарда сюжеттик проза — сяошо калыптанган. Адеп «сяошо» карапайым калк ичиндеги ушак-айың сөздөрдү түшүндүргөн. Биздин заманга чейинки I-II кылымдарда эле бири да сакталып калбаган сяошо жыйнактары түзүлгөн. Сяошо аңгемелерин турмуштан тыш нерселерге кызыгуу, кереметтерге ишеним айырмалап турат (Гань Бао, «Арбактарды издөө жөнүндөгү жазуулар» жыйнагы, IV кылым). Будда темасындагы жыйнактар (Ван Ян, «Башка дүйнөдөн кабарлар», 5-кылым) жыйнактар, тарыхый каармандар жөнүндөгү уламыштар менен анекдоттор (Лю Ицин, «Мурунку жаңы имиштер», V кылымдын 1-жарымы) жыйнактары өзгөчөлөнүп турат. XIX кылымдын 2-жарымындагы Кытай коомундагы кризис адабиятка мазмундун курчтугу жа окурман үчүн жетимдүүлүк сыяктуу жаңы талаптарды койгон. «Айыпты ачуучу роман» (Лю Э, Ли Баоцзя, У Вояо, Цзен Пу) өнүгөт. Кытай интеллигенциясынын чет өлкөлөрдө болгон өкүлдөрү чет өлкөлөр адабиятынын тажрыйбасына кайрылышкан. XIX кылымдын акырында акын жана дипломат Хуан Цзуньсянь поэзиянын тилин жана формасын жаңылоого чакырган.

XX кылымдын башында адабиятчы Лян Цичао прозага жеңилдетилген «жаңы стиль» киргизген. Чет өлкөлүк чыгармалардын котормолорунун саны өскөн. Ошентсе да адабияттагы чыныгы жаңылануу 1917-жылы «Жаңы жаштар» журналында Ху Шинин адабияттын тили оозеки сөз, ал эми көркөмдүктүн критерийи чыныгы сүрөттөө болуш керек деген «Адабиятты реформалоо туурасындагы ойлор» аттуу макаласынын жарыяланышы менен башталат. Жаңы адабияттын алгачкы үлгүлөрү Лу Синдин «Жиндинин күндөлүгү» (1918) аңгемеси, Ху Шинин «Жашоодогу башкы иш» (1919) комедиялык пьесасы менен «Тажрыйбалар» (1920) ыр жыйнагы болгон. «Төртүнчү май» кыймылынан (1919) кийинки улуттук аң-сезимдин өсүшү оозеки тилдеги 400дөй гезит-журналдардын пайда болушуна алып келди. Башкы орунду проза ээлеп, негизги жанр катары аңгеме (Бин Син, Е Шаоцзюн, Ван Тунчжао, Ян Чженьшендин чыгармачылыгы) эсептелген. Поэзияда (Бин Синь, Кан Байцин, Шэнь Иньмо ж. б.) уйкаштыктан баш тартышып, верлибр менен жазуу көп тараган. Драмада Кытай драматургиясынын салттарынан четтеп, батыш театрынын (Дин Силин, Хун Шэн, Тянь Хандын пьесалары) негиздерин өздөштүрө башташкан. 1921-жылы Пекинде түзүлгөн адабиятты окуп-үйрөнүү коомунун мүчөлөрү (Чжоу Цзожень, Шэнь Яньбин, Е Шаоцзюнь, Сюй Дишань, Ван Тунчжао ж. б.) сын реализмине умтулушкан. Ошол эле мезгилде Токиодо Кытай студенттери уюштурган «Чыгармачылык» коомунун катышуучулары (Го Можо, Юй Дафу, Чэн Фанъу, Чжан Цзыпин, Тянь Хань ж. б.) европалык романтизмдин жана модернизмдин нугунда жазышкан. 1927—37-жылдары адегенде «Күн» (1927—30) коому, ал эми 1930-жылы баштап сол жазуучулардын Лигасы менен сунушталган марксисттик багыттагы адабият башкы орунду ээлеп турган. Аны Лу Синь жетектеген. Цзян Гуанцы, Мао Дунь, Дин Лин, Чжан Тяньи, Ся Янь, Е Цзы ж. б. искусствого болгон марксисттик көз караштарды кабылдап, орус жана совет адабиятынын тажрыйбасын өздөштүргөн. Бир эле мезгилде бийлик тарабынан колдоого алынган улутчул адабият да өнүккөн (Ван Пинлин, Хуан Чженся, Шао Сюньмейдин поэзиясы, Ли Цзаньхуа, Вань Гоандын прозасы). Саясаттан жана тема тандоодо эркин болууга либерал-жазуучулар (1920-жылдардын акырында «Жаңырган ай» коомунун мүчөлөрү: Сюй Чжимо, Лян Шицю, Ху Ши, Вэнь Идо ж. б.; 1930-жылдары Пекин тобу: Шэнь Цунвень, Чжу Гуанцянь, Ли Цзяньу; шанхайлык жазуучу-модернисттер: Е Линфэн, Ши Чжэцунь, Лю Наоу, Му Шинь) чакырган. Ушул мезгилде Ба Цзин, Лао Шэ, Мао Дундун романдары, Цзан Кэцзя менен Ай Циндин эпикалык поэмалары, Цао Юй менен Ся Яндын көп актылуу пьесалары жарык көргөн.

1937-1945-жылдардагы адабият үгүттүк багыт, оптимисттик жана каармандык рух менен өзгөчөлөнгөн жомоктор, частушкалар, ырлар, театр оюндары колдонулган. Даректүү проза жанры өнүгүп, поэзияда декламациялык, дубал бетине жазылган ырлар сыяктуу жанрлар пайда болгон. 1940-жылдардын башында, Гоминьдандын көзөмөлүндөгү райондордун адабиятында коррупция, чиновниктердин моралдык жактан ириши, атайын кызматтардын террору жана улуттук кызыкчылыктарды сатуу сыяктуу темалар (Мао Дундун, Лао Шэнин, Ша Тиндин романдары, Го Можонун, Дин Силиндин пьесалары) алдыга чыккан; негизги орунду саясий сатира жанры ээлеген. Лу Лин, Ло Биньцзи, Яо Сюэин, У Минши, Хуан Гулинин прозасы, Юань Шуйпо, Цзоу Дифан, Ша Оунун поэзиясы, У Цзугуан, Юань Цзюн, Сун Чжидинин драматургиясы көрүнүктүү эмгектерден болуп калат. «Бошотулган райондордун» адабияты 1942-жылы Мао Цзедунь белгилеген адабият жумушчу-дыйкандардын жана аскерлердин кызыкчылыктарына кызмат кылып, өздөрүнө тааныш көркөм формаларды колдонушу керек деген талаптарга баш иет. Элдик жана жаңы адабияттын салттарын бириктирип, кыштактагы өзгөрүүлөр жөнүндө жазган Чжао Шули менен Чжоу Либонун чыгармачылыгын буга мисал. Сунь Линин, Лю Байюйдун, Цю Дунпиндин, Ма Фэндин, Кун Цзюэнин жана Юань Цзиндин прозасында армиянын проблемасы негизги орунга чыккан. Поэзияда Ай Циндин, Тянь Цзяндын, Кэ Чжунпиндин, Хэ Цифандын, Жуань Чжанцзиндин, Ли Цзинин таланттары ачылат. Хэ Цзинчжи менен Дин И сол искусствонун эң белгилүү чыгармаларынан болгон «Ак чач кыз» (1945) музыкалык драмасынын текстин жазышкан. Жарандык согуш мезгилинде (1946—49) «бошотулган райондордо» Чжоу Либонун, Дин Лин-ин, Цао Миндин чыгармачылыгы өзгөчөлөнгөн. Гоминьдандын көзөмөлүндөгү аймактарда жашаган жазуучулар барган сайын бийликке болгон катуу сын айта баштаган (Шэнь Цунвен, Ван Тунчжао, Ба Цзин, Дин Силин).

КЭР (1949) түзүлгөндөн кийин айрым адабиятчылар (Лао Шэ, Ба Цзинь, Цао Юй) чыгармачылык эркиндиктен ыктыярдуу баш тартышып, адабияттагы партиялуулук принцибин кабыл алышат; айрымдары (Шэнь Цунвэнь, ЦяньЧжуншу) жазбай калышат. Совет адабияты кытай адабиятына зор таасир тийгизген. 1950-жылдары темалар менен сюжеттер негизинен үч маселе: социалисттик өзгөртүүлөрдү даңктоо (Чжао Шулинин, Ма Фэндин, Ли Чжундун, Цао Миндин, Чжоу Либонун, Лэй Цзянын прозасы, Ли Цзи менен Жуань Чжанцзинин ж.б.), Кытай Коммунистик партиясынын революциялык тарыхын даңазалоо (Лю Байюнун, Сунь Линин, Ду Пэнчэндин, Чэнь Дэнкэнин, Кун Цзюэнин жана Юань Цзиндин романдары, Кэ Чжунпиндин ж.б. поэзиясы), америкалык агрессияга каршы корей элине жардамга барган Кытай аскерлеринин эрдиктерин баяндоо (Вэй Вэйдин, Лу Линдин, Лао Шэнин прозасы, Тянь Цзяндын поэзиясы ж. б.) менен чектелген. Өзгөчө орунду Кытай жана совет элдеринин достук темасы (Го Можо, Ай Цин, Цзан Кэцзя, Цзоу Дифан ж. бдын поэзиясы) ээлеген. 1950-жылдардын акырында адабиятты саясатка багындыруу биротоло ишке ашкан, соц. реализмдин ордуна «революциялык реализм менен революциялык романтизмдин бириккен» методу келген.

1966-1976 жылдары «маданий революция» мезгилинде профессионал жазуучулардын дээрлик баары репрессияларга тушуккан, чыны менен адабий турмуш токтоп калган, искусствонун уруксат берилген жалгыз түрү болуп, Мао Цзедундун идеяларын жайылткан 10 «үлгүлүү революциялык спектаклдер» гана эсептелген. 1970-жылдардын башында репрессияга туш болгон жазуучулардын бир бөлүгү акталып, бир нече адабий журналдар чыга баштаган. Мао Цзедундун өлүмүнөн кийин (1976) адабий турмуштун кайра жаралуусуна шарттар түзүлдү. Лу Синьхуанын, Лю Синьунун, Су Шуяндын чыгармалары «маданий революция» мезгилиндеги кылмыштардын айыбын ачышты; алардын себептерин терең аңдоо Ван Мэндин, Цун Вэйсинин, Фэн Цзицайдын, Чжан Сянъляндын чыгармаларына мүнөздүү. Адабиятка улуу муундагы жазуучулар кайрылышты (Ба Цзинь, Ай Цин ж. б.), жаштар келишти (Е Синь, Те Нин, Чжан Синьсинь ж. б.). Реформа жана тышкы ачыктык саясаты 1980-жылдардын башында «реформа адабияты» агымын (Цзян Цзылун, Кэ Юньлу, Чжан Цзе ж. б.) пайда кылды, 1920—40-жылдарда кытай жазуучуларынын (Шэнь Цунвен, Лао Шэ, Чжан Айлин ж. б.) чыгармаларын кайра карап чыгууну талап кылды, чет өлкөлөр менен байланыш калыбына келди. Элдик маданиятка кайрылуу аркылуу эски салттар менен болгон байланышты калыбына келтирүү аракеттерин жасаган «түп-тамырларды издөө адабияты» (Хань Шаогун, А Чэн, Цзян Пинва, Таши Дава ж. б.) пайда болду. Модернизмдин жана постмодернизмдин таасири менен авангард адабияты келип чыкты (прозада: Ван Шо, Юй Хуа, Гэ Фэй, Сунь Ганьлу, Лю Сола, Бэй Дао; поэзияда: Гу Чэн, Цан Сюэ, Шу Тин поэзияда; драматургияда: Ша Есинь, Гао Синцзянь, Лю Шуган драматургияда).

1990-жылдардын башында адабияттын саясаттан арылуу процесси уланды. Неореализм (Чи Ли, Фан Фан, Янь Лянькэ), аялдардын психол. прозасы (Ван Аньи, Чэнь Жань, Сюй Кунь, Вэй Хуэй) өнүгө баштады. Цю Хуадун, Чжу Вэнь, Дяо Доу сыяктуу жазуучулар мурдагы салттарга туура келбеген «жекече жазуу» принциптерин колдоно башташты. Эротикалык, авантюралык жана детективдик жанрлар тарала баштады. Драматург жана прозаик Гао Синцзянь (1980-жылдардын аягынан Францияда жашайт). 2000-жылы КЭРде адабият боюнча Нобель сыйлыгынын биринчи лауреаты болуп калды. Басё, Ли Бо, Ду Пэн-Чэнь ж. б. акын-жазуучуларынын чыгармалары кыргыз тилине которулган.
=== Архитектура жана сүрөт искусствосу ===
[[Файл:Along the River During the Qingming Festival (detail of original).jpg|thumb|Дарыядагы каза болгондорду эскерүү күнү. Чжан Цзэдуаны, XII кылым]]
Неолит доорунан ушул күнгө чейин Кытай искусствосу тынымсыз өнүгүп келген. 5 миң жыл ичинде көркөм салттын эволюциясынын туруктуулугун этностук жана структуралык биримдик камсыз кылган. 

Кытай искусствосунун тарыхын династиялык мезгилдерге бөлүп карашат. Кытай искусствосунун өнүгүүсүнүн ар бир этабында жетишкен техникалык жеткилеңдиги, көркөм чагылдыруунун толуктугу, эстетикалык ой толгоолордун жетилгендиги болуу катуу тарыхый формациялардын алмашуусунда кризистердин салакасынан сактап калган. XX кылымдагы археологиялык изилдөөлөрдө табылган карапа жана нефрит буюмдары Хуанхэ жана Янцзы дарыяларынын бассейндеринде биздин заманга чейинки X кылымдын аягында неолит маданиятынын болгондугун тастыктайт. Чжоу доорунда искусство өнүгө баштаган. 

Каллиграфия өзүнчө искусство катары эң жогорку баскычка жеткен. Археололгиялык табылгалар монументалдык жана жибекке тартылган живопись өнүккөндүгүн айгинелейт. 
[[Файл:Qian_Xuan_-_Early_Autumn.jpg|center|thumb|940x940px|Күздүн башталышы. Цян Сюань (1235-1305)]]
Архитектурада жыгач курулуштар басымдуулук кылган: павильондор жана көп кабаттуу мунаралар курулган. Биздин заманга чейинки IX-VIII кылымдарда курулушта черепица, кыш колдонула баштаган. Коло менен иштөөдө мом калыпка куюу, гравирлөө, асыл таштар жана асыл баалуу металл менен инкрустациялоо өздөштүрүлгөн. Ырым-жырым буюмдарынын түрлөрү кеңейген (музыкалык аспаптар, нао, чжун коңгуроолору, гу барабаны, күзгү, тыйын, курал-жарак ж. б.). Цин жана Хан доорунда 2—3 кабат үйлөр, көп ярустуу мунаралар салынган. Улуу кытай дубалынын көп бөлүгү (биздин заманга чейинки 221—207-жылдары) курулган. Коло күзгүлөр, лак жана нефриттен буюмдарды жасоо өркүндөгөн. Жибек кездеменин ар кандай түрлөрү колдонула баштаган (бир өңчөйү, креп, газ, полихром). 

Индиядан буддизмдин келиши менен (IV-VI кылымдар) Кытай архитектурасында, живописте, скульптурада монументтүү формалардын пайда болушун, жаңы типтеги аска монастырларынын салынышын шарттаган (Юнгань, Майцзишань). 

VIII-III кылымдарда (Тан жана Сун доору) маданияттын бардык тармагы гүлдөгөн. Тан доорунда шаарлар кеңип, монументалдуу имараттар пландуу курула баштаган. Мин (1368—1644) жана Цин (1644—1911) доорлорунда архитектура менен жасалга-колдонмо искусствосу (Пекиндеги Юнхегун храмы ж. б.), эң жогорку деңгээлде өнүккөн. Бул доордо гектарлаган императорлук парктар (Пекиндеги парк комплекси, Ихэюань шаар жанындагы парк ж. б.), көп чоң эмес, шаар четиндеги бакчалар, храмдык парктар (Чжо чжэнъюань жана Сучжоудагы Лююань, Сиюань жана Шицзылинь паркы, Уси шаарындагы Юньтайюань паркы ж. б.) пайда болгон. Таш дөңчөлөр менен агынды көлмөлөрдүн, идишке өстүрүлгөн гүлдөрдүн жайгашуусу (ички жана тышкы дубалдар, павильондор, беседкалар, галереялар, кеңейтилген аянттар жана жолчолор) Кытай бакчаларынын кенен архитектуралык формаларын айгинелейт. Фарфор өндүрүшүнүн борбору Цзиндэчжэнде (Цзянси провинциясы) жаңы формадагы буюмдар, алтын менен кооздолгон феньцин техникасы пайда болгон. 

XIX-XXI кылымдарда архитектурада, шаар курулушунда, парктарды долбоорлоодо байыркы салттарды колдонушкан. Театр имараттарынын комплекси Дэхэюань (1882) жана Пекиндеги Ихэюань император паркынын ансамбли (1888) 19-кылымдын 2-жарымында белгилүү курулуштардан болгон. Жаңы технологияны жана материалдарды (чоюн, цемент, бетон) колдонуу менен XIX-XX кылымдарда Бээжинде европалык стилде: Бейтан кафедралдык собору (Сишику, 1887—1889), Шанхайда Касиеттүү үчилтик собору, Шанхай клубунун имараттары курулган. Батыш архитектурасынын жетишкендиктерин өздөштүрүшкөн жана чет мамлекеттик архитекторлор (Г. К. Мерфи, Л. Э. Худек) менен жаш кытай адистери (Лу Яньчжи, Ян Тинбао) иштешкен. 

1912-жылы император бийлиги кулагандан кийин өнөр жайынын өнүгүшү менен шаарлар өсө баштаган. Шанхайда ири курулуштар темир-бетон конструкцияларын колдонуп, чикаго мектебинин духунда, ар деко жана тарыхый стилдеги имараттар салынган. Орус-Азия банкы (1901, архитектор Х. Беккер), Шанхай-Гонконг банкы (1923) Кытайдагы биринчи темирбетон жана чоюн каркас конструкциялары колдонулган. 

1949-жылы КЭРдин түзүлүшү менен курулуштарда СССР архитектурасынын тажрыйбасын эске алышкан. 1950—59-жылдары микрорайондор, жасалга элементтерин азыркы архитектура менен айкалыштырган имараттар курулган: мисалы, «Пекин», «Достук» мейманканасы, Элдик өкүлдөрдүн бүткүл кытайлык чогулушунун имараты (архитектор Чжао Дунжи), Кытай революциясынын музейи жана Кытай тарыхынын музейи (архитектор Чжан Бо). 

КЭРде 1966-жылы «Маданий революциянын» башталышы менен курулуш токтогон. Экономиканы либералдаштыруу тууралуу өкмөттүн чечими (1978) архитектуранын өнүгүшүнүн жаңы этаптын башталышы болгон. Кытай архитекторлору постмодернизм (Пекиндеги Цинхуа университетинин китепканасы, 1991, архитектор Гуань Чжаое; Шанхай музейи, 1992—96, архитектор Син Тунхэ) жана неомодернизм (Нанкиндеги япон баскынчыларына курман болгондорго мемориал, 1985, архитектор Ци Кан; Пекинге жакын, «Улуу Кытай дубалы коммунасы», 2002, архитекторлор Ян Хочан, Гари Чан, К. Кума, С. Бан ж. б.) стилиндеги долбоорлошкон. 2008-жылы Пекинде өткөн Олимпиадалык стадион, 2002—08; «Цифралык Пекин» маалымат борбору, 2005—08, архитекторлор Чжу Пэй жана У Тун). Орто кылымда көркөм сүрөт искусствосу жакшы өнүгүп, анын туундуларында гумандуулук идеясы чагылдырылган (У. Дао-цзы, Янь Ли-бэнь). Сүрөт искусствосунун өнүгүшүнө «гүл чымчык» (Бянь Луань, Сюй Си, Хуан Цюань),«окумуштуулар живописи» (Су Ши, Вень Тун, Ми Фэй) жанрларында иштегендер кыйла салым кошушкан. Мин жана Цин доорлорунда кездемеге сүрөт тартуу — «кэ-сы» жогору өнүккөн. XX кылымдын биринчи жарымында көптөгөн каллиграфия мектептери кеңири багытта иштешкен. У Чанши, Кан Ювэй, Ли Жуйцин, Лян Цичао ж. б. Каллиграфтар белгилүү Кытай живописи үчүн салт болуп калган «гохуа» багытында көптөгөн чеберлер өсүп чыгышкан: Пань Тяньшоу, У Чанши, Ци Байши жана Хуан Биньхун ж. б. Заманбап Кытай живописине ар түрлүү живопись мектептери жана стилдер мүнөздүү. Өзгөчө гохуа өнүгүүдө.

=== Музыкасы ===
Кытайдын салттык музыкасы 50дөн ашык улутту бириктирет: тай (жуандар, мяояо), түрк (уйгур, казак, кыргыз) элдери, тибеттиктер, моңголдор ж. б. Кытай музыкасынын тарыхы (б. з. ч. VI жана V кылым) Инь (Шан) доорунан башталат (Хэнань провинциясынан табылган сөөк чоор ж. б.). Байыркы Кытайда колдонулган «юэ» «музыка» (юэ, бул сөз 12-кылымдан белгилүү) түшүнүгү поэзия, бий, көркөм сүрөт деген түшүнүктөрдү туюндурган. 3000 элдик ырларды, ырым-жырым гимндерин камтыган «Шицзинь» («Ыр китеп», биздин заманга чейинки XI-VI кылым) — элдик ыр өнөрүнүн көөнөрбөс эстелиги. Кытайдын салттуу оркестринде 100дөй аспап болот: сэ, цин, пипа (чертме), ху, эрху, сыху, баньху (жаалуу), сяо, пайсяо, шен (үйлөмө), барабан, коңгуроо ж. б. Нота менен бизге жеткен туңгуч музыкалык чыгарма — Цю Мин (VI кылым) жазган «Юланьпу» пьесасы. Тан доорунда (VII-X кылым) 5 атайын музыкалык мектеп, актёр труппалары уюшулган. X кылымда Дуань Ань-Цзенин «Музыка жөнүндө жазуулар» деген музыкалык-теориялык трактаты жазылган. Сун доорунда актёр жана композитор Вэй ЛянФу, Мин доорунда Чжу Цзай-юй (12 баскычтуу үн катарынын системасын өркүндөткөн) музыкалык искусствону өнүктүрүүгө салым кошкон. 1919-жылы «4-майдагы» кыймылдан кийин революциячыл маанайдагы музыканттар патриоттук ырларды жаратышкан. «Маданий революция» музыка искусствосуна зор зыян алып келген. Окуу жайлар жабылып, көп музыканттар репрессияланган айыл жерлерине айдалган. КЭРдин түзүлүшү музыкалык маданиятын өнүгүшүнө зор түрткү болгон. музыкалык коллективдер түзүлүп, опера жаратууга аракет жасалган. 1980-жылдары музыка маданияты мамлекеттик реформанын негизинде батыш маданияты менен бирдикте өнүккөн. Жаңы музыкалык окуу жайлар, жогорку музыкалык окуу жайлары калыбына келтирилген. Кытайдын музыкалык жогорку окуу жайлары батыш композиторлорунун техникасынын таасиринде «жаңы толкундагы» бир катар композиторлорд у даярдашкан: Тан Дун (АКШда жашайт), Чэнь Циган (Францияда жашайт), Цзо Чжэньгуань (Россияда жашайт), Е Сяоган, Хэ Сюньтянь ж. б. Цзин Сяндын «Талаа» (1987), Го Вэнцзиндин «Жиндинин каты» (1994) опералары; Чень Цигананын «Кызыл чырактар» (2001) балети; симфониялык жана камералык музыкалык чыгармалар жаралган. Жаңы кытай музыкасына гонконгдун жана тайвандын ырлары таасир берген. Пекинде, Шанхайда эл аралык жана улуттук музыкалык фестивалдар өтүп турат. Кытайда 10 опера театры, 25 симфониялык оркестр, 25 музыкалык жогорку окуу жайлары, консерваториялар бар (2008).

=== Театры ===
[[Файл:Beijing-Opera2.jpg|thumb|330x330px|Кытай операсынын актеру]]
Кытай театрынын башаты — элдик ырбий өнөрүн, ошондой эле акробатика, кылыч чабышууну өзүнө камтыган бай си («жүз оюн») оюндары. XIV-XVII кылымдарда Кытай театрынын биринчи чакан иян жана куньцуй жанрлары пайда болуп, анын негизинде XVII-XVIII кылымда банцзы, юэцзюй, циньцян ж. б. жанрдагы жергиликтүү театрлар калыптанган. XIX кылымда жергиликтүү театрлардан Кытай театрынын жаңы жанры — пекиндик музыкалык драма (цзинси) түзүлгөн. Анда Кытай салттуу театрынын негизги белгилери топтолуп, актёр оюну сөз, ыр, бий менен эришаркак көрсөтүлгөн. Грим менен костюмда гүл жана оюм-чийим колдонулган. Репертуарына тарыхый мазмундагы пьесалар жана белгилүү романэпопеялар кирген. 20-кылымдын 60-жылдарына чейин театр улуттук искусствонун мыкты салттарын өркүндөткөн. Кытай театры 3 топко бөлүнөт: салттык, куурчак жана драмалык. Кытай салттык театры — музыканы, ырды, бийди, сценалык сүйлөөнү жана кыймылды бириктирген цирк жанрынын жана шамдагайлык техникасын өздөштүргөн театр искусствосу. Сун доору куурчак театрынын алтын кылымы болгон. Репертуары кеңири, цзацзюй пьесалары, тарыхый пьесалар коюлган. Куурчак жасоонун чеберлери өсүп чыккан. 1898—1905-жылдары «сүйлөшүү драмасы» (хуацзюй) пайда болгондон драма театры өнүгө баштаган. 1910-жылы Ван Чжуншен жана Жень Тяньчжи Шанхайда драмалык актёрлорду даярдоочу «Гунцзян» театр мектебин ачышкан. 1920-жылы Пекинде театр окуу жайы, ошондой эле «Жаңы Кытай» театр коому түзүлгөн («Синь Чжунхуа»). Биринчи эркектер жана аялдар труппасы пайда болгон. 1930-жылы Шанхайда театр коллективдеринин солчул лигасы түзүлгөн (1931-жылдан — театр ишмерлеринин «Наньго шэ» солчул лигасы). Бир нече ишканаларда «көк блуза» труппасы түзүлүп, окуу жайларында көптөгөн ийримдер, үгүт бригадалары пайда болгон. Н. В. Гоголь («Текшерүүчү»), A. Н. Островский («Добул»), М. Горький («Түпкүрдө»), Г. Ибсен («Ийин») пьесаларын коюшкан. Ошол жылдары орус драмалары которулуп, Станиславскийдин системасы менен таанышышкан. 1950-жылдардын башында М. Горькийдин, A. П. Чеховдун ошондой эле У. Шекспирдин, К. Гольдонинин пьесалары коюла баштаган. «Маданий революцияда» көп труппалар таратылып, театрлар жабылган. 1970—90-жылдарда борборлордо драма театрлары кайрадан жанданган. Пекин элдик искусство театры, Шанхай драма искусствосу борбору, Шэньси провинциясынын элдик искусство театры, Сиань шаарынын драма театры репертуарын кеңейткен, Тайванда авангарддык труппалар бар. Кытай Пекин элдик көркөм театрында белгилүү театр ишмери, режиссёр жана искусство таануучу Цзяо Цзюйинь бир нече спектаклдерди койгон («Чайкана» спектакли ГФР, Франция, [[Жапония]], Канадада көрсөтүлгөн).

=== Киносу ===
Кытайда сырттан алынып келген кино тасмалары алгач 1896-жылы Шанхайда көрсөтүлгөн. Биринчи улуттук фильм 1905-жылы Пекинде тартылган («Динцзюнь тоосу» — классикалык баталдык спектаклден көрүнүш). Көркөм фильм 1913-жылдан чыга баштаганы менен кинематография чет элдиктердин колунда болгон. Кытай фирмасы кино тартууну 1917-жылдан баштаган. 1920-жылдарда киностудияларда патриоттук сезим ойготор фильмдерди коюшкан. Юань Линь-юй, Цзинь Янь, Юань Му-чжи сыяктуу таланттуу актёрлор өсүп чыккан. «Балыкчынын ыры» фильми (1935, режиссёр Цай Чушен) эл аралык баага арзыган. [[Жапония]]га каршы согуштун мезгилинде (1937-45) кино өтө аз чыгарылып, 1945-жылдан кийин көбүнчө Голливуддун (АКШ) фильмдери көрсөтүлгөн. КЭР түзүлгөндөн кийин (1949) жумушчулар жөнүндө туңгуч «Көпүрө» (режиссёр Ван Бинь) фильми тартылган. Кино ишканалары мамлекетке өткөндөн кийин «Кытай кыздары» (режиссёр Линь Цзы-фэн менен Чжай Цян), «Болот солдат» (режиссёр Чень Инь), «Партия кызы» (режиссёр Линь Нун), «Ак чач кыз» (режиссёр Ван Бинь менен Чжан Шуй-хуа) сыяктуу көркөм фильмдер чыгарылган. 1950-жылы Пекинде кинематографисттер институту түзүлгөн. «Маданий революция» учурунда (60-жылдардын 2-жарымы), жалаң даректүү кино коюлуп, 1969-жылдан өкмөт мүдөөсүнө ылайык гана «үлгүлүү» фильмдер тартылган. 1976-жылдан кийин тыюу салынган фильмдер кайрадан коюла баштаган. 1979-жылы «Дяньин ишу» («Кино искусствосу»), «Дачжун дяньин» («Массалык кино») журналдары чыккан. Көркөм фильмдер тартыла баштаган (1981 — 105 фильм, 1984 — 144). Алардын ичинен: «Мээнеткечтин күлкүсү» (1979, режиссёр Янь Яньцзин, Ден Иминь), «Башань тоосундагы түнкү жаан» (1980, режиссёр У. Юнган, У Игун), «Дары» (1981, режиссёр Люй Шаолянь), «Баткан күндүн көчөсү» (1983, режиссёр Ван Хаовэй) ж. б. Тайванда психол. сюжеттердин жактоочусу, режиссёр Хоу Сяосянь — «Уулумдун чоң куурчагы» (1983), «Кайгыдагы шаар» (1989) жана костюм боевигинин жанрында иштеген режиссёр Ли Ань «Аңдыган жолборс, жашырынган ажыдаар» (2000, «Оскар» сыйл.) фильмдерин тартышкан. Чжан Имоунун биринчи фильми «Кызыл гаолян» (1987) — жеке чыглыгы менен белгилүү болгон жаңы муундагы кинематографисттердин эркиндигин ачык көрсөткөн. «Баатыр» (2002), «Учуучу канжарлардын үйү» (2004), «Алтын гүлдүн каргышы» (2006) Чжан Имоунун акыркы иштеринен болгон. Кытай кинематографисттеринин фильмдери дүйнөлүк деңгээлге чыккан: Ван Цюаньандын «Айдын тутулушу» (1999, Экф сыйлыгы, Москва) жана «Туя күйөөгө чыгат» (2007, Берлин, ЭКФтин башкы сыйл.); Цзя Чжанкэнин «Саньсяндан келген боорукер адам» (2006, прокатта «Натюрморт», Венециядагы ЭКФтин башкы сыйлыгы) ж. б. Сянган (1978-жылдан), Шанхай (1993-жылдан), Чанчунь (1995-жылдан) эл аралык кинофестивалдары өткөрүлүп турат.

Гонконг жана Макаонун КЭР менен биригишинен кийин, КЭР, Гонконг жана Тайвандын өкүлдөрү биргелешип тарткан тасмалар пайда боло баштаган.

Акыркы жылдары компьютердик техниканын жана программалык камсыздоонунун өнүгүшүнүн негизинде фантастика, фэнтези жана катастрофа жанрындагы бүткүл дүйнөгө таанымал кинотасмалар жарык көрүп келет.

=== Кытай ашканасы ===
Кытай ашканасы байыркы тарыхка жана бай салтка ээ. Өлкөнүн ар бир районунун өзгөчөлүктөрү бар. Түштүк кантон ашканасы балык жана деңиз азыктары, хуайян ашканасы абдан ачуу жана экзотикалык тамактары менен белгилүү. Бээжин ашканасы бээжин-өрдөктөрү жана жашылчалар менен бышырылган эти менен белгилүү&lt;ref&gt;[https://chinatour.net/beijing/food/ Beijing Food]&lt;/ref&gt;.

Күрүч ар дайым кытайлар үчүн чоң мааниге ээ болгон — негизги тамак-аш катары да, техникалык өсүмдүк катары да. Түштүк Кытайда күрүч өстүрүү салты б.з. ч. 10 миң жыл мурун башталган деп эсептелет, бирок сугат иштерин талап кылган тоо боорлорундагы талааларын иштетүү ыкмасы миңдеген жылдар бою өркүндөтүлгөн жана мыкты деңгээлге жеткен. Бүгүнкү күндө күрүч Кытайда дээрлик бардык аймактарында өстүрүлөт. Кытай күрүчү дүйнөлүк күрүч өндүрүшүнүн 35% түзөт&lt;ref&gt;[http://www.ibiblio.org/chineseculture/contents/food/p-food-c01s01.html The Cultural Heritage of China: Food, Drink]&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;155px&quot; caption=&quot;Тамаш-ашы&quot;&gt;
Файл:點心6.jpg|Димсам
Файл:點心7.jpg|Димсам
Файл:點心14.jpg|Димсам
Файл:Otay Mandarin Chinese - 1.jpg|Ачуу жана кычкыл шорпо
Файл:Chinese-style geng with meat, fish cakes, and squid.jpg|Фуцзянь коюу Генг шорпосу
Файл:Fried Manchurian Balls.JPG|Манжур тоок топчолору
Файл:Bokchoycooked.jpg|Бээжин капустасы
Файл:Čínské kuřecí maso ve sladkokyselé omáčce s rýží 2020.jpg|Күрүч менен тоок эти
&lt;/gallery&gt;

=== Илим жана техника ===

=== Майрамдары ===
Кытай Эл Республикасында салттуу жана башка элдерден алынган көптөгөн майрамдары жана фестивалдары бар. Улуттук расмий деңгээлде сегиз майрам белгиленет&lt;ref&gt;[http://english.www.gov.cn/policies/latestreleases/202011/25/content_WS5fbe5fabc6d0f72576940a94.html China's public holidays]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Датасы
!Атылышы
!Кытайча аталышы
!Кошумча маалымат
|-
|1-январь
|[[Жаңы жыл]]
|元旦
|1 күн белгиленет.
|-
|Ай календары боюнча 1 күнү
|Кытай жаңы жылы
|{{lang|zh|春节}}
|7 күн белгиленет.
|-
|12-март
|Бак-дарак отургузуу күнү
|{{lang|zh|植树节}}
|1 күн белгиленет.
|-
|4 же 5 апрель
|Цинмин
|{{lang|zh|清明节}}
|1 күн белгиленет.
|-
|1-5 май
|Эмгек күнү
|{{lang|zh|劳动节}}
|4 күн белгиленет.
|-
|Ай календары боюнча 5 айдын 5 күнү
|Ажыдаар кайыктары майрамы
|{{lang|zh|端午节}}
|1 күн белгиленет.
|-
|Ай календары боюнча 8 айдын 15 күнү
|Күздүн орто чениндеги майрам
|{{lang|zh|中秋节}}
|1 күн белгиленет.
|-
|1-октябрь
|КЭР түптөлгөн күнү
|{{lang|zh|国庆节}}
|5 күн белгиленет.
|}

==== Калктын айрым топтору үчүн майрамдар ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Датасы
!Атылышы
!Кытайча аталышы
!Кошумча маалымат
|-
|[[8-март]]
|Эл аралык аялдар күнү
|国际妇女节
|Кыскартылган жумуш күнү.
|-
|[[4-май]]
|Жаштар күнү
|青年节
|Кыскартылган жумуш күнү.
|-
|[[1-июнь]]
|Бүткүл дүйнөлүк балдар күнү
|六一儿童节
|1 күн белгиленет.
|-
|[[1-август]]
|КУБА (армиянын) туулган күнү
|建军节
|Аскер кызматкерлери үчүн кыскартылган жумуш күнү.
|}

== Массалык-маалымат каражаттары ==
[[Файл:CCTV-new-building.jpg|thumb|227x227px|CCTV телеканалынын штабы]]
Жаңы стилдеги газета-журналдар XIX кылымдын башында чыгарыла баштаган. Кытайда 2 миңден ашуун аталыштагы мезгилдүү басылмалар 35 млрд нуска менен чыгат (2008). 

Жалпы элдик гезиттер: «Жэнминь жибао», «Гунжэнь жибао», «Цзефанцзюнь бао», «Чжунго циннянь бао», билим берүү, илим маселелерин: «Гуанмин жибао» гезити чагылдырат. Региондук ири гезиттери: «Сицзан жибао», «Синьцзян жибао», «Нанфань жибао», «Гуанси жибао». 

Негизги журналдары: «Цюши», «Женминь хуабао» ж. б. Радиоуктуруу 1927-жылдан иштейт. 1200гө жакын адиостанция бар (2008). 

Кытай эл аралык радиосу (1941) уктурууларды 38 тилде алып барат. 

Телекөрсөтүү 1958-жылдан тартып жүргүзүлөт&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130509050952/http://www.ipk.ru/index.php?id=1675 Сунь Синьшэн. Становление и развитие телевидения Китая]&lt;/ref&gt;. 450дөн ашык телестудия (2008), Синьхуа (1931), Чжунго (1952) маалымат агенттиктери бар. 42 мамлекеттик, 90 менчик телерадио станциялары иштейт.

== Кытайдагы адам укуктары ==
КЭРдеги адам укуктары боюнча кырдаал көптөгөн мамлекеттер жана адам укуктары боюнча уюмдар тарабынан олуттуу коопсузданууну жаратуучу маселе катары бааланат&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180526041432/https://www.un.org/webcast/unhrc/archive.asp?go=090209 Human Rights Council Fourth Universal Periodic Review]&lt;/ref&gt;. 

Бир нече булактар, анын ичинде АКШнын Мамлекеттик департаменти жыл сайын Кытай Эл Республикасындагы адам укуктары боюнча отчетторду жарыялайт&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120120113908/https://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2004/41640.htm Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor. China (includes Tibet, Hong Kong, and Macau)]&lt;/ref&gt;. Amnesty International жана Human Rights Watch сыяктуу башка уюмдардын изилдөөлөрү менен катар, бул баяндамалар КЭРдеги адам укуктары жаатындагы эл аралык таанылган нормаларды бузуулар жөнүндө фактылар менен күбөлөндүрөт&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150215101435/http://www.amnesty.org/en/region/china/report-2011 The state of the world's human rights. China]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120104060016/http://www.freedomhouse.org/template.cfm?page=22&amp;year=2011&amp;country=8016 The numerical ratings and status listed above do not reflect conditions in Hong Kong or Tibet, which are examined in separate reports]&lt;/ref&gt;.

== Социалдык тармагы ==
XXI кылымда, коомдук тармактар заманбап жашоосуна жана мал менен кызматтарын алдыга жылдыруу үчүн жаңы куралы ажырагыс бөлүгү болуп калды. Бизнестин жана өзүнүн кардарларына азайтуу ортосундагы коомдук тармакташуу алыстан жардамы менен - эки партиянын бирине түздөн-түз кайрылууга укуктуу.&lt;ref&gt;[https://as-pacific.com/blog/socialnye-seti-kitaia/ Кытайдын коомдук желе.]&lt;/ref&gt;

=== Билим берүүсү ===
Элдик революция жеңгенге чейин калктын 90%и сабатсыз болгон. 

1949-жылдан баштап билим берүү системасы кайра түзүлгөн. 1956-жылы «маданий революция» учурунда билим берүү кризиске учураган. 1966—68-жылдары бардык окуу жайлары иштебей калган. Окутуу 1968—69-окуу жылында гана кайра башталган. 1970-жылдары билим берүүнүн жаңы системасы түзүлө баштаган. Мектептер ачылып, жогорку окуу жайлары калыбына келтириле баштаган. Мурдагы 12 жылдыктын ордуна, жалпы билим берүүчү 9 жылдык мектеп киргизилген. 7 жашка чейинки балдар мектепке чейинки мекемелерде тарбияланган. Башталгыч мектепке 7 жаштан кабыл алынат. 

Кытайдын жогорку окуу жайлары Пекин, Цинхуа, Фудань, Ухань, Нанкай, Нанкин ж. б. шаарларында жайгашкан. Учурда акысыз милдеттүү билим берүү каралган. Билим берүү боюнча 1986-жылдагы мыйзамы 2006-жылы кайрадан каралып жаңыланган. Жалпы билим берүү системасы мектепке чейинки, базалык, толук эмес жана толук орто билим берүү болуп бөлүнөт. 

Кесиптик билим берүү үч баскычтуу — башталгыч, орто атайын адистик жана жогорку. Жогорку окуу жайларда бакалавриат (4 жыл), аспирантура, магистратура (2—3 жыл), докторантура (3 жыл) ошондой эле адистешкен 2—3 жылдык жогорку окуу жайлары иштейт. КЭРде 2 миңден ашык жогорку окуу жайлар бар. 

Кытайда академиялардын, университеттердин, элдик жана адистешкен китепканалар иштейт. Улуттук китепканалары: (1810, фонду 18 млн нуска, базасында 1999-жылы Улуттук электрондук китепкана түзүлгөн), Нанкиндеги (1907), Шанхайдагы (1952), Пекиндеги КЭР Илимдер академиясынын борбордук китепканасы ж. б. Кытайда 2300дөн ашык музей, анын ичинде Улуттук музейлери: Пекиндеги Гугун ак сарай комплекси (1420, 1914-жылдан музей), Шанхай байыркы искусство, Улуттук музей, Көркөм-сүрөт галереясы, Геология музейи ж. б. иштейт.

== Социалдык көйгөйлөр ==
XX кылымдын башында экономикалык өсүшкө карабастан, Кытай бир катар олуттуу экономикалык, экологиялык жана социалдык көйгөйлөргө туш болду: байлар менен кедейлердин ортосундагы киреше ажырымы көбөйдү, айыл менен шаардын өнүгүшүндө, батыш жана чыгыш (айрыкча жээктеги аймактарда) аймактарында айырмачылыктар көбөйдү, жумушсуздук көбөйдү&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20061011121005/http://expert.ru/politics/2006/01/china/ Нереволюционная ситуация]&lt;/ref&gt;.

Социалдык сурамжылоого ылайык, Кытай коомчулугунун дээрлик төрттөн үч бөлүгү байлар менен кедейлердин ортосундагы ажырым жакынкы он жылдыкта дагы күчөйт деп ойлошкон жана сурамжылоого катышкандардын ар бир онунчусу гана жашоо жакшырат жана толук кандуу орто класс түзүлөт деп санашкан&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Экономисты: В ближайшие 10 лет наибольшие дивиденды принесут реформы |url=http://russian.people.com.cn/95181/8458258.html |accessdate=2024-07-23 |archivedate=2013-12-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131203013323/http://russian.people.com.cn/95181/8458258.html }}&lt;/ref&gt;.

Байлар менен кедейлердин ортосундагы социалдык ажырым маселеси азыркы учурда Кытайдын калкын эң толкунданткан маселе болуп калды&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Исследование: «Разделение между богатыми и бедными» стало самым волнующим население социальным вопросом |url=http://russian.people.com.cn/31516/8497694.html |accessdate=2024-07-23 |archivedate=2013-12-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131229023038/http://russian.people.com.cn/31516/8497694.html }}&lt;/ref&gt;. «Forbes» журналынын рейтингинде Кытайдагы доллар миллиардерлеринин саны 213 адам жана миллиардерлердин саны боюнча Кытай дүйнөдө АКШдан кийинки экинчи орунда турат&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190304152923/https://www.forbes.com/billionaires/list/#version:static_country:China Forbes. The World's Billionaires]&lt;/ref&gt;.

=== Жумушсуздук ===
2019-2022-жылдары Кытайдын шаар калкынын арасында катталган жумушсуздуктун деңгээли эмгекке жарамдуу калктын 4,7-6,2% тегерегинде болгон&lt;ref&gt;[https://ru.investing.com/economic-calendar/chinese-unemployment-rate-1793 Уровень безработицы в Китае]&lt;/ref&gt;. Жумушсуздардын санын аныктоодо расмий статистика каттоодо турган жана жумушсуздук боюнча жөлөкпул алган шаардыктарды гана эсепке алат&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;[https://www.routledge.com/Unemployment-in-China-Economy-Human-Resources-and-Labour-Markets-1st/Lee-Warner/p/book/9780415511599 Unemployment in China Economy, Human Resources and Labour Markets]&lt;/ref&gt;. КЭРде жумушсуз айыл тургундары (өлкөнүн калкынын жарымына жакыны), сянган (жумушсуздук боюнча жөлөк пул алган мамлекеттик ишканалардын кыскартылган кызматкерлери), 50 жаштан ашкан эркектер жана 45 жаштан ашкан аялдар жумушсуздар катары каралбайт&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;.

=== Терроризм ===
Терроризм Кытайдын маанилүү маселелердин бири болуп саналат. Кытайда терроризмдин себептери ар башка, ошого жараша теракттардын максаты дагы ар башка, мурда бул саясий максаттар, бийлик үчүн күрөш, башка учурларда улуттар аралык жана диндер аралык чыр-чатактар, аймактардын улуттук азчылыктар менен борбордун саясатына макул эместиги болуп келген.

Азыркы Кытайдагы терроризм коркунучу узак убакытка созулган жана Кытай бийлигине баш ийбеген Тибет автономиялуу аймагы болгон. бул аймакта буддисттердин коммунисттик партия менен тирешүүсү тарыхта узак убакытка созулган. Тибеттин сүргүндөгү Өкмөтү узак убакыт бою ар кандай ыкмалар менен Тибеттин көз карандысыздыгы үчүн ийгиликсиз күрөшүп келген. Тибет козголоңу жана буддисттердин, Далай-лама XIV тарапкерлери тарабынан кытай мигранттарына карата зордук-зомбулук аракеттери, аягында Далай-лама XIV өлкөдөн Индияга качып кетишине алып келген. Тынчсыз аймактан чыккан терроризмдик коркунуч 2011-жылы Тибет автономиялык аймагынын ККП партком башчысы болуп улуту кытай Чэнь Цюаньго жетекчилигине келгенден кийин биротоло чечилген. Борбордук бийликтин катаал чаралары жергиликтүү калктын аймактын кытайлашуусуна туруштук берүү мүмкүнчүлүгүн кыйла кыскарткан. Коммунистик партиянын саясатына каршы болгон жарандарды атайын лагерлерге камашып, күч колдонуу менен саясий жана диний көз караштарынан баш тартууну талап кылышкан. Макул болбогон жарандарга кытай тилин окууту, кытай ырларын жаттатуу жана коммунизм менен байланышкан текстерди окууту сыяктуу психологиялык кысымдарды корсоткон. Мындай саясий иш-чаралардын артында башка улуттагы КЭР жарандарын кытайлаштыруу кыйла күчөгөн.

Тибетте жаңы саясат ийгиликтүү болгондон кийин, бийликтин динди чектөө жана улуттардын маданиятын кытайлаштыруу боюнча саясаты бүткүл өлкө боюнча колдонула баштаган.

Өлкөдөгү жаңы саясатка өзгөчө нааразычылыктар Кытайдын эң чоң жана батышкы провинциясы болгон [[Синьцзян-Уйгур автономиялуу району|Синьцзян-Уйгур автономиялуу районунда]] пайда болгон&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/8135203.stm Scores killed in China protests]&lt;/ref&gt;, анда улуттар жана диндер аралык чыр-чатактар көбөйүп, ички чыр-чатактар кээде ири массалык митиндерге чейин күчөп, борбордук бийликтин митингдерди күч менен басышы - бул аймакты Кытайдагы терроризмдин жаңы борборуна айланткан&lt;ref&gt;[https://www.forbes.com/2009/07/05/china-riots-xinjiang-opinions-beijing-dispatch.html Uighur Unrest]&lt;/ref&gt;.

2016-жылы Чэнь Цюаньго Тибеттен Синьцзян-Уйгур автономиялуу районунун ККП парткомунун башчылыгына которулган. Чэнь Цюаньгонун Синьцзяндагы мусулмандарга карата чаралары дүйнө жүзү боюнча чоң толкундоолорду жаратып, КЭРдин бир катар чет элдик мусулман өлкөлөрү менен мамлекеттер аралык мамилелеринин курчушуна алып келген.

=== Экология ===
[[Файл:&quot;When_the_smoke_came&quot;,_air_pollution_in_Shanghai.jpg|thumb|220x220px|Шанхайды каптап турган кара түтүн. 2013-жыл]]
XX кылымда кытай бир катар олуттуу экологиялык көйгөйлөргө дуушар болгон: кээ бир аймактарда топурак жана суулар ууланган. Мындан тышкары, абанын ашыкча булганышы шаарларды дайыма каптап турган түтүндү пайда кылган. 

Дарыя жана океан жээктериндеги аймактардагы жана Янцзы, Хуанхэ жана Чжуцзян сыяктуу ири дарыялардын жайылмаларындагы аймактарындагы узак жана интенсивдүү айыл чарба иштетүү жана өнөр жайлык булгануудан улам оор экологиялык абал орногон.

Көптөгөн курмандыктар менен коштолгон мезгил-мезгили менен ири техногендик авариялар (шахталарда, пиротехникалык жана химиялык ишканаларда жарылуу ж.б.) болуп турат&lt;ref&gt;[https://www.upi.com/Top_News/World-News/2019/03/26/Death-toll-rises-to-78-in-Chinese-chemical-plant-explosion/1601553571988/ Death toll rises to 78 in Chinese chemical plant explosion]&lt;/ref&gt;.

2015-жылы Кытайда абанын булганышы 1,6 миллион адамдын өлүмүнө себеп болгон&lt;ref&gt;[https://lenta.ru/news/2019/03/20/china_bus/ Китай поставил под угрозу спрос на нефть]&lt;/ref&gt;. Кытай менен Индия бир нече жылдан бери абанын булганышынан улам эң көп өлүмгө дуушар болгон мамлекеттердин рейтингинде биринчи орунду бөлүшүп келишет. Эки өлкөдө тең абанын булганышынан улам келип чыккан оорулардан 1,2 миллиондон ашык адам каза болгон&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190424024638/http://www.stateofglobalair.org/health What is the impact on your health?]&lt;/ref&gt;.

Маселени ыкчам чечүү үчүн кытай бийлиги өлкөнүн энергетикасын көмүрдөн газга багыттоодо жана кайра жаралуучу энергия булактарына басым жасоодо. Ошондой эле, өлкө электр транспорт тармагында рекорддук дүр өсүштү башынан өткөрүп жатат: КЭР дүйнөдө сатылган электр унаалардын жалпы санынын 60% түзөт&lt;ref&gt;[https://lenta.ru/articles/2019/05/03/cars_china/ Выпустили пар Китайцы умирают от смога и газов. Эти автомобили стали их надеждой на спасение]&lt;/ref&gt;.

=== Саламаттык сактоо ===
Расмий маалыматтар боюнча&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/world-asia-china-45692551 HIV/Aids: China reports 14% surge in new cases]&lt;/ref&gt;, 2017-2018-жылдар аралыгында ВИЧ чалдыккан кытай жарандарынын саны 14% га өскөн. Өлкөдө жалпысынан 820, 000 ВИЧ инфекциясы бар бейтаптар жашайт. 2018-жылдын акыркы кварталында эле 40 миң жаңы оору жуктургандар аныкталган&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Количество новых случаев ВИЧ в Китае выросло на 14% |url=https://remedium.ru/news/kolichestvo-novykh-sluchaev-vich-v-kitae-vyroslo-n/ |accessdate=2024-07-23 |archivedate=2023-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231205061519/https://remedium.ru/news/kolichestvo-novykh-sluchaev-vich-v-kitae-vyroslo-n/ }}&lt;/ref&gt;.

=== Шаар менен айылдын ортосундагы теңсиздик ===
КЭР үчүн шаардыктардын жана айылдыктардын кирешелериндеги айырма акырындык менен өсүп жаткандыгы мүнөздүү: шаар калкынын кирешеси айылдыктардыкына караганда 1990-жылы — 2,2 эсе, 1995-жылы — 2,5 эсе, 2003-жылы — 3,2 эсе, ал эми 2008-жылы — 3,3 эсе өскөн&lt;ref&gt;[https://rep.vsu.by/bitstream/123456789/39178/1/%D0%92%D0%B0%D0%BD%20%D0%AF%D0%BE%D1%82%D1%8F%D0%BD%D1%8C.pdf?ysclid=lyyj4zeh7p401479378 Innovative development of agriculture of China]&lt;/ref&gt;.

=== Аймактар аралык айырмачылыктар ===
Социалдык-экономикалык өнүгүүнүн деңгээли аймактар ортосунда кескин айырмаланат, бул калктын өлкөнүн түндүк-батышынан камсыз болгон түштүк-чыгыш шаарларына жана провинцияларына массалык миграциясынын себептеринин бири. Аймактар аралык айырмачылыктарды жумшартуу жана артта калган аймактарды өнүктүрүү максатында КЭР бийлиги Борбордук бюджеттерден жергиликтүү бюджеттерге каржы трансферттерди активдүү берип турат&lt;ref&gt;[https://te.sfedu.ru/arkhiv-nomerov/2018/152-nomer-3/2516-byudzhetnaya-sistema-kitaya-na-sovremennom-etape-klyuchevye-vyzovy-i-napravleniya-razvitiya.html Бюджетная система Китая на современном этапе: ключевые вызовы и направления развития]&lt;/ref&gt;.

== Булактар ==
* [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9
{{Булактар|2}}{{Азия өлкөлөрү}}
{{БУУ Коопсуздук Кеңеши}}
[[Категория:Кытай| ‎]]</text>
      <sha1>ghym7qpdi60o3w5rpadku0ocq2htl22</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Беларусь</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3000</id>
    <revision>
      <id>650133</id>
      <parentid>553501</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T15:35:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Coat_of_arms_of_Belarus_(1995-2021).svg with [[File:Coat_of_arms_of_Belarus_(2012–2021).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · required text reas</comment>
      <origin>650133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37981" sha1="jkns7otjq76yj1qhv9lq1mf982occuc" xml:space="preserve">{{Мамлекет
|Негизделген= [[Файл:Flag of Belarus (1918, 1991–1995).svg | 24px|border]] [[Беларусь эл республикасы]] (1918)
 |Макамы = 
 |Кыргызча аталышы= Беларусь Республикасы
 |Расмий аталышы = {{lang-be|Рэспубліка Беларусь}}
 |Мамлекеттик дини = [[Динден тышкары мамлекет|Динден тышкары]]
 |Герб= Coat of arms of Belarus (2012–2021).svg
 |Желек= Flag of Belarus.svg
 |Гимн аталышы= {{lang|be|Мы, беларусы»}} —&lt;br&gt;&lt;small&gt;«Биз белорустарбыз&lt;/small&gt;
 |Аудио= My Belarusy vocal.ogg
 |Урааны=
 |Башкаруу формасы = Президенттик республика
 |Картада=Europe-Belarus (orthographic projection).svg
| lat_dir = N
| lat_deg = 53
| lat_min = 31
| lat_sec = 0
| lon_dir = E
| lon_deg = 28
| lon_min = 46
| lon_sec = 0
| region = BY
| CoordScale = 
| sovereignty_type
|Тили= [[Беларус тили|беларусча]], [[Орус тили|орусча]]
 |Эгемендүүлүк күнү= [[25-август]] [[1991-жыл]]
 |Эгемендүүлүгүн алды= [[СССР|СССРден]]&lt;ref&gt;[http://pravo.levonevsky.org/bazaby/zakon/zakb1454.htm Закон Республики Беларусь от 25 августа 1991 г. № 1017-XII «О придании статуса конституционного закона Декларации Верховного Совета Республики Беларусь о государственном суверенитете Республики Беларусь»]&lt;/ref&gt;
 |Борбор шаары= [[Минск]] 
 |Ири шаарлар = [[Минск]], [[Гомель]], [[Могилёв]], [[Витебск]], [[Гродно]], [[Брест]]
 |Башчыларынын милдеттери= [[Беларусиянын Президенти|Президент]]&lt;br /&gt;[[Беларусиянын Премьер-министрлери|Премьер-министр]]
 |Башчылары= [[Александр Лукашенко]]&lt;br /&gt;[[Роман Головченко]]
 |Аянты боюнча орду= 84 чү
 |Аянты= 207 600
 |Суу пайызы = 2,23 %
 |Калкы боюнча орду = 93
 |Калкы= {{азайуу}}  9 475 174&lt;ref&gt;[http://www.belstat.gov.by/upload/iblock/5e8/5e847c9ec699ed5ae7a852198e283b58.pdf Численность населения на 1 января 2019 г. и среднегодовая численность населения за 2018 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170730234018/http://www.belstat.gov.by/upload/iblock/5e8/5e847c9ec699ed5ae7a852198e283b58.pdf |date=2017-07-30 }}. ''Национальный статистический комитет Республики Беларусь (Белстат)''&lt;/ref&gt;
 |Калкты каттоо жылы = 2019
 |Калктын жыштыгы= 47,89
 |ИДП (САМ)={{көбөйүү}} 201 млрд
 |ИДП (САМ) эсептөө жылы= 2019
 |ИДП (САМ) боюнча орду= 69
 |ИДП (САМ) ар бир жанга = {{көбөйүү}} 21 348
 |ИДП (номинал)=  {{көбөйүү}} 60 млрд&lt;ref name=&quot;imf2&quot;&gt;{{cite web | title = Belarus | date= 2018 | publisher =Международный валютный фонд | url = https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=69&amp;pr.y=7&amp;sy=2019&amp;ey=2019&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=913&amp;s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&amp;grp=0&amp;a= | accessdate = 2017-10-26 }}&lt;/ref&gt;
 |ИДП (номинал) эсептөө жылы = 2019
 |ИДП (номинал) боюнча орду    = 77
 |ИДП (номинал) ар бир жанга =6372
 |Акча бирдиги= [[Белоруссиялык рубль]] ([[ISO 4217|BYR, код 974]])
 |АДӨИ= {{өсүү}} 0,817&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2019.pdf |lang=en |title=Human Development Indices and Indicators 2019 |publisher=Программа развития ООН |description=Доклад о человеческом развитии на сайте Программы развития ООН}}&lt;/ref&gt;
 |АДӨИ эсептөө жылы = 2019
 |АДӨИ боюнча орду = 50
 |АДӨИ деңгээли  = &lt;span style=&quot;color:#090;&quot;&gt;жогорку&lt;/span&gt;
 |ЭОК = BLR
 |Этнохороним = белорус, [[Беларустар|белорустар]]
 |Домени = [[.by]] жана .бел
 |Телефон коду = 375
 |Убакыт аралыгы = +3&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://naviny.by/rubrics/society/2011/09/16/ic_articles_116_175144 |title=Белорусы больше не будут переводить стрелки |accessdate=2011-09-16 |publisher=Naviny.by |archive-date=2011-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111117194856/http://naviny.by/rubrics/society/2011/09/16/ic_articles_116_175144/ |dead-url=yes |archivedate=2011-11-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111117194856/http://naviny.by/rubrics/society/2011/09/16/ic_articles_116_175144/ }}&lt;/ref&gt;
 |Штрих коду =
}}

'''Беларусь''' ({{lang-be|Беларусь}}, {{audio-IPA|Be-Belarus.oga|[bʲɛlaˈrusʲ]}}), расмий аталышы — '''Беларусь Республикасы'''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Конституция Республики Беларусь |url=http://www.pravo.by/pravovaya-informatsiya/normativnye-dokumenty/konstitutsiya-respubliki-belarus/ |accessdate=2020-08-16 |archivedate=2020-12-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201204161510/https://pravo.by/pravovaya-informatsiya/normativnye-dokumenty/konstitutsiya-respubliki-belarus/ }}&lt;/ref&gt; ({{lang-be|Рэспубліка Беларусь}}, {{audio-IPA|Be-Republic of Belarus.oga|[rɛspublʲika bʲɛlaˈrusʲ]}}, аббревиатурасв — '''БР''') — Чыгыш Европадагы мамлекет. Түндүк-батышынан [[Литва]] жана [[Латвия]], чыгышынан [[Орусия]], түштүгүнөн [[Украина]], батышынан [[Польша]] менен чектешет.

Аянты 207,6 миң км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

Калкы 9,2 млн .

Мамлекеттик тили беларусь жана орус тилдери.

Борбору ― [[Минск|Минск шаары]]. Админстративдик жактан 6 облуска бөлүнөт.

Акча бирдиги беларусь рубли.

Беларусь БУУнун, ЮНЕСКО-нун, Европа Кеңешинин, КМШнын, ЕККУнун, Эл аралык эмгекти бөлүшгүрүү, Бүткүл дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмдарынын, Эларалык валюта фондунун мүчөсү.

== Мамлекеттик түзүлүшү ==
Беларусь унитардык мамлекет. Конституциясы 15.3.1994-ж. кабыл алынган.
Администрациялык-аймактык бөлүнүшү (2004):
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Облустары !! Аянты миң км2 !! Калкы, млн !! Адм. борбору
|-
| Брест || 32,3 || 1,5 || Брест
|-
| Витебск || 40,1 || 1,3 || Витебск
|-
| Гомель || 40,4 || 1,5 || Гомель
|-
| Гродно || 25,0 || 1,1 || Гродно
|-
| Минск || 38,3 || 1,5 || [[Минск]]
|-
| Могилёв || 29,0 || 1,2 || Могилёв
|-
| Минск || 2,5 || 1,7 || Минск
|}
Башкаруу формасы президенттик республика. Мамлекет башчысы президент (5 жылга шайланат). Аткаруу бийлигин премьер-министр жетектеген өкмөт ишке ашырат. Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы эки палаталуу Улуттук Жыйналыш (Республика Совети жана Өкүлдөр палатасы). Саясий партиялары: Агрардык партия, либералдык-демократиялык партиясы, Беларусь элдик фронт партиясы, Беларусь коммунистер партиясы ж. б.

== Табияты ==
[[Файл:Europe-Belarus.svg|thumb|left|Беларусь.]]
Жеринин бетин орто бийиктиктеги (150-200 м) жана ойдуңдуу (100-150 м) түздүктөр ээлейт. Байыркы муз каптоо доорунун издери байкалат. Түндүк-батышын Балтика жалчасынын бир бөлүгү болгон морена жалчаларынын системасы (Свенцян, Браслав жана Освей) ээлейт.

Ортоңку бөлүгүндө батыштан чыгышка Беларусь жалчасы (Беларуссиянын эң бийик жери, 345 м Дзержинский тоосу) созулуп жатат. Жалчадан түштүк-чыгышка карай мөңгүнүн таасиринен пайда болгон түздүктөр тилкеси (Борб. Березина ж. б.), түштүгүндө Беларусь Полесъеси жайгашкан. Беларусь аймагы байыркы Чыгыш-Европа платформасынын батыш бөлүгүндө жатат. Негизги кенбайлыктары калий жана таш тузу (Старобинск, Петриковск ж. б.), нефть (Речицкое, Вишанское, Осташковское ж. б.), чымкөң табигый курулуш материалдары (мергель, бор, айнек куму, шагыл ж. б.) казылып алынат. Темир, фосфорит, күрөңкөмүр, сапропел жана минералдык суулар да бар. Климаты мелүүн континенттик. Январдын орточо температурасы түштүк-батышында -4,5°Сден, түндүк-чыгышында -8, 4°Сге чейин, июлдуку түндүгүндө 17,2°Сден, түштүгүндө 19,2°Сге чейин. Жылдык жаан-чачыны 650 ммден (түн-чыгышында) 750 ммге чейин (борб. бөлүгүндө). Башкы дарыялары: Днепр (куймалары Березина, Припять, Сож менен), Батыш Двина, Неман (куймасы Вилия м-н), Буг; көлдөрү (Нарочь, Освей, Лукомль, Дривяты ж. б.) көп. Беларусияда 150дөн ашык суусактагычтары бар. Ирилери: Вилия, Заславск ж. б. Чымдак-күл топурак басымдуу. Табигый ландшафтынын У2 бөлүгү а. ч. жерлери ээлейт. Жеринин 35% токой. Беларусия токоюнда сейрек кездешүүчү агыш көк карагай, сары рододендрон, көлмө жээктеринде суу жаңгагы өсөт. Беларусия аймагында жалпы аянты 864,2 миң га болгон 57 кайтарылуучу жаратылыш аймагы, анын ичинен Березина биосфералык корук, Полесия радиационно-экологиялык корук, Браславия көлү жана Беловежа чер токоюнун (Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине киргизилген) бир бөлүгү бар. Беларусиянын аймагынын У4 бөлүгү 1986-жылкы Чернобыль авариясынан кийинки радиоактивдүү зонада жатат.

== Калкы ==
Калкынын 81,2% беларустар, 11,4% орустар, ошондой эле поляк, украин, еврейлер ж. б. улут өкүлдөрү да жашайт. Орточо жыштыгы 1 км2 жерге 47 киши. Христиан динин (80% православиелер, 15% католиктер) тутат. Калкынын жашынын орточо узактыгы эркектериники 62,7; аялдарыныкы 74,7 жаш. Шаар калкы 71,5%. Ири шаарлары: Гомель, Витебск, Могилёв, Гродно, Брест, Бобруйск, Борисов.

== Тарыхы ==
Беларусиянын аймагында алгачкы адамдар жогорку палеолитте жашаган. Неолит доорунда адамдар эгин айдап, мал багууну үйрөнгөн. Б. з. ч. 7-к-да Беларусиянын аймагында жашаган уруулар темирден курал жасай башташкан. Б. з. 2-5-кылымда бул жерге Днепр боюнан славян уруулары келе баштап, Беларус аймагын мекендеп калышкан. Днепр менен Двина дарыясынын баш жагында кривич, Полесье менен Ортоңку Беларусиянын бир бөлүгүндө дрегович, Сож алабында радимич уруулары турган. Бул уруулар б. з. 5-к-нан тартып жер айдап, дыйканчылык кылган, мал асыраган, балык, аң уулаган. Алар 9-к-га чейин түндүк-батышта жашаган балтикалык урууларды ассимиляциялап алышат. 6-8-к. Беларусияны мекендеген чыгыш славяндарда уруу союздарынын ордуна княздыктар түзүлүп, кол өнөрчүлүк өнүгөт, соода-сатык кеңейип, шаарлар пайда болот. 9-11-к-да. Беларус жери Киев Русунун курамына кирет. Бул мезгилде Полоцк, Витебск, Минск сыяктуу ири шаарлар пайда болот. Польша, Швеция ж. б. чет жерлер менен да соода жүргүзүлөт. Байыркы орус мамлекетинин феод. бытыроо процессинде (11-12-к.) Полоцк, Туров, Смоленск княздыктары бөлүнүп чыгат, кийин алар да өзара майда княздыктарга ажырап кетет. 13-14-к. Б. жери Литва улуу княздыгынын курамына кирип калат. Бытырандылыктан жана Байыркы орус мамлекетинен оолактап калгандыктан Рустун батыш бөлүгүндөгү калкта өзүнчө тил, маданият, үрп-адат пайда болот. Беларус эли калыптана баштайт. Кийинчерээк Байыркы орус мамлекетинин батыш тарабындагы жерлер «Белая Русь» деп аталып калат. 13-15-к. Беларус эли, Литва, Поляк, орус элдери менен бирге немис рыцарларына каршы күрөшкөн. Немис рыцарларынын Тевтон орденин талкалоодо Грюнвальд салгылашуусу (1410) чечүүчү мааниге ээ болгон. Немис ордендеринин бийлигинин бошоңдошу Белрусияга Батыш Европа менен соода кылууга мүмкүнчүлүк берген. Беларус шаарларынын экономика маанисинин өсүшү жана шаардыктардын өз укуктары үчүн дайыма жүргүзгөн күрөшүнөн улам 14-кылымдын аягында Улуу князь 40тан ашык шаарга «магдебург укугу» деп аталган өзүн өзү башкаруу укугун берүүгө мажбур болот. 15-16-к. шаарларда кол-өнөрчүлүк уюмдары түзүлөт. 16-кылымда беларустардын эл болуп калыптануусу аяктайт. 1569-ж. Люблин униясынын шарты боюнча Литва улуу княздыгы менен Польша биригип, Речь Посполита мамлекети түзүлүп, Беларусия анын курамына кирген. 1590-1663-ж. аралыгында беларустар поляктарга каршы күрөшө баштаган. Алар 1648-ж. Беларусия Хмельницкий жетекчилик кылган украиндердин боштондук согушун активдүү колдойт. Россия-Польша согушунда (1654-67) беларус эли орус аскерлерине жардам көрсөтөт. Согуш, ачарчылык жана эпидемия Беларусиянын экономикасын абдан бүлүнтөт, калкынын тең жарымы дээрлик азаят. Түндүк согушу (1700-21) өлкөнүн экономикасын ого бетер жакырлантат. Речь Посполитаны 1772-, 1773-, 1795-ж-дагы бөлүштүрүүлөрдө Беларус Россия империясынын курамына кирет. 19-к-дын 2-жарымында беларус эли улут болуп түзүлгөн. Биринчи дүйнөлүк согуш мезгилинде Беларусия аймагы бүлгүнгө учураган. 1917-ж. январдагы төңкөрүштөн соң, уюшулган Беларус радасы өзалдынча мамлекет түзүү үчүн күрөш жүргүзгөн. Алар 1918-ж. 19-20-январда поляк региондорунун корпусу менен биригип, Минск шаарын басып алып, Беларус Эл Респ. түзүлгөн. 1919-ж. бул өкмөт кызыл аскерлер тарабынан талкаланган ж-а 1919-ж. Беларус Сов. Соц. Респ. (БССР) түзүлгөндүгү жарыяланган. 1921-ж. Сов. Россия м-н Польшанын ортосунда түзүлгөн Рига тынчтык келишиминин шарты боюнча Батыш Беларуссия Польшанын карамагында калган. 1922-ж. 30-декабрда БССР СССРдин курамына кирген. 1939-ж. БССР Батыш Беларусия менен кошулуп, аймагы кеңейген. Батыш Беларусиядагы поляктар Польшага көчүрүлгөн. Беларус эли Улуу Ата Мекендик согуштун (194145) мезгилинде эң оор сыноону башынан өткөрдү. Согуштун алгачкы күндөрүнөн тартып Беларусия салгылашуунун зор майданына айланды. 1944-ж. 24-июнда Лабейка кыштагын бошотууда кыргыз жоокери Ж. Асаналиев баатырларча курман болгон. Аймак баскынчылардан 1944-ж. июлда толук бошотулган. Бул согушта беларус эли 2 225 миң кишисинен ажыраган, 300 миңге жакын кишиси Германияга айдалган, 692 кыштак эли менен жок кылынган, 209 шаар жана райондук борбор, 9200 кыштак, 1,5 млн имарат талкаланган. 1945-жылдан БУУнун Башкы Ассамблеясына мүчө. 1950-жылга чейин бардык республикалардын жардамы аркасында толук калыбына келтирилген. 1986-ж. Чернобыль АЭСиндеги болгон авария Беларусиянын бай түштүк райондоруна чоң зыян келтирген. 1990-ж. июлда республиканын Жогорку Совети БССРдин Суверендүүлүгү жөнүндө декларация, 1991-ж. 8-декабрда Беловежа макулдашуусунун чечимине ылайык, СССР таркатылган соң июлда Көзкарандыэместик жөнүндө декларация кабыл алган. 1994-ж. суверендүү өлкөнүн алгачкы президенти болуп А. Г. Лукашенко шайланган. 2006-жылкы шайлоодо ал дагы бир ирет жеңишке жетишти. 2020-жылы 9 августа болгон шайлоодо [[Светлана Тихановская]] 80% менен женип алган.

== Экономикасы ==
Ички дүң продукциясынын көлөмү 70,5 млрд доллар, аны киши башына бөлүштүргөндө 6800 доллардан (АКШ) туура келет. Ички дүң продукциясындагы өнөржайдын үлүшү 26,8%, а. ч-ныкы 8,9% . 2004-ж. 31,2 млрд кВт Q электр энергиясы өндүрүлгөн. Негизги өнөржай тармактары: трактор кураштыруу, автомобиль, станок, а. ч. машиналарын, прибор куруу, радиоэлектроника, жеңил, электр-тех., хим., нефть-хим. (калий, фосфор, азот жерсемирткичтери, синтетикалык ж-а жасалма була), нефть ажыратуу. Отун-энергетикалык запасы ченелүү. 2003-ж. 1,8 млн о нефть казып алынган. Машина куруу комплекси чоң жүк ташуучу автомобилдерди, трактор жана а. ч. машиналарын курууга адистешкен. Токой, жыгаччылык жана целлюлоза-кагаз өнөржайы жергиликтүү ресурсу менен иштейт. Жыгач иштетүү, фанера, ширеңке, картон, эмерек, целлюлоза-кагаз өнөржайлары жакшы өнүккөн. Жеңил өнөржайы торкийим тигүү, бут кийим, тери жана булгаары; тамак-аш өнөржайы эт, сүт, май, макарон, нан, кондитер ж. б. продукцияларды чыгарат. Эт жана сүт багытындагы мал чарбачылыгы бар. Чочко асыралып, үй кушу багылат. Айыл чарбасына жарактуу жер 9,11 млн га, айдоо аянты 6,1 млн га, анын ичинен 43% дан эгиндери (сулу, буудай, арпа, карабуудай, каракүрүч), канткызылча, кендир, жашылча-жемиш айдалат. Темиржолунун уз. 5,5 миң к*, автомобиль жолунуку 81,2 миң км (а. и. 70,2 миң кжп асфальтталган). Беларусиянын аймагы аркылуу мамлекет аралык мааниге ээ Париж Брюссель Минск Москва; Санкт-Петербург Витебск Гомель Киев Одесса; Таллин Рига Вильнюс Минск Гомель Киев магистралдары өтөт. Куур транспорту да өнүккөн. Днепр-Буг каналында, Припять, Днепр, Сож, Березина дарыясында кеме жүрөт. Сыртка трактор, автомобиль, химиялык продукцияларын жана азык-түлүк чыгарат. Сырттан өнөржай жана азык-түлүк сырьёлорун алат. Негизги соода шериктештери: Россия, Украина, Германия, Литва, КМШ өлкөлөрү. Маданияты. Беларусияда 11-12-к-да билим берүүнү чиркөө мектептери жүргүзгөн. 12-к-да Евфросиния Полоцкая өз монастырында окутуп, окуучуларга китеп көчүртүү менен алектенген. 0шондой эле Беларусиянын аймагында көптөгөн протестант мектептери, басмаканалар ачылып, беларус тилинде алгачкы окуу китептер пайда болгон. 16-17-кда ариан мектептери түзүлүп, анда католик динине каршы күрөш жүргүзүшкөн. 18-к-дын аягында Б. Россияга кошулуп, орус эли м-н беларустардын карым-катнашы күчөп, 20дан ашык орус мектептери (анын ичинде 2 негизги, 6 элдик кичи орто окуу жайлары) шаардыктар үчүн ачылган. Бирок, билим берүү өтө төмөнкү деңгээлде жүргүзүлгөн. Беларустар өз эне тилинде билим ала алышкан эмес. Көптөгөн мектептерде окуу поляк тилинде жүргүзүлүп, карапайым калктын балдары үчүн эшик жабык болгон. 19-к-дын 2-жарымында гана монастырлардагы диний мектептер жабыла башгаган. 1840-ж. а. ч. окуу жайы уюшулуп, кийинчерээк академия болгон. 1919-ж. кечки мектептер ачылып, сабатсыздыкты жоюу жалпы жүргүзүлгөн. 1921-ж. ун-т (Минск), маданият институту (1922), ИА (1929), саз ил.-из. ин-ту, о. эле тажрыйба станциялары уюшулган. 16-к-да китеп басып чыгарууну Скорина негиздеген. Ал Библия, Псалтырь ж. б. китептерди беларус тилине которуп, Прагадан чыгарган (1517-20). 1932-жылдан 7 жылдык Минскидеги Архитектура-курулуш институтунун имараты.билим алуу (батыш облустарында 1940-жылдан) киргизилген. Беларусиянын билим берүү системасы мектепке чейинки мекемелер (балабакча ж. б.), башталгыч жана жалпы билим берүү, орто жана ЖОЖдон турат. Беларусияда радио уктуруу 1925-жылдан уктурулса, телекөрсөтүү 1956-жылдан көрсөтүлөт. Гомелде, Брест, Витебск, Гродно шаарында телестудиялар иштейт. Беларус адабияты элдин бай оозеки чыгармаларынан, ал орус, украин, беларустарга жалпы мурас болуп саналган Киев Русу доорунун адабиятынан башталат. Беларусиянын белгилүү жазуучулары: М. Танк, Ф. Пестрак, В. Тавлай, М. Машара, Я. Купала, Я. Колас, К. Чорный, М. Чарот, П. Панченко, А. Кулешов, П. Глебко, К. Киркенко ж. б. Беларусияда азыркыга чейин София собору (1044-66, Полоцк), Спас-Ефросиния (Полоцк) чиркөөсү, Киев Русу мезгилиндеги архитектура эстеликтери сакталган. Феодализм доорунда крепостной жана дворецтик-замоктук архитектура өнүккөн. Каменец мунарасы (Белая Вежа, 1276) ж-а Новогрудок, Лидадагы чептер, замоктор ж. б. 19-к-дын 1-жарымында Беларусиянын архитектурасы орус классицизминин таасиринде өнүккөн. 1934-ж. Архитекторлор союзу түзүлгөн. Беларусиянын музыка фольклорунда обондуу лирикалык ырлар басымдуу. Беларусиянын бийлери, күүлөрүнүн мүнөздүү өзгөчөлүгү шайырлыгы, темпинин тездиги менен айырмаланат. Белгилүү бийлери: «Лявониха», «Бульба», «Янка», «Метелица». Салттуу муз. аспаптары: цимбал, алгачкы скрипка, жалейка, сурнай ж. б. «Селолук идиллия» деген операсы Минскиде 1852-ж. коюлган (музыкасы С. Монюшко, текстин В. Дунин-Марцинкевич жазган). Консерватория, опера жана балет театры, филармония (симф. оркестри менен) уюшулган. Беларусиянын академия хор капелласы, мамлекеттик эл хору, мамлекеттик бий ансамбли түзүлгөн. Беларусиянын атактуу композиторлору: Н. Чуркин, Н. Соколовский, В. Оловников, Д. Каменский, П. Подковыров, Д. Абелсович, И. Лученок. Вокал өнөр чеберлери: Л. Александровская, И. Болотин, М. Денисов, Р. Млодек, Т. Нижникова, Н. Ворвулев, 3. Бабий ж. б. Театр өнөрү негизинен байыркы каада-салттан жана элдик оюндардан башталат. 16-к-дан элдик театрдын кеңири таралган түрү «батлейка» (куурчак театры) болгон. 19-к-дын орто ченинде драматург В. И. ДунинМарцинкович 1-театрын түзгөн. Беларусиянын улуттук театрын түзүүдө Я. Купала менен Я. Коластын драматургиясы зор роль ойногон. 2-драма театры 1926-ж. Витебскиде ачылган. 1946-жылдан «Беларусьфильм» киностудиясы иштейт. 1926-ж. «Токой окуясы» (реж. Ю. Тарич) деген 1-көркөм фильм тартылган. Сүрөт музейи XVIII-XX к-дагы (орус сүрөтчүлөрүнүн бай коллекциясы), жыгачтан жасалган айкелдер, бир нече сүрөт галереясы бар. Минск шаарына жакын Раубичи спорт комплекси уюшулган. Беларустар улут, Беларусь Республикасынын негизги калкы. Россия, Литва, Эстония, Украина, Казакстан, Польша, АКШ, Канада, Аргентина, Австралия, Улуу Британия, Франция ж. б. да жашашат. Жалпы саны 10 млн киши, анын ичинде 7904,6	миңи Беларуссияда (2000). Беларусь тилинде сүйлөшөт, орус, поляк, литва тилдери да кеңири таралган. Дини православие, ошондой эле 25% католиктер. Беларус орус жана украиндер менен бирге чыгыш славяндар катары эсептелет. Беларустардын этностук негизин чыгыш славян уруулары дрегович, кривич, радимич, древлян, северян, волыняндар түзгөн. 9-к-да алар башка тектеш уруулар менен бирге Киев Русунун курамына кирген да, байыркы орус эли болуп калыптанган. Феодалдык бытырандылыктан тартып 18-к-га чейин Беларуссиянын жери Улуу Литва княздыгына (13-14-к.), Речь Посполитага (16-к.) караган. 16-к-да беларусь эли негизинен калыптанып бүткөн. Польша бөлүштүрүлгөндөн кийин (18-к.) Россиянын курамына кошулуп, 19кылымдын аягында Беларус улут катары түзүлгөн. Беларусия  негизинен дыйканчылык, мал чарбачылык, балчылык менен кесиптенишкен. Эркектери тизесине жеткен көйнөк, чыптама (камизелька), кенен шым, башына «брыль» (чий калпак), «магерка» (кийиз калпак), кышында «аблавуха» (тери, тон) кийип, түстүү жүн жиптен өрүлүп, учтары чачыланган кур байланат. Эркектердин кемсели ак түстө, жакасы ж-а этеги саймаланып, көркөмдөлүп кооздолот. Аялдары «андарак» аталган юбка ж-а чыптама (гарсет) кийип, сыртынан саймаланган алжапкыч тагынып, түрдүү курларды байланган. Тамак-ашы негизинен ун, эт, сүт, жашылча-жемиш азыктарынан даярдалып, а. и. картошкадан 200дөн ашык тамактын түрү, суусундук катары жемиштин ширеси, квас, чай, какао, кофе кеңири колдонулат. Беларустардын өкүлдөрү Кыргызстанда да жашашат. 195080-ж. Кыргызстанга 13 миңге жакын Беларустар келип отурукташкан. Кыргызстанда жашаган Беларустардын басымдуу көпчүлүгү өз эне тилин орус тили деп эсептешкен. 1999-ж. Чүй облусу жана Бишкекте жашаган 2701 беларустун 582и гана беларус тилин өз эне тили катары түшүнүшкөн. СССР кулагандан кийин (1991-ж.) ар кандай себептер менен Кыргызстандагы Беларустардын 78,6% и Беларуссияга кетишкен. 1992-ж. Минскиде өткөрүлгөн Беларустардын 1-съездинен кийин (Кыргызстандан да делегаттар катышкан) Кыргызстандагы Беларустардын «Свитанок» (1993) коомдук бирикмеси түзүлгөн. Ал Беларустардын маданиятын сактоо жана жайылтуу, Кыргызстандагы Беларусь Республикасысынын элчилигинин кызматкерлери, согуш жана эмгек ардагерлери, Чернобыль авариясын жоюуга катышкандар, беларус этносунун чыгармачыл өкүлдөрү менен жолугушуу, беларус жаштарына эне тилин, улуттук үрп-адатын, салтын, улуттук тамак-аштарын, фольклорун үйрөтүү, аларды колдоо, билим берүү иштерин жүргүзөт. Жергиликтүү беларус диаспорасынын өкүлдөрү кышында Святки (Каляды), жазында Масленица жана Пасха, жайкысын Троица (Семих, Семуха), Иванов күнү (Купалье), түшүм майрамдарын майрамдашып, Дзяды (маркумдарды эскерүү) күнүн өткөрүшөт. Учурда Кыргызстанда 3200дөн ашык беларус улутунун өкүлдөрү ар кайсы тармактарда эмгектенишүүдө. Улуттар аралык мамилелерди чыңдоого кошкон салымы үчүн Кырызстандагы Беларустардын «Свитанок» коомдук бирикмесинин Президенти А. С. Шут «Даңк» медалы менен сыйланган (1999).
== Булактар  ==
{{булактар}}
* «Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055 -4
{{Европа өлкөлөрү}}
{{Постсоветтик аймактын мамлекеттери}}
[[Категория:Постсоветтик аймактын мамлекеттери]]
[[Категория:Беларусь| ]]
[[Категория:Мамлекеттер арип боюнча]]</text>
      <sha1>jkns7otjq76yj1qhv9lq1mf982occuc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Испания</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3478</id>
    <revision>
      <id>650116</id>
      <parentid>553524</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T13:19:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Bandera_de_España.svg with [[File:Flag_of_the_Kingdom_of_Spain.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]]).</comment>
      <origin>650116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67347" sha1="n7ixxgi7jvyynijo6qb6m1uh7f0kaat" xml:space="preserve">{{Мамлекет|Кыргызча аталышы=Испания Королдугу|Расмий аталышы={{lang-es|Reino de España}}|Желек=Flag of the Kingdom of Spain.svg|Герб=Escudo de España (mazonado).svg|Урааны={{lang-la|Plus ultra}}|Ураандын котормосу=Чектеринен ашкан|Гимн аталышы=Marcha Real (Гренадерлердин маршы)|Аудио=Marcha Real-Royal March by US Navy Band.ogg|Картада=EU-Spain (orthographic projection).svg|карта сүрөттөлүшү=Испания дүйнөлүк картасында|Тили=[[Испан тили]]|Борбор шаары=[[Мадрид]]|Ири шаарлар=Мадрид, [[Барселона]], [[Валенсия]], [[Севилья]], [[Сарагоса]], [[Малага]]|Бааланган жыл=1-январь 2021|Телефон коду=34|Акча бирдиги=[[евро]]|Калкынын жыштыгы боюнча орду=15|Калктын жыштыгы=94|Калкы боюнча орду=30|Аянты=505 990|Калкты каттоо жылы=2021|Калкы=47 394 223&lt;ref name=&quot;автоссылка4&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ine.es/dyngs/INEbase/es/operacion.htm?c=Estadistica_C&amp;cid=1254736176951&amp;menu=ultiDatos&amp;idp=1254735572981|title=INE. Instituto Nacional de Estadística|author=|accessdate=2022-05-19|archivedate=2020-12-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201230172618/https://www.ine.es/dyngs/INEbase/es/operacion.htm?c=Estadistica_C&amp;cid=1254736176951&amp;menu=ultiDatos&amp;idp=1254735572981}}&lt;/ref&gt;|Аянты боюнча орду=51|Башчылары=Филипп VI|Башчыларынын милдеттери=[[Испаниянын кыралы|Кырал]]|Суу пайызы=1,04|Этнохороним=испан, испандар}}

'''Испания''' ({{lang-es|España}}), расмий — '''Испания Королдугу''' ({{lang-es|Reino de España}}) — [[Африка]]дагы территориялардын бир бөлүгү менен [[Түштүк Европа]]дагы трансконтиненталдык суверендүү мамлекет.

Калкынын саны боюнча Испания дүйнөдөгү 30-штат (2021-жылдын 1-январына карата 47 394 223 адам). Испаниянын калкынын 2021-жылга карата дин боюнча курамы: динге ишенбеген [[Католицизм|католиктер]] - 39%, [[Католицизм|католиктер]] - 18,4%, атеисттер [ky] - 14,6%, агностиктер - 12,9%, динге ишенбегендер / динге кайдыгерлер - 11 . 4%, башка динге же конфессияга ишенгендер - 2,5%, жооп берген эмес - 1,3%.

[[Европа биримдиги|Европа Биримдиги]]нин жана [[НАТО]]нун мүчөсү. Испания [[Пиреней жарым аралы]]нын көпчүлүк бөлүгүн (80%), ошондой эле [[Канария аралдары|Канар]] жана [[Балеар аралдары|Балеар]] аралдарын ээлейт, жалпы аянты 504,782 км² (Африка жээгиндеги чакан суверендүү аймактар, Сеута жана Мелилья шаарлары менен бирге) , Европадагы төртүнчү ири өлкө ([[Орусия]], [[Украина]] жана [[Франция]]дан кийин). Түндүк жана батыштан [[Атлантика океаны]], түштүгүнөн жана чыгышынан [[Жер ортолук деңиз|Ак деңизи]] менен жуулат. Испаниянын бетинин орточо бийиктиги деңиз деңгээлинен 650 м; бул Европадагы эң тоолуу өлкөлөрдүн бири. [[Франция]], [[Андорра]] жана [[Португалия]] менен чектешет.

Аймак 17 автономиялуу жамаатка жана 2 автономиялуу шаарга бөлүнөт. Борбору — [[Мадрид]].

== Мамлекеттик түзүлүшү ==
Испания – унитардык өлкө. Башкаруу формасы – парламенттик монархия. Конституциясы 1978-ж. күчүнө кирген. Мамлекет башчысы – король. Мыйзам чыгаруу милдетин жана өкмөттүн иш-чараларын контролдоону Башкы кортес (парламент) ишке ашырат. Кортес эки палатадан: Сенаттан жана Депутаттар конгрессинен турат. Аткаруу бийлиги премьер-министр башында турган өкмөткө таандык. Саясий партиялары: Испания социалисттик жумушчу партиясы, Элдик партия, Баск улуттук партиясы, Конвергенция жана Союз каталон партиясы, Бириккен солчулдар.

== Табияты ==
Испаниянын аймагынын &lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; бөлүгүнөн ашыгын Пиреней жарым аралы, Жер Ортолук деңиздеги Балеар аралдары жана Атлантика океанынын африкалык жээгине жакын жайгашкан Канария аралдары ээлейт. Испания Батыш Европадагы көтөрүңкү жайгашкан өлкө. Басымдуу бөлүгүн тоолор жана бөксө тоолор ээлейт; жеринин бетинин &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;инен ашыгы деңиз деңгээлинен 1000 мден жогору. Өлкөнүн ички бөлүгүн рельефи татаал, жазы бөксө тоо – Месета ээлейт. Ал туш тарабынан ири кырка тоолор менен курчалган. Месетанын түндүгүндө Бискайя булуңун жээктей Кантабрия тоолору (бийиктиги 2648 м, Серредо чокусу), Түндүк-чыгышында Иберия тоолору, Жер Ортолук деңизди бойлой Каталон тоолору, Андалусия тоолору (Муласен чокусу, бийиктиги 3482 м, Пиреней жарым аралынын эң бийик жери), Түндүк-чыгыш чет жакасынан Пиреней тоолору (эң бийик жери 3404 м; Ането чокусу) жана Кантабрия тоолору орун алган. Ойдуңдар (Андалусия, Арагон, Валенсия, Мурсия) негизинен деңиз жээктеринде жайгашкан. Испаниянын басымдуу бөлүгү негизин герцин бүктөлүшү түзгөн жаш платформа болуп саналат. Жери кен байлыктарга бай, анын маанилүүлөрү: жез, коргошун, цинк, алтын, күмүш, никель, нефть, газ, таш жана күрөң көмүр.

== Климаты ==
Климаты негизинен субтропиктик жер ортолук деңиздик, ички аймактары кургак, Атлантика океаны жак жээктери мелүүн океандык. Климатынын түзүлүшүнө тоолуу жана көтөрүңкү рельеф, Атлантика океаны жана Африканын жакын жайгашкандыгы таасир тийгизет. Январдын орточо температурасы 4–12°С, июлдуку 23–29°С. Испаниянын көп бөлүгүндө жылдык жаан-чачыны 300–500 мм (эң көбү кышында), тоолордо жана батыш жээктеринин айрым жерлеринде 1000 ммден ашык. Дарыяларынын суусу кышкысын мол болуп, жайында өтө тартылат. Ири дарыялары: Тахо, Дуэро (Испанияда жогорку жана ортоңку агымдары), Эбро, Гвадалквивир, Гвадиана; негизинен сугатка пайдаланылат. Жер ортолук деңиз бадалы жана токой, тоолорун жазы жана ийне жалбырактуу токой, бийик тоолору менен дарыя өрөөндөрүн шалбаа ээлейт. Испаниянын аймагынын 45%инде токой жана бадал өсөт. 550дөн ашык аймак (өлкөнүн аянтынын 8%и) коргоого алынган; анын 30дан ашыгы улуттук парктар жана коруктар. Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине Гарахонай, Тейде (экөө тең Канария аралында), Доньяна (Андалусия ойдуңунда), табигый-маданий мурас жерлерге Пиреней тоолорундагы Монте-Пердидо тоосу (Франция менен бирдикте), Пальмераль курма пальмасы токою (Эльче шаарына жакын), ошондой эле Ивиса а. кирет.

== Калкы ==
Калкынын 90,7%и – [[испандар]]. Испанияда 4,14 млндон ашык чет өлкөлүктөр жашайт; анын ичинде марокколуктар, эквадордуктар, англистер, колумбиялыктар, немистер басымдуу. Калктын табигый өсүүсү 0,18% (2006). Испанияда 15 жашка чейинки балдар 14,3%ти, эмгекке жарамдуу курактагылар (15–64 жаштагылар) 64%ти, 65 жаштан ашкандар 16,7%ти түзөт. Калкынын орточо жыштыгы: 1 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; жерге 88,7 киши (2007). Жер ортолук деңиз жээгинде, Андалусия ойдуңунда, Галисиянын батыш жээктеринде жана аралдарында калк өтө жыш (1 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; жерге 200 адамдан ашуун), борбордук тоолуу бөлүктөрүндө сейрек (1 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; жерге 10 кишидей) отурукташкан. Шаар калкы – 76,6%тей (2004). Ири шаарлары: Мадрид (калкы 3,2 млн, агломерациясы менен 6,1 млн; 2007), Барселона (1,6 млн; 4,9 млн), Валенсия (815,3 миң; 1759,4), Севилья (705,2 миң; 1,3 млн), Сарагоса (665,4 миң), Малага (558,8 миң), Мурсия (423,7 миң). Испаниянын калкынын 95%ке жакыны католиктер; 5%тейи башка конфециялардын (негизинен протестанттар) жана диний топтордун өкүлдөрү. Экономикалык активдүү калкы 21,58 млн (2006). Экономикада иштегендердин (19,75 млн) 65,6%и тейлөө чөйрөсүндө, 16,7%и өнөр жайында, 12,9%и курулушта, 4,8%и айыл чарбасында, токойчулукта, аңчылык жана балык уулоодо эмгектенет.

== Тарыхы ==
Испания аймагында адам төмөнкү палеолитте (биздин заманга чейинки 400–100-миң жылдыктарда) эле жашап, темир дооруна өтүү мезгилинде (биздин заманга чейинки 700–500-жылдар аралыгы) Ибер маданияты калыптанып, ал Жер Ортолук деңиз жээгине тараган. Биздин заманга чейинки 7-кылымдан Испаниянын түштүк жана чыгыш жээктери финикийлер менен гректердин колониясына айланып, биздин заманга чейинки 3-кылымдын аягынан Испаниянын көп жери Карфагенге, биздин заманга чейинки 2-кылымдын башынан Римге караган. Узакка созулган (биздин заманга чейинки 2-кылым – биздин замандын 5-кылымынын ортосу) Рим бийлиги Испанияны романдаштырууну жүргүзгөн. 409-ж. Испанияга вандал, алан (429-ж. Африкага сүрүлгөн) жана свевдер басып кирип, өлкөнүн Түндүк-батышында свевдер королдугун түзгөн. Пиреней жарым аралынын көп бөлүгү Батыш Рим империясынын үстөмдүгүн формалдуу түрдө гана тааныган Испан-рим ак сөөктөрүнүн бийлигинде калган.

[[Файл:Emperor charles v.png|thumb|Carlos V (1500-1558)]]
5-кылымдын орто ченинен И-нын дээрлик бардык аймагын вестготтор басып алып, 6-кылымдын башында Галлиядан И-нын Иоледо шаарына Вестгот королдугунун борборун көчүрүп келген. 6-кылымдын аягында Рим-католик чиркөөсү королдуктун мамлекеттик чиркөөсүнө айланган. 711–718-ж. Түндүк Африкадан кол салган арабдар Пиреней жарым аралын (түндүктөн башкасын) бүт дээрлик басып алып, Омейяд халифатынын курамында эмирлик түзүшкөн. 718-ж. арабдарга каршылык көрсөтүү борбору Астурия королдугу түзүлүп, Реконкпстага (Пиреней жарым аралынан арабдар басып алган жерди жергиликтүү калктын кайра тартып алуу күрөшү) жол ачылган. Испаниядагы араб мамлекети (Кордова халифаты) Абдаррахман IIIнүн тушунда (912–961-ж. сураган) бир топ күч алган. 10-кылымдын аягында борбордук бийликтин күчү начарлап, 1031-ж. Кордова халифаты майда көп эмирликтерге бөлүнгөн. Бул Реконкистанын ийгиликтүү жүрүшүнө шарт түзүп, көз карандысыз Испания мамлекеттеринин (Леон, Кастилия, Наварра, Арагон ж. б. королдуктар) биригишин тездетип, 1479-ж. бирдиктүү Испания мамлекети түзүлгөн. Реконкиста 1492-ж. Пиреней жарым аралындагы арабдардын акыркы таянычын – Гранаданы алуу менен аяктаган. Испанияда абсолюттук монархия калыптана баштаган. Еретиктерди катуу куугунтуктаган инквизиция киргизилген (1480). Реконкиста аяктаган соң, бийлик кирешенин жаңы булактары үчүн күрөшкөн. X. Колумб Американы ачкандан (1492) кийин, испандар 16-кылымдын 1-жарымында Борбордук жана Түштүк Американын Мексика, Боливия, Перу сыяктуу бир топ жерин каратып, колониялык империясын түзгөн. Америкадан талап алынган жана кулдардын арзан эмгеги менен табылган алтын менен күмүш Испанияга ташылган. Испания Европадагы ээликтерин (Неаполитан королдугун, Сицилияны ж. б. каратуунун эсебинен) кыйла кеңейтип, дүйнөлүк ири державага айланган. Американы колонияга айландыруу Испаниянын экономикасына адегенде оң таасир тийгизген. Бирок 16-кылымдын ортосунда Испаниянын экономикасы начарлап, тышкы саясаты да кризиске учураган. Англия менен болгон согушта (1588) «Жеңилбес армада» деп аталган Испан флоту талкаланган; 16-кылымдын аягында Франциядагы диний согушта көздөгөнү ордунан чыккан эмес. 1566-ж. Нидерландда буржуазиялык революция чыгып, Түндүк Нидерланд Испаниядан 1581-ж. бөлүнгөн. Англия менен болгон согуштарда (16–17-кылымдар) деңизге үстөмдүк кылуу укугунан ажыраган.

18-кылымдын башынан Испания жана ага караштуу жерлер Франция, Улуу Британия, Австрия ж. б. державалардын күрөш объектисине айланган. Карл II өлгөндөн кийин (1700), Испан мурасы үчүн жалпы европалык согуш (1701–11) башталып, ал Бурбондор династиясынын негиздөөчүсү Филипп Vнин (француз королу Людовик ХIVнүн небереси) бийлигинин орношу жана Испаниянын Европадагы ээликтерин бөлүштүрүү менен бүткөн. 18-кылымдын 60–80-жылдарында Карл IIIнүн (1759–88-ж. башкарган) тушунда агартуучул абсолютизм багытында реформа жүргүзүлүп, Испаниядан иезуиттер куулган (1767); протекционисттик бажылар киргизилген; Местанын артыкчылыгы бир аз чектелген. Испания эл аралык мамилелер жаатында Францияга ыктап, Улуу Британияга каршы согушкан (1739–48, 1762–63, 1779–83). 18-кылымдын 80-жылдарынын аягында Испаниядагы агартуучулук абсолютизм саясаты аяктаган. 1789-ж. Францияда башталган революция Испаниянын башкаруучу чөйрөлөрүн феодалдык клерикалдык реакция позициясына түрткөн. Карл IVнүн тушунда (1788–1808-ж. башкарган) И. адегенде революциячыл Франция Республикасына (1793–95) каршы согушта жеңилип, тышкы саясатта француздардын позициясын колдоого мажбур болгон. Наполеон Iнин эркине көнүп, Испаниянын башкаруучулары Улуу Британия (1796–1802, 1804–08) жана Португалия менен (1901) бүлгүндүү согуштарды жүргүзгөн. Француз-испан флоту Трафальгардагы салгылашууда (1805) талкалангандан кийин, Испаниянын америкалык колониялары менен байланышы өтө эле начарлап, өлкөдө нааразылык күчөгөн. Португалияны каратып бөлүп алуу жөнүндө Наполеон I менен Годой келишими (1807, октябрь) түзүлүп, анын негизинде француз-испан аскерлери 1807-ж. ноябрда Португалияны басып алган. Бирок 1808-ж. мартта Франция Испанияга кол салган. Франция жапырыгы Испанияда азатчыл согушту пайда кылып, испан революциясынын (1808–14) чыгышына түрткү берген. Испанияда партизан кыймылы (герилья) кеңири кулач жайып, азатчыл согуш ийгиликтүү аяктаганы менен (1814, май), абсолюттук башкаруу калыбына келтирилген. Король Фердинанд VII (1808, 1814–33-ж. башкарган) 1812-жылдагы конституцияны, кортестердин бардык декреттерин жокко чыгарган. Испаниянын Америкадагы колонияларындагы боштондук кыймылын басууга аскер жиберген. Испаниянын өзүндөгү абсолюттук режмиге каршы күрөштө армия башкы роль ойногон. 1820–23-ж. революциянын жүрүшүндө Фердинанд VII конституцияны (1812) орундоо үчүн ант берүүгө аргасыз болгон (1820, 9-март). Ыйык союз чечими боюнча революция франциялык куралдуу интервенциянын (1823, апрель сентябрь) жардамы менен басылып, Испанияда абсолюттук режим кайра орногон. Фердинанд VIIнин декрети (1823, 1-октябрь) боюнча конституциялык өкмөттүн бардык мыйзамдары жокко чыгарылган. Америкадагы испан колонияларынын азатчыл күрөшүнүн натыйжасында испан аскерлери Америкадан куулган (Испания бийлигин Куба менен Пуэрто-Рикодо гана сактап калган). Испанияда 1833-ж. 1-карлчылар согушу (183340) деп аталган граждандык согуш башталып, анын жүрүшүндө испан коомунун либералчыл, антифеодалдык күчтөрү Карл IVнүн улуу баласы Дон Карлосту такка отургузууну жактаган абсолютизмге каршы күрөшкөн. 1834–43-ж. революция өлкөдө алгач туруктуу кайра курууларды ишке ашырган: инквизиция, майорат, помещиктердин сеньордук укуктары жоюлган, конституциялык монархия режими орнотулган. Бирок аскер төңкөрүшүнүн (1843, июль) натыйжасында жер ак сөөктөрүнүн абалы кайрадан чыңдалган.

19-кылымдын 40–50-жылдары Испанияда металлургиялык заводдор, машина куруу ишканалары, тоо кен өнөр жай тез өнүгүп, темир жол салынган. Банктар менен камсыздандыруу компаниялары түзүлгөн. Буржуазиялык кайра куруулардын аяктабагандыгы кийинки революциялардын (1854–56; 1868–74) чыгышына себеп болгон. 1868-ж. королева Изабелла II Испаниядан куулуп, бийлик прогрессчилер менен униончуларга (либералдык союздун мүчөлөрү) өткөн. Алар жалпыга бирдей шайлоо укугун (эркектер үчүн), динге табынуу, чогулуш, басма сөз эркиндигин жарыялашкан. Испан тактысы Амадей Савойскийге өткөн. Нааразычылык күчөгөнүнөн улам Амадей Савойский бийликтен баш тарткан (1873, февраль). Испани Республикасы (18773–74) болуп жарыяланып, бийлик республикачылардын колуна өткөн. Бирок мамлекеттик төңкөрүштүн (1874, декабрь) натыйжасында Испанияда борбордук монархия калыбына келтирилген. Испан буржуазиясынын төбөлдөрү жер ак сөөктөрү менен блок түзгөн. Бул келишим 1876-жылдагы конституцияда белгиленип, Пакто эль Пардо деп аталып, Консерватор партия менен Либерал партия (1875-ж. негизделген) мамлекетти кезектешип башкаруу жөнүндө 1885-ж. макулдашкан.
1898-ж. апрелде АКШ Кубаны бошотууну шылтоолор, Испанияга согуш ачкан. Анда жеңилген Испания тынчтык келишими (1898, 10-декабрь) боюнча АКШга Куба, Пуэрто-Рико, Гуам аралдары менен Филиппин архипелагын аргасыздан берген. 1899-ж. Германия Испанияны Каролина жана Мариана аралын сатууга мажбурлаган. Натыйжада Испаниянын Сфрикада гана азыноолак колониясы калган. 20-кылымдын башында Испания колониялык саясатын жандандырып, Мароккону бөлүп алуу жөнүндө Франция менен келишим түзүп (1904, 1912), анын аз бөлүгүнө ээ болгон.

Биринчи дүйнөлүк согуш мезгилинде (1914–18) Испаниянын бейтараптыгын жарыялаган. Согуш аяктагандан кийин, Испаниянын абалы начарлар, өнөр жайынын айрым тармактары кыскарып, жумушсуздук көбөйгөн. Мароккону каратууну тездетүү үчүн болгон Анвалдагы салгылашууда испан аскерлеринин талкаланышы (Испаниянын 10 миңден ашык солдаты менен офицери кырылган жана жарадар болгон) монархияга каршы турган бардык партиялар колдогон нааразылык кыймылын пайда кылган. 1923-ж. 13-сентябрда генерал М. Примо де Ривера мамлекеттик төңкөрүш жасар, Испанияда аскердик-монархия диктатурасын орноткон. Испаниянын өкмөтү кортестер менен муниципалитеттерди таратып, бардык саясий партияларга тыюу салган. 1927-жылдан бул диктатурага жана монархияга каршы жалпы улуттук кыймылдын күчөшүнөн улам генерал М. Примо де Ривера отставкага кеткен (1930-ж.28-январь). Республикачылар менен социалисттерден куралган революциячыл комитет Испанияны Республикасы деп жарыялаган. Король Сльфонс XIII эмиграцияга кеткен.

Фашисттик коркунучтун күчөшү (1933-ж. фашисттик партиянын Исран фалангасы негизделген) бардык күчтөрдүн биригишине алып келген. 1936-ж. 15-январда Элдик фронт түзүлүп, 1936-ж. 16-февралдагы кортестерге шайлоодо жеңип чыккан. 1936-ж. 17–18-июлда чыккан аскердик-фашисттик козголоң И-да 32 айга созулган граждандык согушка айланган. Козголоңчулар басып алган Бургос шаарында түзүлгөн мамлекет менен өкмөт башчысы болуп генерал Франко дайындалган. Согушта республикачылар жеңилип калган. Испанияда Франко башында турган авторитардык режим орногон.

Испания бейтараптык саясатын жарыяласа да, экинчи дүйнөлүк согушта фашисттик Германия менен Италтяга жардамдашкан. 1947-ж. Испания королдугу түзүлүп, Франко мамлекеттин түбөлүк башчысы болуп жарыяланган.
Испания 1952-ж. ЮНЕСКОго жана 1955-ж. БУУга кабыл алынган. 1953-ж. 26-сентябрдагы америкалык-испаниялык келишимге ылайык (1963-, 1970-ж. узартылган), Испанияда америкалык аскер базаларынын тармагы курулган.

60-жылдардын 2-жарымы 70-жылдардын 1-жарымында жаңы конституциялык мыйзамдар кабыл алынган. 1931-ж. кулатылган король Альфонс ХIIIнүн небереси Хуан Карлос 1969-ж. Бурбон Франконун сунушу боюнча Франконун ишин улантуучу болуп бекитилген. 1975-ж. ноябрда диктатор Франко өлүп, 22-ноябрда Хуан Карлос Бурбон Испаниянын королу болуп жарыяланган. 1976-ж. түзүлгөн жаңы өкмөттү С. Суарес Гонсалес жетектеген. Өлкөдө демократиялык жаңылануулар жүрүп. 1978-ж. жаңы конституция күчүнө кирген. 2004жана 2008-жылдардагы парламенттик шайлоолордо Испания социалисттик жумушчу партиясы жеңишке жеткен. Х. Л. Родртгес Саратеро премьер-министр болуп калган.

== Чарбасы  ==
Испания дүйнөдөгү экономикасы өнүккөн постиндустриялык өлкөгө кирет. ИДПнин көлөмү (1232 млрд доллар, 2606) боюнча дүйнөдө 11-, Европа союзуна (ЕС) кирген өлкөлөрдүн ичинен 5-орунда (Германия, Улуу Британия, Франция жана Италиядан кийин) турат. Аны киши башына бөлүштүргөндө 27,9 миң доллардан туура келет. ИДПнин 67,2%ти тейлөө чөйрөсү, 27,9%ти өнөр жай жана курулуш, 3,1%ти айыл чарба, токойчулук жана балык уулоо түзөт.

== Өнөр жайы ==
Өнөр жайынын структурасында алдыңкы орунду машина куруу, тамак-аш өнөр жай , нефтини кайра иштетүү жана нефть-химия, кара жана түстүү металлургия, минералдык (металл эмес) сырьёлорду казып алуу, целлюлоза-кагаз жана полиграфия, энергетика, органикалык химия продукцияларын өндүрүү, текстиль, тигүү жана булгаары-бут кийим тармактары ээлейт. Экономикасынын өнүгүүсүндөгү негизги проблемалардын бири – отун-энергетикалык ресурстардын таңкыстыгы. Өлкөдө энергияга болгон муктаждык тынымсыз өсүүдө. Энергияны керектөөнүн 50,6%ин нефть жана нефть продуктулары, 21,4%ин газ, 13&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;%ин көмүр, 1,6&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;%ин гидроэнергия, 11,2&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;%ин атом энергиясы, 2,2&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;%ин башка булактар (шамал, күн энергиясы) түзөт (2006). 2006-ж. 164 миң тонна нефть казылып алынган, ал ички керектөөнүн 0,2&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;%ин гана канааттандырат, сырттан 70,9 млн т нефть жана нефть продуктуларын сатып алат. 2005-ж. 216 млн м&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; газ өндүрүлгөн, керектөөсү 33,4 млрд м&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;ди түзөт. Казып алынган көмүр (16,1 млн тонна өлкөнүн ага болгон муктаждыгын канааттандыра албайт. Өндүрүлгөн 229,6 млрд кВт∙с электр энергиясынын 126,9 млрд кВт∙сы өлкө ичинде керектелет. Атом энергетикасы өзүнүн уран кен таштарынын базасында өнүккөн; 6 АЭС иштейт, 800гө жакын чакан ГЭС бар. Шамал энергиясын пайдалануу боюнча дүйнөдөгү алдыңкы өлкөлөрдүн катарына кирет. Шамал энергетика курулмаларынын аныкталган кубаттуулугу 11,7 миң МВт чамасында.

Өнөр жайынын маанилүү тармактарынын бири – металлургия. 2006 ж. 265 миң тонна темир кен ташы, 5 млн тонна чоюн, 18,4 млн тонна болот өндүрүлгөн. Металлургия өндүрүшүнүн ири борборлору: Барселона, Авилес, Хихон, Бильбао, Сантандер, Сагунто, Сестао, Кадис. Түстүү металлургия азыр негизинен импорттук сырьёлорго байланыштуу; сымап өндүрүү кыскарууда, дүйнөдөгү эң ири сымап кени – Альмаден; ал жайгашкан региондогу экологиялык кооптуу кырдаалга байланыштуу аны казып алууну 2011-ж. биротоло токтотуу каралууда. Ошондой эле цинк, коргошун, жез, глинозём өндүрүлөт. Машина куруу өлкөнүн экономикасынын маанилүү тармагы. Машина куруу комплексинде автомобиль өнөр жайы Испаниянын эл аралык адистешүүгө кирген бир тармагы. Чыгарган автомобилдеринин жалпы саны (2777,4 миң; анын ичинде жеңил автомашина 2078,6 миң) боюнча дүйнөдө Япония, АКШ, Кытай, Германия, Түштүк Корея жана Франциядан кийинки 7-орунда. Негизги продукциялары: оор жана жеңил жүк ташуучу автомашиналар, автобус, жеңил автомобиль, кеме, ошондой эле металл иштетүүчү түрдүү станоктор, металлургия, курулуш үчүн жана электр-техникалык өнөр жай жабдуулары, желдетүү техникасы, айыл чарба техникасы ж. б. Химия өнөр жай органикалык синтез продукциясын, синтез чайыры, пластмасса, сыр ж. б. продукцияларды чыгарат. Целлюлоза-кагаз өнөр жай продукциясынын 50%и экспорттолот. Испания целлюлозаны экспорттоо боюнча ЕСке кирген өлкөлөрдүн ичинен 4-, дүйнөдө 7-орунда турат. Эмерек өнөр жай ашкана, уктоо бөлмөлөрү жана ванна үчүн жогорку сапаттагы гарнитурларды чыгарууга адистешкен. Курулуш жана жасалга материалдар өнөр жай жергиликтүү курулуш сырьёлорун пайдаланат; мрамор, акиташ теги, жогорку сапаттуу бор, доломит, каолин казып алат. Цементти импорттоо боюнча дүйнөдө АКШдан кийинки 2-орунду ээлейт. Карапа жана фарфор фаянс өндүрүшүнүн өлкөнүн экспорттук продукциясында үлүшү зор. Текстиль өнөр жай жанa кийим тигүү өндүрүшү боюнча ЕС өлкөлөрүндө 3 орунда турат. Булгаары бут кийим өнөр жай эзелтен эле экспортко адистешкен тармак болуп саналат. Бут кийим чыгаруу боюнча (2005-ж. 126,7 млн жуп) Европада Италиядан кийинки 2-орунда. Тамак-аш жанa тамеки өнөр жайы ЕСке кирген өлкөлөрүнүн ичинен Германия, Франция, Улуу Британия жана Италиядан кийинки 5-орунду ээлейт. Тамак-аш, шарап, угуту күчтүү спирт ичимдиктерин, эт жанa сүт продукцияларын, май, мөмө-жемиш консерваларын, алкоголсуз ичимдиктерди ж. б. чыгарат. Негизги экспорттук продукциялары: зайтун майы, шарап, сүрсүтүлгөн эт, балык жана мөмө жемиш-жашылча консервалары. Шарап даярдоо боюнча Европада Италия, Франциядан кийинки 3-орунда. Испандардын чүйгүн эт азыгы – хамонду чыгаруу боюнча дүйнөгө белгилүү. Тамеки чыгаруу боюнча дүйнөдө 10 ири өлкөнүн ичинде.

== Айыл чарбасы ==
Өлкөнүн ИДПсиндеги айыл чарба өндүрүшүнүн (токой чарбасы, анчылык, балык уулоо жана өстүрүү менен кошо) үлүшү 3,1% (2006). Испания айыл чарба продуктуларын өндүрүү боюнча Европа союзуна кирген өлкөлөрдүн ичинен Франция, Италия ж а Германиядан кийинки 4-орунда. Өлкө азык-түлүккө болгон муктаждыгын өзү камсыз кыла албагандыктан, дан, эт, сүт ж. б. азыктарды сырттан сатып алат. Үй-бүлөлүк чакан фермалар басымдуу. Жер фондусунун (33,1 млн га) 24,86 млн гасы айыл чарбага жарактуу жер, анын 65%и айдалат, 35% и шалбаа жнаа жайыт. Сугат жерлеринин аянты (4 млн га чамасында) боюнча Батыш Европада алдыңкы орунда. Италиядай эле Испанияда да цитрус өсүмдүктөрүн, жемиш, жашылча, жүзүм, зайтун, ошондой эле дан эгиндерин өстүрүүгө адистешкен. Негизги айыл чарба өсүмдүктөрү: буудай (айдоо аянтынын 20%и), шалы, бадам, арпа, жүгөрү, тамеки, жашылча (эгин аянтынын 60%и), картөшкө ж. б. Зайтун майын өндүрүү боюнча дүйнөдө 1-, шарап чыгаруу боюнча Италия жана Франциядан кийинки 3-орунду ээлейт. Ошондой эле апельсин (дүйнөлүк түшүмдүн 3%и), лимон (киши башына бөлүштүрүү боюнча дүйнөдө 1-орунда, 11 кг) жана лайма, мандарин, шабдалы, нектарин, өрүк, кайналы, гилас, киви, авокадо ж. б. өстүрүлөт. Жашылча өстүрүү боюнча да дүйнөдө алдыңкы орундардын бирин ээлейт. Томат, пияз, сарымсак, артишок (дүйнөдө Италиядан кийинки 2-орунда), капуста, спаржа, калемпир, бадыраң, козу карын (Европада Нидерландиядан кийинки 2орунда), баклажан ж. б. эгилет. Негизги техникалык өсүмдүктөрү: кант кызылча, күн карама, ошондой эле пахта, тамеки. 2005-ж. 5,9 бодо мал, 19,7 млн кой (Европада Улуу Британиядан кийинки 2-орунда), 2,5 млн эчки (Грециядан кийинки 2-орунда), 22,8 млн чочко (Германиядан кийинки 2-орунда), 174,3 млн үй кушу (тоок, өрдөк, каз ж. б.) болгон. Токой аянты 13,9 млн га, анын негизги массивдери өлкөнүн Түндүк жана Түндүк-батыш бөлүктөрүндө. Балык кармалат.

== Тейлөө чөйрөсү ==
Тейлөө чөйрөсү – Испания экономикасынын башкы жана динамикалуу өнүгүп жаткан сектору; анда ИДПнин 67,2%и жаралат. Эң маанилүү секторлору: туризм жана ага байланыштуу мейманкана бизнеси жана коомдук тамактануу, ошондой эле соода, ишкердик тейлөөлөр, билим берүү, саламаттык сактоо. Рекреациялык тейлөө Испаниянын эл аралык адистешкен маанилүү тармактарынын бири. Анда ИДПнин 12%и түзүлөт. Жыл сайын 50–60 млн турист келет. Испанияга келген чет өлкөлүк туристтерин саны боюнча дүйнөдө Франциядан кийинки 2-орунду ээлейт. Туризмден түшкөн киреше (38,5 млрд евро; дүйнөдө АКШдан кийинки 2-орунда) ага кеткен чыгымдан 3 эсе көп. Испаниянын негизги туристтик зоналары Жер ортолук деңиз аймагы (Каталония, Валенсия, Андалусия), Балеар жана Канария аралы; бул аймактар Испанияга келген туристтердин 83%тен ашыгын кабыл алат.

== Атомобиль жолу ==
Атомобиль жолунун жалпы узундугу 666,3 миң км, анын 12 миң кми жогорку ылдамдыкта жүрүүчү, көп тилкелүү автотрассалар (Европада Германия, Франциядан кийинки 3-орунда). Негизги автотрассалары Мадридден Ла-Корунья, Ирун, ЛаХункер, Валенсия, Севилья, Бадахос тарапка тарайт. Башка маанилүү автотрассалары: өлкөнүн түндүгүндө кеңдик багытта созулган Кантабрия жолу – Ирун – Овьедо – Ла-Корунья –Туй; Жер Ортолук деңиз жолу – Ла-Хункер – Малага; меридиандык жол – Хихон – Саламанка – Касерес – Кадис жана Миранда-де-Эбро – Витория – Сарагоса – Валенсия. Португалия менен байланыштырган Севилья – Лисабон, Ла-Корунья – Лисабон жолдору иштейт. Темир жолунун узундугу 14,94 миң км, анын 1052 кми жогорку ылдамдыктагы жол. Жогорку ылдамдыктагы ири темир жол магистралдары арбын. Испанияда 157 аэропорт иштейт, анын 47си эл аралык аэропортчо Эл аралык ири аэропорттору Мадрид, Барселона, Пальма, Малага, Лас-Пальмас, Аликанте шаарында. Деңиз транспорту сырткы соода жүктөрүнүн негизги бөлүгүн ташыйт. Испания желеги менен 167 деңиз соода кемеси (ар бири 1000 регистрдик брутто тоннадан ашык) жүрөт. Ички суу жолунун узундугу 1000 кмдей, газ куурунуку 7,2 миң км, нефть куурунуку 730 км, нефть продукт куурунуку 3,5 км (2006). Метрополитен Мадрид, Барселона, Бильбао, Валенсия, Пальма, Севилья шаарында иштейт.

== Экспорт жана импорту ==
Өлкөнүн экспорту менен импортунда өнөр жай продукциялары басымдуулук кылат. Экспортко өнөр жай жабдуулары (транспорттуку кошо), азык-түлүк, автомобиль куруу продукциялары, өнөр жай чала фабрикаттары, химия өнөр жай продукциялары, керектөө товарлары чыгарылат. Экспорттук продукциянын дээрлик жарымынан көбү Каталония, Валенсия, Мурсия аймактарында өндүрүлөт. Сырттан машина куруу продукциялары, энергия алып жүргүчтөр (нефть, газ ж. б.), керектөө товарлары, тамак-аш, химия продукциялары ж. б. сатылып алынат. Негизги сырткы соода шериктери: Франция, Германия, Италия, Португалия, Улуу Британия, Нидерланд, Россия, ошондой эле АКШ, Кытай, Япония. Испания эл аралык туризмдин ири борбору; 2004-ж. 53,6 млн чет өлкөлүк турист келген (дүйнөдө 2-орунда).

== Маданияты ==
Испанияда 6–16 жаштагы балдарды окутуу милдеттүү жана акысыз. Окуучулардын көпчүлүгү менчик мектептерден билим алышат. Өлкөдө 40тан ашык университет бар, анын ичинде эң ирилери Мадрид (1508-ж.) жана Барселона (1450), Саламанка (13-к.) ж. б. университеттери. Студенттердин 96%и мамлекеттик ЖОЖдордо билим алышат. Эң ири китепканасы Мадриддеги Улуттук китепкана. Испанияда күнүнө 3,3 млн нускада 120 гезит жарык көрүп турат. Анын ичинде айрыкча белгилүүлөрү: «Паис», «АВС», «Вангуардия», «Диарио 16», «Мундо» ж. б. Испанияда 90го чукул музей бар. 1818-ж. негизделген Мадриддеги Прадо музейинде 19-кылымдын орто ченине чейинки мезгилге таандык Испан живописинин бай коллекциясы бар.

Испания жергесинде табият илимдери антикалык доордо пайда болгон. Ал кезде Испанияда Рим империясынын кубаттуу провинцияларынан келген географ Помпоний Мелла, агроном жана ботаник Луций Колумелла өңдүү белгилүү илимпоздор эмгектенген. Испания аймагына варвар уруулар басып кирип, вестготтордун алгачкы феодалдык мамлекетинин орношу (5-кылымдын ортосу 8-кылымдын башы) илим менен маданияттын кедерин кетирген. Испанияда илим араб жеңип алууларынан кийин кайра жанданып, андагы араб илимпоздору дүйнөлүк илимдин өнүгүшүнө кыйла салым кошкон. 9–10-кылымда Кордова шаарындагы университет илимдин очогу болгон. 10–11-кылымда араб илимпозу Маслама аль-Мадриленьо шакирттери менен арифметика, геометрия, астрономия боюнча эмгектерди басып чыгарган. 12-кылымда Севилья жана Толедо шаары да илим очогуна айланган. Толедодо котормочулар мектеби калыптанып, аль-Фараби, Ибн Сина, Ибн Гебирол, ибн Эзр сыяктуу араб жана еврей чыгаан илимпоздорунун эмгектерин Европага тааныштырган. 13-кылымдагы илимдин өнүгүшүнө Кастилия королу Альфонс X Акылмандын кыйла салымы бар. Ал алхимиялык трактаттарга түшүндүрмө жазган, анын башчылыгы менен түзүлгөн планеталар кыймылынын таблицасы Европада үч кылым бою мыкты таблица катары колдонулган. Арабдарды сүрүп чыгарып, Испандардын колонияга ээ болушу Испанияда жаңы илим очокторунун Лерида (1300), Уэска (1334), Вальядолид шаарында университеттердин ачылышына түрткү берген. Испания өз алдынча мамлекет болуп бириккенге байланыштуу соода менен өнөр жайынын өнүгүшү кеме куруу, навигация, картография ишинин өсүшүнө жол ачып, деңиз саякатына жана географиялык ачылыштар жасоого өбөлгө түзгөн. 15-кылымдын аягы – Испанияда илим менен маданияттын гүлдөп турган мезгили болгон. 1492-ж. Колумб Американы ачкан; 15–16-кылымдарда Испан саякатчылары жана конкистадорлор Америка географиясын изилдешкен; Б. Лас Касас, Ф. де Овьедо, Н. Монардес Американын зоологиясы, ботаникасы, географиясы боюнча баалуу маалыматтар берген; гуманист жана анатом М. Сервет кан айлануунун кичине тегерегин тапкан. 16-кылымдын 2-жарымы 17-кылымда инквизиция күч алып, Испаниянын саясаты менен экономикасын начарлаткан. Бул илимдин кыйрашына алып келген. 18-кылымдын орто ченинен Испаниянын экономикасы менен маданияты кайра жанданган. Өлкөдөн иезуиттерди кууп чыккандан кийин (1767), окуу жайларды чиркөөдөн жарым-жартылай бөлүүгө мүмкүндүк болгон; Латын Америкасына, Австралияга, Филиипинге илимий экспедициялар уюштурулган; ага-ини д’Элуяр вольфрамиттен вольфрам бөлүп алган (1783); А. М. дель Рио Мексиканын коргошун кен таштарынан ванадий тапкан (1801). Механиканы жана жылуулукту изилдөө турмуш муктаждыгына карата жүрүп, жаңы типтеги токуу станогу, суу сордурма буу насосу ж. б. ойлоп чыгарылган. 19-кылымдын 20–30-жылдары Испанияда өнөр жайыдын ыкчам өсүшү илимий из. ишине көмөк берген. 1823-ж. Жарандык инженерлер мектеби, Барселонада 1850-ж. Индустрия мектеби ачылган, ошол эле жылы Испаниянын геологиялык картасын түзүү боюнча комиссия түзүлгөн. Бирок 19-кылымдын 2-жарымында Испан илиминин деңгээли Европадагы алдыңкы өлкөлөрдөн төмөн бойдон калган. Ошол эле учурда Испан биологиясы менен медицинасында да ийгиликтер байкалган (мисалы, улуу гистолог С. Рамон-и-Кахалдын эмгеги Нобель сыйлыгына арзыган). 20-кылымда өнөр жайынын өнүгүшү, техникалык прогресс, жаңыдан башталган илимий революция артта калган Испанияда да илимий из. ишин жакшыртууга түрткү берген. 1900-ж. Биология изилдөө институту, 1907-ж. Илимий изилдөөлөрдү өркүндөтүү совети ж. б. уюшулган. Экинчи дүйнөлүк согуштан кийин машина куруу, электр-техникалык жана электрондук өнөр жайынын ылдам өнүгүшүнө байланыштуу илимий мекемелер көбөйгөн; магнетизм, магнетохимия, сиектроскопия, ядро физикасы ж. б. тармактар боюнча илимий из. иштери өркүндөгөн.

1–5-кылымда Испандардын философиялык окуусу рим философиясынын бир бөлүгүн түзгөн. Испания вестготтордун мамлекети болуп турганда (5–8-кылымдар), философия теологияга көз каранды болгон. Арабдардын бийлиги тушунда (8–12-кылымдар) арабдардын философиясы кең кулач жайып, антикалык философиялык ойдун Испан маданиятына өтүшүнө чоң роль ойногон. 10-кылымда еврей философиясынын да очогуна айланган. 19-кылымдын 2-жарымында немис ойчулу К. Краузенин философиясы, неокантчылык, неогегелчилик, позитивизм, 19-кылымдын аягынан маркстык философия жайылган. 2-кылымдын аягынан анализдик философия өнүгүүдө.

== Адабияты ==
Испания адабияты испан тилинде жана баск, каталан сыяктуу майда элдердин тилинде өнүгүүдө. Ал о. кылымда фольклордун, антикалык жана араб маданиятынын таасиринде калыптанса, реконкиста мезгилинде элдик лирика менен баатырдык эпос («Менин Сидим жөнүндө ыр», 1140-ж. ченде жазылган), о. кылымда клерикалдык-рыцардык адабият негизги орунду ээлеп, роман жазуу өнүккөн. Кайра жаралуу доорунда (15-кылымдын аягы 16-кылымдын башы) Ф. де Рохастын «Селестина» роман-драмасы театрдын калыптанышына себеп болсо, М. Де Сервантестин «Дон Кихот» романы дүйнөлүк адабияттын алтын казынасына кирип, ири чыгарма катары таанылган. 16-кылымда Лопе Ф. де Вега Кариьо, Лопе де Руэда ж. б. чыгармаларында ренессанстык драма калыптанган. 17-кылымда барокко адабияты, 18-кылымда классикалык жана реалисттик багыт, 19-кылымда натурализм идеялары өнүккөн. 20-кылымда акын жана драматург Гарсия Лорканын чыгармачылыгы көрүнүктүү орун ээлейт. Өлкөдө 1939-ж. республикалык бийлик жеңилгенден кийин, Испан адабиятынын кедери кетип, көп адабиятчылар чет өлкөгө кетүүгө аргасыз болгон. 50–60-жылдарда Пио Бароха (1872–1956), 1956-ж. Нобель сыйлыгынын лауреаты болгон. Хуан Рамон Хименес (1881–1958), 1977-ж. ушул эле жогорку сыйлыкка татыган Висенте Алейксандре (1898–1984), 1980–2000-жылдарда К. Рохас, Х. Фернандес Сантос, М. Делибес, Х. Хименес Лосано ж. б-дын чыгармалары белгилүү.

== Археологиялык эстеликтер ==
Испания аймагында аскага оюп түшүрүлгөн байыркы эстеликтер палеолит дооруна таандык. Испанияда ошондой эле Рим баскынчылары менен вестготтор тушундагы архитектура, зер өнөр чыгармалары сакталган. Арабдардын маданияты Испан архитектурасына чоң таасирин тийгизип, бир топ ажайып архитектуралык имараттар курулган, алсак, Кордова шаарындагы мечит (8-кылым), Гранададагы Альгамбра сарайы (13–15-кылымдар) ж. б. Реконкиста учурунда архитектура жана көркөм сүрөт өнөрү өз алдынча калыптана баштаган. 14–15-кылымдарда Испания готикасынан мавритан архитектурасынын таасири көбүрөөк байкалат. 16-кылымда итал. искусствонун таасири астында маньеризм мектеби калыптанып, скульптор Алонсо Берругете (1490–1561), живописчилер Луис де Моралес (1510–86), Эль Греко (1541–1614) ж. б. анын көрүнүктүү өкүлдөрүнөн болгон. Көркөм сүрөт өнөрү 17-кылымда жогору өнүгүп, Хусепе де Рибера (1591–1652), Бартоломе Эстебан Мурильо (1618–1682), Франсиско Сурбаран (1598–1664), Дьего де Сильва Веласкес сыяктуу белгилүү сүрөтчүлөрдүн чыгармалары жаралган. 18–19-кылымдагы Испания искусствосунун өрүш алышы Ф. Гойянын чыгармачылыгы менен байланыштуу. 20-кылымдын биринчи жарымында Испан искусствосунун салттары кайрадан жанданат. Бул мезгилде дүйнөлүк искусствого «модерн генийи» деп аташкан арх. Антонио Гауди, жиповисте сюрреализмдин көрүнүктүү өкүлү Сальвадор Дали (1904–89), кубист Хуан Грис (1887–1927), абстракционист Хуан Миро (1893–1983) жана Пабло Пикассо жаңы багыттар менен киришкен.

== Музыкасы ==
Испания музыкалык маданиятынын гүлдөп өскөн учуру 16-кылымга таандык. Бул мезгилде Кристобаль де Моралес (1500–53), Томас Луис де Виктория (15481611), ошондой эле Антонио де Кабесон (1510–66) сыяктуу композиторлор клавесин жана орган үчүн музыка жаратышкан. 19-кылымда улуттук музыканын жаралуусуна Испан композитордук мектебин негиздеген Фелипе Педрель (1841–1922) зор салым кошкон. 20-кылымдын башында Энрике Гранадос (1867–1916), Исаак Альбенис (1860–1909), Мануэль де Фалья (1876–1946) ж. б. композиторлор Испан музыкасын Европага тааныткан чыгармаларды жаратышкан. Дүйнөгө таанымал Пласидо Доминго, Хосе Каррерас жана Монтсеррат Кабалье сыяктуу опера ырчылары тарбияланып чыгышкан.

== Бий өнөрү ==
Испания эллинизм доорунда эле бий өнөрү менен белгилүү болгон. Байыркы Римде Кадис бийчилери атак алган. Исреска, сарсуэла (17-кылымдан), тонадиль (18-кылымдын 2-жарымынан) ж. б. бийлер кеңири таралган. 18-кылымда болеро, 19-кылымда танго бийлери пайда болгон. Алардын ар бири өзүнүн гана музыкалык аспаптары [гитара, мандолина, кастаньета, тамбурин, флейта, чоор (свирель) ж. б.] менен коштолгон. 1978-ж. Мадридде Испания улуттук балети, 1979-ж. Классикалык балет негизделген; Мадриддеги опера театрында белгилүү балет труипасы, ошондой эле бий коллективдери иштейт. Испанияда театр өнөрү да өнүккөн. Орто кылымдарда диний жана калк театрлары айкалыш өнүккөн, 16-кылымдан профессионал труппалар жана калк театрлары (корраль) ачылган. Агартуу доорунда Испан маданияты француздардын таасиринде болгон. Испанияда азыр көптөгөн драма, ошондой эле опера театрлары иштейт.

== Киносу ==
Испанияда биринчи көркөм фильм («Ферманын мактанчаактары паркта», режиссёр Ф. Хелеберт) 1905-ж. коюлган. Эң белгилүү Испан кинорежиссёрлорунун бири Луис Бюнюэль (1900–1983). 1928-ж. Сальвадор Дали менен бирге сюрреалисттик «Андалусия ити» аттуу фильм тарткан. Ал жарандык согуштан кийин Испанияны таштап кетүүгө аргасыз болуп, Мехикодо жашап, «Талкалоочу периште» (1962), «Күндүзгү сулуу «(1967) ж. б. бир нече кинофильм жараткан. Франколук режимдин тушунда чет элге да таанымал болгон Карлос Саура, Педро Альмодовар жана Фернандо Труэва сыяктуу кинорежиссёрлор чыккан.

20-кылымдын аягы – 21-кылымдын баш ченинде демократиянын шарапаты кино жанрына да тийген. Бул мезгилде улуттук кинодо классикалык чыгармаларды тартуу менен катар (Л. Г. Берланга, Х. А. Бардем ж. б.) жаңы жанрдагы, алсак, психологиялык, эротикалык кинолор да (Гутьеррес Арагон, Х. Медем, А. Аменабар ж. б.) жаралган. Ф. Рей, Ф. Рабаль, А. Бандерас, В. А. Абреиль, П. Крус, К. Бардем ж. б. киноактёрлору белгилүү.

== Колдонулган адабияттар ==
* [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074-5
&lt;references /&gt;
{{Европа өлкөлөрү}}
{{Европа Бирлиги}}
{{НАТО}}
[[Категория:Испания| ]]
[[Категория:Европа Биримдиги]]
[[Категория:Европа]]
[[Категория:НАТО мүчөлөрү]]</text>
      <sha1>n7ixxgi7jvyynijo6qb6m1uh7f0kaat</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нарын</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3692</id>
    <revision>
      <id>650223</id>
      <parentid>446978</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T10:16:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8838" sha1="p4xh1bda6xjyi7jdhki55c4ilutd89e" xml:space="preserve">{{ОЖ
|статусу                     = Шаар
 |кыргызча аталышы           = Нарын
 |расмий аталышы             =
 |баш ийгени                 = 
 |сүрөт                      =Naryn overlook.jpg
 |сүрөт ачыктамасы           =
 |өлкө                       = Кыргызстан
 |герб                       = Naryn coa.svg
 |желек                      =Нарын шаарынын туусу.svg
 |гербдин сүрөттөлүшү        = 
 |желектин сүрөттөлүшү       = 
 |гербдин туурасы            = 100
 |желектин туурасы           = 
  |lat_dir = |lat_deg = 41|lat_min = 26|lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = 76|lon_min = 0|lon_sec = 
  |CoordAddon                = type:city(59409)_region:KG
  |CoordScale                = 
 |өлкө картасынын өлчөмү  =  300
 |облус картасынын өлчөмү = 
 |район картасынын өлчөмү = 
 |облус түрү              = Облус
 |облус                     = Нарын облусу
 |таблицадагы облус        = 
 |район түрү              = Район
 |район                      = Нарын району 
 |таблицадагы район          = 
 |коомдун түрү               = 
 |коом                       = 
 |таблицадагы коом           = 
 |ички бөлүнүшү              = 
 |башчысынын түрү            = Мэр 
 |башчысы                    = Тутуев Канболот Мусаевич
 |негизделген күнү           = 
 |биринчи белгиленген        = 
 |мурунку аталышы            = 
 |статустун берилиши           = 1927
 |аймагы                     = 40,51
 |бийиктиктин түрү                 = 
 |ОЖ борборунун бийиктиги    = 2020
 |климаты                    = 
 |расмий тили                = 
 |расмий тили2               = 
  |калкы                     = 41,781
  |элди каттоо жылы          = 2021
  |жыштыгы                   = 
  |агломерация               = 
  |улуттук курамы            = [[кыргыздар]] — 98,5% &lt;br /&gt; [[өзбектер]] — 0,4% &lt;br /&gt; [[дунгандар]]  — 0,4% &lt;br /&gt; [[уйгурлар]] —  0,3% &lt;br /&gt; 
  |диний курамы              = 
  |этнохороним               = Нарындык, Нарындыктар
 |убакыт аралыгы             = +6
 |DST                        = 
 |телефон коду               = +996, 3522 (мурдагысы 3145)
 |почта индекси              = 	722600
 |почта индекстери           = 
 |автоунаа коду              = 05, N 
 |идентификатордун түрү         = 
 |цифралык идентификатор     = 
 |Commons түрмөгүндө         = Naryn (town)
 |сайты                      = 
 |сайтынын тили              =
}}
'''Нарын''' — Кыргызстандын борбордук бөлүгүндө, деңиз деңгээлинен болжол менен 2000-2040 метр бийиктикте жайгашып, [[Нарын облусу|Нарын облусунун]] административдик борбору. 

Нарын шаары — өлкөнүн эң суук аймактарынын бири катары белгилүү. Шаар аркылуу [[Нарын дарыясы]] агып өтөт. Географиялык жактан шаар тоолор менен курчалган жана стратегиялык жактан [[Кытай|Кытайга]] чыккан жолдордун бири болуп саналат.

2026-жылга карата Нарын шаарынын калкынын саны  42 476 адамды түзөт&lt;ref&gt;[https://stat.gov.kg/kg/statistics/download/operational/769/ Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети. 2026-жылдын 1 январына карата Кыргыз Республикасынын калкынын саны]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://naryncity.gov.kg/shaardyn-taryhy/ Нарын шаардык мэриясы. НАРЫН ШААРЫ ЖӨНҮНДӨ]&lt;/ref&gt;. Калктын басымдуу бөлүгүн [[кыргыздар]] түзөт (90%дан жогору). Мындан тышкары, аз санда [[орустар]], [[өзбектер]] жана башка улут өкүлдөрү да жашайт.

Шаардын жалпы аянты — 40,5 км²&lt;ref&gt;[https://narynlib.kg/ru/blog/naryn-v-sootvetstvii-155-let-gorodu-narynu/ Нарын облустук С.Орозбаков атындагы маалыматтык китепканасы. Нарын в соответствии  ( 155 лет городу Нарыну)]&lt;/ref&gt;.

== Тарых ==

Нарын шаарынын аймагы - тээ байыркы таш доорунан бери эле адамзат жашаган жер. Мында Ала-Тоо археологиялык эстелик жайларында байыркы кишилердин калтырган таш куралдары табылган.

19-кылымда бул аймакта Kокондук чеп курулган.

1868-жылы орусиялык аскерлер Түндүк Кыргызстанды басып алганда, Нарында да атайын аскердик бекемделген жайды негиздешкен. Акырындап ал жай ири кыштакка жана шаарчага айлана берген.

== География ==
Шаар Сыр-Дарыя дарыясына башат болгон Нарын дарыясынын жээгинде жайгашкан.
[[Климат|Климаты]] - континенталдык.

== Социалдык-экономикалык абал ==

Шаарда айыл чарба өнүмдөрүн кайра иштеп чыгуу менен байланышкан бир катар чакан ишканалар (эт комбинаты, сүт комбинаты), электр тармагын тейлөө мекемелери бар.

Нарын шаарындагы «Жамал» торт кондитердик ишканасы 2003-жылы ачылып, иш үч киши менен башталган. Учурда бул ишканада 15 адам иштеп жатат. Жабдыктар Корея жана Орусиядан алынып келинип, таттуу азыктардын 35 түрү европалык жана мурдагы кеңештик технология менен жасалат.

== Транспорт ==

Нарын шаарынын негизги унаа каражаты - автомобиль транспорту. Шаарда автобус, троллейбус жана таксилер жүрүп турат.

Шаардын чыгышында 5 чакырымдай алыстыкта Нарын аба майданы жайгашкан.

== Нарын мамлекеттик университет ==

Шаарда [[Нарын мамлекеттик университети]], Кыргыз Мамлекеттик Юридикалык академиясынын колледжи, Борбордук Азия Университети жана башка да бир катар окуу жайлар, мектептер жайгашкан.

[[Нарын облусу|Нарын областтык]] музыкалык драма театры өлкөдөгү даңазалуу театр чордондорунун бири.

== Нарын шаарында таалим алган атактуу кишилер ==

Нарын шаарында мурдагы өлкө башчылары [[Аскар Акаев]], [[Роза Отунбаева]], эл акыны Эсенгул Ибраев, академик Үсөн Асанов, ж.б. таалим алышкан. Жумамүдүн Шералиев, Муратбек Рыскулбековдор Нарын шаарында жашап, эмгектенишкен

== Боордош (шерик) шаарлар жана аймактар ==

== Булактарга шилтемелер == 
* http://www.azattyk.org/content/kyrgyzstan_naryn_kasiet_mambetkul_kyzy/2270235.html
* http://kyrgyzinfo.ru/tekst/geografiya/naryn.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210602214303/http://kyrgyzinfo.ru/tekst/geografiya/naryn.html |date=2021-06-02 }}
&lt;references/&gt; 


[[Категория:Кыргызстан шаарлары‎]]
[[Категория:Нарын облусу]]</text>
      <sha1>p4xh1bda6xjyi7jdhki55c4ilutd89e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650224</id>
      <parentid>650223</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T10:31:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11840" sha1="pp81uv6bgxt9sn6vkzz4v3l7nvu5jku" xml:space="preserve">{{ОЖ
|статусу                     = Шаар
 |кыргызча аталышы           = Нарын
 |расмий аталышы             =
 |баш ийгени                 = 
 |сүрөт                      =Naryn overlook.jpg
 |сүрөт ачыктамасы           =
 |өлкө                       = Кыргызстан
 |герб                       = Naryn coa.svg
 |желек                      =Нарын шаарынын туусу.svg
 |гербдин сүрөттөлүшү        = 
 |желектин сүрөттөлүшү       = 
 |гербдин туурасы            = 100
 |желектин туурасы           = 
  |lat_dir = |lat_deg = 41|lat_min = 26|lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = 76|lon_min = 0|lon_sec = 
  |CoordAddon                = type:city(59409)_region:KG
  |CoordScale                = 
 |өлкө картасынын өлчөмү  =  300
 |облус картасынын өлчөмү = 
 |район картасынын өлчөмү = 
 |облус түрү              = Облус
 |облус                     = Нарын облусу
 |таблицадагы облус        = 
 |район түрү              = Район
 |район                      = Нарын району 
 |таблицадагы район          = 
 |коомдун түрү               = 
 |коом                       = 
 |таблицадагы коом           = 
 |ички бөлүнүшү              = 
 |башчысынын түрү            = Мэр 
 |башчысы                    = Тутуев Канболот Мусаевич
 |негизделген күнү           = 
 |биринчи белгиленген        = 
 |мурунку аталышы            = 
 |статустун берилиши           = 1927
 |аймагы                     = 40,51
 |бийиктиктин түрү                 = 
 |ОЖ борборунун бийиктиги    = 2020
 |климаты                    = 
 |расмий тили                = 
 |расмий тили2               = 
  |калкы                     = 41,781
  |элди каттоо жылы          = 2021
  |жыштыгы                   = 
  |агломерация               = 
  |улуттук курамы            = [[кыргыздар]] — 98,5% &lt;br /&gt; [[өзбектер]] — 0,4% &lt;br /&gt; [[дунгандар]]  — 0,4% &lt;br /&gt; [[уйгурлар]] —  0,3% &lt;br /&gt; 
  |диний курамы              = 
  |этнохороним               = Нарындык, Нарындыктар
 |убакыт аралыгы             = +6
 |DST                        = 
 |телефон коду               = +996, 3522 (мурдагысы 3145)
 |почта индекси              = 	722600
 |почта индекстери           = 
 |автоунаа коду              = 05, N 
 |идентификатордун түрү         = 
 |цифралык идентификатор     = 
 |Commons түрмөгүндө         = Naryn (town)
 |сайты                      = 
 |сайтынын тили              =
}}
'''Нарын''' — Кыргызстандын борбордук бөлүгүндө, деңиз деңгээлинен болжол менен 2000-2040 метр бийиктикте жайгашып, [[Нарын облусу|Нарын облусунун]] административдик борбору. 

Нарын шаары — өлкөнүн эң суук аймактарынын бири катары белгилүү. Шаар аркылуу [[Нарын дарыясы]] агып өтөт. Географиялык жактан шаар тоолор менен курчалган жана стратегиялык жактан [[Кытай|Кытайга]] чыккан жолдордун бири болуп саналат.

2026-жылга карата Нарын шаарынын калкынын саны  42 476 адамды түзөт&lt;ref&gt;[https://stat.gov.kg/kg/statistics/download/operational/769/ Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети. 2026-жылдын 1 январына карата Кыргыз Республикасынын калкынын саны]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://naryncity.gov.kg/shaardyn-taryhy/ Нарын шаардык мэриясы. НАРЫН ШААРЫ ЖӨНҮНДӨ]&lt;/ref&gt;. Калктын басымдуу бөлүгүн [[кыргыздар]] түзөт (90%дан жогору). Мындан тышкары, аз санда [[орустар]], [[өзбектер]] жана башка улут өкүлдөрү да жашайт.

Шаардын жалпы аянты — 40,5 км²&lt;ref&gt;[https://narynlib.kg/ru/blog/naryn-v-sootvetstvii-155-let-gorodu-narynu/ Нарын облустук С.Орозбаков атындагы маалыматтык китепканасы. Нарын в соответствии  ( 155 лет городу Нарыну)]&lt;/ref&gt;.

== Тарых ==

Нарын шаарынын аймагы - тээ байыркы таш доорунан бери эле адамзат жашаган жер. Мында Ала-Тоо археологиялык эстелик жайларында байыркы кишилердин калтырган таш куралдары табылган.

19-кылымда бул аймакта Kокондук чеп курулган.

1868-жылы орусиялык аскерлер Түндүк Кыргызстанды басып алганда, Нарында да атайын аскердик бекемделген жайды негиздешкен. Акырындап ал жай ири кыштакка жана шаарчага айлана берген.

== География ==
Шаар Сыр-Дарыя дарыясына башат болгон Нарын дарыясынын жээгинде жайгашкан.
[[Климат|Климаты]] - континенталдык.

=== Климаты ===
{{Шаардын аба ырайы
 | Туурасы    = 100%
 | Абалы = collapsed
 | Жер_илик = Нарын шаарынын
 | Булак  =  Deutscher Wetterdienst&lt;ref&gt;[https://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_369740_kt.pdf Deutscher Wetterdienst. &quot;Klimatafel von Naryn (Narynskoje) / Kirgisistan&quot;]&lt;/ref&gt; жана National Oceanic and Atmospheric Administration&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220124235612/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/TABLES/REG_II/KY/36974.TXT National Oceanic and Atmospheric Administration. &quot;Naryn (MTN STN) Climate Normals 1961–1990&quot;]&lt;/ref&gt;

 | Үчт_ор = -15.8         | Үчт_ор_ж-ч = 3
 | Бир_ор = -12.4         | Бир_ор_ж-ч = 3
 | Жал_ор = -2.3          | Жал_ор_ж-ч = 12
 | Чын_ор = 6.2           | Чын_ор_ж-ч = 26
 | Буг_ор = 10.9          | Буг_ор_ж-ч = 57
 | Кул_ор = 14.4          | Кул_ор_ж-ч = 43
 | Тек_ор = 17.3          | Тек_ор_ж-ч = 33
 | Баш_ор = 16.5          | Баш_ор_ж-ч = 16
 | Аяк_ор = 11.6          | Аяк_ор_ж-ч = 14
 | Тог_ор = 4.4           | Тог_ор_ж-ч = 15
 | Жет_ор = -4.9          | Жет_ор_ж-ч = 10
 | Беш_ор = -12.5         | Беш_ор_ж-ч = 8
 | Жыл_ор = 2.8           | Жыл_ор_ж-ч = 240

 | Үчт_ор_мин = -20.4      | Үчт_ор_макс = -9.7
 | Бир_ор_мин = -17.8      | Бир_ор_макс = -6.1
 | Жал_ор_мин = -8.1       | Жал_ор_макс = 3.1
 | Чын_ор_мин = 0.5        | Чын_ор_макс = 12.3
 | Буг_ор_мин = 5.0        | Буг_ор_макс = 17.1
 | Кул_ор_мин = 8.1        | Кул_ор_макс = 21.2
 | Тек_ор_мин = 10.5       | Тек_ор_макс = 24.5
 | Баш_ор_мин = 9.4        | Баш_ор_макс = 24.1
 | Аяк_ор_мин = 4.6        | Аяк_ор_макс = 19.3
 | Тог_ор_мин = -1.6       | Тог_ор_макс = 11.8
 | Жет_ор_мин = -9.8       | Жет_ор_макс = 1.0
 | Беш_ор_мин = -17.2      | Беш_ор_макс = -6.7
 | Жыл_ор_мин = -3.1      | Жыл_ор_макс = 9.2

 | Үчт_а_мин = -38.1      | Үчт_а_макс = 2.8
 | Бир_а_мин = -36.8      | Бир_а_макс = 7.0
 | Жал_а_мин = -28.9      | Жал_а_макс = 20.0
 | Чын_а_мин = -16.0      | Чын_а_макс = 27.8
 | Буг_а_мин = -7.6       | Буг_а_макс = 29.2
 | Кул_а_мин = -1.0       | Кул_а_макс = 32.3
 | Тек_а_мин = 0.6        | Тек_а_макс = 38.0
 | Баш_а_мин = 0.5        | Баш_а_макс = 34.3
 | Аяк_а_мин = -10.0      | Аяк_а_макс = 30.0
 | Тог_а_мин = -21.1      | Тог_а_макс = 23.3
 | Жет_а_мин = -32.2      | Жет_а_макс = 16.0
 | Беш_а_мин = -38.1      | Беш_а_макс = 7.2
 | Жыл_а_мин = -38.1      | Жыл_а_макс = 38.0

}}

== Социалдык-экономикалык абал ==

Шаарда айыл чарба өнүмдөрүн кайра иштеп чыгуу менен байланышкан бир катар чакан ишканалар (эт комбинаты, сүт комбинаты), электр тармагын тейлөө мекемелери бар.

Нарын шаарындагы «Жамал» торт кондитердик ишканасы 2003-жылы ачылып, иш үч киши менен башталган. Учурда бул ишканада 15 адам иштеп жатат. Жабдыктар Корея жана Орусиядан алынып келинип, таттуу азыктардын 35 түрү европалык жана мурдагы кеңештик технология менен жасалат.

== Транспорт ==

Нарын шаарынын негизги унаа каражаты - автомобиль транспорту. Шаарда автобус, троллейбус жана таксилер жүрүп турат.

Шаардын чыгышында 5 чакырымдай алыстыкта Нарын аба майданы жайгашкан.

== Нарын мамлекеттик университет ==

Шаарда [[Нарын мамлекеттик университети]], Кыргыз Мамлекеттик Юридикалык академиясынын колледжи, Борбордук Азия Университети жана башка да бир катар окуу жайлар, мектептер жайгашкан.

[[Нарын облусу|Нарын областтык]] музыкалык драма театры өлкөдөгү даңазалуу театр чордондорунун бири.

== Нарын шаарында таалим алган атактуу кишилер ==

Нарын шаарында мурдагы өлкө башчылары [[Аскар Акаев]], [[Роза Отунбаева]], эл акыны Эсенгул Ибраев, академик Үсөн Асанов, ж.б. таалим алышкан. Жумамүдүн Шералиев, Муратбек Рыскулбековдор Нарын шаарында жашап, эмгектенишкен

== Боордош (шерик) шаарлар жана аймактар ==

== Булактарга шилтемелер == 
* http://www.azattyk.org/content/kyrgyzstan_naryn_kasiet_mambetkul_kyzy/2270235.html
* http://kyrgyzinfo.ru/tekst/geografiya/naryn.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210602214303/http://kyrgyzinfo.ru/tekst/geografiya/naryn.html |date=2021-06-02 }}
&lt;references/&gt; 


[[Категория:Кыргызстан шаарлары‎]]
[[Категория:Нарын облусу]]</text>
      <sha1>pp81uv6bgxt9sn6vkzz4v3l7nvu5jku</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Исабаев, Актан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3815</id>
    <revision>
      <id>650130</id>
      <parentid>383081</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T14:55:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-40773-17</username>
        <id>48368</id>
      </contributor>
      <comment>Төрөлгөн жыл жана туулган жер туура эмес жазылган. Жогорку окуу жай кирбей калган</comment>
      <origin>650130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1198" sha1="2t4eumr2yq29qpc00gk610iacd7tc8a" xml:space="preserve">[[Image:Aktan.jpg|200px|thumb|right|Актан &quot;Кайдасын&quot; аттуу ырын аткарууда.]]
'''Исабаев, Актан''' - 1972 жылы 28-март айында, Фрунзе шаарында, төрөлгөн. Кыргыз Республикасынын Эмгек Сиңирген Артисти, Мукаш Абдраев атындагы музыкалык окуу жайын аяктап, Бүбүсара Бейшеналиева музыкалык жогорку окуу жайын бүтүргөн. Кыргыз эстрада ырчысы, жана композитору. “Камбаркан” фольклрдук-этнографиялык оркестринин негиздөөчүсү Чалагыз Исабаев менен айтылуу комузчу Самара Токтакунованын уулу. Таанымал ырлары:  &quot;Энеме&quot;, &quot;Ыр Майрам&quot;, &quot;Суйуу зары&quot;, &quot;Сагыныч&quot;, &quot;Сүйөм Сени&quot;, &quot;Никогда&quot;, &quot;Осень&quot;. 


== Булак ==


*[http://kyrgyzweb.org/lyricsdetay.aspx?id=8 kyrgyzweb.org]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</text>
      <sha1>2t4eumr2yq29qpc00gk610iacd7tc8a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аниме</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6163</id>
    <revision>
      <id>650150</id>
      <parentid>460836</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T18:55:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-40877-53</username>
        <id>48372</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сүрөттөө */</comment>
      <origin>650150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9673" sha1="r6ievf3xxo5p4lfbevjzwusoto8r59k" xml:space="preserve">'''Аниме ''' ([[Жапон тили|жап.]] '''ア ニ メ''', [ 'anʲɪmə, ənʲɪ'mɛ] о.,жөнб.,  [anʲime], [[Англис тили|англисче]] animation'дан - анимация) - жапон анимациясы. Көбүнчө балдардын көрүүсүнө арналган башка өлкөлөрдүн мультфильмдеринен айырмаланып, чыгарылган анимелердин басымдуу бөлүгү өспүрүмдөргө жана чоң кишилерге арналган. Негизинен ушул себептен дүйнөдө көп популярдуулукка ээ. Аниме каармандарды жана фондорду өзүнө мүнөздүү манерада тартуу менен айырмаланат. Теле сериалдар түрүндө жана видео алып жүрүүчүлөр же кино көрсөтүүгө ылайыкталган алып жүрүүчүлөр менен тараган тасма түрүндө чыгарылат. Сюжеттер бири-биринен жер жана доор, фанр жана стилдер менен айырмаланышы мүмкүн, көптөгөн каармандар сүрөттөлүшү мүмкүн. 

Аниме-сериалдардын сюжетинин булагы көбүнчө манга (жапон комикстери), ранобэ (лайт-новел) же компүтердик оюндар (адатта &quot;визуалдык роман&quot;). Адатта экранга чыгарууда түп нусканын графикалык стили жана башка өзгөчөлүктөрү сакталат. Сейрек кездешсе да, башка булактар пайдаланылат, мисалы, классикалык адабий чыгармалар. Сюжети толугу менен оригинал болгон анимелер да бар (мындайда анименин өзү китеп жана манга версияларды түзүүгө булак болот). &quot;Аниме&quot; термининин мааниси контекстке жараша өзгөрүшү мүмкүн. Батыш өлөлөрдүндө аниме Эри Идзава, Скотт Маклауд, Сүзан Напьер, Шерон Кинселла сыяктуу культуролог, социолог жана антропологдорун изилдөө объектилери болуп саналат.
== Тарыхы ==
Анименин тарыхы ХХ-кылымында, жапон кинорежиссерлор [[Франция]], [[Германия]], [[АКШ]] жана [[Орусия|Орусияда]] ойлоп табылган мультипликация техникалары менен алгачкы таржрыйбаларын баштаган.&lt;br/&gt;

Азыркы жапон анимациянын негизин Осаму Тезука түзөт. Ал &quot;[[манга]] менен анименин кудайы&quot; деген атакка ээ болгон.

== Өзгөчөлүктөр ==
Жапон анимациянын көбү белгилүү бир бөлүгү өспүрүмдөр аудиторияга арналган. Бул анименин философиялык жана идеологиялык мазмунуна көп көңүл бөлүнүүсү көрүнөт. Аниме  атайы аудиторияга арналып жасалат. Бөлүнүү критериялары көрүүчүнүн жашы, жынысы, психологиялык типи болушу мүмкүн.

=== Сүрөттөө ===
Аниме менен бейтаныш адамдар көбүнчө анимедеги каармандардын алгач  аябай чоң көздөрүн байкашат. Бул стил батыш мультипликация чыгармаларынан туулган. Жана аниме-каармандары алардан көздөрүнүн чоңдугу менен кошо, алардын сүрөттөлүүсүнө көп көңүл бөлүнүүсү менен өзгөчөлөнөт. Көздөрүнүн сүрөттөөсү аркылуу каарманга сыпаттама берүүгө болот. Жагымдуу, ыклас, көңүлдүү каармандар — үлкөн, жылтыраган, муңайымдуу көздөргө ээ. Жагымсыз, жабык каармандардын көздөрү кичинекей болуп тартылган, жалтырабаган же кекирейген  болот. Алардын көздөрүн жырткыч куштун же жыландын көздөрүнө окшотуп коюшат. Чачтар да каарманды сыпаттоого мүмкүндүк берет. Мисалы, сары чачтар кызуу мүнөздү, сары чачтар четтен келген бейтаанышты билдирет (жапондордун басымдүү бөлүгү кара түстүү чачтарга ээ).

=== Обон ===
Киноматографтагыдай анимеде көрүүчүлөргө эмоцияларды жеткизүү үчүн тыбыштык жана обондук мазмунга көп көңүл бөлүнөт.
Анимедеги рольдорду үн актерлорун &quot;сейю&quot; деп атайт. Сейю кесиби Жапонияда жакшы өнүккөн.

== Аниме жанрлары ==

=== Максаттуу аудитория боюнча ===
* Кодомо — балдарга (12 жашка чейн) арналган аниме жана манга.
* Шонен — жаш өспүрүмдөргө (12 жаштан 16-18 жашка чейин) арналган аниме.
* Шоджо — жаш өспүрүм кыздарга (12 жаштан 16-18 жашка чейин) арналган аниме.
* Сейнен — калган бардык адамдарга (18-ден 25-40 чейин) арналган аниме жана манга.
* Джосей — аялдарга арналган аниме.

=== Киноматограф менен окшош жанрлар ===
* Киберпанк — компьютердик технологияларга толук келечек дүйнө жөнүндөгү аниме.
* Фэнтези — &quot;Кылыч менен магияга&quot; негизделген дүйнөнү баяндаган аниме. 
* Апокалиптика — Акыр Заман тууралуу аниме жанры.
* Постапокалиптика — Акыр Заманадан кийинки өмүрдү баяндоочу аниме.
* Романтика — [[Романтика|романтикалык]] карым-катнаштар тууралуу [https://space-anime.com/anime-list.html аниме].
* Мистика — өзгөчө дүйнөлөр менен сыйкыр күчтөр тууралуу аниме.
* Slice of life — күнүмдүк өмүр тууралуу аниме.

=== Башка жанрлар ===
* Каваий — өтө &quot;жакшы&quot; нерселерге арналган аниме.
* Шоджо-ай — кыздардын арасындагы махабат тууралуу аниме.
* Шонен-ай — жигиттердин арасындагы махабат тууралуу аниме.
* [[Психологизм|Психологиялык]] триллер — адам жанынын кризиси тууралуу аниме. Башкы каармандар кыйын учурларга түшүп, психологиялык өзгөрүштөргө учурайт.

== Аниме форматтары ==

=== Телесериал ===
Телесериал (TV) — көптөгөн сериалардан курулган, телеберүү аркылуу белгилүү бир негиздеги көрсөтүүлөргө арналган аниме. Адатта бир сериянын узундугу 23-25 мүнөт. Жалпы сериалдын узундугу 12-13 сериадан турат. Ушундай 24-26 сериадан турган, жана андан да узун сериалдар да бар.

=== OVA ===
OVA (Original Video Animation) — видеокассета же [[DVD]] сыяктуу, видео ташымалдоочуларга чыгарууга арналган аниме. Адатта, OVA эки же алты сериадан тураган кыска фильм же сериал.

=== Тасма ===
Тасма — кинотеатрда көрсөтүлүүгө арналган аниме.

=== TV-Special ===
Special (Кошумча, бонустуу серия, спешиал) — кээде узун, кээде негизги сюжет менен байланышта эмес сериал, телеберүүгө бөлөк серия болуп көрсөтүлөт. Адатта кошумча сериалар маарекелик күндөргө арналып, же телесериалдын аягына чейин көрсөтүлөт.

=== ONA ===
ONA (Original Network Animation) — [[Интернет]] аркылуу таратуу үчүн атайы түшүрүлгөн аниме.


== Шилтемелер ==
* [http://www.corneredangel.com/amwess/ Online Bibliography of Anime and Manga Research] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160112103921/http://corneredangel.com/amwess/ |date=2016-01-12 }}

[[Категория:Жапония]]
[[Категория:Кинематограф]]</text>
      <sha1>r6ievf3xxo5p4lfbevjzwusoto8r59k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Осмонкул Алиев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9663</id>
    <revision>
      <id>650221</id>
      <parentid>649600</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T09:21:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akiilaii</username>
        <id>48379</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кыскача өмүр таржымакалы */</comment>
      <origin>650221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4833" sha1="2pbpscxq7fo4ax6mn0k8nr2a5jkv54z" xml:space="preserve">'''Осмонкул Алиев''' (1903, [[Чүй]] облусу, [[Жайыл району]], Чолок-Арык айылы – 1938, [[Бишкек]]) – советтик [[Кыргызстан|Кыргызстандагы]] агартуучу, [[журналист]], мамлекеттик жана саясий ишмер.

== Кыскача өмүр таржымакалы ==
Осмонкул Эгембай уулу Алиев 1903-жылы Чүй өрөөнүндө Чолок-Арык айылында туулган. 

1913-1916-ж. орус жергиликтүү мектебин бүтүргөн. 

1917-1918-жж. Олуя-Атада (Жамбыл, азыркы Тараз), 1919–22-ж. [[Ташкен|Ташкентте]] казак-кыргыз агартуу институтунда окуган. 

1924-ж. РКСМ [[Кыргыз]] обкомунун 1-катчысы, РКП(б) [[Кыргыз]] обкомунун катчысы болуп иштеген. 

1924–26-ж. кыргызча арап арибинде чыккан «Эркин-Тоо» гезитинин туңгуч редактору болгон. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.dem.kg/ru/massmedia/kyrgyztuusu |access-date=2017-08-25 |archive-date=2017-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170619035426/http://dem.kg/ru/massmedia/kyrgyztuusu |dead-url=yes |accessdate=2017-08-25 |archivedate=2017-06-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170619035426/http://dem.kg/ru/massmedia/kyrgyztuusu }}&lt;/ref&gt; 

1926-ж. «[[Коммунист]]» журналынын редактору болгон. 

1927–30-ж. [[Москва]]дагы Свердлов атындагы Коммунисттик университетинде окуган. 

1930–31-ж. [[Кыргызстан]]дын эл агартуу комиссары, 1932–33-ж. ВКП(б)[[Ош]] округкомунун 1-катчысы ж.б бир катар жооптуу кызматтарда иштеген. 

1937-ж. учүнчү жолу [[Кыргыз ССР]] эл агартуу комиссары болуп турганда күнөөсүз жерден   &quot;эл душманы&quot;, Социал Туран партиясынын активдүү мүчөсү деген жалган жалаа менен айыпталып, 1938-ж. 5-ноябрда  атылган.  

1937-жылдын август айында камалган. ага РСФСРдин кылмыш кодексинин 58-статьясынын 2,7,8, 11-пунктары боюнча айып коюлат. 58-статья эмне экенин жана аны менен кимдер айыпталаарын Осмонкул Алиев жакшы билген. мындай соттолгондорго мунапыс болгон эмес жана кыйноонун баардык түру колдонулган. 14 ай ошондой кыйнаган сурак болгон. 

Сөөгү кайрадан (30.8.1991) [[Ата-Бейит]] көрүстөнүнө арууланып коюлган. &lt;br&gt;

== Ал жана доору тууралуу адабият ==
* [[Урстанбеков, Бейше|Бейше Урстанбеков]], [[Чоротегин, Тынчтыкбек Кадырмамбетович|Тынчтыкбек Чороев]]. Кыргыз тарыхы: Кыскача энциклопедиялык сөздүк. - Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. 1990. - ISBN 5-89750-028-2.  – 288 бет. &lt;br&gt;

* [http://bizdin.kg/books/item/24-short_hist_enscl Кыргыз тарыхы боюнча кыскача энциклопедия. Бишкек.  2003]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} &lt;br&gt;
*  Кыргыз тарыхынын энциклопедиясы Б., 2003 &lt;br&gt;

== Интернеттеги шилтемелер ==
* https://www.open.kg/about-kyrgyzstan/socio-economic-resources/mass-media/1375-osmonkul-aliev-glavnyy-redaktor-pervyh-kyrgyzskih-pechatnyh-izdaniy.html &lt;br&gt;
* http://www.dem.kg/ru/massmedia/kyrgyztuusu {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170619035426/http://dem.kg/ru/massmedia/kyrgyztuusu |date=2017-06-19 }} &lt;br&gt;
* https://ok.ru/vetommirey/topic/62840024055979 &lt;br&gt;

== Ички шилтемелер ==
[[Категория:Инсандар]]
[[Категория:Кыргызстан]]
[[Категория:Кыргыз тарыхы]]
[[Категория:Чүй облусу]]
[[Категория:Туулгандар 1903-жылы]]
[[Категория:Өлгөндөр 1938-жылы]]
[[Категория:Куугунтукталгандар]]
[[Категория:СССР]]
[[Категория:Сталинизм]]</text>
      <sha1>2pbpscxq7fo4ax6mn0k8nr2a5jkv54z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Суусамыр өрөөнү</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10486</id>
    <revision>
      <id>650085</id>
      <parentid>513113</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:59:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4897" sha1="7uey2wz8le3jg69flu1c9sf81q2in9k" xml:space="preserve">{{Өрөөн
|Аталышы                 = Cуусамыр өрөөнү
|Расмий аталышы          = 
|Сүрөт                   = Suusamyr Valley (3968831398).jpg
|Сүрөттүн туурасы        = 280px
|Сүрөттүн аталышы        = Суусамыр өрөөнү
|lat_dir                 = N
|lat_deg                 = 42
|lat_min                 = 10
|lat_sec                 = 00
|lon_dir                 = E
|lon_deg                 = 73
|lon_min                 = 57
|lon_sec                 = 00
|region                  = KG
|CoordScale              = 5000 
|Түрү                    = [[Өрөөн]]
|Аянты                   = 4000
|Эң бийик чекити         = 2600
|Эң төмөнкү чекити       = 2200
|Узуну                   = 100
|Туурасы                 = 20
|Аймак                   = [[Чүй облусу]]
|Район                   = [[Жайыл району]]
|Тоо системасы           = [[Суусамыр тоо кыркасы|Суусамыр кырка тоосу]], [[Жумгал кырка тоосу]]
|Аймактык карта 1        = Кыргызстан
|АймакКартасы туурасы 1  = 280
|Аймактык карта 2        = Кыргызстан Чүй облусу
|АймакКартасы туурасы 2  = 280
|Викиказына              = Suusamyr Valley
}}
'''Суусамыр өрөөнү''' ― өзүнчө физико-географиялык аймак. Өрөөн [[Кыргыз Ала-Тоосу]] менен [[Суусамыр кырка тоосу|Суусамыр]], [[Жумгал кырка тоосу|Жумгал]] тоолорунун аралыгында, деңиз– деңгээлинен 2000—3200 м бийиктикте жайгашкан. Узундугу 150 кмге жакын, туурасы кеңири жеринде 45 км. Батышы Өтмөктүн [[Суусамыр суусу|Суусамыр суусуна]] куйган жеринен чыгыштагы Сокулук суусунун чатына чейин кенен жайык келет. Сырткы көрүнүшү үч бурчтук сымал, майда адырлуу, дөңсөлүү түздүк. Чыгыштагы Батыш Каракол өрөөнү улам кууштап, абсолюттук бийиктиги да жогорулайт. Суусамыр суусу, Батыш Каракол суусу менен кошулуп Көкөмерен суусун түзөт. Топурагы жана өсүмдүктөрү бийиктик алкактуулук мыйзам ченемдүүлүккө баш ийип тараган. Суусамыр өрөөнү негизинен жайкы жайыт. [[Чүй өрөөнү|Чуй]], [[Талас өрөөнү|Талас]], [[Кетмен-Төбө өрөөнү|Кетмен-Төбө]] өрөөндөрүнөн келген мал жайлайт. [[Казакстан|Казакстандын]] [[Мерке району|Мерке районунун]] малы да чыгат. Борбордук бөлүгүндө тоют өсүмдүктөрү айдалат.

4000 км²ден ашык аянтты ээлеген өрөөндүн узундугу болжол менен 100 км, туурасы 40 кмге чейин деңиз деңгээлинен 2000-2500 м бийиктикте жана жалпы батыштан чыгышты көздөй Суусамыр дарыясы аркылуу өтөт. Арамза суусу Суусамырга куят. Өрөөндүн чыгыш бөлүгүндө Каракол суусу («Батыш Каракол» деп да аталат) түштүк капталын бойлой 30 кмдей агып, Кожомкулда Суусамырга куюп, түштүктө өрөөндөн чыгып кеткен Көкөмерен дарыясын түзөт&lt;ref&gt;[https://bse.sci-lib.com/article107815.html Определение &quot;Сусамырская долина&quot; в Большой Советской Энциклопедии]&lt;/ref&gt;.

Өрөөн Чүй облусунун түштүк-батышында; чыгышындагы бир аз бөлүгү администрациялык жактан Нарын облусуна карайт. Өрөөндөгү эң маанилүү жана эң чоң айыл Суусамыр. Ошондой эле  айдоочуларга белгилуу Париж деп аталган  бир нече ашкана,мейманкалары,кафелери бар 1990 жылдардан кийин жургунчулорду тейлоо артында пайда болгон айыл  бар

== Булактар ==
[[Категория:Өрөөндөр‎]]
[[Категория:Кыргызстандын географиясы‎]]</text>
      <sha1>7uey2wz8le3jg69flu1c9sf81q2in9k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кетмен-Төбө өрөөнү</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11130</id>
    <revision>
      <id>650092</id>
      <parentid>383601</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T07:16:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7154" sha1="r5f1ep24aro5dd75jn8ic9rax1i2sol" xml:space="preserve">{{Өрөөн
|Аталышы                 = Кетмен-Төбө өрөөнү
|Расмий аталышы          = 
|Сүрөт                   = 
|Сүрөттүн туурасы        = 280px
|Сүрөттүн аталышы        = Токтогул суу сактагычы жана өрөөндүн көрүнүшү
|lat_dir                 = N
|lat_deg                 = 41
|lat_min                 = 52
|lat_sec                 = 00
|lon_dir                 = E
|lon_deg                 = 72
|lon_min                 = 56
|lon_sec                 = 00
|region                  = KG-J
|CoordScale              = 100000
|Түрү                    = [[Өрөөн]]
|Аянты                   = 1200
|Эң бийик чекити         = 1000
|Эң төмөнкү чекити       = 700
|Узуну                   = 50
|Туурасы                 = 30
|Аймак                   = [[Жалал-Абад облусу]]
|Район                   = [[Токтогул району]]
|Тоо системасы           = [[Фергана тоо кыркасы]], Узун-Акмат тоо кыркасы, [[Талас Ала-Тоосу]]
|Аймактык карта 1        = Кыргызстан
|АймакКартасы туурасы 1  = 280
|Аймактык карта 2        =
|АймакКартасы туурасы 2  = 
|Викиказына              = 
}}
'''Кетмен-Төбө өрөөнү''' —Манас ата убагында эле айтылчу экен Кетмен-добо деп, Кетмен-Добо ороонуно тарыхты изилдей келсек б.з.ч 1мин жыл мурун  Сако-усундар байырлаган жер экенин тарых изи корсотуп турат, Изилдей келсек Токтогулдан Бишкекти коздой кетип бара жатканда жолдун он бетинде Арал айылынын баш жагынан баштап илгерки таш доорунун ииздери турат , ташка чегилген байыркы жашоону чагылдырып элик, теке, улак, ат устундо найза кармаган адам, ж.б. у.с корунуштор коп 1970-жылдары археологтор келип изденишкен анда мындай жыйынтык чыгарып Кетмен-Добо ороонуно б.з.ч 1 жыл мурун болгон элдер алар кимдер, алар Сако-усундар Сактар менен усундар аралашып жашашкан. Терен изилдеп келгенде азыркы Токтогул шаары б.з.ч сактарлардын борбор шаары болгон, далилдер бар тарыхта алгач андан кийин башкы кочодо (Абди Суеркулов) кочосундо жолдун он бетинде тундуктон туштукту коздой аллея бар ошол аллеянын асты сактарлардын соогу жатат, аны ошол убакытта бак олтургузуу иштери журуп жатканда элдер байкашат жержи казып бак олтургузганда сооктору болсо азыркы б.з типтуу адамдарга дал келбейт.   [[Ички Теңир-Тоо|Ички Теңир-тоодогу]] тектон. [[өрөөн]]. Түндүгүнөн [[Талас областы|Талас]] жана [[Суусамыр өрөөнү|Суусамыр]], батыш жана түш.-батышы-нан Узун акмат, [[Ат-Ойнок кырка тоосу|Атойнок тоолору]], түштү-гүнөн [[Фергана]], түш.-чыгышынан  Көги-римтоо кырка тоолору менен чектешет. Аян-ты 8170 км2. Басымдуу бийикт. 800–1200 м. Таманынын уз. 50 км, туурасы 22км. К.ө-нүн таманы жалпысын анба тышты карай бираз жантаныңкы келип , конус шилен-дилери — пролювий , делювий түз-дүктөрүнөн жана дарыя өрөөн үнүн тектир-челеринен турат. Өрөөн майдаагын суу-лардын өзөндөрү ,сайлар, кокту-колоттор (тереңдиги 5–10 м) менен тилмеленген.Су-гаткан алдарынын нуктары көп. К. ө-ндөпа леоген, неоген жана төртүнч үлүк мезгил- дерин деп айда болгон калыңдыгы 2 кмге жеткен чөкмө тектер палеозойдун тоо тек-терин жаап жатат. Өрөөн тектон. түзүлүшү боюнча кең дик багытын дагы асимметриялуу гра бен-мег оси нклин аль. Ал неоген мезги-линдеги тоо пайда болуу процессинде Талас — [[Фергана өрөөнү|Фергана]] тектон. жараканы бойлой кысымдын күчөшү нөн пайда болгон. Кен байлыктарынын негизгиси — неогендин көл чөкмөлөрүндөгү таш туз катмарлары ([[Кетмен-Төбө туз кени|Кетмен-Төбө кени]]). Климаты кескин континент-тик, июлдун орт. темп-расы 24°С, январды-кы—14°С. Жылдык жаан-ча чыны 376 мм. Ири суулары: Карасуу, [[Чычкан (дарыя)|Чычкан]], Узун акмат, [[Торкен]]. Эң ири көлү—Карасуу (аян- ты 3,88 км2). К.ө-нө боз топурактагы эфер-мерлүү-шыбактуу жарым чөл (800–1300м бийиктикте),  бозомтук-коңур  топ урактуу шыбактуу-кылкан актуу курга к талаа (1300–2000 м); кара коңур топурактуу кыл- канактуу дүйүм чөптүү талаа  жана  токой-шалбаалуу  талаа  (2000 –2800 м),  суб альп жана  альп (3200–3500 м), шалбаасы, аска-зоокалуу, кар-мөңгүлүү гляциалдык-ни-валдык (3500 мден жогору) ландшафт алкактары мүнөздүү. Өрөөндүн 284км2 аян-тын Токтогул суу сактагычы ээлейт.т

== Колдонулган адабияттар ==
* [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/pdf/geogr_ensclp.pdf Кыргызстандын географиясы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714154348/http://bizdin.kg/elib/kitepter/pdf/geogr_ensclp.pdf |date=2014-07-14 }}  ISBN 9967-14-006-2

[[Категория:Кыргызстандын географиясы‎]]
[[Категория:Теңир-Тоо]]
[[Категория:өрөөндөр]]
[[Категория:Тумар-2011]]</text>
      <sha1>r5f1ep24aro5dd75jn8ic9rax1i2sol</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Өлкө желеги/Швеция</title>
    <ns>10</ns>
    <id>14095</id>
    <revision>
      <id>650135</id>
      <parentid>486899</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T17:00:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Naval_Ensign_of_Sweden.svg with [[File:Naval_ensign_of_Sweden.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR6|Criterion 6]].).</comment>
      <origin>650135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="617" sha1="afkp9m7etirgn1z8bio3j5b7ua8boyf" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|өлкө желеги/желек&lt;/noinclude&gt;}}}
| өлчөмү = {{{өлчөмү|}}}
| alias = Швеция
| flag alias = Flag of Sweden.svg
| flag alias-1520 = Flag of Sweden (1562–1650).svg
| flag alias-1650 = Naval ensign of Sweden.svg
| flag alias-1815 = Swedish and Norwegian naval ensign 1815–1844.svg
| flag alias-1844 = Swedish norwegian union flag.svg
| flag alias-ВМС = Naval ensign of Sweden.svg
| variant = {{{variant|}}}
| var1 = 1520
| var2 = 1650
| var3 = 1815
| var4 = 1844
| var5 = ВМС
}}&lt;noinclude&gt;
[[bg:Шаблон:Флагификация/Швеция]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>afkp9m7etirgn1z8bio3j5b7ua8boyf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лионель Месси</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16018</id>
    <revision>
      <id>650154</id>
      <parentid>556254</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T01:41:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-40940-54</username>
        <id>48373</id>
      </contributor>
      <origin>650154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13427" sha1="nob5e01mz6yz3w5f3nd9dkom6seqkm1" xml:space="preserve">{{Stub}}

{| class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;float:right; margin:0 0 0.5em 1em; width:20em; clear:right;&quot;
|-
|colspan=2 style=&quot;text-align:center; color:blak&quot; | '''''Лионель Андрес МЕССИ''' &lt;br /&gt;
|-
|align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;sky blue&quot; colspan=2 style=&quot;font-size: small&quot; |'''Жалпы маалымат'''
|-
|colspan=2 style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|'''Толук аты-жөнү:''' || Лионель Андрес Месси Куччиттини
 [[Испания|исп]].- ''Lionel Andrés Messi Cuccittini'''
|-
|'''Туулган жылы:''' || 1987-жылы 24-июнь
|-
|'''Туулган жери:''' || [[Аргентина]], [[Росарио]], Санта-Фе
|-
|'''Бою:''' || 1.7м
|-
|'''Өлкө:''' || [[Файл:Flag of Argentina.svg|{{{1|22px}}}|border|Кыргызстан ]]&lt;noinclude&gt; Аргентина
|-
|'''Жубайы:'''|| Антонелла Рокуццо
|-
|'''Эмгек акысы:'''||  12 миллион USD (2025)
|-
|align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;sky blue&quot; colspan=2 style=&quot;font-size: small&quot; |'''Клуб маалыматы
|-
|'''Учурдагы клубу:''' || [[Файл:Flag of USA.svg|{{{1|22px}}}|border|АКШ желеги]]&lt;noinclude&gt; &quot;Интер Майами&quot;
|-
|'''Позициясы:''' || Чабуулчу, чабуулдагы жарым коргоочу
|-
|'''Номери:''' || 10
|-
|align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;sky blue&quot; colspan=2 style=&quot;font-size: small&quot;|'''Өспүрүм клубдары'''
|-
|1992—1994:||[[Файл:Flag of Argentina.svg|{{{1|22px}}}|border|Аргентина желеги]]&lt;noinclude&gt; Грандоли
|-
|1994—2000:||[[Файл:Flag of Argentina.svg|{{{1|22px}}}|border|Аргентина желеги]]&lt;noinclude&gt;	Ньюэллс Олд Бойз
|-
|2000—2003:||[[Файл:Flag of Spain.svg|{{{1|22px}}}|border|Испания желеги]]&lt;noinclude&gt; Барселона
|-
|align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;sky blue&quot; colspan=2 style=&quot;font-size: small&quot;|'''Клубдук карьерасы'''
|-
|2003—2021:||[[Файл:Flag of Spain.svg|{{{1|22px}}}|border|Испания желеги]]&lt;noinclude&gt; Барселона
|-
|2003—2004:||[[Файл:Flag of Spain.svg|{{{1|22px}}}|border|Испания желеги]]&lt;noinclude&gt; Барселона C
|-
|2004—2005:||[[Файл:Flag of Spain.svg|{{{1|22px}}}|border|Испания желеги]]&lt;noinclude&gt; Барселона B
|-
|2021—2023:||[[Файл:Flag of France.svg|{{{1|22px}}}|border|желеги]]&lt;noinclude&gt; Пари Сен-Жермен
|-
|2023—а.ч:||[[Файл:Flag of USA.svg|{{{1|22px}}}|border|желеги]]&lt;noinclude&gt; Интер Майами
|-
|align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;sky blue&quot; colspan=2 style=&quot;font-size: small&quot;|'''Улуттук курама'''
|-
|2004—2005:||[[Файл:Flag of Argentina.svg|{{{1|22px}}}|border|Аргентина желеги]]&lt;noinclude&gt; Аргентина (U-20)
|-
|2005—2026:||[[Файл:Flag of Argentina.svg|{{{1|22px}}}|border|Аргентина желеги]]&lt;noinclude&gt; Аргентина
|-
|2008||[[Файл:Flag of Argentina.svg|{{{1|22px}}}|border|Аргентина желеги]]&lt;noinclude&gt; Аргентина ([[Олимпиада оюндары|олимп]].)		
|}


'''Лионель Андрес Месси ''' ([[Испан тили|''исп.'']] — ''Lionel Andrés Messi Cuccittini'') 1987-жылы 24-июнь, [[Росарио]]), — Аргентина улуттук курамасынын жана [[Интер Майами]] футбол клубунун капитаны. Чабуулчу жана чабуулдагы жарым коргоочу милдетин аткарат. Дүйнөдөгү эң алдыңкы футболчулардын бири. Дүйнө чемпиону, Түштүк Америка чемпиону, Финалиссима жеңүүчүсү, Олимпиада чемпиону. Бардык убактагы эң мыкты футболчулардын бири деп саналат. Месси ийкемдүүлүгү жана оюн таризине байланыштуу Аргентиналык легендарлуу футболчу [[Диего Марадона|Диего Марадонага]] көп салыштырылат.

Испания чемпионатынын тарыхындагы эң мыкты бомбардир [[Бaрселонa (футбол клубу)|(Барселона]] командасы). &quot;Алтын топтун&quot; 8 жолку жеңүүчүсү, &quot;Алтын бутса&quot; сыйлыгынын 6 жолку ээси. Барселона академиясынын бүтүрүүчүсү, клуб менен ал 10 жолу Испания ла лигасын, 4 жолу УЕФАнын Чемпиондор Лигасын, 7 жолу Испания Кубогун, 8 жолу Испания Суперкубогун, 3 жолу Европа Суперкубогун жана 3 жолу Клубдар арасындагы Дүйнө чемпиондугун уткан. &quot;Пари Сен-Жермен&quot; менен Франциянын 2 жолку чемпиону жана Франциянын Суперкубогунун жеңүүчүсү.

Ал футболго 8 жашында [[Росарио]] шаарынын клубу [[Ниюэллс Олд Бойз|Ниюэллс Олд Бойздо]] баштайт. 11 жашында Лионелге өсүү гармону (самототропин) жетишпестиги диагнозу коюлат. Барселонанын спорттук мүдүрү Карлес Рескач Мессини 13 жашында байкаган соң жаш талант ага катуу таасир калтырат. Ошондуктан ал клуб жетекчилиги менен Мессини жана үй-бүлөсүн Испанияга көчүрүп келип дарылоо тууралуу келишим даярдайт. Ошондон кийин Месси Барселонанын жаш өспүрүмдөр курамында ойной баштайт.
[[Файл:Lionel Messi Player of the Year, 2011.jpg|thumb|left|Месси Сантоско каршы, 2011]]
Барселонанын негизги курамында биринчи жолу 2004-жындын 16-октябрында ойногон Месси, Испания лигасында гол киргизген эң жаш футболчу наамына ээ. 2005-06 сезонунда [[Испания футбол чемпионаты|Ла лига]] жана УЕФА Чемпиондор Лигасы чемпиондугун жеңет. 2006-07 сезонунда Эль классико дербисинде хет-трик кылганы жетишип, 26 лига оюнунда 14 гол киргизет. 2008-09-жыл карьерасындагы эң мыкты сезон болот. Анткени сезон боюнча 38 гол киргизип 6 кубок жеңет. 2009-10 сезонунда бардык турнирде 47 гол атып Роналдонун койгон рекордуна жетет. 2010-11 сезонунда 53 гол менен бул рекордду бузуп өзүнүн рекордун коёт.

2011/12 сезонунда Месси Испания чемпионатында, ошондой эле бүткүл Европада бир сезондо киргизген голдордун саны боюнча рекорд койгон. 2014/15 сезонунда Испания чемпионатынын тарыхында эң мыкты бомбардир болуп, клубу менен экинчи жолу требл утуп алган. 2018-жылы ал &quot;Барселонанын&quot; капитаны болуп, 2019-жылы алтынчы жолу &quot;Алтын топту&quot; алып, бир оюнчу үчүн эң көп сыйлык алуу боюнча рекорд койгон. 2021-жылы аргентиналыктын &quot;Барселона&quot; менен келишими аяктап, каталониялык клубдун каржылык абалына байланыштуу узартылган эмес. Буга байланыштуу Месси эркин агент болуп, француздардын ПСЖ (Paris Saint-Germain) клубуна бекер өткөн. 2022-жылы ал Германиялык футболчу [[Лотар Маттеус|Лотар Маттеустун]] дүйнөлүк чемпионаттагы беттештеринин саны боюнча рекордун жаңырткан.

Аргентинанын жаштар командасынын курамында Месси 2005-жылы дүйнө чемпиону болуп, ошол эле жылы Аргентинанын негизги курама командасында дебют жасаган. 2007-жылы Америка Кубогунда ал турнирдин күмүш медалынын ээси болуп, ошондой эле турнирдин эң мыкты жаш оюнчусу деп табылган. 23 жашка чейинкилер курамасынын курамында 2008-жылы [[Олимпиада оюндары|Олимпиада]] чемпиону болгон. 2011-жылдан бери курама команданын капитаны катары Месси катары менен үч ири турнирдин финалына катышкан: 2014-жылкы Дүйнө чемпионатына, 2015 жана 2016-жылкы Америка Кубогуна, бирок бардык учурларда ал жана анын командасы жеңилип калган. 2016-жылы ал курамадагы эл аралык карьерасынан кеткенин жарыялаган, бирок кийинчерээк улуттук курама командага кайтып келип, 2018-жылы дүйнө чемпионатына, ошондой эле 2019-жылы Америка Кубогуна катышып, өз командасы менен үчүнчү орунду ээлеген. Андан кийин Месси 2021-жылы Америка Кубогун өз командасы менен жеңип, бул турнирдин мыкты бомбардири, мыкты ассистенти жана ошондой эле эң мыкты оюнчусу болгон. Андан кийин 2022-жылы Финалиссиманы жана Дүйнө чемпионатын жеңген. 2024-жылы ал дагы бир ирет Америка Кубогун Аргентина курамасы менен жеңип алды.

Месси дүйнөдөгү эң атактуу спортчулардын бири деп эсептелинет. Ал 2006-жылдан бери [[Adidas]] спорттук кийимдерин чыгарган компаниянын негизги жарнамалык жүздөрүнүн бири. 2008-жылдан бери ал эң көп айлык алган футболчулардын бири болгон. 2019-жылы Forbes аргентиналыкты дүйнөдөгү эң көп маяна алган спортчу катары тааныган. Time журналы аны 2011, 2012 жана 2023-жылдары дүйнөдөгү эң таасирдүү 100 адамдын тизмесине киргизген. 2020 жана 2023-жылдары Месси Laureus World Sports Awards тарабынан жылдын мыкты спортчусу аталды, жана бул сыйлыкты алган биринчи футболчу болуп калды. Ошол эле жылы Forbes Мессини карьерасында 1 миллиард доллардан ашык киреше тапкан тарыхтагы экинчи футболчу деп атады.

== Колдонулган адабияттар ==

* ''Кайоли Лука.'' [https://books.google.ru/books?id=CDiLAgAAQBAJ Месси. Өзгөчө биография] — М.: Центрполиграф, 2013. – 351 б. — 2500 нуска. 
* ''Дельгадо Лукас.'' [https://books.google.ru/books?id=szZCDQAAQBAJ Мен, Лионель Месси] — М.: АСТ, 2016. – 320 б.
* ''Гильем Балагуэ.'' [[iarchive:messibiography0000bala|Месси]] &lt;small&gt;(англ.)&lt;/small&gt;. — Orion Books, 2013. 
* ''Кайоли Лука.''  [https://books.google.ru/books?id=iqdkpwAACAAJ Messi: The Inside Story of the Boy Who Became a Legend] &lt;small&gt;(англ.)&lt;/small&gt;. — Icon Books, 2012. — 311 б. 
* ''Кайоли Лука.'' [https://books.google.ru/books?id=NTT5rQEACAAJ Messi: More than a Superstar] &lt;small&gt;(англ.)&lt;/small&gt;. — Icon Books, 2015. — 304 б. 

== Шилтемелер  ==
1.[https://messi.com/ messi.com] &lt;small&gt;(англ.) (исп.) (каталан.)&lt;/small&gt; - Лионель Мессинин расмий сайты

2.[https://www.fcbarcelona.com/en/card/2214377/leo-messi Барселонанын расмий сайтындагы футболчунун профили] &lt;small&gt;(англ.)&lt;/small&gt;

3.[https://www.intermiamicf.com/players/lionel-messi/ Интер Майаминин расмий сайтындагы футболчунун профили] &lt;small&gt;(англ.)&lt;/small&gt;


[[Категория:Барселона]]
[[Категория:Аргентина]]
[[Категория:Футболчулар‎]]</text>
      <sha1>nob5e01mz6yz3w5f3nd9dkom6seqkm1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29199</id>
    <revision>
      <id>650050</id>
      <parentid>650017</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T12:25:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4640" sha1="6otkcm2ielnra4whysy92h4xj6z9hqo" xml:space="preserve">{{Мамлекеттик орган
|Аталышы                      = Юстиция министрлиги
|Расмий аталышы               = Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги
|эмблема                      = National emblem of Kyrgyzstan.svg
|эмблеманын_туурасы           = 180px
|эмблеманын_сүрөттөмөсү       = Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик герби
|сүрөт                        = 
|сүрөттүн_туурасы             = 280px
|сүрөттүн_сүрөттөмөсү         = 
|Мамлекет                     = Кыргызстан
|юрисдикция                   = Кыргызстан
|түзүлгөн күнү                = 1991 (1924-жылдан бери Юстиция эл комиссариаты)
|мурунку орган1               = Кыргыз ССР Юстиция министрлиги
|бай ийет                     = КР Министрлер Кабинети
|башчынын кызматы1            = Министр
|башчынын аты1                = [[Баетов Аяз Батыркулович]]
|штаб-квартира                = Бишкек, Жаш Гвардия бульвары 32
|сайт                         = [https://minjust.gov.kg/ minjust.gov.kg]
|Аймактык карта 1             = Бишкек
|lat_deg                      = 42 
|lat_min                      = 52 
|lat_sec                      = 50 
|lat_dir                      = N
|lon_deg                      = 74 
|lon_min                      = 34 
|lon_sec                      = 37 
|lon_dir                      = E
|region                       = KG-GB
|CoordScale                   = 2000
|Викиказына                   = Ministry_of_Foreign_Affairs_(Kyrgyzstan)
}}
'''Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги''' — аткаруу бийлигинин аныкталган ишмердик чөйрөсүндө бирдиктүү мамлекеттик саясатты камсыз кылуучу органы. КР юстиция органдарынын бирдиктүү тармагын А. (Ю.) м., анын аймактык органдары, юстициянын башка органдары, мекемелери, ошондой эле жазаларды аткаруу органдары жана мекемелери, күзөтүү жана кайтарып айдап баруу бөлүмдөрү түзөт. А. (Ю.) м-нин негизги милдеттери: а) аткаруу бийлик органдарынын ишмердигин укуктук камсыз кылуу жана КР демократиялык укуктук мамлекетинин андан ары өнүгүүсүнө өбөлгө түзүү; б) жарандардын, юридикалык жактардын, жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарынын жана мамлекеттин аткаруу бийлигинин мамлекеттин органдарынын ишмердигине байланыштуу укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын камсыз кылуу; в) аткаруу бийлик органдарынын ченемдик укуктук актылардын долбоорлорун даярдоо жана аларды белгиленген тартипте кабыл алуу боюнча ишмердиктерин жөнгө салууну камсыз кылуу; г) берилген ыйгарым укуктардын чектеринде жана мыйзамдарда белгиленген тартипте мамлекеттик каттоонун жолжоболорун камсыз кылуу; д) сот жана башка органдардын актыларынын аткарылышын камсыз кылуу; е) кылмыш -жазаларынын аткарылышын камсыз кылуу; ж) укук маселелери боюнча эларалык байланыштарды камсыз кылуу ж.б.

== Булактар ==
* Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты.  – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}</text>
      <sha1>6otkcm2ielnra4whysy92h4xj6z9hqo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650177</id>
      <parentid>650050</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:05:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Кыргызстандын министирликтери|Кыргызстандын министирликтери]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>650177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4722" sha1="eh5xgpryhofg35t24b0czi0b3mcap47" xml:space="preserve">{{Мамлекеттик орган
|Аталышы                      = Юстиция министрлиги
|Расмий аталышы               = Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги
|эмблема                      = National emblem of Kyrgyzstan.svg
|эмблеманын_туурасы           = 180px
|эмблеманын_сүрөттөмөсү       = Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик герби
|сүрөт                        = 
|сүрөттүн_туурасы             = 280px
|сүрөттүн_сүрөттөмөсү         = 
|Мамлекет                     = Кыргызстан
|юрисдикция                   = Кыргызстан
|түзүлгөн күнү                = 1991 (1924-жылдан бери Юстиция эл комиссариаты)
|мурунку орган1               = Кыргыз ССР Юстиция министрлиги
|бай ийет                     = КР Министрлер Кабинети
|башчынын кызматы1            = Министр
|башчынын аты1                = [[Баетов Аяз Батыркулович]]
|штаб-квартира                = Бишкек, Жаш Гвардия бульвары 32
|сайт                         = [https://minjust.gov.kg/ minjust.gov.kg]
|Аймактык карта 1             = Бишкек
|lat_deg                      = 42 
|lat_min                      = 52 
|lat_sec                      = 50 
|lat_dir                      = N
|lon_deg                      = 74 
|lon_min                      = 34 
|lon_sec                      = 37 
|lon_dir                      = E
|region                       = KG-GB
|CoordScale                   = 2000
|Викиказына                   = Ministry_of_Foreign_Affairs_(Kyrgyzstan)
}}
'''Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги''' — аткаруу бийлигинин аныкталган ишмердик чөйрөсүндө бирдиктүү мамлекеттик саясатты камсыз кылуучу органы. КР юстиция органдарынын бирдиктүү тармагын А. (Ю.) м., анын аймактык органдары, юстициянын башка органдары, мекемелери, ошондой эле жазаларды аткаруу органдары жана мекемелери, күзөтүү жана кайтарып айдап баруу бөлүмдөрү түзөт. А. (Ю.) м-нин негизги милдеттери: а) аткаруу бийлик органдарынын ишмердигин укуктук камсыз кылуу жана КР демократиялык укуктук мамлекетинин андан ары өнүгүүсүнө өбөлгө түзүү; б) жарандардын, юридикалык жактардын, жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарынын жана мамлекеттин аткаруу бийлигинин мамлекеттин органдарынын ишмердигине байланыштуу укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын камсыз кылуу; в) аткаруу бийлик органдарынын ченемдик укуктук актылардын долбоорлорун даярдоо жана аларды белгиленген тартипте кабыл алуу боюнча ишмердиктерин жөнгө салууну камсыз кылуу; г) берилген ыйгарым укуктардын чектеринде жана мыйзамдарда белгиленген тартипте мамлекеттик каттоонун жолжоболорун камсыз кылуу; д) сот жана башка органдардын актыларынын аткарылышын камсыз кылуу; е) кылмыш -жазаларынын аткарылышын камсыз кылуу; ж) укук маселелери боюнча эларалык байланыштарды камсыз кылуу ж.б.

== Булактар ==
* Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты.  – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}

[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>eh5xgpryhofg35t24b0czi0b3mcap47</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650195</id>
      <parentid>650177</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:07:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5069" sha1="iu5hq8masw6vvgzd2sqdzngsh0yc77t" xml:space="preserve">{{Мамлекеттик орган
|Аталышы                      = Юстиция министрлиги
|Расмий аталышы               = Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги
|эмблема                      = National emblem of Kyrgyzstan.svg
|эмблеманын_туурасы           = 180px
|эмблеманын_сүрөттөмөсү       = Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик герби
|сүрөт                        = 
|сүрөттүн_туурасы             = 280px
|сүрөттүн_сүрөттөмөсү         = 
|Мамлекет                     = Кыргызстан
|юрисдикция                   = Кыргызстан
|түзүлгөн күнү                = 1991 (1924-жылдан бери Юстиция эл комиссариаты)
|мурунку орган1               = Кыргыз ССР Юстиция министрлиги
|бай ийет                     = КР Министрлер Кабинети
|башчынын кызматы1            = Министр
|башчынын аты1                = [[Баетов Аяз Батыркулович]]
|штаб-квартира                = Бишкек, Жаш Гвардия бульвары 32
|сайт                         = [https://minjust.gov.kg/ minjust.gov.kg]
|Аймактык карта 1             = Бишкек
|lat_deg                      = 42 
|lat_min                      = 52 
|lat_sec                      = 50 
|lat_dir                      = N
|lon_deg                      = 74 
|lon_min                      = 34 
|lon_sec                      = 37 
|lon_dir                      = E
|region                       = KG-GB
|CoordScale                   = 2000
|Викиказына                   = Ministry_of_Foreign_Affairs_(Kyrgyzstan)
}}
'''Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги''' — аткаруу бийлигинин аныкталган ишмердик чөйрөсүндө бирдиктүү мамлекеттик саясатты камсыз кылуучу органы. КР юстиция органдарынын бирдиктүү тармагын А. (Ю.) м., анын аймактык органдары, юстициянын башка органдары, мекемелери, ошондой эле жазаларды аткаруу органдары жана мекемелери, күзөтүү жана кайтарып айдап баруу бөлүмдөрү түзөт. А. (Ю.) м-нин негизги милдеттери: а) аткаруу бийлик органдарынын ишмердигин укуктук камсыз кылуу жана КР демократиялык укуктук мамлекетинин андан ары өнүгүүсүнө өбөлгө түзүү; б) жарандардын, юридикалык жактардын, жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарынын жана мамлекеттин аткаруу бийлигинин мамлекеттин органдарынын ишмердигине байланыштуу укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын камсыз кылуу; в) аткаруу бийлик органдарынын ченемдик укуктук актылардын долбоорлорун даярдоо жана аларды белгиленген тартипте кабыл алуу боюнча ишмердиктерин жөнгө салууну камсыз кылуу; г) берилген ыйгарым укуктардын чектеринде жана мыйзамдарда белгиленген тартипте мамлекеттик каттоонун жолжоболорун камсыз кылуу; д) сот жана башка органдардын актыларынын аткарылышын камсыз кылуу; е) кылмыш -жазаларынын аткарылышын камсыз кылуу; ж) укук маселелери боюнча эларалык байланыштарды камсыз кылуу ж.б.

== Булактар ==
* Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты.  – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
* [https://egov.kg/kg Маалыматтын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн борборлоштурулган порталы]
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}

[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>iu5hq8masw6vvgzd2sqdzngsh0yc77t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлиги</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30737</id>
    <revision>
      <id>650049</id>
      <parentid>650018</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T12:24:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4015" sha1="ol88layum67lkmols9rz96cz5wgjbim" xml:space="preserve">{{Мамлекеттик орган
|Аталышы                      = Ички иштер министрлиги
|Расмий аталышы               = Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлиги
|эмблема                      = National emblem of Kyrgyzstan.svg
|эмблеманын_туурасы           = 180px
|эмблеманын_сүрөттөмөсү       = Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик герби
|сүрөт                        = 
|сүрөттүн_туурасы             = 280px
|сүрөттүн_сүрөттөмөсү         = 
|Мамлекет                     = Кыргызстан
|юрисдикция                   = Кыргызстан
|түзүлгөн күнү                = 1991 (1924-жылдан бери милиция органдары катары)
|мурунку орган1               = Кыргыз ССР Ички иштер министрлиги
|бай ийет                     = КР Министрлер Кабинети
|башчынын кызматы1            = Министр
|башчынын аты1                = [[Ниязбеков Улан Омоканович]]
|штаб-квартира                = Бишкек шаары, Фрунзе көчөсү, 469
|сайт                         = [https://egov.kg/ru/ministry/interior/ egov.kg]
|Аймактык карта 1             = Бишкек
|lat_deg                      = 42 
|lat_min                      = 52 
|lat_sec                      = 42 
|lat_dir                      = N
|lon_deg                      = 74 
|lon_min                      = 36 
|lon_sec                      = 44 
|lon_dir                      = E
|region                       = KG-GB
|CoordScale                   = 2000
|Викиказына                   = Ministry of Internal Affairs (Kyrgyzstan)
}}
'''Ички иштер министрлиги (иим)''' – өз ыйгарым укуктарынын чектеринде [[Адам укуктары|адам укуктарын]] жана эркиндиктерин коргоо, укук тартибин сактоо, коомдук коопсуздукту камсыз кылуу чөйрөлөрүндө мамлекеттик башкарууну ишке ашыруучу жана КР ички иштер органдарынын жана КР ИИМдин ички аскерлеринин иштеринин негизги багыттарын түздөн-түз жүзөгө ашыруучу аткаруу бийлигинин органы. ИИМ курамына облустук, райондук, шаардык ички иштер бөлүмдөрүнүн башкы башкармалыктары, башкармалыктары жана бөлүмдөрү, темир жолдогу, аба транспортундагы бөлүмчөлөрү (линиялык бөлүмдөр жана бөлүмчөлөр), мамлекеттик автоинспекция, ички иштер органдарына жана ички аскерлерге жүктөлгөн милдеттерди аткаруу үчүн түзүлгөн ишканалар, мекемелер жана уюмдар кирген ички иштер органдарынын тармагын башкарат. Ички иштер органдары жана ички аскерлер ИИМ тутумун түзөт.
== Колдонулган адабияттар ==
* [[Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү]]. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты.  – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}
[[Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр ]]</text>
      <sha1>ol88layum67lkmols9rz96cz5wgjbim</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650193</id>
      <parentid>650049</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:06:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Кыргызстандын министирликтери|Кыргызстандын министирликтери]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>650193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4096" sha1="lx8c13vbbl53xqk8tdwcd3vn5c06kqy" xml:space="preserve">{{Мамлекеттик орган
|Аталышы                      = Ички иштер министрлиги
|Расмий аталышы               = Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлиги
|эмблема                      = National emblem of Kyrgyzstan.svg
|эмблеманын_туурасы           = 180px
|эмблеманын_сүрөттөмөсү       = Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик герби
|сүрөт                        = 
|сүрөттүн_туурасы             = 280px
|сүрөттүн_сүрөттөмөсү         = 
|Мамлекет                     = Кыргызстан
|юрисдикция                   = Кыргызстан
|түзүлгөн күнү                = 1991 (1924-жылдан бери милиция органдары катары)
|мурунку орган1               = Кыргыз ССР Ички иштер министрлиги
|бай ийет                     = КР Министрлер Кабинети
|башчынын кызматы1            = Министр
|башчынын аты1                = [[Ниязбеков Улан Омоканович]]
|штаб-квартира                = Бишкек шаары, Фрунзе көчөсү, 469
|сайт                         = [https://egov.kg/ru/ministry/interior/ egov.kg]
|Аймактык карта 1             = Бишкек
|lat_deg                      = 42 
|lat_min                      = 52 
|lat_sec                      = 42 
|lat_dir                      = N
|lon_deg                      = 74 
|lon_min                      = 36 
|lon_sec                      = 44 
|lon_dir                      = E
|region                       = KG-GB
|CoordScale                   = 2000
|Викиказына                   = Ministry of Internal Affairs (Kyrgyzstan)
}}
'''Ички иштер министрлиги (иим)''' – өз ыйгарым укуктарынын чектеринде [[Адам укуктары|адам укуктарын]] жана эркиндиктерин коргоо, укук тартибин сактоо, коомдук коопсуздукту камсыз кылуу чөйрөлөрүндө мамлекеттик башкарууну ишке ашыруучу жана КР ички иштер органдарынын жана КР ИИМдин ички аскерлеринин иштеринин негизги багыттарын түздөн-түз жүзөгө ашыруучу аткаруу бийлигинин органы. ИИМ курамына облустук, райондук, шаардык ички иштер бөлүмдөрүнүн башкы башкармалыктары, башкармалыктары жана бөлүмдөрү, темир жолдогу, аба транспортундагы бөлүмчөлөрү (линиялык бөлүмдөр жана бөлүмчөлөр), мамлекеттик автоинспекция, ички иштер органдарына жана ички аскерлерге жүктөлгөн милдеттерди аткаруу үчүн түзүлгөн ишканалар, мекемелер жана уюмдар кирген ички иштер органдарынын тармагын башкарат. Ички иштер органдары жана ички аскерлер ИИМ тутумун түзөт.
== Колдонулган адабияттар ==
* [[Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү]]. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты.  – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}
[[Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр ]]
[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>lx8c13vbbl53xqk8tdwcd3vn5c06kqy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650210</id>
      <parentid>650193</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:10:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4443" sha1="0ap5rxazy0jp2otvw6jl7x5g5aa93sx" xml:space="preserve">{{Мамлекеттик орган
|Аталышы                      = Ички иштер министрлиги
|Расмий аталышы               = Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлиги
|эмблема                      = National emblem of Kyrgyzstan.svg
|эмблеманын_туурасы           = 180px
|эмблеманын_сүрөттөмөсү       = Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик герби
|сүрөт                        = 
|сүрөттүн_туурасы             = 280px
|сүрөттүн_сүрөттөмөсү         = 
|Мамлекет                     = Кыргызстан
|юрисдикция                   = Кыргызстан
|түзүлгөн күнү                = 1991 (1924-жылдан бери милиция органдары катары)
|мурунку орган1               = Кыргыз ССР Ички иштер министрлиги
|бай ийет                     = КР Министрлер Кабинети
|башчынын кызматы1            = Министр
|башчынын аты1                = [[Ниязбеков Улан Омоканович]]
|штаб-квартира                = Бишкек шаары, Фрунзе көчөсү, 469
|сайт                         = [https://egov.kg/ru/ministry/interior/ egov.kg]
|Аймактык карта 1             = Бишкек
|lat_deg                      = 42 
|lat_min                      = 52 
|lat_sec                      = 42 
|lat_dir                      = N
|lon_deg                      = 74 
|lon_min                      = 36 
|lon_sec                      = 44 
|lon_dir                      = E
|region                       = KG-GB
|CoordScale                   = 2000
|Викиказына                   = Ministry of Internal Affairs (Kyrgyzstan)
}}
'''Ички иштер министрлиги (иим)''' – өз ыйгарым укуктарынын чектеринде [[Адам укуктары|адам укуктарын]] жана эркиндиктерин коргоо, укук тартибин сактоо, коомдук коопсуздукту камсыз кылуу чөйрөлөрүндө мамлекеттик башкарууну ишке ашыруучу жана КР ички иштер органдарынын жана КР ИИМдин ички аскерлеринин иштеринин негизги багыттарын түздөн-түз жүзөгө ашыруучу аткаруу бийлигинин органы. ИИМ курамына облустук, райондук, шаардык ички иштер бөлүмдөрүнүн башкы башкармалыктары, башкармалыктары жана бөлүмдөрү, темир жолдогу, аба транспортундагы бөлүмчөлөрү (линиялык бөлүмдөр жана бөлүмчөлөр), мамлекеттик автоинспекция, ички иштер органдарына жана ички аскерлерге жүктөлгөн милдеттерди аткаруу үчүн түзүлгөн ишканалар, мекемелер жана уюмдар кирген ички иштер органдарынын тармагын башкарат. Ички иштер органдары жана ички аскерлер ИИМ тутумун түзөт.
== Колдонулган адабияттар ==
* [[Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү]]. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты.  – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
* [https://egov.kg/kg Маалыматтын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн борборлоштурулган порталы]
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}
[[Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр ]]
[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>0ap5rxazy0jp2otvw6jl7x5g5aa93sx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кыргыз Республикасынын Финансы министрлиги</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30918</id>
    <revision>
      <id>650052</id>
      <parentid>650024</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T12:25:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2529" sha1="88ca7k1qr078lp5dlj7jjenfm9mqah1" xml:space="preserve">'''Кыргыз Республикасынын Финансы министрлиги''' — аткаруу бийлигинин өзүнүн жоопкерчилигине кирген ыйгарым укуктарынын чектеринде аткаруу-бөлүштүрүү милдеттерин ишке ашыруучу органы. КР Карминдин негизги милдеттери: а) бирдиктүү каржы саясатынын стратегиялык багыттарын иштеп чыгуу жана ишке ашыруу; б) республикалык бюджеттин долбоорун түзүү жана аткаруу; в) мамлекеттик каржы иштеринин туруктуулугун жана алардын өлкөнүн социалдык-экономикалык өнүгүшүнө, кайтарымдуу чарба жүргүзүүгө таасир этүүсүн камсыз кылуу, ошондой эле каржы рыногун өнүктүрүү чараларын ишке ашыруу; г) каржылык ресурстарды КР жана анын аймактарынын экономикалык өнүгүүсүнүн артыкчылыктуу багыттарына топтоо, максаттуу каржылоо; д) өлкөнүн экономикасына чет өлкөлүк кредиттик ресурстарды тартуу жана аларды жоюунун булактары тууралуу сунуштарды иштеп чыгуу; е) каржылык-бюджеттик пландоонун, каржылоонун жана эсеп берүүнүн усулдарын өркүндөтүү; ж) бюджеттик каражаттардын жана бюджеттен сырткаркы фонддордун ж. б. каражаттардын сарамжалдуу жана максатка ылайык пайдалануусуна каржылык көзөмөлдү ишке ашыруу.
== Колдонулган адабияттар ==
* [[Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү]]. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты.  – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}

[[Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр ]]</text>
      <sha1>88ca7k1qr078lp5dlj7jjenfm9mqah1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650179</id>
      <parentid>650052</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:05:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Кыргызстандын министирликтери|Кыргызстандын министирликтери]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>650179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2610" sha1="ita45s3lkoeqroizw6qm53qc32na0jf" xml:space="preserve">'''Кыргыз Республикасынын Финансы министрлиги''' — аткаруу бийлигинин өзүнүн жоопкерчилигине кирген ыйгарым укуктарынын чектеринде аткаруу-бөлүштүрүү милдеттерин ишке ашыруучу органы. КР Карминдин негизги милдеттери: а) бирдиктүү каржы саясатынын стратегиялык багыттарын иштеп чыгуу жана ишке ашыруу; б) республикалык бюджеттин долбоорун түзүү жана аткаруу; в) мамлекеттик каржы иштеринин туруктуулугун жана алардын өлкөнүн социалдык-экономикалык өнүгүшүнө, кайтарымдуу чарба жүргүзүүгө таасир этүүсүн камсыз кылуу, ошондой эле каржы рыногун өнүктүрүү чараларын ишке ашыруу; г) каржылык ресурстарды КР жана анын аймактарынын экономикалык өнүгүүсүнүн артыкчылыктуу багыттарына топтоо, максаттуу каржылоо; д) өлкөнүн экономикасына чет өлкөлүк кредиттик ресурстарды тартуу жана аларды жоюунун булактары тууралуу сунуштарды иштеп чыгуу; е) каржылык-бюджеттик пландоонун, каржылоонун жана эсеп берүүнүн усулдарын өркүндөтүү; ж) бюджеттик каражаттардын жана бюджеттен сырткаркы фонддордун ж. б. каражаттардын сарамжалдуу жана максатка ылайык пайдалануусуна каржылык көзөмөлдү ишке ашыруу.
== Колдонулган адабияттар ==
* [[Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү]]. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты.  – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}

[[Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр ]]
[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>ita45s3lkoeqroizw6qm53qc32na0jf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650196</id>
      <parentid>650179</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:08:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2957" sha1="lqo3n8befcllw3otrahms387scqv490" xml:space="preserve">'''Кыргыз Республикасынын Финансы министрлиги''' — аткаруу бийлигинин өзүнүн жоопкерчилигине кирген ыйгарым укуктарынын чектеринде аткаруу-бөлүштүрүү милдеттерин ишке ашыруучу органы. КР Карминдин негизги милдеттери: а) бирдиктүү каржы саясатынын стратегиялык багыттарын иштеп чыгуу жана ишке ашыруу; б) республикалык бюджеттин долбоорун түзүү жана аткаруу; в) мамлекеттик каржы иштеринин туруктуулугун жана алардын өлкөнүн социалдык-экономикалык өнүгүшүнө, кайтарымдуу чарба жүргүзүүгө таасир этүүсүн камсыз кылуу, ошондой эле каржы рыногун өнүктүрүү чараларын ишке ашыруу; г) каржылык ресурстарды КР жана анын аймактарынын экономикалык өнүгүүсүнүн артыкчылыктуу багыттарына топтоо, максаттуу каржылоо; д) өлкөнүн экономикасына чет өлкөлүк кредиттик ресурстарды тартуу жана аларды жоюунун булактары тууралуу сунуштарды иштеп чыгуу; е) каржылык-бюджеттик пландоонун, каржылоонун жана эсеп берүүнүн усулдарын өркүндөтүү; ж) бюджеттик каражаттардын жана бюджеттен сырткаркы фонддордун ж. б. каражаттардын сарамжалдуу жана максатка ылайык пайдалануусуна каржылык көзөмөлдү ишке ашыруу.
== Колдонулган адабияттар ==
* [[Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү]]. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты.  – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
* [https://egov.kg/kg Маалыматтын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн борборлоштурулган порталы]
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}

[[Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр ]]
[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>lqo3n8befcllw3otrahms387scqv490</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кумар оюну</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31455</id>
    <revision>
      <id>650234</id>
      <parentid>514878</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T16:37:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>650234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21193" sha1="se7unr5mh8i4bhbef9kav5ffyp6ebbc" xml:space="preserve">'''Кумар оюндары''' – жыйынтыгы оюнга катышуучулардын аракеттерине байланыштуу эмес, кокус болуучу жана алдынала болжоого болбогон мүлк, акча утуучу оюндар. К. о-нын жыйынтыгы акчалай, же башка баалуу мүлк түрүндө аныкталат.

'''Россияда'''

Россияда, көп карталар жана эгин оюн куугунтукталган жана диний жетекчилер жана өкмөт турган белгилүү болгон, бул жетекчилерин көзөмөлдөө үчүн тапшырылган. ВОЕВОДСКИЕ заказдарынан ВОЕВОДСКОЙ кылым көрүнүп тургандай, карта жана Дан ойногондор камчы менен жазаланышкан, ал эми карталар менен данды өздөрү алып, өрттөш керек болчу.

Петр эли башында аскер адамына карта же чүкө ойноого катуу тыюу салынган (арт аскердик уставы. Мына 59; деңиз уставы, кн. ЖРТ, хл.он, 15, 19), Анан - мындай тыюу салуу баарына эле жайылтылат: акча ойноого, оюнда табылган акчанын үч эселенген айып пулунун коркунучу алдында баарына тыюу салынат (Жарлык 3127, 17 (28) - декабрь, 1717-жыл). Бул буйрук 23-жылы 1733-январда императрица Анна Иоанновнанын тушунда тастыкталган: &quot;эч ким эч качан эч кандай оюн ойнобошу үчүн, акча үчүн да, байлык үчүн да, короолор менен айылдар жана адамдар үчүн да&quot;. Муну көзөмөлдөө милдетинен тышкары, өндүрүлгөн айыптын үчтөн бири жеткирүүчүгө ($6313) дайындалган. Булар барган сайын көбүрөөк жайылган оюнга каршы турууга үмүттөнүшкөн, бирок, албетте, курулай: бул буйрук тынымсыз кайталанган (диаграм 9380, 10714). Элизабет Петровнанын падышалыгынын аягында гана (16-июнь, 1761-жыл) мыйзамда тыюу салынган кумар оюндары менен уруксат берилген коммерциялык оюндардын ортосунда айырмачылык бар: &quot;оюндарды асыл тектүү үйлөрдө колдонууга уруксат берилет; бир гана чоң эмес, бирок акча кичинекей суммасы үчүн эмес, утуп алуу үчүн эмес, убакыт өткөрүү үчүн гана&quot; (, 11275).

Императрица Екатерина белектин тушунда адегенде кумар оюндарына тыюу салынгандыгы жөнүндө (еротия 11877, 12263, 12560), карта карыздарынын жараксыздыгы жана ушул негизде карыз алуучуларга акча төлөөдөн баш тартуу жөнүндө жалпы ырастоолор чыгарылган, эгерде оюнга билип туруп акча беришсе (ю 12593, 13677), ал эми &quot;Такыбалыктын уставында&quot; (1781-ж.): &quot;Үй жана оюн оюндары, тамак-аш онойго кирбейт мыйзамсыздык же мыйзамдаштырууга каршы, полиция тыюу салбайт; ошол эле тыюу салынган оюнда ниетти, кандай ойнолгонун жана жагдайларды карап чыгуу. Оюнчу оюн үй-бүлөсүнүн ортосунда жана достору менен кызыктуу же эс кызмат кылат, жана оюн тыюу салынган эмес, эч кандай күнөө жок; оюнчу оюн жалгыз көнүгүү жана балык чарбасы катары кызмат кылат, же оюн кандай болгон үй, ылгабай бардык адамдар үчүн күнү-түнү ачык, ошол замат жана ушундан улам тыюу салынган келип чыгат, андан кийин изилдөө, мыйзам боюнча окутуу. Өтүнүч жана оюн боюнча карыз доо жок кылынат &quot;(Устат. болуптур. § 67).

Айрыкча, император Александрдын башкаруусунун башында Өкмөт кумар оюндарын катуу кубалап жатат. 1801-жылы Санкт-Петербургдун аскер генерал-губернаторуна жана 1806-жылы Москванын жарлыктарына ылайык, кумар оюндары болбошу үчүн, күнөөлүүлөр сотко кайрылып, алардын ысымдары жөнүндө императордун өзүнө жеткирилиши керек болчу (ерш 19938, 22107). Екатерининдин &quot;такыбалык Уставынын&quot; императору Александр Середдин тушунда жүргүзүлгөн жоболор жана токтомдор &quot;кылмыштардын алдын алуу жана бөгөт коюу жөнүндө уставга&quot; дээрлик өзгөртүүсүз көчүрүлгөн (444-449-ст., т. 1917-жылга чейин Россия империясында болгон. Мыйзам коммерциялык оюндарды, уруксат берилген, кумар оюндарынан, тыюу салынган оюндардан айырмалаган. Мындай кумар оюндарынын эч жерде болбошун көзөмөлдөө, ошондой эле оюн-зоок үйлөрүн издөө жана алардын уюштуруучуларын жана катышуучуларын куугунтуктоо милдети аткаруу полициясынын органдарына жүктөлгөн. Полицияга тергөө учурунда эмнени ачуу керектигин айтып (оюндун түрү жана куралы, убактысы, орду, катышуучулар, оюндун максаты жана кандай ниет менен ойнолгонун түшүндүргөн жагдайлар), мыйзам полицияга этияттык менен мамиле кылууну буйруду.бекер жүгүнбөө, таарыныч жана тынчсыздануу&quot;. Москвада тотализаторлорго 1889-жылы Москва генерал-губернаторунун буйругу менен тыюу салынган.

Совет Мыйзамында жаңы экономикалык саясатка чейинки мезгилде ар кандай кумар оюндары алып-сатарлык байытуунун бир түрү катары катуу куугунтукка алынган. 24-жылдын 1917-ноябрында Петроград Аскердик-революциялык комитетинин бардык оюн-зоок клубдарын жана жайларды жабуу жөнүндө токтому чыккан. Бирок, кумар оюндарына большевиктер менен олуттуу күрөш жүргүзүлгөн эмес жана ал мыйзамсыз абалда кала берген. 1918-жылдын жазында Петроград эмгек коммунасынын комиссарлар Кеңеши М.и. Калининдин Петроград оюн-зоок жайларын легалдаштыруу жана салык салуу (кирешенин 10-30%) жөнүндө сунушун карап чыгып, четке каккан.&lt;ref&gt;[https://www.bridgersteel.com/ bridgersteel]&lt;/ref&gt;

9-жылдын 1921-ноябрынан тартып Кыргыз ССРинин Эмгек жана Коргоо кеңеши тарабынан атайын уруксаты менен оюн-зоок клубдарынын концессиялык башталыштарында түзүлүүгө уруксат берилген, аларда &quot;азарт эмес оюндарда&quot; акы төлөнүүчү ойноого уруксат берилген, ошондой эле оюн карталарын сатууга уруксат берилген. 1923-жылдын аягынан баштап Петроград жумушчуларынын эс алуусун социологиялык изилдөөгө жана алар менен байланышкан терс көрүнүштөрдү аныктоого байланыштуу, шаарлардын &quot;уктоочу райондорундагы&quot; казинолорду, лото залдарын жана башка оюн-зоок жайларын жабуу боюнча кеңири кампания башталган, ал үчүн самогон, кокаин жана кумар оюндарына каршы атайын комиссия түзүлгөн. 1928-жылдын май айында Совнарком бардык жерде кумар оюндарына тыюу салган, ал эми Кылмыш кодексине кумар оюндарын уюштуруучуларды ири мөөнөткө түрмөгө кескен 201 берене Кошулган. Ипподромдордо кумар оюндарына жакын лотереяларга жана тотализаторлорго гана уруксат берилген, бул абал СССРдин кийинки жылдарында сакталып калган. Эң популярдуу жана массалык түрдө 1976-жылы өз ишин баштаган &quot;Спортлото&quot; мамлекеттик лотереясы болуп, бардык киреше спортту, анын ичинде 1980-жылы Москва олимпиадасын өткөрүүнү каржылоого жумшалган. 1940-жылдан 1973-жылга чейин спорт Ригада популярдуу болгон көпүрө катары таанылган, ал жерде эл аралык турнирлер өткөрүлгөн, бирок андан кийин көпүрөгө &quot;коммунизм куруучусунун моралдык кодексине&quot;туура келбейт деп тыюу салынган.

1988-жылы чет өлкөлүктөрдүн көңүлүн ачуу үчүн &quot;Интурист&quot; мейманканаларына 200гө жакын оюн автоматтарын орнотууга уруксат берилген. 1989-жылдын жазында Таллинде биринчи казино ачылып, августта казино Москвадагы &quot;Савой&quot; мейманканасында пайда болгон.

1990-жылдан баштап, СССРдин кулашы менен, казино жана оюн залдары Россияда дээрлик эч кандай чектөөсүз пайда боло баштады.

2006-жылы өлкөнүн ири шаарларынан алыс жайгашкан төрт &quot;оюн-зоок зонасынан&quot; башка Россиянын аймагында казино жана оюн-зоок мекемелерин уюштурууга тыюу салган мыйзам кабыл алынган. Алар төмөнкү региондор болуп калды: Алтай крайы, Краснодар крайы менен Ростов облусунун чек арасы, Калининград облусу, Приморье; 2014-жылы Крым жарым аралынын аймагында оюн-зоок зонасын уюштуруу сунушталган.

1-жылдын 2009-июлунан тартып, Орусияда Кумар расмий тыюу салынган. Ошого карабастан, оюн-зоок жайларынын бир бөлүгү &quot;электрондук лотереялардын&quot;, интернет-кафелердин жана компьютердик клубдардын белгилери астында мыйзамсыз иштөөсүн улантууда.

Россия Федерациясынын Заманбап мыйзамдарына ылайык, кумар оюндары - &quot;мындай макулдашуунун эки же бир нече катышуучулары өз ара же кумар оюндарынын уюштуруучусу тарабынан белгиленген эрежелер боюнча кумар оюндарынын уюштуруучусу менен түзүлгөн, утуп алуу жөнүндө тобокелдикке негизделген макулдашуу&quot;.

Көп учурда Россияда Кумар мамлекеттик лотереяларды камтыйт. Бул жалган. Лотереяда утуш байге фондунун жардамы менен өткөрүлгөнгө чейин түзүлөт. Кумар оюндарында-оюндун жүрүшүндө анын катышуучуларынын акча каражаттарынын эсебинен. Мындан тышкары, лотереялык утуш лотереялык билетте (же башка документте) көрсөтүлгөн жерде берилет. Кумар оюндары болгон учурда утуш оюн өткөрүлгөн жер боюнча берилет.&lt;ref&gt;https://www.mk.ru/social/2021/04/29/lotereynyy-korol-kak-rozygryshi-denezhnykh-prizov-v-rossii-poluchili-novuyu-zhizn.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.business-vector.info/loterei-kak-odin-iz-128659/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.niann.ru/?id=573973&lt;/ref&gt;

&quot;Лотереялар жөнүндө&quot; федералдык мыйзамга өзгөртүүлөр киргизилди, алар 1-жылдын 2014-июлунан тартып, Мамлекеттик лотереялардын иш-аракеттерин токтотуш керек.

== Онлайн ойноогу оюндар ==
Бул интернетте өткөрүлүүчү ойноогу оюндардын кайсы да бир түрү. Булда виртуалдык покер, казино, спортка бааалоо жана тотализатордун салону камтылат. Кең ачыктыкка берилген биринчи онлайн ойноогу залы, 1994-жылдын октябрында Лихтенштейндеги дүйнөлүк лотереядагы билеттер болуп саналат.

Бир нечче жарандуу биржаларда онлайн гемблингдин кызмат көрсөтүүчүлөрү жарандуунун өз асылышына өмүр стандартын эле жана жана психоактивдик материалдык колдонуу кызматтарын жекелегендерге же жергиликтүүлөргө реклама үчүн бир нече лицензиялык болулары керек.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=USA Gambling Regulations: Casino Gaming License &amp; States with Legal Online Gambling|url=https://nativenewsonline.net/advertise/branded-voices/usa-gambling-regulations-casino-gaming-license-states-with-legal-online-gambling|accessdate=2024-07-18|work=nativenewsonline.net}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=History of Online Gambling Regulation|url=https://brewminate.com/history-of-online-gambling-regulation/|accessdate=2024-07-18|work=brewminate.com|archivedate=2024-08-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240804041850/https://brewminate.com/history-of-online-gambling-regulation/}}&lt;/ref&gt; Өрнөк, Ойноо оюндары менен айрык Комиссиясы же Пенсильваниядагы Ойноо Оюндарын текшерүү Боарду, АҚШ.

2015-жылдагы карап чыгууда психикалык ден соолуктун коштолгон оорулары, ошондой эле интернетке кирбеген оюнчуларга салыштырмалуу интернет-геймерлердин арасында затты колдонуунун жогорку көрсөткүчтөрү аныкталган.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Problem gambling, associations with comorbid health conditions, substance use, and behavioural addictions: Opportunities for pathways to treatment|url=https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0227644|accessdate=2024-07-18|work=journals.plos.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Online interventions for problem gamblers with and without co-occurring mental health symptoms: Protocol for a randomized controlled trial|url=https://bmcpublichealth.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12889-016-3291-7|accessdate=2024-07-18|work=bmcpublichealth.biomedcentral.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Relationships between online gambling, mental health and substance use: A review|url=https://acuresearchbank.acu.edu.au/download/358be9c49d0caa3e018da7edad96f3d7cc9371b28a5884d7f892472937922c9e/119459/Balog_2012_Relationships_between_online_gambling_Postprint.pdf|accessdate=2024-07-18|work=acuresearchbank.acu.edu.au}}&lt;/ref&gt; Себептүүлүк аныкталган жок, бирок, карап чыгуу онлайн жана оффлайн көйгөйү кумарчыларынын ортосунда когорттук айырмачылыктар болушу мүмкүн деп болжолдойт.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Would Internet Access Turn You Into a Problem Gambler?|url=https://www.unlv.edu/news/article/would-internet-access-turn-you-problem-gambler|accessdate=2024-06-14|work=www.unlv.edu}}&lt;/ref&gt;

Тотализатордун онлайндагы салону - бул онлайн ойноо бүлөгүнө альтернативдуу бир түзөлмө. Алар казино стилиндеги оюндар үчүн платформа менен кооп берет, традициялык онлайн ойноо баайдагы жергиликтүү мерзимдөгү ойноогу тиешелүүсүн.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Reimagining iGaming: Sweepstakes Social Casino Solution|url=https://www.casinowebscripts.com/blog/reimagining-igaming-sweepstakes-social-casino-solution.html|accessdate=2024-07-18|work=www.casinowebscripts.com}}&lt;/ref&gt; Бул платформалар үчүн убактылуу сыяларды жана стандартты онлайн казинолордан баштап алып калган интернет үй мүлкчүлөрүн ойноого жатат.

Көпчүлүк онлайн казинолор менен болгон ойноо компаниялары бүттү жердэги эсасий биржаларынын жакындагы азыктуу жерлерине өтүүнү жарандыктой колдонуу көздөй алышат. Бул багыттамалар Гибралтар, Малта жана Европадагы Олдерни&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Under the microscope: Gambling tax havens|url=https://euroweeklynews.com/2019/03/13/under-the-microscope-gambling-tax-havens/|accessdate=2024-07-18|work=euroweeklynews.com}}&lt;/ref&gt; менен бириктирүүчү, Азияда көбчүлүк маал-мөлкий өмүр менен бириктирген анонимдик район Макао өмүрүнүн өзгөчө кеүцөнө менен бириктиргечи. бир жак.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Quick Take: Is Macau a Tax Haven? You Bet, EU Says|url=https://www.caixinglobal.com/2017-12-07/quick-take-is-macau-a-tax-haven-you-bet-eu-says-101181976.html|accessdate=2024-07-18|work=www.caixinglobal.com}}&lt;/ref&gt; Однако, 2018-жылы Евросоюз актый атактардын тизмесин, кара тизмеге коюлган Макаону алып салды.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Macau. City stays off EU tax haven list|url=https://www.macaubusiness.com/macau-city-stays-off-eu-tax-haven-list/|accessdate=2024-07-18|work=www.macaubusiness.com}}&lt;/ref&gt;

== Колдонулган адабияттар ==
* [[Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү]]. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты.  – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

== Шилтемелер ==
&lt;references /&gt;

[[Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр ]]</text>
      <sha1>se7unr5mh8i4bhbef9kav5ffyp6ebbc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлиги</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34097</id>
    <revision>
      <id>650048</id>
      <parentid>650014</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T12:24:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3723" sha1="s0sz7esclmpu3xpkabeia3eabll6okp" xml:space="preserve">{{Мамлекеттик орган
|Аталышы                      = Тышкы иштер министрлиги
|Расмий аталышы               = Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлиги
|эмблема                      = Ministry of Foreign Affairs of Kyrgyz Republic logo.svg
|эмблеманын_туурасы           = 200px
|эмблеманын_сүрөттөмөсү       = Тышкы иштер министрлиги эмблемасы
|сүрөт                        = Bishkek P9170504 03 (40070781562).jpg
|сүрөттүн_туурасы             = 280px
|сүрөттүн_сүрөттөмөсү         = Тышкы иштер министрлигинин имараты
|Мамлекет                     = Кыргызстан
|юрисдикция                   = Кыргызстан
|түзүлгөн күнү                = 1991
|мурунку орган1               = 1944-1991 (Кыргыз ССР ТИМ)
|бай ийет                     = КР Министирлер кабинети
|башчынын кызматы1            = Министр
|башчынын аты1                = Кулубаев Жээнбек Молдоканович
|штаб-квартира                = Бишкек шаары, Эркиндик бульвары, 57
|сайт                         = [https://mfa.gov.kg/ mfa.gov.kg]
|Аймактык карта 1             = Бишкек
|lat_deg                      = 42 
|lat_min                      = 52 
|lat_sec                      = 26 
|lat_dir                      = N
|lon_deg                      = 74 
|lon_min                      = 36 
|lon_sec                      = 17 
|lon_dir                      = E
|Викиказына                   = Ministry of Foreign Affairs (Kyrgyzstan)
}}
'''Тышкы иштер министрлиги (тим)''' – аткаруу бийлигинин тышкы саясат чөйрөсүндө аткаруу-бөлүштүрүү милдеттерди ишке ашыруучу жана дипломаттык кызмат органдарынын бирдиктүү тармагын башкаруучу органы. КР ТИМ КР Конституциясында КР Президентине бекитилген маселелер боюнча, болбосо КРдин башка укуктук ченемдерине ылайык КР Президентине баш иет. КР тышкы саясий курсун ишке ашыруу жана миграция боюнча мамлекеттик башкаруу ишмердигин жүзөгө ашырат. КР министрлиги, чет өлкөлөрдөгү дипломаттык өкүлчүлүгү жана консулдук мекемелери, КР эларалык уюмдардын алдындагы өкүлчүлүктөрү, КР аймагындагы ТИМдин өкүлчүлүктөрү жана ага баш ийген уюмдар дипломаттык кызмат органдарынын тутумуна кирет.

== Колдонулган адабияттар ==
*[[Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү]]. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты.  – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}

[[Категория:Тышкы иштер министрликтери]]
[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>s0sz7esclmpu3xpkabeia3eabll6okp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650194</id>
      <parentid>650048</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:07:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4071" sha1="8q7rcfd1ccih9oq1pcxj647v5l6johx" xml:space="preserve">{{Мамлекеттик орган
|Аталышы                      = Тышкы иштер министрлиги
|Расмий аталышы               = Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлиги
|эмблема                      = Ministry of Foreign Affairs of Kyrgyz Republic logo.svg
|эмблеманын_туурасы           = 200px
|эмблеманын_сүрөттөмөсү       = Тышкы иштер министрлиги эмблемасы
|сүрөт                        = Bishkek P9170504 03 (40070781562).jpg
|сүрөттүн_туурасы             = 280px
|сүрөттүн_сүрөттөмөсү         = Тышкы иштер министрлигинин имараты
|Мамлекет                     = Кыргызстан
|юрисдикция                   = Кыргызстан
|түзүлгөн күнү                = 1991
|мурунку орган1               = 1944-1991 (Кыргыз ССР ТИМ)
|бай ийет                     = КР Министирлер кабинети
|башчынын кызматы1            = Министр
|башчынын аты1                = Кулубаев Жээнбек Молдоканович
|штаб-квартира                = Бишкек шаары, Эркиндик бульвары, 57
|сайт                         = [https://mfa.gov.kg/ mfa.gov.kg]
|Аймактык карта 1             = Бишкек
|lat_deg                      = 42 
|lat_min                      = 52 
|lat_sec                      = 26 
|lat_dir                      = N
|lon_deg                      = 74 
|lon_min                      = 36 
|lon_sec                      = 17 
|lon_dir                      = E
|Викиказына                   = Ministry of Foreign Affairs (Kyrgyzstan)
}}
'''Тышкы иштер министрлиги (тим)''' – аткаруу бийлигинин тышкы саясат чөйрөсүндө аткаруу-бөлүштүрүү милдеттерди ишке ашыруучу жана дипломаттык кызмат органдарынын бирдиктүү тармагын башкаруучу органы. КР ТИМ КР Конституциясында КР Президентине бекитилген маселелер боюнча, болбосо КРдин башка укуктук ченемдерине ылайык КР Президентине баш иет. КР тышкы саясий курсун ишке ашыруу жана миграция боюнча мамлекеттик башкаруу ишмердигин жүзөгө ашырат. КР министрлиги, чет өлкөлөрдөгү дипломаттык өкүлчүлүгү жана консулдук мекемелери, КР эларалык уюмдардын алдындагы өкүлчүлүктөрү, КР аймагындагы ТИМдин өкүлчүлүктөрү жана ага баш ийген уюмдар дипломаттык кызмат органдарынын тутумуна кирет.

== Колдонулган адабияттар ==
*[[Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү]]. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты.  – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
* [https://egov.kg/kg Маалыматтын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн борборлоштурулган порталы]
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}

[[Категория:Тышкы иштер министрликтери]]
[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>8q7rcfd1ccih9oq1pcxj647v5l6johx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kыргыз мамлекеттик медициналык академиясы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39100</id>
    <revision>
      <id>650070</id>
      <parentid>476721</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T05:35:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Logo_Kyrgyz_State_Medical_Academy.svg|Logo_Kyrgyz_State_Medical_Academy.svg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Infrogmation|Infrogmation]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Logo Kyrgyz State Medical Academy.</comment>
      <origin>650070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7607" sha1="cxlk72x20keetzpr9uwv904merzmn0a" xml:space="preserve">{{Университет карточкасы|аталышы=И.К. Ахунбаев атындагы Кыргыз мамлекеттик медициалык академиясы|кыскартуу=КММА|сайты=https://www.kgma.kg/kg|дареги=Кыргызстан, Бишкек ш., Иса Ахунбаев көчөсү, 92|логотиби=|сүрөт=}}

'''И.К. Ахунбаев атындагы''' '''Kыргыз мамлекеттик медициналык академиясы''' ('''КММА'''), (1939—1996-жылдары — '''Кыргыз мамлекеттик медициналык институту''' ('''КММИ''')) ― [[Кыргызстан|Кыргызстандагы]] медициналык кызматкерлерди даярдоочу жогорку окуу жайы. [[Бишкек|Бишкекте]] жайгашкан.

Билим берүү [[Кыргыз тили|кыргыз]], [[Орус тили|орус]] жана [[Англис тили|англис]] тилдеринде жүргүзүлөт. Академия жакынкы жана алыскы чет өлкөлөр үчүн дагы дарыгерлерди даярдайт. 

2005-жылга карата КММА 30 миңден ашуун жогорку квалификациялуу медициналык адистерди, илимдин 49 докторун, 882 талапкерин даярдаган. 

== Тарых ==
1939-жылдын 16-апрелинде [[Кыргыз ССР]] Эл Комиссарлар Кеңешинин чечими менен [[Бишкек|Фрунзе шаарында]] Кыргыз мамлекеттик медициналык институту болуп түптөлгөн. Институттун калыптанышына алгач [[Москва]], [[Ленинград]], [[Алмата]], [[Ташкен|Ташкент]] жана башка медициналык институттары жардам беришкен. Алар институттун иштеши үчүн педагогикалык кадрларды жана медициналык китептерди жиберип турушкан. ССКП жана саясий экономия тарыхы, ченемдүү анатомия, [[биология]], [[гистология]], [[жалпы химия]], [[физика]], чет тилдер ж.б. кафедралар ачылган. Аларда 16 окутуучу эмгектенишкен.

[[Улуу Ата-Мекендик согуш|Улуу Ата Мекендик согуш]] маалында Кыргызстанга экинчи Харьков медициналык жана стоматологиялык институту ([[Украина ССР]]) жана Москва стоматологиялык институту эвакуацияланып институттун кафедралары жана клиникалары толук калыптанган. Согуш убагында окуу мөөнөтү 4—4,5 жылга кыскарган. 1943-жылы институтту алгачкы 120 дарыгер бүтүрүп чыгышкан. 1948-жылдан баштап окуу мөөнөтү 6 жылга узарган
[[Файл:Kyr Stamp-Ahunbaev IK.jpg|thumb|И.К. Ахунбаев]]
1950-жылдары институтка кабыл алуу көбөйүп, дарыгерлерди кесиптик даярдоо иши башталган. 1960-жылдары институтта техникалык каражаттарды колдонуу аркылуу билимди текшерүү программасы киргизилген. Сабактарды өздөштүрүүнүн илимий негиздери иштелип чыккан: окуу элементтери, сабакты билүү деңгээли, графологиялык түзүмдөр ж.б. 1970-жылдары институт [[Физиология|физиологиянын]], [[Патология|патологиянын]], организмди тоолуу шарттарга көндүрүү маселесин чечүүдө СССР аймагында алдыңкы орунда турган. Республикалык изилдөө базаларында жана лабораторияларында институттун окумуштууларынын жетекчилиги астында биргелешкен илимий изилдөөлөр жүргүзүлгөн. Институт тоолуу медицинанын маселелерин изилдөө боюнча эл аралык аренага чыгып, эл аралык интеграциялык байланышты чыңдаган.1980-жылдары окуу-усулдук жана илим изилдөө процесстери жакшыртылган.

1996-жылдын 5-июлунда [[Кыргыз Республикасынын президенти|КР Президенттин]] Жарлыгы менен Кыргыз мамлекеттик медициналык институту академия болуп аталышы өзгөргөн. 2008-жылдын 25-сентябрындагы Кыргыз Республикасынын Президентинин Жарлыгы менен Кыргыз мамлекеттик медициналык академиясына И.К. Ахунбаевдин ысымы ыйгарылган&lt;ref&gt;https://www.kgma.kg/kg/academy/general-information/history&lt;/ref&gt;.

== Факультеттер ==

* №1 дарылоо иши 
* №2 дарылоо иши 
* Англис тилиндеги дарылоо иши
* [[Стоматология]]
* [[Педиатрия]]
* [[Фармация]]
* Медициналык алдын алуу иши
* Жогорку медициналык айымдык билим берүү
* Дипломдон кийинки медициналык билим берүү
* КММАга караштуу медициналык орто окуу жайы

== Жетекчилик ==
# Б.Я. Эльберт (1939—1940)
# Ш.И. Удерман (1940—1941)
# П.Л. Щупик (1941—1944)
# С.К. Петухов (1944—1949)
# [[Ахунбаев, Иса Коноевич|И.К. Ахунбаев]] (1949—1952)
# [[Акматбек Айдаралиев|А.А. Айдаралиев]] (1952—1955)
# Ф.Н. Нургазиева (1955—1962)
# [[Исабаева Валентина Абдылдаевна|В.А. Исабаева]] (1962—1971)
# [[Данияров Санжарбек Бакирович|С.Б. Данияров]] (1971—1987)
# [[Мырзалиев Арстанбек|А.М. Мырзалиев]] (1987—1996)
# [[Акылбеков Искендер Кадырбекович|И.К. Акылбеков]] (1996—2003)
# Т. Мейманалиев (2003—2004)
# [[Доктурбек Адамбеков|Д.А. Адамбеков]] (2004—2008) 
# [[И.О. Кудайбергенова]] (2008—2009)
# [[Зурдинов Аширалы|А.З. Зурдинов]] (2009—2016)
# [[И.О. Кудайбергенова]] (2016—бүгүнкү күнгө чейин)

== Булактар ==

* [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9

[[Категория:Университеттер|Категория:Жогорку Окуу Жайлары]]</text>
      <sha1>cxlk72x20keetzpr9uwv904merzmn0a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кабо-Верде</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39735</id>
    <revision>
      <id>650117</id>
      <parentid>565753</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T13:54:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Flag_of_Cape_Verde.svg with [[File:Flag_of_Cape_Verde_(10-17).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Government standardized ratio is 2:3. For fu</comment>
      <origin>650117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32019" sha1="toalgyg8fz0t06aow2i43rosrbpftwc" xml:space="preserve">{{Мамлекет
 |Этап1                                    = 
 |Дата1                                    = 
 |Этап2                                    = 
 |Дата2                                    = 
 |Этап3                                    = 
 |Дата3                                    = 
 |Этап4                                    = 
 |Дата4                                    = 
 |Этап5                                    = 
 |Дата5                                    = 
 |Макамы                                   = 
 |Негизделген                              = 
 |Макамы                                   = 
 |Кыргызча аталышы                         = Кабо-Верде Республикасы
 |Расмий аталышы                           = {{lang-pt|República de Cabo Verde}}&lt;br&gt;{{lang-kea|Repúblika di Kabu Verdi}}
 |Мамлекеттик дини                         = [[динден тышкары мамлекет]]
 |Герб                                     = Coat of arms of Cape Verde.svg
 |Желек                                    = Flag of Cape Verde (10-17).svg
 |Гимн аталышы                             = Cântico  da Liberdade
 |Аудио                                    = Cântico da Liberdade (instrumental).ogg
 |Урааны                                   = 
 |Башкаруу формасы                         = [[парламенттик республика]]
 |Картада                                  = CPV orthographic NaturalEarth.svg
| lat_dir = N
| lat_deg = 15
| lat_min = 5
| lat_sec = 14
| lon_dir = W
| lon_deg = 23
| lon_min = 37
| lon_sec = 56
| region = CV
| CoordScale = 2000000
 |Тили                                     = [[португал тили]], [[кабувердьяну тили]] 
 |Эгемендүүлүк күнү                        = [[5-июля]] [[1975-жыл]]
 |Эгемендүүлүгүн алды                      = [[Португалия|Португалиядан]]
 |Борбор шаары                             = [[Прая]]
 |Ири шаарлар                              = Прая, Минделу
 |Башчыларынын милдеттери                  = Президент&lt;br&gt;Премьер-министр
 |Башчылары                                = Жозе Мария Невеш&lt;br&gt;Улиссеш Коррейя-и-Силва
 |Аянты                                    = 4033 
 |Суу пайызы                               = 
 |Аянты боюнча орду                        = 176-орун
 |Калкы                                    = 593 149
 |Калкы боюнча орду                        = 172-орун
 |Калкты каттоо жылы                       = 2022
 |Калктын жыштыгы                          = 147,1
 |Калкынын жыштыгы боюнча орду             = 
 |ИДӨ (САМ)                                = 5,717 млрд
 |ИДӨ (САМ) эсептөө жылы                   = 2023
 |ИДӨ (САМ) боюнча орду                    = 181-орун
 |ИДӨ (САМ) ар бир жанга                   = 9909
 |ИДӨ (номинал)                            = 2,598 млрд
 |ИДӨ (номинал) эсептөө жылы               = 2023
 |ИДӨ (номинал) боюнча орду                = 181-орун
 |ИДӨ (номинал) ар бир жанга               = 4502
 |Акча бирдиги                             = [[Кабо-Верде эскудосу]] (CVE, коду 132)
|АДӨИ                                      = {{Өсүү}}0,668
 |АДӨИ деңгээли                            = &lt;span style=&quot;color:yellow&quot;&gt;'''орточо'''&lt;/span&gt;
 |АДӨИ боюнча орду                         = 135-орун
 |Учак компаниясы                          =
 |ЭОК                                      = CPV
 |ISO                                      = CV
 |Этнохороним                              = 
 |Домени                                   = [[.cv]]
 |Телефон коду                             = 238
 |Убакыт аралыгы                           = [[UTC−01:00|-01:00]]
 |Штрих коду                               = 
 |Түшүнүктөр                               = &lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[commons:Cape Verde|'''Викиказынадагы медиафайлдар''']]&lt;/div&gt;
}}

'''Кабо-Верде''', Кабо Верде Республикасы – [[Африка|Африканын]] батыш жээгине жакын жайгашкан [[өлкө]]. [[Атлантика океаны]]ндагы Жашыл Тумшук аралынан орун алган (бардыгы 18 арал, анын 9унда эл жашайт).

== Администрациялык-аймактык бөлүнүшү (2008) ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
|
Арал

|
Аянты, миң км2

|
Калкы,

миң

| colspan=&quot;2&quot; |
Муниципалдык

Округ

|-
|
Боа-Вишта

|
620

|
4,6

| colspan=&quot;2&quot; |
Боа-Вишта

|-
|
Илья-Брава

|
67

|
6,4

| colspan=&quot;2&quot; |
Брава

|-
|
Маю

|
269

|
8,1

| colspan=&quot;2&quot; |
Маю

|-
|
Сал

|
216

|
22,5

| colspan=&quot;2&quot; |
Сал

|-
|
Сан-Висенги

|
227

|
79,8

| colspan=&quot;2&quot; |
Сан-Висенги

|-
|
Сан-Николау

|
388

|
12,6

| colspan=&quot;2&quot; |
Сан-Николау

|-
|
Сангу-Анган

|
779

|
47,2

| colspan=&quot;2&quot; |
Рибейра-Гранди, Паул, Порту-Нову

|-
|
Сантьягу

|
991

|
279,5

| colspan=&quot;2&quot; |
Прая, Сан-Домингуш, Санга-Кагарина, Санта-Круш, Кальегга-де-СанМигел, Таррафал

|-
|
Фогу

|
476

|
38,5

|
Моштейруш, СанФилипи

|}


Кабо-Верде 1975-жылдан Бириккен Улуттар Уюмуна (БУУ), Африка биримдиги уюмуна (1975; 2002-жылдан Африка союзу), Бейтарап кыймылына (1975), Эл аралык Валюта Фондуна (1978), Батыш Африка өлкөлөрүнүн экономикалык биримдигине (ЭКОВАС; 1975), Португал тилинде сүйлөгөн өлкөлөр коомуна (ПАЛОП; 1996) мүчө.

== Мамлекеттик түзүлүшү ==
Кабо-Верде унитардык мамлекет. Конституциясы 1992-ж. 25-сентябрда кабыл алынган. Башкаруу формасы парламенттик республика. Мамлекет башчысы президент, түздөн-түз жалпы элдик шайлоодо 5 жылга шайланат. Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы бир палаталуу парламент (Улуттук ассамблея). Саясий партиялардын тизмеси боюнча 5 жылга шайланат, 66дан 72ге чейинки депутаттан турат. Аткаруу бийлигин өкмөт ишке ашырат. Премьер-министр президент тарабынан дайындалат. Калган министрлерди жана мамлекеттик катчыны премьер-министрдин сунушу менен президент дайындайт. Өкмөт Улуттук ассамблеянын алдында жоопкерчиликтүү. Кабо-Вердеде көп партиялуу система орун алган. Жетектөөчү саясий партиялары: Кабо-Верде көз карандысыз африкалык партиясы (ПАИКВ), Демократия үчүн кыймыл (ДМД), Демократиялык биримдик үчүн партиясы (ПДЕ).
== Табияты ==
Жашыл Тумшук аралыЖанар тоодон пайда болгон. Жээктери негизинен тик, аскалуу; ыңгайлуу гавандары аз, эң ириси Сан-Висенти аралындагы Минделу булуңу (өчкөн жанартоонун суу астындагы кратери). Аралдардын басымдуу бөлүгүнө тилмеленген тоолуу рельеф мүнөздүү. Өлкөнүн эң бийик жери Фогу аралындагы жанартоо (2829 м). Чыгыш бөлүгүндөгү аралдары (Сал, Боа-Вишта, Маю) рельефинин кыйла түзөңдүгү менен айырмаланат, бийиктиги 436 мге чейин. Бузулган жанартоо конустары жана кальдералары, лава платолору кеңири таралган. Тропиктик пассаттык климат өкүм сүрөт. Эң жылуу айларынын (сентябрь-октябрь) орточо температурасы жээктеринде 24-26°С, эң суугунуку (январь-февраль) 21-22°С, тоолордо температура 34°Сге төмөн. Аба ырайы жылдын басымдуу мезгилинде кургак жана ачык, октябрь июнда харматан деп аталган кургак жана ысык шамалдын таасири астында турат, август октябрь жаанчыл мезгил. Жаан-чачындын өлчөмү (жылына 300 ммге чейин) жылдар боюнча бирдей эмес, кургакчылык басымдуу, тоолордо нөшөрлөгөн жамгырдан кыртыш жуулуп кеткен учурлар да болот. Ири аралдарында мезгил-мезгили менен соолуп калуучу кыска суу тармактары арбын. Калыбына келип туруучу суу ресурстары өтө аз (0,3 км&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;); өлкөнүн ар бир тургунуна жылына 634 м&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; суу туура келет. Чарбада негизинен жер астындагы суу пайдаланылат. Суунун 90%и айыл-чарбасында (сугат жеринин аянты 1821 га), 7,3% коммуналык-тиричилик чарбасында, 1,8% и өнөр-жай ишканаларында керектелет. Жери айыл-чарбасында көп жылдар бою жана сарамжалсыз пайдаланылгандыктан, антропогендик чөлдөшүүгө кыйла дуушарланган. Жер кыртышы эрозиядан өтө жабырланып, таштак топурактар кеңири таралган. Өсүмдүктөр дүйнөсүнө жарды, ксерофиттик дарак жана бадал өсүмдүктөрү (ажыдаар дарагы, сидероксилон) тоолордун жетүүгө татаал жерлеринде гана кездешет. Дарак өсүмдүктөрүн (акация, эвкалипт) жана эрозияга каршы көчөттөрдү отургузуунун эсебинен өлкөдөгү токойлуулук азыр 20%ке жеткен. Жаныбарлар дүйнөсүнө да жарды (жапайы болуп кеткен эчкилер, жашыл мартышка, кемирүүчүлөрдүн бир нече түрү); орнитофаунасы кыйла ар түрдүү (куштардын 40тан ашык түрү уялайт). Жээк суусу балыкка бай. 2003-ж. коргоого алынган табигый аймактын улуттук системасы түзүлгөн (жалпы аянты 1 миң га).
== Калкы ==
Креол-[[кабоверделиктер]] өлкөнүн калкынын 73%ин түзөт; батыш атлантика ([[манджак (эл)|манджак]], [[баланте (эл)|баланте]] ж.б.) тилдеринде 24,4%и сүйлөйт; португалдар 2%. Калкынын жылдык орточо өсүүсү 0,6%. Төрөлүү (1000 тургунга 24,4 бала) өлүм-житимден (1000 тургунга 6,5 адам) 4 эсе ашык. Калктын 56,4%и эмгекке жарамдуу курактагылар (15-64 жаш), балдар (14 жашка чейинки) 36,9% , 65 жаштан ашкандар 6,7% . Калкынын орточо курагы 20,2 жаш. Жашоонун күтүлгөн орточо узактыгы 71 жыл (эркектердики 67,7, аялдардыкы 74,4 жыл). Калкынын 95%и христиандар көбү католиктер, ошондой эле протестанттар да бар. Өлкөнүн калкынын 82%тейи 3 аралда (56%и Сантьягу аралында) жашайт. Шаар калкы 22% (2007). Ири шаарлары: Прая (калкы 124,7 миң; 2008), Минделу (74,6 миң; Сан-Висенти аралында), СантаМария (20,1 миң; Сал аралында), Педра-Бадежу (10,0 миң; Сантьягу аралында), Сан-Филипи (8,2 миң; Фогу аралында).

== Тарыхы ==
12-кылымда алгачкы жолу Жашыл Тумшук аралдары жөнүндө араб саякатчысы Идриси эскерген. Кийин венециялык деңиз саякатчысы А. Кадамосто (1455-56), португал саякатчылары Д. Афонсу, Д. Гомиша жана А. Нолилер (145560) аркылуу бул аралдар европалыктарга кеңири таанылган. 1462-ж. Жашыл Тумшук арална португалдар келип, Сантьягу арална алгачкы европалык Рибейра-Гранди кыштагын (1533-жылдан шаар) негиздешкен. 1466-жылдан аралдарды португалдар ээлеп, 1495-ж. Португалиянын колониясы деп жарыяланган. 1564-жылдан Португалия королдугуна баш ийген. 16-кылымда аралдарга каракчылар кол салып турган (1585-ж. Ф. Дрейк баштаган англис каракчылары Рибейра-Гранди кыштагын тоноп кеткен). 15-кылымдын аягы 16-кылымдын башында Жашыл Тумшук аралдары Африканын Гвинея жээгиндеги кул сатуу борборунун бирине айланган. 1581-жылдан арал Испания ээлиги, 1640-ж. кайрадан Португалиянын колониясы болуп калган. 1650-1879-жылдары португалиялык Гвинея (Бисау) менен бириккен. 17-кылымда аралдарда плантациялык чарба өнүгүп, пахта, индиго, жүгөрү, 19-кылымдан кофе өстүрүлгөн. Кул сатууга тыюу салынып (1876), аралдын экономикасы начарлап, жергиликтүү эл (өзгөчө андан пайда таап турган португал колониячылардын көбү) Сенегал, АКШ, Бразилия, Аргентина ж. б. өлкөлөргө массалык түрдө көчө баштаган. 1951-ж. Жашыл Тумшук а. деңиздин ары жагындагы Португалия провинциясы статусун алган. 20-кылымдын ортосунда бул аралдарда көз каранды эместик үчүн улуттук-боштондук кыймыл башталган. 1956-ж. Көз карандысыз африкалык партия [1960-жылдан Гвинея жана Кабо-Верде аралынын көз карандысыз африкалык партиясы (ПАИГК) деп аталган] түзүлүп, анын генералдык секретарына А. Л. Кабрал шайланган. 1961-ж. аралдын тургундары Португалиянын жарандыгын алган, бирок көз каранды эместик үчүн күрөш (1963жылдан партизандык согушка айланган) улана берген. Португалиядагы Апрель революциясынан (1974) кийин аралда согуш аракеттери токтоп, 1974-ж. ноябрда ПАИГК партиясынын өкүлдөрү жана португалиялык өкмөт Жашыл Тумшук аралдарын көз карандысыз деп таануу жөнүндө келишимге кол коюшкан. 1975-ж. июндагы шайлоодо ПАИГК партиясы жеңишке жетип, президент болуп А. М. Перейра шайланган. 1975-ж. 5-июлда көз каранды эмес Кабо-Верде Республикасы жарыяланган. Ошол эле жылы Кабо-Верде Бириккен Улуттар Уюмуна (БУУ) мүчө болуп, мурдагы СССР менен дипломатиялык мамилелерин түзгөн. Конституциялык мыйзам боюнчаКабо-ВердеГвинея-Бисау менен биригип, бир партиялуу режим түзүлгөн. А. М. Перейранын өкмөтү ири жеке менчик чарбаларды мамлекеттештирип, мамлекеттик чарба жана кооперативдерди түзүп, өлкөдөн качып кеткендердин жерин конфискациялап, өлкөнүн айыл-чарбасын өнүктүрүү ж. б. иштерди жасаган. 1980-ж. 14-ноябрда Гвинея-Бисауда мамлекеттик төңкөрүш болуп, ПАИГК бөлүнүп кеткен. 1981-ж.Кабо-Вердеянварда Кабо-Вердекөз карандысыз африкалык партиясы (ПАИКВ) түзүлүп, конституциялык мыйзам боюнчаКабо-ВердеГвинея-Бисаудан бөлүнүп чыккан. 1990-ж. мамлекетте көп партиялуу система киргизилип, 1991-ж. январда парламенттик шайлоодо Демократия үчүн кыймыл партиясы (МПД, 1990-ж. түзүлгөн) жеңишке жеткен. Анын өкүлү А. М. Монтейру Кабо-Вердемамлекетинин президенти болуп шайланган. 1992-ж. 25-сентябрда өлкөдө жаңы Конституция кабыл алынып, көп партиялуу система бекемделген. Монтейрунун өкмөтү рынок экономикасын өнүктүрүү жана чет элдик инвестиция киргизүү саясатын жүргүзгөн. 2001-ж. январда өткөрүлгөн парламенттик шайлоодо ПАИКВ 40, МПД 30 орунду ээлеп, ПАИКВнин өкүлү П. Пиреш Кабо-Верденин Президенти болуп шайланган. 2006-ж. П. Пирештин президенттик ыйгарым укугу экинчи мөөнөткө узартылган. П. Пирештин жүргүзгөн саясаты экономиканы либералдаштыруу жана жакырчылык менен күрөшүүгө багытталган.
== Чарбасы ==
ИДПнин көлөмү 3,7 млрд доллар (2007), аны киши башына бөлүштүргөндө 7 миң доллардан туура келет. ИДПнин реалдуу өсүшү 7% (2007). Өлкөнүн аралдарда жайгашуусуна, табигый ресурстарга жардылыгына, тез-тез жана узакка созулган кургакчылыкка ж. б. себептерге байланыштуу анын экономикасы начар өнүккөн; көбүнчө импорттук энергия булактарына жана азык-түлүккө күнкор. Валютанын кыйла бөлүгүн (ИДПнин 20%ке жакыны) чет өлкөлөрдөгү кабо-верделиктерден түшкөн акча түзөт. Өлкөнүн экономикасында инвестициянын (2006-ж. 60 млрд доллар чамасында) жана жеңилдетилген кредиттин мааниси зор. Өлкөнүн экономикалык саясаты жеке менчик секторду чыңдоого, тейлөө чөйрөсүн (айрыкча чет элдик туризм, аба жана суу транспорту) өнүктүрүүгө багытталган. 20-кылымдын аягында 40ка жакын ишкана мамлекеттин менчигинде болгон; 2007-ж. алар бүт (улуттук ТАСУ авиакомпаниясынан сырткары) менчиктештирилген же жоюлган. Жеке менчик компаниялардын иш-аракетин мамлекеттик агенттик көзөмөлгө алган. ИДПнин 73,8%и тейлөө чөйрөсүнө, 16,9%и ө. ж-на, 9,3%и айыл-чарбасына таандык.
== Энергетикасы ==
Энергетикасы импорттук энергия булактарынын (60%и нефть жана нефть продукциялары) негизинде иштейт. 2006-ж. 45 млн кВтс электр энергиясы өндүрүлүп (эл жашаган аралдарда электр станциялары дизель менен иштейт), 41,9 млн кВтс. керектелген. Сал жана Маю аралнан жылына 60 миң гдан ашык туз, Санту-Антан аралнан пуццолан, дагы башка табигый курулуш материалдары жана карапа сырьёлору (базальт, акиташ теги, гипс, чопо, каолин) казылып алынат. Декорациялык таштарды иштетүүчү, курулуш материалдарын чыгаруучу фабрикалар (Прая шаарында, Маю жана Боа-Вишта аралында) бар. Айыл чарба сырьёлорун кайра иштетет; алкоголсуз ичимдиктерди, пиво, балык унун жана консерваларын (Прая, Сал аралдары), текстиль кездемелерин жана бут кийим (Манделу) чыгарат. Кеме ремонттолот (Минделу шаарындагы Порту-Гранди); деңиз суусун тузсуздандыруучу заводдор иштейт. Өндүрүштүк ишканалардын 80%тен ашыгы Сантьягу, Сан-Висенте, Сал аралында жайгашкан.
== Айыл чарбасы ==
Тоолуу рельефине жана топурагынын күрсүздүгүнө байланыштуу айыл чарба аз продукция берет. Азык-түлүктүн 80%тен ашыгы импорттолот же гуманитардык жардам иретинде сырттан келет. Өлкөнүн аймагынын 11,5% аянты айыл-чарбасында пайдаланылат. 1990-жылдардагы кургакчылыкта дан эгин эгилген аянттын дээрлик 80%и кыскарган (21-кылымдын башында 3 миң га сугат жер болгон). Буурчак, томат, жүгөрү, батат, картөшкө, төө буурчак, ошондой эле кокос пальмасы, бал камыш, кофе, банан, ананас, манго, жер жаңгак, клещевина өстүрүлөт. Мал чарбасы этке болгон ички муктаждыктын 95%ин, сүткө болгон муктаждыктын 25%ин камсыз кылат. 2000-жылдын башталышында 640 миң чочко, 112 миң эчки, 22 миң уй болгон. Куш чарбасы өнүккөн (жумурткага болгон муктаждыкты толук камсыз кылат). Балык уулоонун мааниси зор (ИДПнин 5%и); жыл сайын 12 миң т чамасында балык кармалат; деңиз продуктуларынын көбү Европа өлкөлөрүнө экспорттолот.
== Туризм ==
Чет өлкөлүк туризм өнүгүүдө. Туристтердин саны жылдан жылга өсүүдө (1993-ж. 20 миң турист келсе, 2007-ж. ал 320 миңге жеткен). Туризмден түшкөн киреше 50 млн доллардан ашат. Туризмдин негизги түрлөрү: кумдуу пляждарда эс алуу жана спорттук сайраңдоо (дайвинг). Банккредиттик система 3 мамлекеттик банкты, борбордук банкты, 4 коммерциялык, 3 офшордук банкты, 5 банкка кирбеген финансы институтун камтыйт.
== Автомобиль жолу ==
Автомобиль жолунун узундугу 1,4 миң км. Өлкө аралдарда жайгашкандыктан, анда аба жана деңиз транспорттору кеңири пайдаланылат. Негизги порттору: Порту-Гранди (Минделу шаарында; көбүнчө круиздик лайнерлер келет), Прая, Палмейра (Сал аралы). Деңиз соода флоту 8 кемени камтыйт (жалпы 7,7 миң дедвейт; 2007). 8 аэропорту (Илья-Брава аралынан башка бардык аралдарда) бар; эл аралык аэропорттору: Прая (Сантьягу аралы), Рабил (Боа-Вишта аралы), Амилкар (Сал аралы).
== Экспорт жана импорт ==
Сырткы соодасы 827 млн долларды түзүп (2007), анын 727 млн доллары импортко, 100 миң доллары экспортко таандык. Экспортунда деңиз продуктулары, туз, банан, жер жаңгак басымдуулук кылат. Негизинен Испанияга (наркынын 39,4%и), Португалияга (19,3%), Нидерландга (11,3%), Германияга (10,9%), Марроккого (4,1%) экспорттойт. Негизинен нефть продуктуларын, азык-түлүк, машина жана жабдууларды Португалиядан (импорттук нарктын 42,2%и), Нидерланддан (10,6%), Испаниядан (6,5%), Италиядан (5,5%), Кот-д’Ивуардан (5,2%), Бразилиядан (4,8%) алат.
== Маданияты ==
Мектепте билим берүү системасы Португалиянын таасири менен калыптанган. Кабо-Вердеде 6дан 12 жашка чейинки балдар үчүн акысыз билим берүү киргизилип, үч баскычтан турат: башталгыч мектеп 6 жыл, толук эмес орто мектеп 3 жыл, толук орто (лицей) мектеп 2 жыл. Сабактар 3 багытта жүргүзүлөт: гуманитардык, табигый-илимийжана техникалык Калктын сабаттуулугу 15 жаштан жогору 81,2%ти түзөт. Негизинен Прая шаарында илимий мекемелер, Жогорку окуу жайлары, китепканалар жана музейлер; Сан-Висентиде Деңиз жана инженердик илимдер институту (1984), Минделуда Педагогикалыкинститут жайгашкан.
Кабо-Вердеде жума сайын чыгуучу басылмалар: өкмөттүк «Horizonte» (1975-ж. негизделген), «Boletim Informativo» (1976, португал тилинде) жана көз каранды эмес «A Semana» (1991, португал жана анлис тилдеринде). Маалымат агентчилиги «Inforpress» (1988). 1984-жылдан Теле көрсөтүүсү, 1975-жылдан радио уктуруусу (португал, француз жана креоль тилдеринде) иштейт. Телекөрсөтүүлөрдү жана радио уктурууларды «Radio e Televisao de Cabo Verde» (RTS) мамлекеттик компаниясы ишке ашырат.
19-кылымдын 2-жарымынан Кабо-Верденин адабияты креол жана португал тилдеринде өнүккөн. Алгач креоль тилинде Ш. да Куньинин «Сүйүүкайгысы» романы (1893), португал тилинде Ж. А. ди Алмейданын «Кул» романы (1856) жарык көргөн. 19-кылымдын аягы 20-кылымдын башында фольклорго жакын поэтикалык түрдөгү морна (Э. Тавариш, «Креолдук морна», 1931) жана коладейра пайда болгон. 20-кылымдын 1-жарымында прозада социалдык проблематика басымдуулук кылган (П. Кардозу, «Гесперид багы» романы, 1928 ж. б.). 1936-ж. «Claridade» журналы негизделип, белгилүү жазуучулар Б. Лопиш, М. Лопиш, акын Ж. Барбоза ж. б. эмгектенишкен. 1960-70-жылдарда революциялык маанайдагы поэзия (К. Кунотинин ырлары), 1990-жылдары психол. детектив роман жанры (Алмейда «Эки бир тууган», 1994) жаралган.
20-кылымдын 2-жарымынан сүрөт өнөрү өнүккөн. Белгилүү сүрөтчүлөрү: Б. Барруш-Гиззи, Д. Ж. Корвалью, Л. Лопиш, Ж. Миранда, М. Фернандиш, М. Фигуэйра жана Ч. Фигуэйра ж. б. Эл ичинде карапа идиштерди кооздоо, жыгачты оюу-чийүү, самандан буюм согуу, токуу, ар кандай кооздуктарды жасоо иштери кеңири таралган.

== Колдонулган адабияттар ==
* [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074 -5

{{Африка өлкөлөрү}}
[[Категория:Мамлекеттер арип боюнча]]
[[Категория:Кабо-Верде]]</text>
      <sha1>toalgyg8fz0t06aow2i43rosrbpftwc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Африка өлкөлөрүнүн жана көз каранды аймактарынын тизмеси</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43941</id>
    <revision>
      <id>650118</id>
      <parentid>640666</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T13:56:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Flag_of_Cape_Verde.svg with [[File:Flag_of_Cape_Verde_(10-17).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Government standardized ratio is 2:3. For fu</comment>
      <origin>650118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59092" sha1="bmbybyrr68ql6qqs5g8837vv8opijup" xml:space="preserve">[[Файл:Africa (orthographic projection).svg|right|250px]]
Бул тизмеде Африкада жайгашкан суверендүү өлкөлөрдүн жана көз каранды аймактардын борборлору, тилдери, валюталары, калкынын саны, жер аянты көрсөтүлгөн. 

Африкада 55 суверендүү өлкө жана таанылбаган 5 мамлекет жайгашкан. 

== Мамлекеттердин жана аймактардын тизмеси ==

=== Бириккен Улуттар Уюмуна мүчө мамлекеттер ===
Төмөнкү 54 толугу менен таанылган мамлекеттин бардыгы [[Бириккен Улуттар Уюму|Бириккен Улуттар]] [[Бириккен Улуттар Уюму|Уюмунун]] жана [[Африка бирлиги|Африка]] [[Африка бирлиги|Бирлигинин]]  мүчөлөрү болуп саналат&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110207190946/http://www.un.org/en/members/ UN. Member States of the United Nations]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150109054331/http://www.au.int/en/member_states/countryprofiles AU. Member States under political sanction]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20111223204621/http://www.starafrica.com/en/news/detail-news/view/african-union-welcomes-south-sudan-as-th-180441.html African Union Welcomes South Sudan as the 54th Member State of the Union]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.latimes.com/world/la-xpm-2013-mar-25-la-fg-central-african-republic-20130326-story.html African Union suspends Central African Republic after coup]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! class=&quot;unsortable&quot; |Желеги
!Аталышы
!Расмий аталышы&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=CIA. The World Factbook. Country Data Codes |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/references/country-data-codes/ |accessdate=2025-01-24 |archivedate=2021-01-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210117225445/https://www.cia.gov/the-world-factbook/references/country-data-codes/ }}&lt;/ref&gt;
!ISO
!Борбору
!Аянты (км²)
!Калкы&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://www.worldometers.info/world-population/africa-population/ Worldometer. Africa Population]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=CIA. The World Factbook. Population Pyramids by Region |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/references/population-pyramids-by-region/ |accessdate=2025-01-24 |archivedate=2025-01-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250123105011/https://www.cia.gov/the-world-factbook/references/population-pyramids-by-region/ }}&lt;/ref&gt;
!Тили
!Акча бирдиги
! class=&quot;unsortable&quot; |Карта
|-
|[[Файл:Flag_of_Algeria.svg|link=Flag_of_Algeria|alt=Flag of Algeria|border|center|100x100px]]
|[[Алжир]]
|Алжир Эл-Демократиялык Республикасы
|DZA
|[[Алжир (шаар)|Алжир]]
|2 381 740 км²
|44 177  969
|[[Араб тили]]
|Алжир динары
|[[Файл:Location_Algeria_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Angola.svg|link=Flag_of_Angola|border|center|100x100px]]
|[[Ангола]]
|Ангола Республикасы
|AGO
|[[Луанда]]
|1 246 700 км²
|34 503 774
|[[Португал тили]]
|[[Кванза]]
|[[Файл:Location_Angola_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Benin.svg|link=Flag_of_Benin|border|center|100x100px]]
|[[Бенин]]
|Бенин Республикасы
|BEN
|[[Порто-Ново]]
|112 622 км²
|12 996 895
|[[Француз тили]]
|Батыш Африка КФА франкы
|[[Файл:Location_Benin_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Botswana.svg|link=Flag_of_Botswana|border|center|100x100px]]
|[[Ботсвана|Боствана]]
|Боствана Республикасы
|BWA
|[[Габороне]]
|581 726 км²
|2 588 423
|[[Англис тили]], [[тсвана тили]]
|[[Ботсвана пуласы]]
|[[Файл:Location_Botswana_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Burkina_Faso.svg|link=Flag_of_Burkina_Faso|border|center|100x100px]]
|[[Буркина-Фасо]]
|
|BFA
|[[Уагадугу]]
|274 000 км²
|22 100 683
|[[Француз тили]]
|Батыш Африка КФА франкы
|[[Файл:Location_Burkina_Faso_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Burundi.svg|link=Flag_of_Burundi|border|center|100x100px]]
|[[Бурунди]]
|Бурунди Республикасы
|BDI
|[[Гитега]]
|27 830 км²
|12 551 213
|[[Француз тили]], кирунди тили
|Бурунди франкы
|[[Файл:Location_Burundi_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Cameroon.svg|link=Flag_of_Cameroon|border|center|100x100px]]
|[[Камерун]]
|Камерун Республикасы
|CMR
|[[Яунде|Яуенде]]
|475 442 км²
|27 198 628
|[[Француз тили|Англис тили, француз тили]]
|Борбордук Африка КФА франкы
|[[Файл:Location_Cameroon_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag of Cape Verde (10-17).svg|link=Flag_of_Cape_Verde|border|center|100x100px]]
|[[Кабо-Верде]]
|Кабо-Верде Республикасы
|CPV
|[[Прая]]
|4 033 км²
|587 925
|[[Португал тили]]
|Кабо-Верде эскудосу
|[[Файл:Location_Cape_Verde_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_the_Central_African_Republic.svg|link=Flag_of_the_Central_African_Republic|border|center|100x100px]]
|[[Борбордук Африка Республикасы]]
|Борбордук Африка Республикасы
|CAF
|[[Банги]]
|622 984 км²
|5 457 154
|[[Француз тили]], санго тили
|Борбордук Африка КФА франкы
|[[Файл:Location_Central_African_Republic_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Chad.svg|link=Flag_of_Chad|border|center|100x100px]]
|[[Чад]]
|Чад Республикасы
|TCD
|[[Нжамена]]
|1 284 000 км²
|17 179 740
|[[Араб тили]], [[француз тили]]
|Борбордук Африка КФА франкы
|[[Файл:Location_Chad_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_the_Comoros.svg|link=Flag_of_the_Comoros|border|center|100x100px]]
|[[Коморлор]]
|Комор аралдарынын бирлиги
|COM
|[[Морони]]
|2 235 км²
|821 625
|[[Араб тили]], [[француз тили]], комор тили
|Комор франкы
|[[Файл:Location_Comoros_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|link=Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo|border|center|100x100px]]
|[[Конго Демократиялык Республикасы]]
|Конго Демократиялык Республикасы
|COD
|[[Киншаса]]
|2 344 858 км²
|95 894 118
|[[Француз тили]]
|Конго франкы
|[[Файл:Location_DR_Congo_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_the_Republic_of_the_Congo.svg|link=Flag_of_the_Republic_of_the_Congo|border|center|100x100px]]
|[[Конго Республикасы]]
|Конго Республикасы
|COG
|[[Браззавиль]]
|342 000 км²
|5 835 806
|[[Француз тили]]
|Борбордук Африка КФА франкы
|[[Файл:Location_Republic_of_the_Congo_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Djibouti.svg|link=Flag_of_Djibouti|border|center|100x100px]]
|[[Жибути]]
|Жибути Республикасы
|DJI
|[[Жибути шаары|Жибути]]
|23 200 км²
|1 105 557
|[[Араб тили]], [[француз тили]]
|Жибути франкы
|[[Файл:Location_Djibouti_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Egypt.svg|link=Flag_of_Egypt|border|center|100x100px]]
|[[Египет|Мисир]]
|Египет Араб Республикасы
|EGY
|[[Каир]]
|1 001 449 км²
|109 262 178
|[[Араб тили]]
|Мисир фунту
|[[Файл:Location_Egypt_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Equatorial_Guinea.svg|link=Flag_of_Equatorial_Guinea|border|center|100x100px]]
|[[Экваториалдык Гвинея]]
|Экваториалдык Гвинея Республикасы
|GNQ
|[[Малабо]]
|28 051 км²
|1 634 466
|[[Испан тили]], [[француз тили]]
|Борбордук Африка КФА франкы
|[[Файл:Location_Equatorial_Guinea_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Eritrea.svg|link=Flag_of_Eritrea|border|center|100x100px]]
|[[Эритрея]]
|Эритрея мамлекети
|ERI
|[[Асмара]]
|117 600 км²
|3 620 312
|[[Араб тили]], [[тигринья тили]]
|Эритрея накфасы
|[[Файл:Location_Eritrea_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Eswatini.svg|link=Flag_of_Swaziland|border|center|100x100px]]
|[[Эсватини]]
|Эсватини падышачылыгы
|SWZ
|[[Мбабане]] (расмий)
[[Лобамба]] (падышалык жана парламенттик)
|17 364 км²
|1 192 271
|[[Англис тили]], свати тили
|Лилангени
|[[Файл:Location_Swaziland_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Ethiopia.svg|link=Flag_of_Ethiopia|border|center|100x100px]]
|[[Эфиопия]]
|Эфиопия Федеративдик Республикасы
|ETH
|Адис-Абеба
|1 104 300 км²
|120 283 026
|[[Амхар тили]]
|Эфиопия быры
|[[Файл:Location_Ethiopia_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Gabon.svg|link=Flag_of_Gabon|border|center|100x100px]]
|[[Габон]]
|Габон Республикасы
|GAB
|[[Либревил]]
|267 668 км²
|2 341 179
|[[Француз тили]]
|Борбордук Африка КФА франкы
|[[Файл:Location_Gabon_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_The_Gambia.svg|link=Flag_of_the_Gambia|border|center|100x100px]]
|[[Гамбия]]
|Гамбия Республикасы
|GMB
|[[Банжул]]
|10 380 км²
|2 639 916
|[[Англис тили]]
|Гамбия даласиси
|[[Файл:Location_Gambia_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Ghana.svg|link=Flag_of_Ghana|border|center|100x100px]]
|[[Гана]]
|Гана Республикасы
|GHA
|[[Аккра]]
|238 534 км²
|32 833 031
|[[Англис тили]]
|Гана седиси
|[[Файл:Location_Ghana_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Guinea.svg|link=Flag_of_Guinea|border|center|100x100px]]
|[[Гвинея]]
|Гвинея Республикасы
|GIN
|[[Конакри]]
|245 857 км²
|13 531 906
|[[Француз тили]]
|Гвинея франкы
|[[Файл:Location_Guinea_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Guinea-Bissau.svg|link=Flag_of_Guinea-Bissau|border|center|100x100px]]
|[[Гвинея-Бисау]]
|Гвинея-Бисау Республикасы
|GNB
|[[Бисау]]
|36 125 км²
|2 060 721
|[[Португал тили]]
|Батыш Африка КФА франкы
|[[Файл:Location_Guinea_Bissau_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Côte_d'Ivoire.svg|link=Flag_of_Côte_d'Ivoire|border|center|100x100px]]
|[[Кот-д'Ивуар]]
|Кот-д'Ивуар Республикасы
|CIV
|[[Ямусукро]]
|322 460 км²
|27 478 249
|[[Француз тили]]
|Батыш Африка КФА франкы
|[[Файл:Location_Côte_d'Ivoire_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Kenya.svg|link=Flag_of_Kenya|border|center|100x100px]]
|[[Кения]]
|Кения Республикасы
|KEN
|[[Найроби]]
|580 367 км²
|53 005 614
|[[Англис тили]], [[суахили тили]]
|Кения шиллинги
|[[Файл:Location_Kenya_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Lesotho.svg|link=Flag_of_Lesotho|border|center|100x100px]]
|[[Лесото]]
|Лесото Падышачылыгы
|LSO
|[[Масеру]]
|30 355 км²
|2 281 454
|[[Англис тили]], [[сесото тили]]
|Лесото лотиси
|[[Файл:Location_Lesotho_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Liberia.svg|link=Flag_of_Liberia|border|center|100x100px]]
|[[Либерия]]
|Либерия Республикасы
|LBR
|[[Монровия]]
|111 369 км²
|5 193 416
|[[Англис тили]]
|[[Либерия доллары]]
|[[Файл:Location_Liberia_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Libya.svg|link=Flag_of_Libya|border|center|100x100px]]
|[[Ливия]]
|Ливия Республикасы
|LBY
|[[Триполи]]
|1 759 540 км²
|6 735 277
|[[Араб тили]]
|[[Ливия динары]]
|[[Файл:Location_Libya_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Madagascar.svg|link=Flag_of_Madagascar|border|center|100x100px]]
|[[Мадагаскар]]
|Мадагаскар Республикасы
|MDG
|[[Антананариву]]
|587 041 км²
|28 915 653
|[[Малагаси тили]]
|Ариари
|[[Файл:Location_Madagascar_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Malawi.svg|link=Flag_of_Malawi|border|center|100x100px]]
|[[Малави]]
|Малави Республикасы
|MWI
|[[Лилонгве]]
|118 484 км²
|19 889 742
|[[Англис тили]], чичева тили
|Малави квачасы
|[[Файл:Location_Malawi_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Mali.svg|link=Flag_of_Mali|border|center|100x100px]]
|[[Мали]]
|Мали Республикасы
|MLI
|[[Бамако]]
|1 240 192 км²
|21 904 983
|[[Француз тили]]
|Батыш Африка КФА франкы
|[[Файл:Location_Mali_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Mauritania.svg|link=Flag_of_Mauritania|border|center|100x100px]]
|[[Мавритания]]
|Мавритания Ислам Республикасы
|MRT
|[[Нуакшот]]
|1 030 700 км²
|4 614 974
|[[Араб тили]]
|Угия
|[[Файл:Location_Mauritania_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Mauritius.svg|link=Flag_of_Mauritius|border|center|100x100px]]
|[[Маврикий]]
|Маврикий Республикасы
|MUS
|[[Порт-Луи]]
|2 040 км²
|1 298 915
|Маврикий креол тили
|Маврикий рупиясы
|[[Файл:Location_Mauritius_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Morocco.svg|link=Flag_of_Morocco|border|center|100x100px]]
|[[Марокко]]
|Марокко Падышачылыгы
|MAR
|[[Рабат]]
|446 550 км²
|37 076 584
|[[Араб тили]]
|Марокко дирхамы
|[[Файл:Location_Morocco_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Mozambique.svg|link=Flag_of_Mozambique|border|center|100x100px]]
|[[Мозамбик]]
|Мозамбик Республикасы
|MOZ
|[[Мапуту]]
|801 590 км²
|32 077 072
|[[Португал тили]]
|Мозамбик метикалы
|[[Файл:Location_Mozambique_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Namibia.svg|link=Flag_of_Namibia|border|center|100x100px]]
|[[Намибия]]
|Намибия Республикасы
|NAM
|[[Виндкух]]
|825 418 км²
|2 530 151
|[[Англис тили]]
|[[Намибия доллары]]
|[[Файл:Location_Namibia_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Niger.svg|link=Flag_of_Niger|border|center|100x100px]]
|[[Нигер]]
|Нигер Республикасы
|NER
|[[Ниамей]]
|1 267 000 км²
|25 252 722
|[[Француз тили]]
|Батыш Африка КФА франкы
|[[Файл:Location_Niger_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Nigeria.svg|link=Flag_of_Nigeria|border|center|100x100px]]
|[[Нигерия]]
|Нигерия Федеративдик Республикасы
|NGA
|[[Абужа]]
|923 768 км²
|213 401 323
|[[Англис тили]]
|Найра
|[[Файл:Location_Nigeria_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Rwanda.svg|link=Flag_of_Rwanda|border|center|100x100px]]
|[[Руанда]]
|Руанда Республикасы
|RWA
|[[Кигали]]
|26 798 км²
|13 461 888
|[[Англис тили]], [[француз тили]], руанда тили
|Руанда тили
|[[Файл:Location_Rwanda_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_São_Tomé_and_Príncipe.svg|link=Flag_of_São_Tomé_and_Príncipe|border|center|100x100px]]
|Сан-Томе жана Принсипи
|Сан-Томе жана Принсипи Демократиялык Республикасы
|STP
|[[Сан-Томе]]
|964 км²
|223 107
|[[Португал тили]]
|Сан-Томе жана Принсипи добрасы
|[[Файл:Location_São_Tomé_and_Príncipe_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Senegal.svg|link=Flag_of_Senegal|border|center|100x100px]]
|[[Сенегал]]
|Сенегал Республикасы
|SEN
|[[Дакар]]
|196 723 км²
|16 876 720
|[[Француз тили]]
|Батыш Африка КФА франкы
|[[Файл:Location_Senegal_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Seychelles.svg|link=Flag_of_Seychelles|border|center|100x100px]]
|[[Сейшел аралдары|Сейшел Аралдары]]
|Республикасы
|SYC
|[[Виктория, Сейшелдер|Виктория]]
|451 км²
|106 471
|[[Англис тили]], [[француз тили]]
|Сейшел рупиясы
|[[Файл:Location_Seychelles_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Sierra_Leone.svg|link=Flag_of_Sierra_Leone|border|center|100x100px]]
|[[Сьерра-Леоне]]
|Сьерра-Леоне Республикасы
|SLE
|[[Фритаун]]
|71 740 км²
|8 420 641
|[[Англис тили]]
|Леоне
|[[Файл:Location_Sierra_Leone_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Somalia.svg|link=Flag_of_Somalia|border|center|100x100px]]
|[[Сомали]]
|Сомали Федеративдик Республикасы
|SOM
|[[Могадишо]]
|637 657 км²
|17 065 581
|Сомали тили, [[англис тили]]
|Сомали шиллинги
|[[Файл:Location_Somalia_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_South_Africa.svg|link=Flag_of_South_Africa|border|center|100x100px]]
|[[Түштүк-Африка Республикасы]]
|Түштүк-Африка Республикасы
|ZAF
|[[Кейптаун]] (мыйзам чыгаруу)
[[Претория]] (административдик)

[[Блумфонтейн]] (соттук)
|1 221 037 км²
|59 392 255
|Африкаанс тили, [[англис тили]], венда тили, зулу тили, коса тили, ндебеле тили, сото тили, свати тили, сесото тили, тсвана тили жана тсонга тили
|Рэнд
|[[Файл:Location_South_Africa_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_South_Sudan.svg|link=Flag_of_South_Sudan|border|center|100x100px]]
|[[Түштүк Судан]]
|Түштүк Судан Республикасы
|SSD
|[[Жуба]]
|644 329 км²
|10 748 272
|[[Англис тили]]
|Түштүк Судан фунту
|[[Файл:Location_South_Sudan_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Sudan.svg|link=Flag_of_Sudan|border|center|100x100px]]
|[[Судан]]
|Судан Республикасы
|SDN
|[[Хартум]]
|1 861 484 км²
|45 657 202
|[[Араб тили]]
|Судан фунту
|[[Файл:Location_Sudan_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Tanzania.svg|link=Flag_of_Tanzania|border|center|100x100px]]
|[[Танзания]]
|Танзания Бириккен Республикасы
|TZA
|[[Додома]]
|945 203 км²
|63 588 334
|Суахили тили, [[англис тили]]
|Танзания шиллинги
|[[Файл:Location_Tanzania_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Togo.svg|link=Flag_of_Togo|border|center|100x100px]]
|[[Того]]
|Того Республикасы
|TGO
|[[Ломе]]
|56 785 км²
|8 644 829
|[[Француз тили]]
|Батыш Африка КФА франкы
|[[Файл:Location_Togo_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Tunisia.svg|link=Flag_of_Tunisia|border|center|100x100px]]
|[[Тунис]]
|Тунис Республикасы
|TUN
|Тунис
|163 610 км²
|12 262 946
|[[Араб тили]]
|[[Тунис динары]]
|[[Файл:Location_Tunisia_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Uganda.svg|link=Flag_of_Uganda|border|center|100x100px]]
|[[Уганда]]
|Уганда Республикасы
|UGA
|[[Кампала]]
|236 040 км²
|45 853 778
|[[Англис тили]], [[суахили тили]]
|Уганда шиллинги
|[[Файл:Location_Uganda_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Zambia.svg|link=Flag_of_Zambia|border|center|100x100px]]
|[[Замбия]]
|Замбия Республикасы
|ZMB
|[[Лусака]]
|752 614 км²
|19 473 125
|[[Англис тили]]
|Замбия квачасы
|[[Файл:Location_Zambia_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Zimbabwe.svg|link=Flag_of_Zimbabwe|border|center|100x100px]]
|[[Зимбабве]]
|Зимбабве Республикасы
|ZWE
|[[Хараре]]
|390 757 км²
|15 993 524
|[[Англис тили]]
|[[Зимбабве доллары]]
|[[Файл:Location_Zimbabwe_AU_Africa.svg|150x150px]]
|}

=== Суверендүү жарым-жартылай таанылган мамлекеттер ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! class=&quot;unsortable&quot; |Желеги
!Аталышы
!Расмий аталышы&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
!Макамы
!Борбору
!Аянты (км²)
!Калкы&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
!Тили
!Акча бирдиги
! class=&quot;unsortable&quot; |Карта
|-
|[[Файл:Flag_of_the_Sahrawi_Arab_Democratic_Republic.svg|link=Flag_of_the_Sahrawi_Arab_Democratic_Republic|border|center|100x100px]]
|Сахара Араб Демократиялык Республикасы
|Сахара Араб Демократиялык Республикасы
|Марокко өзүнүн эң түштүккү провинциясы деп эсептейт
|[[Эль-Аюн]]
|267 405 км²
|582 478
|[[Араб тили]]
|Сахара песетасы
|[[Файл:Location_Western_Sahara_AU_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Somaliland.svg|link=Flag_of_Somaliland|border|center|100x100px]]
|Сомалиленд
|Сомалиленд Республикасы
|Сомалинин аймагындагы, бирок Сомали тарабынан башкарылбаган мамлекет&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20081218004011/http://www.chr.up.ac.za/hr_docs/countries/docs/charterfeb04.pdf University of Pretoria. The Transitional Federal Charter of the Somali Republic]&lt;/ref&gt;. [[Тайвань]] тарабынан гана таанылган.
|Харгейса
|176 120 км²
|4 000 000
|[[Араб тили]], [[сомали тили]]
|Сомалиленд шиллинги
|[[Файл:Location_Somaliland_AU_Africa.svg|150x150px]]
|}

=== Көз каранды аймактар ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! class=&quot;unsortable&quot; |Желеги
!Аталышы
!ISO
!Баш ийет
!Борбору
!Аянты (км²)
!Калкы&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
!Тили
!Акча бирдиги
! class=&quot;unsortable&quot; |Карта
|-
|[[Файл:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|link=Union_Jack|border|center|100x100px]]
|Ыйык Елена, Асенсьон жана Тристан-да-Кунья
|SH
|{{Өлкө желеги|Улуу Британия}}
|[[Жеймстаун]]
|420 км²
|5 633
|[[Англис тили]]
|Ыйык Еленанын фунту, [[фунт стерлинг]]
|[[Файл:Saint_Helena,_Ascension_and_Tristan_da_Cunha_in_United_Kingdom.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_the_French_Southern_and_Antarctic_Lands.svg|link=Flag_of_the_French_Southern_and_Antarctic_Lands|border|center|100x100px]]
|Франциянын Түштүк жана Антарктика аймактары
|FR-TF
|{{Өлкө желеги|Франция}}
|[[Сен-Пьер (Реюньон)|Сен-Пьер]]
|38,60 км²
|Туруктуу калкы жок&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CIA. The World Factbook. French Southern and Antarctic Lands |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-southern-and-antarctic-lands/ |accessdate=2025-01-24 |archivedate=2023-03-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230306110756/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-southern-and-antarctic-lands/ }}&lt;/ref&gt;
|
|[[Евро]]
|[[Файл:TAAF-fr.png|150x150px]]
|}

=== Башка аймактар ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! class=&quot;unsortable&quot; |Желеги
!Аталышы
!Расмий аталышы&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
!ISO
!Баш ийет
!Борбору
!Аянты (км²)
!Калкы&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
!Тили
!Акча бирдиги
! class=&quot;unsortable&quot; |Карта
|-
|[[Файл:Flag_of_the_Canary_Islands.svg|link=Flag_of_the_Canary_Islands|border|center|100x100px]]
|[[Канар аралдары]]
Autonomous Region of the Canary Islands
|Канар аралдарынын автономиялуу аймагы
|ES-CN
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Өлкө желеги|Испания}}
|Санта-Крус-де-Тенерифе, [[Лас-Пальмас шаары|Лас-Пальмас]] 
|7447 км²
|2 207 225
|[[Испан тили]]
|[[Евро]]
|[[Файл:Location_Canary_Islands_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_Ceuta.svg|link=Flag_of_Ceuta|border|center|100x100px]]
|[[Сеута]]
Autonomous City of Ceuta
|
|ES-CE
|Сеута
|28 км²
|84 843
|[[Испан тили]]
|[[Евро]]
|[[Файл:Ceuta-melilla.png|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Madeira.svg|link=Flag_of_Madeira|border|center|100x100px]]
|Мадейра
Autonomous Region of Madeira
|
|PT-30
|{{Өлкө желеги|Португалия}}
|Фуншал
|828 км²
|267 785
|[[Португал тили]]
|[[Евро]]
|[[Файл:Location_Madeira_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_France.svg|link=Flag_of_Mayotte|border|center|100x100px]]
|[[Майотта]]
Mayotte Region

|
|YT
|{{Өлкө желеги|Франция}}
|Дзаудзи
|374 км²
|266 380
|[[Француз тили]]
|[[Евро]]
|[[Файл:Location_Mayotte_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Melilla.svg|link=Flag_of_Melilla|border|center|100x100px]]
|Мелилья
Autonomous City of Melilla

|
|ES-ML
|{{Өлкө желеги|Испания}}
|Мелилья
|20 км²
|81 714
|[[Испан тили]]
|[[Евро]]
|[[Файл:Ceuta-melilla.png|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Italy.svg|link=Flag_of_Italy|border|center|100x100px]]
|Пелаже аралдары
|
|
|{{Өлкө желеги|Италия}}
|Лампедуза жана Линоза
|24,4 км²
|6304
|[[Италян тили]]
|[[Евро]]
|[[Файл:Pelagie_Islands_map.png|177x177px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Spain.svg|link=Flag_of_Spain|border|center|100x100px]]
|Испаниянын сувернедүү аймактары
|
|
|{{Өлкө желеги|Испания}}
|
|0,59 км²
|74
|[[Испан тили]]
|[[Евро]]
|[[Файл:Mapa_del_sur_de_España_neutral.png|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_France.svg|link=Flag_of_Réunion|border|100x100px]]
|[[Реюньон департаменти|Реюньон]]
|Реюньон департаменти
|RE
|{{Өлкө желеги|Франция}}
|[[Сен-Дени (Реюньон)|Сен-Дени]]
|2512 км²
|889 918
|[[Француз тили]]
|[[Евро]]
|[[Файл:Location_Réunion_Africa.svg|150x150px]]
|-
|[[Файл:Flag_of_Yemen.svg|link=Flag_of_Yemen|border|center|100x100px]]
|Сокотра аралдары
|Сокотра мухафазасы
|
|{{Өлкө желеги|Йемен}}
|[[Хадибу]]
|3974,64 км²
|60 550
|[[Араб тили]]
|[[Йемен риалы]]
|[[Файл:Socotra_Archipelago.PNG|150x150px]]
|}

== Дагы окуңуз ==
* [[Мамлекеттердин тизмеси]]
* [[Азия өлкөлөрүнүн жана көз каранды аймактарынын тизмеси]]

== Булактар ==
{{Булактар}}

== Тышкы шилтемелер ==
&lt;div class=&quot;reflist4&quot; style=&quot;height: 220px; overflow: auto; padding: 3px&quot; &gt;
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ag.html | title = Алжир | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2012-09-30 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120930183539/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ag.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120930183539/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ag.html |date=2012-09-30 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ao.html | title = Ангола | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2020-05-06 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200506142644/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ao.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200506142644/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ao.html |date=2020-05-06 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bn.html | title = Бенин | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2015-09-18 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20150918224251/https://www.cia.gov/library/publications//the-world-factbook/geos/bn.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070612212700/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bn.html |date=2007-06-12 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bc.html | title = Ботсвана | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2015-10-15 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20151015203531/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bc.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015203531/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bc.html |date=2015-10-15 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uv.html | title = Буркина-Фасо | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2019-09-06 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20190906203318/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uv.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190906203318/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uv.html |date=2019-09-06 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/by.html | title = Бурунди | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2020-04-24 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200424083404/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/by.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181224211121/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/by.html |date=2018-12-24 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gb.html | title = Габон | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2020-04-22 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200422221000/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gb.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081210040038/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gb.html |date=2008-12-10 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ga.html | title = Гамбия | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archive-date = 2014-07-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140702024610/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ga.html | dead-url = yes | archivedate = 2014-07-02 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20140702024610/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ga.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140702024610/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ga.html |date=2014-07-02 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gh.html | title = Гана | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2020-08-30 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200830144136/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gh.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200831021012/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gh.html |date=2020-08-31 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gv.html | title = Гвинея | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2015-09-19 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20150919074825/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook//geos/gv.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150919074825/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook//geos/gv.html |date=2015-09-19 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pu.html | title = Гвинея-Бисау | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2018-12-24 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20181224211141/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pu.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101228200903/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pu.html |date=2010-12-28 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dj.html | title = Джибути | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2020-05-04 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200504070831/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dj.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140702024855/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dj.html |date=2014-07-02 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cg.html | title = ДРК | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2016-08-10 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160810035132/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cg.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210102221917/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cg.html |date=2021-01-02 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/eg.html | title = Египет | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2019-09-30 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20190930184108/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/eg.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181224211210/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/eg.html |date=2018-12-24 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/za.html | title = Замбия | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2020-04-24 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200424094929/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/za.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200424094929/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/za.html |date=2020-04-24 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/zi.html | title = Зимбабве | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2020-04-16 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200416053740/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/zi.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200416053740/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/zi.html |date=2020-04-16 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cv.html | title = Кабо-Верде | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2020-08-31 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200831042056/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cv.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200831042056/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cv.html |date=2020-08-31 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cm.html | title = Камерун | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2020-05-15 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200515103416/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cm.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200515103416/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cm.html |date=2020-05-15 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ke.html | title = Кения | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2020-08-31 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200831033452/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ke.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200831033452/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ke.html |date=2020-08-31 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cn.html | title = Коморские острова | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2018-12-24 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20181224211326/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cn.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181223041336/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cn.html |date=2018-12-23 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iv.html | title = Кот Д'Ивуар | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2020-08-31 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200831020553/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iv.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200831020553/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iv.html |date=2020-08-31 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lt.html | title = Лесото | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2007-06-12 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070612204352/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lt.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070612204352/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lt.html |date=2007-06-12 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/li.html | title = Либерия | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2020-08-31 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200831034011/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/li.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200831034011/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/li.html |date=2020-08-31 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ly.html | title = Ливия | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2016-12-24 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20161224023634/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ly.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161224023634/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ly.html |date=2016-12-24 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mr.html | title = Мавритания | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2018-12-24 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20181224211108/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mr.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181224211108/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mr.html |date=2018-12-24 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mp.html | title = Маврикий | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2018-12-24 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20181224211252/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mp.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181211154438/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mp.html |date=2018-12-11 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ma.html | title = Мадагаскар | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2011-08-25 | archiveurl = https://www.webcitation.org/61BpMkYSR?url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ma.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110817024007/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ma.html |date=2011-08-17 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html | title = Майотта | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archive-date = 2012-09-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html | dead-url = yes | archivedate = 2012-09-21 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |date=2012-09-21 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mi.html | title = Малави | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2020-04-24 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200424094440/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mi.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181224211305/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mi.html |date=2018-12-24 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ml.html | title = Мали | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2015-11-10 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20151110042640/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ml.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151110042640/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ml.html |date=2015-11-10 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mo.html | title = Марокко | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2018-12-26 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20181226055346/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mo.html%20 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181218111131/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mo.html |date=2018-12-18 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mz.html | title = Мозамбик | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2020-08-31 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200831040349/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mz.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200831040349/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mz.html |date=2020-08-31 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wa.html | title = Намибия | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2020-04-23 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200423100756/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wa.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200423100756/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wa.html |date=2020-04-23 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html | title = Нигер | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2020-04-24 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200424124158/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608090454/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html |date=2020-06-08 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html | title = Нигерия | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2020-08-31 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200831040543/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190329081848/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html |date=2019-03-29 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cf.html | title = Республика Конго | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2020-08-31 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200831033756/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cf.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200831033756/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cf.html |date=2020-08-31 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rw.html | title = Руанда | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2020-05-16 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200516135336/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rw.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181224211116/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rw.html |date=2018-12-24 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tp.html | title = Сан-Томе и Принсипи | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2015-09-18 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20150918223913/https://www.cia.gov/library/publications//the-world-factbook/geos/tp.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171114063615/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tp.html |date=2017-11-14 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sg.html | title = Сенегал | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2020-08-31 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200831041253/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sg.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200831041253/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sg.html |date=2020-08-31 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wz.html | title = Свазиленд | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2018-12-24 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20181224211254/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wz.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181215124505/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wz.html |date=2018-12-15 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sh.html | title = Святая Елена (остров) | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2010-12-28 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20101228232819/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sh.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101228232819/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sh.html |date=2010-12-28 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/se.html | title = Сейшельские острова | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2018-12-26 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20181226054919/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/se.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080213004422/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/se.html |date=2008-02-13 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html | title = Сомали | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2016-07-01 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html |date=2016-07-01 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/su.html | title = Судан | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2019-02-05 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20190205154022/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/su.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190205154022/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/su.html |date=2019-02-05 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sl.html | title = Сьера-Леоне | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2015-10-16 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20151016034059/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sl.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070612210222/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sl.html |date=2007-06-12 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tz.html | title = Танзания | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2020-11-27 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20201127225447/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tz.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201127225447/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tz.html |date=2020-11-27 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/to.html | title = Того | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2020-08-31 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200831041904/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/to.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070612210013/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/to.html |date=2007-06-12 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ts.html | title = Тунис | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2012-10-16 | archiveurl = https://www.webcitation.org/6BRmFRbow?url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ts.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121014010055/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ts.html |date=2012-10-14 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ug.html | title = Уганда | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2015-10-18 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20151018002856/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ug.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151018002856/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ug.html |date=2015-10-18 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ct.html | title = ЦАР | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2019-05-07 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20190507211903/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ct.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190507211903/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ct.html |date=2019-05-07 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cd.html | title = Чад | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2020-05-18 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200518164645/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cd.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200424073327/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cd.html |date=2020-04-24 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ek.html | title = Экваториальная Гвинея | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2020-08-31 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200831000148/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ek.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200831000148/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ek.html |date=2020-08-31 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/er.html | title = Эритрея | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2020-05-15 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200515225510/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/er.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200515225510/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/er.html |date=2020-05-15 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/et.html | title = Эфиопия | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2018-12-24 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20181224211140/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/et.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181215191857/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/et.html |date=2018-12-15 }}
# {{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sf.html | title = ЮАР | publisher = Central Intelligence Agency. The World Factbook. | accessdate = 2008-04-15 | date = [[2008-04-15]] | archivedate = 2020-06-21 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200621164208/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sf.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200621164208/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sf.html |date=2020-06-21 }}
&lt;/div&gt;

{{Континеттер боюнча мамлекеттер тизмеси}}
{{Африка өлкөлөрүнүн тизмеси}}
[[Категория:Мамлекеттер тизмеси]]
[[Категория:Африка өлкөлөрү| ]]</text>
      <sha1>bmbybyrr68ql6qqs5g8837vv8opijup</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Өлкө желеги/Испания</title>
    <ns>10</ns>
    <id>44865</id>
    <revision>
      <id>650105</id>
      <parentid>179440</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:34:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Flag_of_the_First_Spanish_Republic.svg with [[File:Flag_of_Spain_(1873–1874).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]]).</comment>
      <origin>650105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1562" sha1="84yydkkxa2j6altocjxifa21bmht3pd" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|өлкө желеги/желек&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = Испания
| flag alias = Flag of Spain.svg
| flag alias-1506 = Flag of New Spain.svg
| flag alias-1701 = Bandera de España 1701-1748.svg
| flag alias-1748 = Bandera de España 1748-1785.svg
| flag alias-1785 = Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg
| flag alias-1873 = Flag of Spain (1873–1874).svg
| flag alias-1931 = Flag of the Second Spanish Republic.svg
| flag alias-1938 = Flag of Spain under Franco 1938 1945.svg
| flag alias-1945 = Flag of Spain 1945 1977.svg
| flag alias-1977 = Flag of Spain (1977 - 1981).svg
| flag alias-соода = Flag of Spain (civil variant).svg
| flag alias-Колумб = Flag of Christopher Columbus.svg
| flag alias-колониялык = Flag of New Spain.svg
| flag alias-соода-колониялык = Burgundy merchant 1762.svg
| flag alias-Кастилия-и-Леон = Bandera de la Corona de Castilla y Leon.svg
| flag alias-соода-1785 = BandMercante1785.svg
| variant = {{{variant|}}}
&lt;noinclude&gt;
| var1 = 1506
| var2 = 1701
| var3 = 1748
| var4 = 1785
| var5 = 1873
| var6 = 1931
| var7 = 1938
| var8 = 1945
| var9 = 1977
| var10 = соода
| var11 = Колумб
| var12 = колониялык
| var13 = соода-колониялык
| var14 = Кастилия-и-Леон
| var15 = соода-1785
&lt;/noinclude&gt;
| өлчөмү = {{{өлчөмү|}}}
}}&lt;noinclude&gt;
[[bg:Шаблон:Флагификация/Испания]]
[[en:Template:Country data Spain]]
[[sl:Predloga:Podatki države Španija]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>84yydkkxa2j6altocjxifa21bmht3pd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Country data Sweden</title>
    <ns>10</ns>
    <id>45207</id>
    <revision>
      <id>650136</id>
      <parentid>181480</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T17:03:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Naval_Ensign_of_Sweden.svg with [[File:Naval_ensign_of_Sweden.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR6|Criterion 6]].).</comment>
      <origin>650136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="632" sha1="9aw0u45hgs6gz871mj8ro7andj1sxaf" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|өлкө желеги/желек&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = Швеция
| flag alias = Flag of Sweden.svg
&lt;!-- 1562 variant removed:
| flag alias-1562 = Sweden-Flag-1562.svg
| border-1562 =
--&gt;
| flag alias-1818 = Unionsflagg 1818.png
| flag alias-1844 = Swedish norwegian union flag.svg
| flag alias-naval = Naval ensign of Sweden.svg
| border-naval =
| link alias-naval = Swedish Navy
| өлчөмү = {{{өлчөмү|}}}
| аталышы = {{{аталышы|}}}
| altlink = {{{altlink|}}}
| altvar = {{{altvar|}}}
| variant = {{{variant|}}}
&lt;noinclude&gt;
| var2 = 1818
| var3 = 1844
| redir1 = SWE
&lt;/noinclude&gt;
}}</text>
      <sha1>9aw0u45hgs6gz871mj8ro7andj1sxaf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Country data Spain</title>
    <ns>10</ns>
    <id>45219</id>
    <revision>
      <id>650106</id>
      <parentid>181493</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:37:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Flag_of_the_First_Spanish_Republic.svg with [[File:Flag_of_Spain_(1873–1874).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]]).</comment>
      <origin>650106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1069" sha1="jipi8ar4abpnb586xx6txuojbb7efrw" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|өлкө желеги/желек&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = Испания
| flag alias = Flag of Spain.svg
| flag alias-1506 = Flag of Cross of Burgundy.svg
| flag alias-1701 = Bandera de España 1701-1748.svg
| flag alias-1748 = Bandera de España 1748-1785.svg
| flag alias-1785 = Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg
| flag alias-1873 = Flag of Spain (1873–1874).svg
| flag alias-1931 = Flag of Spain (1931 - 1939).svg
| flag alias-1938 = Flag of Spain (1938 - 1945).svg
| flag alias-1945 = Flag of Spain (1945 - 1977).svg
| flag alias-1977 = Flag of Spain (1977 - 1981).svg
| flag alias-civil = BandMercante1785.svg
| link alias-naval = Spanish Navy
| өлчөмү = {{{өлчөмү|}}}
| аталышы = {{{аталышы|}}}
| altlink = {{{altlink|}}}
| variant = {{{variant|}}}
&lt;noinclude&gt;
| var1 = 1506
| var2 = 1701
| var3 = 1748
| var4 = 1785
| var5 = 1873
| var6 = 1931
| var7 = 1938
| var8 = 1945
| var9 = 1977
| var10 = civil
| redir1 = ESP
| redir2 = SPA
| related1 = Spanish Republic
| related2 = Spanish State
&lt;/noinclude&gt;
}}</text>
      <sha1>jipi8ar4abpnb586xx6txuojbb7efrw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Анaнас</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49548</id>
    <revision>
      <id>650138</id>
      <parentid>637372</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T17:50:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-40831-76</username>
        <id>48369</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>650138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3003" sha1="eqyuo33gh6xwagk2de2dq150sb3201o" xml:space="preserve">[[Файл:Ananas bracteatus 4418.JPG|thumb|''Ananas bracteatus''.]]
'''Ананас''' же '''Чыныгы ананас''' ({{lang-la|Ananas, Ananas comosus}}) — бромель (Bromeliaceae) тукумундагы көп жылдык тропик чөп [[Өсүмдүктөр|өсүмдүгү]]. [[Жалбырак|Жалбырагы]] жазы, тасма сымал, калың, кыры тикендүү, узундугу 80 смге чейин. Машакча топ гүлдүү. 

Гүл жалбыракчасы бири бирине жабышып өсүп, сүйрү, чоң, сары топ мөмө (жемиш) берет. Ал назик, даамы кычкыл-таттуу, жыттуу келип, салмагы 215 кгга жетет, уругу болбойт. Гавайи, Филиппин, Тайвань, Цейлон аралдары, Инди-Кытай жана башкаларда өстүрүлөт. Тропиктик Америкада 5-6 түрү бар. Анын мөмөсүндө кант, азоттуу заттар, кислоталар, күл болот. Мөмөсү жаңы кезинде желет, ошондой эле консерва түрүндө тамак-ашка колдонулат. Кыям жана конфет жасалат. Aнaнастын жалбырагынан баалуу техникалык була алынат. Чырпыгы, калемчеси, кээде мөмөсүнүн жогору жагындагы жалбырактарын тамырлатуу менен көбөйтүүгө болот.
== Сорттору ==
Ananas comosus var. comosus'тун эң ири сорттору болуп &quot;Smooth Cayenne&quot;, &quot;Spanish&quot;, &quot;Queen&quot;, &quot;Abacaxi&quot; жана &quot;Pernambuco&quot; болуп эсептелинишет.&lt;br&gt;

{{Желек|АКШ}}{{Желек|Гондурас}} '''Smooth Cayenne''' сорттор тобу:
* Baron de Rothschild
* G-25
* Dominguo
* Gaimpew
* Maipure
* Sarawak
* La Esmeralda
* Hilo
* Kew
* Champaca
* Amritha
* MD-2

{{Желек|АКШ}}{{Желек|Пуэрто-Рико}} '''Spanish''' сорттор тобу:
* Pina blanca
* Red Spanish
* Cabezona
* Canning
* Valera Amarilla Roja

{{Желек|ТАР}}{{Желек|Австралия}} '''Queen''' сорттор тобу:
* Natal Queen
* Mcgregor
* Z-Queen

{{Желек|Венесуэла}}{{Желек|Мексика}} '''Abacaxi''' сорттор тобу:
* Kona Sugarloaf
* Black Jamaica

{{Желек|Таиланд}} '''Tard Sri Thong'''&lt;br&gt;
{{Желек|Таиланд}} '''Sriracha'''&lt;br&gt;
{{Желек|Таиланд}} '''Phu Lae''' же '''Baby'''&lt;br&gt;
{{Желек|Индия}} '''Mauritius'''

== Колдонулган адабияттар ==
* “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1

[[Категория:Өсүмдүктөр]]</text>
      <sha1>eqyuo33gh6xwagk2de2dq150sb3201o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650140</id>
      <parentid>650138</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T17:59:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-40831-76</username>
        <id>48369</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>650140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3911" sha1="szee8u1dvsst7wtwmrrphr4rlbrk1tt" xml:space="preserve">'''Ананас''' же '''Чыныгы ананас''' ({{lang-la|Ananas, Ananas comosus}}) — бромель (Bromeliaceae) тукумундагы көп жылдык тропик чөп [[Өсүмдүктөр|өсүмдүгү]]. [[Жалбырак|Жалбырагы]] жазы, тасма сымал, калың, кыры тикендүү, узундугу 80 смге чейин. Машакча топ гүлдүү. 
{{Taxobox
| name               = Ананас (Ananas comosus)
| image              = Ananas bracteatus 4418.JPG
| image_width        = 
| image_alt          = 
| image_caption      = Ananas bracteatus
| image2             = 
| image2_width       = 
| image2_alt         = 
| image2_caption     = 
| regnum             = [[өсүмдүктөр|өсүмдүк]]
| divisio            = жогорку өсүмдүктөр
| classis            = трахеофит
| ordo               = [[уруктуу өсүмдүктөр]]
| familia            = [[жабык уруктуулар]]
| genus              = [[бир үлүштүү өсүмдүктөр]]
| species            = коммелениддер
| binomial           = Кыякчылар
| binomial_authority = Бромель (Bromeliaceae)
| range_map          = &lt;!--optional map - also range_map2, 3 or 4 --&gt;
| range_map_width    = 
| range_map_alt      = 
| range_map_caption  = 
| &lt;!--or 115 other parameters--&gt;
}}
Гүл жалбыракчасы бири бирине жабышып өсүп, сүйрү, чоң, сары топ мөмө (жемиш) берет. Ал назик, даамы кычкыл-таттуу, жыттуу келип, салмагы 215 кгга жетет, уругу болбойт. Гавайи, Филиппин, Тайвань, Цейлон аралдары, Инди-Кытай жана башкаларда өстүрүлөт. Тропиктик Америкада 5-6 түрү бар. Анын мөмөсүндө кант, азоттуу заттар, кислоталар, күл болот. Мөмөсү жаңы кезинде желет, ошондой эле консерва түрүндө тамак-ашка колдонулат. Кыям жана конфет жасалат. Aнaнастын жалбырагынан баалуу техникалык була алынат. Чырпыгы, калемчеси, кээде мөмөсүнүн жогору жагындагы жалбырактарын тамырлатуу менен көбөйтүүгө болот.

== Сорттору ==
Ananas comosus var. comosus'тун эң ири сорттору болуп &quot;Smooth Cayenne&quot;, &quot;Spanish&quot;, &quot;Queen&quot;, &quot;Abacaxi&quot; жана &quot;Pernambuco&quot; болуп эсептелинишет.&lt;br&gt;

{{Желек|АКШ}}{{Желек|Гондурас}} '''Smooth Cayenne''' сорттор тобу:
* Baron de Rothschild
* G-25
* Dominguo
* Gaimpew
* Maipure
* Sarawak
* La Esmeralda
* Hilo
* Kew
* Champaca
* Amritha
* MD-2

{{Желек|АКШ}}{{Желек|Пуэрто-Рико}} '''Spanish''' сорттор тобу:
* Pina blanca
* Red Spanish
* Cabezona
* Canning
* Valera Amarilla Roja

{{Желек|ТАР}}{{Желек|Австралия}} '''Queen''' сорттор тобу:
* Natal Queen
* Mcgregor
* Z-Queen

{{Желек|Венесуэла}}{{Желек|Мексика}} '''Abacaxi''' сорттор тобу:
* Kona Sugarloaf
* Black Jamaica

{{Желек|Таиланд}} '''Tard Sri Thong'''&lt;br&gt;
{{Желек|Таиланд}} '''Sriracha'''&lt;br&gt;
{{Желек|Таиланд}} '''Phu Lae''' же '''Baby'''&lt;br&gt;
{{Желек|Индия}} '''Mauritius'''

== Колдонулган адабияттар ==
* “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1

[[Категория:Өсүмдүктөр]]</text>
      <sha1>szee8u1dvsst7wtwmrrphr4rlbrk1tt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650141</id>
      <parentid>650140</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T18:02:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-40831-76</username>
        <id>48369</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>650141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4105" sha1="4iv1924g2lz68lum0qrpjblnhiae8jh" xml:space="preserve">'''Ананас''' же '''Чыныгы ананас''' ({{lang-la|Ananas, Ananas comosus}}) — бромель (Bromeliaceae) тукумундагы көп жылдык тропик чөп [[Өсүмдүктөр|өсүмдүгү]]. [[Жалбырак|Жалбырагы]] жазы, тасма сымал, калың, кыры тикендүү, узундугу 80 смге чейин. Машакча топ гүлдүү. 
{{Taxobox
| name               = Ананас (Ananas comosus)
| image              = Ananas bracteatus 4418.JPG
| image_width        = 
| image_alt          = 
| image_caption      = Ananas bracteatus
| image2             = 
| image2_width       = 
| image2_alt         = 
| image2_caption     = 
| regnum             = [[өсүмдүктөр|өсүмдүк]]
| divisio            = жогорку өсүмдүктөр
| classis            = трахеофит
| ordo               = [[уруктуу өсүмдүктөр]]
| familia            = [[жабык уруктуулар]]
| genus              = [[бир үлүштүү өсүмдүктөр]]
| species            = коммелениддер
| binomial           = Кыякчылар
| binomial_authority = Бромель (Bromeliaceae)
| range_map          = WorldBromeliadDistribution.PNG
| range_map_width    = 
| range_map_alt      = 
| range_map_caption  = 
| &lt;!--or 115 other parameters--&gt;
| subdivision_ranks = Урукчалар
 | subdivision = 
*[[Brocchinioideae]]
*[[Bromelioideae]]
*[[Hechtioideae]]
*[[Lindmanioideae]]
*[[Navioideae]]
*[[Pitcairnioideae]]
*[[Puyoideae]]
*[[Tillandsioideae]]
}}
Гүл жалбыракчасы бири бирине жабышып өсүп, сүйрү, чоң, сары топ мөмө (жемиш) берет. Ал назик, даамы кычкыл-таттуу, жыттуу келип, салмагы 215 кгга жетет, уругу болбойт. Гавайи, Филиппин, Тайвань, Цейлон аралдары, Инди-Кытай жана башкаларда өстүрүлөт. Тропиктик Америкада 5-6 түрү бар. Анын мөмөсүндө кант, азоттуу заттар, кислоталар, күл болот. Мөмөсү жаңы кезинде желет, ошондой эле консерва түрүндө тамак-ашка колдонулат. Кыям жана конфет жасалат. Aнaнастын жалбырагынан баалуу техникалык була алынат. Чырпыгы, калемчеси, кээде мөмөсүнүн жогору жагындагы жалбырактарын тамырлатуу менен көбөйтүүгө болот.

== Сорттору ==
Ananas comosus var. comosus'тун эң ири сорттору болуп &quot;Smooth Cayenne&quot;, &quot;Spanish&quot;, &quot;Queen&quot;, &quot;Abacaxi&quot; жана &quot;Pernambuco&quot; болуп эсептелинишет.&lt;br&gt;

{{Желек|АКШ}}{{Желек|Гондурас}} '''Smooth Cayenne''' сорттор тобу:
* Baron de Rothschild
* G-25
* Dominguo
* Gaimpew
* Maipure
* Sarawak
* La Esmeralda
* Hilo
* Kew
* Champaca
* Amritha
* MD-2

{{Желек|АКШ}}{{Желек|Пуэрто-Рико}} '''Spanish''' сорттор тобу:
* Pina blanca
* Red Spanish
* Cabezona
* Canning
* Valera Amarilla Roja

{{Желек|ТАР}}{{Желек|Австралия}} '''Queen''' сорттор тобу:
* Natal Queen
* Mcgregor
* Z-Queen

{{Желек|Венесуэла}}{{Желек|Мексика}} '''Abacaxi''' сорттор тобу:
* Kona Sugarloaf
* Black Jamaica

{{Желек|Таиланд}} '''Tard Sri Thong'''&lt;br&gt;
{{Желек|Таиланд}} '''Sriracha'''&lt;br&gt;
{{Желек|Таиланд}} '''Phu Lae''' же '''Baby'''&lt;br&gt;
{{Желек|Индия}} '''Mauritius'''

== Колдонулган адабияттар ==
* “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1

[[Категория:Өсүмдүктөр]]</text>
      <sha1>4iv1924g2lz68lum0qrpjblnhiae8jh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650142</id>
      <parentid>650141</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T18:03:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-40831-76</username>
        <id>48369</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>650142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4096" sha1="tftl81rg1er518z0qbgx7ajqvfn9vc5" xml:space="preserve">'''Ананас''' же '''Чыныгы ананас''' ({{lang-la|Ananas, Ananas comosus}}) — бромель (Bromeliaceae) тукумундагы көп жылдык тропик чөп [[Өсүмдүктөр|өсүмдүгү]]. [[Жалбырак|Жалбырагы]] жазы, тасма сымал, калың, кыры тикендүү, узундугу 80 смге чейин. Машакча топ гүлдүү. 
{{Taxobox
| name               = Ананас (Ananas comosus)
| image              = Pineapple1.JPG
| image_width        = 
| image_alt          = 
| image_caption      = Ananas bromeliaceae.
| image2             = 
| image2_width       = 
| image2_alt         = 
| image2_caption     = 
| regnum             = [[өсүмдүктөр|өсүмдүк]]
| divisio            = жогорку өсүмдүктөр
| classis            = трахеофит
| ordo               = [[уруктуу өсүмдүктөр]]
| familia            = [[жабык уруктуулар]]
| genus              = [[бир үлүштүү өсүмдүктөр]]
| species            = коммелениддер
| binomial           = Кыякчылар
| binomial_authority = Бромель (Bromeliaceae)
| range_map          = WorldBromeliadDistribution.PNG
| range_map_width    = 
| range_map_alt      = 
| range_map_caption  = 
| &lt;!--or 115 other parameters--&gt;
| subdivision_ranks = Урукчалар
 | subdivision = 
*[[Brocchinioideae]]
*[[Bromelioideae]]
*[[Hechtioideae]]
*[[Lindmanioideae]]
*[[Navioideae]]
*[[Pitcairnioideae]]
*[[Puyoideae]]
*[[Tillandsioideae]]
}}
Гүл жалбыракчасы бири бирине жабышып өсүп, сүйрү, чоң, сары топ мөмө (жемиш) берет. Ал назик, даамы кычкыл-таттуу, жыттуу келип, салмагы 215 кгга жетет, уругу болбойт. Гавайи, Филиппин, Тайвань, Цейлон аралдары, Инди-Кытай жана башкаларда өстүрүлөт. Тропиктик Америкада 5-6 түрү бар. Анын мөмөсүндө кант, азоттуу заттар, кислоталар, күл болот. Мөмөсү жаңы кезинде желет, ошондой эле консерва түрүндө тамак-ашка колдонулат. Кыям жана конфет жасалат. Aнaнастын жалбырагынан баалуу техникалык була алынат. Чырпыгы, калемчеси, кээде мөмөсүнүн жогору жагындагы жалбырактарын тамырлатуу менен көбөйтүүгө болот.

== Сорттору ==
Ananas comosus var. comosus'тун эң ири сорттору болуп &quot;Smooth Cayenne&quot;, &quot;Spanish&quot;, &quot;Queen&quot;, &quot;Abacaxi&quot; жана &quot;Pernambuco&quot; болуп эсептелинишет.&lt;br&gt;

{{Желек|АКШ}}{{Желек|Гондурас}} '''Smooth Cayenne''' сорттор тобу:
* Baron de Rothschild
* G-25
* Dominguo
* Gaimpew
* Maipure
* Sarawak
* La Esmeralda
* Hilo
* Kew
* Champaca
* Amritha
* MD-2

{{Желек|АКШ}}{{Желек|Пуэрто-Рико}} '''Spanish''' сорттор тобу:
* Pina blanca
* Red Spanish
* Cabezona
* Canning
* Valera Amarilla Roja

{{Желек|ТАР}}{{Желек|Австралия}} '''Queen''' сорттор тобу:
* Natal Queen
* Mcgregor
* Z-Queen

{{Желек|Венесуэла}}{{Желек|Мексика}} '''Abacaxi''' сорттор тобу:
* Kona Sugarloaf
* Black Jamaica

{{Желек|Таиланд}} '''Tard Sri Thong'''&lt;br&gt;
{{Желек|Таиланд}} '''Sriracha'''&lt;br&gt;
{{Желек|Таиланд}} '''Phu Lae''' же '''Baby'''&lt;br&gt;
{{Желек|Индия}} '''Mauritius'''

== Колдонулган адабияттар ==
* “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1

[[Категория:Өсүмдүктөр]]</text>
      <sha1>tftl81rg1er518z0qbgx7ajqvfn9vc5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бретцфельд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56425</id>
    <revision>
      <id>650101</id>
      <parentid>610434</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T09:44:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Wappen_Bretzfeld.svg with [[File:DEU_Bretzfeld_COA.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set)).</comment>
      <origin>650101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5025" sha1="hp0wauv62umkfr1as69umip9itkph5l" xml:space="preserve">{{ОЖ
 |статусу                 = муниципалитет 
 |кыргызча аталышы           = Бретцфельд 
 |расмий аталышы            = Bretzfeld 
 |сурөтү           =  
 |баш ийгени                 = 
 |өлкө                      = Германия 
 |герб                 = DEU Bretzfeld COA.svg
  |желек                      = 
 |гербдин сүрөттөлүшү     = 
  |желектин сүрөттөлүшү          = 
 |гербдин туурасы             = 
  |желектин туурасы                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=49 |lat_min=11 |lat_sec=00 
  |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=26 |lon_sec=00 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |чек аранын түрү             = 
 |таблицадагы чек ара        = 
 |өлкөнүн картасынын өлчөмү    = 
 |облус картасынын өлчөмү = 
 |район картасынын өлчөмү = 
 |облус түрү              = Германия жерлери{{!}}Жер 
 |облус                  = Баден-Вюртемберг 
 |таблицадагы облус         = Баден-Вюртемберг 
 |район түрү                            = Германиянын райондору{{!}}Район 
 |район                   = Хоэнлоэ 
 |таблицадагы район         = Хоэнлоэ (район){{!}}Хоэнлоэ 
 |коомдун түрү              = 
 |коом                   = 
 |таблицадагы коом         = 
 |ички бөлүнүшү           = 12 ички район 
 |башчысынын түрү           = 
 |башчысы                  = Томас Фёль 
 |негизделген күнү         = 
 |биринчи белгиленген           = 
 |мурунку аталышы        = 
 |статустун берилиши             = 
 |аймагы              = 64,69 
 |бийиктиктин түрү         = 
 |ОЖ борборунун бийиктиги    = 210 
 |климаты                 = 
 |расмий тили              = 
  |калкы                = 12244 
  |элди каттоо жылы             = 2010 
  |жыштыгы              = 
  |агломерация             = 
  |улуттук курамы          = 
  |диний курамы = 
  |этнохороним            = 
 |убакыт аралыгы           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коду            = 07946 
 |почта индекси           = 74626 
 |почта индекстери        = 
 |автоунаа коду         = KÜN 
 |идентификатордун түрү      = Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду{{!}}Расмий коду 
 |цифралык идентификатор   = 08 1 26 011 
 |Commons түрмөгүндө     = Bretzfeld 
 |сайты                   = http://www.bretzfeld.de 
 |сайтынын тили               = de 
}} 
'''Бретцфельд''' ({{lang-de|Bretzfeld}}) — [[Германия|Германия Федеративдик Республикасынын]] [[Баден-Вюртемберг]] [[Германия жерлери|жеринде]]  жайгашкан [[муниципалитет]]. [[Штутгарт (округ)|Штутгарт]] [[Административдик округ (Германия)|административдик округуна]] карайт. [[Хоэнлоэ (район)|Хоэнлоэ]] районуна кирет.

Калкы — 12244 киши(2013-ж.). .&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bevölkerungsentwicklung in den Gemeinden Baden-Württembergs 2010 |url=http://www.statistik-bw.de/Veroeffentl/Statistische_Berichte/3126_10001.pdf |access-date=2015-08-28 |archive-date=2013-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130501053941/http://www.statistik-bw.de/Veroeffentl/Statistische_Berichte/3126_10001.pdf |dead-url=yes |accessdate=2015-08-28 |archivedate=2013-05-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130501053941/http://www.statistik-bw.de/Veroeffentl/Statistische_Berichte/3126_10001.pdf }}&lt;/ref&gt; Аянты — 64,69 км². Мамлекет ичинде бекитилген [[Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду|расмий коду]] — ''08 1 26 011''. Мэр  — Томас Фёль.

Муниципалитет административдик курамы боюнча 12 Шаардык районго бөлүнөт.

== Булактар ==
{{Булактар}}

== Тышкы шилтемелер ==
* [http://www.bretzfeld.de Расмий сайты]

{{Баден-Вюртемберг Жерине караган райондор}}
{{Германия:Хоэнлоэ Район:Шаарлар}}
{{BadenWürttemberg-geo-stub}}

[[Категория:Баден-Вюртемберг шаарлары]]</text>
      <sha1>hp0wauv62umkfr1as69umip9itkph5l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Наполеон согуштары</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56987</id>
    <revision>
      <id>650137</id>
      <parentid>604114</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T17:05:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Naval_Ensign_of_Sweden.svg with [[File:Naval_ensign_of_Sweden.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR6|Criterion 6]].).</comment>
      <origin>650137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8180" sha1="arr68agewj0zapxw6wyebmkyk7jyn99" xml:space="preserve">{{Куралдуу кагылыш
|кагылыш=Наполеон согуштары&lt;br&gt;{{lang-fr|Guerres napoléoniennes}}
|сүрөт=[[Файл:Napoleonic Wars.jpg|300px]]
|дата=[[1803-жыл]] [[18-май]] — [[1815-жыл]] [[8-июль]] (12 жыл, 1 ай жана 20 күн)
|орун=[[Европа]], [[Атлантика океаны]], [[Инди океаны]]
|себеп=Революциялык согуштардын чечилбеген карама-каршылыктары, Наполеон Бонапарттын бийликке келиши жана анын компромиссиз тышкы саясаты
|натыйжа=Коалициянын жеңиши:
* Вена конгресси (1814-1815)
* Париж тынчтык келишими (1815)
|каршы тарап1=
[[Файл:Flag of the United Kingdom (3-5).svg||22px]] [[Британ империясы]] &lt;br&gt;
[[Файл:Flag_of_the_Habsburg_Monarchy.svg||22px]] [[Австрия империясы]] &lt;small&gt;(1804—1805, 1809, 1813—1815)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
[[Файл:Flag of Russia.svg|22px]] Орусия империясы&lt;ref&gt;Орус империясы Тильзит тынчтык келишиминен кийин жана 1810-жылга чейин Франция менен союздаш болгон.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(1804—1807, 1812—1815)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
[[Файл:Flag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg|22px]] Пруссия падышалыгы &lt;small&gt;(1806—1807, 1812—1815)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
[[Файл:Flag of Spain (1785–1873, 1875–1931).svg|22px]] Испания империясы&lt;ref&gt;1808-жылга чейин Франциянын союздашы&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(1808—1815)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
[[Файл:Flag of Portugal (1707).svg|22px]] Португалия падышалыгы &lt;small&gt;(1807—1808, 1809, 1810—1811, 1813—1814)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
[[Файл:Naval ensign of Sweden.svg|22px]] Швеция &lt;small&gt;(1805—1810, 1812—1814)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
[[Файл:Flag of the Kingdom of Naples.svg|border|22px]] [[Неаполь королдугу|Неаполь падышалыгы]] &lt;small&gt;(806&lt;ref&gt;Неаполь согушу (1806)&lt;/ref&gt;, 1815&lt;ref&gt;Неаполь согушу (1815)&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
[[Файл:Flag of the Papal States (1808-1870).svg|22px]] Папа облусу&lt;br&gt;
[[Файл:Flag of Royalist France.svg|22px]] Француз роялисттери
|каршы тарап2=
{{Желек|Франция}} Франция
|жоготуулар1=1 800 000 — 2 000 000
|жоготуулар2=1 400 000 — 1 800 000
|жалпы жоготуулар=3 200 000 — 3 800 000

}}
'''Наполеон согуштары''' - Наполеон Iнин консулдугунун (1799-1804) жана империясынын (1804–14, 1815) мезгилиндеги Франция согуштары. Н. с. Европада соода өнөр жай жана аскердик-саясий үстөмдүгүн орнотуу, Франция аймагын кеңейтүү, дүйнөлүк соода жана колониялык биринчилик үчүн [[Улуу Британия]] менен болгон күрөштө жеңишке ээ болуу максатында жүргүзүлгөн. Наполеон согуштары алгач прогрессивдүү, кийин басып алуучулук мүнөздө болгон. Наполеон согуштары объективдүү түрдө европалык мамлекеттердеги (Германиядагы ондогон майда феодалдык мамлекеттер жоюлуп, кээ бир басып алынган мамлекеттерде Наполеондун жарандык кодекстери киргизилген) феодалдык түзүлүштү ыдыратып, капитализмди өнүктүрүүгө түрткү берген. 1799-жылы 18-брюмердеги мамлекеттик төңкөрүштөн кийин Наполеон I аскердик диктатура орноткон. 1800-жылы Наполеон Iнин армиясы Альп тоолору аркылуу Италия жерлерин басып алган. 1803-жылы Улуу Британия менен согушуп, Трафальгар салгылашында (1805) англис флотунан жеңилген, бирок Францияга каршы уюшулган коалиция күчтөрүн бир бирден талкалаган. 1805-жылы Ульмага жакын жерде австриялык армияны курчоого алып, 1805-жылы 2-декабрда Аустерлиц салгылашында орус-австрия аскер күчтөрүн багынткан. Австрия 1805-жылы 26-декабрда Франция менен Пресбург тынчтык келишимине кол коюуга мажбур болуп, келишим боюнча Австрия Франциянын Италиядагы, Батыш жана Түштүк Германиядагы басып алган жерлерин тааныган. 1806-жылы Наполеон I Батыш жанаТүштүк Германия мамлекеттеринен Рейн союзун түзүп, аны Франция менен бирге аскер блогуна кошкон. Рейн союзунун түзүлүшү 1806-жылы август айында австриялык Габсбург династиясы башкарган «Ыйык Рим империясынын» жоюлушуна алып келген. 1806-жылы Йена жана Ауэрштедттин алдындагы салгылашуулардан кийин Пруссия француз аскерлери тарабынан оккупацияланган. 1807-жылы Фридланддын алдындагы салгылашууда Наполеон I орус аскерлерин жеңип, Тильзит тынчтык келишими боюнча [[Орусия|Россия]] аймактарын басып алган. 1808-жылы француз армиясы Испанияны оккупациялап, 1808-жылы Мадридди алган. 1809-жылы австрия-француз согушунда Наполеон I Ваграмдын алдында болгон салгылашта Австрияны, 1810-жылы Голландия королдугун көз каранды кылган. Француз өкмөтү, француз буржуазиясы жана жогорку даражадагы аскерлер басып алган мамлекеттерди талап-тоноодон байыган. Наполеондук эзүүгө каршы коалициялар түзүлүп, көтөрүлүштөр чыккан. Ата Мекендик согушта орус элинин күрөшү жана фельдмаршал М. И. Кутузов жетектеген орус армиясынын күчү менен Наполеон Iнин армиясы толук талкаланган. 1814-жылы майда Париж тынчтык келишимине (к. Париж тынчтык келишимдери 1763, 1814, 1815) кол коюлуп, Франция бардык басып алган жерлеринен ажыраган. 1815-жылы Наполеон I тактысына кайра отуруп, «Жүз күн» башкаруу мезгилинде Наполеон I А. Веллингтон башкарган англис жана Г. Блюхердин командачылыгы астындагы пруссиялык аскерлерден биротоло жеңилген. 

==Колдонулган адабияттар==
* [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 5-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. илл. ISBN 978 9967-14-111 -7
== Булактар ==
{{Булактар|2}}

{{stub}}
[[Категория:Тарых]]</text>
      <sha1>arr68agewj0zapxw6wyebmkyk7jyn99</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Патна</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60048</id>
    <revision>
      <id>650058</id>
      <parentid>305815</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T00:30:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Patna_Montage_2014.jpg|Patna_Montage_2014.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Gbawden|Gbawden]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Patna Montage 2014.jpg|]].</comment>
      <origin>650058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1200" sha1="q3etxqfsowpepicvm48y7ej4jqx5iyd" xml:space="preserve">'''Патна''' – Түндүк [[Индия|Индиядагы]] [[шаар]]. Бихар штатынын административдик борбору. Калкы 2,1 млн (2011). [[Ганг]] дарыясындагы порт. Текстиль, кебез-кездеме, тамак-аш (бал камыш, кунжут) өнөр-жай ишканалары иштейт. Университет, китепкана (фарсы тилиндеги уникалдуу кол жазмалар сакталган), музей ж. б. бар. Кустардык кол өнөрчүлүк (килем, парча, метиз) өнүккөн. Байыркы мезгилде Паталиптура аталган. Азыркы аталышы менен 12-кылымдан белгилүү. 

==Колдонулган адабияттар==
* [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117 -9

[[Категория:Индия]]
[[Категория:Шаарлар‎]]</text>
      <sha1>q3etxqfsowpepicvm48y7ej4jqx5iyd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ламшпринге</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65787</id>
    <revision>
      <id>650238</id>
      <parentid>582406</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T20:39:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>650238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4832" sha1="1s2hriqgsepm9tyi24wku2zktkeomnm" xml:space="preserve">{{ОЖ
 |статусу                 = муниципалитет 
 |кыргызча аталышы           = Ламшпринге 
 |расмий аталышы            = Lamspringe 
 |сурөтү                   = [[Сүрөт:Glashütte Heber.jpg|330px]] 
 |баш ийгени                 = 
 |өлкө                      = Германия 
 |герб                 = DEU Lamspringe COA.png 
 |желек                      = 
 |гербдин сүрөттөлүшү     = 
 |желектин сүрөттөлүшү          = 
 |гербдин туурасы             = 
 |желектин туурасы                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=51 |lat_min=57 |lat_sec=00 
  |lon_dir=E |lon_deg=10 |lon_min=00 |lon_sec=00 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |чек аранын түрү             = 
 |таблицадагы чек ара        = 
 |өлкөнүн картасынын өлчөмү    = 
 |облус картасынын өлчөмү = 
 |район картасынын өлчөмү = 
 |облус түрү              = Германия жерлери{{!}}Жер 
 |облус                  = Төмөнкү Саксония 
 |таблицадагы облус         = Төмөнкү Саксония 
 |район түрү              = Германиянын райондору{{!}}Район 
 |район                  = Хильдесхайм 
 |таблицадагы район         = Хильдесхайм (район){{!}}Хильдесхайм 
 |коомдун түрү              = 
 |коом                   = 
 |таблицадагы коом         = 
 |ички бөлүнүшү           = 2 айыл 
 |башчысынын түрү           = 
 |башчысы                  = Ларс Хер 
 |негизделген күнү         = 
 |биринчи белгиленген           = 
 |мурунку аталышы        = 
 |статустун берилиши             = 
 |аймагы              = 23,3 
 |бийиктиктин түрү         = 
 |ОЖ борборунун бийиктиги    = 211 
 |климаты                 = 
 |расмий тили              = 
  |калкы                = 3001 
  |элди каттоо жылы             = 2010 
  |жыштыгы              = 
  |агломерация             = 
  |улуттук курамы          = 
  |диний курамы = 
  |этнохороним            = 
 |убакыт аралыгы           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коду            = 05183 
 |почта индекси           = 31195 
 |почта индекстери        = 
 |автоунаа коду         = HI 
 |идентификатордун түрү      = Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду{{!}}Расмий коду 
 |цифралык идентификатор   = 03 2 54 023 
 |Commons түрмөгүндө     = Lamspringe 
 |сайты                   = http://www.lamspringe.de/ 
 |сайтынын тили               = de 
}} 
'''Ламшпринге''' ({{lang-de|Lamspringe}}) — [[Германия|Германия Федеративдик Республикасынын]] [[Төмөнкү Саксония|Төмөнкү Саксония жеринде]]  жайгашкан [[муниципалитет]].  [[Хильдесхайм (район)|Хильдесхайм]] районуна кирет.

Калкы — 3001 киши (31-декабрь, 2010-жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Болжолдуу Аянты — 23,3 км². Мамлекет ичинде бекитилген [[Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду|расмий коду]] — ''03 2 54 023''. Муниципалитеттин башчысы — Ларс Хер.

Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 айылдык округка бөлүнөт.

==Булактар==
{{Булактар}}

==Тышкы шилтемелер==
* [http://www.lamspringe.de/ Расмий сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060808021913/http://www.lamspringe.de/ |date=2006-08-08 }}

{{Төмөнкү Саксония райондору}}
{{Германия:Хильдесхайм Район:Шаарлар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Категория:Төмөнкү Саксония шаарлары]]</text>
      <sha1>1s2hriqgsepm9tyi24wku2zktkeomnm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мамлекеттик дин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73057</id>
    <revision>
      <id>650245</id>
      <parentid>498039</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T02:02:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>650245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8305" sha1="fmdeohhrom6l3wzp1g412wmdqxthblg" xml:space="preserve">[[Файл:Map of state religions.svg|thumb|314x314px|Мамлекеттик дини боюнча өлкөлөр{{legend|#EBCF16|[[Буддизм]]}}{{legend|#158706|[[Ислам]]}}{{legend|#2FEB16|[[Шииттер]]}}{{legend|#0F5D05|[[Сунниттер]]}}{{legend|#0774F1|[[Православдык]]}}{{legend|#062A87|[[Протестантизм]] жана [[Англикандык]]}}{{legend|#04E3F1|[[Католицизм]]}}]]'''Мамлекеттик дин''' же '''расмий дин''' — [[мамлекет]] тарабынан официалдуу түрдө бекитилген [[диндин негизги эрежелеринин жыйындысы]]. Мамлекеттик дини жок өлкөлөрдү [[Динден тышкары мамлекет|динден тышкаркы]] ([[Орус тили|орус]].-светский), анын ичинде [[Кыргызстан|Кыргызстанды]] дагы.
== Мамлекеттик диндин атрибуттары ==
Эгерде кандайдыр бир дин мамлекеттик болсо, сөзсүз турдө мамлекет ал уюмдун өнүгүшүнө финансылык жардам көрсөтөт, кадрдык маселелерге кийлигишет (диний лидерлерди дайындоо, ж.б.), уюмдун ички ишмердилигин көзөмөлдөө үчүн мыйзамдарды кабыл алат, диний лидерлерди мамллекеттик структураларга катыштырат. Мамлекет тарабынан официалдуу эмес колдоого ээ диндер мамлекеттик дин боло алышпайт. 

== Азыркы кездеги абал ==
[[Гарвард университети|Гарвард университетинин]] маалыматына ылайык, 2000-жылы 188 мамлекеттин ичинен 75и кайсы бир динди мамлекеттик дин деп тааныса, 113ү динден тышкаркы болуп эсептелген. 

== Мамлекеттик дини бар мамлекеттер ==

=== Католицизм ===
# [[Аргентина]]
# [[Ватикан (шаар-мамлекет)|Ватикан]]
# [[Доминика Республикасы]]
# [[Коста-Рика]]
# [[Лихтенштейн]]
# [[Мальта]]
# [[Мальтий ордени]]
# [[Монако]]
# [[Сальвадор]]
# [[Сан-Марино]]
# [[Швейцария|Швейцариянын кээ бир кантондору]] ( административдик-территориялык бирдик)

=== Лютеранчылык ===
# [[Дания]]
# [[Исландия]]
* [[Норвегия|Норвегияда]] формалдуу түрдө мамлекеттен 2012-жылдан бери бөлүнгөн [[чиркөө]] бар, бирок ал чиркөөнүн кызматкерлери (поптор) мамлекеттик кызматчылар статусун сакталган, чиркөөнүн имаратына мамлекет көз салат, ал эми король - чиркөөнүн башчысы бойдон калган.
* [[Финляндия|Финляндияда]] чиркөө менен мамлекеттин ортосундагы мамилени атайын макулдашуулар менен жөнгө салынат, чиркөөнүн ишмердүүлүгүн атайын мыйзамдар менен көзөмөлгө алынат. Чиркөө атайын чиркөө салыгын чогултууга акысы бар (мамлекеттик структуралар тарабынан ыктыярдуу түрдө чогултулат). Бирок юридикалык жактан Финляндияда чиркөө мамлекеттик деп саналбайт.
* [[Швеция|Швецияда]] чиркөөнүн башчысы король болгонуна карабай, 2000-жылдан бери чиркөө формалдуу түрдө мамлекеттен көз каранды.
* [[Шотландия|Шотландияда]] улуттук Чиркөө бар; анда Англияныкындай монарх чиркөөнүн башында эмес, жөн гана анын мүчөсү катары эсептелинет.

=== Англикандык ===
# Англия Бириккен королдукта мамлекеттик Англис чиркөөсүнө ээ, анын башчысы британдык монарх [[Елизавета II]].

=== Православдык ===
# [[Греция Еврокөрүнүү ыр сынагында|Греция]]
# Финляндия
# [[Грузия]] 
# [[Болгария]]

=== Иудаизм ===
* [[Израиль|Израилде]] иудаизм мамлекеттик дин катары эсептелинбейт, бирок:
:* Дин мамлекеттен ажыратылган эмес, башкы диний орган [[Раввинат]] жана диний окутуу институттары ([[ешивдер]]) дин боюнча министрлик тарабынан колдоого алынат.  
:* [[Еврейлер|Еврей]]-иудейлер гана Израилге [[имииграция]] кылууга укуктуу, мыйзам боюнча башка еврейлердин (башка диге өтүп кеткен) кайтып келүүгө болбойт.
:* Үй-бүлөөлүк укуктар жана маселелерди чечүү диндин колунда.
:* Көптөгөн шаарларда [[шаббат күнү]] (ишемби күнү, еврейлер үчүн ыйык күн) сатуу жана тейлөө ишканалары, [[Коомдук транспорт|коомдук транспорттор]] иштебейт. 

=== Ислам ===

==== Сунниттер ====
# [[Алжир]]
# [[Афганстан|Афганистан]]
# [[Бангладеш]]
# [[Бахрейн]]
# [[Бруней]]
# [[Египет]]
# [[Иордания]]
# [[Йемен]]
# [[Катар]]
# [[Коморлор]]
# [[Мавритания]]
# [[Малайзия]]
# [[Мальдив Аралдары]]
# [[Марокко]]
# [[Бириккен Араб Эмирликтери|Бириккен Араб Эмираттары]]
# [[Пакистан]]
# [[Сауд Арабиясы]]
# [[Сомали жейрен|Сомали]]
# [[Судан]]
# [[Тунис]]
# [[Палестина улуттук администрациясы|Улуттук Палестин администрациясы]]

==== Шииттер ====
# [[Ирак]]
# [[Иран]]

=== Буддизм ===
# [[Бутан]]
# [[Лаос]]
# [[Камбожа|Камбоджа]]
# [[Таиланд]]
* [[Шри-Ланка|Шри-Ланкада]] [[конституция]] буддизмге «алдыңкы орунду»берет, бирок мамлекеттик дин катары эсептелинбейт

=== Индуизм ===
* XX кылымда индуизм мамлекеттик дин катары эсептеген дүйнөдө жалгыз гана өлкө бар болчу, ал [[Непал]], бирок парламент [[2006|2006-жылы]] ал динден да баш тарткан.

=== Атеизм ===
* [[Албания]] дүйнөдө жалгыз атеизм негизи менен өлкө болгон. [[1991|1991-жылы]] бул көрүнүш алынган. 

== Булактар ==
* http://www.religionandstate.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160112120004/http://www.religionandstate.org/ |date=2016-01-12 }}&lt;nowiki/&gt;Бар-Илан атындагы университет.
* http://orthodoxia.org/lib/1/1/5/20.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080512152143/http://orthodoxia.org/lib/1/1/5/20.aspx |date=2008-05-12 }}
* http://www.archipelag.ru/ru_mir/religio/gko/questions/state-structure/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050818115632/http://www.archipelag.ru/ru_mir/religio/gko/questions/state-structure/ |date=2005-08-18 }}

[[Категория:Дин]]
[[Категория:Мамлекет]]</text>
      <sha1>fmdeohhrom6l3wzp1g412wmdqxthblg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Өлкө желеги/Кабо-Верде</title>
    <ns>10</ns>
    <id>73096</id>
    <revision>
      <id>650120</id>
      <parentid>228588</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T14:02:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Flag_of_Cape_Verde.svg with [[File:Flag_of_Cape_Verde_(10-17).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Government standardized ratio is 2:3. For fu</comment>
      <origin>650120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="182" sha1="9j10amh99fg2orlkn6g7z5f5vhu7bzo" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|өлкө желеги/желек&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = Кабо-Верде
| flag alias = Flag of Cape Verde (10-17).svg
| өлчөмү = {{{өлчөмү|}}}
}}</text>
      <sha1>9j10amh99fg2orlkn6g7z5f5vhu7bzo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Country data Philippines</title>
    <ns>10</ns>
    <id>73727</id>
    <revision>
      <id>650107</id>
      <parentid>270737</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:39:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Flag_of_the_First_Spanish_Republic.svg with [[File:Flag_of_Spain_(1873–1874).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]]).</comment>
      <origin>650107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1614" sha1="5sly11vwadm27mzmipz2zbqlk4lxdat" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|өлкө желеги/желек&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = Филиппиндер
| flag alias = Flag of the Philippines.svg
| flag alias-1535 = Flag_of_Cross_of_Burgundy.svg
| flag alias-1821 = Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg
| flag alias-1873 = Flag of Spain (1873–1874).svg
| flag alias-1875 = Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg
| flag alias-aguinaldo = Philippines Flag Original.svg
| flag alias-1898 = Flag of the United States (1896-1908).svg
| flag alias-1908 = US flag 46 stars.svg
| flag alias-1912 = US flag 48 stars.svg
| flag alias-1919 = Flag of the Philippines (1919-1936).svg
| flag alias-1936 = Flag of the Philippines (navy blue).svg
| flag alias-1985 = Flag of the Philippines (light blue).svg
| flag alias-1986 = Flag of the Philippines (navy blue).svg
| link alias-naval = Philippine Navy
| name alias-basketball = Филиппиндер
| link alias-basketball = Филиппиндер {{{mw|эркектер}}} улуттук баскетбол курамасы
| өлчөмү = {{{өлчөмү|}}}
| аталышы = {{{аталышы|}}}
| altlink = {{{altlink|}}}
| variant = {{{variant|}}}
&lt;noinclude&gt;
| var1 = 1535
| var2 = 1821
| var3 = 1873
| var4 = 1875
| var5 = aguinaldo
| var6 = 1898
| var7 = 1908
| var8 = 1912
| var9 = 1919
| var10 = 1936
| var11 = 1985
| var12 = 1986
| cat = Филиппиндер
| redir1 = PHL
| redir2 = PHI
| related1 = Биринчи Филиппин Республикасы
| related2 = Филиппин Шериктештиги
| related3 = Экинчи Филиппин Республикасы
&lt;/noinclude&gt;
}}</text>
      <sha1>5sly11vwadm27mzmipz2zbqlk4lxdat</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Арал/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>75734</id>
    <revision>
      <id>650087</id>
      <parentid>647679</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T07:10:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9723" sha1="5slpwzi6lygsoz280gsspx0gymznro5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{docpage}}&lt;/noinclude&gt;
== Көчүрүүгө камылга ==
&lt;pre&gt;
{{Арал
|Аталышы                 = 
|Расмий аталышы          = 
|Сүрөт                   = 
|Сүрөттүн туурасы        = 
|Сүрөттүн аталышы        = 
|lat_dir                 = 
|lat_deg                 = 
|lat_min                 = 
|lat_sec                 = 
|lon_dir                 = 
|lon_deg                 = 
|lon_min                 = 
|lon_sec                 = 
|region                  = 
|CoordScale              = 
|Аянты                   = 
|Эң бийик чекити         = 
|Калкы                   = 
|Калкты каттоо жылы      = 
|Калкынын жыштыгы        = 
|Астрономиялык объект    = 
|Өлкө                    = 
|Өлкө2                   = 
|Өлкө3                   = 
|Өлкө4                   = 
|Өлкө5                   = 
|Аймак                   = 
|Аймак2                  = 
|Аймак3                  = 
|Аймак4                  = 
|Аймак5                  = 
|Район                   = 
|Район2                  = 
|Район3                  = 
|Район4                  = 
|Район5                  = 
|Архипелаг               = 
|Акватория               = 
|Акватория2              = 
|Акватория3              = 
|Акватория4              = 
|Акватория5              = 
|Аймактык карта 1        = 
|Аймактык карта 2        = 
|Викиказына              = 
}}
&lt;/pre&gt;
== Колдонуу мисалы ==
{{Арал
|Аталышы                 = Гренландия
|Расмий аталышы          = {{lang-kl|Kalaallit Nunaat}}, {{lang-da|Grønland}}
|Сүрөт                   = Greenland 42.74746W 71.57394N.jpg
|Сүрөттүн туурасы        = 280px
|Сүрөттүн аталышы        = Космостон көрүнүшү
|lat_dir                 = N
|lat_deg                 = 72
|lat_min                 = 0
|lat_sec                 = 0
|lon_dir                 = W
|lon_deg                 = 40
|lon_min                 = 0
|lon_sec                 = 0
|region                  = GL
|CoordScale              = 5000000
|Аянты                   = 2 166 086
|Эң бийик чекити         = 3694
|Калкы                   = 56 831
|Калкты каттоо жылы      = 2025
|Калкынын жыштыгы        = 0,028
|Астрономиялык объект    = 
|Өлкө                    = Дания
|Аймак                   = [[Гренландия (административдик бирдик)|Гренландия]]
|Район                   = 
|Архипелаг               = 
|Акватория               = [[Атлантика океаны]]
|Акватория2              = [[Түндүк Муз океаны]]
|Аймактык карта 1        = Түндүк Америка
|Аймактык карта 2        = Гренландия
|Викиказына              = Greenland Island
}}
&lt;pre&gt;
{{Арал
|Аталышы                 = Гренландия
|Расмий аталышы          = {{lang-kl|Kalaallit Nunaat}}, {{lang-da|Grønland}}
|Сүрөт                   = Greenland 42.74746W 71.57394N.jpg
|Сүрөттүн туурасы        = 280px
|Сүрөттүн аталышы        = Космостон көрүнүшү
|lat_dir                 = N
|lat_deg                 = 72
|lat_min                 = 0
|lat_sec                 = 0
|lon_dir                 = W
|lon_deg                 = 40
|lon_min                 = 0
|lon_sec                 = 0
|region                  = GL
|CoordScale              = 5000000
|Аянты                   = 2 166 086
|Эң бийик чекити         = 3694
|Калкы                   = 56 831
|Калкты каттоо жылы      = 2025
|Калкынын жыштыгы        = 0,028
|Астрономиялык объект    = 
|Өлкө                    = Дания
|Аймак                   = [[Гренландия (административдик бирдик)|Гренландия]]
|Район                   = 
|Архипелаг               = 
|Акватория               = [[Атлантика океаны]]
|Акватория2              = [[Түндүк Муз океаны]]
|Аймактык карта 1        = Түндүк Америка
|Аймактык карта 2        = Гренландия
|Викиказына              = Greenland Island
}}
&lt;/pre&gt;

== Категориялар ==
# Аралдар тууралуу макалаларга бул калып кошулгандан кийин автоматтык түрдө [[:Категория:Арип_боюнча_аралдар]] категориясына жайгаштырылышат

== Көрсөткүчтөрдүн толук тизмеси ==
* '''Аталышы''' — кыргызча аталышы сөзсүз жазылууга тийиш.
* '''Расмий аталышы''' — Улуттук, эл аралык аталышы же жайгашкан мамлекеттеги тилде жазылышы керек {{cn|&amp;lt;br /&amp;gt;}}. 
* '''Сүрөт''' — файлдын аталышы {{cn|filename.jpg}}.
** '''Сүрөттүн туурасы''' — сүрөттүн туурасы пиксел менен көрсөтүлөт. Авто — {{cn|280}}.
** '''Сүрөттүн аталышы''' — сүрөттүн астындагы текст.
* ''Координаттар:''
** '''lat_dir'''— географиялык кеңдик. N (түндүк) же S (түштүк). Авто— N.
** '''lat_deg'''— кеңдиктин градустары.
** '''lat_min'''— кеңдиктин минуталары.
** '''lat_sec'''— кеңдиктин секундалары.
** '''lon_dir'''— географиялык узундук. E (чыгыш) же W (батыш). Авто— E.
** '''lon_deg'''— узундуктун градустары.
** '''lon_min'''— узундуктун минуталары.
** '''lon_sec'''— узундуктун секундалары.
** '''region'''— Өлкөнүн эки тамгалуу коду ([[ISO 3166]]).
** '''CoordScale''' — отурукташкан аймактын масштабы [http://maps.google.com Google Maps]. Тескери масштаб да кабыл алынат, мисалы, эгерде 1:300000 масштаб керек болсо, көрсөткүчкө {{cn|300000}} белгилейсиз. Авто — {{cn|100000}}.
* '''Аянты''' — аралдын жалпы аянты
* '''Эң бийик чекити''' — аралдын эң бийик чекити
* '''Калкы''' — аралда жашаган адамдардын саны
* '''Калкты каттоо жылы''' — аралда жашаган адамдарды каттоо жылы
* '''Калкынын жыштыгы''' — аралда жашаган адамдардын жыштыгы.
* '''Астрономиялык объект''' — эгер арал башка планетада же астрономиялык объекте жайгашса гана толтурулат. Эгер арал Жерде болсо бул көрсөткүч толтурулбайт.
* '''Өлкө''' — арал кайсы мамлекетке тиешелүү. Мамлекеттин аталышы гана жазылууга тийиш, калып автоматтык негизде {{cn|&lt;nowiki&gt;{{Өлкө желеги|}}&lt;/nowiki&gt;}} калыбын кошот. Эгер арал бир нече мамлекетке карашту болсо {{cn|&lt;nowiki&gt;Өлкө=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Өлкө2=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Өлкө3=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Өлкө4=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Өлкө5=&lt;/nowiki&gt;}} көрсөткүчтөрү толтурулат.
* '''Аймак''' — арал кайсы аймакта жайгашкан. Эгер арал бир нече аймакта жайгашса {{cn|&lt;nowiki&gt;Аймак=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Аймак2=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Аймак3=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Аймак4=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Аймак5=&lt;/nowiki&gt;}} көрсөткүчтөрү толтурулат.
* '''Район''' — арал кайсы райондо жайгашкан. Эгер арал бир нече райондоа жайгашса {{cn|&lt;nowiki&gt;Район=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Район2=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Район3=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Район4=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Район5=&lt;/nowiki&gt;}} көрсөткүчтөрү толтурулат.
* '''Архипелаг''' — эгер арал архипелагдын курамында болсо, архипелактын аталышын кошосуз.
* '''Акватория''' — арал жайгашкан акватория. Эгер арал бир нече акваторияда жайгашса {{cn|&lt;nowiki&gt;Акватория=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Акватория2=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Акватория3=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Акватория4=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Акватория5=&lt;/nowiki&gt;}} көрсөткүчтөрү толтурулат.
* '''Аймактык карта 1''' — Аймактык карта 1 аталышы (Мисалы: Түндүк Америка)
* '''Аймактык карта 2''' — Аймактык карта 2 аталышы (Мисалы: Гренландия)
* '''Викиказына''' — {{cn|&lt;nowiki&gt;Madagascar&lt;/nowiki&gt;}}</text>
      <sha1>5slpwzi6lygsoz280gsspx0gymznro5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Azad Azerbaijan TV</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75855</id>
    <revision>
      <id>650057</id>
      <parentid>629433</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T17:34:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alisahib2001</username>
        <id>27293</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>650057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1287" sha1="gg5o3qchjyzpkda24j8k0bu9u6n4sc8" xml:space="preserve">{{Телеканал
|Логотип                 = ATV (Azerbaijan) (2020).png
|Аталышы              = ATV
|Өлкө                       = {{Өлкө желеги|Азербайжан}} 
|Берүү чөлкөмү    = {{Өлкө желеги|Азербайжан}} 
* {{ Өлкө желеги|Түркия}} 
* {{Өлкө желеги|Грузия}} 
|Берүү убактысы  = 
|Берүү тилдери     = [[Азербайжан тили|Азербайжанча]] 
|Сүрөттүн форматы =
|Каналдын багыт  = 
|Алгачкы берүү күнү = 25.12.2000
|ММК каттоо тууралуу күбөлүгү = 
|Түптөгөндөр =
|Кожоюн = 
|Президенти = 
|Мурдагы аталыштары = 
|Урааны =
|Дареги = 
|Ырасмый сайты = {{url|Atv.az}}
}}
'''Azad Azerbaijan TV''' кыскача аталышы '''ATV''' — [[Азербайжан]] Республикасынын [[Азербайжан тили|Азербайжан тилиндеги]] телеканалы. Ал 2000-жылдын 25-декабрында түптөлгөн.


[[Категория:Арип боюнча телеканалдар]] 
[[Категория:Азербайжан телеканалдары]]</text>
      <sha1>gg5o3qchjyzpkda24j8k0bu9u6n4sc8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тогуз-Торо ойдуңу</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78406</id>
    <revision>
      <id>650093</id>
      <parentid>330254</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T07:17:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6230" sha1="ehqaxnhrp83wxxp31onouox47akcngr" xml:space="preserve">{{Өрөөн
|Аталышы                 = Тогуз-Торо ойдуңу
|Расмий аталышы          = 
|Сүрөт                   = 
|Сүрөттүн туурасы        = 280px
|Сүрөттүн аталышы        = 
|lat_dir                 = N
|lat_deg                 = 41
|lat_min                 = 25
|lat_sec                 = 00
|lon_dir                 = E
|lon_deg                 = 73
|lon_min                 = 55
|lon_sec                 = 00
|region                  = KG-N
|CoordScale              = 100000
|Түрү                    = [[Ойдуң]]
|Аянты                   = 
|Эң бийик чекити         = 1400
|Эң төмөнкү чекити       = 1100
|Узуну                   = 50
|Туурасы                 = 20
|Аймак                   = [[Нарын облусу]]
|Район                   = [[Тогуз-Торо району]]
|Тоо системасы           = [[Фергана тоо кыркасы]], [[Молдо-Тоо]], [[Жаман-Тоо]]
|Аймактык карта 1        = Кыргызстан
|АймакКартасы туурасы 1  = 280
|Аймактык карта 2        = 
|АймакКартасы туурасы 2  = 
|Викиказына              = 
}}
'''Тогуз-Торо ойдуңу''' - [[Ички Теңир-Тоо|Ички Теңир тоонун]] батышында жайгашкан. 

Түндүгүнөн [[Молдо-Тоо|Молдотоо]], [[Кабак тоосу|Кабак]], [[Көк-ирим тоосу|Көгирим]], батышынан Фергана, түш.-чыгышынан [[Акшыйрак, Кырка тоо|Акшыйрак]] кырка тоолору м-н курчалган. Уз. 66 км, таманынын жазылыгы 30 км, деңиз деңг. бийикт. 1200–2000 м. Ойдуң туура эмес үч бурчтук формасында. Таманы кенен, рельефи адырлуу түздүк; анда төртүнчүлүк мезгилде пайда болгон 8 дарыя тектири бар. Тектирлер Фергана ж-а Акшыйрак кырка тоолорунун этегин көздөй созулуп, кенен тегиздикти түзөт. Ал тайыз суу нуктары м-н тилмеленип, дыйканчылыкка ыңгайлуу. Ойдуңдун чыгышы м-н батышында адырлар басымдуу. Курчап жаткан тоо капталдарындагы терең ж-а кууш, капчыгайлар (деңиз деңг. 2000–3500 м бийиктикте) жогорулаган сайын мөңгүлөрдүн жылышынан пайда болгон тепши сымал өрөөн, туюк же ачык төрлөр м-н бүтөт. Түн.-чыгыштан түш.-батышты карай диагональ б-ча созулган Кызылкыр, Акшыйрак, Чаарташ тоолору неогенде-антропогенде көтөрүлүп, ойдуңду Орто [[Нарын өрөөнү|Нарын өрөөнүнөн]] бөлгөн. Бул тоолордун Тогузторого караган капталдары кыска ж-а тик. Ойдуңдун түн. тарабынан чектеген Молдотоо, Кабак, Көкирим тоолорунун түш. капталдары узун ж-а жантайыңкы келип, байыркы түздүктөрдүн калдыктары кайнозой тектеринин алдында ийилип жатат. Батышындагы диагональ б-ча созулган [[Фергана тоо тизмеги|Фергана тоосу]] ойдуңду [[Фергана өрөөнү|Фергана өрөөнүнөн]] бөлүп турат. Анын Тогузторого караган капталы тик ж-а кыска келип, ал б-ча [[Талас-Фергaна жаракасы]] өтөт. [[Палеозой заманы|Палеозой]], [[Мезо­зой заманы|мезозой]] ж-а [[Кайнозой заманы|кайнозой]] замандарында пайда болгон [[кумдук]], [[акиташ]], конгломерат, [[алевролит]], [[филлит]] ж-а [[чопо]] тектеринен турат. Таманында ж-а тоо таянган эңкейиш түздүктөрүндө төртүнчүлүк мезгилдин кум, шагыл ж. б. тектери кеңири таралган. Ойдуң тектон. Структурасы б-ча асимметриялуу грабен-мегасинклиналь. Кендери — таш туз, курулуш материалы жерг. керектөөгө пайдаланылат. Климаты кескин континенттик, январдын орт. темп-расы —17°... —19°С, июлдуку 21–22°С. Жылдык жаан-чачыны 320–350 мм. Көгирим м-н Фергана тоо тизмеги бириккен жерде анча чоң эмес мөңгүлөр бар. Ойдуң аркылуу Нарын д. агат; анын ойдуң аймагындагы ири куймалары: Көгирим, Көгарт, Атай, Аскалуу, Табылгыты ж. б. Эң ири көлү — Бешкөл (Ак-шыйрак кырка тоосунда, 1975 м бийикте). Т. о-на жарым чөл (1200–1300 м), талаа ландшафттары мүнөздүү. Акшыйрак, Молдотоо, Кабак тоолорунда 2500–3100 м бийикте карагай токоюна аралаш четин, табылгы, арча, бадал, итмурун ж. б. Өсөт. 3100 – 3800 м бийикте субальп, альп шал- баалуу талаа ландшафттары таралган.

== Колдонулган адабияттар ==
* Кыргызстандын географиясы. Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004, s. 71–72. ISBN 9967-14-006-2

[[Категория:Теңир-Тоо]]</text>
      <sha1>ehqaxnhrp83wxxp31onouox47akcngr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Өлкө желеги/Филиппин</title>
    <ns>10</ns>
    <id>95385</id>
    <revision>
      <id>650108</id>
      <parentid>278170</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:42:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Flag_of_the_First_Spanish_Republic.svg with [[File:Flag_of_Spain_(1873–1874).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]]).</comment>
      <origin>650108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1622" sha1="6r3dts2aixeg4ujiq66ac66bmg45igp" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|country showdata&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = Филиппин
| flag alias = Flag of the Philippines.svg
| flag alias-1535 = Flag_of_Cross_of_Burgundy.svg
| flag alias-1821 = Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg
| flag alias-1873 = Flag of Spain (1873–1874).svg
| flag alias-1875 = Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg
| flag alias-aguinaldo = Philippines Flag Original.svg
| flag alias-1898 = Flag of the United States (1896-1908).svg
| flag alias-1908 = Flag of the United States (1908-1912).svg
| flag alias-1912 = US flag 48 stars.svg
| flag alias-1919 = Flag of the Philippines (1919-1936).svg
| flag alias-1936 = Flag of the Philippines (navy blue).svg
| flag alias-1985 = Flag of the Philippines (light blue).svg
| flag alias-1986 = Flag of the Philippines (navy blue).svg
| flag alias-air force = Flag of the Philippine Air Force.svg
| link alias-air force = Philippine Air Force
| flag alias-army=Flag of the Philippine Army.svg
| link alias-army = Philippine Army
| link alias-naval = Philippine Navy
| link alias-basketball = Philippines {{{mw|men's}}} national {{{age|}}} basketball team
| size = {{{size|}}}
| name = {{{name|}}}
| altlink = {{{altlink|}}}
| altvar = {{{altvar|}}}
| variant = {{{variant|}}}
&lt;noinclude&gt;
| var1 = 1535
| var2 = 1821
| var3 = 1873
| var4 = 1875
| var5 = aguinaldo
| var6 = 1898
| var7 = 1908
| var8 = 1912
| var9 = 1919
| var10 = 1936
| var11 = 1985
| var12 = 1986
| cat = Philippines
| redir1 = PHL
| redir2 = PHI
| related1 = First Philippine Republic
| related2 = Philippine Commonwealth
| related3 = Second Philippine Republic
&lt;/noinclude&gt;
}}</text>
      <sha1>6r3dts2aixeg4ujiq66ac66bmg45igp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ички иштер министрлиги (иим)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>115587</id>
    <redirect title="Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлиги" />
    <revision>
      <id>650059</id>
      <parentid>336641</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T00:57:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>913</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>исправление двойного перенаправления на [[Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлиги]]</comment>
      <origin>650059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100" sha1="45cxzfg2yh9yfn2ovcf3uqi70lrh3qk" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлиги]]</text>
      <sha1>45cxzfg2yh9yfn2ovcf3uqi70lrh3qk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Bosogo</title>
    <ns>3</ns>
    <id>123640</id>
    <revision>
      <id>650072</id>
      <parentid>649809</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T05:47:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>8554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tech News: 2026-30 */ жаңы бөлүм</comment>
      <origin>650072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="505901" sha1="f89mv9uvdmefa2id9jxjnlrylix4ife" xml:space="preserve">{{Архив|1}}

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-46&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W46&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* On wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Translate|Translate extension]] enabled, users will notice that the FuzzyBot will now automatically create translated versions of categories used on translated pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T285463]
* View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the submitted task to use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SecurePoll|SecurePoll extension]] for English Wikipedia's special [[w:en:Wikipedia:Administrator elections|administrator election]] was resolved on time. [https://phabricator.wikimedia.org/T371454] 

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] In &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:MediaWiki_1.44/wmf.2|1.44.0-wmf-2]]&lt;/code&gt;, the logic of Wikibase function &lt;code&gt;getAllStatements&lt;/code&gt; changed to behave like &lt;code&gt;getBestStatements&lt;/code&gt;. Invoking the function now returns a copy of values which are immutable. [https://phabricator.wikimedia.org/T270851]
* [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. The API will be rerouting some page content endpoints from RESTbase to the newer [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST API]] endpoints. The [[phab:T374683|impacted endpoints]] include getting page/revision metadata and rendered HTML content. These changes will be available on testwiki later this week, with other projects to follow. This change should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints should verify behavior on testwiki, and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]].

'''In depth'''
* Admins and users of the Wikimedia projects [[mw:Special:MyLanguage/Moderator_Tools/Automoderator#Usage|where Automoderator is enabled]] can now monitor and evaluate important metrics related to Automoderator's actions. [https://superset.wmcloud.org/superset/dashboard/unified-automoderator-activity-dashboard/ This Superset dashboard] calculates and aggregates metrics about Automoderator's behaviour on the projects in which it is deployed. Thanks to the Moderator Tools team for this Dashboard; you can visit [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator/Unified Activity Dashboard|the documentation page]] for more information about this work. [https://phabricator.wikimedia.org/T369488]

'''Meetings and events'''
* 21 November 2024 ([[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] &amp; [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]) - [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Community call]] with Wikimedia Commons volunteers and stakeholders to help prioritize support efforts for 2025-2026 Fiscal Year. The theme of this call is how content should be organised on Wikimedia Commons.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W46&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:07, 12 ноябрь 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27732268 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-47&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W47&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Users of Wikimedia sites will now be warned when they create a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects|redirect]] to a page that doesn't exist. This will reduce the number of broken redirects to red links in our projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T326057]
* View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot/Overview|Pywikibot]], which automates work on MediaWiki sites, was upgraded to 9.5.0 on Toolforge. [https://phabricator.wikimedia.org/T378676]

'''Updates for technical contributors'''
* On wikis that use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs extension]], pages created or moved by users with the appropriate permissions are marked as flagged automatically. This feature has not been working recently, and changes fixing it should be deployed this week. Thanks to Daniel and Wargo for working on this. [https://phabricator.wikimedia.org/T379218][https://phabricator.wikimedia.org/T368380]

'''In depth'''
* There is a new [https://diff.wikimedia.org/2024/11/05/say-hi-to-temporary-accounts-easier-collaboration-with-logged-out-editors-with-better-privacy-protection Diff post] about Temporary Accounts, available in more than 15 languages. Read it to learn about what Temporary Accounts are, their impact on different groups of users, and the plan to introduce the change on all wikis.

'''Meetings and events'''
* Technical volunteers can now register for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which will take place in Istanbul, Turkey. [https://pretix.eu/wikimedia/hackathon2025/ Application for travel and accommodation scholarships] is open from '''November 12 to December 10 2024'''. The registration for the event will close in mid-April 2025. The Wikimedia Hackathon is an annual gathering that unites the global technical community to collaborate on existing projects and explore new ideas.
* Join the [[C:Special:MyLanguage/Commons:WMF%20support%20for%20Commons/Commons%20community%20calls|Wikimedia Commons community calls]] this week to help prioritize support for Commons which will be planned for 2025–2026. The theme will be how content should be organised on Wikimedia Commons. This is an opportunity for volunteers who work on different things to come together and talk about what matters for the future of the project. The calls will take place '''November 21, 2024, [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]'''.
* A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place '''November 29, 16:00 UTC''' to discuss updates and technical problem-solving.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W47&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 02:01, 19 ноябрь 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27806858 --&gt;

== Викидеги саясат ==

# Кыргыз Википедиясы кыргыз тилинин негизги куралдарынын бири. Сиздин саясатыңызга таң калып алып жатам же сиз жекечиликке өтүп мага &quot;асылып&quot; жатасызбы? &quot;Көз жыргасын деп, кооздоо гана максатында жалган тууларды (жалган маалыматты) кошуп койгонуңуз — жол берилгис аракет&quot; деп сиз эмне себептен мен үчүн жыйынтык чыгарып жатасыз же менин &quot;Көз жыргасын&quot; деген оюмду окуй алып жаткандай сезилип жатат. 
# [[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow#Эскертме|Экинчи дүйнөлүк согуш]] барагы боюнча кайра-кайрадан эле жаза берүүнүн себеби эмнеде? Мен сизге чынын түшүндүрүп жаздым, желектердин тарыхый варианттын калыптарга кошууга камданып жатканымды. Дагы бир баса белгилей кеткен жери 5 сааттын ичинде мага сиз эскертме бердиңиз, башкаларга андай мамилеңизди тапкан жокмун! (Балким мен адашып жаткандырмын). Же баштаар замат аякта деген эреже барбы?
# Дагы мир мисал мен [https://ky.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D0%BE%D1%80%D0%BA%D1%83%D1%82%D0%B0&amp;action=history Воркута] барагын толуктап жаткан учурда, сиз 23 минуттун ичинде мен кошуп жаткан маалыматтарды жокко чыгырып койдуңуз. Мен бул учурда ал шаардын тарыхы боюнча маалыматтарды чогултуп жатканмын же кошуп жаткан маалыматтарды ар бир минут сайын сактоо керекпи?
# Эскертмелерде [[Википедия:Негизги принциптер|Викинин принциптерине]] таянасыз, бирок ал жакта убакыт боюнча чектер коюлган эмес. Жада калса [[Википедия:Википедиянын негизги эрежелери|эрежелерде]] 23 минут ичинде баарын толуктап сал деген маалымат да жок!
# Түштүк океаны деп атоонун себеби. Мен бул океандын аталышын Викидеги башка океандырдын аталышына окшотуруп бир стандартка келтирейин деген максатта кылганмын, себеби башка окендардын аталыштарын текшерип көрсөңуз: Атлантика океаны, Инди океаны, Түндүк Муз океаны. Мен эрежелердин &quot;арал, жарым арал, кырка тоо, жер, деңиз, океан, кысык, дарыя, канал, булуң, көчө, аянт, айыл ж.б.у.с. сөздөр географиялык энчилүү аттарга айкаша келсе, кичине тамга менен бөлөк жазылат: Арал деңизи, Балкаш көлү, Суусамыр өрөөнү, Жазы дарыясы, Курил аралдары&quot; пунктуна таянып жасадым, &quot;Түштүк&quot; деген термин бул океанга энчиленген аталыш эмеспи (дагы баса айтып коёюн мен суроо катары жазып жатам).
# Мен азыр Викинин принциптериндеги &quot;Википедияда бюракратизм жок&quot; деген пункта таянып бул суроолорду берип жатам. Себиби сиздин кээ бир текстердин жекечилике шек келтирген деп кабыл алып жатам жана эмне себептен &quot;[[Португалиянын Педро III]]&quot; ушул сыктуу мааниси жок, аталышы туура эмес, булагы жок барактар сизде суроо туудурбай эле менин кошкондорум эле 23 минуттан баштап эле суроо туудуруп калат дегендей.
# Чынын айтсам мен Викиге кошкон салымдарымды анализдедим жана жалпысынан жаман эмес, принциптерге жооп берген маалыматтарды кошуп жатам деген тыянакка келдим. 
# Эгер Викиде жарыяланган эрежелерди мен таппай жатсам шилтемелерди берип, багыттка салып коёт деген ниеттемин. 

[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 21:41, 24 ноябрь 2024 (UTC)

:@[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]]
:1. &quot;Сиздин саясатыңыз&quot; дегенди кантип түшүнсө болот? Анда бул жазганыңыз менен мага асылып жатасызбы ошондо? Википедияда талаш маселе талкуу аркылуу чечилет. '''Билип туруп, жалган маалыматты''' жайгаштыруу — жол берилгис аракет, туура эле жаздым.&lt;br&gt;Жазганыңыз: ''[https://w.wiki/CBeH &quot;'''&lt;u&gt;Бул туралуу маалыматтым бар болчу&lt;/u&gt;''' жана желектердин тарыхый варианттарын кошууга камданып жаткам...&quot;]''.
&lt;br&gt;
:2. Биринчи жолу жазганымда: &quot;[[Колдонуучунун_баарлашуулары:Artelow#Жалган_туулар|''Маалыматты текшерип кошуу керек!'']]&quot; деп турат. Ал учурда билип туруп, жалган маалымат кошконуңузду билген эмесмин. '''Аракетиңизди ачыктап бергениңизден кийин''', анын '''жол берилгистиги''' анык болду, ошондо эскертме калтырдым. Эгеде &quot;&lt;u&gt;''бул тууралуу маалыматым бар болчу''&lt;/u&gt;&quot; деп жазбасаңыз, жооп башкача болмок. Ошондуктан &quot;&lt;u&gt;5 сааттын ичинде эскертме бердиңиз&lt;/u&gt;&quot; деп жазбай эле койсоңуз болот, эгер жалган маалыматты, анын жалган экендигин '''билип туруп''' ({{lang-ru|заведомо зная}}) жайгаштырганыңызды эртерээк билип калсам, эртерээк бермекмин 5 саат күтпөй. Башка жагдайда берилмек эмес. '''Же жалган маалыматты атайын жайгаштыр деген эреже барбы?'''
:&lt;br&gt;
:3. Жокко чыгарылганын көргөн жокмун. Туура эмес маалыматты көрдүм — түзөттүм. Маалыматты жоготконуңуз — '''өз күнөөңүз'''. Мен түзөтүп жаткан учурда да башка бирөө баракты түзөтүп, сактап койгон учурлар болгон, бирок '''маалыматым эч өчкөн эмес'''. Кунт койсоңуз, балким өчмөк эмес.&lt;br&gt;Дагы бир мисал: балким макаланын аталышын гана карабай, мазмунун окусаңыз, мындай болмок эмес: https://w.wiki/CBL$.
:&lt;br&gt;
:4. '''1, 2-пункттарды караңыз.'''
:&lt;br&gt;
:5. '''Энчилүү ат''' деген эмне экенин окусаңыз. Сиздики оп-оңой экен: &quot;бир стандартка келтирүү&quot;. Башка факторлорду эске албайт экенсиз. Анда &quot;Түндүк Америка&quot; дегенди &quot;Түндүк Америкасы&quot; деп өзгөртмөк экенсиз. &quot;Түштүк Кыргызстан&quot; → &quot;түштүк Кыргызстаны&quot;? Кыргыз Википедиясы кыргыз тилинин грамматикасына ылайык жазылат. Грамматикага ылайык ар кандай варианттар болот: &quot;Түштүк океан&quot;, &quot;Атлантика океаны&quot;. &quot;Түштүк океан&quot; — энчилүү ат, &quot;түштүк&quot; — катардагы сөз. &quot;Түштүк океан&quot; деген энчилүү атта &quot;түштүк&quot; — зат атооч. &quot;Атлантика океаны&quot; деген энчилүү атта &quot;Атлантика&quot; зат атооч эмес. '''Бул элементардуу грамматика'''. Мындан тышкары сиз булактарга таянышыңыз керек болчу, урдура бербей.
:&lt;br&gt;
:6. &quot;Португалиянын Педро III&quot; макаласын өз убагында көргөнүмдү '''далилдей аласызбы''' же жөн эле тийшип жатасызбы? Же Википедиянын админдери робот, жеке жашоосу жок, түзөткөн сайын, соңку түзөтүүлөрдү текшеришет же Википедиядагы ар бир макаланы карап чыгышкан деген ойдосузбу? Эмнеге сиз башкаларга караганда көбүрөөк түзөтүп жатасыз деп сураган жокмунго. Жанагы &quot;Түштүк океан&quot; же каталары көп домендер тууралуу дароо жазмакмын анда 1 жыл күтпөй.&lt;br&gt;
:'''Кошумча:''' &quot;Португалиянын Педро III&quot; макаласы качан түзүлгөн? Жооп: '''2022-ж. 3-июлунда'''. Эми ошол маалдагы салымымды карап чыгыңыз (мен карап чыктым), сурооңуз өзү чечилет. Муну да алдын ала '''бир текшерип койгон жоксуз'''...
:&lt;br&gt;
:7. Сыр ачайын: Википедияда 20 жыл салым кошуп жүргөндөргө да жазышат, сындашат ж.б. нерселерди кылышат. Негизи салымыңыз жакшы болгону үчүн сизге эми эч ким эч бир маселе боюнча жаза албайт бекен? [[Колдонуучу:Bosogo|Bosogo]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Bosogo|баарлашуу]]) 23:36, 24 ноябрь 2024 (UTC)
::Бул текстеги баардык сындарды кабыл алдым.
::Маселенин баары сиздин нейтралдуу эмес жазганыңыздан келип чыгып жатат, бир нерсе десе эле беттен алып &quot;Көз жыргасын деп&quot;, &quot;урдура бербей&quot; деген терминдерди колдонууну мен мазактоо деп кабыл алам жана ага жараша жооп бериш керек деп ойлоймун. Анан башканын жазганын бурмалоо дагы туура эмес &quot;Чынын айтсам мен Викиге кошкон салымдарымды анализдедим жана жалпысынан жаман эмес, принциптерге жооп берген маалыматтарды кошуп жатам деген тыянакка келдим.&quot; десем, дагы бурмалап &quot;Негизи салымыңыз жакшы болгону үчүн сизге эми эч ким эч бир маселе боюнча жаза албайт бекен?&quot; деп жатасыз. Мен, мага жазбасын же эскертме бербесин деп жаздымбы же кайрылдымбы? Жок, баардыгы сылык негизде болуусу зарыл. Тескерисинче мен адам баласы болгондугумдан мени туура жолго салып, каталарымды айтып туурса кубанычта боломун жана келечекте андай каталарды кайталабашка болгон аракетимди жумшаймын. 
::Сиздин аргументтүү берген эскертмелериңизди туура кабыл алып, эске алып, суроолор болсо сизге кайрылып эле жүрөмүн. Болочокто да суроо туулса кайрыламын жана жазамын.
::Сизден дагы бир жолу өтүнүч, ката кетирсем ток этер жерин белгилеңиз жана жекечиликке өтүп &quot;урдура бербей&quot; деген сымал терминдерди колдонуудан алыс болушуңузду суранам. &quot;&quot;Сиздин саясатыңыз&quot; дегенди кантип түшүнсө болот?&quot; деген текст сиздин кыжырыңызга кандай тийсе, мага менин кылгандарымды бир нерсе менен байланыштырып сыпаттоо, ошондой эле кыжырыма тийет.  [[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 09:04, 25 ноябрь 2024 (UTC)
::::@[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]]
:::1. &quot;&lt;u&gt;''Сиздин саясатыңыз''&lt;/u&gt;&quot; дегениңиз кыжырыма тийген жок. Болгону, жазганыңызды кандай түшүнсө болот деп сурап жатам. Сизге грамматика ж.б. белгилүү бир нерселер боюнча жазылган болсо, сиз &quot;''&lt;u&gt;сиздин саясатыңызга таң калып алып жатам&lt;/u&gt;''&quot; деп жатасыз. Бул жердин каеринде саясатты көрдүңүз — түшүнүксүз. Мен гана эмес, каалаган ошол маселелер боюнча жаза алмак сизге.
:::&lt;br&gt;
:::2. Жок, маселе аракеттериңизден чыгып жатат. Википедиянын негизги иш принциптери сизге бир нече жолу жакшы түшүндүрүлүп берилген. Википедия энциклопедия экенин унутпашыңыз керек.&lt;br&gt;
:::Ошондо '''жалган маалыматты кошконуңузду''' кантип түшүнүш керек? Жалган маалыматты кошуу '''максатын''' өзүңүз түшүндүрүп берген жоксуз. Тескеринче ак ниетиңизди болжолдоп, &quot;желектердин тарыхый варианттарын кошууга камданып жаткам...&quot; дегениңиздин негизинде: '''&quot;туулар жалган болсо да, калыптарым даяр болгуча макаланы кооздоп турсун&quot;''' десе керек дегенге келдим. Же &quot;''&lt;u&gt;адаштыруу максатында&lt;/u&gt;''&quot; десем туура болмокпу?
:::&lt;br&gt;Ар кандай кылсаңыз болмок, аларды талкуу барагыңызга жазгам:&lt;br&gt;1) мамлекеттердин өзүн гана кошсо болмок;&lt;br&gt;2) мамлекеттердин жанына тарыхый тууларды гана кошсо болмок;&lt;br&gt;3) тийбесе болмок.&lt;br&gt;
:::Жогорудагы варианттарынын бирин кылсаңыз эмне болот эле? '''Жооп:''' 1, 3-варантта калыптын/макаланын көркү бузулмак эмес, 1-варантта болгону туулар кошулмак эмес. '''1-жыйынтык: тууларды кошууну көздөгөнсүз'''. 2-вариантта калыптын/макаланын көркү бузулмак (туусу коюлбаган мамлекеттердин аталыштары калыптын чектери боюнча тегизделмек, туусу барлар туу боюнча тезизделмек). '''2-жыйынтык: көрктү көздөгөсүз'''. Баарын (жообуңузду да) эске алганда '''эскертмеде жазганыма келебиз.'''
:::&lt;br&gt;
:::3. ''&lt;u&gt;&quot;Негизи салымыңыз жакшы болгону үчүн сизге эми эч ким эч бир маселе боюнча жаза албайт бекен?&quot;&lt;/u&gt;''. Ал '''сүйлөмдүн маңызы — кандай гана, качантан бери салым кошпоңуз, сизге баары бир жазышат.''' Ошондо бурмалоо эмнеде? Түшүндүрө бере аласызбы? Муну '''негизсиз айыптоо''' деп эсептесе болот.
:::&lt;br&gt;&quot;''&lt;u&gt;Чынын айтсам мен Викиге кошкон салымдарымды анализдедим жана жалпысынан жаман эмес, принциптерге жооп берген маалыматтарды кошуп жатам деген тыянакка келдим&lt;/u&gt;''&quot; — муну кандай максатта жаздыңыз? Туура эмес түшүнүп калышыңыз мүмкүн деп, ушул жазганыңызга жооп бербешим керек беле? Ошол жазганыңыз боюнча эмне дешим керек эле? Жазганымдын баары &quot;бурмалоо&quot;, &quot;мазактоо&quot; экен. 
:::&lt;br&gt;
:::4. Жазганыңызды окуп чыксаңыз биринчиден: &quot;нейтралдуу эмес&quot; (негизсиз айыптоо), &quot;бурмалоо&quot; (негизсиз айыптоо), &quot;мазактоо&quot; (негизсиз айыптоо), &quot;жекечиликке өтүп мага &quot;асылып&quot; жатасызбы&quot; (негизсиз айыптоо), &quot;ага жараша жооп бериш керек деп ойлоймун&quot; (бул сөз кыжырыма тийди дегендин ордуна эскалация), &quot;сизде суроо туудурбай&quot; (тастыкталган жок), &quot;кошуп жаткан маалыматтарды жокко чыгырып койдуңуз&quot; (тастыкталган жок).
:::&lt;br&gt;
:::5. &quot;''&lt;u&gt;Тескерисинче мен адам баласы болгондугумдан мени туура жолго салып, каталарымды айтып туурса кубанычта боломун жана келечекте андай каталарды кайталабашка болгон аракетимди жумшаймын.&lt;/u&gt;''&quot; Артыңыздан эч ким текшерүүгө милдеттүү эмес. Википедиянын негизги принциптери сизге белгилүү. Катышып жатканыңызга салыштырмалуу көп болду. Салымыңызды ошол принциптерге ылайык келтирсеңиз кемчиликтер азаймак. Ошол негизги ката. Иш принцибин өзгөртүү керек деп бир жолу эмес айтылган. Мисал: макалалар [https://w.wiki/CBhr булактар менен коштолушу керек деп 2023-ж. 6-майында жазгам], анан [https://w.wiki/CBht 2023-ж. 26-декабрында бир да булагы жок &quot;‎Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин VII чакырылышынын депутаттары&quot; макаласы сыяктуу бир нече макала түзгөнсүз], машиналык котормо аркылуу көптөгөн макала түздүңүз. Муну кантип түшүнүү керек?&lt;br&gt;'''Өзүңүздү биринчи кезекте өзүңүз текшеришиңиз керек!''' [[Колдонуучу:Bosogo|Bosogo]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Bosogo|баарлашуу]]) 12:25, 25 ноябрь 2024 (UTC)
::::1. Кабыл алдым.
::::2. Жалган менен туура эместин айырмасы ар башкача го. Туунун туура эмес вариантын кошуптурмун аны моюнга алышым зарыл жана алам. Жалган деген тыянак туура эмес, мен Тывага Гондурастын же Кениянын желегин кошкон жерим жок да.  
::::Дагы бир жолу тактоо максатында жооп берип койсоңуз эмне үчүн кээ бир макалалар ушундай суроолорду жана талаш-тартыштарды жаратпайт? Мисалы Улуу Ата-Мекендик согуш барагында сиз жазгандай &quot;жалган&quot; туулар узак убакыт бою колбашчылардын жанында туруп суроо жараткан эмес (Герман империясынын желеги турган)
::::3. ''&quot;Чынын айтсам мен Викиге кошкон салымдарымды анализдедим жана жалпысынан жаман эмес, принциптерге жооп берген маалыматтарды кошуп жатам деген тыянакка келдим.&quot;'' бул ой толгоо, сиз аны буруп туруп ''&quot;бул мага жазбаш керек&quot;'' дептир деген жыйынтыкка келип, анысы аз келгенсип ''&quot;Муну негизсиз айыптоо&quot;'' деп эсептеп жатасыз. Негизсиз айыптоо, деги эле айыктоо экенинин бир дагы изи жок. Сиз ''Шашып эптеп-септеп түзөтпөңүз!'' деп жатсаңыз анан жасам да жооп катары, себеби мен эптеп-септеп деген мен такыр макул эмесмин, кандай сапаттагы барактарды кошуп жатканымды да билем!
::::Дагы деле сиз мен үчүн ''&quot;Туура эмес түшүнөсүз деп&quot;'' жазган деп жыйынтык чыгарып жатасыз. Бул менин оюмда дагы жок нерсе эле. Сиз башка бирөө үчүн жыйынтык чыгаруудан алыс болсоңуз.
::::''&quot;Көз жыргасын деп&quot;, &quot;урдура бербей&quot; деген терминдерди колдонууну мен мазактоо деп кабыл алам жана ага жараша жооп бериш керек деп ойлоймун'' деп так жазып жатсам, кайрадан &quot;''Жазганымдын баары &quot;бурмалоо&quot;, &quot;мазактоо&quot; экен&quot;'' деп дагы буруп койдуңуз же мен калп айтып жатамбы? Качан мен администратордун жазганынын баары мазактоо же бурмалоо деп кайрылдым эле? Сиз теманын нугун такыр башка жакка буруп салып жатасыз! Бул маалыматтын контекстинен чымчып алып, аны бурмалоо деп эсептелет. Бакырайып эле көрүнүп турат го, адамдын жекечилигин сыпаттоо экени. 
::::4. ''&quot;нейтралдуу эмес&quot;, &quot;бурмалоо&quot;, &quot;мазактоо&quot;, &quot;асылып жатасызбы&quot;, &quot;ага жараша жооп бериш керек деп ойлоймун&quot;, &quot;сизде суроо туудурбай&quot;'' - так эле ушундай, ''&quot;Көз жыргасын деп&quot;, &quot;урдура бербей&quot;'' деген сиздин кайрылууңуз адамгерчиликке жатабы же мени сиз урдура берген алдамчы катары кабыл алып жатасызбы? Мен сизге кайрылганда бир дагы жолу жекечиликке өткөн жерим жок жана сиздин ар бир кадамга баа же сыпаттоо берген жерим жок. 
::::Так жана нейтралдуу болуш керек! ''Даги бир жолу Википедия жеке баракчаңыз'' эмес деп ороңдогонуңуз эмнеси же сиздикиби? Бул басмырлоо же мен калп айтып жатамбы? 
::::5. Дагы деле сиз башка нукка салып кетип жатасыз, эч ким менин артыман текшерүүгө милдеттүү эмес, сиз айтпасаңыз деле мен аны билем же сураныч катары кайрылуу Викинин негизги принциптерине каршы келип калды беле?
::::Химба макаласын булагы жок түзгөн да мен, сиз айткан сынды кабыл алып ага булак кошуп оңдогон да мен. Депуттар туралуу барактарга булак кошпогон мен, алар ушул себептен башка мейкиндике которулган. Мен тараптан булагы жок экенин билип, сиздин [[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow#КР ЖКнын чакырылыштарынын депутаттары тууралуу|сынды кабыл алдым го]].  [[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 14:12, 25 ноябрь 2024 (UTC)
:::::@[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]]
:::::2. Бул контекстте айырмасы жок. Маалыматтын жалган экенин билип туруп аны тараттыңыз. Сөздөр менен ойносо болот, бирок бул аракетиңизди өзгөртпөйт. '''Жообуңуз менен ынанган жокмун, жол берилгис аракеттериңизди актап эле жатасыз'''. Сиз өз кылганыңыз үчүн жооп бериңиз биринчи кезекте.&lt;br /&gt;
:::::3.Жазганыңыздын максаты эмнеде деген суроо берилген. Жооп берген жоксуз. '''Жооп берсеңиз же жооптон качып жатасызбы?'''
:::::Өз түшүнүгүм боюнча жооп бердим репликага. Бирөөнүн түшүнүгү бурмалоо эмес, билип алыңыз. Эч бир жаман жери жок репликаларга таарына бересизби? Бирок, таарындым деп, башкаларды негизсиз айыптабашыңыз керек.&lt;br /&gt; &lt;u&gt;'''Шашып эптеп-септеп түзөткөн болсоңуз'''&lt;/u&gt; (жетим тоолор, домендер, Түштүк океан ж.б.), ошону жазам да. Эч ким антип жазбашы үчүн өзүңүздү жөнгө салыңыз, '''жоопкерчиликти башкаларга жүктөбөй''. Факт менен жооп берген жоксуз. ''&quot;Аргументтериңиз&quot; жеке оюңуз менен чектелип жатат,''' бир да шилтеме келтирип, сөзүңүздү далилдей алган жоксуз'''. Тескеринче''' негизсиз айыптооңуз аныкталды (Воркута макаласында түзөтүүмдү жокко чыгардыңыз деген, &quot;Португалиянын Педро III&quot; макаласы боюнча). Шилтеме келтирип айптарыңызды жокко чыгардым. Дагы бир жолу мындай көрүнүш кайталанса, чаралар көрүлөт. Өз сөзүңүздү далилдешиңиз керек, '''далилдей албасаңыз жазбай койгонуңуз оң.'''&lt;br /&gt;
:::::4. Ынанган жокмун, сөздөрдү далилдегенди үйрөнүңүз. Конкреттүү шилтемелерди келтирдим, аларга комментарий берген жоксуз, жооптон качып жатасыз. Бир да жарактуу аргумент уккан жокмун.&lt;br /&gt;
:::::5. Википедия бул эксперименттер үчүн аянтчаңыз эмес, эгерде грамматиканы жакшы түшүнө элек болсоңуз, булактарга таянбасаңыз массалык түрдө макалаларды кайра атабаңыз. '''Мындай көрүнүш боюнча эскертме бердим.'''&lt;br /&gt;
:::::6. Демек туура эмес/жалган маалыматты кошуп жатканыңызды билип туруп, аны кошуп жатасызбы ошондо? Билсеңиз кошпоңуз, дагы бир жолу атайлап жалган маалымат кошулса чаралар көрүлөт. Кабыл алдым деп улам айта берет экенсиз, бирок бир нече айдан кийин кайра эле башталат экен. [[Колдонуучу:Bosogo|Bosogo]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Bosogo|баарлашуу]]) 16:33, 25 ноябрь 2024 (UTC)
::::::Мына эми сиздин репликаңыз эми репликага окшоп келе жатат. Бул тексте мен дагы кичине сыпаттоо терминдерин колдондум. Бирок дагы бир жолу кайталап жатам сиз бөйрөктөн шыйрак чыгарып башка адамдардын сөздөрүн бурмалоодон алыс болушуңузду суранам. Дагы башка адамдын акыбалын сыпаттоого такыр эле укук берилген эмес. Мага кайрадан дагы таарынды деп диагноз коюп жатасыз. Мен таарынгандай Вики менин мурасым эмес.  Сиз ток этер жерин жазышыңыз керек. Мен сизден айырмаланып, сиздин кылган иштериңизге эптеп-септеп деп баа берген жерим жок, бирок администратордун кылып жатканы нукуралуктун үлгүсү дегендей эреже да, принцип да жок.
::::::Сиз айткан шилтемелердин баарына жооп берип, туура эмес деп табылган пункттар менен макул болсом ал дагы сизге жакпай жатат. Кабыл алам деп айтып кайра кайталана берет деп, кабыл албаймын деп анан сизге окшоп айтышып жатып калышым туура эмес деп мен моюнга алып жатсам, дагы сизде суроо туудуруп жатат.
::::::Ката болгон, азыр дагы каталар Викиде толтура, келечекте да боло берет же идеалдуу түптөлгөн Вики бар бекен.
::::::Туура эмес кылган нерсени мен моюнга алгандан кийин сиз так ошолорго жармашып улам-улам баса белгилей беришиңиз мен үчүн такыр түшүнүксүз болуп турат. 
::::::Мен стандарт боюнча суроо берсем аларды буйтап өтүп көз жаздымда калтырып коюп жатасыз жана өзүңүзгө ыңгайлуу жерлерин гана билгилеп. Мисал катары экинчи дүйнөлүк согуштун ажыртылгыс бөлүгү болгон Ата Мекендик согуштагы кол башчылардын жалган туулары, башка тилдеги текстер эмнеге сизде суроо жаратпаган жана жаратпайт, бул дагы мен үчүн түшүнүксүз.
::::::Же мен тарыхый тууларды кошуп жатканда чындыкты айтпай, ий мен билбей калыптырмын десем туура болот беле? Мен сизге ката кетиргенимди так айтсам, туулар калыбы боюнча пландалып жаткан иштерим менен бөлүшкөндү так айтсам ошого жармаштыңыз да калдыңыз. Калп айттып, мен билген эмесмин десем бали дегендей эле көз карашта болуп жатасыз.
::::::Менин кайрылууларымдын эң негизги себеби сиз басмырлап сыпаттоо менен эскертүү калтырууңуз болуп жатат.
::::::Баланча баракта баланча маалыматты туура эмес же жалган деген форматтоо берүү зарыл, сиздин формат баланча баракта баланча маалыматты эптеп-септеп көзгө жакшы көрүнсүн деп жалгандарды кошуп коюптурсуз дегендей болуп жатат.
::::::Сиз башка адам катасын мойнуна алып жатса аны алсыздык деп балабаңыз, мен деле сизге окшоп сөз жедирбей, менин кылганым нукуралуктун эталону дегендей көз карашты кармана алам.
::::::Домендер, жетим тоолор, туулар, океан ж.б. кабыл алдым, туура эмес маалыматтарды оңдодум, келечекте мындай каталарды кетирбегенге аракет кылам деген маанидеги жоопту жазып жатсам эмнеси сизге жакпай жатат. Кайра кайра аргументсиз жооп катары белгилөөнүн себеби түшүнүксүз. Катаны моюнга алуу аргумент эмей анан эмне?
::::::Мен макалаларды кошкондо толук категориясы менен кошууга аракет кылам.  Мисалы домендер, сиз аны массалык кошуу дегениңиз менен макулмун. Бул Викинин тереңдик статистикасына терс таасирин тийгизерин түшүнүп турам. Бирок түптөлү этабындагы Викилерде мындай көрүнүштөр болуп келет.
::::::Кептин баары, сиз жекечиликке өтүп, адамдын психологиялык кабыл алуусун божомолдоп жана анын ниетин билбей туруп, билгендей жазганыңызда болуп жатат. Орусча айтканда: вы не должны переходить на личность, не должны оценивать намерение  и внутреннее состояние участника в негативном ключе, не зная реальное намерение участника. [[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 18:22, 25 ноябрь 2024 (UTC)
:::::::@[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]]
:::::::1) '''&quot;Бурмалоо&quot; боюнча суроого жооп берген жоксуз'''. Кайра-кайра эле бир репликаны кайтала бергениңиз сизге жардам бербейт.
:::::::2) Тоо этер жерин жаздым, өз кемчиликтериңизди моюнга албай, шылтоолорду ойлоп табып жатасыз. Бир да сөзүңүздү шилтеме, талдоо менен негиздей албадыңыз. Ошондуктан бул талкуудан жыйынтык чыгара албай жатасыз. '''Айтканыңызды негиздегенди үйрөнүшүңүз керек.'''
:::::::3) Дагы бир жолу жазганымды окуп чыгып, суроолорума жооп бериңиз жакшы болмок. Жообуңузду алмайынча, суроолорума жооп алдым деп эсептей албайм. Жообуңузда '''конкретика жок, баарын аралыштырып, суроомду келтирип жооп бере албай жатасыз/жооп бергиңиз келбей жатат'''.
:::::::4) Жабылган темаларды өзүңүз кайра-кайра демилгелеп жатпайсызбы. '''Жазып жатпайсызбы:''' ''&lt;u&gt;&quot;Көз жыргасын&quot; деген оюмду окуй алып жаткандай сезилип жатат.&quot;&lt;/u&gt;''
:::::::'''Жообум:'''
:::::::&lt;blockquote&gt;Ошондо жалган маалыматты кошконуңузду кантип түшүнүш керек? Жалган маалыматты кошуу максатын өзүңүз түшүндүрүп берген жоксуз. Тескеринче ак ниетиңизди болжолдоп, &quot;желектердин тарыхый варианттарын кошууга камданып жаткам...&quot; дегениңиздин негизинде: &quot;туулар жалган болсо да, калыптарым даяр болгуча макаланы кооздоп турсун&quot; десе керек дегенге келдим. Же &quot;адаштыруу максатында&quot; десем туура болмокпу?
:::::::: Ар кандай кылсаңыз болмок, аларды талкуу барагыңызга жазгам:
:::::::: 1) мамлекеттердин өзүн гана кошсо болмок;
:::::::: 2) мамлекеттердин жанына тарыхый тууларды гана кошсо болмок;
:::::::: 3) тийбесе болмок.
:::::::&lt;blockquote&gt;Жогорудагы варианттарынын бирин кылсаңыз эмне болот эле? Жооп: 1, 3-варантта калыптын/макаланын көркү бузулмак эмес, 1-варантта болгону туулар кошулмак эмес. 1-жыйынтык: тууларды кошууну көздөгөнсүз. 2-вариантта калыптын/макаланын көркү бузулмак (туусу коюлбаган мамлекеттердин аталыштары калыптын чектери боюнча тегизделмек, туусу барлар туу боюнча тезизделмек). 2-жыйынтык: көрктү көздөгөсүз. Баарын (жообуңузду да) эске алганда эскертмеде жазганыма келебиз.&quot;Көз жыргасын&quot; деген оюмду окуй алып жаткандай сезилип жатат.&quot;&lt;/u&gt;''&lt;/blockquote&gt;
:::::::'''Демек, жыйынтыгым туура чыгыптыр да. Анткени сиз &quot;жок андай эмес&quot;, &quot;жок башкача болгон&quot; дегендин ордуна конкретикадан качып, актанып баштадыңыз.'''&lt;br&gt;
:::::::5) Тескеринче, '''ар бир''' сурооңузга жооп бердим.''' Сиз болсо болбогон нерселерди ойлоп чыгып, анын далилдей албай, кайтарым суроолордон баш тартып жатасыз'''. Бир темадан экинчи темага секирип, берилген суроолорго жооп бергендин ордуна, '''кайра-кайра эле шилтемесиз, негиздемесиз айыптап жатасыз'''.&lt;br&gt;
:::::::6) Улуу Ата Мекендик согушту жөн коюп, '''эмне үчүн жалган маалыматты атайын жайгаштырдыңыз''', мына ушул суроого жооп бериңиз биринчи, жооптон качпай. '''Мектепте эмеспиз''', &quot;Ваняны карыңыз эмнеге аныкы мындай эмнеге мага болбойт&quot; дегенге жеттиңиз.&lt;br&gt;
:::::::7) Эскертме боюнча репликаңызга жооп: 4-пунктта. Негиздеменин пункттары боюнча комментарий бере алган жоксуз, аны менен сөздөрүмдү ырастап жатасыз. Демек эскертме туура берилди, &quot;басмырлоо&quot; дегениңиз эскертмени жактырбай жатканыңыздан чыгып жатат, ошол эле.&lt;br&gt;
:::::::8) Ар бир катаңызды чыгара баштасам, таарынасыз кайра. + унутуп калсаңыз талкуу барагыңызды кайрадан окуп чыгыңыз. Баары жазылуу, канча баракта ката, кандай ката ж.б. Домендерден баштап, жетим тоолор менен бүтүп. Кунт коюп түзөтпөгөнүңүздүн кесепети, бул жерден да аны далилдеп жатасыз.
:::::::9) Сөз жедирбегенге аргументтериңиз жок, аргументтерди келтиргенди билбей жатасыз. Сөз жедирбегениңиз кайра-кайра кайталоо менен бүтүп жатат. Мындай учурда сиз менен эч ким талкууну улантпайт. Википедия тууралуу түшүнүгүңүз төмөн экен: &quot;эталон&quot;, &quot;стандарт&quot;. Аргумент келтириңиз деп жатышса, сөз жедирбейм деп жатасыз. Бул мектептин деңгээли.&lt;br&gt;
:::::::10) Википедиянын негизги принциптери бар, калганы өзүңүздү актоо. Машиналык котормо, машиналык тормо бойдон кала берет.&lt;br&gt;
:::::::11) Акыркы сөздөрүңүздү өзүңүзгө айтыңыз. Мен сизге караганда сөздөрүмдү шилтеме, анализ менен негиздеп бергем, сизде эч нерсе жок. '''Кеңеш: берилген суроолорго дароо жооп берсеңиз, баш тартпай, ошондо талкуу натыйжалуу болот.''' [[Колдонуучу:Bosogo|Bosogo]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Bosogo|баарлашуу]]) 19:23, 25 ноябрь 2024 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-48&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W48&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new version of the standard wikitext editor-mode [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will be available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] later this week. This brings many new features and bug fixes, including right-to-left support, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Template folding|template folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and an improved search panel. You can learn more on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]].
* The 2010 wikitext editor now supports common keyboard shortcuts such &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;Ctrl&lt;/code&gt;+&lt;code&gt;B&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; for bold and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;Ctrl&lt;/code&gt;+&lt;code&gt;I&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; for italics. A full [[mw:Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|list of all six shortcuts]] is available. Thanks to SD0001 for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T62928]
* Starting November 28, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: &lt;bdi&gt;bswiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;elwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;euwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;fawiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;fiwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;frwikiquote&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;frwikisource&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;frwikiversity&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;frwikivoyage&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;idwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;lvwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;plwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;ptwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;urwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;viwikisource&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;zhwikisource&lt;/bdi&gt;. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. 
* View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a user creating a new AbuseFilter can now only set the filter to &quot;protected&quot; [[phab:T377765|if it includes a protected variable]].

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]], which can be used in JavaScript, CSS, JSON, and Lua pages, [[phab:T377663|now offers]] live autocompletion. Thanks to SD0001 for this improvement. The feature can be temporarily disabled on a page by pressing &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;Ctrl&lt;/code&gt;+&lt;code&gt;,&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and un-selecting &quot;&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Live Autocompletion&lt;/bdi&gt;&quot;.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool-maintainers who use the Graphite system for tracking metrics, need to migrate to the newer Prometheus system. They can check [https://grafana.wikimedia.org/d/K6DEOo5Ik/grafana-graphite-datasource-utilization?orgId=1 this dashboard] and the list in the Description of the [[phab:T350592|task T350592]] to see if their tools are listed, and they should claim metrics and dashboards connected to their tools. They can then disable or migrate all existing metrics by following the instructions in the task. The Graphite service will become read-only in April. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/KLUV4IOLRYXPQFWD6WKKJUHMWE77BMSZ/]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/NewPP parser report|New PreProcessor parser performance report]] has been fixed to give an accurate count for the number of Wikibase entities accessed. It had previously been resetting after 400 entities. [https://phabricator.wikimedia.org/T279069]

'''Meetings and events'''
* A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place November 29 at [https://zonestamp.toolforge.org/1732896000 16:00 UTC]. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Mooré Wikipedia, the language support track at [[m:Wiki Indaba|Wiki Indaba]], and a report from the Wayuunaiki community on their experiences with the Incubator and as a new community over the last 3 years. This meeting will be in English and will also have Spanish interpretation.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W48&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:42, 25 ноябрь 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27847039 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-49&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W49&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Two new parser functions were added this week. The &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interwikilink|#interwikilink]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interwiki links|interwiki link]] and the &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interlanguagelink|#interlanguagelink]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interlanguage links|interlanguage link]]. These parser functions are useful on wikis where namespaces conflict with interwiki prefixes. For example, links beginning with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;MOS:&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; on English Wikipedia [[phab:T363538|conflict with the &lt;code&gt;mos&lt;/code&gt; language code prefix of Mooré Wikipedia]].
* Starting this week, Wikimedia wikis no longer support connections using old RSA-based HTTPS certificates, specifically rsa-2048. This change is to improve security for all users. Some older, unsupported browser or smartphone devices will be unable to connect; Instead, they will display a connectivity error. See the [[wikitech:HTTPS/Browser_Recommendations|HTTPS Browser Recommendations page]] for more-detailed information. All modern operating systems and browsers are always able to reach Wikimedia projects. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/CTYEHVNSXUD3NFAAMG3BLZVTVQWJXJAH/]
* Starting December 16, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: &lt;bdi&gt;arwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;cawiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;frwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;mediawikiwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;orwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;wawiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;wawiktionary&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;wikidatawiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;zhwiki&lt;/bdi&gt;. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T380910]
* This month the Chart extension was deployed to production and is now available on Commons and Testwiki. With the security review complete, pilot wiki deployment is expected to start in the first week of December. You can see a working version [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details.
* View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug with the &quot;Download as PDF&quot; system was fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T376438]

'''Updates for technical contributors'''
* In late February, temporary accounts will be rolled out on at least 10 large wikis. This deployment will have a significant effect on the community-maintained code. This is about Toolforge tools, bots, gadgets, and user scripts that use IP address data or that are available for logged-out users. The Trust and Safety Product team wants to identify this code, monitor it, and assist in updating it ahead of the deployment to minimize disruption to workflows. The team asks technical editors and volunteer developers to help identify such tools by adding them to [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/Impacted tools|this list]]. In addition, review the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|updated documentation]] to learn how to adjust the tools. Join the discussions on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|project talk page]] or in the [[discord:channels/221049808784326656/1227616742340034722|dedicated thread]] on the [[w:Wikipedia:Discord|Wikimedia Community Discord server (in English)]] for support and to share feedback. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W49&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:23, 2 декабрь 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27873992 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-50&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W50&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Technical documentation contributors can find updated resources, and new ways to connect with each other and the Wikimedia Technical Documentation Team, at the [[mw:Special:MyLanguage/Documentation|Documentation hub]] on MediaWiki.org. This page links to: resources for writing and improving documentation, a new &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;#wikimedia-techdocs&lt;/bdi&gt; IRC channel on libera.chat, a listing of past and upcoming documentation events, and ways to request a documentation consultation or review. If you have any feedback or ideas for improvements to the documentation ecosystem, please [[mw:Wikimedia Technical Documentation Team#Contact us|contact the Technical Documentation Team]].

'''Updates for editors'''
[[File:Edit Check on Desktop.png|thumb|Layout change for the Edit Check feature]]
* Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] will be relocated to a sidebar on desktop. Edit check is the feature for new editors to help them follow policies and guidelines. This layout change creates space to present people with [[mw:Edit check#1 November 2024|new Checks]] that appear ''while'' they are typing. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#Reference Check A/B Test|initial results]] show newcomers encountering Edit Check are 2.2 times more likely to publish a new content edit that includes a reference and is not reverted.
* The Chart extension, which enables editors to create data visualizations, was successfully made available on MediaWiki.org and three pilot wikis (Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedias). You can see a working examples [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details.
* Translators in wikis where the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|mobile experience of Content Translation is available]], can now discover articles in Wikiproject campaigns of their interest from the &quot;[https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;campaign=specialcx&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=collections&amp;active-list=suggestions&amp;from=es&amp;to=en All collection]&quot; category in the articles suggestion feature. Wikiproject Campaign organizers can use this feature, to help translators to discover articles of interest, by adding the &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;page-collection&gt; &lt;/page-collection&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; tag to their campaign article list page on Meta-wiki. This will make those articles discoverable in the Content Translation tool. For more detailed information on how to use the tool and tag, please refer to [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based &amp; Community-defined lists/How to use the features|the step-by-step guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378958]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, now has a [[phab:T376379#10310998|multiselect filter for namespace selection]]. This enables users to select multiple specific namespaces, instead of only one or all, when fetching pages for deletion.
* The Nuke feature also now [[phab:T364225#10371365|provides links]] to the userpage of the user whose pages were deleted, and to the pages which were not selected for deletion, after page deletions are queued. This enables easier follow-up admin-actions. Thanks to Chlod and the Moderator Tools team for both of these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T364225#10371365]
* The Editing Team is working on making it easier to populate citations from archive.org using the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|Citoid]] tool, the auto-filled citation generator. They are asking communities to add two parameters preemptively, &lt;code dir=ltr&gt;archiveUrl&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;archiveDate&lt;/code&gt;, within the TemplateData for each citation template using Citoid. You can see an [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACite_web%2Fdoc&amp;diff=1261320172&amp;oldid=1260788022 example of a change in a template], and a [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=10&amp;q=%5C%22citoid%5C%22%3A%20%5C%7B&amp;regex=1&amp;title= list of all relevant templates]. [https://phabricator.wikimedia.org/T374831]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9240|Indonesian]] ([[voy:id:|&lt;code&gt;voy:id:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T380726]
* Last week, all wikis had problems serving pages to logged-in users and some logged-out users for 30–45 minutes. This was caused by a database problem, and investigation is ongoing. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/3g2ckc7bp6l9]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add Link]] feature has been fixed. Previously, the list of sections which are excluded from Add Link was partially ignored in certain cases. [https://phabricator.wikimedia.org/T380455][https://phabricator.wikimedia.org/T380329]

'''Updates for technical contributors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, now has an early-stage [[git:design/codex-php|implementation in PHP]]. It is available for general use in MediaWiki extensions and Toolforge apps through [https://packagist.org/packages/wikimedia/codex Composer], with use in MediaWiki core coming soon. More information is available in [[wmdoc:design-codex-php/main/index.html|the documentation]]. Thanks to Doğu for the inspiration and many contributions to the library. [https://phabricator.wikimedia.org/T379662]
* [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. On December 4, the MediaWiki Interfaces team began rerouting page/revision metadata and rendered HTML content endpoints on [[testwiki:|testwiki]] from RESTbase to comparable MediaWiki REST API endpoints. The team encourages active users of these endpoints to verify their tool's behavior on testwiki and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]] before the end of the year, as they intend to roll out the same change across all Wikimedia projects in early January. These changes are part of the work to replace the outdated [[mw:RESTBase/deprecation|RESTBase]] system.
* The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/986172 2024 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 3 January 2025, and has an associated [[foundation:Legal:Developer Satisfaction Survey 2024 Privacy Statement|privacy statement]].
* There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''Meetings and events'''
* The next meeting in the series of [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation discussions with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Event:Commons community discussion - 12 December 2024 08:00 UTC|December 12 at 8:00 UTC]] and [[m:Event:Commons community discussion - 12_December 2024 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is new media and new contributors. Contributors from all wikis are welcome to attend.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W50&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:16, 9 декабрь 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27919424 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-51&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W51&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Interested in improving event management on your home wiki? The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents extension]] offers organizers features like event registration management, event/wikiproject promotion, finding potential participants, and more - all directly on-wiki. If you are an organizer or think your community would benefit from this extension, start a discussion to enable it on your wiki today. To learn more about how to enable this extension on your wiki, visit the [[m:CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|deployment status page]].

'''Updates for editors'''
* Users of the iOS Wikipedia App in Italy and Mexico on the Italian, Spanish, and English Wikipedias, can see a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review|personalized Year in Review]] with insights based on their reading and editing history.
* Users of the Android Wikipedia App in Sub-Saharan Africa and South Asia can see the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Rabbit Holes|Rabbit Holes]] feature. This feature shows a suggested search term in the Search bar based on the current article being viewed, and a suggested reading list generated from the user’s last two visited articles.
* The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|global reminder bot]] is now active and running on nearly 800 wikis. This service reminds most users holding temporary rights when they are about to expire, so that they can renew should they want to. See [[m:Global reminder bot/Technical details|the technical details page]] for more information.
* The next issue of Tech News will be sent out on 13 January 2025 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was [[phab:T374988|fixed]] in the Android Wikipedia App which had caused translatable SVG images to show the wrong language when they were tapped.

'''Updates for technical contributors'''
* There is no new MediaWiki version next week. The next deployments will start on 14 January. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar/2025] 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W51&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:25, 16 декабрь 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27942374 --&gt;

== Қарақалпақстан ==

досым, Каракалпакстан туралы макалада менин редактировкамды артка кайтарган себебин билсем болама [[Колдонуучу:Qaraqalpaq patriyotı|Qaraqalpaq patriyotı]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Qaraqalpaq patriyotı|баарлашуу]]) 05:18, 5 январь 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-03&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Single User Login system is being updated over the next few months. This is the system which allows users to fill out the login form on one Wikimedia site and get logged in on all others at the same time. It needs to be updated because of the ways that browsers are increasingly restricting cross-domain cookies. To accommodate these restrictions, login and account creation pages will move to a central domain, but it will still appear to the user as if they are on the originating wiki. The updated code will be enabled this week for users on test wikis. This change is planned to roll out to all users during February and March. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and a timeline.

'''Updates for editors'''
* On wikis with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments|PageAssessments]] installed, you can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments#Search|filter search results]] to pages in a given WikiProject by using the &lt;code dir=ltr&gt;inproject:&lt;/code&gt; keyword. (These wikis: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwikivoyage/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-huwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}) [https://phabricator.wikimedia.org/T378868] 
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34129|Tigre]] ([[w:tig:|&lt;code&gt;w:tig:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T381377]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with updating a user's edit-count after making a rollback edit, which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382592]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia REST API users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. Starting the week of January 13, we will begin rerouting [[phab:T374683|some page content endpoints]] from RESTbase to the newer MediaWiki REST API endpoints for all wiki projects. This change was previously available on testwiki and should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints may raise issues directly to the [[phab:project/view/6931/|MediaWiki Interfaces Team]] in Phabricator if they arise.
* Toolforge tool maintainers can now share their feedback on Toolforge UI, an initiative to provide a web platform that allows creating and managing Toolforge tools through a graphic interface, in addition to existing command-line workflows. This project aims to streamline active maintainers’ tasks, as well as make registration and deployment processes more accessible for new tool creators. The initiative is still at a very early stage, and the Cloud Services team is in the process of collecting feedback from the Toolforge community to help shape the solution to their needs. [[wikitech:Wikimedia Cloud Services team/EnhancementProposals/Toolforge UI|Read more and share your thoughts about Toolforge UI]]. 
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] For tool and library developers who use the OAuth system: The identity endpoint used for [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user|OAuth 1]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user 2|OAuth 2]] returned a JSON object with an integer in its &lt;code&gt;sub&lt;/code&gt; field, which was incorrect (the field must always be a string). This has been fixed; the fix will be deployed to Wikimedia wikis on the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T382139]
* Many wikis currently use [[:mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|Cite CSS]] to render custom footnote markers in Parsoid output. Starting January 20 these rules will be disabled, but the developers ask you to ''not'' clean up your &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[MediaWiki:Common.css]]&lt;/bdi&gt; until February 20 to avoid issues during the migration. Your wikis might experience some small changes to footnote markers in Visual Editor and when using experimental Parsoid read mode, but if there are changes these are expected to bring the rendering in line with the legacy parser output. [https://phabricator.wikimedia.org/T370027]

'''Meetings and events'''
* The next meeting in the series of [[c:Special:MyLanguage/Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation Community Conversations with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 08:00 UTC|January 15 at 8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is defining the priorities in tool investment for Commons. Contributors from all wikis, especially users who are maintaining tools for Commons, are welcome to attend.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W03&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:42, 14 январь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28048614 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-04&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Administrators can mass-delete multiple pages created by a user or IP address using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Extension:Nuke]]. It previously only allowed deletion of pages created in the last 30 days. It can now delete pages from the last 90 days, provided it is targeting a specific user or IP address. [https://phabricator.wikimedia.org/T380846]
* On [[phab:P72148|wikis that use]] the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Patrolled edits|Patrolled edits]] feature, when the rollback feature is used to revert an unpatrolled page revision, that revision will now be marked as &quot;manually patrolled&quot; instead of &quot;autopatrolled&quot;, which is more accurate. Some editors that use [[mw:Special:MyLanguage/Help:New filters for edit review/Filtering|filters]] on Recent Changes may need to update their filter settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T302140]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Visual Editor's &quot;Insert link&quot; feature did not always suggest existing pages properly when an editor started typing, which has now been [[phab:T383497|fixed]].

'''Updates for technical contributors'''
* The Structured Discussion extension (also known as Flow) is being progressively removed from the wikis. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|The last group of wikis]] ({{int:project-localized-name-cawikiquote/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwikimedia/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwikibooks/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewikimedia/en}}) will soon be contacted. If you have questions about this process, please ping [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] at your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T380912]
* The latest quarterly [[mw:Technical_Community_Newsletter/2025/January|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: updates about services from the Data Platform Engineering teams, information about Codex from the Design System team, and more.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W04&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:37, 21 январь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28129769 --&gt;

== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2024 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! 

Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.

Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}

Thanks again :-)  -- [[mdwiki:User:Doc_James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:24, 26 январь 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&amp;oldid=28172893 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-05&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Patrollers and admins - what information or context about edits or users could help you to make patroller or admin decisions more quickly or easily? The Wikimedia Foundation wants to hear from you to help guide its upcoming annual plan. Please consider sharing your thoughts on this and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product &amp; Technology OKRs|13 other questions]] to shape the technical direction for next year.

'''Updates for editors'''
* iOS Wikipedia App users worldwide can now access a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review/How your data is used|personalized Year in Review]] feature, which provides insights based on their reading and editing history on Wikipedia. This project is part of a broader effort to help welcome new readers as they discover and interact with encyclopedic content.
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Edit patrollers now have a new feature available that can highlight potentially problematic new pages. When a page is created with the same title as a page which was previously deleted, a tag ('Recreated') will now be added, which users can filter for in [[{{#special:RecentChanges}}]] and [[{{#special:NewPages}}]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T56145]
* Later this week, there will be a new warning for editors if they attempt to create a redirect that links to another redirect (a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects#Double redirects|double redirect]]). The feature will recommend that they link directly to the second redirect's target page. Thanks to the user SomeRandomDeveloper for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T326056]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia wikis allow [[w:en:WebAuthn|WebAuthn]]-based second factor checks (such as hardware tokens) during login, but the feature is [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Fix security key (WebAuthn) support|fragile]] and has very few users. The MediaWiki Platform team is temporarily disabling adding new WebAuthn keys, to avoid interfering with the rollout of [[mw:MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3]] (single user login version 3). Existing keys are unaffected. [https://phabricator.wikimedia.org/T378402]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''

* For developers that use the [[wikitech:Data Platform/Data Lake/Edits/MediaWiki history dumps|MediaWiki History dumps]]: The Data Platform Engineering team has added a couple of new fields to these dumps, to support the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] initiative. If you maintain software that reads those dumps, please review your code and the updated documentation, since the order of the fields in the row will change. There will also be one field rename: in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mediawiki_user_history&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; dump, the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;anonymous&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; field will be renamed to &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;is_anonymous&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. The changes will take effect with the next release of the dumps in February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LKMFDS62TXGDN6L56F4ABXYLN7CSCQDI/] 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W05&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:15, 27 январь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28149374 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-06&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Editors who use the &quot;Special characters&quot; editing-toolbar menu can now see the 32 special characters you have used most recently, across editing sessions on that wiki. This change should help make it easier to find the characters you use most often. The feature is in both the 2010 wikitext editor and VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T110722]
* Editors using the 2010 wikitext editor can now create sublists with correct indentation by selecting the line(s) you want to indent and then clicking the toolbar buttons.[https://phabricator.wikimedia.org/T380438] You can now also insert &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;code&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; tags using a new toolbar button.[https://phabricator.wikimedia.org/T383010] Thanks to user stjn for these improvements.
* Help is needed to ensure the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]] works properly on each wiki.
** (1) Administrators should update the local versions of the page &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Citoid-template-type-map.json&lt;/code&gt; to include entries for &lt;code dir=ltr&gt;preprint&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;standard&lt;/code&gt;, and &lt;code dir=ltr&gt;dataset&lt;/code&gt;; Here are example diffs to replicate [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&amp;diff=1189164774&amp;oldid=1165783565 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&amp;diff=1270832208&amp;oldid=1270828390 for 'standard' and 'dataset'].
** (2.1) If the citoid map in the citation template used for these types of references is missing, [[mediawikiwiki:Citoid/Enabling Citoid on your wiki#Step 2.a: Create a 'citoid' maps value for each citation template|one will need to be added]]. (2.2) If the citoid map does exist, the TemplateData will need to be updated to include new field names. Here are example updates [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&amp;diff=1270829051&amp;oldid=1262470053 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&amp;diff=1270831369&amp;oldid=1270829480 for 'standard' and 'dataset']. The new fields that may need to be supported are &lt;code dir=ltr&gt;archiveID&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;identifier&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;repository&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;organization&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;repositoryLocation&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;committee&lt;/code&gt;, and &lt;code dir=ltr&gt;versionNumber&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T383666]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q15637215|Central Kanuri]] ([[w:knc:|&lt;code&gt;w:knc:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T385181]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Help:Extension:Wikisource/Wikimedia OCR|OCR (optical character recognition) tool]] used for Wikisource now supports a new language, Church Slavonic. [https://phabricator.wikimedia.org/T384782]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W06&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:09, 4 февраль 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28203495 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-07&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''

* The Product and Technology Advisory Council (PTAC) has published [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|a draft of their recommendations]] for the Wikimedia Foundation's Product and Technology department. They have recommended focusing on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback/Mobile experiences|mobile experiences]], particularly contributions. They request community [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|feedback at the talk page]] by 21 February.

'''Updates for editors'''
* The &quot;Special pages&quot; portlet link will be moved from the &quot;Toolbox&quot; into the &quot;Navigation&quot; section of the main menu's sidebar by default. This change is because the Toolbox is intended for tools relating to the current page, not tools relating to the site, so the link will be more logically and consistently located. To modify this behavior and update CSS styling, administrators can follow the instructions at [[phab:T385346|T385346]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333211]
* As part of this year's work around improving the ways readers discover content on the wikis, the Web team will be running an experiment with a small number of readers that displays some suggestions for related or interesting articles within the search bar. Please check out [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments#Experiment 1: Display article recommendations in more prominent locations, search|the project page]] for more information.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template editors who use TemplateStyles can now customize output for users with specific accessibility needs by using accessibility related media queries (&lt;code dir=ltr&gt;[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-motion prefers-reduced-motion]&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-transparency prefers-reduced-transparency]&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-contrast prefers-contrast]&lt;/code&gt;, and &lt;code dir=ltr&gt;[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/forced-colors forced-colors]&lt;/code&gt;). Thanks to user Bawolff for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T384175]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the global blocks log will now be shown directly on the {{#special:CentralAuth}} page, similarly to global locks, to simplify the workflows for stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T377024]

'''Updates for technical contributors'''
* Wikidata [[d:Special:MyLanguage/Help:Default values for labels and aliases|now supports a special language as a &quot;default for all languages&quot;]] for labels and aliases. This is to avoid excessive duplication of the same information across many languages. If your Wikidata queries use labels, you may need to update them as some existing labels are getting removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T312511]
* The function &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;getDescription&lt;/code&gt; was invoked on every Wiki page read and accounts for ~2.5% of a page's total load time. The calculated value will now be cached, reducing load on Wikimedia servers. [https://phabricator.wikimedia.org/T383660]
* As part of the RESTBase deprecation [[mw:RESTBase/deprecation|effort]], the &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;/page/related&lt;/code&gt; endpoint has been blocked as of February 6, 2025, and will be removed soon. This timeline was chosen to align with the deprecation schedules for older Android and iOS versions. The stable alternative is the &quot;&lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;morelike&lt;/code&gt;&quot; action API in MediaWiki, and [[gerrit:c/mediawiki/services/mobileapps/+/982154/13/pagelib/src/transform/FooterReadMore.js|a migration example]] is available. The MediaWiki Interfaces team [[phab:T376297|can be contacted]] for any questions. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/GFC2IJO7L4BWO3YTM7C5HF4MCCBE2RJ2/]

'''In depth'''

* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: Updates about the &quot;Contribute&quot; menu; details on some of the newest language editions of Wikipedia; details on new languages supported by the MediaWiki interface; updates on the Community-defined lists feature; and more. 
* The latest [[mw:Extension:Chart/Project/Updates#January 2025: Better visibility into charts and tabular data usage|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on the progress towards bringing better visibility into global charts usage and support for categorizing pages in the Data namespace on Commons.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W07&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:12, 11 февраль 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28231022 --&gt;

== Википедиялар макалаларындагы “Логотип” сөзү маселеси. ==

Саламатсызбы! Мен темага тиешелүү макалаларды жазып жатып, “''логотип''” сөзүн колдонгонмун. Кийин кимдир бирөө “''логотип''” сөзүн “''эн белги''” деп өзгөртүрдү. Буга мен булак таба албадым. Бирок ошол убакта [[Кыргыз Википедиясы]] барагында “''Эн белги''” деп жазылып турганын көрдүм. Кыргыз Википедиясынын Телеграм тайпасына ушул маселе боюнча жазып сурадым, “''логотип''” сөзү “''эн белги''” деп аталышын алар жазышты. Соңунда бардык жазган макалалардагы “''логотип''” сөзүн “эн белги” деп өзгөртүрүп чыктым. Эми сиз болсо кайра “''логотип''” деп атап жатыптырсыз. Эртең бирөө келип “''эмблема''” деп өзгөртүрүп койсо таң калбайм. [[Колдонуучу:Baydastann|Baydastann]] 23:11, 11 февраль 2025 (UTC)

:@[[Колдонуучу:Baydastann|Baydastann]] Википедия '''сурамжылоо боюнча жазылбайт'''. Википедияны ар ким түзөтө берет, кимдир бирөө бирдеме десе эле аныкы туура боло бербейт. Макалаларды жазганда да, кайра атаганда да '''булактарга гана таянуу керек!'''
:[[Логотип]] менен эн белгинин (эмблеманын; [https://cbd.minjust.gov.kg/158777/edition/1113366/kg башка мааниде да колдонулат, мисалы :&quot;ички өндүрүштө жасалган, ошондой эле сатуу үчүн сырттан алынып келинген баалуу металлдардын эритиндилеринен жасалган зергердик жана башка буюмдарды мамлекеттик '''эн белги''' менен эн тамгалоону, анализдөөнү жана пробалоону жүргүзөт&quot;]) деген түшүнүктөрдүн айырмасы бар. [https://www.bbc.com/kyrgyz/news/story/2011/01/110114_dordoi &quot;Мейдин Кыргызстан” деген эн белги чапталып...&quot;] – мына дагы бир мисал. Ошондуктан, биринчиден сөздүн '''маанисин түшүнүп''', түзөтүү керек.
:[[Талкуу:Кыргыз Википедиясы|Кыргыз Википедиясынын талкуу барагында]] кеңири маалымат бердим. [[Колдонуучу:Bosogo|Bosogo]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Bosogo|баарлашуу]]) 23:52, 11 февраль 2025 (UTC)

== Википедиялар макалаларындагы тышкы шилтемелер ==

@[[Колдонуучу:Bosogo|Bosogo]] Сиз айткандай баарын “логотип” деп өзгөртүрүп чыктым. Бул маселе түшүнүктүү. Мен башка маселе боюнча. Кыргыз Википедиясы барагы түшүнүктүү. Бирок башка википедияларга байланыштуу макалаларда калыптын ичинде башкы баракка шилтеме бар деп, макаланын шилтемелер бөлүмүндөгү башкы баракка шилтемени өчүрбөй эле койгон жакшы деп ойлойм. Себеби мен башка википедияларды да карап чыктым. Алар дагы шилтемелер бөлүмүндө башкы баракка шилтеме беришкен, түркчө айтканда zaten калыптын ичинде шилтеме бар болсо да. Жадакалса [[Англис Википедиясы]] дагы берген. [[Колдонуучу:Baydastann|Baydastann]] 13:49, 12 февраль 2025 (UTC)

:Анда кала берсин. [[Колдонуучу:Bosogo|Bosogo]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Bosogo|баарлашуу]]) 12:27, 13 февраль 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-08&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W08&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Communities using growth tools can now showcase one event on the &lt;code&gt;{{#special:Homepage}}&lt;/code&gt; for newcomers. This feature will help newcomers to be informed about editing activities they can participate in. Administrators can create a new event to showcase at &lt;code&gt;{{#special:CommunityConfiguration}}&lt;/code&gt;. To learn more about this feature, please read [[diffblog:2025/02/12/community-updates-module-connecting-newcomers-to-your-initiatives/|the Diff post]], have a look [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Community updates module|at the documentation]], or contact [[mw:Talk:Growth|the Growth team]].

'''Updates for editors'''
[[File:Page Frame Features on desktop.png|thumb|Highlighted talk pages improvements]]
* Starting next week, talk pages at these wikis – {{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}} – will get [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|a new design]]. This change was extensively tested as a Beta feature and is the last step of [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|talk pages improvements]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379102]
* You can now navigate to view a redirect page directly from its action pages, such as the history page. Previously, you were forced to first go to the redirect target. This change should help editors who work with redirects a lot. Thanks to user stjn for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T5324]
* When a Cite reference is reused many times, wikis currently show either numbers like &quot;1.23&quot; or localized alphabetic markers like &quot;a b c&quot; in the reference list. Previously, if there were so many reuses that the alphabetic markers were all used, [[MediaWiki:Cite error references no backlink label|an error message]] was displayed.  As part of the work to [[phab:T383036|modernize Cite customization]], these errors will no longer be shown and instead the backlinks will fall back to showing numeric markers like &quot;1.23&quot; once the alphabetic markers are all used.
* The log entries for each change to an editor's user-groups are now clearer by specifying exactly what has changed, instead of the plain before and after listings. Translators can [[phab:T369466|help to update the localized versions]]. Thanks to user Msz2001 for these improvements.
* A new filter has been added to the [[{{#special:Nuke}}]] tool, which allows administrators to mass delete pages, to enable users to filter for pages in a range of page sizes (in bytes). This allows, for example, deleting pages only of a certain size or below. [https://phabricator.wikimedia.org/T378488]
* Non-administrators can now check which pages are able to be deleted using the [[{{#special:Nuke}}]] tool. Thanks to user MolecularPilot for this and the previous improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T376378]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed in the configuration for the AV1 video file format, which enables these files to play again. [https://phabricator.wikimedia.org/T382193]

'''Updates for technical contributors'''
* Parsoid Read Views is going to be rolling out to most Wiktionaries over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyage to Parsoid Read Views last year. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/T385923][https://phabricator.wikimedia.org/T371640]
* Developers of tools that run on-wiki should note that &lt;code dir=ltr&gt;mw.Uri&lt;/code&gt; is deprecated. Tools requiring &lt;code dir=ltr&gt;mw.Uri&lt;/code&gt; must explicitly declare &lt;code dir=ltr&gt;mediawiki.Uri&lt;/code&gt; as a ResourceLoader dependency, and should migrate to the browser native &lt;code dir=ltr&gt;URL&lt;/code&gt; API soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T384515]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W08&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:17, 17 февраль 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28275610 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-09&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W09&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Administrators can now customize how the [[m:Special:MyLanguage/User language|Babel feature]] creates categories using [[{{#special:CommunityConfiguration/Babel}}]]. They can rename language categories, choose whether they should be auto-created, and adjust other settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T374348]
* The &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://www.wikimedia.org/ wikimedia.org]&lt;/bdi&gt; portal has been updated – and is receiving some ongoing improvements – to modernize and improve the accessibility of our portal pages. It now has better support for mobile layouts, updated wording and links, and better language support. Additionally, all of the Wikimedia project portals, such as &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://wikibooks.org wikibooks.org]&lt;/bdi&gt;, now support dark mode when a reader is using that system setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T373204][https://phabricator.wikimedia.org/T368221][https://meta.wikimedia.org/wiki/Project_portals]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33965|Santali]] ([[wikt:sat:|&lt;code&gt;wikt:sat:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386619]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that prevented clicking on search results in the web-interface for some Firefox for Android phone configurations. [https://phabricator.wikimedia.org/T381289]

'''Meetings and events'''
* The next Language Community Meeting is happening soon, February 28th at [https://zonestamp.toolforge.org/1740751200 14:00 UTC]. This week's meeting will cover: highlights and technical updates on keyboard and tools for the Sámi languages, Translatewiki.net contributions from the Bahasa Lampung community in Indonesia, and technical Q&amp;A. If you'd like to join, simply [[mw:Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#28 February 2025|sign up on the wiki page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W09&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:41, 25 февраль 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28296129 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-10&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* All logged-in editors using the mobile view can now edit a full page. The &quot;{{int:Minerva-page-actions-editfull}}&quot; link is accessible from the &quot;{{int:minerva-page-actions-overflow}}&quot; menu in the toolbar. This was previously only available to editors using the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|Advanced mobile contributions]] setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T387180]
* Interface administrators can now help to remove the deprecated Cite CSS code matching &quot;&lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;mw-ref&lt;/code&gt;&quot; from their local &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[MediaWiki:Common.css]]&lt;/bdi&gt;. The list of wikis in need of cleanup, and the code to remove, [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-ref%5B%5E-a-z%5D&amp;regex=1&amp;namespaces=8&amp;title=.*css can be found with this global search] and in [https://ace.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Common.css&amp;oldid=145662#L-139--L-144 this example], and you can learn more about how to help on the [[mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|CSS migration project page]]. The Cite footnote markers (&quot;&lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;[1]&lt;/code&gt;&quot;) are now rendered by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]], and the deprecated CSS is no longer needed. The CSS for backlinks (&quot;&lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;mw:referencedBy&lt;/code&gt;&quot;) should remain in place for now. This cleanup is expected to cause no visible changes for readers. Please help to remove this code before March 20, after which the development team will do it for you.
* When editors embed a file (e.g. &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[File:MediaWiki.png]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;) on a page that is protected with cascading protection, the software will no longer restrict edits to the file description page, only to new file uploads.[https://phabricator.wikimedia.org/T24521] In contrast, transcluding a file description page (e.g. &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{:File:MediaWiki.png}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;) will now restrict edits to the page.[https://phabricator.wikimedia.org/T62109]
* When editors revert a file to an earlier version it will now require the same permissions as ordinarily uploading a new version of the file. The software now checks for 'reupload' or 'reupload-own' rights,[https://phabricator.wikimedia.org/T304474] and respects cascading protection.[https://phabricator.wikimedia.org/T140010]
* When administrators are listing pages for deletion with the Nuke tool, they can now also list associated talk pages and redirects for deletion, alongside pages created by the target, rather than needing to manually delete these pages afterwards. [https://phabricator.wikimedia.org/T95797]
* The [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|previously noted]] update to Single User Login, which will accommodate browser restrictions on cross-domain cookies by moving login and account creation to a central domain, will now roll out to all users during March and April. The team plans to enable it for all new account creation on [[wikitech:Deployments/Train#Tuesday|Group0]] wikis this week. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and an updated timeline.
* Since last week there has been a bug that shows some interface icons as black squares until the page has fully loaded. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T387351]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q2044560|Sylheti]] ([[w:syl:|&lt;code&gt;w:syl:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386441]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed with loading images in very old versions of the Firefox browser on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T386400]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.19|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W10&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 02:31, 4 март 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28334563 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-11&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Editors who use password managers at multiple wikis may notice changes in the future. The way that our wikis provide information to password managers about reusing passwords across domains has recently been updated, so some password managers might now offer you login credentials that you saved for a different Wikimedia site. Some password managers already did this, and are now doing it for more Wikimedia domains. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3 project]] which aims to improve how our unified login works, and to keep it compatible with ongoing changes to the web-browsers we use. [https://phabricator.wikimedia.org/T385520][https://phabricator.wikimedia.org/T384844]
* The Wikipedia Apps Team is inviting interested users to help improve Wikipedia’s offline and limited internet use. After discussions in [[m:Afrika Baraza|Afrika Baraza]] and the last [[m:Special:MyLanguage/ESEAP Hub/Meetings|ESEAP call]], key challenges like search, editing, and offline access are being explored, with upcoming focus groups to dive deeper into these topics. All languages are welcome, and interpretation will be available. Want to share your thoughts? [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Improving Wikipedia Mobile Apps for Offline &amp; Limited Internet Use|Join the discussion]] or email &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;aramadan@wikimedia.org&lt;/bdi&gt;!
* All wikis will be read-only for a few minutes on March 19. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.20|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/33|Growth newsletter]] is available. It includes: the launch of the Community Updates module, the most recent changes in Community Configuration, and the upcoming test of in-article suggestions for first-time editors.
* An old API that was previously used in the Android Wikipedia app is being removed at the end of March. There are no current software uses, but users of the app with a version that is older than 6 months by the time of removal (2025-03-31), will no longer have access to the Suggested Edits feature, until they update their app. You can [[diffblog:2025/02/24/sunset-of-wikimedia-recommendation-api/|read more details about this change]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W11&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:09, 10 март 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28372257 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-12&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Twice a year, around the equinoxes, the Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team performs [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|a datacenter server switchover]], redirecting all traffic from one primary server to its backup. This provides reliability in case of a crisis, as we can always fall back on the other datacenter. [http://listen.hatnote.com/ Thanks to the Listen to Wikipedia] tool, you can hear the switchover take place: Before it begins, you'll hear the steady stream of edits; Then, as the system enters a brief read-only phase, the sound stops for a couple of minutes, before resuming after the switchover. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. If you want to keep an ear out for the next server switchover, listen to the wikis on [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 March 19 at 14:00 UTC].

'''Updates for editors'''

* The [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=suggestions&amp;from=en&amp;to=es improved Content Translation tool dashboard] is now available in [[phab:T387820|10 Wikipedias]] and will be available for all Wikipedias [[phab:T387821|soon]]. With [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|the unified dashboard]], desktop users can now: Translate new sections of an article; Discover and access topic-based [https://ig.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;active-list=suggestions&amp;from=en&amp;to=ig&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits article suggestion filters] (initially available only for mobile device users); Discover and access the [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based &amp; Community-defined lists|Community-defined lists]] filter, also known as &quot;Collections&quot;, from wiki-projects and campaigns.
* On Wikimedia Commons, a [[c:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements#Improve category selection|new system to select the appropriate file categories]] has been introduced: if a category has one or more subcategories, users will be able to click on an arrow that will open the subcategories directly within the form, and choose the correct one. The parent category name will always be shown on top, and it will always be possible to come back to it. This should decrease the amount of work for volunteers in fixing/creating new categories. The change is also available on mobile. These changes are part of planned improvements to the UploadWizard.
* The Community Tech team is seeking wikis to join a pilot for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] feature and a refreshed Special:Block page in late March. Multiblocks enables administrators to impose multiple different types of blocks on the same user at the same time. If you are an admin or steward and would like us to discuss joining the pilot with your community, please leave a message on the [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|project talk page]].
* Starting March 25, the Editing team will test a new feature for Edit Check at [[phab:T384372|12 Wikipedias]]: [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi-check|Multi-Check]]. Half of the newcomers on these wikis will see all [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Checks]] during their edit session, while the other half will continue seeing only one. The goal of this test is to see if users are confused or discouraged when shown multiple Reference Checks (when relevant) within a single editing session. At these wikis, the tags used on edits that show References Check will be simplified, as multiple tags could be shown within a single edit. Changes to the tags are documented [[phab:T373949|on Phabricator]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379131]
* The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], which is a service for notifying users that their temporary user-rights are about to expire, now supports using the localized name of the user-rights group in the message heading. Translators can see the [[m:Global reminder bot/Translation|listing of existing translations and documentation]] to check if their language needs updating or creation.
* The [[Special:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] gender setting, which is used for how the software should refer to you in interface messages, now works as expected by overriding the local defaults. [https://phabricator.wikimedia.org/T386584]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Wikipedia App for Android had a bug fixed for when a user is browsing and searching in multiple languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T379777]

'''Updates for technical contributors'''
* Later this week, the way that Codex styles are loaded will be changing. There is a small risk that this may result in unstyled interface message boxes on certain pages. User generated content (e.g. templates) is not impacted. Gadgets may be impacted. If you see any issues [[phab:T388847|please report them]]. See the linked task for details, screenshots, and documentation on how to fix any affected gadgets.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.21|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W12&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:48, 17 март 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28412594 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-13&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W13&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Wikimedia Foundation is seeking your feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product &amp; Technology OKRs|drafts of the objectives and key results that will shape the Foundation's Product and Technology priorities]] for the next fiscal year (starting in July). The objectives are broad high-level areas, and the key-results are measurable ways to track the success of their objectives. Please share your feedback on the talkpage, in any language, ideally before the end of April.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] will be released to multiple wikis (see [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|deployment plan]] for details) in April 2025, and the team has begun the process of engaging communities on the identified wikis. The extension provides tools to organize, manage, and promote collaborative activities (like events, edit-a-thons, and WikiProjects) on the wikis. The extension has three tools: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation Lists]]. It is currently on 13 Wikipedias, including English Wikipedia, French Wikipedia, and Spanish Wikipedia, as well as Wikidata. Questions or requests can be directed to the [[mw:Help talk:Extension:CampaignEvents|extension talk page]] or in Phabricator (with &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;#campaigns-product-team&lt;/bdi&gt; tag).
* Starting the week of March 31st, wikis will be able to set which user groups can view private registrants in [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], as part of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension. By default, event organizers and the local wiki admins will be able to see private registrants. This is a change from the current behavior, in which only event organizers can see private registrants. Wikis can change the default setup by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requesting a configuration change]] in Phabricator (and adding the &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;#campaigns-product-team&lt;/bdi&gt; tag). Participants of past events can cancel their registration at any time.
* Administrators at wikis that have a customized &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[MediaWiki:Sidebar]]&lt;/bdi&gt; should check that it contains an entry for the {{int:specialpages}} listing. If it does not, they should add it using &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;* specialpages-url|specialpages&lt;/code&gt;. Wikis with a default sidebar will see the link moved from the page toolbox into the sidebar menu in April. [https://phabricator.wikimedia.org/T388927]
* The Minerva skin (mobile web) combines both Notice and Alert notifications within the bell icon ([[File:OOjs UI icon bell.svg|16px|link=|class=skin-invert]]). There was a long-standing bug where an indication for new notifications was only shown if you had unseen Alerts. This bug is now fixed. In the future, Minerva users will notice a counter atop the bell icon when you have 1 or more unseen Notices and/or Alerts. [https://phabricator.wikimedia.org/T344029]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* VisualEditor has introduced a [[mw:VisualEditor/Hooks|new client-side hook]] for developers to use when integrating with the VisualEditor target lifecycle. This hook should replace the existing lifecycle-related hooks, and be more consistent between different platforms. In addition, the new hook will apply to uses of VisualEditor outside of just full article editing, allowing gadgets to interact with the editor in DiscussionTools as well. The Editing Team intends to deprecate and eventually remove the old lifecycle hooks, so any use cases that this new hook does not cover would be of interest to them and can be [[phab:T355555|shared in the task]].
* Developers who use the &lt;code dir=ltr&gt;mw.Api&lt;/code&gt; JavaScript library, can now identify the tool using it with the &lt;code dir=ltr&gt;userAgent&lt;/code&gt; parameter: &lt;code dir=ltr&gt;var api = new mw.Api( { userAgent: 'GadgetNameHere/1.0.1' } );&lt;/code&gt;. If you maintain a gadget or user script, please set a user agent, because it helps with library and server maintenance and with differentiating between legitimate and illegitimate traffic. [https://phabricator.wikimedia.org/T373874][https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_User-Agent_Policy]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.22|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W13&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:43, 24 март 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28443127 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-14&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The Editing team is working on a new [[mw:Special:MyLanguage/Edit Check|Edit check]]: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#26 March 2025|Peacock check]]. This check's goal is to identify non-neutral terms while a user is editing a wikipage, so that they can be informed that their edit should perhaps be changed before they publish it. This project is at the early stages, and the team is looking for communities' input: [[phab:T389445|in this Phabricator task]], they are gathering on-wiki policies, templates used to tag non-neutral articles, and the terms (jargon and keywords) used in edit summaries for the languages they are currently researching. You can participate by editing the table on Phabricator, commenting on the task, or directly messaging [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]].
* [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|Single User Login]] has now been updated on all wikis to move login and account creation to a central domain. This makes user login compatible with browser restrictions on cross-domain cookies, which have prevented users of some browsers from staying logged in.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Starting on March 31st, the MediaWiki Interfaces team will begin a limited release of generated OpenAPI specs and a SwaggerUI-based sandbox experience for [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST APIs]]. They invite developers from a limited group of non-English Wikipedia communities (Arabic, German, French, Hebrew, Interlingua, Dutch, Chinese) to review the documentation and experiment with the sandbox in their preferred language. In addition to these specific Wikipedia projects, the sandbox and OpenAPI spec will be available on the [[testwiki:Special:RestSandbox|on the test wiki REST Sandbox special page]] for developers with English as their preferred language. During the preview period, the MediaWiki Interfaces Team also invites developers to [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|share feedback about your experience]]. The preview will last for approximately 2 weeks, after which the sandbox and OpenAPI specs will be made available across all wiki projects.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.23|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Sometimes a small, [[gerrit:c/operations/cookbooks/+/1129184|one line code change]] can have great significance: in this case, it means that for the first time in years we're able to run all of the stack serving &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[http://maps.wikimedia.org/ maps.wikimedia.org]&lt;/bdi&gt; - a host dedicated to serving our wikis and their multi-lingual maps needs - from a single core datacenter, something we test every time we perform a [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter switchover]]. This is important because it means that in case one of our datacenters is affected by a catastrophe, we'll still be able to serve the site. This change is the result of [[phab:T216826|extensive work]] by two developers on porting the last component of the maps stack over to [[w:en:Kubernetes|kubernetes]], where we can allocate resources more efficiently than before, thus we're able to withstand more traffic in a single datacenter. This work involved a lot of complicated steps because this software, and the software libraries it uses, required many long overdue upgrades. This type of work makes the Wikimedia infrastructure more sustainable.

'''Meetings and events'''
* [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025|MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025]] is happening in Sandusky, USA, and online, from 14–16 May 2025. The workshop will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. Registration and presentation signup is now available at the workshop's website.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W14&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:05, 1 апрель 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28473566 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-15&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* From now on, [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface admins]] and [[m:Special:MyLanguage/Central notice administrators|centralnotice admins]] are technically required to enable [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] before they can use their privileges. In the future this might be expanded to more groups with advanced user-rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T150898]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* The Design System Team is preparing to release the next major version of Codex (v2.0.0) on April 29. Editors and developers who use CSS from Codex should see the [[mw:Codex/Release Timeline/2.0|2.0 overview documentation]], which includes guidance related to a few of the breaking changes such as &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;font-size&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;line-height&lt;/code&gt;, and &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;size-icon&lt;/code&gt;.
* The results of the [[mw:Developer Satisfaction Survey/2025|Developer Satisfaction Survey (2025)]]  are now available. Thank you to all participants. These results help the Foundation decide what to work on next and to review what they recently worked on.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.24|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]] will take place in Istanbul, Turkey, between 2–4 May. Registration for attending the in-person event will close on 13 April. Before registering, please note the potential need for a [https://www.mfa.gov.tr/turkish-representations.en.mfa visa] or [https://www.mfa.gov.tr/visa-information-for-foreigners.en.mfa e-visa] to enter the country.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W15&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18:53, 7 апрель 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28507470 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-16&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W16&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Later this week, the default thumbnail size will be increased from 220px to 250px. This changes how pages are shown in all wikis and has been requested by some communities for many years, but wasn't previously possible due to technical limitations. [https://phabricator.wikimedia.org/T355914]
* File thumbnails are now stored in discrete sizes. If a page specifies a thumbnail size that's not among the standard sizes (20, 40, 60, 120, 250, 330, 500, 960), then MediaWiki will pick the closest larger thumbnail size but will tell the browser to downscale it to the requested size. In these cases, nothing will change visually but users might load slightly larger images. If it doesn't matter which thumbnail size is used in a page, please pick one of the standard sizes to avoid the extra in-browser down-scaling step. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Images#Thumbnail_sizes][https://phabricator.wikimedia.org/T355914]

'''Updates for editors'''
* The Wikimedia Foundation are working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]] which will enable [[:w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[:w:en:Denial-of-service attack|Distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is so that they can more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for.
* To improve security for users, a small percentage of logins will now require that the account owner input a one-time password [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:EmailAuth|emailed to their account]]. It is recommended that you [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|check]] that the email address on your account is set correctly, and that it has been confirmed, and that you have an email set for this purpose. [https://phabricator.wikimedia.org/T390662]
* &quot;Are you interested in taking a short survey to improve tools used for reviewing or reverting edits on your Wiki?&quot; This question will be [[phab:T389401|asked at 7 wikis starting next week]], on Recent Changes and Watchlist pages. The [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools team]] wants to know more about activities that involve looking at new edits made to your Wikimedia project, and determining whether they adhere to your project's policies.
* On April 15, the full Wikidata graph will no longer be supported on &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]&lt;/bdi&gt;. After this date, scholarly articles will be available through &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;[https://query-scholarly.wikidata.org/ query-scholarly.wikidata.org]&lt;/bdi&gt;, while the rest of the data hosted on Wikidata will be available through the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]&lt;/bdi&gt; endpoint. This is part of the scheduled split of the Wikidata Graph, which was [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|announced in September 2024]]. More information is [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|available on Wikidata]].
* The latest quarterly [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Newsletter/First quarter of 2025|Wikimedia Apps Newsletter]] is now available. It covers updates, experiments, and improvements made to the Wikipedia mobile apps.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2025/April|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: an invitation for tool maintainers to attend the Toolforge UI Community Feedback Session on April 15th; recent community metrics; and recent technical blog posts.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.25|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W16&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:25, 15 апрель 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28540654 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-17&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W17&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] is now integrated with [[w:dag:Solɔɣu|Dagbani Wikipedia]] since April 15. It is the first project that will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in articles. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. [https://www.wikifunctions.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status_updates/2025-04-16]
* A new type of lint error has been created: [[Special:LintErrors/empty-heading|{{int:linter-category-empty-heading}}]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Lint errors/empty-heading|documentation]]). The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|Linter extension]]'s purpose is to identify wikitext patterns that must or can be fixed in pages and provide some guidance about what the problems are with those patterns and how to fix them. [https://phabricator.wikimedia.org/T368722]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Following its publication on HuggingFace, the &quot;Structured Contents&quot; dataset, developed by Wikimedia Enterprise, is [https://enterprise.wikimedia.com/blog/kaggle-dataset/ now also available on Kaggle]. This Beta initiative is focused on making Wikimedia data more machine-readable for high-volume reusers. They are releasing this beta version in a location that open dataset communities already use, in order to seek feedback, to help improve the product for a future wider release. You can read more about the overall [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/#open-datasets Structured Contents project], and about the [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-wikipedia-infobox/ first release that's freely usable].
* There is no new MediaWiki version this week.

'''Meetings and events'''
* The Editing and Machine Learning Teams invite interested volunteers to a video meeting to discuss [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Peacock check|Peacock check]], which is the latest [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] that will detect &quot;peacock&quot; or &quot;overly-promotional&quot; or &quot;non-neutral&quot; language whilst an editor is typing. Editors who work with newcomers, or help to fix this kind of writing, or are interested in how we use artificial intelligence in our projects are encouraged to attend. The [[mw:Special:MyLanguage/Editing team/Community Conversations#Next Conversation|meeting will be on April 28, 2025]] at [https://zonestamp.toolforge.org/1745863200 18:00–19:00 UTC] and hosted on Zoom.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W17&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:00, 21 апрель 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28578245 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-18&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W18&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Event organizers who host collaborative activities on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|multiple wikis]], including Bengali, Japanese, and Korean Wikipedias, will have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] this week. Also, admins in the Wikipedia where the extension is enabled will automatically be granted the event organizer right soon. They won't have to manually grant themselves the right before they can manage events as [[phab:T386861|requested by a community]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* The release of the next major version of [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, is scheduled for 29 April 2025. Technical editors will have access to the release by the week of 5 May 2025. This update will include a number of [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Breaking_changes|breaking changes]] and minor [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Visual_changes|visual changes]]. Instructions on handling the breaking and visual changes are documented on [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release Timeline/2.0#|this page]]. Pre-release testing is reported in [[phab:T386298|T386298]], with post-release issues tracked in [[phab:T392379|T392379]] and [[phab:T392390|T392390]].
* Users of [[wikitech:Special:MyLanguage/Help:Wiki_Replicas|Wiki Replicas]] will notice that the database views of &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;ipblocks&lt;/code&gt;, &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;ipblocks_ipindex&lt;/code&gt;, and &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;ipblocks_compat&lt;/code&gt; are [[phab:T390767|now deprecated]]. Users can query the &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_table|block]]&lt;/code&gt; and &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_target_table|block_target]]&lt;/code&gt; new views that mirror the new tables in the production database instead. The deprecated views will be removed entirely from Wiki Replicas in June, 2025.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.27|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes an overview of the improved [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;campaign=contributionsmenu&amp;to=es&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=suggestions&amp;from=en#/ Content Translation Dashboard Tool], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Language Support for New and Existing Languages|support for new languages]], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Wiki Loves Ramadan Articles Made In Content Translation Mobile Workflow|highlights from the Wiki Loves Ramadan campaign]], [[m:Special:MyLanguage/Research:Languages Onboarding Experiment 2024 - Executive Summary|results from the Language Onboarding Experiment]], an analysis of topic diversity in articles, and information on upcoming community meetings and events.

'''Meetings and events'''
* The [[Special:MyLanguage/Grants:Knowledge_Sharing/Connect/Calendar|Let's Connect Learning Clinic]] will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1745937000 April 29 at 14:30 UTC]. This edition will focus on &quot;Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects&quot;. You can [[m:Special:MyLanguage/Event:Learning Clinic %E2%80%93 Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects (Part_1)|register now]] to attend.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which brings the global technical community together to connect, brainstorm, and hack existing projects, will take place from May 2 to 4th, 2025, at Istanbul, Turkey.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W18&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:32, 28 апрель 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28585685 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-19&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W19&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Wikimedia Foundation has shared the latest draft update to their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|annual plan]] for next year (July 2025–June 2026). This includes an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|executive summary]] (also on [[diffblog:2025/04/25/sharing-the-wikimedia-foundations-2025-2026-draft-annual-plan/|Diff]]), details about the three main [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals|goals]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product &amp; Technology OKRs|Infrastructure]], [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Volunteer Support|Volunteer Support]], and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Effectiveness|Effectiveness]]), [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|global trends]], and the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Budget Overview|budget]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Financial Model|financial model]]. Feedback and questions are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|talk page]] until the end of May.

'''Updates for editors'''
* For wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]], two new feature improvements have been released:
** Admins can now choose which namespaces are permitted for [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] via [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Permitted namespaces|documentation]]). The default setup is for event registration to be permitted in the Event namespace, but other namespaces (such as the project namespace or WikiProject namespace) can now be added. With this change, communities like WikiProjects can now more easily use Event Registration for their collaborative activities.
** Editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Transclusion|transclude]] the Collaboration List on a wiki page ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration list/Transclusion|documentation]]). The Collaboration List is an automated list of events and WikiProjects on the wikis, accessed via {{#special:AllEvents}} ([[w:en:Special:AllEvents|example]]). Now, the Collaboration List can be added to all sorts of wiki pages, such as: a wiki mainpage, a WikiProject page, an affiliate page, an event page, or even a user page.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Developers who use the &lt;code dir=ltr&gt;moment&lt;/code&gt; library in gadgets and user scripts should revise their code to use alternatives like the &lt;code dir=ltr&gt;Intl&lt;/code&gt; library or the new &lt;code dir=ltr&gt;mediawiki.DateFormatter&lt;/code&gt; library. The &lt;code dir=ltr&gt;moment&lt;/code&gt; library has been deprecated and will begin to log messages in the developer console. You can see a global search for current uses, and [[phab:T392532|ask related questions in this Phabricator task]].
* Developers who maintain a tool that queries the Wikidata term store tables (&lt;code dir=ltr style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;wbt_*&lt;/code&gt;) need to update their code to connect to a separate database cluster. These tables are being split into a separate database cluster. Tools that query those tables via the wiki replicas must be adapted to connect to the new cluster instead. [[wikitech:News/2025 Wikidata term store database split|Documentation and related links are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T390954]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.28|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The latest [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on preparing to expand the deployment to additional wikis as soon as this week (starting May 6) and scaling up over the following weeks, plus exploring filtering and transforming source data.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W19&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:15, 6 май 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28665011 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-20&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W20&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|&quot;Get shortened URL&quot;]] link on the sidebar now includes a [[phab:T393309|QR code]]. Wikimedia site users can now use it by scanning or downloading it to quickly share and access shared content from Wikimedia sites, conveniently.

'''Updates for editors'''
* The Wikimedia Foundation is working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]], which will enable [[w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[w:en:Denial-of-service attack|distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is to help more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. Tech News has [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|previously written about this]]. The deployment will be gradual. Some might see the Edge Uniques cookie the week of 19 May. You can discuss this on the [[m:Talk:Edge Uniques|talk page]].
* Starting May 19, 2025, Event organisers in wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled can use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] in the project namespace (e.g., Wikipedia namespace, Wikidata namespace). With this change, communities don't need admins to use the feature. However, wikis that don't want this change can remove and add the permitted namespaces at [[Special:CommunityConfiguration/CampaignEvents]].
* The Wikipedia project now has a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q36720|Nupe]] ([[w:nup:|&lt;code&gt;w:nup:&lt;/code&gt;]]). This is a language primarily spoken in the North Central region of Nigeria. Speakers of this language are invited to contribute to [[w:nup:Tatacin feregi|new Wikipedia]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Developers can now access pre-parsed Dutch Wikipedia, amongst others (English, German, French, Spanish, Italian, and Portuguese) through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/snapshot/#structured-contents-snapshot-bundle-info-beta Structured Contents snapshots (beta)]. The content includes parsed Wikipedia abstracts, descriptions, main images, infoboxes, article sections, and references.
* The &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;/page/data-parsoid&lt;/code&gt; REST API endpoint is no longer in use and will be deprecated. It is [[phab:T393557|scheduled to be turned off]] on June 7, 2025.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.1|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/2025_Cloud_VPS_VXLAN_IPv6_migration IPv6 support] is a newly introduced Cloud virtual network that significantly boosts Wikimedia platforms' scalability, security, and readiness for the future. If you are a technical contributor eager to learn more, check out [https://techblog.wikimedia.org/2025/05/06/wikimedia-cloud-vps-ipv6-support/ this blog post] for an in-depth look at the journey to IPv6.

'''Meetings and events'''
* The 2nd edition of 2025 of [[m:Special:MyLanguage/Afrika Baraza|Afrika Baraza]], a virtual platform for African Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747328400 May 15 at 17:00 UTC]. This edition will focus on discussions regarding [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|Wikimedia Annual planning and progress]].
* The [[m:Special:MyLanguage/MENA Connect Community Call|MENA Connect Community Call]], a virtual meeting for [[w:en:Middle East and North Africa|MENA]] Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747501200 May 17 at 17:00 UTC]. You can [[m:Event:MENA Connect (Wiki_Diwan) APP Call|register now]] to attend.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W20&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:38, 12 май 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28714188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-21&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test.

'''Updates for editors'''

* From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]].
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]]  [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121]
* Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]].
* [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template.
* Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751]

'''Updates for technical contributors'''
* Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121]
* The &lt;code dir=ltr&gt;mw.title&lt;/code&gt; object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named &lt;code dir=ltr&gt;isDisambiguationPage&lt;/code&gt;. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with &lt;code dir=ltr&gt;mw.loader.load&lt;/code&gt;. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;gitlab.wikimedia.org&lt;/bdi&gt; without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W21&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:13, 19 май 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28724712 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-22&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W22&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation.

'''Updates for editors'''
* Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new &lt;code&gt;+&lt;/code&gt; toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The &lt;code dir=ltr&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]&lt;/code&gt; parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019]
* This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future.
* Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]].
* Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* The previously deprecated &lt;code dir=ltr&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]&lt;/code&gt; views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new &lt;code dir=ltr&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]&lt;/code&gt; views instead.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W22&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:05, 26 май 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28788673 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-23&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W23&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]].

'''Updates for editors'''
* It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the &lt;code dir=ltr&gt;_default&lt;/code&gt; key in the local &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]&lt;/bdi&gt; page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Starting the week of June 2, bots logging in using &lt;code dir=ltr&gt;action=login&lt;/code&gt; or &lt;code dir=ltr&gt;action=clientlogin&lt;/code&gt; will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using &lt;code dir=ltr&gt;action=login&lt;/code&gt; without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205]
* From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;async&lt;/code&gt;/&lt;code&gt;await&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W23&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:55, 2 июнь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28819186 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-24&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday.

'''Updates for editors'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716]
[[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]]
* The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] (&quot;{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}&quot;). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121]
* Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492]
* This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]].
* Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named &lt;code dir=ltr&gt;pageImage&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;pageAssessments&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:17, 10 июнь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28846858 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-25&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W25&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:38, 16 июнь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28870688 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-26&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964]

'''Updates for editors'''
* Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001]
* Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519]
* A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023]

'''Updates for technical contributors'''
* Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates]
* The &lt;code dir=ltr&gt;all_links&lt;/code&gt; variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to &lt;code dir=ltr&gt;new_links&lt;/code&gt; for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the &quot;Add a Link&quot; Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W26&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:21, 23 июнь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28870688 --&gt;

== Интерфейс админы ==

Айбек, привет. Я являюсь админом интерфейса в Татарской Википедии и, если необходимо, могу параллельно делать это и в Киргизской Википедии. При обновлении это не долго. Для этого нужно будет выбрать меня админом интерфейса, можно и на полгода, а после того, как я скопирую с татарского и создам нужные страницы, вы сможете продолжить. Жду ответа, если это будет интересно.--[[Колдонуучу:Il Nur|Il Nur]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Il Nur|баарлашуу]]) 18:19, 25 июнь 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-27&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]].

'''Updates for editors'''
* AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599]
* Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's &quot;Find in page&quot; function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special &quot;favourite list&quot;. The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W27&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:41, 30 июнь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28917415 --&gt;

== Файлдарды киргизүү ==

Ассаламу алейкум! Мен футбол клубдар жөнүндө макалаларды түзүп [[Ливерпуль (футбол клубу)|баштадым]]. Логотиптерин кошоюн дегенде Википедияга файлын киргизип туруп кошуш керек. Файл киргизе албадым, администраторлор гана киргизе алат экен. Ушул жерин карап бериңиз деп суранам. [[Колдонуучу:Arsensky|Arsensky]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Arsensky|баарлашуу]]) 17:38, 3 июль 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-28&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts.

'''Updates for editors'''
* Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]].
* Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22]
* Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]].
* Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]].
* It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of &quot;Connecting People through Linked Open Data&quot;.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W28&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:06, 8 июль 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28930584 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-29&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the &quot;featured&quot; tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details.

'''Meetings and events'''
* [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now!
* [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend!

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W29&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:10, 14 июль 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28980963 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-30&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W30&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the &quot;[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=suggestions&amp;from=en&amp;to=fi#/ ... More]&quot; category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new &quot;{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}&quot; filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257]
* Administrators can now limit &quot;Add a Link&quot; to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|&quot;Add a Link&quot;]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test &amp; &quot;Add a Link&quot; Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 &amp; 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from &lt;code dir=ltr&gt;beta.wmflabs.org&lt;/code&gt; to &lt;code dir=ltr&gt;beta.wmcloud.org&lt;/code&gt;. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W30&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:43, 21 июль 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29005283 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-31&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W31&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic.

'''Updates for editors'''
* The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598]
* On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the &quot;no camera&quot; icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as:
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council]
* The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W31&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:27, 29 июль 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29051727 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-32&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W32&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439]
* Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035]
* Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account&lt;/code&gt; and use a value defined in &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Ipboptions&lt;/code&gt;. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Gadgets can now include &lt;code dir=ltr&gt;.vue&lt;/code&gt; files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099]
* Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918]
* Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task.
* Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the &quot;no camera&quot; icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as:
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W32&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 03:41, 5 август 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29083927 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-33&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W33&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583]
* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]].
* The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an &quot;X&quot; to a back arrow. This helps to distinguish it from the other &quot;X&quot; button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944]
* Editors on some wikis will see a new toggle for &quot;Group results by page&quot; on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of &quot;One common data source, multiple local wikis&quot;. Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons]
* Lua code can add warnings when something is wrong, by using the &lt;code dir=ltr&gt;mw.addWarning()&lt;/code&gt; function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W33&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:30, 11 август 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29106516 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-34&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W34&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Later this week, people who are logged-in and have the &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to &quot;Thank&quot; individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849]
* An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716]
* An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227]
* Five new wikis have been created:
** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|&lt;code&gt;s:tl:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639]
** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|&lt;code&gt;s:mad:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|&lt;code&gt;w:rki:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490]
** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|&lt;code&gt;b:min:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452]
** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|&lt;code&gt;wikt:zgh:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W34&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:38, 19 август 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29127690 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-35&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W35&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: &lt;code&gt;width: fit-content&lt;/code&gt;; &lt;code&gt;ruby-align&lt;/code&gt;; relative units such as &lt;code&gt;lh&lt;/code&gt;; and custom strings in &lt;code&gt;list-style-type&lt;/code&gt;. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619]
* On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455]
* Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240]
* Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] 
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|&lt;code&gt;wikt:bew:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. &lt;code&gt;rc_new&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;rc_type&lt;/code&gt; are being removed in favor of &lt;code&gt;rc_source&lt;/code&gt;. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use &lt;code&gt;rc_source&lt;/code&gt; instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] 
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more.

'''Meetings and events'''
* The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W35&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:13, 26 август 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29175124 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-36&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W36&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Editing team wants to compile a list of templates, jargon terms, and policies used in edit summaries when a copyright violation is removed. This will help them identify the number of edits reverted due to copyright issues. We invite community members from the following Wikis to list these terms in [[Phab:T402601|T402601]], or to share their list with [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-plwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}. This project is open until September 9th 2025.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page. [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki]
* The lists in the footer of the editing interface, such as &quot;Templates used on this page,&quot; will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T401066]
* On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the &lt;code&gt;Special:RecentChanges&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;Special:Watchlist&lt;/code&gt;, and &lt;code&gt;Special:RelatedChanges&lt;/code&gt; pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results. [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789]
* Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Wikifunctions now has a new capability called &quot;lightweight enumeration types&quot;, an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more.
* The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more.

'''Meetings and events'''
* Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions:
** Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&amp;t=15910s shared tools to help communities search for these].
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W36&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:51, 1 сентябрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29196010 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-37&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W37&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]].

'''Updates for editors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the &quot;{{int:codemirror-beta-feature-title}}&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like &lt;code dir=ltr&gt;en.wikipedia.org&lt;/code&gt;), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an &quot;m&quot; domain (like &lt;code dir=ltr&gt;en.m.wikipedia.org&lt;/code&gt;). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the &quot;Desktop view&quot; opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998]
* When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] 
* Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698]
* Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W37&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:15, 9 сентябрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29238161 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-38&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W38&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* References lists that are made using the &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;references/&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941]
* Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]].
* Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including:
** for the &lt;code dir=ltr&gt;intitle:&lt;/code&gt; keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (&lt;code dir=ltr&gt;^&lt;/code&gt;) and end-of-line (&lt;code dir=ltr&gt;$&lt;/code&gt;) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599]
** for both &lt;code dir=ltr&gt;intitle:&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;insource:&lt;/code&gt; keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (&lt;code dir=ltr&gt;\d&lt;/code&gt;), whitespace (&lt;code dir=ltr&gt;\s&lt;/code&gt;), and word characters (&lt;code dir=ltr&gt;\w&lt;/code&gt;); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (&lt;code dir=ltr&gt;\r&lt;/code&gt;), newline (&lt;code dir=ltr&gt;\n&lt;/code&gt;), tab (&lt;code dir=ltr&gt;\t&lt;/code&gt;), and unicode (e.g. &lt;code dir=ltr&gt;\uHHHH&lt;/code&gt;). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212]
* When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325]
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043]

'''Updates for technical contributors'''
* The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]].
* Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288]
* The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets.
* Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. 
* A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W38&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17:08, 15 сентябрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29263921 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-39&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W39&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ &quot;Listen to Wikipedia&quot;] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]].

'''Updates for editors'''
* Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator.
* A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#contentmodel}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254]
* Adding or editing a &lt;code&gt;DISPLAYTITLE&lt;/code&gt; for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{DISPLAYTITLE}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; would no longer have the literal text &quot;DISPLAYTITLE&quot; or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. 
* Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W39&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:56, 22 сентябрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29305556 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-40&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W40&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/]

'''Updates for editors'''
* The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]].
* As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]].
* [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]].
* On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563]
* The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test.
* The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with &lt;code&gt;sp-contributions-blocked-notice&lt;/code&gt;] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with &lt;code&gt;blocked-notice-logextract&lt;/code&gt;] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed.
* There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;[ ] |&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; after the fragment identifier (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;#&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|&lt;code&gt;q:ms:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128]

'''Updates for technical contributors'''
* Later this week, editors using Lua modules will be able to use the &lt;code&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]&lt;/code&gt; function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once.
* A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product &amp; Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W40&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:53, 29 сентябрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29355230 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-41&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects.
'''Updates for editors'''
* Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like &lt;code&gt;en.wikipedia.org&lt;/code&gt;), instead of via a redirect to an &quot;m&quot; domain (like &lt;code&gt;en.m.wikipedia.org&lt;/code&gt;). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the &quot;Desktop view&quot; opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998]
* New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], &lt;code dir=ltr&gt;creationdate:&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;lasteditdate:&lt;/code&gt;, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. &lt;code dir=ltr&gt;&gt;2024&lt;/code&gt;) and relative dates (e.g. &lt;code dir=ltr&gt;today-1d&lt;/code&gt;), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593]
* [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402]
* An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957]
'''Updates for technical contributors'''
* The field &lt;code dir=ltr&gt;rev_sha1&lt;/code&gt; in the revision database table is being removed in favor of &lt;code dir=ltr&gt;content_sha1&lt;/code&gt; in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628]
* Starting on Monday, October 6, API endpoints under the &lt;code&gt;rest.php&lt;/code&gt; path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W41&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17:24, 6 октябрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29400897 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-42&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W42&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. 

'''Updates for editors'''

* Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579]
* This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095]
* Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531]

'''Updates for technical contributors'''

* The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W42&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:00, 13 октябрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29434481 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-43&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W43&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415]

'''Updates for technical contributors'''
* The work to reroute all traffic to API endpoints under the &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;rest.php&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]].
* Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W43&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:37, 20 октябрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29478670 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-44&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W44&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]].
* Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285]

'''Updates for technical contributors'''

* The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]].
* The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/]
* Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&amp;title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures.
* A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]].
* Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W44&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:32, 27 октябрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29513638 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-45&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W45&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958]
* For users with &quot;{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools &quot;{{int:Skin-action-addsection}}&quot; or &quot;{{int:Discussiontools-replybutton}}&quot; widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778]
* Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861]
* Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments.  [https://phabricator.wikimedia.org/T395628]
* Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318]
'''Updates for technical contributors'''
* Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as &quot;Get shortened URL&quot;. There are 30 wikis that also install an older &quot;ShortUrl&quot; extension. The old extension will soon be removed. This means &lt;code&gt;/s/&lt;/code&gt; URLs will not be advertised under article titles via HTML &lt;code dir=ltr&gt;class=&quot;title-shortlink&quot;&lt;/code&gt;. The &lt;code&gt;/s/&lt;/code&gt; URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188]
* On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board.
* MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]]

'''In depth'''
* In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W45&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:35, 3 ноябрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29552512 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-46&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W46&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
[[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]]
* Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in &quot;{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}&quot;. [https://phabricator.wikimedia.org/T379264]
* MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347]
* Using the &quot;{{int:showpreview}}&quot; or &quot;{{int:showdiff}}&quot; buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097]
* Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454]
* The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment]
* The Reader Growth team is launching an experiment called &quot;Image browsing&quot; to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185]

'''Updates for technical contributors'''
* [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28.
* The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;https://meta.wikimedia.org&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199]
* The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from &lt;code&gt;&lt;user id&gt;&lt;/code&gt; to &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space:nowrap&quot;&gt;mw:&lt;identity type&gt;:&lt;user id&gt;&lt;/code&gt;, where &lt;code&gt;&lt;identity type&gt;&lt;/code&gt; is typically &lt;code dir=ltr&gt;CentralAuth:&lt;/code&gt;&lt;!-- not a typo --&gt; (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space:nowrap&quot;&gt;local:&lt;wiki id&gt;&lt;/code&gt; (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the &lt;code&gt;sessionJwt&lt;/code&gt; cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199]
* MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;$9&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; or emailing other users &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;$&lt;/nowiki&gt;&lt;nowiki&gt;10&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612]
* A &lt;code&gt;REL1_45&lt;/code&gt; branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/]
* The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W46&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:38, 10 ноябрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29606150 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-47&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W47&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November.
* Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]].
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|&lt;code&gt;s:min:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''&quot;Report Visual Bug&quot;'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
* Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;hackathon@wikimedia.org&lt;/bdi&gt;.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W47&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17:26, 17 ноябрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29627455 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-48&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W48&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the &quot;DWIM&quot; (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''&lt;span lang=&quot;und&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;cxfcnmt&lt;/span&gt;'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''&lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;счастье&lt;/span&gt;'' (&quot;happiness&quot;) that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734]
* Later this week, users of the &quot;{{int:codemirror-beta-feature-title}}&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the &quot;{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}&quot; preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918]
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417]

'''Updates for technical contributors'''
*  Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/]
* The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for &lt;code dir=ltr&gt;format=xml'''&amp;xlst={stylesheet}'''&lt;/code&gt; will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/]
* The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (&lt;span dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;https://query.wikidata.org/&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt; - Main graph or &lt;span dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;https://query-scholarly.wikidata.org/&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt; - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W48&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 15:56, 24 ноябрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29702226 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-49&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W49&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]].
* The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476]
* Two new wikis have been created:
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|&lt;code&gt;w:tok:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457]
** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|&lt;code&gt;q:pcm:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318]
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W49&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18:58, 1 декабрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29732328 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-50&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W50&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions.

'''Updates for editors'''
* Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]].
* Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either &lt;bdi lang=&quot;ka-Latn&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;''bedniereba''&lt;/bdi&gt; or &lt;bdi lang=&quot;ka-Cyrl&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;''бедниереба''&lt;/bdi&gt; will now suggest the existing article about &lt;bdi lang=&quot;ka&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;ბედნიერება&lt;/bdi&gt; (&quot;happiness&quot;). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development.
* Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new &quot;Edit full page&quot; button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project.
* Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025.
* A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting this week, users of the &quot;{{int:codemirror-beta-feature-title}}&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711]
* Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/]
* There is no new MediaWiki version this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W50&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17:45, 8 декабрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29738112 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-51&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W51&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927]

'''Updates for technical contributors'''
* To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the &lt;code dir=ltr&gt;externallinks&lt;/code&gt; table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W51&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:03, 15 декабрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29796010 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-52&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W52&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324]
* The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping &quot;First Steps&quot; in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546]

'''Updates for technical contributors'''
* Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute &lt;code dir=ltr&gt;data-mw=&quot;interface&quot;&lt;/code&gt; to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with &lt;code dir=ltr&gt;data-mw-interface=&quot;&quot;&lt;/code&gt;, to avoid potential conflicts with other &lt;code dir=ltr&gt;data-mw&lt;/code&gt; attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week.
'''Meetings and events'''
* The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W52&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:45, 22 декабрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29831856 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-03&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product &amp; Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]].

'''Updates for editors'''
* As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596]
* [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support &quot;map&quot; as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W03&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:34, 12 январь 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29907192 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-04&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] 
* [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114]

'''Updates for technical contributors'''
* As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board].
* Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: &lt;code dir=ltr&gt;https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/&lt;/code&gt;) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]!
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there!

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W04&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:30, 19 январь 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29943403 --&gt;

== Пунктуация боюнча ==

Саламатсызбы! Кыргыз Википедиясында тыныш белгилерин колдонуу боюнча чакан эскертме бергим келди. Айрыкча тиренин колдонулушунда [https://ky.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%83%D1%83%D1%87%D1%83%D0%BD%D1%83%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%83%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%3AArtelow&amp;diff=448445&amp;oldid=444040 бул жерде башкача], ал [https://ky.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%8F&amp;diff=638819&amp;oldid=566376 бул өзгөртүүдө болсо башкача] колдонуптурсуз. Ошондой эле тырмакчалардын көрүнүшү да ар түрдүү колдонулуп жатат. Ушул эки пунктуациялык белги боюнча бир туруктуу чечимге келип, андан кийин бирдиктүү стандартка келтирсек, абдан жакшы болмок деп ойлойм. --[[Колдонуучу:Janabaevazizbek|Раскольниковдун иниси]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Janabaevazizbek|баарлашуу]]) 22:04, 22 январь 2026 (UTC)

:@[[Колдонуучу:Janabaevazizbek|Janabaevazizbek]]. Азыркы кыргыз адабий тилинде &quot;&quot; – мындай тырмакчалар колдонулат! Бардык кыргыз тилиндеги ченемдик укуктук актыларыбызда дал ушундай. Ошол эле учурда &quot;–&quot; (en dash) тиреси колдонулат. Ошол эле белгилер &quot;Кыргызстан&quot; улуттук энциклопедиясынын массалык түрдө жүктөлгөн макалаларында колдонулат! ― «»  орус тилдүү Википедиянын таасиринен улам инерция менен колдонуп келгенбиз (алгач орус тилдүү Википедияга катыша баштап, орус тилинде колдонулуп келген тышын белгилерин мен да колдончумун)!
:'''Сизге да эскерме''': &quot;МедиаВики&quot; мейкиндигин этияттык менен түзөтүңүз! Жамаат менен макулдашпай, бир топ баракты түздүңүз. Эми булактарды автоматтык түрдө тариздөө функциясы иштебей калган! [[Колдонуучу:Bosogo|Bosogo]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Bosogo|баарлашуу]]) 22:30, 22 январь 2026 (UTC)
::Келип чыккан көйгөйдү толугураак жазыңызчы. --[[Колдонуучу:Janabaevazizbek|Раскольниковдун иниси]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Janabaevazizbek|баарлашуу]]) 11:25, 24 январь 2026 (UTC)
::@[[Колдонуучу:Bosogo|Bosogo]]@[[Колдонуучу:Janabaevazizbek|Janabaevazizbek]] Кутман кеч!
::Урматтуу википедиячылар, ушул тырмакча маселеси боюнча бир нече жылдарден бери маалыматтарды издеп жана тактоого аракет кылып келем. ''&quot;Азыркы кыргыз адабий тилинде &quot;&quot; – мындай тырмакчалар колдонулат!&quot;'' бул маалымат менен такыр макул эмесмин же булактарга, эрежелерге шилтеме берилген эмес. 
::Аскар Турсуновдун КЫРГЫЗ ТИЛИНИН ТЫНЫШ БЕЛГИЛЕРИ. Оӊдолуп, толукталып экинчи басылышы аталышындагы китепте тыныш белгилери мындайча берилген – чекит (.); суроо белгиси (?); илеп белгиси (!); көп чекит (...); үтүр (,); үтүрлүү чекит (;); кош чекит (:); сызыкча ( – ); кашаа (); тырмакча («»). Бул китеп Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Мамлекеттик тил жана тил саясаты боюнча улуттук комиссиянын расмий сайтынын башкы барагында жайгаштырылган. Сайтка [https://mamtil.gov.kg/ky шилтеме], китепке [https://mamtil.gov.kg/storage/link/ru/39/166071529262fc811c9b62d.pdf шилтеме].
::Бул маселени тактап, эрежелердин, кабыл алынган мыйзамдардын/токтомдордун негизинде бир чечим кабыл алып анан кандайдыр бир жыйынтык чыгарсак деген сунуш беремин. [[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 11:56, 29 январь 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-05&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February.
* All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project.
* Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the &quot;prevent this user from editing their own talk page&quot; is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385]

'''Updates for technical contributors'''
* A new AbuseFilter variable, &lt;code&gt;account_type&lt;/code&gt;, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the &lt;code&gt;createaccount&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;autocreateaccount&lt;/code&gt; actions. As part of this change, the variable &lt;code&gt;accountname&lt;/code&gt; has been renamed to &lt;code&gt;account_name&lt;/code&gt;, and &lt;code&gt;accountname&lt;/code&gt; is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049]
* Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;upload.wikimedia.org/…&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W05&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:18, 26 январь 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29969530 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-06&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The &quot;{{int:pageinfo-toolboxlink}}&quot; feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669]

'''Updates for technical contributors'''
* There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389]
* The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]]

'''Weekly highlight'''
* Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product &amp; Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W06&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17:44, 2 февраль 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30000986 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-07&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors.
* A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] 
* When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742]
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458]
* The automatic &quot;magic links&quot; for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;{{#isbn}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604]
* Two new wikis have been created: 
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|&lt;code&gt;w:kaj:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|&lt;code&gt;w:ppl:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. 

'''Updates for technical contributors'''
* A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W07&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:31, 9 февраль 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30026671 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-08&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W08&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237]

'''Updates for editors'''
* The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval]
* The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias.
* Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;#siteNotice { display: none; }&lt;/code&gt; to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the &quot;view new changes since…&quot; button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339]

'''Updates for technical contributors'''
* New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W08&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:17, 16 февраль 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30086330 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-09&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W09&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html]
'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764]
* Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new &quot;Edit full page&quot; button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112]
* [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered &quot;beta&quot; on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:skin-theme-description&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag&lt;/code&gt; to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta.
* The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], &lt;code dir=ltr&gt;ext.globalwatchlist.rebuild&lt;/code&gt;, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W09&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:04, 23 февраль 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30119102 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-10&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki.

'''Updates for editors'''
* [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&amp;filter=&amp;optional=1&amp;action=translate help to localize] this and related features.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912]
* Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807]
* Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948]
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no &lt;code dir=ltr&gt;uselang=&lt;/code&gt; URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111]
* The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily.
* For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust &amp; Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807]

'''Updates for technical contributors'''
* To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]].
* The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696]
* The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views.
* The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users.
* [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W10&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17:52, 2 март 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30137798 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-11&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies.
* Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]).

'''Updates for editors'''
* Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118]
* Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793]

'''Updates for technical contributors'''
* API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]].
* The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests].
* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W11&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18:53, 9 март 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30213008 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-12&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055]
* On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016]
* Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]].
* Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263]
'''Updates for technical contributors'''
* A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874]
* Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror&lt;/code&gt; or &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror.lib&lt;/code&gt; modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror.switch&lt;/code&gt; hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720]
* The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects).
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W12&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:36, 16 март 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30260505 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-13&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W13&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|&quot;Log in with passkey&quot; button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step.
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies.

'''Updates for editors'''
* Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948]
* Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647]
* The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823]
* Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia.

'''Updates for technical contributors'''
* Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&amp;oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127]

* The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]]

'''In depth'''
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W13&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16:51, 23 март 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30268305 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-14&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]].

'''Updates for editors'''
* The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]].
* The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap &quot;Edit&quot;. This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W14&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:26, 30 март 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30329462 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-15&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''

* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]].
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304]
* All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]].
* The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;format=php&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538]
* The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example &quot;WP&quot; for the &quot;Project&quot; (&quot;Wikipedia&quot;) namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W15&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16:19, 6 апрель 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30362761 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-16&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W16&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature.
'''Updates for editors'''
* On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294]
* The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=query&amp;meta=notifications&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991]
* Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W16&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 15:19, 13 апрель 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30380527 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-17&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W17&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest &quot;Liquid Glass&quot; visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias.
* An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]].
* On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857]

'''Updates for technical contributors'''
* As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* The &lt;code&gt;mirrors.wikimedia.org&lt;/code&gt; service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707]
* The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;image&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;oldimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;image&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; or &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;oldimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; directly, please update them to use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;file&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;filerevision&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741]
* Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&amp;title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]].
* There is no new MediaWiki version this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W17&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 15:00, 20 апрель 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30432763 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-18&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W18&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484]
* All Wikipedia users with new accounts and those who activated the &quot;automatically enable most beta features&quot; option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. 
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676]

'''Updates for technical contributors'''
* As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W18&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18:06, 27 апрель 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30458046 --&gt;

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:06, 28 апрель 2026 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30472432 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-19&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W19&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available.
'''Updates for editors'''
* The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]].
* The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909]
* From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the &quot;Translate to English&quot; dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] 
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as &quot;changes 3&quot; instead of &quot;3 changes&quot; in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091]
'''Updates for technical contributors'''
* The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W19&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:43, 4 май 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30498077 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-20&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W20&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward.

'''Updates for editors'''
* The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks.
* The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mediawiki.ui.input&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W20&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:20, 11 май 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30524429 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-21&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]].

'''Updates for editors'''
* An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions.
* To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the &quot;Tools &gt; Action&quot; menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008]
* [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]]

'''In depth'''

* On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]].
* The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for &quot;Who Wrote That&quot; and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W21&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:22, 18 май 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30539262 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-22&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W22&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] 

'''Updates for editors'''
* For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis.
* After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723]

'''Updates for technical contributors'''
* The legacy CSS classes &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; have been replaced with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W22&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:52, 25 май 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30584502 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-23&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W23&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month.
* The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed &quot;Community&quot; tab and a personalized &quot;For You&quot; tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W23&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:09, 1 июнь 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30613639 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-24&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api]

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/&quot;Which came first?&quot; Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's &quot;On This Day&quot; content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]].
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-cite&amp;language=en&amp;action_source=search&amp;filter=%21translated&amp;optional=1&amp;action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__HIDDENCAT__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. 
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171]

'''Updates for technical contributors'''
* The function signature for &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Script maintainers are encouraged to review existing uses of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945]
* '''Community Wishlist discussion''': Product &amp; Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:30, 8 июнь 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30650573 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-25&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use &lt;code&gt;class=notpageimage&lt;/code&gt; excluding it from thumbnail previews, or &lt;code&gt;class=noviewer&lt;/code&gt; excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. 
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class=&quot;wikitable&quot;|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding &lt;code dir=ltr&gt;data-sort-order=&quot;desc&quot;&lt;/code&gt; to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416]

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page.
* Wikis that wish to replace the &quot;indefinitely&quot; button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change.
* The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited.
* The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server].
* The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4).
* Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W25&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16:49, 15 июнь 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30689604 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-26&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration.

'''Updates for editors'''
* The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902]
* Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Starting next week, abuse filters that are set to &quot;require CAPTCHA verification&quot; will begin to also affect users with the &lt;code&gt;skipcaptcha&lt;/code&gt; right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The &lt;code&gt;skipcaptcha&lt;/code&gt; right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595]
* Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&amp;title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox].
* The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W26&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13:05, 23 июнь 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30722494 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-27&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to &quot;Create account&quot; and &quot;Log in&quot; actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220]
* After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292]
* An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; behaves when used to exclude results. Previously, using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W27&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 11:48, 29 июнь 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30744833 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-28&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769]

'''Updates for technical contributors'''
* In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;src&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute and SVG in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;srcset&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute.
* The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W28&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13:57, 6 июль 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30773578 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-29&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis.
* The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916]

'''Updates for technical contributors'''
* Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778]
* To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W29&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16:12, 13 июль 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30804401 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-30&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W30&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]].
* [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation.

'''Updates for technical contributors'''
* On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, &quot;media-limit-reached&quot;, will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W30&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 05:47, 21 июль 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30836091 --&gt;</text>
      <sha1>f89mv9uvdmefa2id9jxjnlrylix4ife</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Макала долбоору:Араз Будаков</title>
    <ns>118</ns>
    <id>125929</id>
    <revision>
      <id>650060</id>
      <parentid>545755</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T03:15:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Araz_Məhəmməd_oğlu_Budaqov.jpg|Araz_Məhəmməd_oğlu_Budaqov.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Infrogmation|Infrogmation]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Araz Məhəmməd oğlu Budaqov.jpg|]].</comment>
      <origin>650060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2896" sha1="r7vdtw0lk2uv3v2pbglhqx4048h9hbk" xml:space="preserve">{{Илимпоз
 |Ысымы                    = Араз Будаков
 |Расмий ысымы             = Araz Məhəmməd oğlu Budaqov
 |Сүрөт                    =
 |Туурасы                  =
 |Сүрөттүн аталышы         =
 |Туулган жылы             = [[7-декабрь]] [[1938]]
 |Туулган жери             = Үмүттүү, Агдам, Азербайжан ССР, ССРС
 |Каза болгон жылы         = [[27-май]] [[2021]]
 |Каза болгон жери         = Сурра, Сабирабад, Азербайжан
 |Жарандыгы                = 
 |Илимий чөйрөсү           = дарыгер
 |Иштеген жери             = Ёлчубейли айылдык ооруканасы
Гаратепе айылдык ооруканасы
Улачалы айылдык ооруканасы
Ахысха (Гарали) айылдык талаа ооруканасы
Медицина ишгэрлери профсоюзынын Сабирабад район комитети
 |Илимий даражасы          = 
 |Илимий наамы             = 
 |Альма-матер              = 
 |Илимий жетекчиси         = 
 |Белгилүү окуучулары      = 
 |Белгилүү болгондугу      = 
 |Сыйлыктары               = [[Файл:100 lenin rib.png|100 lenin rib|50px]][[Файл:Знак «Отличнику Здравоохранения СССР».png|Знак «Отличнику Здравоохранения СССР»|40px]][[Файл:&quot;SSRİ Qırmızı Xaç və Qızıl Aypara Cəmiyyəti&quot;nin 50 illiyinə (1923-1973) həsr olunmuş orden.jpg|&quot;SSRİ Qırmızı Xaç və Qızıl Aypara Cəmiyyəti&quot;nin 50 illiyinə (1923-1973) həsr olunmuş orden|25px]][[Файл:Победитель социалистического соревнования 1973 года (знак).png|Победитель социалистического соревнования 1973 года (знак)|25px]][[Файл:&quot;Sosialist Yarışının Qalibi&quot; medalı (1976).jpg|&quot;Sosialist Yarışının Qalibi&quot; medalı (1976)|23px]][[Файл:&quot;Sosialist Yarışının Qalibi&quot; medalı (1978).jpg|&quot;Sosialist Yarışının Qalibi&quot; medalı (1978)|28px]]
 |Кол тамгасы              = 
 |Кол тамгасынын туурасы   = 
 |Сайты                    = {{URL|araz.mehemmed.com}}
 }}

'''Араз Мухаммад уулу Будаков''' ({{lang-az|Araz Məhəmməd oğlu Budaqov}}; [[7-декабрь]] [[1938]], Агдам, [[Азербайжан ССР]], [[Советтик Социалисттик Республикалaр Союзу|ССРС]] – [[27-май]] [[2021]], Сабирабад, [[Азербайжан]]) — [[Азербайжандар|азербайжандык]] врач, мугалим, [[депутат]]</text>
      <sha1>r7vdtw0lk2uv3v2pbglhqx4048h9hbk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мария Колесникова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126348</id>
    <revision>
      <id>650065</id>
      <parentid>545770</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T04:45:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Maria_Kolesnikova,_2020.jpg|Maria_Kolesnikova,_2020.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Túrelio|Túrelio]] because: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: False random PD tag (text-only), the terms of use are incompatible: [h</comment>
      <origin>650065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11536" sha1="64h8j1zzn2b7qdl51eff3k73j6kh2qa" xml:space="preserve">Мария Колесникова – эколог, ишкер, MoveGreen экологиялык уюмдун лидери. Ал Бишкек шаарында төрөлүп, жашайт. Кыргыз-Орус Славян университетинин эл аралык журналистика бөлүмүн аяктаган.

== MoveGreen’деги ишмердиги ==
Мария Колесникова Кыргызстандын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги менен биргеликте айыл жергесинде өзгөчө кырдаал болгон учурда эмне кылуу керектиги жана табият кырсыктарынан келип чыккан тобокелдиктерди азайтуу боюнча элге түшүндүрүү иштерин жүргүзгөн. Долбоордун ийгилиги MoveGreen кыргыз кыймылынын директору болууга жол ачты.

“MoveGreen” Коомдук бирикмеси – Кыргызстандагы жаштардын экологиялык уюму. Анын максаты – экспертиза, ыктыярчылык жана билим берүү аркылуу экологиялык маалымдуулукту жана позитивдүү экологиялык аракеттерди колдоп, аларга дем берүү.

“MoveGreen” Коомдук бирикмеси эки багытта иштейт: ыктыярчылардын кыймылы жана кесипкөй команда. Кесиптик ишмердик жарандык мониторинг, климаттын өзгөрүшү, кырсыктардын тобокелдигин азайтуу, абанын сапаты жана экологиялык билим берүү боюнча долбоорлорго багытталган.

Ыктыярчылардын ишмердиги мектептерде жана университеттерде экологиялык билим берүү программаларын түзүүгө, улуттук сейил бактарда бак-дарак отургузуу өңдүү практикалык иш-чараларды уюштурууга, ошондой эле жалпыга маалымдоо каражаттары жана тренингдер аркылуу экологиялык көйгөйлөр жөнүндө маалымдуулукту жогорулатууга багытталган.

Мария Колесникованын жетекчилиги астында MoveGreen Aba.kg мобилдик тиркемесин ишке киргизген, аны 3000ден ашык адам жүктөп алган. Эми Бишкектин тургундары өз шаарындагы абанын сапаты тууралуу маалыматты алып турушат.

== “Бишкектин абасы” долбоору ==
“МувГрин” Коомдук бирикмеси “Сорос-Кыргызстан” Фондунун колдоосу менен “Бишкектин абасы” долбоорун демилгелеген. “Биздин максат – борбордун абасынын сапаты боюнча изилдөө жүргүзүп, алынган маалыматтарды коомчулуктун арасында жайылтуу. Муну менен жарандар шаардагы абанын булгануу коркунучу жөнүндө кабардар болуп, жергиликтүү бийликтин деңгээлинде бул кырдаалды өзгөртүү үчүн чараларды көрүүгө даяр болушат”, - дейт “МувГрин” Коомдук бирикмесинин директору Мария Колесникова.

Бул үчүн долбоордун алкагында шаймандар сатып алынат, алар “Aba.kg” мобилдик тиркемесинде катуу бөлүкчөлөрдүн жана башка булгоочу заттардын концентрациясын чагылдырып турат. Бул тиркеме “Көк Асман” коомдук фонду менен биргеликте иштелип чыккан. Шаардын ар бир тургуну реалдуу убакыт режиминде шаардагы үч жерден абанын булганышына берилген баа тууралуу маалыматты жана ден соолугуна тийгизген кесепеттерин азайтуу боюнча сунуштамаларды алып турат. Бишкектеги абанын сапаты тууралуу жалпыга жеткиликтүү, ишенимдүү жана өз убагында берилген маалымат адамдын ден соолугун коргоо үчүн, ошондой эле жарандык коомду алардын ден соолугуна коркунуч жараткан тобокелдиктер жөнүндө маалымдап туруу үчүн өтө маанилүү. Жарандык активисттер менен биргеликте борбордогу абанын сапатын жакшыртуу боюнча стратегияны иштеп чыгуу максатында алынган жыйынтыктар тууралуу тиешелүү мекемелер жана кызыкдар тараптар да кабардар болушат. Изилдөөнүн алгачкы жыйынтыктары ноябрда коомчулукка жеткиликтүү болот, ал эми долбоордун өзү 2017-жылдын декабрына чейин созулат”[http://donors.kg/ru/3797-bishkekskie-aktivisty-zajmutsya-zamerami-kachestva-vozdukha]

== Сыйлыктары ==
2018-жылы Мария Колесникова Дмитрий Терешкевич атындагы '''“'''Tereshkevich Youth Environmental Award'''”''' (Жаштардын экологиялык сыйлыгы) сынагынын жеңүүчүсү болгон [http://cso-central.asia/ekologicheskaya-premiya-imeni-dmitriya-tereshkevicha-novye-imena-novye-proekty/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220131183024/http://cso-central.asia/ekologicheskaya-premiya-imeni-dmitriya-tereshkevicha-novye-imena-novye-proekty/ |date=2022-01-31 }} 

2021-жылдын 7-декабрында Бириккен Улуттар Уюмунун Айлана-чөйрө боюнча программасы – UNEP 2021-жылдын “Жер чемпиондору”  сыйлыгынын жеңүүчүлөрүн жарыялады. Бул – БУУнун айлана-чөйрөнү коргоо жаатындагы эң жогорку сыйлыгы. Кыргызстандык Мария Колесникова “Ишкердин көз карашы” категориясында бул сыйлыктын лауреаты болду [https://kaktus.media/doc/450794_mariia_kolesnikova_iz_kyrgyzstana_polychila_premiu_oon_v_oblasti_ekologii.html]. 


== Медиада ==
2018-жылдын декабрында экологиялык активист Мария Колесниковага Варшаванын аэропортунда Польшага кирүүгө тыюу салынган. Бул тууралуу ал “Фейсбуктагы” баракчасына жазган.

Аны менен бирге Кыргызстандан, Орусиядан, Украинадан жана Грузиядан 15 активист Катовицеде өтүп жаткан БУУнун Эл аралык климат боюнча сүйлөшүүлөрүнө (COP24) катыша албай калышкан. Айрымдарын аэропорттон же вокзалдан артка кайтарышса, башкаларын мейманканадан таап чыгышкан. Поляк бийлиги “коомдук коопсуздук” максатында мындай кадамга барганын жүйө келтирген.

''- Мени Варшавада кармашты, суракка алып, текшерүүдөн кийин “коомдук коопсуздукка коркунуч келтирет” деген жүйө менен артка кайтарып жиберишти, - деди Колесникова. - Польшага эмнеге келгенимди, мени ким чакырганын, мекенимде эмне иш кылаарымды сурашты. Эки сааттан кийин поляк тилиндеги кээ бир документтерге кол койдуруп (өлкөгө кирүүдөн расмий түрдө баш тартуу сыяктуу документ окшойт), учагым 40 мүнөттөн кийин учаарын айтышты. Билбеген тилде кагаздарга кол коюудан баш тарттым, ошондо алар муну виза тарыхыма киргизээрин айтып коркутушту.''

Анын айтымында, Польшанын чек ара кызматынын кызматкерлери экологиялык активисттердин аты-жөнү жазылган айрым тизмелерге шилтеме беришкен [https://vesti.kg/obshchestvo/item/56961-nekotorye-temy-po-mneniyu-evropejskikh-vlastej-podnimat-ne-stoit.html]

== Шилтемелер ==
Бишкектик активисттер абанын сапатын өлчөй башташат//http://donors.kg/ru/3797-bishkekskie-aktivisty-zajmutsya-zamerami-kachestva-vozdukha

Кыргызстандык Мария Колесникова БУУнун экология жаатындагы сыйлыгын алды//https://kaktus.media/doc/450794_mariia_kolesnikova_iz_kyrgyzstana_polychila_premiu_oon_v_oblasti_ekologii.html

Дмитрий Терешкевич атындагы экологиялык сыйлык: жаңы ысымдар, жаңы долбоорлор//http://cso-central.asia/ekologicheskaya-premiya-imeni-dmitriya-tereshkevicha-novye-imena-novye-proekty/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220131183024/http://cso-central.asia/ekologicheskaya-premiya-imeni-dmitriya-tereshkevicha-novye-imena-novye-proekty/ |date=2022-01-31 }}

“Европа бийлигинин пикири боюнча, айрым темаларды көтөрбөй эле коюш керек” - VESTI.KG – Кыргызстандын жаңылыктары[https://vesti.kg/obshchestvo/item/56961-nekotorye-temy-po-mneniyu-evropejskikh-vlastej-podnimat-ne-stoit.html //https://vesti.kg/obshchestvo/item/56961-nekotorye-temy-po-mneniyu-evropejskikh-vlastej-podnimat-ne-stoit.html]

MoveGreen – Кыргыз Республикасындагы экологиялык уюму  http://movegreen.kg/

Мария Колесникова: Кыргызстандык активист, эко-кыймылды жетектеп, экологиялык баалуулуктарды үгүттөгөн//https://eca.unwomen.org/ru/news/stories/2020/4/feature-maria-kolesnikova-an-activist-from-kyrgyzstan-leading-the-eco-movement
----
[[Категория:Экология]]
[[Категория:Кыргызстан]]
[[Категория:Ишкерлер]]
[[Категория:Кыргызстандын айымдары]]</text>
      <sha1>64h8j1zzn2b7qdl51eff3k73j6kh2qa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жаңылсынзат Турганбаева</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126473</id>
    <revision>
      <id>650066</id>
      <parentid>545789</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T04:45:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Janylsynzatturganbaeva.jpg|Janylsynzatturganbaeva.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Túrelio|Túrelio]] because: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: False random PD tag (text-only), the terms of use are incompatible: [htt</comment>
      <origin>650066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6131" sha1="6anil1fhy2lglnp7ri8bgk69gu65bba" xml:space="preserve">{{Персона|Жаңылсынзат Турганбаева=“Супара” этнокомплексинин кош-негиздөөчүсү жана башкы директору|сүрөт=|ишмердүүлүк тармагы=Ишкер|Туулган датасы=1970 жылы|күйөөсү=Эгембердиев Табылды Бердигулович  (1951-2015)|жарандыгы=[[Файл:Flag of Kyrgyzstan.svg|{{{1|22px}}}|border|Кыргызстан желеги]]&lt;noinclude&gt; [[Кыргызстан]]|ысымы=Жаңылсынзат Турганбаева}}

'''Жаңылсынзат Турганбаева''' - (1970-жылы туулган) “Супара” этнокомплексинин кош-негиздөөчүсү жана башкы директору, “Супара” компаниясынын башкаруучу акционери, маркум [[Эгембердиев, Табылды Бердигулович|Табылды Эгембердиевд]]ин жубайы.

Кыргыз мамлекеттик улуттук университетинин тарых факультетин бүтүргөн.

== &lt;small&gt;Кыргыз этнографиялык туризмине кошкон салымы&lt;/small&gt; ==
Жаңылсынзат Турганбаева Кыргызстандын негизги өзгөчөлүгү – абасы, суусу, тунук жаратылышы жана эли деп эсептейт. “Супара” жаратылышты сүйгөн туристтерге эсептелген. “Супарадагы” комплекстерде, мисалы, англис газону жок: комплекстин ээлери табигый көрүнүшүн сактап калууга умтулушат. “Супаранын” тегерегинде Табылды Эгембердиев тоолуу аймактардан атайын алып келген сейрек кездешүүчү өсүмдүктөрдү табууга болот. 

Жаңылсынзат Турганбаева туризмди өнүктүрүү үчүн жаратылышка тийбестен эле шарттарды түзүп, тейлөөнү уюштурса болот деп эсептейт. Мисалы, жетүүгө кыйын болгон табигый кооз жерлерге жакшы жолдор салынып, жашоо үчүн ыңгайлуу шарттар түзүлсө,калган ишти табият жана жергиликтүү тургундар колго алат.

Этнокомплекс бардык сүт азыктарын жергиликтүү тургундардан гана сатып алат: бул кымбатка турганы менен, Кыргызстандын жарандарына ушундай жол менен колдоо көрсөтүлүп келет.

Жаңылсынзат Турганбаева “Кыргызстан жана Түркия элдеринин тамактануу маданияты: тандалма даамдар” аттуу китептин авторлорунун бири [https://dep.manas.edu.kg/department/Restaurant%20Management/news/1127] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220224114502/https://dep.manas.edu.kg/department/Restaurant%20Management/news/1127 |date=2022-02-24 }} .

Турганбаева жолдошунун кыргыз элинин тиричилиги жөнүндө интерактивдүү музей ачуу боюнча көптөн берки кыялын ишке ашырды [https://mir24.tv/news/16451375/prikosnutsya-k-istorii-v-kyrgyzstane-otkrylsya-interaktivnyi-muzei] [https://kabar.kg/news/pervaia-ledi-kr-priniala-uchastie-v-otkrytii-interaktivnogo-muzeia-v-supare/11/03/21].  “Музей пайда көрүү үчүн эмес, байыркы кыргыздардын тиричилигин көрсөтүү максатында ачылган”, - дешет ээлери. Бул музейдин базасында сайма сайуу, ашпозчулук жана улуттук оюндар боюнча мастер-класстар өтүп турат.

== &lt;small&gt;Шилтемелер&lt;/small&gt; ==
[https://kyrgyzstan.un.org/ru/35938-zhanylsynzat-turganbaeva-vladelica-etno-rezorta-supara-istorii-zhenschin-predprinimatelnic-iz Организация Объединенных Наций. Кыргызстан Турганбаева - владелица этно-резорта Супара. Истории женщин-предпринимательниц из Кыргызстана] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220224180248/https://kyrgyzstan.un.org/ru/35938-zhanylsynzat-turganbaeva-vladelica-etno-rezorta-supara-istorii-zhenschin-predprinimatelnic-iz |date=2022-02-24 }} 

[https://rus.azattyk.org/a/31183709.html Бурулкан Сарыгулова, Канат Рыскулов, Бексултан Абибакир уулу. “Супаранын” жетекчиси жолдошу, музей жана чыгармачылыктын мааниси тууралуу] 

[https://ru.sputnik.kg/20180516/tabyldy-ehgemberdiev-fakty-ob-osnovatele-shoro-1039195636.html Жанылсынзат Турганбаева.Три года как нет Табылды Эгембердиева. 12 фактов об основателе &quot;Шоро&quot;]

[https://www.kg.undp.org/content/kyrgyzstan/ru/home/presscenter/articles/2019/12/12-stories-of-successful-women-entrepreneurs-in-kyrgyzstan/ UNDP. Кыргызская Республика.12 видео-историй успешных предпринимательниц Кыргызстана] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220224180247/https://www.kg.undp.org/content/kyrgyzstan/ru/home/presscenter/articles/2019/12/12-stories-of-successful-women-entrepreneurs-in-kyrgyzstan/ |date=2022-02-24 }}
[[Категория:Кыргызстандын айымдары]]
[[Категория:Ишкер айымдар]]
[[Категория:Этнография]]
[[Категория:Туризм]]</text>
      <sha1>6anil1fhy2lglnp7ri8bgk69gu65bba</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Килиан Мбаппе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129632</id>
    <revision>
      <id>650230</id>
      <parentid>603384</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T12:57:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ханбийке Асанова</username>
        <id>38297</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:ru:Special:Redirect/revision/154045882|Мбаппе, Килиан]]&quot; барагынан которулуп түзүлдү</comment>
      <origin>650230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83631" sha1="89n0rvb5uqy4991uzvlwthu30eo7vkp" xml:space="preserve">
  

'''Килиан Мбаппе Лоттен''' ( {{Lang-fr|Kylian Mbappé Lottin}} ; французча айтылышы: ​kiljan (ɛ)mbape lɔtɛ̃]; 1998-жылдын 20-декабрында туулган&lt;nowiki&gt;,&lt;/nowiki&gt; &lt;span class=&quot;wikidata-claim&quot; data-wikidata-claim-id=&quot;Q21621995$F0000B5E-4D1F-4401-A7D3-B2DD117A7AFA&quot; data-wikidata-property-id=&quot;P19&quot;&gt;&lt;span class=&quot;wikidata-snak wikidata-main-snak&quot;&gt;[[Париж]]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;) — [[Франция улуттук футбол курамасы|француз футболчусу]], [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал Мадрид&quot;]] командасынын чабуулчусу жана [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасынын]] капитаны. Дүйнөдөгү эң мыкты оюнчулардын бири деп эсептелет. [[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2018-жылдагы дүйнө чемпионатынын чемпиону]] жана  эң мыкты жаш оюнчусу. [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасы]]нын тарыхындагы эң көп гол киргизген бомбардир (66 гол). Дүйнө чемпионатынын эки жолку эң мыкты бомбардири болгон биринчи оюнчу (2022 жана 2026-жылдары) жана дүйнө чемпионаттарында жалпысынан эң көп гол киргизген (22 гол) рекордсмен.

Франциянын (төмөнкү лигаларында ойногон) &quot;Бонди&quot; ышкыбоздор клубунда футбол ойной баштаган.&quot;Монаконун&quot; скауттары тарабынан байкалып, 2015-жылы клубга кошулган жана ошол эле жылы 16 жашында &quot;монегасктардын&quot; курамында дебют жасаган. Клубдун тарыхындагы эң жаш дебютант жана гол киргизген оюнчу. 2016/17 сезонунда негизги курамга өзүн көрсөтүп, үзгүлтүксүз голдорду киргизе баштаган, бул &quot;Монакого&quot; 17 жылдан бери биринчи жолу Франциянын чемпионатын жеңип алууга мүмкүндүк берген. 2017-жылдын жайында бир сезондон кийин 180 миллион еврого милдеттүү түрдө сатып алуу шарты менен [[Пари Сен-Жермен|&quot;Пари Сен-Жерменге&quot;]] ижарага берилген, бул Мбаппени 20 жашка чейинки эң кымбат оюнчу жана дүйнөдөгү экинчи эң кымбат оюнчу кылган. [[Париж|Париж клубундагы дебюттук сезон]]унда бардык үч ички мелдештерди – чемпионатты, Кубокту жана [[Лига]] кубогун утуп алган. 2018-жылы CIES Football Observatory [англ.] аналитикалык компаниясынын версиясы боюнча дүйнөдөгү эң кымбат оюнчу деп табылган, анын трансфердик баасы 216,5 миллион еврого бааланган. Командада 7 жыл ойногондон кийин, эки жылдан ашык оюнчуну алуу боюнча иш алып барган испаниялык &quot;[[Реал Мадрид (футбол клубу)|Реал Мадридге]]&quot; өткөн.

[[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасы]]нда 2017-жылы дебют жасаган. [[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2018-жылдагы жеңиштүү дүйнөлүк чемпионатиында]] турнирде гол киргизген эң жаш француз оюнчусу жана дүйнө чемпионатынын финалында гол киргизген [[Пеле|Пеледен]] кийинки 20 жашка чыга элек биринчи оюнчу болгон. 2022-жылдагы дүйнө чемпионатынын финалында Мбаппе [[Аргентина улуттук футбол курамасы|Аргентинага]] каршы хет-трик жасады, бирок Франция пенальтилер сериясында утулуп калды. 1966-жылы Джефф Херсттен кийин дүйнө чемпионатынын финалында үч гол киргизген тарыхтагы экинчи футболчу болду. Мбаппе дүйнө чемпионаттарынын финалдарында төрт гол киргизген биринчи оюнчу болуп калды — дагы бир голду 2018-жылы [[Хорватия улуттук футбол курамасы|Хорватияга]] каршы финалда (4:2) киргизген.

== Өмүр баяны ==
Атасы Вильфрид [[Камерун|камерундук]] тектүү жана «Бонди» клубунун футбол мектебинде машыктыруучу болуп иштеген. Апасы Файза (кыз кезиндеги фамилиясы Ламари) — Амизурдан, [[Беджа (эл)|Беджая]] облусунан келген кабилдерден болгон [[Алжир|алжирдик]] [[Кабилдер|кабиле]] иммигранттарынын тукуму, кесипкөй гандболчу болгон. Вильфриддин багып алган уулу Жирес Кембо-Экоко да кесипкөй футболчу болгон

Атасынын колдоосунун аркасында өлкөнүн эң мыкты футбол академияларынын бирине — [[Тьерра Фриа|Тьерри Анри]] менен Лилиан Тюрамдар окуган «Клерфонтенге» тапшырдым. Уулу академияда машыгышы үчүн атасы абдан алыс жолдорду басып өтүүгө аргасыз болгон.

13 жашында ага [[Реал Мадрид (футбол клубу)|«Реал Мадрид» клубуна]] өтүү мүмкүнчүлүгү пайда болгон, ага клубдун жаштар командасы менен иштеп жаткан Зинедин Зидан кызыккан. Бирок, Мбаппенин атасы менен сүйлөшкөндөн кийин, Испанияга көчүп кетүүдөн баш тартуу чечими кабыл алынган. Эки жылдан кийин 15 жаштагы Мбаппе [[Монако|«Монако»]] менен биринчи кесиптик келишимине кол койгон. Ал 400 миң евро кол коюу бонусун жана академиянын оюнчусу үчүн айына 600-700 евро стандарттык айлык алган.

=== Жеке жашоо ===
[[Килиан Мбаппе|Килиян Мбаппе]] жеке жашоосун ачыкка чыгарбоону артык көрөт. Ошого карабастан, анын мамилелери мезгил-мезгили менен ЖМКнын көңүл борборуна айланат.

2018–2019-жылдары француз жана эл аралык басылмалар Мбаппенин француз модели жана 2017-жылдагы Франциянын сулуулук сынагынын жеңүүчүсү [[Алисия Айлис]] менен болгон мамилеси тууралуу жазышкан &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://onefootball.com/en/news/kylian-mbappe-girlfriend-who-is-alicia-aylies-35258096|title=Kylian Mbappe Girlfriend: Who is Alicia Aylies?|lang=en|date=2022-06-12}}&lt;/ref&gt; . Жубайлар бир нече жолу коомдук иш-чараларда, анын ичинде [[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2018-жылы Орусияда өткөн ФИФАнын Дүйнөлүк кубогундагы]] беттештерде чогуу болушкан, бирок алардын мамилеси расмий түрдө тастыкталган эмес.

2018—2019-жылдары француз жана эл аралык басылмалар Мбаппенин француз модели жана &quot;Франция-2017&quot; сулуулук сынагынын жеңүүчүсү [[Алисия Айлис]] менен болгон мамилеси тууралуу жазышкан. Жубайлар бир нече жолу, анын ичинде 2018-жылы [[Орусия|Россияда өткөн дүйнө чемпионатынын]] беттештеринде чогуу көрүнүшкөн, бирок мамилелери расмий тастыкталган эмес.

Кийинчерээк, 2020-жылдын башында, маалымат каражаттары футболчуну бельгиялык модель [[Роуз Бертрам]] менен байланыштырышкан. Алар эс алууда жана коомдук иш-чараларда чогуу көрүнгөнү кабарланган. Эки тарап тең бул романтикалык мамилени ачык тастыктаган эмес.

Кийинчерээк, 2020-жылдын башында, ЖМК футболчуну [[Бельгия|бельгиялык модель Роуз Бертрам]] менен да байланыштырган. Алар бирге эс алып, коомдук иш-чараларда көрүнгөнү кабарланган. Эки тарап тең  бул [[Романтика|романтикалык мамилени]] расмий түрдө мамилесин тастыктаган эмес.

2022-жылы Мбаппе [[Транс-аял|трансгендер]] модель [[Инес Рау]] менен болгон мамилеси тууралуу маалымат каражаттарындагы билдирүүлөрдөн кийин талаш-тартыштын чордонунда калган. Бул билдирүүлөр социалдык медиада жана маалымат каражаттарында кеңири талаш-тартыштарды жараткан, бирок футболчунун өзү бул кырдаал боюнча ачык комментарий берген эмес.

2022-жылы Мбаппе [[Транс-аял|трансгендердик]] модель [[Инес Рау]] менен болгон мүмкүн болгон мамилелери тууралуу басма сөз кабарларынан кийин талкуунун чордонунда калды. Бул жарыялар [[Социалдык тармактар|социалдык тармактарда жана жалпыга маалымдоо каражаттарында чоң резонанс жаратты]], бирок футболчунун өзү бул кырдаалга коомчулук алдында комментарий берген эмес.

2026-жылдын март айында медиада жана социалдык медиада Килиан Мбаппе менен испан актрисасы жана модели Эстер Экспоситонун ортосундагы романтикалык мамиле жөнүндө маалыматтар пайда болгон. Ушактар алардын [[Париж|Парижде]] жана [[Мадрид|Мадридде]] чогуу көрүнгөнү тууралуу маалыматтардан улам келип чыккан. Мбаппе да, Экспосито да алардын мамилесин ачык тастыкташкан эмес &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://e.vnexpress.net/news/sports/football/mbappe-reportedly-dating-spanish-actress-ester-exposito-5048245.html?|title=Mbappe reportedly dating Spanish actress Ester Exposito|lang=en|date=2026-03-09}}&lt;/ref&gt; .

2026-жылдын мартында басылмаларда жана социалдык тармактарда Килиан Мбаппенин [[Эстер Экспосито|испаниялык актриса жана модель Эстер Экспосито]] менен романтикалык мамиледе болушу мүмкүн деген кабарлар пайда болгон. Ушак-айыңдардын себеби алардын [[Париж]] жана [[Мадрид]] шаарларында чогуу көрүлгөндүгү тууралуу жарыялар болгон. Мбаппе да, Экспосито да мамилелери тууралуу маалыматты расмий тастыкташкан эмес.

== Клубдук карьерасы ==

=== &quot;Монако&quot; ===
[[Файл:Kylian_Mbappé_-_2017-05-06.jpg|left|thumb|306x306px|Мбаппе &quot;Монако&quot; үчүн машыгуусун баштады]]

==== 2015/16 сезону ====
2015-жылы ал чоңдор футболунда дебют жасаган. 2-декабрда Франциянын чемпионатынын &quot;Кан&quot; командасына каршы беттешинде ал 88-мүнөттө Фабио Коэнтраонун ордуна чыккан &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.transfermarkt.co.uk/spielbericht/index/spielbericht/2600612|title=Отчёт о матче «Монако» — «Кан»}}&lt;/ref&gt; . Дебютунан кийин ал Монаконун негизги командасынын оюндарына үзгүлтүксүз чакырыла баштаган. 10-декабрда ал биринчи жолу Европалык мелдештерде ойногон - &quot;Тоттенхэмге&quot; каршы Европа Лигасынын беттешинде ал голдук пас берген &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.transfermarkt.co.uk/spielbericht/index/spielbericht/2618992|title=Отчёт о матче «Тоттенхэм» — «Монако»}}&lt;/ref&gt; . Алгачкы сезонунда ал бардык мелдештерде 14 беттеш өткөрүп, бир гол киргизип, эки голдук пас берген, ошол эле учурда Тьерри Анринин бир нече рекорддорун жаңыртып, клубдун тарыхындагы эң жаш дебютант жана эң жаш гол киргизген оюнчу болгон &lt;ref name=&quot;youthcareer&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.fourfourtwo.com/sg/features/kylian-mbappe-monaco-teen-who-might-be-europes-most-wanted-youngster|title=Kylian Mbappe: the Monaco teen who might be Europe's most wanted youngster}}&lt;/ref&gt; . 2016-жылдын 3-мартында клубдун вице-президенти Вадим Васильев Мбаппенин үй-бүлөсү үчүн жеке учак жөнөткөн, анда оюнчунун апасы, атасы жана бир тууганы [[Париж|Парижден]] [[Монако|Монакого]] учуп кетишкен. Клуб башында 300 000 евро бонус сунуштаган, бирок үй-бүлө 3 миллион евро келишим түзгөн. Үч күндөн кийин келишимге кол коюлган. Жаңы келишим боюнча, оюнчу айына 80 000 евро же жылына 960 000 евро таба баштаган &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lejdd.fr/sport/football/le-real-a-transmis-une-offre-de-130-millions-deuros-pour-kylian-mbappe-3371456|title=Le Real a transmis une offre de 130 millions d'euros pour Kylian Mbappé}}&lt;/ref&gt; .

2015-жылы чоңдор футболунда дебют жасаган. 2-декабрда [[Франция|Франция чемпионатына]] карата [[&quot;Кан&quot;|&quot;Кан&quot; менен болгон беттеште]] 88-мүнөттө [[Фабио Коэнтрао]] ордуна чыккан. Дебютунан кийин [[Монако|&quot;Монаконун&quot;]] негизги курамына такай чакырыла баштаган. 10-декабрда еврокубоктордо биринчи жолу ойногон — [[Европа|Европа Лигасында]] [[Тоттенхэм|&quot;Тоттенхэм&quot;]] менен болгон беттеште пас берип, гол жараткан. Биринчи сезонунда бардык турнирлерде 14 беттеш өткөрүп, бир гол киргизип, эки пас берген, ошол эле учурда [[Тьерра Фриа|Тьерри Анринин]] бир нече рекорддорун жаңылап, клубдун тарыхындагы эң жаш дебютант жана эң жаш гол киргизген оюнчу болгон. 2016-жылдын 3-мартында клубдун вице-президенти [[Вадим Васильев]] Мбаппенин үй-бүлөсү үчүн жеке учак жөнөткөн, анда оюнчунун апасы, атасы жана бир тууганы [[Париж|Парижден]] [[Монако|Монакого]] учуп кетишкен. Башында клуб 300 миң евро кол коюу бонусун сунуштаган, бирок үй-бүлө 3 миллионга сүйлөшкөн. Үч күндөн кийин келишимге кол коюлган. Жаңы келишим боюнча оюнчу айына 80 миң евро, жылына 960 миң евро алмакчы болгон.

==== 2016/17 сезону ====
Кийинки сезондо Жардимдин командасынын стартовый составына кирип, сезондо бардык турнирлерде 44 оюн ойноп, 26 гол киргизди. &quot;Монако&quot; менен бирге өлкө чемпиону наамын биринчи жолу жеңип алды, ал эми &quot;монегасктар&quot; ички аренада [[Пари Сен-Жермен|ПСЖнын]] гегемониясын буза алышты.

[[Лига|Чемпиондор Лигасынын]] мелдешинде [[Монако|&quot;Монако&quot;]] тең, бирок абдан татаал тайпадан чыгып, &quot;Байер&quot;, &quot;Тоттенхэм&quot; жана ЦСКАны артта калтырды. 1/8 финалда [[Манчестер|&quot;Манчестер Сити&quot;]] менен болгон беттешүүлөрдө ушунчалык жаркын жана ачык ойногондуктан, дүйнөлүк спорт басма сөзүнүн кеңири көңүлүн бурду. [[Манчестер|Манчестердеги]] биринчи беттеш француз командасынын 3:5 эсебинде жеңилиши менен аяктады. Жооптук беттеште &quot;монегасктар&quot; 3:1 эсебинде жеңип, кийинки баскычка өтө алышты.

Турнирдин кийинки этабында Монако &quot;Боруссия Дортмундду&quot; жеңди. Мбаппе конокто эки гол киргизип, үйдөгү беттеште гол киргизип, жарым финалга чыгуу мүмкүнчүлүгүн камсыз кылды. Жарым финалда &quot;Монако&quot; &quot;Ювентуска&quot; жалпы эсеп менен 4:1 эсебинде утулуп калды, бирок Мбаппе Буффонго каршы гол киргизип, дарбазачынын 600 мүнөттүк кургак сериясына чекит койду &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Kylian-mbappe-plus-jeune-buteur-de-l-histoire-des-demi-finales-de-ligue-des-champions/799934|title=Kylian Mbappé plus jeune buteur de l’histoire des demi-finales de Ligue des champions}}&lt;/ref&gt; . Жалпысынан ал Чемпиондор Лигасынын плей-оффунда алты гол киргизип, турнирдин эң мыкты бомбардирлеринин катарына кирди. 2016/17 сезонунун аягында ал Лига 1деги эң мыкты жаш француз футболчусу деп табылды. Бул тууралуу оюнчу өзү мындай деди:

Кийинки баскычта [[Монако|&quot;Монако&quot;]] [[Дортмунд|Дортмунддун]] [[Боруссия футбол клубу|&quot;Боруссиясын&quot;]] жеңди. Мбаппе конокто эки гол киргизип, үйүндө да гол киргизип, командасына жарым финалга жолдомо берди. Жарым финалда &quot;Монако&quot; эки оюндун жыйынтыгы боюнча [[Ювентус|&quot;Ювентуска&quot;]] утулуп калды (1:4), бирок Мбаппе [[Буффонада|Буффонду]] гол менен тосуп, дарбазачынын 600 мүнөттүк кургак сериясын токтотту. Жалпысынан Чемпиондор Лигасынын плей-офф баскычында алты гол киргизип, турнирдин мыкты бомбардирлеринин тизмесине кирди. 2016/17 сезонунун жыйынтыгы боюнча ал Лига 1дин мыкты жаш француз футболчусу деп табылды. Оюнчунун өзү мындай деди:
''Бул сезондо мен  ачылыш болдум, кийинки сезондо бул деңгээлди ырастагым келет. Кээ бирөөлөр менин жашымдан ашып өнүгүп жатам деп ойлошот. Бирок чындыгында мен жөнөкөй 18 жаштагы баламын. Машыгууга мени апам же клубдун айдоочусу дагы деле ташыйт.'' 
Мырзаевдин мынчалык ийгиликтүү сезонунан кийин, алдыңкы европалык клубдар Мбаппени сатып алуу мүмкүнчүлүгүн карап жатышкан. Мадриддик [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал&quot;]], [[Барселона (футбол клубу)|&quot;Барселона&quot;]], лондондук [[Арсенал (футбол клубу, Лондон)|&quot;Арсенал&quot;]] жана француздук [[Пари Сен-Жермен|&quot;Пари Сен-Жермен&quot;]] оюнчуга негизги талапкерлер болушкан. Мбаппе кайрадан атасы менен кеңешип, [[Франция|Франциядан]] кетүүгө али эрте деген чечимге келген.

2017-жылдын жай айларында сезон аяктагандан кийин, жаш футболчу [[Монегаск|&quot;монегасктардан&quot;]] айлыгын 16 эсе көбөйтүүнү талап кылган, ошондо анын айлыгы команданын капитаны [[Радамель Фалькао|Радамель Фалькаонукундай]], жылына 8 миллион евро болмок. Клуб баш тарткан, андан кийин Мбаппени [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реалга&quot;]] которуу боюнча келишимге жетишилген. Трансфердин шарттары боюнча [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал&quot;]] [[Монако|&quot;Монакого&quot;]] 180 миллион евро төлөшү керек болчу, анын 30 миллиону бонустар, бирок кийинчерээк сумма 214 миллионго чейин көбөйгөн, анткени &quot;Реал&quot; [[Испания|Испанияда]] которуу боюнча салыктарды төлөп берген. Бирок Мбаппе &quot;Реалга&quot; которулуудан баш тартып, [[Пари Сен-Жермен|&quot;Пари Сен-Жерменди&quot;]] тандап алган. Себеби, париж клубунун жетекчилиги макул болгон келишим шарттары болгон. [[Пари Сен-Жермен|&quot;ПСЖга&quot;]] которулганы үчүн футболчунун тарабы 5 миллион евро алган – бул сумма эки бөлүп, алгачкы эки сезондо төлөнүшү керек. Ошондой эле Мбаппе жылына 10 миллион евро айлык талап кылган, бирок акыры биринчи сезондо 7 миллион еврого макул болгон, ал эми кийинки сезондордо кирешеси көбөйүп туруу шарты менен. Убакыттын өтүшү менен форварддын айлыгы 12 миллионго чейин көтөрүлүшү керек. Футболчунун кээ бир суроо-талаптарын &quot;ПСЖ&quot; жарым-жартылай гана канааттандырган. Мбаппе [[Алтын топ|&quot;Алтын топту&quot;]] утса, ал автоматтык түрдө команданын эң көп айлык алган оюнчусу болушун каалаган. Бирок &quot;ПСЖ&quot; сыйлык үчүн 500 миң евро бир жолку төлөм убада кылган. Мындан тышкары, Мбаппе жеке учакты жылына 50 саат акысыз колдонууну талап кылган, бирок анын ордуна айдоочу жана жан сакчы кызматтарын төлөө үчүн айына 30 миң евро алган. Кошумчалай кетсек, Мбаппе клуб каржылык таза оюн эрежелерин бузгандыгы үчүн Чемпиондор Лигасынан четтетилген учурда компенсация талап кылган.

=== Пари Сен-Жермен ===

==== 2017/18 сезону (ижара) ====
[[Файл:2019-07-17_SG_Dynamo_Dresden_vs._Paris_Saint-Germain_by_Sandro_Halank–620.jpg|right|thumb|Мбаппе &quot;Пари Сен-Жермен&quot; менен]]
2017-жылдын 31-августунда 2017/18 сезонунун аягына чейин ижарага [[Пари Сен-Жермен|&quot;Пари Сен-Жерменге&quot;]] өткөн. Ошол эле учурда, париждик клуб ижара мөөнөтү аяктагандан кийин оюнчуну 180 миллион еврого сатып алуу милдеттенмесин алган. Мбаппе дүйнө тарыхында экинчи эң кымбат оюнчу болуп калды, андан көп акча 2017-жылдын жай айларында [[Пари Сен-Жермен|&quot;ПСЖга&quot;]] өткөн [[Бразилия|бразилиялык]] чабуулчу [[Неймар]] үчүн гана төлөнгөн. Жаңы клубунда 29-номерди алган.

[[Пари Сен-Жермен|«ПСЖ»га]] өткөндөн кийин дароо эле клубдун негизги оюнчусу болуп, оң канатындагы чабуулчунун позициясын ээледи. 8-сентябрда жаңы клубунда биринчи голун киргизди, бул [[Метц|«Метц»]] менен болгон беттеште (5:1) болду. Лига 1деги алгачкы тогуз беттеште төрт гол киргизип, төрт голевой пас берди. Чемпиондор Лигасынын тайпалык этабында ойногондон кийин, [[Пари Сен-Жермен|«ПСЖ»ге]] топтон мөөнөтүнөн мурда чыгууга жардам берди, ошол эле учурда [[Бавария|«Баварияны»]] 3:0 эсебинде утуп алды. 6-декабрда 18 жаш 11 айында [[Бавария|«Бавария»]] менен болгон беттеште Чемпиондор Лигасында он голун киргизип, бул көрсөткүчкө жеткен эң жаш оюнчу болду.

==== 2018/19 сезону ====
2018-жылдын июлунда [[Лукас Моура]] «Тоттенхэмге» кеткенден кийин бошогон «7» номерин алды, мурда «29» номерин кийип жүргөн. Мбаппе мындай деди:&lt;templatestyles src=&quot;Шаблон:Цитата/styles.css&quot; /&gt;''Мен аянтта жакшырууга аракет кылып жатам жана менимче, менин номеримди алмаштырууга туура убакыт келди. Бул бир нерсени тастыктоо сыяктуу. &quot;7&quot; номери легендарлуу, аны көптөгөн мыкты оюнчулар кийишкен. Мен аянтта мындай номерди колдонууга укугум бар экенин далилдей алам деп үмүттөнөм.''

Сезондун биринчи беттешинде, оюундун акыркы 10 мүнөтүндө эки гол киргизип, анын аркасында париждиктер [[&quot;Генгам&quot;]] командасын 3:1 эсебинде жеңип алышкан. Кийинки Лига 1 беттешинде париж клубунун үч чабуулчусу тең гол киргизип, Мбаппе, [[Эдинсон Кавани]] жана [[Неймар]], натыйжада [[Анже|&quot;Анже&quot;]] командасы 3:1 эсебинде жеңилген. 1-сентябрда [[Ним|&quot;Ним&quot;]] командасына каршы беттеште (4:2) бир гол киргизип, бир пас берген, бирок андан кийин карьерасында биринчи жолу [[Теджи Саванье]] менен болгон чырда түз кызыл карта алып, чыгарылган, бирок Саванье да чыгарылган. 8-октябрда [[Лион|&quot;Лион&quot;]] командасына каршы беттеште 13 мүнөттө &quot;покер&quot; жасап, Франция чемпионатында акыркы 45 сезондо бир оюнда төрт гол киргизген эң жаш оюнчу (19 жаш 9 ай) болгон. 3-декабрда [[France Football]] журналы тарабынан 21 жашка чейинки эң мыкты оюнчуга ыйгарылган [[&quot;Копа&quot;|&quot;Копа&quot; трофейинин]] биринчи ээси болгон. 2019-жылдын 19-январында &quot;Генгам&quot; командасына каршы 9:0 эсебинде аяктаган беттеште Эдинсон Кавани менен бирге хет-трик жасап, өткөн сезондо [[Пари Сен-Жермен|&quot;Пари Сен-Жермен&quot;]] койгон рекордду жаңылоого мүмкүндүк берген.

25-турда жалгыз голун киргизгенден кийин, ал 18 оюнда 19 гол киргизип, 45 жылдан бери мындай көрсөткүчкө жеткен биринчи француз оюнчусу болду. Ал сезонду 33 гол менен бомбардирлер тизмесинде биринчи орунда аяктап, эң жакын атаандашы Николя Пепеден 11 гол алдыда &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/sport/news/2019/02/18/n_12651643.shtml|title=Источник|date=|publisher=}}&lt;/ref&gt; . 2019-жылдын 31-июлунда ал ФИФАнын &quot;Эркектер арасындагы мыкты оюнчу&quot; сыйлыгына көрсөтүлгөн. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fifa.com/the-best-fifa-football-awards/best-fifa-mens-player/|title=The Best FIFA Men's Player|last=FIFA.com}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.championat.com/football/news-3815151-fifa-oglasila-spisok-nominantov-na-premiju-luchshemu-futbolistu-goda.html|title=ФИФА огласила список номинантов на премию лучшему футболисту года|publisher=[[Чемпионат.com]]|date=2019-07-31}}&lt;/ref&gt;

25-чи турунда жалгыз голун киргизип, 18 оюндун ичинде 19 голу болгон. Ошентип, 45 жылдан бери мындай көрсөткүчкө ээ болгон биринчи француз оюнчусу болду. Сезонду бомбардирлер мелдешинде биринчи орунду ээлеп, 33 гол киргизип, жакынкы атаандашы [[Николя Пепе|Николя Пепеден]] 11 гол алдыга чыкты. 2019-жылдын 31-июлунда [[The Best FIFA Men’s Player сыйлыгы|The Best FIFA Men’s Player сыйлыгына]] он талапкердин тизмесине кирди.

==== 2019-жылдан бери ====
[[Файл:Mbappe_Messi_Neymar.jpg|right|thumb|220x220px|Солдон оңго: Мбаппе, Месси жана Неймар ПСЖ менен, 2021-жылдын октябрь айында]]
2019-жылы [[Франция чемпионаты|Франция чемпионатынын]] үчүнчү турунда өткөн беттеште Лига 1де 100- матчын өткөрүп, 63 гол жана 29 пас берген.

2021-жылдын 16-февралында [[Чемпиондор Лигасы|Чемпиондор Лигасынын]] коноктогу матчында [[Барселона (футбол клубу)|&quot;Барселонага&quot;]] каршы (4:1) хет-трик жасаган. 7-апрелде конокто Чемпиондор Лигасынын чейрек финалында [[Бавария (футбол клубу)|&quot;Бавариянын&quot;]] дарбазасына дубль жасаган (3:2). 2021-жылы [[Forbes футболчу|Forbes футболчуну]] дүйнөдөгү эң көп акы төлөнгөн оюнчулардын рейтингинде төртүнчү орунга койгон. Анын кирешеси жылына 12 миллион евро.

2022-жылдын 3-январында [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция]] Кубогунда &quot;Ванна&quot; дарбазасына экинчи таймдын 17-мүнөтүндө хет-трик жасаган. 2022-жылдын 15-февралында Чемпиондор Лигасынын [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реалга&quot;]] каршы оюнунда Килиан акыркы мүнөттөрдө гол киргизип, &quot;ПСЖнын&quot; жеңишине алып келген. 9-мартта кайра беттеште Мбаппе биринчи таймда эсеп ачты, бирок экинчи таймда [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реалдын&quot;]] чабуулчусу [[Карим Бензема]] 17 мүнөттө хет-трик жасап, клубун кийинки турга алып чыкты (&quot;Реал&quot; кийин турнирде жеңген). 2022-жылдын мартында оюнчунун &quot;Реалга&quot; өтүшүн токтотуу үчүн [[Пари Сен-Жермен|&quot;Пари Сен-Жермен&quot;]] ага жылына 100 миллион евролук келишим сунуштаган. Эгер француз клубдун жаңы сунушуна макул болсо, дүйнөдөгү эң көп маяна алган футболчу болмок. 9-апрелде [[Клермонго|&quot;Клермонго&quot;]] каршы (6:1) беттеште хет-трик жасаган. Ошол эле беттеште [[Неймар]] да хет-трик жасаган. 2022-жылдын май айында Мбаппе клубда калып, 2025-жылга чейин жаңы келишимге кол койгонун жарыялаган. 21-майда Франция чемпионатынын акыркы турунда [[&quot;Мецке&quot;]] каршы (5:0) хет-трик жасаган. Жалпысынан 2021/22 сезонунда Франция чемпионатында 35 беттеште 28 гол киргизген. Мбаппе катары менен 4-жолу Франция чемпионатынын мыкты бомбардири болгон. Ошондой эле 17 голуна жардам берген, Килиан бир сезондо Лига 1де мыкты бомбардир гана эмес, ассистент да болгон биринчи футболчу болду.

2022-жылдын 21-августунда [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция]] чемпионатынын үчүнчү турунда &quot;Лилль&quot; командасына каршы (7:1) хет-трик жасаган. Мбаппенин биринчи голу оюн баштагандан 8,3 секунд өткөндөн кийин киргизилген, бул Франция чемпионатынын тарыхындагы экинчи ылдам гол (эң ылдам гол 1992-жылы 7,9 секунда киргизилген) [булак көрсөтүлгөн эмес 825 күн]. 2022-жылдын 11-октябрында Чемпиондор Лигасынын тайпалык этабында &quot;Бенфика&quot; командасына каршы (1:1) болгон беттеште пенальтини ишке ашырып, 31 гол менен турнирде [[Пари Сен-Жермен|ПСЖнын]] тарыхындагы эң мыкты бомбардири болуп, Эдинсон Каванини (30 гол) ашып өткөн. 2023-жылдын 23-январында Франция Кубогунун 1/16 финалында &quot;[[Пеи де Кассель&quot;]] клубуна каршы (7:0) болгон беттеште 5 гол киргизген. Биринчи таймда Мбаппе 11 мүнөттө хет-трик жасап, экинчи таймда дагы эки гол киргизген. Мбаппе расмий беттеште 5 гол киргизген ПСЖнын биринчи оюнчусу болгон.

2023-жылдын 26-августунда ал [[&quot;Ланска&quot;]] (3:1) каршы оюнда эки жолу гол киргизип, Лига 1де [[Пари Сен-Жермен|ПСЖ]] үчүн 150- жана 151-голдорун киргизген. 2023-жылдын 17-декабрында Франция чемпионатынын 16-турунда &quot;Лилльге&quot; (1:1) каршы оюнда ал 66-мүнөттө пенальтиден гол киргизип, 180 гол менен Лига 1 тарыхындагы [[Карлос Бианкини]] (179) басып өтүп, мыкты беш гол киргизген. 2024-жылдын 7-январында [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция Кубогунун]] 1/32 финалында [[Ревел|Ревелге]] (9:0) каршы оюнда ал хет-трик жасап, биринчи таймда Мбаппе дубль жасап, оюндун экинчи жарымында дагы бир гол киргизген. Мбаппе 31 гол менен Франция Кубогунда ПСЖнын эң мыкты бомбардири болуп, Франсуа М'Пелени (28) басып өткөн.

=== &quot;Реал Мадрид&quot; ===

==== Дебют жана биринчи кубоктор (2024–2025) ====
2024-жылдын июнь айында оюнчунун испаниялык [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал Мадрид&quot; клубуна]] өткөндүгү жарыяланды. 16-июлда [[Сантьяго Бернабеу|&quot;Сантьяго Бернабеу&quot; стадионунда]] оюнчунун масштабдуу презентациясы өттү. Мбаппе 9-номерди алды.

Командада алгачкы расмий беттешин 15-августта [[УЕФА Чемпиондор лигасы 2024/2025|УЕФА Суперкубогунда]] «Аталантага» каршы ойногон. Мбаппе биринчи таймда гол киргизүүгө мүмкүнчүлүк алган, бирок экинчи таймда гана топту торчого киргизе алган. Беттеш [[Реал Мадрид (футбол клубу)|«Реалдын»]] 2:0 эсебиндеги жеңиши менен аяктаган.

&quot;Примерада 18-августта 1-турда [[Мальорка|&quot;Мальорка&quot;]] менен болгон беттеште 1:1 эсебинде дебют жасаган. Футболчунун [[Испания футбол чемпиондугу|Испания чемпионатындагы]] экинчи оюну [[Вальядолид|&quot;Вальядолид&quot;]] менен болду. Мбаппе оюндун 90 мүнөтүн тең ойнободу — ал 86-мүнөттө Эндрик менен алмаштырылды, ал талаага чыккандан 10 мүнөттөн кийин атаандаштын дарбазасына үчүнчү топту киргизген. Үчүнчү оюнунда — [[Лас-Пальмас шаары|&quot;Лас-Пальмас&quot;]] менен болгон беттеште (1:1) — Мбаппе да голдук аракеттерди жасай алган жок. Оюнчунун голсуз оюндары 4-турда Ла Лигада токтоду — Мбаппе [[Бетис|&quot;Бетис&quot;]] менен болгон беттеште (2:0) дубль жасады, бир жолу оюн учурунда, бир жолу пенальтиден гол киргизди. Кийинки турда &quot;сливочные&quot; [[Реал Сосьедад|&quot;Реал Сосьедадды&quot;]] 0:2 эсебинде утуп алышты; эки гол тең он бир метрлик чекиттен киргизилген, ал эми бир топту Килиан Мбаппе киргизген.&quot;

Мбаппенин [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал&quot;]] оюнчусу катары [[УЕФА Чемпиондор лигасы 2024/2025|Чемпиондор Лигасындаг]]ы дебюту тарыхта биринчи жолу өткөрүлгөн жалпы этаптын биринчи турунда болду. Футболчу [[Штутгарт|&quot;Штутгарт&quot;]] (3:1) менен болгон үй матчында стартовый составда чыгып, экинчи таймдын башында гол киргизди.&lt;templatestyles src=&quot;Шаблон:Цитата/styles.css&quot; /&gt;21-сентябрда [[Реал Мадрид (футбол клубу)|«Реал»]] [[Эспаньол|«Эспаньолду»]] 4:1 эсебинде жеңди. Мбаппе команда үчүн биринчи голуна жардам берди, [[Винисиус Жуниор|Винисиус Жуниорго]] пас берип, 90-мүнөттө пенальтини ишке ашырды. 24-сентябрда «Алавеске» каршы оюнда (3:2) гол киргизди. [[Алавес|«Алавес»]] менен болгон оюнда алган жаракатынан улам [[Атлетико Мадрид|«Атлетикого»]] каршы беттешке (1:1) катышкан жок. [[УЕФА Чемпиондор лигасы 2024/2025|Чемпиондор Лигасынын]] алкагында француздук [[Лилль|«Лиллге»]] каршы утулган оюнда (1:0) ал баштапкы курамда болгон эмес жана 57-мүнөттө гана аянтка чыккан (башында Мбаппени оюнга такыр киргизбөө пландалган).

5-октябрда [[Реал Мадрид (футбол клубу)|«Реал»]] «Вильярреалды» 2:0 эсебинде утту,  [[Килиан Мбаппе|Килиан Мбаппенин]] эч кандай результативдүү аракеттери болгон эмес. Ла Лиганын кийинки турунда «Сельтага» каршы оюнда дарбазанын бурчуна күчтүү сокку менен гол киргизип, командасына 1:2 эсебинде жеңишке жетүүгө жардам берген. 22-октябрда Чемпиондор Лигасында Дортмунддун [[Беларусь|«Боруссиясына»]] каршы өткөн жеңиштүү оюнда (5:2) голдук пас берген. 26-октябрда Мбаппе үчүн биринчи [[Эль-Класико]] болуп өттү, [[Реал Мадрид (футбол клубу)|«Реал»]] [[Барселона (футбол клубу)|«Барселонадан»]] 0:4 эсебинде утулуп калды; 31-мүнөттө Килиан офсайддан улам жокко чыгарылган гол киргизген. [[Барселона (футбол клубу)|«Барселонага»]] каршы оюнда Мбаппе 8 жолу офсайдга туш болгон, бул беш европалык алдыңкы лигалардын арасында антирекорд болуп калды.

5-ноябрьда [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал&quot;]] Чемпиондор Лигасынын жалпы этабында [[Милан|&quot;Миланга&quot;]] уттуруп, 27-ноябрда &quot;Ливерпулга&quot; уттурду. Мбаппеде голдук аракеттер болгон жок. 9-ноябрда &quot;Осасуна&quot; 4:0 эсебинде жеңилди, бирок Мбаппе дагы деле гол киргизбеди. 24-ноябрда [[&quot;Леганеске&quot;]] каршы оюнда (0:3) биринчи таймдын аягында гол киргизди. 1-декабрда [[Хетафе|&quot;Хетафе&quot;]] менен болгон оюнда (2:0) &quot;Реалдын&quot; артыкчылыгын эки эсеге көбөйттү. 4-декабрда &quot;Реал&quot; [[Атлетик Билбао|&quot;Атлетик Бильбаого&quot;]] уттуруп берди, Мбаппе 14-мүнөттө гол киргизди, бирок ал офсайддан улам эсепке алынган жок, ошондой эле 68-мүнөттө пенальтини ишке ашыра алган жок. Кийинки [[Жирона|&quot;Жирона&quot;]] менен болгон оюнда (0:3) француз чабуулчусу команданын үчүнчү голуна ээ болду. 10-декабрда [[Аталанта|&quot;Аталанта&quot;]] менен болгон Чемпиондор Лигасынын сырткы оюнунда (2:3) 10-мүнөттө эсеп ачты, бирок 36-мүнөттө сол жамбашынан алган жаракатынан улам Родриго менен алмаштырылды. Жаракатынан улам чемпионаттагы [[Райо Вальекано|&quot;Райо Вальекано&quot;]] менен болгон оюнду (3:3) өткөрүп жиберүүгө аргасыз болгон. 18-декабрда кайтып келип, [[Пачука|&quot;Пачука&quot;]] менен болгон Клубдар аралык дүйнө чемпионатынын финалында (3:0) Винисиустун пасынан кийин бош дарбазага 37-мүнөттө гол киргизип, &quot;Реалдагы&quot; экинчи трофейин жеңип алды. 22-декабрда Ла Лиганын [[Севилья (футболдук клуб)|&quot;Севильяга&quot;]] каршы оюнунда гол киргизип, Браим Диаска ассист жасап, атаандашын 4:2 эсебинде жеңүүгө жардам берди. Кийинки үч оюнда команда үчүн - &quot;Валенсияга&quot; каршы чемпионат оюнунда, &quot;Депортиво Минерге&quot; каршы Испания кубогунун матчында жана [[Мальорка|&quot;Мальорка&quot;]] менен Суперкубок оюнунда - голдук аракеттерди жасай алган жок. 2025-жылдын 12-январында [[Испания футбол чемпиондугу|Испания Суперкубогунун финалында]] [[Барселона (футбол клубу)|&quot;Барселонага&quot;]] каршы 5-мүнөттө эсеп ачты, бирок каталондук команда беш гол киргизди. Оюн 2:5 эсебинде аяктады. 16-январда кубоктун үй матчында [[Сельтага|&quot;Сельтага&quot;]] каршы (5:2) гол киргизди. 19-январда [[Лас-Пальмас шаары|«Лас-Пальмас»ка]] каршы (4:1) оюнда дубль жасап, бир жолу пенальтиден гол киргизип, оюндун мыкты оюнчуларынын бири болду. 22-январда Чемпиондор Лигасынын жалпы этабында «РБ Зальцбургка» каршы (5:1) оюнда гол киргизди.

Команда үчүн биринчи хет-трикти 25-январда [[Реал Вальядолид|«Реал Вальядолид»]] менен болгон беттеште (0:3) каттаган. Мбаппе 30-мүнөттө Джуд Беллингем менен комбинациядан кийин эсеп ачкан. Экинчи топ 57-мүнөттө тордон орун алган. Кошумча убакытта «Вальядолиддин» дарбазасына пенальти белгиленип, Мбаппе аны ишке ашырып, оюн үчүн үчүнчү голун киргизген. [[Брест|«Брест»]] менен болгон сырттагы беттеш (0:3) Мбаппе үчүн ийгиликсиз болду. 8-февралда Мбаппе [[Атлетико Мадрид|«Атлетико»]] менен болгон оюнду (1:1) теңдеген, 11-февралда – Чемпиондор Лигасынын плей-офф баскычындагы сырттагы беттеште [[Манчестер|«Манчестер Сити»ге]] каршы (2:3), ал эми 15-февралда [[Осасуна|«Осасуна»]] менен болгон беттеште биринчи голду киргизген (1:1).

19-февралда [[УЕФА Чемпиондор лигасы|Чемпиондор Лигасынын]] 1/16 финалынын жооптук матчы өттү, анда [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал Мадрид&quot;]] өз үй стадионунда [[Манчестер|&quot;Манчестер Сити&quot;]] командасын кабыл алды. Килиан Мбаппе 4-мүнөттө эле эсеп ачты, [[Рауль Асенсио|Рауль Асенсиодон]] алыстан топ алып, дарбазачы [[Эдерсон|Эдерсонду]] ашырып тээп киргизди. 33-мүнөттө Мбаппе Родриго ага айып аянтчасында топту калтыргандан кийин команданын артыкчылыгын эки эсеге көбөйттү. 61-мүнөттө Мбаппе алыстан төмөнкү бурчка тээп үчүнчү голун киргизип, [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал Мадрид&quot;]] үчүн экинчи хет-тригин жасады. Оюн аягында [[Нико Гонсалес]] киргизген гол &quot;Сити&quot;ни Чемпиондор Лигасынан чыгып кетүүдөн сактап кала алган жок.

23-февралда [[Жирона|&quot;Жиронага&quot;]] каршы беттеште (2:0) Винисиус Жуниорго пас берип, жардам берген. Чемпионаттын [[&quot;Бетиске&quot;]] каршы утулган беттешинде жана Чемпиондор Лигасынын 1/8 финалынын биринчи беттешинде &quot;Атлетико&quot; менен Мбаппе гол киргизе алган эмес. 9-мартта &quot;Райо&quot; менен болгон беттеште биринчи голун киргизип, командага 2:1 эсебинде жеңишке жетишүүгө жардам берген. Чемпиондор Лигасында &quot;Реал&quot; [[Атлетико Мадрид|&quot;Атлетико Мадридди&quot;]] пенальтилер сериясында жеңип, чейрек финалга чыккан; команданын биринчи соккусун Мбаппе аткарып, гол киргизген. 15-мартта &quot;Вильярреалдын&quot; дарбазасына биринчи таймда эки гол киргизип, &quot;Мадрид&quot; үчүн 31 голго жеткен жана Роналдо Назарионун &quot;Реалдагы&quot; биринчи сезонунда 30 гол киргизген рекордун жаңылаган. 11-майда [[Барселона (футбол клубу)|&quot;Барселонага&quot;]] каршы хет-трик жасаган, бирок командасы 3:4 эсебинде утулуп калган. Сезондун жыйынтыгында Мбаппе &quot;Реалдын&quot; биринчи оюнчусу болуп, Испаниянын Ла Лигасындагы дебюттук сезонунда 30 голдон ашык киргизген. Ла Лигадагы дебюттук сезонунда 31 гол киргизген Мбаппе &quot;Алтын бутсаны&quot; уткан.

2025/26 сезонунда Лука Модрич клубдан кеткенден кийин Мбаппе футболкасынын номерин 10го алмаштырган.

== Улуттук курама командадагы карьерасы ==
[[Файл:Kylian_Mbappé_World_Cup_Trophy.jpg|left|thumb|228x228px|Мбаппе Дүйнөлүк кубок менен]]
Ал биринчи жолу Франциянын 17 жашка чейинкилер курама командасына 2014-жылдын сентябрь айында Украинага каршы беттештерге чакырылган &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.sport-express.ru/football/france/reviews/kilian-mbappe-biografiya-i-karera-v-futbole-forvarda-sbornoy-francii-dostizheniya-i-lichnaya-zhizn-napadayuschego-1936720/|title=Килиан Мбаппе: биография и карьера в футболе, достижения и личная жизнь|lang=ru|date=2022-12-19}}&lt;/ref&gt; . Ошондой эле ал 2016-жылдагы Европа жаштар чемпионатынын 19 жашка чейинкилеринин курамында ойногон. Беш жолу гол киргизип, ал турнирде командалашы Жан-Кевин Огастинден кийинки экинчи эң көп гол киргизген оюнчу болуп, биринчи эл аралык титулун жеңип алган &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://factik.ru/kylian-mbappe/|title=30 фактов о Килиане Мбаппе|lang=ru}}&lt;/ref&gt; .

2014-жылдын сентябрь айында [[Украина|Украина курама командасына]] каршы ойногон [[Франция улуттук футбол курамасы|Франциянын]] 17 жашка чейинки курама командасына биринчи жолу чакырылган. 2016-жылдагы жаштар арасындагы [[Европа|Европа чемпионатында]] 19 жашка чейинки курама команданын оюнчусу катары катталган. Беш жолу гол киргизип, командалашы [[Жан-Кевин|Жан-Кевин Огюстенден]] кийинки экинчи бомбардир болуп, алгачкы эл аралык наамын жеңип алган.


[[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасынын курамында]] 2017-жылдын 25-мартында [[УЕФА Чемпиондор лигасы|2018-жылдагы дүйнө чемпионатынын тандоо турунда]] [[Люксембург]] менен болгон беттеште дебют жасаган. 18 жаш 95 күндүгүндө ал Марьян Висньескиден кийинки француз курама командасынын тарыхындагы эң жаш оюнчу болуп калды. 2017-жылдын 31-августунда бул тандоо турунун алкагында [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасы]] [[Нидерланд|Нидерландыны]] 4:0 эсебинде талкалады. 76-мүнөттө алмаштырылып чыгып, кошумча убакытта курама команда үчүн биринчи голду киргизди.

2018-жылдын 17-майында ал [[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2018-жылкы Дүйнөлүк Кубокко]] Франциянын курама командасынын курамына киргизилген.  21-июнда ал Перуга каршы беттеште Дүйнөлүк Кубоктогу биринчи голун киргизген. Бул аны Дүйнөлүк Кубокто гол киргизген эң жаш француз оюнчусу кылган.  2018-жылдын 30-июнунда [[Аргентина улуттук футбол курамасы|Аргентинага]] каршы 1/8 финалда Мбаппенин жалгыз чуркоосу атаандашынын айып аянтчасында эреже бузуу менен үзгүлтүккө учурагандан кийин, пенальти белгиленип, аны Антуан Гризманн гол киргизип, ал 64 жана 68-мүнөттөрдө өзүн голго айланткан. Анын командасы акыры 4:3 эсебинде жеңишке жеткен.  Мбаппе беттештин эң мыкты оюнчусу деп табылган.  Финалдык беттеште Мбаппе [[Хорватия улуттук футбол курамасы|Хорватияга]] каршы голдордун бирин киргизип, [[Пеле|Пеледен]] кийинки Дүйнөлүк Кубоктун финалында гол киргизген 20 жашка чейинки биринчи оюнчу болгон  . Анын командасы 4:2 эсебинде жеңишке жетип, дүйнө чемпиону болгон. Турнирде төрт гол киргизген Мбаппе турнирдин эң мыкты жаш оюнчусу деп табылды  .

[[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2018-жылдын 17-майында 2018-жылдагы дүйнө чемпионаты]] үчүн [[Франция улуттук футбол курамасы|Франциянын курама командасына]] киргизилген. 21-июнда [[Перу|Перу курама командасына]] каршы болгон оюндо дүйнө чемпионаттарында биринчи голун киргизген. Бул аны дүйнө чемпионаттарында гол киргизген эң жаш француз оюнчусу кылды. 2018-жылдын 30-июнунда 1/8 финалда [[Аргентина улуттук футбол курамасы|Аргентина курама командасына]] каршы Мбаппенин жеке чабуулунан кийин, атаандаштын айып аймагында эреже бузуу менен токтотулуп, пенальти дайындалып, аны [[Антуан Гризманн]] ишке ашырган, ал эми 64- жана 68-мүнөттөрдө өзү гол киргизген. Натыйжада анын курама командасы 4:3 эсебинде жеңген. Мбаппе бул оюндун мыкты оюнчусу деп табылган. Финалдык беттеште Мбаппе [[Хорватия улуттук футбол курамасы|Хорватия курама командасынын]] дарбазасына бир гол киргизип, [[Пеле|Пеледен]] кийин финалда гол киргизген 20 жашка чейинки биринчи оюнчу болгон. Анын командасы 4:2 эсебинде жеңип, дүйнө чемпиону болгон. Турнирде 4 гол киргизген Мбаппе турнирдин мыкты жаш оюнчусу деп табылган.

[[2022 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2021-жылдын 13-ноябрында 2022-жылдагы Дүйнө чемпиондугунун]] тандоо матчында [[Казакстан улуттук футбол курамасы|Казакстанга]] каршы (8:0) покер жасады, биринчи үч голун 33-мүнөткө чейин киргизген. Мбаппе өзүнүн карьерасында биринчи жолу курама команда үчүн бир оюнда экиден ашык гол киргизди. Бул 1958-жылдын июнь айынан бери [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасынын]] оюнчусунун биринчи покери болгон, ошондо Жюст Фонтен Дүйнө чемпионатына ФРГ курамасына каршы 4 гол киргизген. Казакстанга каршы оюннан кийин Франция турнирдин финалдык баскычына катышууну камсыз кылды.
[[Файл:2022_FIFA_World_Cup_France_4–1_Australia_-_(7)_(cropped).jpg|left|thumb|243x243px|Мбаппе 2022-жылкы Дүйнөлүк Чемпионатта Австралияга каршы оюнда]]
[[2022 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2022-жылы Катарда өткөн Дүйнөлүк  Кубокто]] алгачкы беттеште [[Австралия улуттук футбол курамасы|Австралиянын дарбазасына]] топ киргизген (4:1). Турнирдин экинчи оюнунда [[Дания|Дания курама командасынын дарбазасына]] эки топ киргизген (2:1). Бул беттештен кийин Мбаппе [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасынын]] бомбардирлеринин тизмесинде жетинчи орунга чыгып, [[Зинедин Зидан|Зинедин Зиданга]] теңелген (экөө тең 31 гол). 4-декабрда 1/8 финалдык беттеште поляк курама командасынын дарбазасына эки топ киргизип, Дүйнө чемпиондугундагы жалпы голдорун 11 беттеште 9га жеткирген. [[Англия улуттук футбол курамасы|Англияга]] каршы чейрек финалда Мбаппе толук оюн ойноп, гол киргизе алган эмес, бирок Франция 2:1 эсебинде жеңип, жарым финалга чыккан. [[Марокко улуттук футбол курамасы|Мароккого]] каршы жарым финалда (2:0) Мбаппе толук оюн ойноп, дагы бир жолу гол киргизе алган эмес.


[[УЕФА Чемпиондор лигасы|Дүйнө чемпионатынын финалында]] [[Аргентина улуттук футбол курамасы|Аргентина курама командасына]] каршы хет-трик жасап (дүйнө чемпионаттарынын финалдарында экинчи жолу), бирок пенальтилер сериясында француздар утулуп калышты (Мбаппе өзүнүн соккусун киргизди), натыйжада Мбаппе күмүш медалга ээ болду. Турнирдин жыйынтыгы боюнча, сегиз гол киргизген (анын экөө пенальтиден) Мбаппе турнирдин мыкты бомбардири катары &quot;Алтын бутса&quot; сыйлыгына татыды. Мбаппе 1970-жылдан бери дүйнө чемпионатында 7 голдон ашык киргизген экинчи футболчу болуп калды (2002-жылы да [[Криштиану Роналду|Роналдонун]] эсебинде 8 гол болгон). Жалпысынан Мбаппенин Дүйнө чемпионаттарында 14 матчта 12 голу болду, ал эң мыкты бомбардирлер тизмесинде алтынчы орунга чыкты, [[Пеле]] менен (ошондой эле 14 матчта 12 гол) теңелди.

2023-жылдын 24-мартында Евро-2024 тандоо оюндарынын алкагында [[Нидерланд улуттук футбол курамасы|Нидерландияга]] каршы (4:0) [[Стад де Франс стадиону|&quot;Стад де Франс&quot; стадионунда]] [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасынын]] капитаны катары биринчи жолу чыкты, бул ролдо командадан кеткен дарбазачы [[Уго Льорис|Уго Льористи]] алмаштырды. Бул беттеште Мбаппе эки гол киргизип, [[Антуан Гризман|Антуан Гризманнга]] пас берди. Мбаппе курама команданын бомбардирлеринин тизмесинде 5-орунга чыкты — 67 беттеште 38 гол, [[Карим Бензема|Карим Бенземаны]] (37) артта калтырды.

2023-жылдын 13-октябрында ошол эле [[Нидерланд улуттук футбол курамасы|Нидерландияга]] каршы беттеште (2:1), ал дубль жасап, командасынын [[Евро-2024|Евро-2024кө]] чыгышын камсыз кылды. Ошондой эле Мбаппе [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасынын]] тарыхында [[Мишель Платин|Мишель Платинини]] (41 гол) артка калтырып, төртүнчү мыкты бомбардир болду.

18-ноябрь 2023-жылы [[Гибралтар|Гибралтар курама командасынын]] дарбазасына хет-трик (14:0) жасап, ошону менен Мбаппе [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасынын]] тарыхындагы эң мыкты бомбардирлердин үчтүгүнө кирди.

[[Евро-2024|Евро-2024тун]] тайпалык баскычынын биринчи беттешинде, 2024-жылдын 17-июнунда Австрия курама командасына каршы ойдо [[Кевин Дансо]] менен кагылышуудан улам оюнчу мурду сынып, кийинки беттеште улуттук курама команданын оюнун өткөрүп жиберген.

== Оюн стили жана коомчулуктун кабыл алуусу ==
[[Файл:Kylian_Mbappe_2017.jpg|thumb|Мбаппенин динамизми Тьерри Анри жана Роналдунун динамизми менен салыштырылат]]
Лондондук [[Арсенал (футбол клубу, Лондон)|&quot;Арсеналдын&quot;]] мурдагы башкы машыктыруучусу [[Арсен Венгер]] 2017-жылы Мбаппени [[Тьерра Фриа|&quot;Тьерри Анриге окшош, чоң футбол таланты&quot;]] деп атаган. Мбаппенин таланты жана жаш кезиндеги дүйнө чемпионатындагы ишенимдүү оюндары аны массалык маалымат каражаттарында [[Пеле]] менен салыштырууга алып келүүдө. Мбаппе ар тараптуу чабуулчу, ошондуктан эки буту менен ойной билгендигинен улам, сол жана оң флангда вингер катары көп колдонулат. Ал сол флангдан борборго жылып, опордук буту менен топту тээп, чабуулчунун жөндөмүн көрсөтө алат бирок андан тышкары Мбаппеде өнөктөштөрүнө голдук мүмкүнчүлүктөрдү түзүү жөндөмү бар, ошондуктан ал көптөгөн голдорго жана пас берүүлөргө ээ. Бирок, [[Пари Сен-Жермен|&quot;Пари Сен-Жермен&quot;]] жана [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасында]] ойногон учурда Мбаппе вингердин позициясына жыла баштаган, себеби [[Монако|&quot;Монакодо&quot;]] форварддын позициясында жок дегенде бир жогорку класстагы оюнчу болгон, ал эми &quot;Монакодо&quot; Мбаппе так эле борбордук чабуулда ойногон, өзүнүн сабырдуулугун жана чабуулдарды жыйынтыктоочу катары ойной билгендигин көрсөткөн. Ал дриблингди сапаттуу жана чеберчилик менен колдоно билгендиги, ошондой эле жардыруучу ылдамдыгы, шамдагайлыгы жана чыгармачыл мамилеси менен белгилүү, бул анын атаандашын бир-бирден кырдаалдарда жеңүү үчүн татаал финттерди, топту ар кандай жолдор менен тепкенди, же күтүлбөгөн темп же багытты өзгөрткөндүгүн көрсөтөт.

[[Франция улуттук футбол курамасы|Франциянын мурдагы курама командасынын]] оюнчусу [[Николя Анелька]] Мбаппе тууралуу оюн билдирди: «Ал мага [[УЕФА чемпиондор лигасы 2015/2016|1996-жылдагы Олимпиададагы]] [[Криштиану Роналду|Роналдону]] эске салат. Анын дүйнөлүк деңгээлдеги оюнчунун мүнөздөмөлөрү бар, жана ал аларды туура башкарышы керек. Эгер ал Роналдонун карьерасын ээрчисе, спорт тарыхына кирген легендалардын бири болот». 2018-жылы [[CIES Football Observatory]] аналитикалык компаниясынын версиясы боюнча, Мбаппе дүйнөдөгү эң кымбат оюнчу деп табылган, анын трансфердик наркы 216,5 миллион еврого бааланган.

Мбаппенин голун майрамдоо – колдорун кайчылаштырып, колтугуна кысып туруу, аны 2018-жылдагы дүйнө чемпионатынын финалында да көрсөткөн, анын иниси [[FIFA 09|Этандын FIFAда Килианды]] уткан учурундагы майрамынан шыктанган.

== Футболдон сырткары ==

=== Жарнама ===
Ал спорттук кийимдерди жана жабдууларды жеткирүүчү Nike менен жарнамалык келишим түзгөн. 2017-жылы Nike ага Nike Hypervenom 3 бут кийимдерин атайын чыгарган &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nike Just Gave AS Monaco Sensation Kylian Mbappé His First Pair of Personalised Boots|url=https://www.complex.com/sports/2017/05/nike-kylian-mbappe|publisher=Complex|date=2018-06-29}}&lt;/ref&gt; . 2018-жылы ал бразилиялык чабуулчу Роналду колдонгон R9 Mercurial бут кийимдеринен шыктанган Nike Mercurial Superfly VI бут кийимдерин чыгарган &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kylian Mbappé Just Leaked an Amazing New R9-Inspired Nike Mercurial Superfly VI|url=https://versus.uk.com/2018/04/kylian-mbappe-just-leaked-amazing-new-r9-inspired-nike-mercurial-superfly-vi/|publisher=Versus|date=2018-06-29}}&lt;/ref&gt; .

[[Спорт кийими|Nike спорт кийими]] жана жабдууларынын берүүчүсү менен жарнамалык келишими бар. 2017-жылы Nike ага ылайыкташтырылган Nike Hypervenom 3 бут кийимин чыгарды. 2018-жылы ал бразилиялык чабуулчу Роналдо колдонгон R9 Mercurial бут кийиминен шыктанган Nike Mercurial Superfly VI бут кийимин тартуулады.

=== Кайрымдуулук ===
2018-жылдын 22-февралында ал мурдагы футболчулар [[Либерия|Либериянын]] президенти Джордж Веа жана Дидье Дрогба менен биргеликте Франциянын президенти [[Эммануэль Макрон]] жана ФИФАнын президенти Джанни Инфантино менен Елисей сарайында жолугушуп, Африкада спортту өнүктүрүү долбооруна көңүл бурган. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.parismatch.com/Actu/Politique/Macron-recoit-Weah-a-l-Elysee-en-presence-de-Drogba-et-Mbappe-1465295|title=Macron reçoit Weah à l'Elysée en présence de Drogba et Mbappé}}&lt;/ref&gt; Мбаппе ата-энесинин африкалык тектүүлүгүнөн улам африкалык спортту өнүктүрүү ал үчүн маанилүү экенин билдирген. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Emmanuel Macron hosts meeting with Weah, Drogba and Mbappé|url=https://en.as.com/en/2018/02/23/football/1519342446_437752.html|publisher=Diario AS}}&lt;/ref&gt;

2018-жылдын 22-февралында [[Африка|Африкадагы спортту өнүктүрүү долбооруна]] арналган жолугушууда Франциянын президенти [[Эммануэль Макрон]] жана [[ФИФАнын президенти]] [[Жанни Инфантино]] менен жолугушууда [[Либерия|Либериянын]] мурдагы президенти [[Жорж Веа]] жана [[Дидье Дрогба]] сыяктуу мурдагы футболчуларга кошулду. Мбаппе ата-энесинин африкалык тегинен улам африкалык спортту өнүктүрүү ага маанилүү экенин билдирди.

== Аткаруу статистикасы ==

=== Клубдун статистикасы ===
{{КлСтат|Чемпионат|Кубок{{efn|[[Кубок Франции по футболу|Кубок Франции]], [[Кубок Испании по футболу|Кубок Испании]]}}|[[Кубок французской лиги по футболу|Кубок лиги]]|Еврокубки|Прочие{{efn|Остальные официальные матчи}}}}
{{КлСтат/Клуб|[[Монако (футбольный клуб)|Монако]]|[[Чемпионат Франции по футболу|Лига 1]]|сезоны=3}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2015/2016|2015/16]]|11|1|1|0|1|0|1|0|-|-}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2016/2017|2016/17]]|29|15|3|2|3|3|9|6|-|-}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2017/2018|2017/18]]|1|0|0|0|0|0|0|0|1|0}}
{{КлСтат/ИтогоЗаКлуб|Итого|41|16|4|2|4|3|10|6|1|0}}
{{КлСтат/Клуб|[[Пари Сен-Жермен]]|[[Чемпионат Франции по футболу|Лига 1]]|сезоны=7}}
{{КлСтат/Сезон|{{аренда}}[[Чемпионат Франции по футболу 2017/2018|2017/18]]|27|13|5|4|4|0|8|4|0|0}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2018/2019|2018/19]]|29|33|4|2|2|0|8|4|0|0}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2019/2020|2019/20]]|20|18|3|4|3|2|10|5|1|1}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2020/2021|2020/21]]|31|27|5|7|-|-|10|8|1|0}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2021/2022|2021/22]]|35|28|3|5|-|-|8|6|0|0}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2022/2023|2022/23]]|34|29|1|5|-|-|8|7|0|0}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2023/2024|2023/24]]|29|27|6|8|-|-|12|8|1|1}}
{{КлСтат/ИтогоЗаКлуб|Итого|205|175|27|35|9|2|64|42|3|2}}
{{КлСтат/Клуб|[[Реал Мадрид (футбольный клуб)|Реал Мадрид]]|[[Чемпионат Испании по футболу|Ла Лига]]|сезоны=2}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Испании по футболу 2024/2025|2024/25]]|34|31|4|2|-|-|15|8|6|3}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Испании по футболу 2025/2026|2025/26]]|31|25|1|2|-|-|11|15|1|0}}
{{КлСтат/ИтогоЗаКлуб|Итого|65|56|5|4|-|-|26|23|7|3}}
{{КлСтат/Итого|311|247|36|41|13|5|100|71|11|5}}

=== Улуттук курама командадагы статистика ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!Улуттук курама команда
! Жыл
! Оюндар
! Голдор
! Шаршемби күнү
|-
| rowspan=&quot;10&quot; | '''[[Франция улуттук футбол курамасы|Франция]]'''
| 2017-жыл
| 10
| 1
| 0.1
|-
| 2018-жыл
| 18
| 9
| 0,5
|-
| 2019-жыл
| 6
| 3
| 0,5
|-
| 2020-жыл
| 5
| 3
| 0.6
|-
| 2021-жыл
| 14
| 8
| 0,57
|-
| 2022-жыл
| 13
| 12
| 0.92
|-
| 2023-жыл
| 9
| 10
| 1.10
|-
| 2024-жыл
| 11
| 2
| 0.18
|-
| 2025-жыл
| 8
| 7
| 0,88
|-
| 2026-жыл
| 12
| 11
| 0.92
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Жалпы сумма
! 106
! 66
! 0,62
|}

=== Улуттук курама команданын беттештеринин тизмеси ===
&lt;templatestyles src=&quot;Import-blanktable/styles.css&quot; /&gt;
[[Файл:Kylian_Mbappé_2018.jpg|thumb|Килиан Мбаппе [[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2018-жылкы Дүйнө чемпионатынын]] мыкты жаш оюнчусу наамына ээ болду]]

=== Команда ===
'''&quot;Монако&quot;'''

* Франциянын чемпиону : 2016/17 
* '''Жалпысынан: 1 кубок'''

'''Пари Сен-Жермен'''

* Франциянын чемпиону ( '''6''' ): 2017/18, 2018/19, 2019/20, 2021/22, 2022/23, 2023/24
* Франция Лигасынын Кубогунун ээси ( '''2''' ): 2017/18, 2019/20 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ligue1.com/coupeLigue/article/mbappe-stars-as-psg-beat-monaco-to-lift-cup.htm|title=MBAPPÉ STARS AS PSG BEAT MONACO TO LIFT CUP|publisher=Ligue 1}}&lt;/ref&gt;
* Франция Кубогунун ээси ( '''4''' ): 2017/18 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.goal.com/en-ng/news/paris-saint-germain-set-record-with-fourth-straight-coupe-de/1ubb1rik0lw6b1pwatka3l5nh6|title=Paris Saint-Germain set record with fourth straight Coupe De France crown}}&lt;/ref&gt;, 2019/20, 2020/21, 2023/24 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/paris-regale-face-a-lyon-pour-remporter-la-coupe-de-france-compte-rendu-olympique-lyonnais-paris-saint-germain-coupe-de-france-2023-2024|title=Paris régale face à Lyon pour remporter la Coupe de France !}}&lt;/ref&gt;
* Франциянын Суперкубогунун ээси ( '''3''' ): 2019, 2020, 2023
* '''Жалпысынан: 15 кубок'''

'''&quot;Реал Мадрид&quot;'''

* УЕФАнын Суперкубогунун жеңүүчүсү: 2024
* Континенттер аралык кубоктун жеңүүчүсү: 2024
* '''Жалпысынан: 2 кубок'''

'''Франциянын курама командасы (19 жашка чейинкилер)'''

* Европа чемпиону (U-19): 2016

'''Франциянын улуттук курама командасы'''

* [[Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|Дүйнө чемпиону]] : [[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2018]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44754965|title=France 4–2 Croatia|publisher=BBC Sport|date=2018-07-15}}&lt;/ref&gt;
* [[Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|Дүйнөнүн вице-чемпиону]] : [[2022 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2022]]
* УЕФА Улуттар Лигасынын жеңүүчүсү: 2020/21
* УЕФА Улуттар Лигасынын коло медалынын ээси: 2024/25
* '''Жалпысынан: 2 кубок'''

=== Жеке ===

*

=== Сыйлыктар ===

* Ардактуу Легиондун рыцары: 2018 

== Эскертүүлөр ==

[[Категория:Арип боюнча футболчулар]]
[[Категория:Арип боюнча спортчулар]]
[[Категория:Арип боюнча инсандар]]
[[Категория:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>89n0rvb5uqy4991uzvlwthu30eo7vkp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650231</id>
      <parentid>650230</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T12:59:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ханбийке Асанова</username>
        <id>38297</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:ru:Special:Redirect/revision/154045882|Мбаппе, Килиан]]&quot; барагынан которулуп түзүлдү</comment>
      <origin>650231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83633" sha1="jyz091e0691pc44t0uok9p0r7991a2p" xml:space="preserve">
   

'''Килиан Мбаппе Лоттен''' ( {{Lang-fr|Kylian Mbappé Lottin}} ; французча айтылышы: ​kiljan (ɛ)mbape lɔtɛ̃]; 1998-жылдын 20-декабрында туулган&lt;nowiki&gt;,&lt;/nowiki&gt; &lt;span class=&quot;wikidata-claim&quot; data-wikidata-claim-id=&quot;Q21621995$F0000B5E-4D1F-4401-A7D3-B2DD117A7AFA&quot; data-wikidata-property-id=&quot;P19&quot;&gt;&lt;span class=&quot;wikidata-snak wikidata-main-snak&quot;&gt;[[Париж]]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;) — [[Франция улуттук футбол курамасы|француз футболчусу]], [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал Мадрид&quot;]] командасынын чабуулчусу жана [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасынын]] капитаны. Дүйнөдөгү эң мыкты оюнчулардын бири деп эсептелет. [[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2018-жылдагы дүйнө чемпионатынын чемпиону]] жана  эң мыкты жаш оюнчусу. [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасы]]нын тарыхындагы эң көп гол киргизген бомбардир (66 гол). Дүйнө чемпионатынын эки жолку эң мыкты бомбардири болгон биринчи оюнчу (2022 жана 2026-жылдары) жана дүйнө чемпионаттарында жалпысынан эң көп гол киргизген (22 гол) рекордсмен.

Франциянын (төмөнкү лигаларында ойногон) &quot;Бонди&quot; ышкыбоздор клубунда футбол ойной баштаган.&quot;Монаконун&quot; скауттары тарабынан байкалып, 2015-жылы клубга кошулган жана ошол эле жылы 16 жашында &quot;монегасктардын&quot; курамында дебют жасаган. Клубдун тарыхындагы эң жаш дебютант жана гол киргизген оюнчу. 2016/17 сезонунда негизги курамга өзүн көрсөтүп, үзгүлтүксүз голдорду киргизе баштаган, бул &quot;Монакого&quot; 17 жылдан бери биринчи жолу Франциянын чемпионатын жеңип алууга мүмкүндүк берген. 2017-жылдын жайында бир сезондон кийин 180 миллион еврого милдеттүү түрдө сатып алуу шарты менен [[Пари Сен-Жермен|&quot;Пари Сен-Жерменге&quot;]] ижарага берилген, бул Мбаппени 20 жашка чейинки эң кымбат оюнчу жана дүйнөдөгү экинчи эң кымбат оюнчу кылган. [[Париж|Париж клубундагы дебюттук сезон]]унда бардык үч ички мелдештерди – чемпионатты, Кубокту жана [[Лига]] кубогун утуп алган. 2018-жылы CIES Football Observatory [англ.] аналитикалык компаниясынын версиясы боюнча дүйнөдөгү эң кымбат оюнчу деп табылган, анын трансфердик баасы 216,5 миллион еврого бааланган. Командада 7 жыл ойногондон кийин, эки жылдан ашык оюнчуну алуу боюнча иш алып барган испаниялык &quot;[[Реал Мадрид (футбол клубу)|Реал Мадридге]]&quot; өткөн.

[[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасы]]нда 2017-жылы дебют жасаган. [[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2018-жылдагы жеңиштүү дүйнөлүк чемпионатиында]] турнирде гол киргизген эң жаш француз оюнчусу жана дүйнө чемпионатынын финалында гол киргизген [[Пеле|Пеледен]] кийинки 20 жашка чыга элек биринчи оюнчу болгон. 2022-жылдагы дүйнө чемпионатынын финалында Мбаппе [[Аргентина улуттук футбол курамасы|Аргентинага]] каршы хет-трик жасады, бирок Франция пенальтилер сериясында утулуп калды. 1966-жылы Джефф Херсттен кийин дүйнө чемпионатынын финалында үч гол киргизген тарыхтагы экинчи футболчу болду. Мбаппе дүйнө чемпионаттарынын финалдарында төрт гол киргизген биринчи оюнчу болуп калды — дагы бир голду 2018-жылы [[Хорватия улуттук футбол курамасы|Хорватияга]] каршы финалда (4:2) киргизген.

== Өмүр баяны ==
Атасы Вильфрид [[Камерун|камерундук]] тектүү жана «Бонди» клубунун футбол мектебинде машыктыруучу болуп иштеген. Апасы Файза (кыз кезиндеги фамилиясы Ламари) — Амизурдан, [[Беджа (эл)|Беджая]] облусунан келген кабилдерден болгон [[Алжир|алжирдик]] [[Кабилдер|кабиле]] иммигранттарынын тукуму, кесипкөй гандболчу болгон. Вильфриддин багып алган уулу Жирес Кембо-Экоко да кесипкөй футболчу болгон

Атасынын колдоосунун аркасында өлкөнүн эң мыкты футбол академияларынын бирине — [[Тьерра Фриа|Тьерри Анри]] менен Лилиан Тюрамдар окуган «Клерфонтенге» тапшырдым. Уулу академияда машыгышы үчүн атасы абдан алыс жолдорду басып өтүүгө аргасыз болгон.

13 жашында ага [[Реал Мадрид (футбол клубу)|«Реал Мадрид» клубуна]] өтүү мүмкүнчүлүгү пайда болгон, ага клубдун жаштар командасы менен иштеп жаткан Зинедин Зидан кызыккан. Бирок, Мбаппенин атасы менен сүйлөшкөндөн кийин, Испанияга көчүп кетүүдөн баш тартуу чечими кабыл алынган. Эки жылдан кийин 15 жаштагы Мбаппе [[Монако|«Монако»]] менен биринчи кесиптик келишимине кол койгон. Ал 400 миң евро кол коюу бонусун жана академиянын оюнчусу үчүн айына 600-700 евро стандарттык айлык алган.

=== Жеке жашоо ===
[[Килиан Мбаппе|Килиян Мбаппе]] жеке жашоосун ачыкка чыгарбоону артык көрөт. Ошого карабастан, анын мамилелери мезгил-мезгили менен ЖМКнын көңүл борборуна айланат.

2018–2019-жылдары француз жана эл аралык басылмалар Мбаппенин француз модели жана 2017-жылдагы Франциянын сулуулук сынагынын жеңүүчүсү [[Алисия Айлис]] менен болгон мамилеси тууралуу жазышкан &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://onefootball.com/en/news/kylian-mbappe-girlfriend-who-is-alicia-aylies-35258096|title=Kylian Mbappe Girlfriend: Who is Alicia Aylies?|lang=en|date=2022-06-12}}&lt;/ref&gt; . Жубайлар бир нече жолу коомдук иш-чараларда, анын ичинде [[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2018-жылы Орусияда өткөн ФИФАнын Дүйнөлүк кубогундагы]] беттештерде чогуу болушкан, бирок алардын мамилеси расмий түрдө тастыкталган эмес.

2018—2019-жылдары француз жана эл аралык басылмалар Мбаппенин француз модели жана &quot;Франция-2017&quot; сулуулук сынагынын жеңүүчүсү [[Алисия Айлис]] менен болгон мамилеси тууралуу жазышкан. Жубайлар бир нече жолу, анын ичинде 2018-жылы [[Орусия|Россияда өткөн дүйнө чемпионатынын]] беттештеринде чогуу көрүнүшкөн, бирок мамилелери расмий тастыкталган эмес.

Кийинчерээк, 2020-жылдын башында, маалымат каражаттары футболчуну бельгиялык модель [[Роуз Бертрам]] менен байланыштырышкан. Алар эс алууда жана коомдук иш-чараларда чогуу көрүнгөнү кабарланган. Эки тарап тең бул романтикалык мамилени ачык тастыктаган эмес.

Кийинчерээк, 2020-жылдын башында, ЖМК футболчуну [[Бельгия|бельгиялык модель Роуз Бертрам]] менен да байланыштырган. Алар бирге эс алып, коомдук иш-чараларда көрүнгөнү кабарланган. Эки тарап тең  бул [[Романтика|романтикалык мамилени]] расмий түрдө мамилесин тастыктаган эмес.

2022-жылы Мбаппе [[Транс-аял|трансгендер]] модель [[Инес Рау]] менен болгон мамилеси тууралуу маалымат каражаттарындагы билдирүүлөрдөн кийин талаш-тартыштын чордонунда калган. Бул билдирүүлөр социалдык медиада жана маалымат каражаттарында кеңири талаш-тартыштарды жараткан, бирок футболчунун өзү бул кырдаал боюнча ачык комментарий берген эмес.

2022-жылы Мбаппе [[Транс-аял|трансгендердик]] модель [[Инес Рау]] менен болгон мүмкүн болгон мамилелери тууралуу басма сөз кабарларынан кийин талкуунун чордонунда калды. Бул жарыялар [[Социалдык тармактар|социалдык тармактарда жана жалпыга маалымдоо каражаттарында чоң резонанс жаратты]], бирок футболчунун өзү бул кырдаалга коомчулук алдында комментарий берген эмес.

2026-жылдын март айында медиада жана социалдык медиада Килиан Мбаппе менен испан актрисасы жана модели Эстер Экспоситонун ортосундагы романтикалык мамиле жөнүндө маалыматтар пайда болгон. Ушактар алардын [[Париж|Парижде]] жана [[Мадрид|Мадридде]] чогуу көрүнгөнү тууралуу маалыматтардан улам келип чыккан. Мбаппе да, Экспосито да алардын мамилесин ачык тастыкташкан эмес &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://e.vnexpress.net/news/sports/football/mbappe-reportedly-dating-spanish-actress-ester-exposito-5048245.html?|title=Mbappe reportedly dating Spanish actress Ester Exposito|lang=en|date=2026-03-09}}&lt;/ref&gt; .

2026-жылдын мартында басылмаларда жана социалдык тармактарда Килиан Мбаппенин [[Эстер Экспосито|испаниялык актриса жана модель Эстер Экспосито]] менен романтикалык мамиледе болушу мүмкүн деген кабарлар пайда болгон. Ушак-айыңдардын себеби алардын [[Париж]] жана [[Мадрид]] шаарларында чогуу көрүлгөндүгү тууралуу жарыялар болгон. Мбаппе да, Экспосито да мамилелери тууралуу маалыматты расмий тастыкташкан эмес.

== Клубдук карьерасы ==

=== &quot;Монако&quot; ===
[[Файл:Kylian_Mbappé_-_2017-05-06.jpg|left|thumb|306x306px|Мбаппе &quot;Монако&quot; үчүн машыгуусун баштады]]

==== 2015/16 сезону ====
2015-жылы ал чоңдор футболунда дебют жасаган. 2-декабрда Франциянын чемпионатынын &quot;Кан&quot; командасына каршы беттешинде ал 88-мүнөттө Фабио Коэнтраонун ордуна чыккан &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.transfermarkt.co.uk/spielbericht/index/spielbericht/2600612|title=Отчёт о матче «Монако» — «Кан»}}&lt;/ref&gt; . Дебютунан кийин ал Монаконун негизги командасынын оюндарына үзгүлтүксүз чакырыла баштаган. 10-декабрда ал биринчи жолу Европалык мелдештерде ойногон - &quot;Тоттенхэмге&quot; каршы Европа Лигасынын беттешинде ал голдук пас берген &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.transfermarkt.co.uk/spielbericht/index/spielbericht/2618992|title=Отчёт о матче «Тоттенхэм» — «Монако»}}&lt;/ref&gt; . Алгачкы сезонунда ал бардык мелдештерде 14 беттеш өткөрүп, бир гол киргизип, эки голдук пас берген, ошол эле учурда Тьерри Анринин бир нече рекорддорун жаңыртып, клубдун тарыхындагы эң жаш дебютант жана эң жаш гол киргизген оюнчу болгон &lt;ref name=&quot;youthcareer&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.fourfourtwo.com/sg/features/kylian-mbappe-monaco-teen-who-might-be-europes-most-wanted-youngster|title=Kylian Mbappe: the Monaco teen who might be Europe's most wanted youngster}}&lt;/ref&gt; . 2016-жылдын 3-мартында клубдун вице-президенти Вадим Васильев Мбаппенин үй-бүлөсү үчүн жеке учак жөнөткөн, анда оюнчунун апасы, атасы жана бир тууганы [[Париж|Парижден]] [[Монако|Монакого]] учуп кетишкен. Клуб башында 300 000 евро бонус сунуштаган, бирок үй-бүлө 3 миллион евро келишим түзгөн. Үч күндөн кийин келишимге кол коюлган. Жаңы келишим боюнча, оюнчу айына 80 000 евро же жылына 960 000 евро таба баштаган &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lejdd.fr/sport/football/le-real-a-transmis-une-offre-de-130-millions-deuros-pour-kylian-mbappe-3371456|title=Le Real a transmis une offre de 130 millions d'euros pour Kylian Mbappé}}&lt;/ref&gt; .

2015-жылы чоңдор футболунда дебют жасаган. 2-декабрда [[Франция|Франция чемпионатына]] карата [[&quot;Кан&quot;|&quot;Кан&quot; менен болгон беттеште]] 88-мүнөттө [[Фабио Коэнтрао]] ордуна чыккан. Дебютунан кийин [[Монако|&quot;Монаконун&quot;]] негизги курамына такай чакырыла баштаган. 10-декабрда еврокубоктордо биринчи жолу ойногон — [[Европа|Европа Лигасында]] [[Тоттенхэм|&quot;Тоттенхэм&quot;]] менен болгон беттеште пас берип, гол жараткан. Биринчи сезонунда бардык турнирлерде 14 беттеш өткөрүп, бир гол киргизип, эки пас берген, ошол эле учурда [[Тьерра Фриа|Тьерри Анринин]] бир нече рекорддорун жаңылап, клубдун тарыхындагы эң жаш дебютант жана эң жаш гол киргизген оюнчу болгон. 2016-жылдын 3-мартында клубдун вице-президенти [[Вадим Васильев]] Мбаппенин үй-бүлөсү үчүн жеке учак жөнөткөн, анда оюнчунун апасы, атасы жана бир тууганы [[Париж|Парижден]] [[Монако|Монакого]] учуп кетишкен. Башында клуб 300 миң евро кол коюу бонусун сунуштаган, бирок үй-бүлө 3 миллионга сүйлөшкөн. Үч күндөн кийин келишимге кол коюлган. Жаңы келишим боюнча оюнчу айына 80 миң евро, жылына 960 миң евро алмакчы болгон.

==== 2016/17 сезону ====
Кийинки сезондо Жардимдин командасынын стартовый составына кирип, сезондо бардык турнирлерде 44 оюн ойноп, 26 гол киргизди. &quot;Монако&quot; менен бирге өлкө чемпиону наамын биринчи жолу жеңип алды, ал эми &quot;монегасктар&quot; ички аренада [[Пари Сен-Жермен|ПСЖнын]] гегемониясын буза алышты.

[[Лига|Чемпиондор Лигасынын]] мелдешинде [[Монако|&quot;Монако&quot;]] тең, бирок абдан татаал тайпадан чыгып, &quot;Байер&quot;, &quot;Тоттенхэм&quot; жана ЦСКАны артта калтырды. 1/8 финалда [[Манчестер|&quot;Манчестер Сити&quot;]] менен болгон беттешүүлөрдө ушунчалык жаркын жана ачык ойногондуктан, дүйнөлүк спорт басма сөзүнүн кеңири көңүлүн бурду. [[Манчестер|Манчестердеги]] биринчи беттеш француз командасынын 3:5 эсебинде жеңилиши менен аяктады. Жооптук беттеште &quot;монегасктар&quot; 3:1 эсебинде жеңип, кийинки баскычка өтө алышты.

Турнирдин кийинки этабында Монако &quot;Боруссия Дортмундду&quot; жеңди. Мбаппе конокто эки гол киргизип, үйдөгү беттеште гол киргизип, жарым финалга чыгуу мүмкүнчүлүгүн камсыз кылды. Жарым финалда &quot;Монако&quot; &quot;Ювентуска&quot; жалпы эсеп менен 4:1 эсебинде утулуп калды, бирок Мбаппе Буффонго каршы гол киргизип, дарбазачынын 600 мүнөттүк кургак сериясына чекит койду &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Kylian-mbappe-plus-jeune-buteur-de-l-histoire-des-demi-finales-de-ligue-des-champions/799934|title=Kylian Mbappé plus jeune buteur de l’histoire des demi-finales de Ligue des champions}}&lt;/ref&gt; . Жалпысынан ал Чемпиондор Лигасынын плей-оффунда алты гол киргизип, турнирдин эң мыкты бомбардирлеринин катарына кирди. 2016/17 сезонунун аягында ал Лига 1деги эң мыкты жаш француз футболчусу деп табылды. Бул тууралуу оюнчу өзү мындай деди:

Кийинки баскычта [[Монако|&quot;Монако&quot;]] [[Дортмунд|Дортмунддун]] [[Боруссия футбол клубу|&quot;Боруссиясын&quot;]] жеңди. Мбаппе конокто эки гол киргизип, үйүндө да гол киргизип, командасына жарым финалга жолдомо берди. Жарым финалда &quot;Монако&quot; эки оюндун жыйынтыгы боюнча [[Ювентус|&quot;Ювентуска&quot;]] утулуп калды (1:4), бирок Мбаппе [[Буффонада|Буффонду]] гол менен тосуп, дарбазачынын 600 мүнөттүк кургак сериясын токтотту. Жалпысынан Чемпиондор Лигасынын плей-офф баскычында алты гол киргизип, турнирдин мыкты бомбардирлеринин тизмесине кирди. 2016/17 сезонунун жыйынтыгы боюнча ал Лига 1дин мыкты жаш француз футболчусу деп табылды. Оюнчунун өзү мындай деди:
''Бул сезондо мен  ачылыш болдум, кийинки сезондо бул деңгээлди ырастагым келет. Кээ бирөөлөр менин жашымдан ашып өнүгүп жатам деп ойлошот. Бирок чындыгында мен жөнөкөй 18 жаштагы баламын. Машыгууга мени апам же клубдун айдоочусу дагы деле ташыйт.'' 
Мырзаевдин мынчалык ийгиликтүү сезонунан кийин, алдыңкы европалык клубдар Мбаппени сатып алуу мүмкүнчүлүгүн карап жатышкан. Мадриддик [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал&quot;]], [[Барселона (футбол клубу)|&quot;Барселона&quot;]], лондондук [[Арсенал (футбол клубу, Лондон)|&quot;Арсенал&quot;]] жана француздук [[Пари Сен-Жермен|&quot;Пари Сен-Жермен&quot;]] оюнчуга негизги талапкерлер болушкан. Мбаппе кайрадан атасы менен кеңешип, [[Франция|Франциядан]] кетүүгө али эрте деген чечимге келген.

2017-жылдын жай айларында сезон аяктагандан кийин, жаш футболчу [[Монегаск|&quot;монегасктардан&quot;]] айлыгын 16 эсе көбөйтүүнү талап кылган, ошондо анын айлыгы команданын капитаны [[Радамель Фалькао|Радамель Фалькаонукундай]], жылына 8 миллион евро болмок. Клуб баш тарткан, андан кийин Мбаппени [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реалга&quot;]] которуу боюнча келишимге жетишилген. Трансфердин шарттары боюнча [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал&quot;]] [[Монако|&quot;Монакого&quot;]] 180 миллион евро төлөшү керек болчу, анын 30 миллиону бонустар, бирок кийинчерээк сумма 214 миллионго чейин көбөйгөн, анткени &quot;Реал&quot; [[Испания|Испанияда]] которуу боюнча салыктарды төлөп берген. Бирок Мбаппе &quot;Реалга&quot; которулуудан баш тартып, [[Пари Сен-Жермен|&quot;Пари Сен-Жерменди&quot;]] тандап алган. Себеби, париж клубунун жетекчилиги макул болгон келишим шарттары болгон. [[Пари Сен-Жермен|&quot;ПСЖга&quot;]] которулганы үчүн футболчунун тарабы 5 миллион евро алган – бул сумма эки бөлүп, алгачкы эки сезондо төлөнүшү керек. Ошондой эле Мбаппе жылына 10 миллион евро айлык талап кылган, бирок акыры биринчи сезондо 7 миллион еврого макул болгон, ал эми кийинки сезондордо кирешеси көбөйүп туруу шарты менен. Убакыттын өтүшү менен форварддын айлыгы 12 миллионго чейин көтөрүлүшү керек. Футболчунун кээ бир суроо-талаптарын &quot;ПСЖ&quot; жарым-жартылай гана канааттандырган. Мбаппе [[Алтын топ|&quot;Алтын топту&quot;]] утса, ал автоматтык түрдө команданын эң көп айлык алган оюнчусу болушун каалаган. Бирок &quot;ПСЖ&quot; сыйлык үчүн 500 миң евро бир жолку төлөм убада кылган. Мындан тышкары, Мбаппе жеке учакты жылына 50 саат акысыз колдонууну талап кылган, бирок анын ордуна айдоочу жана жан сакчы кызматтарын төлөө үчүн айына 30 миң евро алган. Кошумчалай кетсек, Мбаппе клуб каржылык таза оюн эрежелерин бузгандыгы үчүн Чемпиондор Лигасынан четтетилген учурда компенсация талап кылган.

=== Пари Сен-Жермен ===

==== 2017/18 сезону (ижара) ====
[[Файл:2019-07-17_SG_Dynamo_Dresden_vs._Paris_Saint-Germain_by_Sandro_Halank–620.jpg|right|thumb|Мбаппе &quot;Пари Сен-Жермен&quot; менен]]
2017-жылдын 31-августунда 2017/18 сезонунун аягына чейин ижарага [[Пари Сен-Жермен|&quot;Пари Сен-Жерменге&quot;]] өткөн. Ошол эле учурда, париждик клуб ижара мөөнөтү аяктагандан кийин оюнчуну 180 миллион еврого сатып алуу милдеттенмесин алган. Мбаппе дүйнө тарыхында экинчи эң кымбат оюнчу болуп калды, андан көп акча 2017-жылдын жай айларында [[Пари Сен-Жермен|&quot;ПСЖга&quot;]] өткөн [[Бразилия|бразилиялык]] чабуулчу [[Неймар]] үчүн гана төлөнгөн. Жаңы клубунда 29-номерди алган.

[[Пари Сен-Жермен|«ПСЖ»га]] өткөндөн кийин дароо эле клубдун негизги оюнчусу болуп, оң канатындагы чабуулчунун позициясын ээледи. 8-сентябрда жаңы клубунда биринчи голун киргизди, бул [[Метц|«Метц»]] менен болгон беттеште (5:1) болду. Лига 1деги алгачкы тогуз беттеште төрт гол киргизип, төрт голевой пас берди. Чемпиондор Лигасынын тайпалык этабында ойногондон кийин, [[Пари Сен-Жермен|«ПСЖ»ге]] топтон мөөнөтүнөн мурда чыгууга жардам берди, ошол эле учурда [[Бавария|«Баварияны»]] 3:0 эсебинде утуп алды. 6-декабрда 18 жаш 11 айында [[Бавария|«Бавария»]] менен болгон беттеште Чемпиондор Лигасында он голун киргизип, бул көрсөткүчкө жеткен эң жаш оюнчу болду.

==== 2018/19 сезону ====
2018-жылдын июлунда [[Лукас Моура]] «Тоттенхэмге» кеткенден кийин бошогон «7» номерин алды, мурда «29» номерин кийип жүргөн. Мбаппе мындай деди:&lt;templatestyles src=&quot;Шаблон:Цитата/styles.css&quot; /&gt;''Мен аянтта жакшырууга аракет кылып жатам жана менимче, менин номеримди алмаштырууга туура убакыт келди. Бул бир нерсени тастыктоо сыяктуу. &quot;7&quot; номери легендарлуу, аны көптөгөн мыкты оюнчулар кийишкен. Мен аянтта мындай номерди колдонууга укугум бар экенин далилдей алам деп үмүттөнөм.''

Сезондун биринчи беттешинде, оюундун акыркы 10 мүнөтүндө эки гол киргизип, анын аркасында париждиктер [[&quot;Генгам&quot;]] командасын 3:1 эсебинде жеңип алышкан. Кийинки Лига 1 беттешинде париж клубунун үч чабуулчусу тең гол киргизип, Мбаппе, [[Эдинсон Кавани]] жана [[Неймар]], натыйжада [[Анже|&quot;Анже&quot;]] командасы 3:1 эсебинде жеңилген. 1-сентябрда [[Ним|&quot;Ним&quot;]] командасына каршы беттеште (4:2) бир гол киргизип, бир пас берген, бирок андан кийин карьерасында биринчи жолу [[Теджи Саванье]] менен болгон чырда түз кызыл карта алып, чыгарылган, бирок Саванье да чыгарылган. 8-октябрда [[Лион|&quot;Лион&quot;]] командасына каршы беттеште 13 мүнөттө &quot;покер&quot; жасап, Франция чемпионатында акыркы 45 сезондо бир оюнда төрт гол киргизген эң жаш оюнчу (19 жаш 9 ай) болгон. 3-декабрда [[France Football]] журналы тарабынан 21 жашка чейинки эң мыкты оюнчуга ыйгарылган [[&quot;Копа&quot;|&quot;Копа&quot; трофейинин]] биринчи ээси болгон. 2019-жылдын 19-январында &quot;Генгам&quot; командасына каршы 9:0 эсебинде аяктаган беттеште Эдинсон Кавани менен бирге хет-трик жасап, өткөн сезондо [[Пари Сен-Жермен|&quot;Пари Сен-Жермен&quot;]] койгон рекордду жаңылоого мүмкүндүк берген.

25-турда жалгыз голун киргизгенден кийин, ал 18 оюнда 19 гол киргизип, 45 жылдан бери мындай көрсөткүчкө жеткен биринчи француз оюнчусу болду. Ал сезонду 33 гол менен бомбардирлер тизмесинде биринчи орунда аяктап, эң жакын атаандашы Николя Пепеден 11 гол алдыда &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/sport/news/2019/02/18/n_12651643.shtml|title=Источник|date=|publisher=}}&lt;/ref&gt; . 2019-жылдын 31-июлунда ал ФИФАнын &quot;Эркектер арасындагы мыкты оюнчу&quot; сыйлыгына көрсөтүлгөн. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fifa.com/the-best-fifa-football-awards/best-fifa-mens-player/|title=The Best FIFA Men's Player|last=FIFA.com}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.championat.com/football/news-3815151-fifa-oglasila-spisok-nominantov-na-premiju-luchshemu-futbolistu-goda.html|title=ФИФА огласила список номинантов на премию лучшему футболисту года|publisher=[[Чемпионат.com]]|date=2019-07-31}}&lt;/ref&gt;

25-чи турунда жалгыз голун киргизип, 18 оюндун ичинде 19 голу болгон. Ошентип, 45 жылдан бери мындай көрсөткүчкө ээ болгон биринчи француз оюнчусу болду. Сезонду бомбардирлер мелдешинде биринчи орунду ээлеп, 33 гол киргизип, жакынкы атаандашы [[Николя Пепе|Николя Пепеден]] 11 гол алдыга чыкты. 2019-жылдын 31-июлунда [[The Best FIFA Men’s Player сыйлыгы|The Best FIFA Men’s Player сыйлыгына]] он талапкердин тизмесине кирди.

==== 2019-жылдан бери ====
[[Файл:Mbappe_Messi_Neymar.jpg|right|thumb|220x220px|Солдон оңго: Мбаппе, Месси жана Неймар ПСЖ менен, 2021-жылдын октябрь айында]]
2019-жылы [[Франция чемпионаты|Франция чемпионатынын]] үчүнчү турунда өткөн беттеште Лига 1де 100- матчын өткөрүп, 63 гол жана 29 пас берген.

2021-жылдын 16-февралында [[Чемпиондор Лигасы|Чемпиондор Лигасынын]] коноктогу матчында [[Барселона (футбол клубу)|&quot;Барселонага&quot;]] каршы (4:1) хет-трик жасаган. 7-апрелде конокто Чемпиондор Лигасынын чейрек финалында [[Бавария (футбол клубу)|&quot;Бавариянын&quot;]] дарбазасына дубль жасаган (3:2). 2021-жылы [[Forbes футболчу|Forbes футболчуну]] дүйнөдөгү эң көп акы төлөнгөн оюнчулардын рейтингинде төртүнчү орунга койгон. Анын кирешеси жылына 12 миллион евро.

2022-жылдын 3-январында [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция]] Кубогунда &quot;Ванна&quot; дарбазасына экинчи таймдын 17-мүнөтүндө хет-трик жасаган. 2022-жылдын 15-февралында Чемпиондор Лигасынын [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реалга&quot;]] каршы оюнунда Килиан акыркы мүнөттөрдө гол киргизип, &quot;ПСЖнын&quot; жеңишине алып келген. 9-мартта кайра беттеште Мбаппе биринчи таймда эсеп ачты, бирок экинчи таймда [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реалдын&quot;]] чабуулчусу [[Карим Бензема]] 17 мүнөттө хет-трик жасап, клубун кийинки турга алып чыкты (&quot;Реал&quot; кийин турнирде жеңген). 2022-жылдын мартында оюнчунун &quot;Реалга&quot; өтүшүн токтотуу үчүн [[Пари Сен-Жермен|&quot;Пари Сен-Жермен&quot;]] ага жылына 100 миллион евролук келишим сунуштаган. Эгер француз клубдун жаңы сунушуна макул болсо, дүйнөдөгү эң көп маяна алган футболчу болмок. 9-апрелде [[Клермонго|&quot;Клермонго&quot;]] каршы (6:1) беттеште хет-трик жасаган. Ошол эле беттеште [[Неймар]] да хет-трик жасаган. 2022-жылдын май айында Мбаппе клубда калып, 2025-жылга чейин жаңы келишимге кол койгонун жарыялаган. 21-майда Франция чемпионатынын акыркы турунда [[&quot;Мецке&quot;]] каршы (5:0) хет-трик жасаган. Жалпысынан 2021/22 сезонунда Франция чемпионатында 35 беттеште 28 гол киргизген. Мбаппе катары менен 4-жолу Франция чемпионатынын мыкты бомбардири болгон. Ошондой эле 17 голуна жардам берген, Килиан бир сезондо Лига 1де мыкты бомбардир гана эмес, ассистент да болгон биринчи футболчу болду.

2022-жылдын 21-августунда [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция]] чемпионатынын үчүнчү турунда &quot;Лилль&quot; командасына каршы (7:1) хет-трик жасаган. Мбаппенин биринчи голу оюн баштагандан 8,3 секунд өткөндөн кийин киргизилген, бул Франция чемпионатынын тарыхындагы экинчи ылдам гол (эң ылдам гол 1992-жылы 7,9 секунда киргизилген) [булак көрсөтүлгөн эмес 825 күн]. 2022-жылдын 11-октябрында Чемпиондор Лигасынын тайпалык этабында &quot;Бенфика&quot; командасына каршы (1:1) болгон беттеште пенальтини ишке ашырып, 31 гол менен турнирде [[Пари Сен-Жермен|ПСЖнын]] тарыхындагы эң мыкты бомбардири болуп, Эдинсон Каванини (30 гол) ашып өткөн. 2023-жылдын 23-январында Франция Кубогунун 1/16 финалында &quot;[[Пеи де Кассель&quot;]] клубуна каршы (7:0) болгон беттеште 5 гол киргизген. Биринчи таймда Мбаппе 11 мүнөттө хет-трик жасап, экинчи таймда дагы эки гол киргизген. Мбаппе расмий беттеште 5 гол киргизген ПСЖнын биринчи оюнчусу болгон.

2023-жылдын 26-августунда ал [[&quot;Ланска&quot;]] (3:1) каршы оюнда эки жолу гол киргизип, Лига 1де [[Пари Сен-Жермен|ПСЖ]] үчүн 150- жана 151-голдорун киргизген. 2023-жылдын 17-декабрында Франция чемпионатынын 16-турунда &quot;Лилльге&quot; (1:1) каршы оюнда ал 66-мүнөттө пенальтиден гол киргизип, 180 гол менен Лига 1 тарыхындагы [[Карлос Бианкини]] (179) басып өтүп, мыкты беш гол киргизген. 2024-жылдын 7-январында [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция Кубогунун]] 1/32 финалында [[Ревел|Ревелге]] (9:0) каршы оюнда ал хет-трик жасап, биринчи таймда Мбаппе дубль жасап, оюндун экинчи жарымында дагы бир гол киргизген. Мбаппе 31 гол менен Франция Кубогунда ПСЖнын эң мыкты бомбардири болуп, Франсуа М'Пелени (28) басып өткөн.

=== &quot;Реал Мадрид&quot; ===

==== Дебют жана биринчи кубоктор (2024–2025) ====
2024-жылдын июнь айында оюнчунун испаниялык [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал Мадрид&quot; клубуна]] өткөндүгү жарыяланды. 16-июлда [[Сантьяго Бернабеу|&quot;Сантьяго Бернабеу&quot; стадионунда]] оюнчунун масштабдуу презентациясы өттү. Мбаппе 9-номерди алды.

Командада алгачкы расмий беттешин 15-августта [[УЕФА Чемпиондор лигасы 2024/2025|УЕФА Суперкубогунда]] «Аталантага» каршы ойногон. Мбаппе биринчи таймда гол киргизүүгө мүмкүнчүлүк алган, бирок экинчи таймда гана топту торчого киргизе алган. Беттеш [[Реал Мадрид (футбол клубу)|«Реалдын»]] 2:0 эсебиндеги жеңиши менен аяктаган.

&quot;Примерада 18-августта 1-турда [[Мальорка|&quot;Мальорка&quot;]] менен болгон беттеште 1:1 эсебинде дебют жасаган. Футболчунун [[Испания футбол чемпиондугу|Испания чемпионатындагы]] экинчи оюну [[Вальядолид|&quot;Вальядолид&quot;]] менен болду. Мбаппе оюндун 90 мүнөтүн тең ойнободу — ал 86-мүнөттө Эндрик менен алмаштырылды, ал талаага чыккандан 10 мүнөттөн кийин атаандаштын дарбазасына үчүнчү топту киргизген. Үчүнчү оюнунда — [[Лас-Пальмас шаары|&quot;Лас-Пальмас&quot;]] менен болгон беттеште (1:1) — Мбаппе да голдук аракеттерди жасай алган жок. Оюнчунун голсуз оюндары 4-турда Ла Лигада токтоду — Мбаппе [[Бетис|&quot;Бетис&quot;]] менен болгон беттеште (2:0) дубль жасады, бир жолу оюн учурунда, бир жолу пенальтиден гол киргизди. Кийинки турда &quot;сливочные&quot; [[Реал Сосьедад|&quot;Реал Сосьедадды&quot;]] 0:2 эсебинде утуп алышты; эки гол тең он бир метрлик чекиттен киргизилген, ал эми бир топту Килиан Мбаппе киргизген.&quot;

Мбаппенин [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал&quot;]] оюнчусу катары [[УЕФА Чемпиондор лигасы 2024/2025|Чемпиондор Лигасындаг]]ы дебюту тарыхта биринчи жолу өткөрүлгөн жалпы этаптын биринчи турунда болду. Футболчу [[Штутгарт|&quot;Штутгарт&quot;]] (3:1) менен болгон үй матчында стартовый составда чыгып, экинчи таймдын башында гол киргизди.&lt;templatestyles src=&quot;Шаблон:Цитата/styles.css&quot; /&gt;21-сентябрда [[Реал Мадрид (футбол клубу)|«Реал»]] [[Эспаньол|«Эспаньолду»]] 4:1 эсебинде жеңди. Мбаппе команда үчүн биринчи голуна жардам берди, [[Винисиус Жуниор|Винисиус Жуниорго]] пас берип, 90-мүнөттө пенальтини ишке ашырды. 24-сентябрда «Алавеске» каршы оюнда (3:2) гол киргизди. [[Алавес|«Алавес»]] менен болгон оюнда алган жаракатынан улам [[Атлетико Мадрид|«Атлетикого»]] каршы беттешке (1:1) катышкан жок. [[УЕФА Чемпиондор лигасы 2024/2025|Чемпиондор Лигасынын]] алкагында француздук [[Лилль|«Лиллге»]] каршы утулган оюнда (1:0) ал баштапкы курамда болгон эмес жана 57-мүнөттө гана аянтка чыккан (башында Мбаппени оюнга такыр киргизбөө пландалган).

5-октябрда [[Реал Мадрид (футбол клубу)|«Реал»]] «Вильярреалды» 2:0 эсебинде утту,  [[Килиан Мбаппе|Килиан Мбаппенин]] эч кандай результативдүү аракеттери болгон эмес. Ла Лиганын кийинки турунда «Сельтага» каршы оюнда дарбазанын бурчуна күчтүү сокку менен гол киргизип, командасына 1:2 эсебинде жеңишке жетүүгө жардам берген. 22-октябрда Чемпиондор Лигасында Дортмунддун [[Беларусь|«Боруссиясына»]] каршы өткөн жеңиштүү оюнда (5:2) голдук пас берген. 26-октябрда Мбаппе үчүн биринчи [[Эль-Класико]] болуп өттү, [[Реал Мадрид (футбол клубу)|«Реал»]] [[Барселона (футбол клубу)|«Барселонадан»]] 0:4 эсебинде утулуп калды; 31-мүнөттө Килиан офсайддан улам жокко чыгарылган гол киргизген. [[Барселона (футбол клубу)|«Барселонага»]] каршы оюнда Мбаппе 8 жолу офсайдга туш болгон, бул беш европалык алдыңкы лигалардын арасында антирекорд болуп калды.

5-ноябрьда [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал&quot;]] Чемпиондор Лигасынын жалпы этабында [[Милан|&quot;Миланга&quot;]] уттуруп, 27-ноябрда &quot;Ливерпулга&quot; уттурду. Мбаппеде голдук аракеттер болгон жок. 9-ноябрда &quot;Осасуна&quot; 4:0 эсебинде жеңилди, бирок Мбаппе дагы деле гол киргизбеди. 24-ноябрда [[&quot;Леганеске&quot;]] каршы оюнда (0:3) биринчи таймдын аягында гол киргизди. 1-декабрда [[Хетафе|&quot;Хетафе&quot;]] менен болгон оюнда (2:0) &quot;Реалдын&quot; артыкчылыгын эки эсеге көбөйттү. 4-декабрда &quot;Реал&quot; [[Атлетик Билбао|&quot;Атлетик Бильбаого&quot;]] уттуруп берди, Мбаппе 14-мүнөттө гол киргизди, бирок ал офсайддан улам эсепке алынган жок, ошондой эле 68-мүнөттө пенальтини ишке ашыра алган жок. Кийинки [[Жирона|&quot;Жирона&quot;]] менен болгон оюнда (0:3) француз чабуулчусу команданын үчүнчү голуна ээ болду. 10-декабрда [[Аталанта|&quot;Аталанта&quot;]] менен болгон Чемпиондор Лигасынын сырткы оюнунда (2:3) 10-мүнөттө эсеп ачты, бирок 36-мүнөттө сол жамбашынан алган жаракатынан улам Родриго менен алмаштырылды. Жаракатынан улам чемпионаттагы [[Райо Вальекано|&quot;Райо Вальекано&quot;]] менен болгон оюнду (3:3) өткөрүп жиберүүгө аргасыз болгон. 18-декабрда кайтып келип, [[Пачука|&quot;Пачука&quot;]] менен болгон Клубдар аралык дүйнө чемпионатынын финалында (3:0) Винисиустун пасынан кийин бош дарбазага 37-мүнөттө гол киргизип, &quot;Реалдагы&quot; экинчи трофейин жеңип алды. 22-декабрда Ла Лиганын [[Севилья (футболдук клуб)|&quot;Севильяга&quot;]] каршы оюнунда гол киргизип, Браим Диаска ассист жасап, атаандашын 4:2 эсебинде жеңүүгө жардам берди. Кийинки үч оюнда команда үчүн - &quot;Валенсияга&quot; каршы чемпионат оюнунда, &quot;Депортиво Минерге&quot; каршы Испания кубогунун матчында жана [[Мальорка|&quot;Мальорка&quot;]] менен Суперкубок оюнунда - голдук аракеттерди жасай алган жок. 2025-жылдын 12-январында [[Испания футбол чемпиондугу|Испания Суперкубогунун финалында]] [[Барселона (футбол клубу)|&quot;Барселонага&quot;]] каршы 5-мүнөттө эсеп ачты, бирок каталондук команда беш гол киргизди. Оюн 2:5 эсебинде аяктады. 16-январда кубоктун үй матчында [[Сельтага|&quot;Сельтага&quot;]] каршы (5:2) гол киргизди. 19-январда [[Лас-Пальмас шаары|«Лас-Пальмас»ка]] каршы (4:1) оюнда дубль жасап, бир жолу пенальтиден гол киргизип, оюндун мыкты оюнчуларынын бири болду. 22-январда Чемпиондор Лигасынын жалпы этабында «РБ Зальцбургка» каршы (5:1) оюнда гол киргизди.

Команда үчүн биринчи хет-трикти 25-январда [[Реал Вальядолид|«Реал Вальядолид»]] менен болгон беттеште (0:3) каттаган. Мбаппе 30-мүнөттө Джуд Беллингем менен комбинациядан кийин эсеп ачкан. Экинчи топ 57-мүнөттө тордон орун алган. Кошумча убакытта «Вальядолиддин» дарбазасына пенальти белгиленип, Мбаппе аны ишке ашырып, оюн үчүн үчүнчү голун киргизген. [[Брест|«Брест»]] менен болгон сырттагы беттеш (0:3) Мбаппе үчүн ийгиликсиз болду. 8-февралда Мбаппе [[Атлетико Мадрид|«Атлетико»]] менен болгон оюнду (1:1) теңдеген, 11-февралда – Чемпиондор Лигасынын плей-офф баскычындагы сырттагы беттеште [[Манчестер|«Манчестер Сити»ге]] каршы (2:3), ал эми 15-февралда [[Осасуна|«Осасуна»]] менен болгон беттеште биринчи голду киргизген (1:1).

19-февралда [[УЕФА Чемпиондор лигасы|Чемпиондор Лигасынын]] 1/16 финалынын жооптук матчы өттү, анда [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал Мадрид&quot;]] өз үй стадионунда [[Манчестер|&quot;Манчестер Сити&quot;]] командасын кабыл алды. Килиан Мбаппе 4-мүнөттө эле эсеп ачты, [[Рауль Асенсио|Рауль Асенсиодон]] алыстан топ алып, дарбазачы [[Эдерсон|Эдерсонду]] ашырып тээп киргизди. 33-мүнөттө Мбаппе Родриго ага айып аянтчасында топту калтыргандан кийин команданын артыкчылыгын эки эсеге көбөйттү. 61-мүнөттө Мбаппе алыстан төмөнкү бурчка тээп үчүнчү голун киргизип, [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал Мадрид&quot;]] үчүн экинчи хет-тригин жасады. Оюн аягында [[Нико Гонсалес]] киргизген гол &quot;Сити&quot;ни Чемпиондор Лигасынан чыгып кетүүдөн сактап кала алган жок.

23-февралда [[Жирона|&quot;Жиронага&quot;]] каршы беттеште (2:0) Винисиус Жуниорго пас берип, жардам берген. Чемпионаттын [[&quot;Бетиске&quot;]] каршы утулган беттешинде жана Чемпиондор Лигасынын 1/8 финалынын биринчи беттешинде &quot;Атлетико&quot; менен Мбаппе гол киргизе алган эмес. 9-мартта &quot;Райо&quot; менен болгон беттеште биринчи голун киргизип, командага 2:1 эсебинде жеңишке жетишүүгө жардам берген. Чемпиондор Лигасында &quot;Реал&quot; [[Атлетико Мадрид|&quot;Атлетико Мадридди&quot;]] пенальтилер сериясында жеңип, чейрек финалга чыккан; команданын биринчи соккусун Мбаппе аткарып, гол киргизген. 15-мартта &quot;Вильярреалдын&quot; дарбазасына биринчи таймда эки гол киргизип, &quot;Мадрид&quot; үчүн 31 голго жеткен жана Роналдо Назарионун &quot;Реалдагы&quot; биринчи сезонунда 30 гол киргизген рекордун жаңылаган. 11-майда [[Барселона (футбол клубу)|&quot;Барселонага&quot;]] каршы хет-трик жасаган, бирок командасы 3:4 эсебинде утулуп калган. Сезондун жыйынтыгында Мбаппе &quot;Реалдын&quot; биринчи оюнчусу болуп, Испаниянын Ла Лигасындагы дебюттук сезонунда 30 голдон ашык киргизген. Ла Лигадагы дебюттук сезонунда 31 гол киргизген Мбаппе &quot;Алтын бутсаны&quot; уткан.

2025/26 сезонунда Лука Модрич клубдан кеткенден кийин Мбаппе футболкасынын номерин 10го алмаштырган.

== Улуттук курама командадагы карьерасы ==
[[Файл:Kylian_Mbappé_World_Cup_Trophy.jpg|left|thumb|228x228px|Мбаппе Дүйнөлүк кубок менен]]
Ал биринчи жолу Франциянын 17 жашка чейинкилер курама командасына 2014-жылдын сентябрь айында Украинага каршы беттештерге чакырылган &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.sport-express.ru/football/france/reviews/kilian-mbappe-biografiya-i-karera-v-futbole-forvarda-sbornoy-francii-dostizheniya-i-lichnaya-zhizn-napadayuschego-1936720/|title=Килиан Мбаппе: биография и карьера в футболе, достижения и личная жизнь|lang=ru|date=2022-12-19}}&lt;/ref&gt; . Ошондой эле ал 2016-жылдагы Европа жаштар чемпионатынын 19 жашка чейинкилеринин курамында ойногон. Беш жолу гол киргизип, ал турнирде командалашы Жан-Кевин Огастинден кийинки экинчи эң көп гол киргизген оюнчу болуп, биринчи эл аралык титулун жеңип алган &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://factik.ru/kylian-mbappe/|title=30 фактов о Килиане Мбаппе|lang=ru}}&lt;/ref&gt; .

2014-жылдын сентябрь айында [[Украина|Украина курама командасына]] каршы ойногон [[Франция улуттук футбол курамасы|Франциянын]] 17 жашка чейинки курама командасына биринчи жолу чакырылган. 2016-жылдагы жаштар арасындагы [[Европа|Европа чемпионатында]] 19 жашка чейинки курама команданын оюнчусу катары катталган. Беш жолу гол киргизип, командалашы [[Жан-Кевин|Жан-Кевин Огюстенден]] кийинки экинчи бомбардир болуп, алгачкы эл аралык наамын жеңип алган.


[[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасынын курамында]] 2017-жылдын 25-мартында [[УЕФА Чемпиондор лигасы|2018-жылдагы дүйнө чемпионатынын тандоо турунда]] [[Люксембург]] менен болгон беттеште дебют жасаган. 18 жаш 95 күндүгүндө ал Марьян Висньескиден кийинки француз курама командасынын тарыхындагы эң жаш оюнчу болуп калды. 2017-жылдын 31-августунда бул тандоо турунун алкагында [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасы]] [[Нидерланд|Нидерландыны]] 4:0 эсебинде талкалады. 76-мүнөттө алмаштырылып чыгып, кошумча убакытта курама команда үчүн биринчи голду киргизди.

2018-жылдын 17-майында ал [[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2018-жылкы Дүйнөлүк Кубокко]] Франциянын курама командасынын курамына киргизилген.  21-июнда ал Перуга каршы беттеште Дүйнөлүк Кубоктогу биринчи голун киргизген. Бул аны Дүйнөлүк Кубокто гол киргизген эң жаш француз оюнчусу кылган.  2018-жылдын 30-июнунда [[Аргентина улуттук футбол курамасы|Аргентинага]] каршы 1/8 финалда Мбаппенин жалгыз чуркоосу атаандашынын айып аянтчасында эреже бузуу менен үзгүлтүккө учурагандан кийин, пенальти белгиленип, аны Антуан Гризманн гол киргизип, ал 64 жана 68-мүнөттөрдө өзүн голго айланткан. Анын командасы акыры 4:3 эсебинде жеңишке жеткен.  Мбаппе беттештин эң мыкты оюнчусу деп табылган.  Финалдык беттеште Мбаппе [[Хорватия улуттук футбол курамасы|Хорватияга]] каршы голдордун бирин киргизип, [[Пеле|Пеледен]] кийинки Дүйнөлүк Кубоктун финалында гол киргизген 20 жашка чейинки биринчи оюнчу болгон  . Анын командасы 4:2 эсебинде жеңишке жетип, дүйнө чемпиону болгон. Турнирде төрт гол киргизген Мбаппе турнирдин эң мыкты жаш оюнчусу деп табылды  .

[[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2018-жылдын 17-майында 2018-жылдагы дүйнө чемпионаты]] үчүн [[Франция улуттук футбол курамасы|Франциянын курама командасына]] киргизилген. 21-июнда [[Перу|Перу курама командасына]] каршы болгон оюндо дүйнө чемпионаттарында биринчи голун киргизген. Бул аны дүйнө чемпионаттарында гол киргизген эң жаш француз оюнчусу кылды. 2018-жылдын 30-июнунда 1/8 финалда [[Аргентина улуттук футбол курамасы|Аргентина курама командасына]] каршы Мбаппенин жеке чабуулунан кийин, атаандаштын айып аймагында эреже бузуу менен токтотулуп, пенальти дайындалып, аны [[Антуан Гризманн]] ишке ашырган, ал эми 64- жана 68-мүнөттөрдө өзү гол киргизген. Натыйжада анын курама командасы 4:3 эсебинде жеңген. Мбаппе бул оюндун мыкты оюнчусу деп табылган. Финалдык беттеште Мбаппе [[Хорватия улуттук футбол курамасы|Хорватия курама командасынын]] дарбазасына бир гол киргизип, [[Пеле|Пеледен]] кийин финалда гол киргизген 20 жашка чейинки биринчи оюнчу болгон. Анын командасы 4:2 эсебинде жеңип, дүйнө чемпиону болгон. Турнирде 4 гол киргизген Мбаппе турнирдин мыкты жаш оюнчусу деп табылган.

[[2022 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2021-жылдын 13-ноябрында 2022-жылдагы Дүйнө чемпиондугунун]] тандоо матчында [[Казакстан улуттук футбол курамасы|Казакстанга]] каршы (8:0) покер жасады, биринчи үч голун 33-мүнөткө чейин киргизген. Мбаппе өзүнүн карьерасында биринчи жолу курама команда үчүн бир оюнда экиден ашык гол киргизди. Бул 1958-жылдын июнь айынан бери [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасынын]] оюнчусунун биринчи покери болгон, ошондо Жюст Фонтен Дүйнө чемпионатына ФРГ курамасына каршы 4 гол киргизген. Казакстанга каршы оюннан кийин Франция турнирдин финалдык баскычына катышууну камсыз кылды.
[[Файл:2022_FIFA_World_Cup_France_4–1_Australia_-_(7)_(cropped).jpg|left|thumb|243x243px|Мбаппе 2022-жылкы Дүйнөлүк Чемпионатта Австралияга каршы оюнда]]
[[2022 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2022-жылы Катарда өткөн Дүйнөлүк  Кубокто]] алгачкы беттеште [[Австралия улуттук футбол курамасы|Австралиянын дарбазасына]] топ киргизген (4:1). Турнирдин экинчи оюнунда [[Дания|Дания курама командасынын дарбазасына]] эки топ киргизген (2:1). Бул беттештен кийин Мбаппе [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасынын]] бомбардирлеринин тизмесинде жетинчи орунга чыгып, [[Зинедин Зидан|Зинедин Зиданга]] теңелген (экөө тең 31 гол). 4-декабрда 1/8 финалдык беттеште поляк курама командасынын дарбазасына эки топ киргизип, Дүйнө чемпиондугундагы жалпы голдорун 11 беттеште 9га жеткирген. [[Англия улуттук футбол курамасы|Англияга]] каршы чейрек финалда Мбаппе толук оюн ойноп, гол киргизе алган эмес, бирок Франция 2:1 эсебинде жеңип, жарым финалга чыккан. [[Марокко улуттук футбол курамасы|Мароккого]] каршы жарым финалда (2:0) Мбаппе толук оюн ойноп, дагы бир жолу гол киргизе алган эмес.


[[УЕФА Чемпиондор лигасы|Дүйнө чемпионатынын финалында]] [[Аргентина улуттук футбол курамасы|Аргентина курама командасына]] каршы хет-трик жасап (дүйнө чемпионаттарынын финалдарында экинчи жолу), бирок пенальтилер сериясында француздар утулуп калышты (Мбаппе өзүнүн соккусун киргизди), натыйжада Мбаппе күмүш медалга ээ болду. Турнирдин жыйынтыгы боюнча, сегиз гол киргизген (анын экөө пенальтиден) Мбаппе турнирдин мыкты бомбардири катары &quot;Алтын бутса&quot; сыйлыгына татыды. Мбаппе 1970-жылдан бери дүйнө чемпионатында 7 голдон ашык киргизген экинчи футболчу болуп калды (2002-жылы да [[Криштиану Роналду|Роналдонун]] эсебинде 8 гол болгон). Жалпысынан Мбаппенин Дүйнө чемпионаттарында 14 матчта 12 голу болду, ал эң мыкты бомбардирлер тизмесинде алтынчы орунга чыкты, [[Пеле]] менен (ошондой эле 14 матчта 12 гол) теңелди.

2023-жылдын 24-мартында Евро-2024 тандоо оюндарынын алкагында [[Нидерланд улуттук футбол курамасы|Нидерландияга]] каршы (4:0) [[Стад де Франс стадиону|&quot;Стад де Франс&quot; стадионунда]] [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасынын]] капитаны катары биринчи жолу чыкты, бул ролдо командадан кеткен дарбазачы [[Уго Льорис|Уго Льористи]] алмаштырды. Бул беттеште Мбаппе эки гол киргизип, [[Антуан Гризман|Антуан Гризманнга]] пас берди. Мбаппе курама команданын бомбардирлеринин тизмесинде 5-орунга чыкты — 67 беттеште 38 гол, [[Карим Бензема|Карим Бенземаны]] (37) артта калтырды.

2023-жылдын 13-октябрында ошол эле [[Нидерланд улуттук футбол курамасы|Нидерландияга]] каршы беттеште (2:1), ал дубль жасап, командасынын [[Евро-2024|Евро-2024кө]] чыгышын камсыз кылды. Ошондой эле Мбаппе [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасынын]] тарыхында [[Мишель Платин|Мишель Платинини]] (41 гол) артка калтырып, төртүнчү мыкты бомбардир болду.

18-ноябрь 2023-жылы [[Гибралтар|Гибралтар курама командасынын]] дарбазасына хет-трик (14:0) жасап, ошону менен Мбаппе [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасынын]] тарыхындагы эң мыкты бомбардирлердин үчтүгүнө кирди.

[[Евро-2024|Евро-2024тун]] тайпалык баскычынын биринчи беттешинде, 2024-жылдын 17-июнунда Австрия курама командасына каршы ойдо [[Кевин Дансо]] менен кагылышуудан улам оюнчу мурду сынып, кийинки беттеште улуттук курама команданын оюнун өткөрүп жиберген.

== Оюн стили жана коомчулуктун кабыл алуусу ==
[[Файл:Kylian_Mbappe_2017.jpg|thumb|Мбаппенин динамизми Тьерри Анри жана Роналдунун динамизми менен салыштырылат]]
Лондондук [[Арсенал (футбол клубу, Лондон)|&quot;Арсеналдын&quot;]] мурдагы башкы машыктыруучусу [[Арсен Венгер]] 2017-жылы Мбаппени [[Тьерра Фриа|&quot;Тьерри Анриге окшош, чоң футбол таланты&quot;]] деп атаган. Мбаппенин таланты жана жаш кезиндеги дүйнө чемпионатындагы ишенимдүү оюндары аны массалык маалымат каражаттарында [[Пеле]] менен салыштырууга алып келүүдө. Мбаппе ар тараптуу чабуулчу, ошондуктан эки буту менен ойной билгендигинен улам, сол жана оң флангда вингер катары көп колдонулат. Ал сол флангдан борборго жылып, опордук буту менен топту тээп, чабуулчунун жөндөмүн көрсөтө алат бирок андан тышкары Мбаппеде өнөктөштөрүнө голдук мүмкүнчүлүктөрдү түзүү жөндөмү бар, ошондуктан ал көптөгөн голдорго жана пас берүүлөргө ээ. Бирок, [[Пари Сен-Жермен|&quot;Пари Сен-Жермен&quot;]] жана [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасында]] ойногон учурда Мбаппе вингердин позициясына жыла баштаган, себеби [[Монако|&quot;Монакодо&quot;]] форварддын позициясында жок дегенде бир жогорку класстагы оюнчу болгон, ал эми &quot;Монакодо&quot; Мбаппе так эле борбордук чабуулда ойногон, өзүнүн сабырдуулугун жана чабуулдарды жыйынтыктоочу катары ойной билгендигин көрсөткөн. Ал дриблингди сапаттуу жана чеберчилик менен колдоно билгендиги, ошондой эле жардыруучу ылдамдыгы, шамдагайлыгы жана чыгармачыл мамилеси менен белгилүү, бул анын атаандашын бир-бирден кырдаалдарда жеңүү үчүн татаал финттерди, топту ар кандай жолдор менен тепкенди, же күтүлбөгөн темп же багытты өзгөрткөндүгүн көрсөтөт.

[[Франция улуттук футбол курамасы|Франциянын мурдагы курама командасынын]] оюнчусу [[Николя Анелька]] Мбаппе тууралуу оюн билдирди: «Ал мага [[УЕФА чемпиондор лигасы 2015/2016|1996-жылдагы Олимпиададагы]] [[Криштиану Роналду|Роналдону]] эске салат. Анын дүйнөлүк деңгээлдеги оюнчунун мүнөздөмөлөрү бар, жана ал аларды туура башкарышы керек. Эгер ал Роналдонун карьерасын ээрчисе, спорт тарыхына кирген легендалардын бири болот». 2018-жылы [[CIES Football Observatory]] аналитикалык компаниясынын версиясы боюнча, Мбаппе дүйнөдөгү эң кымбат оюнчу деп табылган, анын трансфердик наркы 216,5 миллион еврого бааланган.

Мбаппенин голун майрамдоо – колдорун кайчылаштырып, колтугуна кысып туруу, аны 2018-жылдагы дүйнө чемпионатынын финалында да көрсөткөн, анын иниси [[FIFA 09|Этандын FIFAда Килианды]] уткан учурундагы майрамынан шыктанган.

== Футболдон сырткары ==

=== Жарнама ===
Ал спорттук кийимдерди жана жабдууларды жеткирүүчү Nike менен жарнамалык келишим түзгөн. 2017-жылы Nike ага Nike Hypervenom 3 бут кийимдерин атайын чыгарган &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nike Just Gave AS Monaco Sensation Kylian Mbappé His First Pair of Personalised Boots|url=https://www.complex.com/sports/2017/05/nike-kylian-mbappe|publisher=Complex|date=2018-06-29}}&lt;/ref&gt; . 2018-жылы ал бразилиялык чабуулчу Роналду колдонгон R9 Mercurial бут кийимдеринен шыктанган Nike Mercurial Superfly VI бут кийимдерин чыгарган &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kylian Mbappé Just Leaked an Amazing New R9-Inspired Nike Mercurial Superfly VI|url=https://versus.uk.com/2018/04/kylian-mbappe-just-leaked-amazing-new-r9-inspired-nike-mercurial-superfly-vi/|publisher=Versus|date=2018-06-29}}&lt;/ref&gt; .

[[Спорт кийими|Nike спорт кийими]] жана жабдууларынын берүүчүсү менен жарнамалык келишими бар. 2017-жылы Nike ага ылайыкташтырылган Nike Hypervenom 3 бут кийимин чыгарды. 2018-жылы ал бразилиялык чабуулчу Роналдо колдонгон R9 Mercurial бут кийиминен шыктанган Nike Mercurial Superfly VI бут кийимин тартуулады.

=== Кайрымдуулук ===
2018-жылдын 22-февралында ал мурдагы футболчулар [[Либерия|Либериянын]] президенти Джордж Веа жана Дидье Дрогба менен биргеликте Франциянын президенти [[Эммануэль Макрон]] жана ФИФАнын президенти Джанни Инфантино менен Елисей сарайында жолугушуп, Африкада спортту өнүктүрүү долбооруна көңүл бурган. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.parismatch.com/Actu/Politique/Macron-recoit-Weah-a-l-Elysee-en-presence-de-Drogba-et-Mbappe-1465295|title=Macron reçoit Weah à l'Elysée en présence de Drogba et Mbappé}}&lt;/ref&gt; Мбаппе ата-энесинин африкалык тектүүлүгүнөн улам африкалык спортту өнүктүрүү ал үчүн маанилүү экенин билдирген. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Emmanuel Macron hosts meeting with Weah, Drogba and Mbappé|url=https://en.as.com/en/2018/02/23/football/1519342446_437752.html|publisher=Diario AS}}&lt;/ref&gt;

2018-жылдын 22-февралында [[Африка|Африкадагы спортту өнүктүрүү долбооруна]] арналган жолугушууда Франциянын президенти [[Эммануэль Макрон]] жана [[ФИФАнын президенти]] [[Жанни Инфантино]] менен жолугушууда [[Либерия|Либериянын]] мурдагы президенти [[Жорж Веа]] жана [[Дидье Дрогба]] сыяктуу мурдагы футболчуларга кошулду. Мбаппе ата-энесинин африкалык тегинен улам африкалык спортту өнүктүрүү ага маанилүү экенин билдирди.

== Аткаруу статистикасы ==

=== Клубдун статистикасы ===
{{КлСтат|Чемпионат|Кубок{{efn|[[Кубок Франции по футболу|Кубок Франции]], [[Кубок Испании по футболу|Кубок Испании]]}}|[[Кубок французской лиги по футболу|Кубок лиги]]|Еврокубки|Прочие{{efn|Остальные официальные матчи}}}}
{{КлСтат/Клуб|[[Монако (футбольный клуб)|Монако]]|[[Чемпионат Франции по футболу|Лига 1]]|сезоны=3}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2015/2016|2015/16]]|11|1|1|0|1|0|1|0|-|-}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2016/2017|2016/17]]|29|15|3|2|3|3|9|6|-|-}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2017/2018|2017/18]]|1|0|0|0|0|0|0|0|1|0}}
{{КлСтат/ИтогоЗаКлуб|Итого|41|16|4|2|4|3|10|6|1|0}}
{{КлСтат/Клуб|[[Пари Сен-Жермен]]|[[Чемпионат Франции по футболу|Лига 1]]|сезоны=7}}
{{КлСтат/Сезон|{{аренда}}[[Чемпионат Франции по футболу 2017/2018|2017/18]]|27|13|5|4|4|0|8|4|0|0}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2018/2019|2018/19]]|29|33|4|2|2|0|8|4|0|0}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2019/2020|2019/20]]|20|18|3|4|3|2|10|5|1|1}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2020/2021|2020/21]]|31|27|5|7|-|-|10|8|1|0}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2021/2022|2021/22]]|35|28|3|5|-|-|8|6|0|0}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2022/2023|2022/23]]|34|29|1|5|-|-|8|7|0|0}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2023/2024|2023/24]]|29|27|6|8|-|-|12|8|1|1}}
{{КлСтат/ИтогоЗаКлуб|Итого|205|175|27|35|9|2|64|42|3|2}}
{{КлСтат/Клуб|[[Реал Мадрид (футбольный клуб)|Реал Мадрид]]|[[Чемпионат Испании по футболу|Ла Лига]]|сезоны=2}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Испании по футболу 2024/2025|2024/25]]|34|31|4|2|-|-|15|8|6|3}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Испании по футболу 2025/2026|2025/26]]|31|25|1|2|-|-|11|15|1|0}}
{{КлСтат/ИтогоЗаКлуб|Итого|65|56|5|4|-|-|26|23|7|3}}
{{КлСтат/Итого|311|247|36|41|13|5|100|71|11|5}}

=== Улуттук курама командадагы статистика ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!Улуттук курама команда
! Жыл
! Оюндар
! Голдор
! Шаршемби күнү
|-
| rowspan=&quot;10&quot; | '''[[Франция улуттук футбол курамасы|Франция]]'''
| 2017-жыл
| 10
| 1
| 0.1
|-
| 2018-жыл
| 18
| 9
| 0,5
|-
| 2019-жыл
| 6
| 3
| 0,5
|-
| 2020-жыл
| 5
| 3
| 0.6
|-
| 2021-жыл
| 14
| 8
| 0,57
|-
| 2022-жыл
| 13
| 12
| 0.92
|-
| 2023-жыл
| 9
| 10
| 1.10
|-
| 2024-жыл
| 11
| 2
| 0.18
|-
| 2025-жыл
| 8
| 7
| 0,88
|-
| 2026-жыл
| 12
| 11
| 0.92
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Жалпы сумма
! 106
! 66
! 0,62
|}

=== Улуттук курама команданын беттештеринин тизмеси ===
&lt;templatestyles src=&quot;Import-blanktable/styles.css&quot; /&gt;
[[Файл:Kylian_Mbappé_2018.jpg|thumb|Килиан Мбаппе [[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2018-жылкы Дүйнө чемпионатынын]] мыкты жаш оюнчусу наамына ээ болду]]

=== Команда ===
'''&quot;Монако&quot;'''

* Франциянын чемпиону : 2016/17 
* '''Жалпысынан: 1 кубок'''

'''Пари Сен-Жермен'''

* Франциянын чемпиону ( '''6''' ): 2017/18, 2018/19, 2019/20, 2021/22, 2022/23, 2023/24
* Франция Лигасынын Кубогунун ээси ( '''2''' ): 2017/18, 2019/20 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ligue1.com/coupeLigue/article/mbappe-stars-as-psg-beat-monaco-to-lift-cup.htm|title=MBAPPÉ STARS AS PSG BEAT MONACO TO LIFT CUP|publisher=Ligue 1}}&lt;/ref&gt;
* Франция Кубогунун ээси ( '''4''' ): 2017/18 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.goal.com/en-ng/news/paris-saint-germain-set-record-with-fourth-straight-coupe-de/1ubb1rik0lw6b1pwatka3l5nh6|title=Paris Saint-Germain set record with fourth straight Coupe De France crown}}&lt;/ref&gt;, 2019/20, 2020/21, 2023/24 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/paris-regale-face-a-lyon-pour-remporter-la-coupe-de-france-compte-rendu-olympique-lyonnais-paris-saint-germain-coupe-de-france-2023-2024|title=Paris régale face à Lyon pour remporter la Coupe de France !}}&lt;/ref&gt;
* Франциянын Суперкубогунун ээси ( '''3''' ): 2019, 2020, 2023
* '''Жалпысынан: 15 кубок'''

'''&quot;Реал Мадрид&quot;'''

* УЕФАнын Суперкубогунун жеңүүчүсү: 2024
* Континенттер аралык кубоктун жеңүүчүсү: 2024
* '''Жалпысынан: 2 кубок'''

'''Франциянын курама командасы (19 жашка чейинкилер)'''

* Европа чемпиону (U-19): 2016

'''Франциянын улуттук курама командасы'''

* [[Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|Дүйнө чемпиону]] : [[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2018]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44754965|title=France 4–2 Croatia|publisher=BBC Sport|date=2018-07-15}}&lt;/ref&gt;
* [[Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|Дүйнөнүн вице-чемпиону]] : [[2022 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2022]]
* УЕФА Улуттар Лигасынын жеңүүчүсү: 2020/21
* УЕФА Улуттар Лигасынын коло медалынын ээси: 2024/25
* '''Жалпысынан: 2 кубок'''

=== Жеке ===

*

=== Сыйлыктар ===

* Ардактуу Легиондун рыцары: 2018 

== Эскертүүлөр ==

[[Категория:Арип боюнча футболчулар]]
[[Категория:Арип боюнча спортчулар]]
[[Категория:Арип боюнча инсандар]]
[[Категория:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>jyz091e0691pc44t0uok9p0r7991a2p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650233</id>
      <parentid>650231</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:58:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ханбийке Асанова</username>
        <id>38297</id>
      </contributor>
      <origin>650233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86974" sha1="pnwk5m4yf12unrt6xj7gp9iypslfg4q" xml:space="preserve">{{Футболчу
|ысмы = Килиан Мбаппе
|жынысы =Эркек 
|толук аты = Килиан Мбаппе Лоттен Lang-fr|Kylian Mbappé Lottin
|лакап аты = 
|сүрөт = Kylian Mbappe - France v Norway - 26 June 2026 (cropped).jpg
|кеңдик = 260px
|сүрөттүн баяндамасы =  
|төрөлгөн датасы = 20.12.1998
|төрөлгөн жери = [[Париж]], [[Франция]] 
|жарандыгы = [[Париж]]  [[Франция]] 
|бою = 178
|салмагы =79
|жетектөөчү буту = 
|позициясы = Чабуулчу
|азыркы клубу = [[File:Flag orb France.svg]][[Реал Мадрид (футбол клубу)|Реал Мадрид]]
|номуру = 10
|жаштар клубдары = 
|клубдар =  
{{футболдук карьера
|2004—2011| {{Флаг Франции (1974—2020)|20px}} Бонди|
|2011—2013|{{Флаг Франции (1974—2020)|20px}} [[Клерфонтен (футбольный центр)|Клерфонтен]]|
|2013—2015|{{Флаг Франции (1974—2020)|20px}} [[Монако (футбольный клуб)|Монако]]|
}}

|2005—2006|{{Желек|Кыргызстан}} Жаштар курамы |33 (5)
|2006|{{Желек|Кыргызстан}} [[Мурас-Спорт]]|10 (3)
|2007—2010|{{Желек|Кыргызстан}} [[Дордой (футбол клубу)|Дордой]]|73 (23)
|2010|{{ижара}}{{Желек|Орусия}} [[Локомотив (футбол клубу, Москва)|Локомотив (Москва)]]|0 (0)
|2011—2012|{{Желек|Израиль}} [[Хапоэль (футбол клубу, Петах-Тиква)|Хапоэль (Петах-Тиква)]]|8 (0)
|2012—2013|{{Желек|Кыргызстан}} [[Дордой (футбол клубу)|Дордой]]|44 (20)
|2014|{{Желек|Түркия}} [[Денизлиспор]]|9 (0)
|2014—2015|{{Желек|Кыргызстан}} [[Дордой (футбол клубу)|Дордой]]|16 (17)
|2015—2016|{{Желек|Түркия}} [[Афжет Афьонспор]]|17 (8)
|2016—2017|{{Желек|Түркия}} [[Ушакспор]]|22 (6)
|2017—2018|{{Желек|Түркия}} [[Серик Беледиеспор]]|18 (8)
|2018|{{Желек|Кыргызстан}} [[Кара-Балта (футбол клубу)|Кара-Балта]]|? (1)
|2018—2019|{{Желек|Түркия}} [[Сомаспор]]|11 (3)
|2019—а.у.|{{Желек|Кыргызстан}} [[Дордой (футбол клубу)|Дордой]]|35 (19)}}
|улуттук курамасы = {{футболдук карьера
|2009|{{Желек|Кыргызстан}} [[Кыргызстан улуттук жаштар футбол курамасы|Кыргызстан]] (U-20)|3 (0)
|2010|{{Желек|Кыргызстан}} [[Кыргызстан улуттук U-23 футбол курамасы|Кыргызстан]] (U-23)|2 (0)
|2009—а.у.|{{Желек|Кыргызстан}} [[Кыргызстан улуттук футбол курамасы|Кыргызстан]]|48 (14)}}
|клуб тууралуу маалыматтардын жаңылоосу =  08.03.2019
|курама тууралуу маалыматтардын жаңылоосу =15.06.2021
|уикиказына = 
}}
   

'''Килиан Мбаппе Лоттен''' ( {{Lang-fr|Kylian Mbappé Lottin}} ; французча айтылышы: ​kiljan (ɛ)mbape lɔtɛ̃]; 1998-жылдын 20-декабрында туулган&lt;nowiki&gt;,&lt;/nowiki&gt; &lt;span class=&quot;wikidata-claim&quot; data-wikidata-claim-id=&quot;Q21621995$F0000B5E-4D1F-4401-A7D3-B2DD117A7AFA&quot; data-wikidata-property-id=&quot;P19&quot;&gt;&lt;span class=&quot;wikidata-snak wikidata-main-snak&quot;&gt;[[Париж]]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;) — [[Франция улуттук футбол курамасы|француз футболчусу]], [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал Мадрид&quot;]] командасынын чабуулчусу жана [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасынын]] капитаны. Дүйнөдөгү эң мыкты оюнчулардын бири деп эсептелет. [[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2018-жылдагы дүйнө чемпионатынын чемпиону]] жана  эң мыкты жаш оюнчусу. [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасы]]нын тарыхындагы эң көп гол киргизген бомбардир (66 гол). Дүйнө чемпионатынын эки жолку эң мыкты бомбардири болгон биринчи оюнчу (2022 жана 2026-жылдары) жана дүйнө чемпионаттарында жалпысынан эң көп гол киргизген (22 гол) рекордсмен.

Франциянын (төмөнкү лигаларында ойногон) &quot;Бонди&quot; ышкыбоздор клубунда футбол ойной баштаган.&quot;Монаконун&quot; скауттары тарабынан байкалып, 2015-жылы клубга кошулган жана ошол эле жылы 16 жашында &quot;монегасктардын&quot; курамында дебют жасаган. Клубдун тарыхындагы эң жаш дебютант жана гол киргизген оюнчу. 2016/17 сезонунда негизги курамга өзүн көрсөтүп, үзгүлтүксүз голдорду киргизе баштаган, бул &quot;Монакого&quot; 17 жылдан бери биринчи жолу Франциянын чемпионатын жеңип алууга мүмкүндүк берген. 2017-жылдын жайында бир сезондон кийин 180 миллион еврого милдеттүү түрдө сатып алуу шарты менен [[Пари Сен-Жермен|&quot;Пари Сен-Жерменге&quot;]] ижарага берилген, бул Мбаппени 20 жашка чейинки эң кымбат оюнчу жана дүйнөдөгү экинчи эң кымбат оюнчу кылган. [[Париж|Париж клубундагы дебюттук сезон]]унда бардык үч ички мелдештерди – чемпионатты, Кубокту жана [[Лига]] кубогун утуп алган. 2018-жылы CIES Football Observatory [англ.] аналитикалык компаниясынын версиясы боюнча дүйнөдөгү эң кымбат оюнчу деп табылган, анын трансфердик баасы 216,5 миллион еврого бааланган. Командада 7 жыл ойногондон кийин, эки жылдан ашык оюнчуну алуу боюнча иш алып барган испаниялык &quot;[[Реал Мадрид (футбол клубу)|Реал Мадридге]]&quot; өткөн.

[[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасы]]нда 2017-жылы дебют жасаган. [[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2018-жылдагы жеңиштүү дүйнөлүк чемпионатиында]] турнирде гол киргизген эң жаш француз оюнчусу жана дүйнө чемпионатынын финалында гол киргизген [[Пеле|Пеледен]] кийинки 20 жашка чыга элек биринчи оюнчу болгон. 2022-жылдагы дүйнө чемпионатынын финалында Мбаппе [[Аргентина улуттук футбол курамасы|Аргентинага]] каршы хет-трик жасады, бирок Франция пенальтилер сериясында утулуп калды. 1966-жылы Джефф Херсттен кийин дүйнө чемпионатынын финалында үч гол киргизген тарыхтагы экинчи футболчу болду. Мбаппе дүйнө чемпионаттарынын финалдарында төрт гол киргизген биринчи оюнчу болуп калды — дагы бир голду 2018-жылы [[Хорватия улуттук футбол курамасы|Хорватияга]] каршы финалда (4:2) киргизген.

== Өмүр баяны ==
Атасы Вильфрид [[Камерун|камерундук]] тектүү жана «Бонди» клубунун футбол мектебинде машыктыруучу болуп иштеген. Апасы Файза (кыз кезиндеги фамилиясы Ламари) — Амизурдан, [[Беджа (эл)|Беджая]] облусунан келген кабилдерден болгон [[Алжир|алжирдик]] [[Кабилдер|кабиле]] иммигранттарынын тукуму, кесипкөй гандболчу болгон. Вильфриддин багып алган уулу Жирес Кембо-Экоко да кесипкөй футболчу болгон

Атасынын колдоосунун аркасында өлкөнүн эң мыкты футбол академияларынын бирине — [[Тьерра Фриа|Тьерри Анри]] менен Лилиан Тюрамдар окуган «Клерфонтенге» тапшырдым. Уулу академияда машыгышы үчүн атасы абдан алыс жолдорду басып өтүүгө аргасыз болгон.

13 жашында ага [[Реал Мадрид (футбол клубу)|«Реал Мадрид» клубуна]] өтүү мүмкүнчүлүгү пайда болгон, ага клубдун жаштар командасы менен иштеп жаткан Зинедин Зидан кызыккан. Бирок, Мбаппенин атасы менен сүйлөшкөндөн кийин, Испанияга көчүп кетүүдөн баш тартуу чечими кабыл алынган. Эки жылдан кийин 15 жаштагы Мбаппе [[Монако|«Монако»]] менен биринчи кесиптик келишимине кол койгон. Ал 400 миң евро кол коюу бонусун жана академиянын оюнчусу үчүн айына 600-700 евро стандарттык айлык алган.

=== Жеке жашоо ===
[[Килиан Мбаппе|Килиян Мбаппе]] жеке жашоосун ачыкка чыгарбоону артык көрөт. Ошого карабастан, анын мамилелери мезгил-мезгили менен ЖМКнын көңүл борборуна айланат.

2018–2019-жылдары француз жана эл аралык басылмалар Мбаппенин француз модели жана 2017-жылдагы Франциянын сулуулук сынагынын жеңүүчүсү [[Алисия Айлис]] менен болгон мамилеси тууралуу жазышкан &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://onefootball.com/en/news/kylian-mbappe-girlfriend-who-is-alicia-aylies-35258096|title=Kylian Mbappe Girlfriend: Who is Alicia Aylies?|lang=en|date=2022-06-12}}&lt;/ref&gt; . Жубайлар бир нече жолу коомдук иш-чараларда, анын ичинде [[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2018-жылы Орусияда өткөн ФИФАнын Дүйнөлүк кубогундагы]] беттештерде чогуу болушкан, бирок алардын мамилеси расмий түрдө тастыкталган эмес.

2018—2019-жылдары француз жана эл аралык басылмалар Мбаппенин француз модели жана &quot;Франция-2017&quot; сулуулук сынагынын жеңүүчүсү [[Алисия Айлис]] менен болгон мамилеси тууралуу жазышкан. Жубайлар бир нече жолу, анын ичинде 2018-жылы [[Орусия|Россияда өткөн дүйнө чемпионатынын]] беттештеринде чогуу көрүнүшкөн, бирок мамилелери расмий тастыкталган эмес.

Кийинчерээк, 2020-жылдын башында, маалымат каражаттары футболчуну бельгиялык модель [[Роуз Бертрам]] менен байланыштырышкан. Алар эс алууда жана коомдук иш-чараларда чогуу көрүнгөнү кабарланган. Эки тарап тең бул романтикалык мамилени ачык тастыктаган эмес.

Кийинчерээк, 2020-жылдын башында, ЖМК футболчуну [[Бельгия|бельгиялык модель Роуз Бертрам]] менен да байланыштырган. Алар бирге эс алып, коомдук иш-чараларда көрүнгөнү кабарланган. Эки тарап тең  бул [[Романтика|романтикалык мамилени]] расмий түрдө мамилесин тастыктаган эмес.

2022-жылы Мбаппе [[Транс-аял|трансгендер]] модель [[Инес Рау]] менен болгон мамилеси тууралуу маалымат каражаттарындагы билдирүүлөрдөн кийин талаш-тартыштын чордонунда калган. Бул билдирүүлөр социалдык медиада жана маалымат каражаттарында кеңири талаш-тартыштарды жараткан, бирок футболчунун өзү бул кырдаал боюнча ачык комментарий берген эмес.

2022-жылы Мбаппе [[Транс-аял|трансгендердик]] модель [[Инес Рау]] менен болгон мүмкүн болгон мамилелери тууралуу басма сөз кабарларынан кийин талкуунун чордонунда калды. Бул жарыялар [[Социалдык тармактар|социалдык тармактарда жана жалпыга маалымдоо каражаттарында чоң резонанс жаратты]], бирок футболчунун өзү бул кырдаалга коомчулук алдында комментарий берген эмес.

2026-жылдын март айында медиада жана социалдык медиада Килиан Мбаппе менен испан актрисасы жана модели Эстер Экспоситонун ортосундагы романтикалык мамиле жөнүндө маалыматтар пайда болгон. Ушактар алардын [[Париж|Парижде]] жана [[Мадрид|Мадридде]] чогуу көрүнгөнү тууралуу маалыматтардан улам келип чыккан. Мбаппе да, Экспосито да алардын мамилесин ачык тастыкташкан эмес &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://e.vnexpress.net/news/sports/football/mbappe-reportedly-dating-spanish-actress-ester-exposito-5048245.html?|title=Mbappe reportedly dating Spanish actress Ester Exposito|lang=en|date=2026-03-09}}&lt;/ref&gt; .

2026-жылдын мартында басылмаларда жана социалдык тармактарда Килиан Мбаппенин [[Эстер Экспосито|испаниялык актриса жана модель Эстер Экспосито]] менен романтикалык мамиледе болушу мүмкүн деген кабарлар пайда болгон. Ушак-айыңдардын себеби алардын [[Париж]] жана [[Мадрид]] шаарларында чогуу көрүлгөндүгү тууралуу жарыялар болгон. Мбаппе да, Экспосито да мамилелери тууралуу маалыматты расмий тастыкташкан эмес.

== Клубдук карьерасы ==

=== &quot;Монако&quot; ===
[[Файл:Kylian_Mbappé_-_2017-05-06.jpg|left|thumb|306x306px|Мбаппе &quot;Монако&quot; үчүн машыгуусун баштады]]

==== 2015/16 сезону ====
2015-жылы ал чоңдор футболунда дебют жасаган. 2-декабрда Франциянын чемпионатынын &quot;Кан&quot; командасына каршы беттешинде ал 88-мүнөттө Фабио Коэнтраонун ордуна чыккан &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.transfermarkt.co.uk/spielbericht/index/spielbericht/2600612|title=Отчёт о матче «Монако» — «Кан»}}&lt;/ref&gt; . Дебютунан кийин ал Монаконун негизги командасынын оюндарына үзгүлтүксүз чакырыла баштаган. 10-декабрда ал биринчи жолу Европалык мелдештерде ойногон - &quot;Тоттенхэмге&quot; каршы Европа Лигасынын беттешинде ал голдук пас берген &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.transfermarkt.co.uk/spielbericht/index/spielbericht/2618992|title=Отчёт о матче «Тоттенхэм» — «Монако»}}&lt;/ref&gt; . Алгачкы сезонунда ал бардык мелдештерде 14 беттеш өткөрүп, бир гол киргизип, эки голдук пас берген, ошол эле учурда Тьерри Анринин бир нече рекорддорун жаңыртып, клубдун тарыхындагы эң жаш дебютант жана эң жаш гол киргизген оюнчу болгон &lt;ref name=&quot;youthcareer&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.fourfourtwo.com/sg/features/kylian-mbappe-monaco-teen-who-might-be-europes-most-wanted-youngster|title=Kylian Mbappe: the Monaco teen who might be Europe's most wanted youngster}}&lt;/ref&gt; . 2016-жылдын 3-мартында клубдун вице-президенти Вадим Васильев Мбаппенин үй-бүлөсү үчүн жеке учак жөнөткөн, анда оюнчунун апасы, атасы жана бир тууганы [[Париж|Парижден]] [[Монако|Монакого]] учуп кетишкен. Клуб башында 300 000 евро бонус сунуштаган, бирок үй-бүлө 3 миллион евро келишим түзгөн. Үч күндөн кийин келишимге кол коюлган. Жаңы келишим боюнча, оюнчу айына 80 000 евро же жылына 960 000 евро таба баштаган &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lejdd.fr/sport/football/le-real-a-transmis-une-offre-de-130-millions-deuros-pour-kylian-mbappe-3371456|title=Le Real a transmis une offre de 130 millions d'euros pour Kylian Mbappé}}&lt;/ref&gt; .

2015-жылы чоңдор футболунда дебют жасаган. 2-декабрда [[Франция|Франция чемпионатына]] карата [[&quot;Кан&quot;|&quot;Кан&quot; менен болгон беттеште]] 88-мүнөттө [[Фабио Коэнтрао]] ордуна чыккан. Дебютунан кийин [[Монако|&quot;Монаконун&quot;]] негизги курамына такай чакырыла баштаган. 10-декабрда еврокубоктордо биринчи жолу ойногон — [[Европа|Европа Лигасында]] [[Тоттенхэм|&quot;Тоттенхэм&quot;]] менен болгон беттеште пас берип, гол жараткан. Биринчи сезонунда бардык турнирлерде 14 беттеш өткөрүп, бир гол киргизип, эки пас берген, ошол эле учурда [[Тьерра Фриа|Тьерри Анринин]] бир нече рекорддорун жаңылап, клубдун тарыхындагы эң жаш дебютант жана эң жаш гол киргизген оюнчу болгон. 2016-жылдын 3-мартында клубдун вице-президенти [[Вадим Васильев]] Мбаппенин үй-бүлөсү үчүн жеке учак жөнөткөн, анда оюнчунун апасы, атасы жана бир тууганы [[Париж|Парижден]] [[Монако|Монакого]] учуп кетишкен. Башында клуб 300 миң евро кол коюу бонусун сунуштаган, бирок үй-бүлө 3 миллионга сүйлөшкөн. Үч күндөн кийин келишимге кол коюлган. Жаңы келишим боюнча оюнчу айына 80 миң евро, жылына 960 миң евро алмакчы болгон.

==== 2016/17 сезону ====
Кийинки сезондо Жардимдин командасынын стартовый составына кирип, сезондо бардык турнирлерде 44 оюн ойноп, 26 гол киргизди. &quot;Монако&quot; менен бирге өлкө чемпиону наамын биринчи жолу жеңип алды, ал эми &quot;монегасктар&quot; ички аренада [[Пари Сен-Жермен|ПСЖнын]] гегемониясын буза алышты.

[[Лига|Чемпиондор Лигасынын]] мелдешинде [[Монако|&quot;Монако&quot;]] тең, бирок абдан татаал тайпадан чыгып, &quot;Байер&quot;, &quot;Тоттенхэм&quot; жана ЦСКАны артта калтырды. 1/8 финалда [[Манчестер|&quot;Манчестер Сити&quot;]] менен болгон беттешүүлөрдө ушунчалык жаркын жана ачык ойногондуктан, дүйнөлүк спорт басма сөзүнүн кеңири көңүлүн бурду. [[Манчестер|Манчестердеги]] биринчи беттеш француз командасынын 3:5 эсебинде жеңилиши менен аяктады. Жооптук беттеште &quot;монегасктар&quot; 3:1 эсебинде жеңип, кийинки баскычка өтө алышты.

Турнирдин кийинки этабында Монако &quot;Боруссия Дортмундду&quot; жеңди. Мбаппе конокто эки гол киргизип, үйдөгү беттеште гол киргизип, жарым финалга чыгуу мүмкүнчүлүгүн камсыз кылды. Жарым финалда &quot;Монако&quot; &quot;Ювентуска&quot; жалпы эсеп менен 4:1 эсебинде утулуп калды, бирок Мбаппе Буффонго каршы гол киргизип, дарбазачынын 600 мүнөттүк кургак сериясына чекит койду &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Kylian-mbappe-plus-jeune-buteur-de-l-histoire-des-demi-finales-de-ligue-des-champions/799934|title=Kylian Mbappé plus jeune buteur de l’histoire des demi-finales de Ligue des champions}}&lt;/ref&gt; . Жалпысынан ал Чемпиондор Лигасынын плей-оффунда алты гол киргизип, турнирдин эң мыкты бомбардирлеринин катарына кирди. 2016/17 сезонунун аягында ал Лига 1деги эң мыкты жаш француз футболчусу деп табылды. Бул тууралуу оюнчу өзү мындай деди:

Кийинки баскычта [[Монако|&quot;Монако&quot;]] [[Дортмунд|Дортмунддун]] [[Боруссия футбол клубу|&quot;Боруссиясын&quot;]] жеңди. Мбаппе конокто эки гол киргизип, үйүндө да гол киргизип, командасына жарым финалга жолдомо берди. Жарым финалда &quot;Монако&quot; эки оюндун жыйынтыгы боюнча [[Ювентус|&quot;Ювентуска&quot;]] утулуп калды (1:4), бирок Мбаппе [[Буффонада|Буффонду]] гол менен тосуп, дарбазачынын 600 мүнөттүк кургак сериясын токтотту. Жалпысынан Чемпиондор Лигасынын плей-офф баскычында алты гол киргизип, турнирдин мыкты бомбардирлеринин тизмесине кирди. 2016/17 сезонунун жыйынтыгы боюнча ал Лига 1дин мыкты жаш француз футболчусу деп табылды. Оюнчунун өзү мындай деди:
''Бул сезондо мен  ачылыш болдум, кийинки сезондо бул деңгээлди ырастагым келет. Кээ бирөөлөр менин жашымдан ашып өнүгүп жатам деп ойлошот. Бирок чындыгында мен жөнөкөй 18 жаштагы баламын. Машыгууга мени апам же клубдун айдоочусу дагы деле ташыйт.'' 
Мырзаевдин мынчалык ийгиликтүү сезонунан кийин, алдыңкы европалык клубдар Мбаппени сатып алуу мүмкүнчүлүгүн карап жатышкан. Мадриддик [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал&quot;]], [[Барселона (футбол клубу)|&quot;Барселона&quot;]], лондондук [[Арсенал (футбол клубу, Лондон)|&quot;Арсенал&quot;]] жана француздук [[Пари Сен-Жермен|&quot;Пари Сен-Жермен&quot;]] оюнчуга негизги талапкерлер болушкан. Мбаппе кайрадан атасы менен кеңешип, [[Франция|Франциядан]] кетүүгө али эрте деген чечимге келген.

2017-жылдын жай айларында сезон аяктагандан кийин, жаш футболчу [[Монегаск|&quot;монегасктардан&quot;]] айлыгын 16 эсе көбөйтүүнү талап кылган, ошондо анын айлыгы команданын капитаны [[Радамель Фалькао|Радамель Фалькаонукундай]], жылына 8 миллион евро болмок. Клуб баш тарткан, андан кийин Мбаппени [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реалга&quot;]] которуу боюнча келишимге жетишилген. Трансфердин шарттары боюнча [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал&quot;]] [[Монако|&quot;Монакого&quot;]] 180 миллион евро төлөшү керек болчу, анын 30 миллиону бонустар, бирок кийинчерээк сумма 214 миллионго чейин көбөйгөн, анткени &quot;Реал&quot; [[Испания|Испанияда]] которуу боюнча салыктарды төлөп берген. Бирок Мбаппе &quot;Реалга&quot; которулуудан баш тартып, [[Пари Сен-Жермен|&quot;Пари Сен-Жерменди&quot;]] тандап алган. Себеби, париж клубунун жетекчилиги макул болгон келишим шарттары болгон. [[Пари Сен-Жермен|&quot;ПСЖга&quot;]] которулганы үчүн футболчунун тарабы 5 миллион евро алган – бул сумма эки бөлүп, алгачкы эки сезондо төлөнүшү керек. Ошондой эле Мбаппе жылына 10 миллион евро айлык талап кылган, бирок акыры биринчи сезондо 7 миллион еврого макул болгон, ал эми кийинки сезондордо кирешеси көбөйүп туруу шарты менен. Убакыттын өтүшү менен форварддын айлыгы 12 миллионго чейин көтөрүлүшү керек. Футболчунун кээ бир суроо-талаптарын &quot;ПСЖ&quot; жарым-жартылай гана канааттандырган. Мбаппе [[Алтын топ|&quot;Алтын топту&quot;]] утса, ал автоматтык түрдө команданын эң көп айлык алган оюнчусу болушун каалаган. Бирок &quot;ПСЖ&quot; сыйлык үчүн 500 миң евро бир жолку төлөм убада кылган. Мындан тышкары, Мбаппе жеке учакты жылына 50 саат акысыз колдонууну талап кылган, бирок анын ордуна айдоочу жана жан сакчы кызматтарын төлөө үчүн айына 30 миң евро алган. Кошумчалай кетсек, Мбаппе клуб каржылык таза оюн эрежелерин бузгандыгы үчүн Чемпиондор Лигасынан четтетилген учурда компенсация талап кылган.

=== Пари Сен-Жермен ===

==== 2017/18 сезону (ижара) ====
[[Файл:2019-07-17_SG_Dynamo_Dresden_vs._Paris_Saint-Germain_by_Sandro_Halank–620.jpg|right|thumb|Мбаппе &quot;Пари Сен-Жермен&quot; менен]]
2017-жылдын 31-августунда 2017/18 сезонунун аягына чейин ижарага [[Пари Сен-Жермен|&quot;Пари Сен-Жерменге&quot;]] өткөн. Ошол эле учурда, париждик клуб ижара мөөнөтү аяктагандан кийин оюнчуну 180 миллион еврого сатып алуу милдеттенмесин алган. Мбаппе дүйнө тарыхында экинчи эң кымбат оюнчу болуп калды, андан көп акча 2017-жылдын жай айларында [[Пари Сен-Жермен|&quot;ПСЖга&quot;]] өткөн [[Бразилия|бразилиялык]] чабуулчу [[Неймар]] үчүн гана төлөнгөн. Жаңы клубунда 29-номерди алган.

[[Пари Сен-Жермен|«ПСЖ»га]] өткөндөн кийин дароо эле клубдун негизги оюнчусу болуп, оң канатындагы чабуулчунун позициясын ээледи. 8-сентябрда жаңы клубунда биринчи голун киргизди, бул [[Метц|«Метц»]] менен болгон беттеште (5:1) болду. Лига 1деги алгачкы тогуз беттеште төрт гол киргизип, төрт голевой пас берди. Чемпиондор Лигасынын тайпалык этабында ойногондон кийин, [[Пари Сен-Жермен|«ПСЖ»ге]] топтон мөөнөтүнөн мурда чыгууга жардам берди, ошол эле учурда [[Бавария|«Баварияны»]] 3:0 эсебинде утуп алды. 6-декабрда 18 жаш 11 айында [[Бавария|«Бавария»]] менен болгон беттеште Чемпиондор Лигасында он голун киргизип, бул көрсөткүчкө жеткен эң жаш оюнчу болду.

==== 2018/19 сезону ====
2018-жылдын июлунда [[Лукас Моура]] «Тоттенхэмге» кеткенден кийин бошогон «7» номерин алды, мурда «29» номерин кийип жүргөн. Мбаппе мындай деди:&lt;templatestyles src=&quot;Шаблон:Цитата/styles.css&quot; /&gt;''Мен аянтта жакшырууга аракет кылып жатам жана менимче, менин номеримди алмаштырууга туура убакыт келди. Бул бир нерсени тастыктоо сыяктуу. &quot;7&quot; номери легендарлуу, аны көптөгөн мыкты оюнчулар кийишкен. Мен аянтта мындай номерди колдонууга укугум бар экенин далилдей алам деп үмүттөнөм.''

Сезондун биринчи беттешинде, оюундун акыркы 10 мүнөтүндө эки гол киргизип, анын аркасында париждиктер [[&quot;Генгам&quot;]] командасын 3:1 эсебинде жеңип алышкан. Кийинки Лига 1 беттешинде париж клубунун үч чабуулчусу тең гол киргизип, Мбаппе, [[Эдинсон Кавани]] жана [[Неймар]], натыйжада [[Анже|&quot;Анже&quot;]] командасы 3:1 эсебинде жеңилген. 1-сентябрда [[Ним|&quot;Ним&quot;]] командасына каршы беттеште (4:2) бир гол киргизип, бир пас берген, бирок андан кийин карьерасында биринчи жолу [[Теджи Саванье]] менен болгон чырда түз кызыл карта алып, чыгарылган, бирок Саванье да чыгарылган. 8-октябрда [[Лион|&quot;Лион&quot;]] командасына каршы беттеште 13 мүнөттө &quot;покер&quot; жасап, Франция чемпионатында акыркы 45 сезондо бир оюнда төрт гол киргизген эң жаш оюнчу (19 жаш 9 ай) болгон. 3-декабрда [[France Football]] журналы тарабынан 21 жашка чейинки эң мыкты оюнчуга ыйгарылган [[&quot;Копа&quot;|&quot;Копа&quot; трофейинин]] биринчи ээси болгон. 2019-жылдын 19-январында &quot;Генгам&quot; командасына каршы 9:0 эсебинде аяктаган беттеште Эдинсон Кавани менен бирге хет-трик жасап, өткөн сезондо [[Пари Сен-Жермен|&quot;Пари Сен-Жермен&quot;]] койгон рекордду жаңылоого мүмкүндүк берген.

25-турда жалгыз голун киргизгенден кийин, ал 18 оюнда 19 гол киргизип, 45 жылдан бери мындай көрсөткүчкө жеткен биринчи француз оюнчусу болду. Ал сезонду 33 гол менен бомбардирлер тизмесинде биринчи орунда аяктап, эң жакын атаандашы Николя Пепеден 11 гол алдыда &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/sport/news/2019/02/18/n_12651643.shtml|title=Источник|date=|publisher=}}&lt;/ref&gt; . 2019-жылдын 31-июлунда ал ФИФАнын &quot;Эркектер арасындагы мыкты оюнчу&quot; сыйлыгына көрсөтүлгөн. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fifa.com/the-best-fifa-football-awards/best-fifa-mens-player/|title=The Best FIFA Men's Player|last=FIFA.com}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.championat.com/football/news-3815151-fifa-oglasila-spisok-nominantov-na-premiju-luchshemu-futbolistu-goda.html|title=ФИФА огласила список номинантов на премию лучшему футболисту года|publisher=[[Чемпионат.com]]|date=2019-07-31}}&lt;/ref&gt;

25-чи турунда жалгыз голун киргизип, 18 оюндун ичинде 19 голу болгон. Ошентип, 45 жылдан бери мындай көрсөткүчкө ээ болгон биринчи француз оюнчусу болду. Сезонду бомбардирлер мелдешинде биринчи орунду ээлеп, 33 гол киргизип, жакынкы атаандашы [[Николя Пепе|Николя Пепеден]] 11 гол алдыга чыкты. 2019-жылдын 31-июлунда [[The Best FIFA Men’s Player сыйлыгы|The Best FIFA Men’s Player сыйлыгына]] он талапкердин тизмесине кирди.

==== 2019-жылдан бери ====
[[Файл:Mbappe_Messi_Neymar.jpg|right|thumb|220x220px|Солдон оңго: Мбаппе, Месси жана Неймар ПСЖ менен, 2021-жылдын октябрь айында]]
2019-жылы [[Франция чемпионаты|Франция чемпионатынын]] үчүнчү турунда өткөн беттеште Лига 1де 100- матчын өткөрүп, 63 гол жана 29 пас берген.

2021-жылдын 16-февралында [[Чемпиондор Лигасы|Чемпиондор Лигасынын]] коноктогу матчында [[Барселона (футбол клубу)|&quot;Барселонага&quot;]] каршы (4:1) хет-трик жасаган. 7-апрелде конокто Чемпиондор Лигасынын чейрек финалында [[Бавария (футбол клубу)|&quot;Бавариянын&quot;]] дарбазасына дубль жасаган (3:2). 2021-жылы [[Forbes футболчу|Forbes футболчуну]] дүйнөдөгү эң көп акы төлөнгөн оюнчулардын рейтингинде төртүнчү орунга койгон. Анын кирешеси жылына 12 миллион евро.

2022-жылдын 3-январында [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция]] Кубогунда &quot;Ванна&quot; дарбазасына экинчи таймдын 17-мүнөтүндө хет-трик жасаган. 2022-жылдын 15-февралында Чемпиондор Лигасынын [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реалга&quot;]] каршы оюнунда Килиан акыркы мүнөттөрдө гол киргизип, &quot;ПСЖнын&quot; жеңишине алып келген. 9-мартта кайра беттеште Мбаппе биринчи таймда эсеп ачты, бирок экинчи таймда [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реалдын&quot;]] чабуулчусу [[Карим Бензема]] 17 мүнөттө хет-трик жасап, клубун кийинки турга алып чыкты (&quot;Реал&quot; кийин турнирде жеңген). 2022-жылдын мартында оюнчунун &quot;Реалга&quot; өтүшүн токтотуу үчүн [[Пари Сен-Жермен|&quot;Пари Сен-Жермен&quot;]] ага жылына 100 миллион евролук келишим сунуштаган. Эгер француз клубдун жаңы сунушуна макул болсо, дүйнөдөгү эң көп маяна алган футболчу болмок. 9-апрелде [[Клермонго|&quot;Клермонго&quot;]] каршы (6:1) беттеште хет-трик жасаган. Ошол эле беттеште [[Неймар]] да хет-трик жасаган. 2022-жылдын май айында Мбаппе клубда калып, 2025-жылга чейин жаңы келишимге кол койгонун жарыялаган. 21-майда Франция чемпионатынын акыркы турунда [[&quot;Мецке&quot;]] каршы (5:0) хет-трик жасаган. Жалпысынан 2021/22 сезонунда Франция чемпионатында 35 беттеште 28 гол киргизген. Мбаппе катары менен 4-жолу Франция чемпионатынын мыкты бомбардири болгон. Ошондой эле 17 голуна жардам берген, Килиан бир сезондо Лига 1де мыкты бомбардир гана эмес, ассистент да болгон биринчи футболчу болду.

2022-жылдын 21-августунда [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция]] чемпионатынын үчүнчү турунда &quot;Лилль&quot; командасына каршы (7:1) хет-трик жасаган. Мбаппенин биринчи голу оюн баштагандан 8,3 секунд өткөндөн кийин киргизилген, бул Франция чемпионатынын тарыхындагы экинчи ылдам гол (эң ылдам гол 1992-жылы 7,9 секунда киргизилген) [булак көрсөтүлгөн эмес 825 күн]. 2022-жылдын 11-октябрында Чемпиондор Лигасынын тайпалык этабында &quot;Бенфика&quot; командасына каршы (1:1) болгон беттеште пенальтини ишке ашырып, 31 гол менен турнирде [[Пари Сен-Жермен|ПСЖнын]] тарыхындагы эң мыкты бомбардири болуп, Эдинсон Каванини (30 гол) ашып өткөн. 2023-жылдын 23-январында Франция Кубогунун 1/16 финалында &quot;[[Пеи де Кассель&quot;]] клубуна каршы (7:0) болгон беттеште 5 гол киргизген. Биринчи таймда Мбаппе 11 мүнөттө хет-трик жасап, экинчи таймда дагы эки гол киргизген. Мбаппе расмий беттеште 5 гол киргизген ПСЖнын биринчи оюнчусу болгон.

2023-жылдын 26-августунда ал [[&quot;Ланска&quot;]] (3:1) каршы оюнда эки жолу гол киргизип, Лига 1де [[Пари Сен-Жермен|ПСЖ]] үчүн 150- жана 151-голдорун киргизген. 2023-жылдын 17-декабрында Франция чемпионатынын 16-турунда &quot;Лилльге&quot; (1:1) каршы оюнда ал 66-мүнөттө пенальтиден гол киргизип, 180 гол менен Лига 1 тарыхындагы [[Карлос Бианкини]] (179) басып өтүп, мыкты беш гол киргизген. 2024-жылдын 7-январында [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция Кубогунун]] 1/32 финалында [[Ревел|Ревелге]] (9:0) каршы оюнда ал хет-трик жасап, биринчи таймда Мбаппе дубль жасап, оюндун экинчи жарымында дагы бир гол киргизген. Мбаппе 31 гол менен Франция Кубогунда ПСЖнын эң мыкты бомбардири болуп, Франсуа М'Пелени (28) басып өткөн.

=== &quot;Реал Мадрид&quot; ===

==== Дебют жана биринчи кубоктор (2024–2025) ====
2024-жылдын июнь айында оюнчунун испаниялык [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал Мадрид&quot; клубуна]] өткөндүгү жарыяланды. 16-июлда [[Сантьяго Бернабеу|&quot;Сантьяго Бернабеу&quot; стадионунда]] оюнчунун масштабдуу презентациясы өттү. Мбаппе 9-номерди алды.

Командада алгачкы расмий беттешин 15-августта [[УЕФА Чемпиондор лигасы 2024/2025|УЕФА Суперкубогунда]] «Аталантага» каршы ойногон. Мбаппе биринчи таймда гол киргизүүгө мүмкүнчүлүк алган, бирок экинчи таймда гана топту торчого киргизе алган. Беттеш [[Реал Мадрид (футбол клубу)|«Реалдын»]] 2:0 эсебиндеги жеңиши менен аяктаган.

&quot;Примерада 18-августта 1-турда [[Мальорка|&quot;Мальорка&quot;]] менен болгон беттеште 1:1 эсебинде дебют жасаган. Футболчунун [[Испания футбол чемпиондугу|Испания чемпионатындагы]] экинчи оюну [[Вальядолид|&quot;Вальядолид&quot;]] менен болду. Мбаппе оюндун 90 мүнөтүн тең ойнободу — ал 86-мүнөттө Эндрик менен алмаштырылды, ал талаага чыккандан 10 мүнөттөн кийин атаандаштын дарбазасына үчүнчү топту киргизген. Үчүнчү оюнунда — [[Лас-Пальмас шаары|&quot;Лас-Пальмас&quot;]] менен болгон беттеште (1:1) — Мбаппе да голдук аракеттерди жасай алган жок. Оюнчунун голсуз оюндары 4-турда Ла Лигада токтоду — Мбаппе [[Бетис|&quot;Бетис&quot;]] менен болгон беттеште (2:0) дубль жасады, бир жолу оюн учурунда, бир жолу пенальтиден гол киргизди. Кийинки турда &quot;сливочные&quot; [[Реал Сосьедад|&quot;Реал Сосьедадды&quot;]] 0:2 эсебинде утуп алышты; эки гол тең он бир метрлик чекиттен киргизилген, ал эми бир топту Килиан Мбаппе киргизген.&quot;

Мбаппенин [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал&quot;]] оюнчусу катары [[УЕФА Чемпиондор лигасы 2024/2025|Чемпиондор Лигасындаг]]ы дебюту тарыхта биринчи жолу өткөрүлгөн жалпы этаптын биринчи турунда болду. Футболчу [[Штутгарт|&quot;Штутгарт&quot;]] (3:1) менен болгон үй матчында стартовый составда чыгып, экинчи таймдын башында гол киргизди.&lt;templatestyles src=&quot;Шаблон:Цитата/styles.css&quot; /&gt;21-сентябрда [[Реал Мадрид (футбол клубу)|«Реал»]] [[Эспаньол|«Эспаньолду»]] 4:1 эсебинде жеңди. Мбаппе команда үчүн биринчи голуна жардам берди, [[Винисиус Жуниор|Винисиус Жуниорго]] пас берип, 90-мүнөттө пенальтини ишке ашырды. 24-сентябрда «Алавеске» каршы оюнда (3:2) гол киргизди. [[Алавес|«Алавес»]] менен болгон оюнда алган жаракатынан улам [[Атлетико Мадрид|«Атлетикого»]] каршы беттешке (1:1) катышкан жок. [[УЕФА Чемпиондор лигасы 2024/2025|Чемпиондор Лигасынын]] алкагында француздук [[Лилль|«Лиллге»]] каршы утулган оюнда (1:0) ал баштапкы курамда болгон эмес жана 57-мүнөттө гана аянтка чыккан (башында Мбаппени оюнга такыр киргизбөө пландалган).

5-октябрда [[Реал Мадрид (футбол клубу)|«Реал»]] «Вильярреалды» 2:0 эсебинде утту,  [[Килиан Мбаппе|Килиан Мбаппенин]] эч кандай результативдүү аракеттери болгон эмес. Ла Лиганын кийинки турунда «Сельтага» каршы оюнда дарбазанын бурчуна күчтүү сокку менен гол киргизип, командасына 1:2 эсебинде жеңишке жетүүгө жардам берген. 22-октябрда Чемпиондор Лигасында Дортмунддун [[Беларусь|«Боруссиясына»]] каршы өткөн жеңиштүү оюнда (5:2) голдук пас берген. 26-октябрда Мбаппе үчүн биринчи [[Эль-Класико]] болуп өттү, [[Реал Мадрид (футбол клубу)|«Реал»]] [[Барселона (футбол клубу)|«Барселонадан»]] 0:4 эсебинде утулуп калды; 31-мүнөттө Килиан офсайддан улам жокко чыгарылган гол киргизген. [[Барселона (футбол клубу)|«Барселонага»]] каршы оюнда Мбаппе 8 жолу офсайдга туш болгон, бул беш европалык алдыңкы лигалардын арасында антирекорд болуп калды.

5-ноябрьда [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал&quot;]] Чемпиондор Лигасынын жалпы этабында [[Милан|&quot;Миланга&quot;]] уттуруп, 27-ноябрда &quot;Ливерпулга&quot; уттурду. Мбаппеде голдук аракеттер болгон жок. 9-ноябрда &quot;Осасуна&quot; 4:0 эсебинде жеңилди, бирок Мбаппе дагы деле гол киргизбеди. 24-ноябрда [[&quot;Леганеске&quot;]] каршы оюнда (0:3) биринчи таймдын аягында гол киргизди. 1-декабрда [[Хетафе|&quot;Хетафе&quot;]] менен болгон оюнда (2:0) &quot;Реалдын&quot; артыкчылыгын эки эсеге көбөйттү. 4-декабрда &quot;Реал&quot; [[Атлетик Билбао|&quot;Атлетик Бильбаого&quot;]] уттуруп берди, Мбаппе 14-мүнөттө гол киргизди, бирок ал офсайддан улам эсепке алынган жок, ошондой эле 68-мүнөттө пенальтини ишке ашыра алган жок. Кийинки [[Жирона|&quot;Жирона&quot;]] менен болгон оюнда (0:3) француз чабуулчусу команданын үчүнчү голуна ээ болду. 10-декабрда [[Аталанта|&quot;Аталанта&quot;]] менен болгон Чемпиондор Лигасынын сырткы оюнунда (2:3) 10-мүнөттө эсеп ачты, бирок 36-мүнөттө сол жамбашынан алган жаракатынан улам Родриго менен алмаштырылды. Жаракатынан улам чемпионаттагы [[Райо Вальекано|&quot;Райо Вальекано&quot;]] менен болгон оюнду (3:3) өткөрүп жиберүүгө аргасыз болгон. 18-декабрда кайтып келип, [[Пачука|&quot;Пачука&quot;]] менен болгон Клубдар аралык дүйнө чемпионатынын финалында (3:0) Винисиустун пасынан кийин бош дарбазага 37-мүнөттө гол киргизип, &quot;Реалдагы&quot; экинчи трофейин жеңип алды. 22-декабрда Ла Лиганын [[Севилья (футболдук клуб)|&quot;Севильяга&quot;]] каршы оюнунда гол киргизип, Браим Диаска ассист жасап, атаандашын 4:2 эсебинде жеңүүгө жардам берди. Кийинки үч оюнда команда үчүн - &quot;Валенсияга&quot; каршы чемпионат оюнунда, &quot;Депортиво Минерге&quot; каршы Испания кубогунун матчында жана [[Мальорка|&quot;Мальорка&quot;]] менен Суперкубок оюнунда - голдук аракеттерди жасай алган жок. 2025-жылдын 12-январында [[Испания футбол чемпиондугу|Испания Суперкубогунун финалында]] [[Барселона (футбол клубу)|&quot;Барселонага&quot;]] каршы 5-мүнөттө эсеп ачты, бирок каталондук команда беш гол киргизди. Оюн 2:5 эсебинде аяктады. 16-январда кубоктун үй матчында [[Сельтага|&quot;Сельтага&quot;]] каршы (5:2) гол киргизди. 19-январда [[Лас-Пальмас шаары|«Лас-Пальмас»ка]] каршы (4:1) оюнда дубль жасап, бир жолу пенальтиден гол киргизип, оюндун мыкты оюнчуларынын бири болду. 22-январда Чемпиондор Лигасынын жалпы этабында «РБ Зальцбургка» каршы (5:1) оюнда гол киргизди.

Команда үчүн биринчи хет-трикти 25-январда [[Реал Вальядолид|«Реал Вальядолид»]] менен болгон беттеште (0:3) каттаган. Мбаппе 30-мүнөттө Джуд Беллингем менен комбинациядан кийин эсеп ачкан. Экинчи топ 57-мүнөттө тордон орун алган. Кошумча убакытта «Вальядолиддин» дарбазасына пенальти белгиленип, Мбаппе аны ишке ашырып, оюн үчүн үчүнчү голун киргизген. [[Брест|«Брест»]] менен болгон сырттагы беттеш (0:3) Мбаппе үчүн ийгиликсиз болду. 8-февралда Мбаппе [[Атлетико Мадрид|«Атлетико»]] менен болгон оюнду (1:1) теңдеген, 11-февралда – Чемпиондор Лигасынын плей-офф баскычындагы сырттагы беттеште [[Манчестер|«Манчестер Сити»ге]] каршы (2:3), ал эми 15-февралда [[Осасуна|«Осасуна»]] менен болгон беттеште биринчи голду киргизген (1:1).

19-февралда [[УЕФА Чемпиондор лигасы|Чемпиондор Лигасынын]] 1/16 финалынын жооптук матчы өттү, анда [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал Мадрид&quot;]] өз үй стадионунда [[Манчестер|&quot;Манчестер Сити&quot;]] командасын кабыл алды. Килиан Мбаппе 4-мүнөттө эле эсеп ачты, [[Рауль Асенсио|Рауль Асенсиодон]] алыстан топ алып, дарбазачы [[Эдерсон|Эдерсонду]] ашырып тээп киргизди. 33-мүнөттө Мбаппе Родриго ага айып аянтчасында топту калтыргандан кийин команданын артыкчылыгын эки эсеге көбөйттү. 61-мүнөттө Мбаппе алыстан төмөнкү бурчка тээп үчүнчү голун киргизип, [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал Мадрид&quot;]] үчүн экинчи хет-тригин жасады. Оюн аягында [[Нико Гонсалес]] киргизген гол &quot;Сити&quot;ни Чемпиондор Лигасынан чыгып кетүүдөн сактап кала алган жок.

23-февралда [[Жирона|&quot;Жиронага&quot;]] каршы беттеште (2:0) Винисиус Жуниорго пас берип, жардам берген. Чемпионаттын [[&quot;Бетиске&quot;]] каршы утулган беттешинде жана Чемпиондор Лигасынын 1/8 финалынын биринчи беттешинде &quot;Атлетико&quot; менен Мбаппе гол киргизе алган эмес. 9-мартта &quot;Райо&quot; менен болгон беттеште биринчи голун киргизип, командага 2:1 эсебинде жеңишке жетишүүгө жардам берген. Чемпиондор Лигасында &quot;Реал&quot; [[Атлетико Мадрид|&quot;Атлетико Мадридди&quot;]] пенальтилер сериясында жеңип, чейрек финалга чыккан; команданын биринчи соккусун Мбаппе аткарып, гол киргизген. 15-мартта &quot;Вильярреалдын&quot; дарбазасына биринчи таймда эки гол киргизип, &quot;Мадрид&quot; үчүн 31 голго жеткен жана Роналдо Назарионун &quot;Реалдагы&quot; биринчи сезонунда 30 гол киргизген рекордун жаңылаган. 11-майда [[Барселона (футбол клубу)|&quot;Барселонага&quot;]] каршы хет-трик жасаган, бирок командасы 3:4 эсебинде утулуп калган. Сезондун жыйынтыгында Мбаппе &quot;Реалдын&quot; биринчи оюнчусу болуп, Испаниянын Ла Лигасындагы дебюттук сезонунда 30 голдон ашык киргизген. Ла Лигадагы дебюттук сезонунда 31 гол киргизген Мбаппе &quot;Алтын бутсаны&quot; уткан.

2025/26 сезонунда Лука Модрич клубдан кеткенден кийин Мбаппе футболкасынын номерин 10го алмаштырган.

== Улуттук курама командадагы карьерасы ==
[[Файл:Kylian_Mbappé_World_Cup_Trophy.jpg|left|thumb|228x228px|Мбаппе Дүйнөлүк кубок менен]]
Ал биринчи жолу Франциянын 17 жашка чейинкилер курама командасына 2014-жылдын сентябрь айында Украинага каршы беттештерге чакырылган &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.sport-express.ru/football/france/reviews/kilian-mbappe-biografiya-i-karera-v-futbole-forvarda-sbornoy-francii-dostizheniya-i-lichnaya-zhizn-napadayuschego-1936720/|title=Килиан Мбаппе: биография и карьера в футболе, достижения и личная жизнь|lang=ru|date=2022-12-19}}&lt;/ref&gt; . Ошондой эле ал 2016-жылдагы Европа жаштар чемпионатынын 19 жашка чейинкилеринин курамында ойногон. Беш жолу гол киргизип, ал турнирде командалашы Жан-Кевин Огастинден кийинки экинчи эң көп гол киргизген оюнчу болуп, биринчи эл аралык титулун жеңип алган &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://factik.ru/kylian-mbappe/|title=30 фактов о Килиане Мбаппе|lang=ru}}&lt;/ref&gt; .

2014-жылдын сентябрь айында [[Украина|Украина курама командасына]] каршы ойногон [[Франция улуттук футбол курамасы|Франциянын]] 17 жашка чейинки курама командасына биринчи жолу чакырылган. 2016-жылдагы жаштар арасындагы [[Европа|Европа чемпионатында]] 19 жашка чейинки курама команданын оюнчусу катары катталган. Беш жолу гол киргизип, командалашы [[Жан-Кевин|Жан-Кевин Огюстенден]] кийинки экинчи бомбардир болуп, алгачкы эл аралык наамын жеңип алган.


[[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасынын курамында]] 2017-жылдын 25-мартында [[УЕФА Чемпиондор лигасы|2018-жылдагы дүйнө чемпионатынын тандоо турунда]] [[Люксембург]] менен болгон беттеште дебют жасаган. 18 жаш 95 күндүгүндө ал Марьян Висньескиден кийинки француз курама командасынын тарыхындагы эң жаш оюнчу болуп калды. 2017-жылдын 31-августунда бул тандоо турунун алкагында [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасы]] [[Нидерланд|Нидерландыны]] 4:0 эсебинде талкалады. 76-мүнөттө алмаштырылып чыгып, кошумча убакытта курама команда үчүн биринчи голду киргизди.

2018-жылдын 17-майында ал [[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2018-жылкы Дүйнөлүк Кубокко]] Франциянын курама командасынын курамына киргизилген.  21-июнда ал Перуга каршы беттеште Дүйнөлүк Кубоктогу биринчи голун киргизген. Бул аны Дүйнөлүк Кубокто гол киргизген эң жаш француз оюнчусу кылган.  2018-жылдын 30-июнунда [[Аргентина улуттук футбол курамасы|Аргентинага]] каршы 1/8 финалда Мбаппенин жалгыз чуркоосу атаандашынын айып аянтчасында эреже бузуу менен үзгүлтүккө учурагандан кийин, пенальти белгиленип, аны Антуан Гризманн гол киргизип, ал 64 жана 68-мүнөттөрдө өзүн голго айланткан. Анын командасы акыры 4:3 эсебинде жеңишке жеткен.  Мбаппе беттештин эң мыкты оюнчусу деп табылган.  Финалдык беттеште Мбаппе [[Хорватия улуттук футбол курамасы|Хорватияга]] каршы голдордун бирин киргизип, [[Пеле|Пеледен]] кийинки Дүйнөлүк Кубоктун финалында гол киргизген 20 жашка чейинки биринчи оюнчу болгон  . Анын командасы 4:2 эсебинде жеңишке жетип, дүйнө чемпиону болгон. Турнирде төрт гол киргизген Мбаппе турнирдин эң мыкты жаш оюнчусу деп табылды  .

[[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2018-жылдын 17-майында 2018-жылдагы дүйнө чемпионаты]] үчүн [[Франция улуттук футбол курамасы|Франциянын курама командасына]] киргизилген. 21-июнда [[Перу|Перу курама командасына]] каршы болгон оюндо дүйнө чемпионаттарында биринчи голун киргизген. Бул аны дүйнө чемпионаттарында гол киргизген эң жаш француз оюнчусу кылды. 2018-жылдын 30-июнунда 1/8 финалда [[Аргентина улуттук футбол курамасы|Аргентина курама командасына]] каршы Мбаппенин жеке чабуулунан кийин, атаандаштын айып аймагында эреже бузуу менен токтотулуп, пенальти дайындалып, аны [[Антуан Гризманн]] ишке ашырган, ал эми 64- жана 68-мүнөттөрдө өзү гол киргизген. Натыйжада анын курама командасы 4:3 эсебинде жеңген. Мбаппе бул оюндун мыкты оюнчусу деп табылган. Финалдык беттеште Мбаппе [[Хорватия улуттук футбол курамасы|Хорватия курама командасынын]] дарбазасына бир гол киргизип, [[Пеле|Пеледен]] кийин финалда гол киргизген 20 жашка чейинки биринчи оюнчу болгон. Анын командасы 4:2 эсебинде жеңип, дүйнө чемпиону болгон. Турнирде 4 гол киргизген Мбаппе турнирдин мыкты жаш оюнчусу деп табылган.

[[2022 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2021-жылдын 13-ноябрында 2022-жылдагы Дүйнө чемпиондугунун]] тандоо матчында [[Казакстан улуттук футбол курамасы|Казакстанга]] каршы (8:0) покер жасады, биринчи үч голун 33-мүнөткө чейин киргизген. Мбаппе өзүнүн карьерасында биринчи жолу курама команда үчүн бир оюнда экиден ашык гол киргизди. Бул 1958-жылдын июнь айынан бери [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасынын]] оюнчусунун биринчи покери болгон, ошондо Жюст Фонтен Дүйнө чемпионатына ФРГ курамасына каршы 4 гол киргизген. Казакстанга каршы оюннан кийин Франция турнирдин финалдык баскычына катышууну камсыз кылды.
[[Файл:2022_FIFA_World_Cup_France_4–1_Australia_-_(7)_(cropped).jpg|left|thumb|243x243px|Мбаппе 2022-жылкы Дүйнөлүк Чемпионатта Австралияга каршы оюнда]]
[[2022 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2022-жылы Катарда өткөн Дүйнөлүк  Кубокто]] алгачкы беттеште [[Австралия улуттук футбол курамасы|Австралиянын дарбазасына]] топ киргизген (4:1). Турнирдин экинчи оюнунда [[Дания|Дания курама командасынын дарбазасына]] эки топ киргизген (2:1). Бул беттештен кийин Мбаппе [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасынын]] бомбардирлеринин тизмесинде жетинчи орунга чыгып, [[Зинедин Зидан|Зинедин Зиданга]] теңелген (экөө тең 31 гол). 4-декабрда 1/8 финалдык беттеште поляк курама командасынын дарбазасына эки топ киргизип, Дүйнө чемпиондугундагы жалпы голдорун 11 беттеште 9га жеткирген. [[Англия улуттук футбол курамасы|Англияга]] каршы чейрек финалда Мбаппе толук оюн ойноп, гол киргизе алган эмес, бирок Франция 2:1 эсебинде жеңип, жарым финалга чыккан. [[Марокко улуттук футбол курамасы|Мароккого]] каршы жарым финалда (2:0) Мбаппе толук оюн ойноп, дагы бир жолу гол киргизе алган эмес.


[[УЕФА Чемпиондор лигасы|Дүйнө чемпионатынын финалында]] [[Аргентина улуттук футбол курамасы|Аргентина курама командасына]] каршы хет-трик жасап (дүйнө чемпионаттарынын финалдарында экинчи жолу), бирок пенальтилер сериясында француздар утулуп калышты (Мбаппе өзүнүн соккусун киргизди), натыйжада Мбаппе күмүш медалга ээ болду. Турнирдин жыйынтыгы боюнча, сегиз гол киргизген (анын экөө пенальтиден) Мбаппе турнирдин мыкты бомбардири катары &quot;Алтын бутса&quot; сыйлыгына татыды. Мбаппе 1970-жылдан бери дүйнө чемпионатында 7 голдон ашык киргизген экинчи футболчу болуп калды (2002-жылы да [[Криштиану Роналду|Роналдонун]] эсебинде 8 гол болгон). Жалпысынан Мбаппенин Дүйнө чемпионаттарында 14 матчта 12 голу болду, ал эң мыкты бомбардирлер тизмесинде алтынчы орунга чыкты, [[Пеле]] менен (ошондой эле 14 матчта 12 гол) теңелди.

2023-жылдын 24-мартында Евро-2024 тандоо оюндарынын алкагында [[Нидерланд улуттук футбол курамасы|Нидерландияга]] каршы (4:0) [[Стад де Франс стадиону|&quot;Стад де Франс&quot; стадионунда]] [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасынын]] капитаны катары биринчи жолу чыкты, бул ролдо командадан кеткен дарбазачы [[Уго Льорис|Уго Льористи]] алмаштырды. Бул беттеште Мбаппе эки гол киргизип, [[Антуан Гризман|Антуан Гризманнга]] пас берди. Мбаппе курама команданын бомбардирлеринин тизмесинде 5-орунга чыкты — 67 беттеште 38 гол, [[Карим Бензема|Карим Бенземаны]] (37) артта калтырды.

2023-жылдын 13-октябрында ошол эле [[Нидерланд улуттук футбол курамасы|Нидерландияга]] каршы беттеште (2:1), ал дубль жасап, командасынын [[Евро-2024|Евро-2024кө]] чыгышын камсыз кылды. Ошондой эле Мбаппе [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасынын]] тарыхында [[Мишель Платин|Мишель Платинини]] (41 гол) артка калтырып, төртүнчү мыкты бомбардир болду.

18-ноябрь 2023-жылы [[Гибралтар|Гибралтар курама командасынын]] дарбазасына хет-трик (14:0) жасап, ошону менен Мбаппе [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасынын]] тарыхындагы эң мыкты бомбардирлердин үчтүгүнө кирди.

[[Евро-2024|Евро-2024тун]] тайпалык баскычынын биринчи беттешинде, 2024-жылдын 17-июнунда Австрия курама командасына каршы ойдо [[Кевин Дансо]] менен кагылышуудан улам оюнчу мурду сынып, кийинки беттеште улуттук курама команданын оюнун өткөрүп жиберген.

== Оюн стили жана коомчулуктун кабыл алуусу ==
[[Файл:Kylian_Mbappe_2017.jpg|thumb|Мбаппенин динамизми Тьерри Анри жана Роналдунун динамизми менен салыштырылат]]
Лондондук [[Арсенал (футбол клубу, Лондон)|&quot;Арсеналдын&quot;]] мурдагы башкы машыктыруучусу [[Арсен Венгер]] 2017-жылы Мбаппени [[Тьерра Фриа|&quot;Тьерри Анриге окшош, чоң футбол таланты&quot;]] деп атаган. Мбаппенин таланты жана жаш кезиндеги дүйнө чемпионатындагы ишенимдүү оюндары аны массалык маалымат каражаттарында [[Пеле]] менен салыштырууга алып келүүдө. Мбаппе ар тараптуу чабуулчу, ошондуктан эки буту менен ойной билгендигинен улам, сол жана оң флангда вингер катары көп колдонулат. Ал сол флангдан борборго жылып, опордук буту менен топту тээп, чабуулчунун жөндөмүн көрсөтө алат бирок андан тышкары Мбаппеде өнөктөштөрүнө голдук мүмкүнчүлүктөрдү түзүү жөндөмү бар, ошондуктан ал көптөгөн голдорго жана пас берүүлөргө ээ. Бирок, [[Пари Сен-Жермен|&quot;Пари Сен-Жермен&quot;]] жана [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасында]] ойногон учурда Мбаппе вингердин позициясына жыла баштаган, себеби [[Монако|&quot;Монакодо&quot;]] форварддын позициясында жок дегенде бир жогорку класстагы оюнчу болгон, ал эми &quot;Монакодо&quot; Мбаппе так эле борбордук чабуулда ойногон, өзүнүн сабырдуулугун жана чабуулдарды жыйынтыктоочу катары ойной билгендигин көрсөткөн. Ал дриблингди сапаттуу жана чеберчилик менен колдоно билгендиги, ошондой эле жардыруучу ылдамдыгы, шамдагайлыгы жана чыгармачыл мамилеси менен белгилүү, бул анын атаандашын бир-бирден кырдаалдарда жеңүү үчүн татаал финттерди, топту ар кандай жолдор менен тепкенди, же күтүлбөгөн темп же багытты өзгөрткөндүгүн көрсөтөт.

[[Франция улуттук футбол курамасы|Франциянын мурдагы курама командасынын]] оюнчусу [[Николя Анелька]] Мбаппе тууралуу оюн билдирди: «Ал мага [[УЕФА чемпиондор лигасы 2015/2016|1996-жылдагы Олимпиададагы]] [[Криштиану Роналду|Роналдону]] эске салат. Анын дүйнөлүк деңгээлдеги оюнчунун мүнөздөмөлөрү бар, жана ал аларды туура башкарышы керек. Эгер ал Роналдонун карьерасын ээрчисе, спорт тарыхына кирген легендалардын бири болот». 2018-жылы [[CIES Football Observatory]] аналитикалык компаниясынын версиясы боюнча, Мбаппе дүйнөдөгү эң кымбат оюнчу деп табылган, анын трансфердик наркы 216,5 миллион еврого бааланган.

Мбаппенин голун майрамдоо – колдорун кайчылаштырып, колтугуна кысып туруу, аны 2018-жылдагы дүйнө чемпионатынын финалында да көрсөткөн, анын иниси [[FIFA 09|Этандын FIFAда Килианды]] уткан учурундагы майрамынан шыктанган.

== Футболдон сырткары ==

=== Жарнама ===
Ал спорттук кийимдерди жана жабдууларды жеткирүүчү Nike менен жарнамалык келишим түзгөн. 2017-жылы Nike ага Nike Hypervenom 3 бут кийимдерин атайын чыгарган &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nike Just Gave AS Monaco Sensation Kylian Mbappé His First Pair of Personalised Boots|url=https://www.complex.com/sports/2017/05/nike-kylian-mbappe|publisher=Complex|date=2018-06-29}}&lt;/ref&gt; . 2018-жылы ал бразилиялык чабуулчу Роналду колдонгон R9 Mercurial бут кийимдеринен шыктанган Nike Mercurial Superfly VI бут кийимдерин чыгарган &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kylian Mbappé Just Leaked an Amazing New R9-Inspired Nike Mercurial Superfly VI|url=https://versus.uk.com/2018/04/kylian-mbappe-just-leaked-amazing-new-r9-inspired-nike-mercurial-superfly-vi/|publisher=Versus|date=2018-06-29}}&lt;/ref&gt; .

[[Спорт кийими|Nike спорт кийими]] жана жабдууларынын берүүчүсү менен жарнамалык келишими бар. 2017-жылы Nike ага ылайыкташтырылган Nike Hypervenom 3 бут кийимин чыгарды. 2018-жылы ал бразилиялык чабуулчу Роналдо колдонгон R9 Mercurial бут кийиминен шыктанган Nike Mercurial Superfly VI бут кийимин тартуулады.

=== Кайрымдуулук ===
2018-жылдын 22-февралында ал мурдагы футболчулар [[Либерия|Либериянын]] президенти Джордж Веа жана Дидье Дрогба менен биргеликте Франциянын президенти [[Эммануэль Макрон]] жана ФИФАнын президенти Джанни Инфантино менен Елисей сарайында жолугушуп, Африкада спортту өнүктүрүү долбооруна көңүл бурган. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.parismatch.com/Actu/Politique/Macron-recoit-Weah-a-l-Elysee-en-presence-de-Drogba-et-Mbappe-1465295|title=Macron reçoit Weah à l'Elysée en présence de Drogba et Mbappé}}&lt;/ref&gt; Мбаппе ата-энесинин африкалык тектүүлүгүнөн улам африкалык спортту өнүктүрүү ал үчүн маанилүү экенин билдирген. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Emmanuel Macron hosts meeting with Weah, Drogba and Mbappé|url=https://en.as.com/en/2018/02/23/football/1519342446_437752.html|publisher=Diario AS}}&lt;/ref&gt;

2018-жылдын 22-февралында [[Африка|Африкадагы спортту өнүктүрүү долбооруна]] арналган жолугушууда Франциянын президенти [[Эммануэль Макрон]] жана [[ФИФАнын президенти]] [[Жанни Инфантино]] менен жолугушууда [[Либерия|Либериянын]] мурдагы президенти [[Жорж Веа]] жана [[Дидье Дрогба]] сыяктуу мурдагы футболчуларга кошулду. Мбаппе ата-энесинин африкалык тегинен улам африкалык спортту өнүктүрүү ага маанилүү экенин билдирди.

== Аткаруу статистикасы ==

=== Клубдун статистикасы ===
{{КлСтат|Чемпионат|Кубок{{efn|[[Кубок Франции по футболу|Кубок Франции]], [[Кубок Испании по футболу|Кубок Испании]]}}|[[Кубок французской лиги по футболу|Кубок лиги]]|Еврокубки|Прочие{{efn|Остальные официальные матчи}}}}
{{КлСтат/Клуб|[[Монако (футбольный клуб)|Монако]]|[[Чемпионат Франции по футболу|Лига 1]]|сезоны=3}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2015/2016|2015/16]]|11|1|1|0|1|0|1|0|-|-}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2016/2017|2016/17]]|29|15|3|2|3|3|9|6|-|-}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2017/2018|2017/18]]|1|0|0|0|0|0|0|0|1|0}}
{{КлСтат/ИтогоЗаКлуб|Итого|41|16|4|2|4|3|10|6|1|0}}
{{КлСтат/Клуб|[[Пари Сен-Жермен]]|[[Чемпионат Франции по футболу|Лига 1]]|сезоны=7}}
{{КлСтат/Сезон|{{аренда}}[[Чемпионат Франции по футболу 2017/2018|2017/18]]|27|13|5|4|4|0|8|4|0|0}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2018/2019|2018/19]]|29|33|4|2|2|0|8|4|0|0}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2019/2020|2019/20]]|20|18|3|4|3|2|10|5|1|1}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2020/2021|2020/21]]|31|27|5|7|-|-|10|8|1|0}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2021/2022|2021/22]]|35|28|3|5|-|-|8|6|0|0}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2022/2023|2022/23]]|34|29|1|5|-|-|8|7|0|0}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2023/2024|2023/24]]|29|27|6|8|-|-|12|8|1|1}}
{{КлСтат/ИтогоЗаКлуб|Итого|205|175|27|35|9|2|64|42|3|2}}
{{КлСтат/Клуб|[[Реал Мадрид (футбольный клуб)|Реал Мадрид]]|[[Чемпионат Испании по футболу|Ла Лига]]|сезоны=2}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Испании по футболу 2024/2025|2024/25]]|34|31|4|2|-|-|15|8|6|3}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Испании по футболу 2025/2026|2025/26]]|31|25|1|2|-|-|11|15|1|0}}
{{КлСтат/ИтогоЗаКлуб|Итого|65|56|5|4|-|-|26|23|7|3}}
{{КлСтат/Итого|311|247|36|41|13|5|100|71|11|5}}

=== Улуттук курама командадагы статистика ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!Улуттук курама команда
! Жыл
! Оюндар
! Голдор
! Шаршемби күнү
|-
| rowspan=&quot;10&quot; | '''[[Франция улуттук футбол курамасы|Франция]]'''
| 2017-жыл
| 10
| 1
| 0.1
|-
| 2018-жыл
| 18
| 9
| 0,5
|-
| 2019-жыл
| 6
| 3
| 0,5
|-
| 2020-жыл
| 5
| 3
| 0.6
|-
| 2021-жыл
| 14
| 8
| 0,57
|-
| 2022-жыл
| 13
| 12
| 0.92
|-
| 2023-жыл
| 9
| 10
| 1.10
|-
| 2024-жыл
| 11
| 2
| 0.18
|-
| 2025-жыл
| 8
| 7
| 0,88
|-
| 2026-жыл
| 12
| 11
| 0.92
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Жалпы сумма
! 106
! 66
! 0,62
|}

=== Улуттук курама команданын беттештеринин тизмеси ===
&lt;templatestyles src=&quot;Import-blanktable/styles.css&quot; /&gt;
[[Файл:Kylian_Mbappé_2018.jpg|thumb|Килиан Мбаппе [[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2018-жылкы Дүйнө чемпионатынын]] мыкты жаш оюнчусу наамына ээ болду]]

=== Команда ===
'''&quot;Монако&quot;'''

* Франциянын чемпиону : 2016/17 
* '''Жалпысынан: 1 кубок'''

'''Пари Сен-Жермен'''

* Франциянын чемпиону ( '''6''' ): 2017/18, 2018/19, 2019/20, 2021/22, 2022/23, 2023/24
* Франция Лигасынын Кубогунун ээси ( '''2''' ): 2017/18, 2019/20 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ligue1.com/coupeLigue/article/mbappe-stars-as-psg-beat-monaco-to-lift-cup.htm|title=MBAPPÉ STARS AS PSG BEAT MONACO TO LIFT CUP|publisher=Ligue 1}}&lt;/ref&gt;
* Франция Кубогунун ээси ( '''4''' ): 2017/18 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.goal.com/en-ng/news/paris-saint-germain-set-record-with-fourth-straight-coupe-de/1ubb1rik0lw6b1pwatka3l5nh6|title=Paris Saint-Germain set record with fourth straight Coupe De France crown}}&lt;/ref&gt;, 2019/20, 2020/21, 2023/24 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/paris-regale-face-a-lyon-pour-remporter-la-coupe-de-france-compte-rendu-olympique-lyonnais-paris-saint-germain-coupe-de-france-2023-2024|title=Paris régale face à Lyon pour remporter la Coupe de France !}}&lt;/ref&gt;
* Франциянын Суперкубогунун ээси ( '''3''' ): 2019, 2020, 2023
* '''Жалпысынан: 15 кубок'''

'''&quot;Реал Мадрид&quot;'''

* УЕФАнын Суперкубогунун жеңүүчүсү: 2024
* Континенттер аралык кубоктун жеңүүчүсү: 2024
* '''Жалпысынан: 2 кубок'''

'''Франциянын курама командасы (19 жашка чейинкилер)'''

* Европа чемпиону (U-19): 2016

'''Франциянын улуттук курама командасы'''

* [[Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|Дүйнө чемпиону]] : [[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2018]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44754965|title=France 4–2 Croatia|publisher=BBC Sport|date=2018-07-15}}&lt;/ref&gt;
* [[Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|Дүйнөнүн вице-чемпиону]] : [[2022 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2022]]
* УЕФА Улуттар Лигасынын жеңүүчүсү: 2020/21
* УЕФА Улуттар Лигасынын коло медалынын ээси: 2024/25
* '''Жалпысынан: 2 кубок'''

=== Жеке ===

*

=== Сыйлыктар ===

* Ардактуу Легиондун рыцары: 2018 

== Эскертүүлөр ==

[[Категория:Арип боюнча футболчулар]]
[[Категория:Арип боюнча спортчулар]]
[[Категория:Арип боюнча инсандар]]
[[Категория:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>pnwk5m4yf12unrt6xj7gp9iypslfg4q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650247</id>
      <parentid>650233</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:27:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ханбийке Асанова</username>
        <id>38297</id>
      </contributor>
      <origin>650247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85435" sha1="e3dfj5htlnzzwtiwuk2er9gspbyb1um" xml:space="preserve">{{Футболчу
|ысымы = Килиан Мбаппе
|жынысы =Эркек 
|толук аты = Килиан Мбаппе Лоттен Lang-fr|Kylian Mbappé Lottin
|лакап аты = 
|сүрөт = Kylian Mbappe - France v Norway - 26 June 2026 (cropped).jpg
|кеңдик = 260px
|сүрөттүн баяндамасы =  
|төрөлгөн датасы = 20.12.1998
|төрөлгөн жери =[[Image:Flag of France.svg|border|15px]] [[Париж]], [[Франция]] 
|жарандыгы =[[Image:Flag of France.svg|border|15px]] [[Париж]]  [[Франция]] 
|бою = 178
|салмагы =79
|жетектөөчү буту = 
|позициясы = Чабуулчу
|азыркы клубу = [[Image:Flag of Spain.svg|border|15px]][[Реал Мадрид (футбол клубу)|Реал Мадрид]]
|номуру = 10
|жаштар клубдары = 
|клубдар =  
{{футболдук карьера
      |2004—2011|[[Image:Flag of France.svg|border|15px]] Бонди|
      |2011—2013|[[Image:Flag of France.svg|border|15px]] Клерфонтен|
      |2013—2015 |[[Image:Flag of France.svg|border|15px]] Монако|}}
|улуттук курамасы = {{футболдук карьера
      |2015-2018|[[Image:Flag of France.svg|border|15px]] [[Монако]]| 41 (16)
      |2015-2016|[[Image:Flag of France.svg|border|15px]] [[Монако В]]| 12 (4)
      |20017-2018|[[Image:Flag of France.svg|border|15px]] [[Пари Сен-Жермен|Пари Сен-Жармен]]| 24 (13)
      |2018-2024|[[Пари Сен-Жермен|Пари Сен-Жармен]] [[Монако]]| 178 (162)
      |2015-2016|[[Image:Flag of Spain.svg|border|15px]] [[Реал Мадрид (футбол клубу)|Реал Мадрид]]| 65 (56)
       }}
}}
   

'''Килиан Мбаппе Лоттен''' ( {{Lang-fr|Kylian Mbappé Lottin}} ; французча айтылышы: ​kiljan (ɛ)mbape lɔtɛ̃]; 1998-жылдын 20-декабрында туулган&lt;nowiki&gt;,&lt;/nowiki&gt; &lt;span class=&quot;wikidata-claim&quot; data-wikidata-claim-id=&quot;Q21621995$F0000B5E-4D1F-4401-A7D3-B2DD117A7AFA&quot; data-wikidata-property-id=&quot;P19&quot;&gt;&lt;span class=&quot;wikidata-snak wikidata-main-snak&quot;&gt;[[Париж]]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;) — [[Франция улуттук футбол курамасы|француз футболчусу]], [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал Мадрид&quot;]] командасынын чабуулчусу жана [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасынын]] капитаны. Дүйнөдөгү эң мыкты оюнчулардын бири деп эсептелет. [[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2018-жылдагы дүйнө чемпионатынын чемпиону]] жана  эң мыкты жаш оюнчусу. [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасы]]нын тарыхындагы эң көп гол киргизген бомбардир (66 гол). Дүйнө чемпионатынын эки жолку эң мыкты бомбардири болгон биринчи оюнчу (2022 жана 2026-жылдары) жана дүйнө чемпионаттарында жалпысынан эң көп гол киргизген (22 гол) рекордсмен.

Франциянын (төмөнкү лигаларында ойногон) &quot;Бонди&quot; ышкыбоздор клубунда футбол ойной баштаган.&quot;Монаконун&quot; скауттары тарабынан байкалып, 2015-жылы клубга кошулган жана ошол эле жылы 16 жашында &quot;монегасктардын&quot; курамында дебют жасаган. Клубдун тарыхындагы эң жаш дебютант жана гол киргизген оюнчу. 2016/17 сезонунда негизги курамга өзүн көрсөтүп, үзгүлтүксүз голдорду киргизе баштаган, бул &quot;Монакого&quot; 17 жылдан бери биринчи жолу Франциянын чемпионатын жеңип алууга мүмкүндүк берген. 2017-жылдын жайында бир сезондон кийин 180 миллион еврого милдеттүү түрдө сатып алуу шарты менен [[Пари Сен-Жермен|&quot;Пари Сен-Жерменге&quot;]] ижарага берилген, бул Мбаппени 20 жашка чейинки эң кымбат оюнчу жана дүйнөдөгү экинчи эң кымбат оюнчу кылган. [[Париж|Париж клубундагы дебюттук сезон]]унда бардык үч ички мелдештерди – чемпионатты, Кубокту жана [[Лига]] кубогун утуп алган. 2018-жылы CIES Football Observatory [англ.] аналитикалык компаниясынын версиясы боюнча дүйнөдөгү эң кымбат оюнчу деп табылган, анын трансфердик баасы 216,5 миллион еврого бааланган. Командада 7 жыл ойногондон кийин, эки жылдан ашык оюнчуну алуу боюнча иш алып барган испаниялык &quot;[[Реал Мадрид (футбол клубу)|Реал Мадридге]]&quot; өткөн.

[[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасы]]нда 2017-жылы дебют жасаган. [[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2018-жылдагы жеңиштүү дүйнөлүк чемпионатиында]] турнирде гол киргизген эң жаш француз оюнчусу жана дүйнө чемпионатынын финалында гол киргизген [[Пеле|Пеледен]] кийинки 20 жашка чыга элек биринчи оюнчу болгон. 2022-жылдагы дүйнө чемпионатынын финалында Мбаппе [[Аргентина улуттук футбол курамасы|Аргентинага]] каршы хет-трик жасады, бирок Франция пенальтилер сериясында утулуп калды. 1966-жылы Джефф Херсттен кийин дүйнө чемпионатынын финалында үч гол киргизген тарыхтагы экинчи футболчу болду. Мбаппе дүйнө чемпионаттарынын финалдарында төрт гол киргизген биринчи оюнчу болуп калды — дагы бир голду 2018-жылы [[Хорватия улуттук футбол курамасы|Хорватияга]] каршы финалда (4:2) киргизген.

== Өмүр баяны ==
Атасы Вильфрид [[Камерун|камерундук]] тектүү жана «Бонди» клубунун футбол мектебинде машыктыруучу болуп иштеген. Апасы Файза (кыз кезиндеги фамилиясы Ламари) — Амизурдан, [[Беджа (эл)|Беджая]] облусунан келген кабилдерден болгон [[Алжир|алжирдик]] [[Кабилдер|кабиле]] иммигранттарынын тукуму, кесипкөй гандболчу болгон. Вильфриддин багып алган уулу Жирес Кембо-Экоко да кесипкөй футболчу болгон

Атасынын колдоосунун аркасында өлкөнүн эң мыкты футбол академияларынын бирине — [[Тьерра Фриа|Тьерри Анри]] менен Лилиан Тюрамдар окуган «Клерфонтенге» тапшырдым. Уулу академияда машыгышы үчүн атасы абдан алыс жолдорду басып өтүүгө аргасыз болгон.

13 жашында ага [[Реал Мадрид (футбол клубу)|«Реал Мадрид» клубуна]] өтүү мүмкүнчүлүгү пайда болгон, ага клубдун жаштар командасы менен иштеп жаткан Зинедин Зидан кызыккан. Бирок, Мбаппенин атасы менен сүйлөшкөндөн кийин, Испанияга көчүп кетүүдөн баш тартуу чечими кабыл алынган. Эки жылдан кийин 15 жаштагы Мбаппе [[Монако|«Монако»]] менен биринчи кесиптик келишимине кол койгон. Ал 400 миң евро кол коюу бонусун жана академиянын оюнчусу үчүн айына 600-700 евро стандарттык айлык алган.

=== Жеке жашоо ===
[[Килиан Мбаппе|Килиян Мбаппе]] жеке жашоосун ачыкка чыгарбоону артык көрөт. Ошого карабастан, анын мамилелери мезгил-мезгили менен ЖМКнын көңүл борборуна айланат.

2018–2019-жылдары француз жана эл аралык басылмалар Мбаппенин француз модели жана 2017-жылдагы Франциянын сулуулук сынагынын жеңүүчүсү [[Алисия Айлис]] менен болгон мамилеси тууралуу жазышкан &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://onefootball.com/en/news/kylian-mbappe-girlfriend-who-is-alicia-aylies-35258096|title=Kylian Mbappe Girlfriend: Who is Alicia Aylies?|lang=en|date=2022-06-12}}&lt;/ref&gt; . Жубайлар бир нече жолу коомдук иш-чараларда, анын ичинде [[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2018-жылы Орусияда өткөн ФИФАнын Дүйнөлүк кубогундагы]] беттештерде чогуу болушкан, бирок алардын мамилеси расмий түрдө тастыкталган эмес.

2018—2019-жылдары француз жана эл аралык басылмалар Мбаппенин француз модели жана &quot;Франция-2017&quot; сулуулук сынагынын жеңүүчүсү [[Алисия Айлис]] менен болгон мамилеси тууралуу жазышкан. Жубайлар бир нече жолу, анын ичинде 2018-жылы [[Орусия|Россияда өткөн дүйнө чемпионатынын]] беттештеринде чогуу көрүнүшкөн, бирок мамилелери расмий тастыкталган эмес.

Кийинчерээк, 2020-жылдын башында, маалымат каражаттары футболчуну бельгиялык модель [[Роуз Бертрам]] менен байланыштырышкан. Алар эс алууда жана коомдук иш-чараларда чогуу көрүнгөнү кабарланган. Эки тарап тең бул романтикалык мамилени ачык тастыктаган эмес.

Кийинчерээк, 2020-жылдын башында, ЖМК футболчуну [[Бельгия|бельгиялык модель Роуз Бертрам]] менен да байланыштырган. Алар бирге эс алып, коомдук иш-чараларда көрүнгөнү кабарланган. Эки тарап тең  бул [[Романтика|романтикалык мамилени]] расмий түрдө мамилесин тастыктаган эмес.

2022-жылы Мбаппе [[Транс-аял|трансгендер]] модель [[Инес Рау]] менен болгон мамилеси тууралуу маалымат каражаттарындагы билдирүүлөрдөн кийин талаш-тартыштын чордонунда калган. Бул билдирүүлөр социалдык медиада жана маалымат каражаттарында кеңири талаш-тартыштарды жараткан, бирок футболчунун өзү бул кырдаал боюнча ачык комментарий берген эмес.

2022-жылы Мбаппе [[Транс-аял|трансгендердик]] модель [[Инес Рау]] менен болгон мүмкүн болгон мамилелери тууралуу басма сөз кабарларынан кийин талкуунун чордонунда калды. Бул жарыялар [[Социалдык тармактар|социалдык тармактарда жана жалпыга маалымдоо каражаттарында чоң резонанс жаратты]], бирок футболчунун өзү бул кырдаалга коомчулук алдында комментарий берген эмес.

2026-жылдын март айында медиада жана социалдык медиада Килиан Мбаппе менен испан актрисасы жана модели Эстер Экспоситонун ортосундагы романтикалык мамиле жөнүндө маалыматтар пайда болгон. Ушактар алардын [[Париж|Парижде]] жана [[Мадрид|Мадридде]] чогуу көрүнгөнү тууралуу маалыматтардан улам келип чыккан. Мбаппе да, Экспосито да алардын мамилесин ачык тастыкташкан эмес &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://e.vnexpress.net/news/sports/football/mbappe-reportedly-dating-spanish-actress-ester-exposito-5048245.html?|title=Mbappe reportedly dating Spanish actress Ester Exposito|lang=en|date=2026-03-09}}&lt;/ref&gt; .

2026-жылдын мартында басылмаларда жана социалдык тармактарда Килиан Мбаппенин [[Эстер Экспосито|испаниялык актриса жана модель Эстер Экспосито]] менен романтикалык мамиледе болушу мүмкүн деген кабарлар пайда болгон. Ушак-айыңдардын себеби алардын [[Париж]] жана [[Мадрид]] шаарларында чогуу көрүлгөндүгү тууралуу жарыялар болгон. Мбаппе да, Экспосито да мамилелери тууралуу маалыматты расмий тастыкташкан эмес.

== Клубдук карьерасы ==

=== &quot;Монако&quot; ===
[[Файл:Kylian_Mbappé_-_2017-05-06.jpg|left|thumb|306x306px|Мбаппе &quot;Монако&quot; үчүн машыгуусун баштады]]

==== 2015/16 сезону ====
2015-жылы ал чоңдор футболунда дебют жасаган. 2-декабрда Франциянын чемпионатынын &quot;Кан&quot; командасына каршы беттешинде ал 88-мүнөттө Фабио Коэнтраонун ордуна чыккан &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.transfermarkt.co.uk/spielbericht/index/spielbericht/2600612|title=Отчёт о матче «Монако» — «Кан»}}&lt;/ref&gt; . Дебютунан кийин ал Монаконун негизги командасынын оюндарына үзгүлтүксүз чакырыла баштаган. 10-декабрда ал биринчи жолу Европалык мелдештерде ойногон - &quot;Тоттенхэмге&quot; каршы Европа Лигасынын беттешинде ал голдук пас берген &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.transfermarkt.co.uk/spielbericht/index/spielbericht/2618992|title=Отчёт о матче «Тоттенхэм» — «Монако»}}&lt;/ref&gt; . Алгачкы сезонунда ал бардык мелдештерде 14 беттеш өткөрүп, бир гол киргизип, эки голдук пас берген, ошол эле учурда Тьерри Анринин бир нече рекорддорун жаңыртып, клубдун тарыхындагы эң жаш дебютант жана эң жаш гол киргизген оюнчу болгон &lt;ref name=&quot;youthcareer&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.fourfourtwo.com/sg/features/kylian-mbappe-monaco-teen-who-might-be-europes-most-wanted-youngster|title=Kylian Mbappe: the Monaco teen who might be Europe's most wanted youngster}}&lt;/ref&gt; . 2016-жылдын 3-мартында клубдун вице-президенти Вадим Васильев Мбаппенин үй-бүлөсү үчүн жеке учак жөнөткөн, анда оюнчунун апасы, атасы жана бир тууганы [[Париж|Парижден]] [[Монако|Монакого]] учуп кетишкен. Клуб башында 300 000 евро бонус сунуштаган, бирок үй-бүлө 3 миллион евро келишим түзгөн. Үч күндөн кийин келишимге кол коюлган. Жаңы келишим боюнча, оюнчу айына 80 000 евро же жылына 960 000 евро таба баштаган &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lejdd.fr/sport/football/le-real-a-transmis-une-offre-de-130-millions-deuros-pour-kylian-mbappe-3371456|title=Le Real a transmis une offre de 130 millions d'euros pour Kylian Mbappé}}&lt;/ref&gt; .

2015-жылы чоңдор футболунда дебют жасаган. 2-декабрда [[Франция|Франция чемпионатына]] карата [[&quot;Кан&quot;|&quot;Кан&quot; менен болгон беттеште]] 88-мүнөттө [[Фабио Коэнтрао]] ордуна чыккан. Дебютунан кийин [[Монако|&quot;Монаконун&quot;]] негизги курамына такай чакырыла баштаган. 10-декабрда еврокубоктордо биринчи жолу ойногон — [[Европа|Европа Лигасында]] [[Тоттенхэм|&quot;Тоттенхэм&quot;]] менен болгон беттеште пас берип, гол жараткан. Биринчи сезонунда бардык турнирлерде 14 беттеш өткөрүп, бир гол киргизип, эки пас берген, ошол эле учурда [[Тьерра Фриа|Тьерри Анринин]] бир нече рекорддорун жаңылап, клубдун тарыхындагы эң жаш дебютант жана эң жаш гол киргизген оюнчу болгон. 2016-жылдын 3-мартында клубдун вице-президенти [[Вадим Васильев]] Мбаппенин үй-бүлөсү үчүн жеке учак жөнөткөн, анда оюнчунун апасы, атасы жана бир тууганы [[Париж|Парижден]] [[Монако|Монакого]] учуп кетишкен. Башында клуб 300 миң евро кол коюу бонусун сунуштаган, бирок үй-бүлө 3 миллионга сүйлөшкөн. Үч күндөн кийин келишимге кол коюлган. Жаңы келишим боюнча оюнчу айына 80 миң евро, жылына 960 миң евро алмакчы болгон.

==== 2016/17 сезону ====
Кийинки сезондо Жардимдин командасынын стартовый составына кирип, сезондо бардык турнирлерде 44 оюн ойноп, 26 гол киргизди. &quot;Монако&quot; менен бирге өлкө чемпиону наамын биринчи жолу жеңип алды, ал эми &quot;монегасктар&quot; ички аренада [[Пари Сен-Жермен|ПСЖнын]] гегемониясын буза алышты.

[[Лига|Чемпиондор Лигасынын]] мелдешинде [[Монако|&quot;Монако&quot;]] тең, бирок абдан татаал тайпадан чыгып, &quot;Байер&quot;, &quot;Тоттенхэм&quot; жана ЦСКАны артта калтырды. 1/8 финалда [[Манчестер|&quot;Манчестер Сити&quot;]] менен болгон беттешүүлөрдө ушунчалык жаркын жана ачык ойногондуктан, дүйнөлүк спорт басма сөзүнүн кеңири көңүлүн бурду. [[Манчестер|Манчестердеги]] биринчи беттеш француз командасынын 3:5 эсебинде жеңилиши менен аяктады. Жооптук беттеште &quot;монегасктар&quot; 3:1 эсебинде жеңип, кийинки баскычка өтө алышты.

Турнирдин кийинки этабында Монако &quot;Боруссия Дортмундду&quot; жеңди. Мбаппе конокто эки гол киргизип, үйдөгү беттеште гол киргизип, жарым финалга чыгуу мүмкүнчүлүгүн камсыз кылды. Жарым финалда &quot;Монако&quot; &quot;Ювентуска&quot; жалпы эсеп менен 4:1 эсебинде утулуп калды, бирок Мбаппе Буффонго каршы гол киргизип, дарбазачынын 600 мүнөттүк кургак сериясына чекит койду &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Kylian-mbappe-plus-jeune-buteur-de-l-histoire-des-demi-finales-de-ligue-des-champions/799934|title=Kylian Mbappé plus jeune buteur de l’histoire des demi-finales de Ligue des champions}}&lt;/ref&gt; . Жалпысынан ал Чемпиондор Лигасынын плей-оффунда алты гол киргизип, турнирдин эң мыкты бомбардирлеринин катарына кирди. 2016/17 сезонунун аягында ал Лига 1деги эң мыкты жаш француз футболчусу деп табылды. Бул тууралуу оюнчу өзү мындай деди:

Кийинки баскычта [[Монако|&quot;Монако&quot;]] [[Дортмунд|Дортмунддун]] [[Боруссия футбол клубу|&quot;Боруссиясын&quot;]] жеңди. Мбаппе конокто эки гол киргизип, үйүндө да гол киргизип, командасына жарым финалга жолдомо берди. Жарым финалда &quot;Монако&quot; эки оюндун жыйынтыгы боюнча [[Ювентус|&quot;Ювентуска&quot;]] утулуп калды (1:4), бирок Мбаппе [[Буффонада|Буффонду]] гол менен тосуп, дарбазачынын 600 мүнөттүк кургак сериясын токтотту. Жалпысынан Чемпиондор Лигасынын плей-офф баскычында алты гол киргизип, турнирдин мыкты бомбардирлеринин тизмесине кирди. 2016/17 сезонунун жыйынтыгы боюнча ал Лига 1дин мыкты жаш француз футболчусу деп табылды. Оюнчунун өзү мындай деди:
''Бул сезондо мен  ачылыш болдум, кийинки сезондо бул деңгээлди ырастагым келет. Кээ бирөөлөр менин жашымдан ашып өнүгүп жатам деп ойлошот. Бирок чындыгында мен жөнөкөй 18 жаштагы баламын. Машыгууга мени апам же клубдун айдоочусу дагы деле ташыйт.'' 
Мырзаевдин мынчалык ийгиликтүү сезонунан кийин, алдыңкы европалык клубдар Мбаппени сатып алуу мүмкүнчүлүгүн карап жатышкан. Мадриддик [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал&quot;]], [[Барселона (футбол клубу)|&quot;Барселона&quot;]], лондондук [[Арсенал (футбол клубу, Лондон)|&quot;Арсенал&quot;]] жана француздук [[Пари Сен-Жермен|&quot;Пари Сен-Жермен&quot;]] оюнчуга негизги талапкерлер болушкан. Мбаппе кайрадан атасы менен кеңешип, [[Франция|Франциядан]] кетүүгө али эрте деген чечимге келген.

2017-жылдын жай айларында сезон аяктагандан кийин, жаш футболчу [[Монегаск|&quot;монегасктардан&quot;]] айлыгын 16 эсе көбөйтүүнү талап кылган, ошондо анын айлыгы команданын капитаны [[Радамель Фалькао|Радамель Фалькаонукундай]], жылына 8 миллион евро болмок. Клуб баш тарткан, андан кийин Мбаппени [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реалга&quot;]] которуу боюнча келишимге жетишилген. Трансфердин шарттары боюнча [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал&quot;]] [[Монако|&quot;Монакого&quot;]] 180 миллион евро төлөшү керек болчу, анын 30 миллиону бонустар, бирок кийинчерээк сумма 214 миллионго чейин көбөйгөн, анткени &quot;Реал&quot; [[Испания|Испанияда]] которуу боюнча салыктарды төлөп берген. Бирок Мбаппе &quot;Реалга&quot; которулуудан баш тартып, [[Пари Сен-Жермен|&quot;Пари Сен-Жерменди&quot;]] тандап алган. Себеби, париж клубунун жетекчилиги макул болгон келишим шарттары болгон. [[Пари Сен-Жермен|&quot;ПСЖга&quot;]] которулганы үчүн футболчунун тарабы 5 миллион евро алган – бул сумма эки бөлүп, алгачкы эки сезондо төлөнүшү керек. Ошондой эле Мбаппе жылына 10 миллион евро айлык талап кылган, бирок акыры биринчи сезондо 7 миллион еврого макул болгон, ал эми кийинки сезондордо кирешеси көбөйүп туруу шарты менен. Убакыттын өтүшү менен форварддын айлыгы 12 миллионго чейин көтөрүлүшү керек. Футболчунун кээ бир суроо-талаптарын &quot;ПСЖ&quot; жарым-жартылай гана канааттандырган. Мбаппе [[Алтын топ|&quot;Алтын топту&quot;]] утса, ал автоматтык түрдө команданын эң көп айлык алган оюнчусу болушун каалаган. Бирок &quot;ПСЖ&quot; сыйлык үчүн 500 миң евро бир жолку төлөм убада кылган. Мындан тышкары, Мбаппе жеке учакты жылына 50 саат акысыз колдонууну талап кылган, бирок анын ордуна айдоочу жана жан сакчы кызматтарын төлөө үчүн айына 30 миң евро алган. Кошумчалай кетсек, Мбаппе клуб каржылык таза оюн эрежелерин бузгандыгы үчүн Чемпиондор Лигасынан четтетилген учурда компенсация талап кылган.

=== Пари Сен-Жермен ===

==== 2017/18 сезону (ижара) ====
[[Файл:2019-07-17_SG_Dynamo_Dresden_vs._Paris_Saint-Germain_by_Sandro_Halank–620.jpg|right|thumb|Мбаппе &quot;Пари Сен-Жермен&quot; менен]]
2017-жылдын 31-августунда 2017/18 сезонунун аягына чейин ижарага [[Пари Сен-Жермен|&quot;Пари Сен-Жерменге&quot;]] өткөн. Ошол эле учурда, париждик клуб ижара мөөнөтү аяктагандан кийин оюнчуну 180 миллион еврого сатып алуу милдеттенмесин алган. Мбаппе дүйнө тарыхында экинчи эң кымбат оюнчу болуп калды, андан көп акча 2017-жылдын жай айларында [[Пари Сен-Жермен|&quot;ПСЖга&quot;]] өткөн [[Бразилия|бразилиялык]] чабуулчу [[Неймар]] үчүн гана төлөнгөн. Жаңы клубунда 29-номерди алган.

[[Пари Сен-Жермен|«ПСЖ»га]] өткөндөн кийин дароо эле клубдун негизги оюнчусу болуп, оң канатындагы чабуулчунун позициясын ээледи. 8-сентябрда жаңы клубунда биринчи голун киргизди, бул [[Метц|«Метц»]] менен болгон беттеште (5:1) болду. Лига 1деги алгачкы тогуз беттеште төрт гол киргизип, төрт голевой пас берди. Чемпиондор Лигасынын тайпалык этабында ойногондон кийин, [[Пари Сен-Жермен|«ПСЖ»ге]] топтон мөөнөтүнөн мурда чыгууга жардам берди, ошол эле учурда [[Бавария|«Баварияны»]] 3:0 эсебинде утуп алды. 6-декабрда 18 жаш 11 айында [[Бавария|«Бавария»]] менен болгон беттеште Чемпиондор Лигасында он голун киргизип, бул көрсөткүчкө жеткен эң жаш оюнчу болду.

==== 2018/19 сезону ====
2018-жылдын июлунда [[Лукас Моура]] «Тоттенхэмге» кеткенден кийин бошогон «7» номерин алды, мурда «29» номерин кийип жүргөн. Мбаппе мындай деди:&lt;templatestyles src=&quot;Шаблон:Цитата/styles.css&quot; /&gt;''Мен аянтта жакшырууга аракет кылып жатам жана менимче, менин номеримди алмаштырууга туура убакыт келди. Бул бир нерсени тастыктоо сыяктуу. &quot;7&quot; номери легендарлуу, аны көптөгөн мыкты оюнчулар кийишкен. Мен аянтта мындай номерди колдонууга укугум бар экенин далилдей алам деп үмүттөнөм.''

Сезондун биринчи беттешинде, оюундун акыркы 10 мүнөтүндө эки гол киргизип, анын аркасында париждиктер [[&quot;Генгам&quot;]] командасын 3:1 эсебинде жеңип алышкан. Кийинки Лига 1 беттешинде париж клубунун үч чабуулчусу тең гол киргизип, Мбаппе, [[Эдинсон Кавани]] жана [[Неймар]], натыйжада [[Анже|&quot;Анже&quot;]] командасы 3:1 эсебинде жеңилген. 1-сентябрда [[Ним|&quot;Ним&quot;]] командасына каршы беттеште (4:2) бир гол киргизип, бир пас берген, бирок андан кийин карьерасында биринчи жолу [[Теджи Саванье]] менен болгон чырда түз кызыл карта алып, чыгарылган, бирок Саванье да чыгарылган. 8-октябрда [[Лион|&quot;Лион&quot;]] командасына каршы беттеште 13 мүнөттө &quot;покер&quot; жасап, Франция чемпионатында акыркы 45 сезондо бир оюнда төрт гол киргизген эң жаш оюнчу (19 жаш 9 ай) болгон. 3-декабрда [[France Football]] журналы тарабынан 21 жашка чейинки эң мыкты оюнчуга ыйгарылган [[&quot;Копа&quot;|&quot;Копа&quot; трофейинин]] биринчи ээси болгон. 2019-жылдын 19-январында &quot;Генгам&quot; командасына каршы 9:0 эсебинде аяктаган беттеште Эдинсон Кавани менен бирге хет-трик жасап, өткөн сезондо [[Пари Сен-Жермен|&quot;Пари Сен-Жермен&quot;]] койгон рекордду жаңылоого мүмкүндүк берген.

25-турда жалгыз голун киргизгенден кийин, ал 18 оюнда 19 гол киргизип, 45 жылдан бери мындай көрсөткүчкө жеткен биринчи француз оюнчусу болду. Ал сезонду 33 гол менен бомбардирлер тизмесинде биринчи орунда аяктап, эң жакын атаандашы Николя Пепеден 11 гол алдыда &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/sport/news/2019/02/18/n_12651643.shtml|title=Источник|date=|publisher=}}&lt;/ref&gt; . 2019-жылдын 31-июлунда ал ФИФАнын &quot;Эркектер арасындагы мыкты оюнчу&quot; сыйлыгына көрсөтүлгөн. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fifa.com/the-best-fifa-football-awards/best-fifa-mens-player/|title=The Best FIFA Men's Player|last=FIFA.com}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.championat.com/football/news-3815151-fifa-oglasila-spisok-nominantov-na-premiju-luchshemu-futbolistu-goda.html|title=ФИФА огласила список номинантов на премию лучшему футболисту года|publisher=[[Чемпионат.com]]|date=2019-07-31}}&lt;/ref&gt;

25-чи турунда жалгыз голун киргизип, 18 оюндун ичинде 19 голу болгон. Ошентип, 45 жылдан бери мындай көрсөткүчкө ээ болгон биринчи француз оюнчусу болду. Сезонду бомбардирлер мелдешинде биринчи орунду ээлеп, 33 гол киргизип, жакынкы атаандашы [[Николя Пепе|Николя Пепеден]] 11 гол алдыга чыкты. 2019-жылдын 31-июлунда [[The Best FIFA Men’s Player сыйлыгы|The Best FIFA Men’s Player сыйлыгына]] он талапкердин тизмесине кирди.

==== 2019-жылдан бери ====
[[Файл:Mbappe_Messi_Neymar.jpg|right|thumb|220x220px|Солдон оңго: Мбаппе, Месси жана Неймар ПСЖ менен, 2021-жылдын октябрь айында]]
2019-жылы [[Франция чемпионаты|Франция чемпионатынын]] үчүнчү турунда өткөн беттеште Лига 1де 100- матчын өткөрүп, 63 гол жана 29 пас берген.

2021-жылдын 16-февралында [[Чемпиондор Лигасы|Чемпиондор Лигасынын]] коноктогу матчында [[Барселона (футбол клубу)|&quot;Барселонага&quot;]] каршы (4:1) хет-трик жасаган. 7-апрелде конокто Чемпиондор Лигасынын чейрек финалында [[Бавария (футбол клубу)|&quot;Бавариянын&quot;]] дарбазасына дубль жасаган (3:2). 2021-жылы [[Forbes футболчу|Forbes футболчуну]] дүйнөдөгү эң көп акы төлөнгөн оюнчулардын рейтингинде төртүнчү орунга койгон. Анын кирешеси жылына 12 миллион евро.

2022-жылдын 3-январында [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция]] Кубогунда &quot;Ванна&quot; дарбазасына экинчи таймдын 17-мүнөтүндө хет-трик жасаган. 2022-жылдын 15-февралында Чемпиондор Лигасынын [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реалга&quot;]] каршы оюнунда Килиан акыркы мүнөттөрдө гол киргизип, &quot;ПСЖнын&quot; жеңишине алып келген. 9-мартта кайра беттеште Мбаппе биринчи таймда эсеп ачты, бирок экинчи таймда [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реалдын&quot;]] чабуулчусу [[Карим Бензема]] 17 мүнөттө хет-трик жасап, клубун кийинки турга алып чыкты (&quot;Реал&quot; кийин турнирде жеңген). 2022-жылдын мартында оюнчунун &quot;Реалга&quot; өтүшүн токтотуу үчүн [[Пари Сен-Жермен|&quot;Пари Сен-Жермен&quot;]] ага жылына 100 миллион евролук келишим сунуштаган. Эгер француз клубдун жаңы сунушуна макул болсо, дүйнөдөгү эң көп маяна алган футболчу болмок. 9-апрелде [[Клермонго|&quot;Клермонго&quot;]] каршы (6:1) беттеште хет-трик жасаган. Ошол эле беттеште [[Неймар]] да хет-трик жасаган. 2022-жылдын май айында Мбаппе клубда калып, 2025-жылга чейин жаңы келишимге кол койгонун жарыялаган. 21-майда Франция чемпионатынын акыркы турунда [[&quot;Мецке&quot;]] каршы (5:0) хет-трик жасаган. Жалпысынан 2021/22 сезонунда Франция чемпионатында 35 беттеште 28 гол киргизген. Мбаппе катары менен 4-жолу Франция чемпионатынын мыкты бомбардири болгон. Ошондой эле 17 голуна жардам берген, Килиан бир сезондо Лига 1де мыкты бомбардир гана эмес, ассистент да болгон биринчи футболчу болду.

2022-жылдын 21-августунда [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция]] чемпионатынын үчүнчү турунда &quot;Лилль&quot; командасына каршы (7:1) хет-трик жасаган. Мбаппенин биринчи голу оюн баштагандан 8,3 секунд өткөндөн кийин киргизилген, бул Франция чемпионатынын тарыхындагы экинчи ылдам гол (эң ылдам гол 1992-жылы 7,9 секунда киргизилген) [булак көрсөтүлгөн эмес 825 күн]. 2022-жылдын 11-октябрында Чемпиондор Лигасынын тайпалык этабында &quot;Бенфика&quot; командасына каршы (1:1) болгон беттеште пенальтини ишке ашырып, 31 гол менен турнирде [[Пари Сен-Жермен|ПСЖнын]] тарыхындагы эң мыкты бомбардири болуп, Эдинсон Каванини (30 гол) ашып өткөн. 2023-жылдын 23-январында Франция Кубогунун 1/16 финалында &quot;[[Пеи де Кассель&quot;]] клубуна каршы (7:0) болгон беттеште 5 гол киргизген. Биринчи таймда Мбаппе 11 мүнөттө хет-трик жасап, экинчи таймда дагы эки гол киргизген. Мбаппе расмий беттеште 5 гол киргизген ПСЖнын биринчи оюнчусу болгон.

2023-жылдын 26-августунда ал [[&quot;Ланска&quot;]] (3:1) каршы оюнда эки жолу гол киргизип, Лига 1де [[Пари Сен-Жермен|ПСЖ]] үчүн 150- жана 151-голдорун киргизген. 2023-жылдын 17-декабрында Франция чемпионатынын 16-турунда &quot;Лилльге&quot; (1:1) каршы оюнда ал 66-мүнөттө пенальтиден гол киргизип, 180 гол менен Лига 1 тарыхындагы [[Карлос Бианкини]] (179) басып өтүп, мыкты беш гол киргизген. 2024-жылдын 7-январында [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция Кубогунун]] 1/32 финалында [[Ревел|Ревелге]] (9:0) каршы оюнда ал хет-трик жасап, биринчи таймда Мбаппе дубль жасап, оюндун экинчи жарымында дагы бир гол киргизген. Мбаппе 31 гол менен Франция Кубогунда ПСЖнын эң мыкты бомбардири болуп, Франсуа М'Пелени (28) басып өткөн.

=== &quot;Реал Мадрид&quot; ===

==== Дебют жана биринчи кубоктор (2024–2025) ====
2024-жылдын июнь айында оюнчунун испаниялык [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал Мадрид&quot; клубуна]] өткөндүгү жарыяланды. 16-июлда [[Сантьяго Бернабеу|&quot;Сантьяго Бернабеу&quot; стадионунда]] оюнчунун масштабдуу презентациясы өттү. Мбаппе 9-номерди алды.

Командада алгачкы расмий беттешин 15-августта [[УЕФА Чемпиондор лигасы 2024/2025|УЕФА Суперкубогунда]] «Аталантага» каршы ойногон. Мбаппе биринчи таймда гол киргизүүгө мүмкүнчүлүк алган, бирок экинчи таймда гана топту торчого киргизе алган. Беттеш [[Реал Мадрид (футбол клубу)|«Реалдын»]] 2:0 эсебиндеги жеңиши менен аяктаган.

&quot;Примерада 18-августта 1-турда [[Мальорка|&quot;Мальорка&quot;]] менен болгон беттеште 1:1 эсебинде дебют жасаган. Футболчунун [[Испания футбол чемпиондугу|Испания чемпионатындагы]] экинчи оюну [[Вальядолид|&quot;Вальядолид&quot;]] менен болду. Мбаппе оюндун 90 мүнөтүн тең ойнободу — ал 86-мүнөттө Эндрик менен алмаштырылды, ал талаага чыккандан 10 мүнөттөн кийин атаандаштын дарбазасына үчүнчү топту киргизген. Үчүнчү оюнунда — [[Лас-Пальмас шаары|&quot;Лас-Пальмас&quot;]] менен болгон беттеште (1:1) — Мбаппе да голдук аракеттерди жасай алган жок. Оюнчунун голсуз оюндары 4-турда Ла Лигада токтоду — Мбаппе [[Бетис|&quot;Бетис&quot;]] менен болгон беттеште (2:0) дубль жасады, бир жолу оюн учурунда, бир жолу пенальтиден гол киргизди. Кийинки турда &quot;сливочные&quot; [[Реал Сосьедад|&quot;Реал Сосьедадды&quot;]] 0:2 эсебинде утуп алышты; эки гол тең он бир метрлик чекиттен киргизилген, ал эми бир топту Килиан Мбаппе киргизген.&quot;

Мбаппенин [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал&quot;]] оюнчусу катары [[УЕФА Чемпиондор лигасы 2024/2025|Чемпиондор Лигасындаг]]ы дебюту тарыхта биринчи жолу өткөрүлгөн жалпы этаптын биринчи турунда болду. Футболчу [[Штутгарт|&quot;Штутгарт&quot;]] (3:1) менен болгон үй матчында стартовый составда чыгып, экинчи таймдын башында гол киргизди.&lt;templatestyles src=&quot;Шаблон:Цитата/styles.css&quot; /&gt;21-сентябрда [[Реал Мадрид (футбол клубу)|«Реал»]] [[Эспаньол|«Эспаньолду»]] 4:1 эсебинде жеңди. Мбаппе команда үчүн биринчи голуна жардам берди, [[Винисиус Жуниор|Винисиус Жуниорго]] пас берип, 90-мүнөттө пенальтини ишке ашырды. 24-сентябрда «Алавеске» каршы оюнда (3:2) гол киргизди. [[Алавес|«Алавес»]] менен болгон оюнда алган жаракатынан улам [[Атлетико Мадрид|«Атлетикого»]] каршы беттешке (1:1) катышкан жок. [[УЕФА Чемпиондор лигасы 2024/2025|Чемпиондор Лигасынын]] алкагында француздук [[Лилль|«Лиллге»]] каршы утулган оюнда (1:0) ал баштапкы курамда болгон эмес жана 57-мүнөттө гана аянтка чыккан (башында Мбаппени оюнга такыр киргизбөө пландалган).

5-октябрда [[Реал Мадрид (футбол клубу)|«Реал»]] «Вильярреалды» 2:0 эсебинде утту,  [[Килиан Мбаппе|Килиан Мбаппенин]] эч кандай результативдүү аракеттери болгон эмес. Ла Лиганын кийинки турунда «Сельтага» каршы оюнда дарбазанын бурчуна күчтүү сокку менен гол киргизип, командасына 1:2 эсебинде жеңишке жетүүгө жардам берген. 22-октябрда Чемпиондор Лигасында Дортмунддун [[Беларусь|«Боруссиясына»]] каршы өткөн жеңиштүү оюнда (5:2) голдук пас берген. 26-октябрда Мбаппе үчүн биринчи [[Эль-Класико]] болуп өттү, [[Реал Мадрид (футбол клубу)|«Реал»]] [[Барселона (футбол клубу)|«Барселонадан»]] 0:4 эсебинде утулуп калды; 31-мүнөттө Килиан офсайддан улам жокко чыгарылган гол киргизген. [[Барселона (футбол клубу)|«Барселонага»]] каршы оюнда Мбаппе 8 жолу офсайдга туш болгон, бул беш европалык алдыңкы лигалардын арасында антирекорд болуп калды.

5-ноябрьда [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал&quot;]] Чемпиондор Лигасынын жалпы этабында [[Милан|&quot;Миланга&quot;]] уттуруп, 27-ноябрда &quot;Ливерпулга&quot; уттурду. Мбаппеде голдук аракеттер болгон жок. 9-ноябрда &quot;Осасуна&quot; 4:0 эсебинде жеңилди, бирок Мбаппе дагы деле гол киргизбеди. 24-ноябрда [[&quot;Леганеске&quot;]] каршы оюнда (0:3) биринчи таймдын аягында гол киргизди. 1-декабрда [[Хетафе|&quot;Хетафе&quot;]] менен болгон оюнда (2:0) &quot;Реалдын&quot; артыкчылыгын эки эсеге көбөйттү. 4-декабрда &quot;Реал&quot; [[Атлетик Билбао|&quot;Атлетик Бильбаого&quot;]] уттуруп берди, Мбаппе 14-мүнөттө гол киргизди, бирок ал офсайддан улам эсепке алынган жок, ошондой эле 68-мүнөттө пенальтини ишке ашыра алган жок. Кийинки [[Жирона|&quot;Жирона&quot;]] менен болгон оюнда (0:3) француз чабуулчусу команданын үчүнчү голуна ээ болду. 10-декабрда [[Аталанта|&quot;Аталанта&quot;]] менен болгон Чемпиондор Лигасынын сырткы оюнунда (2:3) 10-мүнөттө эсеп ачты, бирок 36-мүнөттө сол жамбашынан алган жаракатынан улам Родриго менен алмаштырылды. Жаракатынан улам чемпионаттагы [[Райо Вальекано|&quot;Райо Вальекано&quot;]] менен болгон оюнду (3:3) өткөрүп жиберүүгө аргасыз болгон. 18-декабрда кайтып келип, [[Пачука|&quot;Пачука&quot;]] менен болгон Клубдар аралык дүйнө чемпионатынын финалында (3:0) Винисиустун пасынан кийин бош дарбазага 37-мүнөттө гол киргизип, &quot;Реалдагы&quot; экинчи трофейин жеңип алды. 22-декабрда Ла Лиганын [[Севилья (футболдук клуб)|&quot;Севильяга&quot;]] каршы оюнунда гол киргизип, Браим Диаска ассист жасап, атаандашын 4:2 эсебинде жеңүүгө жардам берди. Кийинки үч оюнда команда үчүн - &quot;Валенсияга&quot; каршы чемпионат оюнунда, &quot;Депортиво Минерге&quot; каршы Испания кубогунун матчында жана [[Мальорка|&quot;Мальорка&quot;]] менен Суперкубок оюнунда - голдук аракеттерди жасай алган жок. 2025-жылдын 12-январында [[Испания футбол чемпиондугу|Испания Суперкубогунун финалында]] [[Барселона (футбол клубу)|&quot;Барселонага&quot;]] каршы 5-мүнөттө эсеп ачты, бирок каталондук команда беш гол киргизди. Оюн 2:5 эсебинде аяктады. 16-январда кубоктун үй матчында [[Сельтага|&quot;Сельтага&quot;]] каршы (5:2) гол киргизди. 19-январда [[Лас-Пальмас шаары|«Лас-Пальмас»ка]] каршы (4:1) оюнда дубль жасап, бир жолу пенальтиден гол киргизип, оюндун мыкты оюнчуларынын бири болду. 22-январда Чемпиондор Лигасынын жалпы этабында «РБ Зальцбургка» каршы (5:1) оюнда гол киргизди.

Команда үчүн биринчи хет-трикти 25-январда [[Реал Вальядолид|«Реал Вальядолид»]] менен болгон беттеште (0:3) каттаган. Мбаппе 30-мүнөттө Джуд Беллингем менен комбинациядан кийин эсеп ачкан. Экинчи топ 57-мүнөттө тордон орун алган. Кошумча убакытта «Вальядолиддин» дарбазасына пенальти белгиленип, Мбаппе аны ишке ашырып, оюн үчүн үчүнчү голун киргизген. [[Брест|«Брест»]] менен болгон сырттагы беттеш (0:3) Мбаппе үчүн ийгиликсиз болду. 8-февралда Мбаппе [[Атлетико Мадрид|«Атлетико»]] менен болгон оюнду (1:1) теңдеген, 11-февралда – Чемпиондор Лигасынын плей-офф баскычындагы сырттагы беттеште [[Манчестер|«Манчестер Сити»ге]] каршы (2:3), ал эми 15-февралда [[Осасуна|«Осасуна»]] менен болгон беттеште биринчи голду киргизген (1:1).

19-февралда [[УЕФА Чемпиондор лигасы|Чемпиондор Лигасынын]] 1/16 финалынын жооптук матчы өттү, анда [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал Мадрид&quot;]] өз үй стадионунда [[Манчестер|&quot;Манчестер Сити&quot;]] командасын кабыл алды. Килиан Мбаппе 4-мүнөттө эле эсеп ачты, [[Рауль Асенсио|Рауль Асенсиодон]] алыстан топ алып, дарбазачы [[Эдерсон|Эдерсонду]] ашырып тээп киргизди. 33-мүнөттө Мбаппе Родриго ага айып аянтчасында топту калтыргандан кийин команданын артыкчылыгын эки эсеге көбөйттү. 61-мүнөттө Мбаппе алыстан төмөнкү бурчка тээп үчүнчү голун киргизип, [[Реал Мадрид (футбол клубу)|&quot;Реал Мадрид&quot;]] үчүн экинчи хет-тригин жасады. Оюн аягында [[Нико Гонсалес]] киргизген гол &quot;Сити&quot;ни Чемпиондор Лигасынан чыгып кетүүдөн сактап кала алган жок.

23-февралда [[Жирона|&quot;Жиронага&quot;]] каршы беттеште (2:0) Винисиус Жуниорго пас берип, жардам берген. Чемпионаттын [[&quot;Бетиске&quot;]] каршы утулган беттешинде жана Чемпиондор Лигасынын 1/8 финалынын биринчи беттешинде &quot;Атлетико&quot; менен Мбаппе гол киргизе алган эмес. 9-мартта &quot;Райо&quot; менен болгон беттеште биринчи голун киргизип, командага 2:1 эсебинде жеңишке жетишүүгө жардам берген. Чемпиондор Лигасында &quot;Реал&quot; [[Атлетико Мадрид|&quot;Атлетико Мадридди&quot;]] пенальтилер сериясында жеңип, чейрек финалга чыккан; команданын биринчи соккусун Мбаппе аткарып, гол киргизген. 15-мартта &quot;Вильярреалдын&quot; дарбазасына биринчи таймда эки гол киргизип, &quot;Мадрид&quot; үчүн 31 голго жеткен жана Роналдо Назарионун &quot;Реалдагы&quot; биринчи сезонунда 30 гол киргизген рекордун жаңылаган. 11-майда [[Барселона (футбол клубу)|&quot;Барселонага&quot;]] каршы хет-трик жасаган, бирок командасы 3:4 эсебинде утулуп калган. Сезондун жыйынтыгында Мбаппе &quot;Реалдын&quot; биринчи оюнчусу болуп, Испаниянын Ла Лигасындагы дебюттук сезонунда 30 голдон ашык киргизген. Ла Лигадагы дебюттук сезонунда 31 гол киргизген Мбаппе &quot;Алтын бутсаны&quot; уткан.

2025/26 сезонунда Лука Модрич клубдан кеткенден кийин Мбаппе футболкасынын номерин 10го алмаштырган.

== Улуттук курама командадагы карьерасы ==
[[Файл:Kylian_Mbappé_World_Cup_Trophy.jpg|left|thumb|228x228px|Мбаппе Дүйнөлүк кубок менен]]
Ал биринчи жолу Франциянын 17 жашка чейинкилер курама командасына 2014-жылдын сентябрь айында Украинага каршы беттештерге чакырылган &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.sport-express.ru/football/france/reviews/kilian-mbappe-biografiya-i-karera-v-futbole-forvarda-sbornoy-francii-dostizheniya-i-lichnaya-zhizn-napadayuschego-1936720/|title=Килиан Мбаппе: биография и карьера в футболе, достижения и личная жизнь|lang=ru|date=2022-12-19}}&lt;/ref&gt; . Ошондой эле ал 2016-жылдагы Европа жаштар чемпионатынын 19 жашка чейинкилеринин курамында ойногон. Беш жолу гол киргизип, ал турнирде командалашы Жан-Кевин Огастинден кийинки экинчи эң көп гол киргизген оюнчу болуп, биринчи эл аралык титулун жеңип алган &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://factik.ru/kylian-mbappe/|title=30 фактов о Килиане Мбаппе|lang=ru}}&lt;/ref&gt; .

2014-жылдын сентябрь айында [[Украина|Украина курама командасына]] каршы ойногон [[Франция улуттук футбол курамасы|Франциянын]] 17 жашка чейинки курама командасына биринчи жолу чакырылган. 2016-жылдагы жаштар арасындагы [[Европа|Европа чемпионатында]] 19 жашка чейинки курама команданын оюнчусу катары катталган. Беш жолу гол киргизип, командалашы [[Жан-Кевин|Жан-Кевин Огюстенден]] кийинки экинчи бомбардир болуп, алгачкы эл аралык наамын жеңип алган.


[[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасынын курамында]] 2017-жылдын 25-мартында [[УЕФА Чемпиондор лигасы|2018-жылдагы дүйнө чемпионатынын тандоо турунда]] [[Люксембург]] менен болгон беттеште дебют жасаган. 18 жаш 95 күндүгүндө ал Марьян Висньескиден кийинки француз курама командасынын тарыхындагы эң жаш оюнчу болуп калды. 2017-жылдын 31-августунда бул тандоо турунун алкагында [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасы]] [[Нидерланд|Нидерландыны]] 4:0 эсебинде талкалады. 76-мүнөттө алмаштырылып чыгып, кошумча убакытта курама команда үчүн биринчи голду киргизди.

2018-жылдын 17-майында ал [[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2018-жылкы Дүйнөлүк Кубокко]] Франциянын курама командасынын курамына киргизилген.  21-июнда ал Перуга каршы беттеште Дүйнөлүк Кубоктогу биринчи голун киргизген. Бул аны Дүйнөлүк Кубокто гол киргизген эң жаш француз оюнчусу кылган.  2018-жылдын 30-июнунда [[Аргентина улуттук футбол курамасы|Аргентинага]] каршы 1/8 финалда Мбаппенин жалгыз чуркоосу атаандашынын айып аянтчасында эреже бузуу менен үзгүлтүккө учурагандан кийин, пенальти белгиленип, аны Антуан Гризманн гол киргизип, ал 64 жана 68-мүнөттөрдө өзүн голго айланткан. Анын командасы акыры 4:3 эсебинде жеңишке жеткен.  Мбаппе беттештин эң мыкты оюнчусу деп табылган.  Финалдык беттеште Мбаппе [[Хорватия улуттук футбол курамасы|Хорватияга]] каршы голдордун бирин киргизип, [[Пеле|Пеледен]] кийинки Дүйнөлүк Кубоктун финалында гол киргизген 20 жашка чейинки биринчи оюнчу болгон  . Анын командасы 4:2 эсебинде жеңишке жетип, дүйнө чемпиону болгон. Турнирде төрт гол киргизген Мбаппе турнирдин эң мыкты жаш оюнчусу деп табылды  .

[[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2018-жылдын 17-майында 2018-жылдагы дүйнө чемпионаты]] үчүн [[Франция улуттук футбол курамасы|Франциянын курама командасына]] киргизилген. 21-июнда [[Перу|Перу курама командасына]] каршы болгон оюндо дүйнө чемпионаттарында биринчи голун киргизген. Бул аны дүйнө чемпионаттарында гол киргизген эң жаш француз оюнчусу кылды. 2018-жылдын 30-июнунда 1/8 финалда [[Аргентина улуттук футбол курамасы|Аргентина курама командасына]] каршы Мбаппенин жеке чабуулунан кийин, атаандаштын айып аймагында эреже бузуу менен токтотулуп, пенальти дайындалып, аны [[Антуан Гризманн]] ишке ашырган, ал эми 64- жана 68-мүнөттөрдө өзү гол киргизген. Натыйжада анын курама командасы 4:3 эсебинде жеңген. Мбаппе бул оюндун мыкты оюнчусу деп табылган. Финалдык беттеште Мбаппе [[Хорватия улуттук футбол курамасы|Хорватия курама командасынын]] дарбазасына бир гол киргизип, [[Пеле|Пеледен]] кийин финалда гол киргизген 20 жашка чейинки биринчи оюнчу болгон. Анын командасы 4:2 эсебинде жеңип, дүйнө чемпиону болгон. Турнирде 4 гол киргизген Мбаппе турнирдин мыкты жаш оюнчусу деп табылган.

[[2022 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2021-жылдын 13-ноябрында 2022-жылдагы Дүйнө чемпиондугунун]] тандоо матчында [[Казакстан улуттук футбол курамасы|Казакстанга]] каршы (8:0) покер жасады, биринчи үч голун 33-мүнөткө чейин киргизген. Мбаппе өзүнүн карьерасында биринчи жолу курама команда үчүн бир оюнда экиден ашык гол киргизди. Бул 1958-жылдын июнь айынан бери [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасынын]] оюнчусунун биринчи покери болгон, ошондо Жюст Фонтен Дүйнө чемпионатына ФРГ курамасына каршы 4 гол киргизген. Казакстанга каршы оюннан кийин Франция турнирдин финалдык баскычына катышууну камсыз кылды.
[[Файл:2022_FIFA_World_Cup_France_4–1_Australia_-_(7)_(cropped).jpg|left|thumb|243x243px|Мбаппе 2022-жылкы Дүйнөлүк Чемпионатта Австралияга каршы оюнда]]
[[2022 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2022-жылы Катарда өткөн Дүйнөлүк  Кубокто]] алгачкы беттеште [[Австралия улуттук футбол курамасы|Австралиянын дарбазасына]] топ киргизген (4:1). Турнирдин экинчи оюнунда [[Дания|Дания курама командасынын дарбазасына]] эки топ киргизген (2:1). Бул беттештен кийин Мбаппе [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасынын]] бомбардирлеринин тизмесинде жетинчи орунга чыгып, [[Зинедин Зидан|Зинедин Зиданга]] теңелген (экөө тең 31 гол). 4-декабрда 1/8 финалдык беттеште поляк курама командасынын дарбазасына эки топ киргизип, Дүйнө чемпиондугундагы жалпы голдорун 11 беттеште 9га жеткирген. [[Англия улуттук футбол курамасы|Англияга]] каршы чейрек финалда Мбаппе толук оюн ойноп, гол киргизе алган эмес, бирок Франция 2:1 эсебинде жеңип, жарым финалга чыккан. [[Марокко улуттук футбол курамасы|Мароккого]] каршы жарым финалда (2:0) Мбаппе толук оюн ойноп, дагы бир жолу гол киргизе алган эмес.


[[УЕФА Чемпиондор лигасы|Дүйнө чемпионатынын финалында]] [[Аргентина улуттук футбол курамасы|Аргентина курама командасына]] каршы хет-трик жасап (дүйнө чемпионаттарынын финалдарында экинчи жолу), бирок пенальтилер сериясында француздар утулуп калышты (Мбаппе өзүнүн соккусун киргизди), натыйжада Мбаппе күмүш медалга ээ болду. Турнирдин жыйынтыгы боюнча, сегиз гол киргизген (анын экөө пенальтиден) Мбаппе турнирдин мыкты бомбардири катары &quot;Алтын бутса&quot; сыйлыгына татыды. Мбаппе 1970-жылдан бери дүйнө чемпионатында 7 голдон ашык киргизген экинчи футболчу болуп калды (2002-жылы да [[Криштиану Роналду|Роналдонун]] эсебинде 8 гол болгон). Жалпысынан Мбаппенин Дүйнө чемпионаттарында 14 матчта 12 голу болду, ал эң мыкты бомбардирлер тизмесинде алтынчы орунга чыкты, [[Пеле]] менен (ошондой эле 14 матчта 12 гол) теңелди.

2023-жылдын 24-мартында Евро-2024 тандоо оюндарынын алкагында [[Нидерланд улуттук футбол курамасы|Нидерландияга]] каршы (4:0) [[Стад де Франс стадиону|&quot;Стад де Франс&quot; стадионунда]] [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасынын]] капитаны катары биринчи жолу чыкты, бул ролдо командадан кеткен дарбазачы [[Уго Льорис|Уго Льористи]] алмаштырды. Бул беттеште Мбаппе эки гол киргизип, [[Антуан Гризман|Антуан Гризманнга]] пас берди. Мбаппе курама команданын бомбардирлеринин тизмесинде 5-орунга чыкты — 67 беттеште 38 гол, [[Карим Бензема|Карим Бенземаны]] (37) артта калтырды.

2023-жылдын 13-октябрында ошол эле [[Нидерланд улуттук футбол курамасы|Нидерландияга]] каршы беттеште (2:1), ал дубль жасап, командасынын [[Евро-2024|Евро-2024кө]] чыгышын камсыз кылды. Ошондой эле Мбаппе [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасынын]] тарыхында [[Мишель Платин|Мишель Платинини]] (41 гол) артка калтырып, төртүнчү мыкты бомбардир болду.

18-ноябрь 2023-жылы [[Гибралтар|Гибралтар курама командасынын]] дарбазасына хет-трик (14:0) жасап, ошону менен Мбаппе [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасынын]] тарыхындагы эң мыкты бомбардирлердин үчтүгүнө кирди.

[[Евро-2024|Евро-2024тун]] тайпалык баскычынын биринчи беттешинде, 2024-жылдын 17-июнунда Австрия курама командасына каршы ойдо [[Кевин Дансо]] менен кагылышуудан улам оюнчу мурду сынып, кийинки беттеште улуттук курама команданын оюнун өткөрүп жиберген.

== Оюн стили жана коомчулуктун кабыл алуусу ==
[[Файл:Kylian_Mbappe_2017.jpg|thumb|Мбаппенин динамизми Тьерри Анри жана Роналдунун динамизми менен салыштырылат]]
Лондондук [[Арсенал (футбол клубу, Лондон)|&quot;Арсеналдын&quot;]] мурдагы башкы машыктыруучусу [[Арсен Венгер]] 2017-жылы Мбаппени [[Тьерра Фриа|&quot;Тьерри Анриге окшош, чоң футбол таланты&quot;]] деп атаган. Мбаппенин таланты жана жаш кезиндеги дүйнө чемпионатындагы ишенимдүү оюндары аны массалык маалымат каражаттарында [[Пеле]] менен салыштырууга алып келүүдө. Мбаппе ар тараптуу чабуулчу, ошондуктан эки буту менен ойной билгендигинен улам, сол жана оң флангда вингер катары көп колдонулат. Ал сол флангдан борборго жылып, опордук буту менен топту тээп, чабуулчунун жөндөмүн көрсөтө алат бирок андан тышкары Мбаппеде өнөктөштөрүнө голдук мүмкүнчүлүктөрдү түзүү жөндөмү бар, ошондуктан ал көптөгөн голдорго жана пас берүүлөргө ээ. Бирок, [[Пари Сен-Жермен|&quot;Пари Сен-Жермен&quot;]] жана [[Франция улуттук футбол курамасы|Франция курама командасында]] ойногон учурда Мбаппе вингердин позициясына жыла баштаган, себеби [[Монако|&quot;Монакодо&quot;]] форварддын позициясында жок дегенде бир жогорку класстагы оюнчу болгон, ал эми &quot;Монакодо&quot; Мбаппе так эле борбордук чабуулда ойногон, өзүнүн сабырдуулугун жана чабуулдарды жыйынтыктоочу катары ойной билгендигин көрсөткөн. Ал дриблингди сапаттуу жана чеберчилик менен колдоно билгендиги, ошондой эле жардыруучу ылдамдыгы, шамдагайлыгы жана чыгармачыл мамилеси менен белгилүү, бул анын атаандашын бир-бирден кырдаалдарда жеңүү үчүн татаал финттерди, топту ар кандай жолдор менен тепкенди, же күтүлбөгөн темп же багытты өзгөрткөндүгүн көрсөтөт.

[[Франция улуттук футбол курамасы|Франциянын мурдагы курама командасынын]] оюнчусу [[Николя Анелька]] Мбаппе тууралуу оюн билдирди: «Ал мага [[УЕФА чемпиондор лигасы 2015/2016|1996-жылдагы Олимпиададагы]] [[Криштиану Роналду|Роналдону]] эске салат. Анын дүйнөлүк деңгээлдеги оюнчунун мүнөздөмөлөрү бар, жана ал аларды туура башкарышы керек. Эгер ал Роналдонун карьерасын ээрчисе, спорт тарыхына кирген легендалардын бири болот». 2018-жылы [[CIES Football Observatory]] аналитикалык компаниясынын версиясы боюнча, Мбаппе дүйнөдөгү эң кымбат оюнчу деп табылган, анын трансфердик наркы 216,5 миллион еврого бааланган.

Мбаппенин голун майрамдоо – колдорун кайчылаштырып, колтугуна кысып туруу, аны 2018-жылдагы дүйнө чемпионатынын финалында да көрсөткөн, анын иниси [[FIFA 09|Этандын FIFAда Килианды]] уткан учурундагы майрамынан шыктанган.

== Футболдон сырткары ==

=== Жарнама ===
Ал спорттук кийимдерди жана жабдууларды жеткирүүчү Nike менен жарнамалык келишим түзгөн. 2017-жылы Nike ага Nike Hypervenom 3 бут кийимдерин атайын чыгарган &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nike Just Gave AS Monaco Sensation Kylian Mbappé His First Pair of Personalised Boots|url=https://www.complex.com/sports/2017/05/nike-kylian-mbappe|publisher=Complex|date=2018-06-29}}&lt;/ref&gt; . 2018-жылы ал бразилиялык чабуулчу Роналду колдонгон R9 Mercurial бут кийимдеринен шыктанган Nike Mercurial Superfly VI бут кийимдерин чыгарган &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kylian Mbappé Just Leaked an Amazing New R9-Inspired Nike Mercurial Superfly VI|url=https://versus.uk.com/2018/04/kylian-mbappe-just-leaked-amazing-new-r9-inspired-nike-mercurial-superfly-vi/|publisher=Versus|date=2018-06-29}}&lt;/ref&gt; .

[[Спорт кийими|Nike спорт кийими]] жана жабдууларынын берүүчүсү менен жарнамалык келишими бар. 2017-жылы Nike ага ылайыкташтырылган Nike Hypervenom 3 бут кийимин чыгарды. 2018-жылы ал бразилиялык чабуулчу Роналдо колдонгон R9 Mercurial бут кийиминен шыктанган Nike Mercurial Superfly VI бут кийимин тартуулады.

=== Кайрымдуулук ===
2018-жылдын 22-февралында ал мурдагы футболчулар [[Либерия|Либериянын]] президенти Джордж Веа жана Дидье Дрогба менен биргеликте Франциянын президенти [[Эммануэль Макрон]] жана ФИФАнын президенти Джанни Инфантино менен Елисей сарайында жолугушуп, Африкада спортту өнүктүрүү долбооруна көңүл бурган. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.parismatch.com/Actu/Politique/Macron-recoit-Weah-a-l-Elysee-en-presence-de-Drogba-et-Mbappe-1465295|title=Macron reçoit Weah à l'Elysée en présence de Drogba et Mbappé}}&lt;/ref&gt; Мбаппе ата-энесинин африкалык тектүүлүгүнөн улам африкалык спортту өнүктүрүү ал үчүн маанилүү экенин билдирген. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Emmanuel Macron hosts meeting with Weah, Drogba and Mbappé|url=https://en.as.com/en/2018/02/23/football/1519342446_437752.html|publisher=Diario AS}}&lt;/ref&gt;

2018-жылдын 22-февралында [[Африка|Африкадагы спортту өнүктүрүү долбооруна]] арналган жолугушууда Франциянын президенти [[Эммануэль Макрон]] жана [[ФИФАнын президенти]] [[Жанни Инфантино]] менен жолугушууда [[Либерия|Либериянын]] мурдагы президенти [[Жорж Веа]] жана [[Дидье Дрогба]] сыяктуу мурдагы футболчуларга кошулду. Мбаппе ата-энесинин африкалык тегинен улам африкалык спортту өнүктүрүү ага маанилүү экенин билдирди.

== Аткаруу статистикасы ==

=== Клубдун статистикасы ===
{{КлСтат|Чемпионат|Кубок{{efn|[[Кубок Франции по футболу|Кубок Франции]], [[Кубок Испании по футболу|Кубок Испании]]}}|[[Кубок французской лиги по футболу|Кубок лиги]]|Еврокубки|Прочие{{efn|Остальные официальные матчи}}}}
{{КлСтат/Клуб|[[Монако (футбольный клуб)|Монако]]|[[Чемпионат Франции по футболу|Лига 1]]|сезоны=3}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2015/2016|2015/16]]|11|1|1|0|1|0|1|0|-|-}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2016/2017|2016/17]]|29|15|3|2|3|3|9|6|-|-}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2017/2018|2017/18]]|1|0|0|0|0|0|0|0|1|0}}
{{КлСтат/ИтогоЗаКлуб|Итого|41|16|4|2|4|3|10|6|1|0}}
{{КлСтат/Клуб|[[Пари Сен-Жермен]]|[[Чемпионат Франции по футболу|Лига 1]]|сезоны=7}}
{{КлСтат/Сезон|{{аренда}}[[Чемпионат Франции по футболу 2017/2018|2017/18]]|27|13|5|4|4|0|8|4|0|0}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2018/2019|2018/19]]|29|33|4|2|2|0|8|4|0|0}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2019/2020|2019/20]]|20|18|3|4|3|2|10|5|1|1}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2020/2021|2020/21]]|31|27|5|7|-|-|10|8|1|0}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2021/2022|2021/22]]|35|28|3|5|-|-|8|6|0|0}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2022/2023|2022/23]]|34|29|1|5|-|-|8|7|0|0}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Франции по футболу 2023/2024|2023/24]]|29|27|6|8|-|-|12|8|1|1}}
{{КлСтат/ИтогоЗаКлуб|Итого|205|175|27|35|9|2|64|42|3|2}}
{{КлСтат/Клуб|[[Реал Мадрид (футбольный клуб)|Реал Мадрид]]|[[Чемпионат Испании по футболу|Ла Лига]]|сезоны=2}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Испании по футболу 2024/2025|2024/25]]|34|31|4|2|-|-|15|8|6|3}}
{{КлСтат/Сезон|[[Чемпионат Испании по футболу 2025/2026|2025/26]]|31|25|1|2|-|-|11|15|1|0}}
{{КлСтат/ИтогоЗаКлуб|Итого|65|56|5|4|-|-|26|23|7|3}}
{{КлСтат/Итого|311|247|36|41|13|5|100|71|11|5}}

=== Улуттук курама командадагы статистика ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!Улуттук курама команда
! Жыл
! Оюндар
! Голдор
! Шаршемби күнү
|-
| rowspan=&quot;10&quot; | '''[[Франция улуттук футбол курамасы|Франция]]'''
| 2017-жыл
| 10
| 1
| 0.1
|-
| 2018-жыл
| 18
| 9
| 0,5
|-
| 2019-жыл
| 6
| 3
| 0,5
|-
| 2020-жыл
| 5
| 3
| 0.6
|-
| 2021-жыл
| 14
| 8
| 0,57
|-
| 2022-жыл
| 13
| 12
| 0.92
|-
| 2023-жыл
| 9
| 10
| 1.10
|-
| 2024-жыл
| 11
| 2
| 0.18
|-
| 2025-жыл
| 8
| 7
| 0,88
|-
| 2026-жыл
| 12
| 11
| 0.92
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Жалпы сумма
! 106
! 66
! 0,62
|}

=== Улуттук курама команданын беттештеринин тизмеси ===
&lt;templatestyles src=&quot;Import-blanktable/styles.css&quot; /&gt;
[[Файл:Kylian_Mbappé_2018.jpg|thumb|Килиан Мбаппе [[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2018-жылкы Дүйнө чемпионатынын]] мыкты жаш оюнчусу наамына ээ болду]]

=== Команда ===
'''&quot;Монако&quot;'''

* Франциянын чемпиону : 2016/17 
* '''Жалпысынан: 1 кубок'''

'''Пари Сен-Жермен'''

* Франциянын чемпиону ( '''6''' ): 2017/18, 2018/19, 2019/20, 2021/22, 2022/23, 2023/24
* Франция Лигасынын Кубогунун ээси ( '''2''' ): 2017/18, 2019/20 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ligue1.com/coupeLigue/article/mbappe-stars-as-psg-beat-monaco-to-lift-cup.htm|title=MBAPPÉ STARS AS PSG BEAT MONACO TO LIFT CUP|publisher=Ligue 1}}&lt;/ref&gt;
* Франция Кубогунун ээси ( '''4''' ): 2017/18 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.goal.com/en-ng/news/paris-saint-germain-set-record-with-fourth-straight-coupe-de/1ubb1rik0lw6b1pwatka3l5nh6|title=Paris Saint-Germain set record with fourth straight Coupe De France crown}}&lt;/ref&gt;, 2019/20, 2020/21, 2023/24 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/paris-regale-face-a-lyon-pour-remporter-la-coupe-de-france-compte-rendu-olympique-lyonnais-paris-saint-germain-coupe-de-france-2023-2024|title=Paris régale face à Lyon pour remporter la Coupe de France !}}&lt;/ref&gt;
* Франциянын Суперкубогунун ээси ( '''3''' ): 2019, 2020, 2023
* '''Жалпысынан: 15 кубок'''

'''&quot;Реал Мадрид&quot;'''

* УЕФАнын Суперкубогунун жеңүүчүсү: 2024
* Континенттер аралык кубоктун жеңүүчүсү: 2024
* '''Жалпысынан: 2 кубок'''

'''Франциянын курама командасы (19 жашка чейинкилер)'''

* Европа чемпиону (U-19): 2016

'''Франциянын улуттук курама командасы'''

* [[Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|Дүйнө чемпиону]] : [[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2018]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44754965|title=France 4–2 Croatia|publisher=BBC Sport|date=2018-07-15}}&lt;/ref&gt;
* [[Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|Дүйнөнүн вице-чемпиону]] : [[2022 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2022]]
* УЕФА Улуттар Лигасынын жеңүүчүсү: 2020/21
* УЕФА Улуттар Лигасынын коло медалынын ээси: 2024/25
* '''Жалпысынан: 2 кубок'''

=== Жеке ===

*

=== Сыйлыктар ===

* Ардактуу Легиондун рыцары: 2018 

== Эскертүүлөр ==

[[Категория:Арип боюнча футболчулар]]
[[Категория:Арип боюнча спортчулар]]
[[Категория:Арип боюнча инсандар]]
[[Категория:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>e3dfj5htlnzzwtiwuk2er9gspbyb1um</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чиркеш Кочкоров</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130599</id>
    <revision>
      <id>650149</id>
      <parentid>498801</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T18:35:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-40903-27</username>
        <id>48370</id>
      </contributor>
      <comment>/* Өмүр баяны */</comment>
      <origin>650149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7562" sha1="c8pchpejpnznyx188kc8h2d91ueb04f" xml:space="preserve">{{Персона
 |ысымы                = Чиркеш Кочкоров 
 |нукура ысымы         = 
 |сүрөт                =
 |туурасы              = 230px
 |сүрөткө баяндама  = 
 |төрөлгөндөгү аты     = 
 |ишмердүүлүк тармагы  = [[педагог]], тилчи 
 |туулган датасы       = 20.01.1931
 |туулган жери         = [[Кыргыз-Ата, Ноокат району|Кыргыз-Ата]], [[Ноокат району]], [[Ош облусу]], [[Кыргыз ССРи]]
 |жарандыгы            = {{СССР желеги}} [[СССР]] → {{Өлкө желеги|Кыргызстан}}
 |өлгөн датасы         = 23.02.2005
 |өлгөн жери           =Ноокат району, Ош облусу, Кыргызстан 
 |атасы                =Кочкор Гөбөев 
 |апасы                = 
 |жубайы               =Зайнап Кочкорова  
 |балдары              =Камал Кочкоров, Кубанычбек
Кочкоров   
 |сыйлыктары           =Эл агартуунун мыктысы
Лениндин 100 жылдык юбилейлик медалы
&quot;Эмгек ардагери&quot; медалы
 |сайт                 = 
 |уикиказына           = 
}}

'''Чиркеш Кочкоров''' (20.01.1931 - 23.02.2005) — таанымал агартуучу, тилчи, эл агартуунун мыктысы.

== Өмүр баяны ==
Чиркеш Кочкоров, 1931-жылдын 20-январында Ноокат районунун Кыргыз-Ата селолук советине караштуу Токмок-Булак (азыркы Ак-Булак айылы) кыштагында туулган. 1938-жылдан Тельман атындагы башталгыч мектебине кирип окуй баштаган. 1946-жылы 7-классты бүтүргөн. Балалык мезгили Улуу Ата Мекендик согуш жылдарына туура келип, мектепте окуу менен кошо оорукта да эмгектенген. 1946-жылдан 1949-жылга чейин колхоздо иштеген. 1949-жылы &quot;Правда&quot; орто мектебине кирип, 1952-жылы 10-классты бүтүргөн. Ошол эле жылы түштүктө жалгыз жогорку окуу жай болгон Ош мамлекеттик педагогикалык институтунун тил-адабият факультетине окууга кирип, 1956-жылы ийгиликтүү аяктаган.
Кочкоров Чиркеш өмүрүнүн 35 жылын эл агартууга арнаган. Ал өзүнүн көпчүлүк ишмердүүлүгүндө Ноокат аймагындагы бир нече мектептердин жетекчилигине билимдүү, мыкты уюштургуч кадр катары жиберилип турган.
Кочкоров Чиркеш эмгек жолун 1956-57-окуу жылында Ноокат районундагы Кыркоол селолук советиндеги &quot;Пример&quot; орто мектебинде окуу бөлүмүнүн башчысы (завуч) болуу менен баштаган. 1957-1958-жылдары Кеңеш селолук советиндеги “Ломоносов” атындагы орто мектепте иштеген. 1959-1961-жылдары өзү туулуп өскөн Кыргыз-Ата айылындагы Тельман атындагы сегиз жылдык мектепте директор болуп эмгектенген. Чиркеш Кочкоров Тельман мектебинде эң алгачкы жогорку билимдүү жергиликтүү директор эле. 1961-1962-жылдары азыркы учурда административдик жактан Араван районуна караштуу Кичик-Алай тоолуу айылындагы “Кичик-Алай” сегиз жылдык мектебинде директор болуп иштеген. 1962-1972-жылдары Ноокат районунун азыркы Кеңеш айыл аймагынын Шаңкол айылындагы Свердлов атындагы (ошол мезгилде) орто мектепте директор болуп, он жылдан ашуун үзүрлүү эмгектенген. Бул аралыкта аталган айылдын чыгаан уулу, жазуучу, окумуштуу, педагогика илимдеринин доктору, профессор Муратов Абдыкерим Жаркынбаевич аталган мектепти окуп бүтүргөн. Ал өзүнүн “Тагдырымды өзгөрткөн адам” деп аталган Кочкоров Чиркеш агайын эскерүү макаласында Чиркеш агай өзү жетектеген мектепте кыргыз тили жана адабияты предметинен сабак бергендигин, болгондо да сабакты ушунчалык эргүү менен окуткандыгын айтып өтөт. Окумуштуу А.Муратов өзүнүн адабиятчы болуп калышына Чиркеш агайы чоң түрткү болгондугун белгилейт. 1972-1991-жылдары, дээрлик жыйырма жылга жакын Кочкоров Чиркеш өзүнүн айылындагы Тельман атындагы орто мектепте окуу бөлүмүнүн башчысы болуп эмгектенген.
1991-жылы ардактуу эс алууга чыгат да ошол учурдан баштап бир топ жыл айылдын аксакалдар кеңешинин төрагасы болгон.
1960-жылдары айылдык советтин депутаты, советтерге шайлоону өткөрүүдө шайлоо комиссиянын төрагасы сыяктуу коомдук иштерди аткарган. Чиркеш Кочкоров таанымал агартуучу, адабиятчы жана коомдук ишмер катары мезгилдүү басылмаларда коомдук турмуштун, айрыкча агартуу маселелери боюнча макалалары публицистикалык кара сөз түрүндө да, көркөм ыр түрүндө да жарыяланып турган. 1966-жылы коммунисттик партиянын мүчөсү.
Кочкоров Чиркеш Ноокат аймагынын таанымал агартуучуларынын бири катары Кыргызстан мугалимдеринин IV жана VI съездинин делегаты болгон. Ал өзүнүн үзүрлүү эмгеги үчүн Эл агартуунун отличниги, 1970-жылы Лениндин 100 жылдык юбилейлик медалы, 1884-жылдын 10-майында &quot;эмгек ардагери&quot; медалы ж.б. көптөгөн сыйлыктар менен сыйланган.
Кочкоров Чиркеш 2005-жылы 23-февралда 74 жашында дүйнөдөн кайткан.

== Шилтемелер ==
https://kutbilim.kg/news/inner/tagdyrymdy-zg-rtk-n-adam-ky/</text>
      <sha1>c8pchpejpnznyx188kc8h2d91ueb04f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мемтимин Ошур</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131650</id>
    <revision>
      <id>650246</id>
      <parentid>519656</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T04:38:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>650246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5473" sha1="6uq49jof6yhq6fnsaayal9gx8pdynyc" xml:space="preserve">{{Жазуучу
 |Ысымы                = Мемтимин Ошур
 |Нукура ысымы           = ‎{{тил|ug|مەمتىمىن ھوشۇر}}
 |Сүрөт                = 
 |Туурасы              = 
 |Туулган датасы       = 1944
 |Туулган жери         = [[Кулжа (шаар)|Кулжа]], [[Иле Казак автоном облусу]], [[Шинжаң-Уйгур автоном району]]
 |Өлгөн датасы         = 
 |Өлгөн жери           = 
 |Ишмердүүлүгү = 
}}

'''Мемтимин Ошур''' (1944-ж.) ({{тил|ug|مەمتىمىن ھوشۇر}}) азыркы уйгур адабиятынын алдыңкы жазуучуларынын бири&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=麦买提明-吾守尔 《芦花公鸡》性别隐喻的解读一一兼论短篇小说集《燃烧的河流》中的性别书写|author=王志萍|date=2016|journal=昌吉学院学扱|url=https://m.fx361.com/news/2016/0329/19806726.html|location=昌吉|number=2|access-date=2023-10-06|archivedate=2023-10-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231009044142/https://m.fx361.com/news/2016/0329/19806726.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;. Ал ошондой эле Кытай Жазуучулар бирикмесинин мүчөсү&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |title=买买提明·吾守尔 (1944～) |encyclopedia=中国作协会员辞典|publisher=中国作家网|url=http://www.chinawriter.com.cn/zxhy/member/9190.shtml |accessdate=2023-09-25 |archivedate=2016-11-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161129143941/http://www.chinawriter.com.cn/zxhy/member/9190.shtml }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|url=http://www.cssn.cn/news/346833.htm|title=解读买买提明·吾守尔小说叙事的隐喻性|author=晁正蓉|date=2006|journal=民族文学研究|number=2|access-date=2023-09-25|archivedate=2011-07-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110723165053/http://www.cssn.cn/news/346833.htm|deadurl=unfit}}&lt;/ref&gt;.

Ал 1944-жылы [[Кулжа (шаар)|Кулжа]] шаарында төрөлгөн. «Алма» аттуу алгачкы аңгемеси 1965-жылы «Шинжаң» гезитине жарыяланган.

Анын белгилүү романы «Кум баскан шехер» 1996да басылып чыккан.&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia|url=https://bigenc.ru/c/uigurskaia-literatura-03517c|title=Уйгурская литература|encyclopedia=Большая российская энциклопедия|date=2023-07-28|last=Захарова|first=Наталья Владимировна|access-date=2023-09-25|archive-date=2023-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230417101140/https://bigenc.ru/c/uigurskaia-literatura-03517c|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==Жарык көргөн китептери==
*'''Ней авази''' (''аңгемелер жыйнагы''), Үрүмчү: Шынжаң эл басмасы, 1982
*'''Кона йеңе ишлар''' (''аңгемелер жыйнагы''), Бээжиң: Улуттар басмасы, 1987
*'''Салам хисам ака''' (''повестлер жыйнагы''), Үрүмчү: Шынжаң жаштар-өспүрүмдөр басмасы, 1989
*'''Йиллар шундак өткен'''  (''Биографиялык эссе''), Үрүмчү: Шынжаң эл басмасы, 1989
*'''Нозугүм''' (''повестлер жыйнагы''), Үрүмчү: Шынжаң эл басмасы ([[монгол тили|монгол тилинде]]), 1990
*'''Бу чүш емес''' (''аңгемелер жыйнагы''), Үрүмчү: Шынжаң эл басмасы, 1991
*'''Өлүкке хет''' (''аңгемелер жыйнагы''), Кашкар: Кашкар уйгур басмасы, 1993
*'''Он икки мукамниң или вариянты''' (''Илимий есер''), Үрүмчү: Шынжаң эл басмасы, 1995
*'''Кум баскан шехер''' (роман), Үрүмчү: Шынжаң жаштар-өспүрүмдөр басмасы, 1996 ISBN 9787537122887
*'''Мемтимин Хошур хекайилиридин талланма 1,2''', Үрүмчү: Шынжаң эл басмасы, 1999
*'''Айхан''' (''аңгемелер жыйнагы''), Үрүмчү: Шынжаң эл басмасы, 2000 ([[казак тили|казак тилинде]])
*'''От кеткен деря''', Үрүмчү: Шынжаң эл басмасы, 2002, 2011 ISBN 7228067725
*Мемтимин Хошур эсерлери 1 '''Толун ай''', Үрүмчү: Шынжаң жаштар-өспүрүмдөр басмасы, 2009
*Мемтимин Хошур эсерлери 2 '''Кона йеңе ишлар''' Үрүмчү: Шынжаң жаштар-өспүрүмдөр басмасы, 2010 ISBN 9787537180221
*Мемтимин Хошур эсерлери 3 '''Кирлик истакан''' Үрүмчү: Шынжаң жаштар-өспүрүмдөр басмасы, 2010
*Мемтимин Хошур эсерлери 4 '''Гүлиген дала''' Үрүмчү: Шынжаң жаштар-өспүрүмдөр басмасы, 2010

==Булактар==

[[Категория:Инсандар]]
[[Категория:Уйгур адабияты]]
[[Категория:Уйгур жазуучулары]]
[[Категория:Кытай жазуучулары]]
[[Категория:ШУАР]]
[[Категория:Арип боюнча жазуучулар]]</text>
      <sha1>6uq49jof6yhq6fnsaayal9gx8pdynyc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xiaomi HyperOS</title>
    <ns>0</ns>
    <id>133118</id>
    <revision>
      <id>650127</id>
      <parentid>546388</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T14:51:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiyanakk</username>
        <id>38273</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Программалык камсыздоо|Программалык камсыздоо]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>650127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4910" sha1="kymbt1s4cq9aykcnso19ssgaoj8yysx" xml:space="preserve">{{Операциялык система
| аталышы                   = Xiaomi HyperOS
| лого                      = [[Файл:Xiaomi HyperOS logo.svg|200px]]
| скриншот                  =
| скриншоттун_өлчөмү        = 
| скриншоттун_аталышы       = 
| иштеп_чыгуучу             = [[Xiaomi (компания)|Xiaomi]]
| ос_бүлөсү                 = Unix-сымалдуу&lt;br&gt;Android-сымалдуу
| иштөө_абалы               = иш үстүндө
| баштапкы_код_модели       = 
| чыгарылган_күнү           = {{start date and age|2023|10|26}}
| акыркы_чыгарылган_нускасы = 1.0
| акыркы_чыгарылган_күнү    = {{start date and age|2024|02|08}}
| алдын_ала_кароо_нускасы   = 
| алдын_ала_кароо_күнү      = 
| базардык_багыты           = [[Смартфон|Смартфондор]], [[планшеттик компьютер|планшеттер]], smartTV, frsklee саттар жана акылдуу сыналгылар
| программалоо_тили         = [[C++]], C
| тилдердин_саны            = 100+
| пакет_тейлегичи           = 
| платформалар              = x86
| өзөк_түрү                 = Монолиттик
| колдонуучу_интерфейси     = Графикалык ([[мультитач]])
| лицензиясы                = 
| Сайты                     = [https://hyperos.mi.com/ hyperos.mi.com]
}}

'''Xiaomi HyperOS''' (Кытайда — SurgeOS) — Xiaomi смартфондору, планшеттери, акылдуу сааттары жана телевизорлору үчүн  иштелип чыккан мобилдик операциялык система. [[2023-жыл|2023-жылдын]] [[26 Октябрь (Тогуздун айы)|26 октябрында]] жарык көргөн жана MIUI жаңы багытта өнүгүүсү болуп саналат. Xiaomi компаниясы тарабынан өз алдынча иштелип чыгып, колдоодо жана жакшыртылууда. [[Android]], [[iOS]] жана MIUI кээ бир чечимдерди өзундө айкалыштырат.

== Тарых ==
Биринчи аңыздар [[2023-жыл|2023-жылдын]] октябрында пайда болгон баштаган, Digital Chat Station MIUI 14 акыркы болот жана MIUI 15 ордуна MIOS аталыштагы [[Операциялык тутум|операциялык система]] чыгат деген маалымат тараткан&lt;ref&gt;[https://m.weibo.cn/detail/4954929230512366 数码闲聊站. 数码闲聊站] (''[[Кытай тили|кытайча]]'')&lt;/ref&gt;. 

Кийинчерээк Xiaomi компаниясы MIUI 15 ордуна жаңы Xiaomi HyperOS [[Операциялык тутум|операциялык системасы]] чыгаарын тастыктаган.

[[2023-жыл|2023-жылдын]] [[26 Октябрь (Тогуздун айы)|26 октябрында]] Xiaomi 14 линиясындагы телефондору менен бирге бетачары болгон&lt;ref&gt;[https://www.mi.com/global/discover/article/ Xiaomi Unveils Xiaomi HyperOS, a Human-centric Operating System Designed and Tailored to Connect Personal Devices, Cars, and Smart Home Products in a Smart Ecosystem] (''[[Англис тили|англисче]]'')&lt;/ref&gt;. Бул операциялык система смартфондордон тышкары башка гаджеттер менен да иштейт&lt;ref&gt;Skillbox Media, Редакция «Код» [https://skillbox.ru/media/code/xiaomi-predstavila-hyperos-operatsionnuyu-sistemu-dlya-zameny-miui/ Xiaomi представила HyperOS — операционную систему для замены MIUI] (''[[Орус тили|орусча]]'')&lt;/ref&gt;. 

[[2023-жыл|2023-жылдын]] [[12-декабрь|18 декабрында]] глобалдык версиясы чыккан жана аны биринчилерден болуп Xiaomi 13, Xiaomi 13T, Xiaomi 13T Pro, Xiaomi 13 Ultra, Xiaomi 13 Pro, Redmi Note 12, Redmi Note 12S, Poco F5 и планшет Xiaomi Pad 6 смартфондору алган&lt;ref&gt;[https://www.ixbt.com/news/2023/12/18/hyperos-xiaomi-hyperos.html HyperOS больше не эксклюзив для Китая. Состоялся глобальный релиз новейшей ОС Xiaomi, HyperOS доступна для восьми смартфонов] (''[[Орус тили|орусча]]'')&lt;/ref&gt;.

== Булактар ==
&lt;references /&gt;
== Тышкы шилтемелер ==

* [https://hyperos.mi.com/ Расмий сайты]

[[Категория:Программалык камсыздоо]]</text>
      <sha1>kymbt1s4cq9aykcnso19ssgaoj8yysx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Акапелла</title>
    <ns>0</ns>
    <id>133778</id>
    <revision>
      <id>650128</id>
      <parentid>468563</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T14:52:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiyanakk</username>
        <id>38273</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>650128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3093" sha1="r96qdm2w96mo5owt97fmwhkvw01044n" xml:space="preserve">[[Файл:Roskilde_Cathedrals_Boys_Choir.jpg|thumb| Балдар хору акапелла аткарып жатышат.]]
'''Акапелла'''  ( {{Lang-it|a cappella}}, &quot; капелладагыдай &quot;) — аспаптын коштоосуз аткарылуучу көп үндүү вокалдык чыгарма. &quot;Акапелла&quot; термини алгач Ренессанс [[Полифония|полифониясы]] менен концерттик барокко стилин айырмалоо үчүн арналган. 19-кылымда Ренессанс полифониясына болгон кызыгуунун кайра жаралышы, вокалдык партиялар көбүнчө аспапчылар тарабынан эки эселенгендигин билбегендиктен улам, терминдин аспаптык коштоосуз вокалдык музыка деген мааниге келишине алып келди.

== Мүнөздөмө ==
[[Файл:Bright_College_Years.oga|thumb| Йель Виффенпуфтар &quot;Жаркын колледж жылдары&quot; аттуу акапелланы аткарышат]]
Бул термин 17-кылымдын аягында пайда болгон жана адатта Римдеги Сикстин капелласында папалык сыйынуу практикасы менен байланыштырышат. Кеңири мааниде акапелла аспаптык коштоосуз ар кандай вокалдык музыканы (солист, вокалдык ансамбль, хор жана вокалдык ансамблдердин айкалыштары) ырдоону билдирет.


Акапелла ырдоо стили светтик ырдоодо да [[Кайра жаралуу|Ренессанс]] композиторлору, анын ичинде [[Мадригал|мадригалдар]] тарабынан иштелип чыккан.

Профессионал хор искусствосунун стили катары акапелла ырдоо орто кылымдын аягында культтук полифонияда аныкталып, голланд мектебинин чеберлеринин арасында туу чокусуна жетип, Рим мектебинде (Палестрина, Беневоли, Скарлатти ) классикалык көрүнүшкө ээ болгон. Белгилей кетсек, 17-18-кылымдарда капелла ырдоо (өзгөчө секулярдык) жеке аспаптардын же жалпы басстын коштоосунда болушу мүмкүн; андан кийин аспаптын коштоосуз аткаруу кайра баалана баштады.

== Дагы караңыз ==

* Капелла 
* [[Вокализ]]
* Битбокс — акапелла музыкасынын бир түрү &lt;ref&gt;[[:en:A cappella#Emulating instruments]]&lt;/ref&gt;
* Нашид

== Эскертүүлөр ==
{{Булактар}}</text>
      <sha1>r96qdm2w96mo5owt97fmwhkvw01044n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650132</id>
      <parentid>650128</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T14:58:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiyanakk</username>
        <id>38273</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>650132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3091" sha1="sawi6op6y1mpokqwa3bmhzj32psq1fv" xml:space="preserve">[[Файл:Roskilde_Cathedrals_Boys_Choir.jpg|thumb| Балдар хору акапелла аткарып жатышат.]]
'''Акапелла'''  ( {{Lang-it|a cappella}}, &quot; капелладагыдай &quot;) — аспаптын коштоосуз аткарылуучу көп үндүү вокалдык чыгарма. &quot;Акапелла&quot; термини алгач Ренессанс [[Полифония|полифониясы]] менен концерттик барокко стилин айырмалоо үчүн арналган. 19-кылымда Ренессанс полифониясына болгон кызыгуунун кайра жаралышы, вокалдык партиялар көбүнчө аспапчылар тарабынан эки эселенгендигин билбегендиктен улам, терминдин аспаптык коштоосуз вокалдык музыка деген мааниге келишине алып келди.

== Мүнөздөмө ==
[[Файл:Bright_College_Years.oga|thumb| Йель Виффенпуфтар &quot;Жаркын колледж жылдары&quot; аттуу акапелланы аткарышат]]
Бул термин 17-кылымдын аягында пайда болгон жана адатта Римдеги Сикстин капелласында папалык сыйынуу практикасы менен байланыштырышат. Кеңири мааниде акапелла аспаптык коштоосуз ар кандай вокалдык музыканы (солист, вокалдык ансамбль, хор жана вокалдык ансамблдердин айкалыштары) ырдоону билдирет.

Акапелла ырдоо стили светтик ырдоодо да [[Кайра жаралуу|Ренессанс]] композиторлору, анын ичинде [[Мадригал|мадригалдар]] тарабынан иштелип чыккан.

Профессионал хор искусствосунун стили катары акапелла ырдоо орто кылымдын аягында культтук полифонияда аныкталып, голланд мектебинин чеберлеринин арасында туу чокусуна жетип, Рим мектебинде (Палестрина, Беневоли, Скарлатти ) классикалык көрүнүшкө ээ болгон. Белгилей кетсек, 17-18-кылымдарда капелла ырдоо (өзгөчө секулярдык) жеке аспаптардын же жалпы басстын коштоосунда болушу мүмкүн; андан кийин аспаптын коштоосуз аткаруу кайра баалана баштады.

== Дагы караңыз ==

* Капелла 
* [[Вокализ]]
* Битбокс — акапелла музыкасынын бир түрү &lt;ref&gt;[[:en:A cappella#Emulating instruments]]&lt;/ref&gt;
* Нашид

== Эскертүүлөр ==
{{Булактар}}</text>
      <sha1>sawi6op6y1mpokqwa3bmhzj32psq1fv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Самоа</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134523</id>
    <revision>
      <id>650100</id>
      <parentid>645287</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T08:47:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Coat_of_arms_of_Samoa.svg with [[File:Public_Seal_of_Samoa.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Not a coat of arms, and one of many seals, so &quot;</comment>
      <origin>650100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98097" sha1="47ppusl7p2madl7523doa91tbzbsiqw" xml:space="preserve">{{Мамлекет
 |Негизделген                = 
 |Макамы                     = 
 |Кыргызча аталышы           = Көз карандысыз Самоа мамлекети
 |Расмий аталышы             = {{lang-sm|Malo Saʻoloto Tutoʻatasi o Sāmoa}}&lt;br&gt;{{lang-en|Independent State of Samoa}}
 |Мамлекеттик дини           = [[Динден тышкары мамлекет]]
 |Герб                       = Public Seal of Samoa.svg
 |Желек                      = Flag_of_Samoa.svg
 |Гимн аталышы               = {{lang|sm|O Le Fu'a o Le Sa'olotoga o Samoa»}} —&lt;br&gt;&lt;small&gt;«Эркиндиктин желеги&lt;/small&gt;
 |Аудио                      =
 |Урааны                     = Fa'avae i le Atua Samoa (Кудай жараткан Самоа)
 |Башкаруу формасы           = [[Конституциялык монархия]]
 |Картада                    = Samoa_on_the_globe_(Polynesia_centered).svg
| lat_dir                    = 
| lat_deg                    = 
| lat_min                    = 
| lat_sec                    = 
| lon_dir                    = 
| lon_deg                    = 
| lon_min                    = 
| lon_sec                    = 
| region                     = 
| CoordScale                 = 
 |Тили                       = [[самоа тили]], [[англис тили]]
 |Эгемендүүлүк күнү          = [[1-январь]] [[1962-жыл]]
 |Эгемендүүлүгүн алды        = [[Жаңы Зеландия|Жаңы Зеландиядан]]
 |Борбор шаары               = [[Апиа]]
 |Ири шаарлар                = [[Апиа]]
 |Башчыларынын милдеттери    = О ле Ао О ле Мало&lt;br&gt;[[Премьер-министр]]
 |Башчылары                  = Туималеалиифано Ваалетоа Суалауви&lt;br&gt;Фиаме Наоми Матаафа
 |Аянты                      = 2832
 |Суу пайызы                 = 0,3
 |Аянты боюнча орду          = 166-орун
 |Калкы                      = 205,557
 |Калкы боюнча орду          = 191-орун
 |Калкты каттоо жылы         = 2021
 |Калктын жыштыгы            = 70
 |ИДӨ (САМ)                  = 1,188 млрд
| ИДӨнү эсептөө жылы (ППС)   = 2018
| ИДӨ (САМ) боюнча           = 184-орун
| ИДӨнүн ар бир жанга        = 5,962
| ИДӨнүн ар бир жанга боюнча = 132-орун
| ИДӨ (номинал)              = 881 млн
| ИДӨ (номинал) эсептөө жылы = 2018
| ИДӨ (номинал) боюнча       = 176-орун
| ИДӨ (номинал) ар бир жанга = 4,420
|Акча бирдиги                = [[Самоа таласы]] (WST)
| АДӨИ                       = 0.702 {{Төмөндөө}}
| АДӨИ деңгээли              = &lt;span style=&quot;color:#00сс33;&quot;&gt;'''жогору'''&lt;/span&gt;
| АДӨИ боюнча орду           = 116-орун
 |ЭОК                        = SAM
 |Этнохороним                = самоалык, самоалыктар
 |Домени                     = [[.ws]]
 |Телефон коду               = 685
 |Убакыт аралыгы             = [[UTC+13:00|+13:00]]
 |Штрих коду                 = 
 |Түшүнүктөр                               = &lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[commons:Samoa|'''Викиказынадагы медиафайлдар''']]&lt;/div&gt;
}}
'''Самоа''' ({{lang-sm|Sāmoa}}, {{lang-en|Samoa}}), расмий аталышы — '''Көз карандысыз Самоа мамлекети''' ({{lang-sm|Malo Sa’oloto Tuto’atasi o Samoa}}, {{lang-en|Independent State of Samoa}}) жана кээ бир булактарда '''Батыш Самоа''' — [[Тынч океан|Тынч океанынын]] түштүгүндөгү Самоа аралдарынын батыш бөлүгүн ээлеген мамлекет.

Мамлекет [[Бириккен Улуттар Уюму|Бириккен Улуттар Уюмуна]] [[1976-жыл|1976-жылдын]] [[15-декабрь|15-декабрында]] кабыл алынган&lt;ref&gt;[https://www.un.org/ru/about-us/member-states#goto%D0%A1 БУУ мүчө мамлекеттер. Самоа.]&lt;/ref&gt;, 1970-жылдан тартып Улуттар Шериктештигинин мүчөсү.

Өлкөнүн борбору болгон [[Апиа]] шаары — Самоа мамлекетинин эң ири эки аралынын бири болгон Уполу аралында жайгашкан.

== Этимология ==
Өлкөнүн аталышынын келип чыгышы жөнүндө так маалыматтар жок. Атылышынын келип чыгышына байланыштуу бир нече уламыштар жана версиялар бар.

Версиялардын бирине ылайык, «Самоа» деген сөз, самоа тилинен «Моа үчүн ыйык» дегене маанини берген ''Sa-ia-Moa'' сөзүнүн кыскартылган түрү&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20080413055007/http://www.janesoceania.com/samoa_origin/ Самоа атылышынын келип чыгышы.]&lt;/ref&gt;.

Бул версия менен байланышкан уламыштардын бири, аалам кудайы Тагалоанын Моа аттуу уулу жана Лу аттуу кызы болгон. Лу атту кызы турмушка чыккандан кийин уул төрөп, анын атын дагы Лу деп койгон. Бир түнү, Тагалоа уктап жаткан кезинде, небереси Лу «''Moa-Lu, Moa-Lu''» деп ырдап жатканын уккан. Кандайдыр бир убакыт өткөндөн кийин Лу сөздөрдөн тартибин өзгөртүп, «''Lu-Moa, Lu-Moa''» деп ырдай баштаган. Башкача айтканда, Моа агасынын ысымынын алдына өз атын койгон. Өз атын улуу агысынын атынан биринчи коюуу моюн сунбоо жана урматсыздык болуп саналган. Тагалоа мындай ырды укканда абдан ачууланып, небересин өтө текебер деп эсептеп Луну аркасын тырмап коюууну суранган. Тагалоанун жонун тырмап баштаганда, Луну кармап алып каттуу сабай баштаган. Ур-токмоктон коркуп калган Лу жашоо үчүн жерге качып жөнөгөн. Тагалоа ошондой небересине агасы Моаны урматтоону эскерткен. Лу жерге келип, Тагалоанын эскертүүсүн эстеп, жаңы үйүн «''Sa-ia-Moa''» деп атоону чечкен. Бул аталыш кийин «''Samoa»'' атылышына айланган&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Самоа атылышынын келип чыгышынын башка версиясы жергиликтүү тургундар арасында эң популярдуу. Самоалыктар «Moa» сөзү «борбор» же «тоок» деген маанилерди билдирерин белгилешет жана мамлекеттин атылышы самоа тилинен «ааламдын ыйык борбору»&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20080305203807/http://www.thecommonwealth.org/YearbookInternal/139145/geography/ The Commonwealth of Nations. Geography of Samoa.]&lt;/ref&gt; же «моанын жери» (моа — тоок сымал жергиликтүү канаттуунун аталышы) деп которулат деп айтып келишет&lt;ref&gt;[http://www.statoids.com/uws.html Districts of Samoa.]&lt;/ref&gt;.

«Moa» — падышалык Туимануа даражасынын ээлери алып жүргөн фамилия катары да колдонулат&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Тарыхы ==

=== Байыркы тарыхы ===
[[Файл:Lapita_culture-ru.svg|left|thumb|Лапита маданиятынын жайылуу аймагы.]]
[[Файл:3 Samoan girls making ava 1909.jpg|thumb|right|220px|1911-жылдагы Самоанын Ава аземине даярданууну чагылдырган студиялык сүрөт]]
[[Файл:Urville-Apia-public.jpg|thumb|right|220px|Самоа үйүнүн ички бөлүгү. Апия, Урвилл. 1842-жыл]]
[[Файл:Robert Louis Stevenson birthday fete, Samoa 1896.jpg|thumb|left|220px|Роберт Луис Стивенсондун туулган күнүнө арналган майрам. Вайлима, 1894-жыл]]
Биринчи тургундар Самоа аралдарына, Фижи жана Тонга аралдары сыяктуу эле, кээ бир окумуштуулардын айтымында V кылымда&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080422081435/http://www.nzetc.org/tm/scholarly/tei-BesPoly-t1-body-d1-d5.html Polynesian Voyagers. The Maori as a Deep-sea Navigator, Explorer, and Colonizer. The Occupation of Polynesia.]&lt;/ref&gt; Батыш Меланезияда жайгашкан Бисмарк аралдарынан лапита маданиятынын миграциясында келип отурукташкан&lt;ref&gt;John Edward Terrell, The Field Museum, Chicago. [https://web.archive.org/web/20110928034036/http://fm1.fieldmuseum.org/aa/Files/terrell/colonization.pdf Colonization of the pacific islands.]&lt;/ref&gt;. 

Башка маалыматтар боюнча, биринчи адамдардын отурукташуусу б.з.ч. II жана I миң жылдыктарында болгон.  

Самоа аралдары Полинезия маданиятын калыптандыруу борборлорунун бири болгон. Борбордук жана Чыгыш Тынч океанынын аралдарын жана атоллдордорун өздөштүрүүнү Самоа тургундары баштаган. 

XVII кылымдын орто ченинде Самоа порттору полинезиянын аймагында да, европалыктар менен да соода жүргүзүп турган. 

=== Аралдарга европалыктардын келиши ===
[[Файл:Samoan young woman 1902.jpg|thumb|325x325px|Самоа кызы. 1902-жыл.]]
[[Файл:Samoan manaia 1896.jpg|thumb|313x313px|Самоа жоокери. 1986-жыл.]]
Аралдардын европалыктар тарабынан ачылышы [[1722-жылы]] Самоага биринчиде болуп келген голландиялык саякатчы Якоб Роггевен тарабынан болгон. [[1768-жылы]], аралдарга француз деңизде саякатчысы Луи Антуан де Бугенвиль келип, аралдарды Деңизде саякатчылар аралдары деп атаган. [[1830-жыл|1830-жылдарга]] чейин, англиялык диний миссионерлер жана соодагерлер аралдарга келе баштаган. [[1830-жылы]] августта Самоада өзүнүн диний миссионерлик ишин Лондон миссионердик коомунун мүчөсү Жон Уильямс баштаган&lt;ref&gt;Watson, R.M. [https://web.archive.org/web/20110503192826/http://www.samoa.co.uk/books/history-of-samoa/history-of-samoa-3.html History of Samoa: THE ADVENT OF THE MISSIONARY. (1830.1839)]&lt;/ref&gt;. Самоалыктар жапайы жана согушчан эл катары кабыл алынган. Жергиликтүү тургундар, аралдарды XIX кылымдын аягына чейин кемелерин көмүр менен толтуруу максатында колдонгон француздар, британдыктар, немистер жана америкалыктар менен куралдуу кагылышып турушкан. Бул убакта Самоанын алгачкы коомдук түзүлүшүнүн бузулуушу жана класстык коомдун калыптануу процесси жүрүп жаткан. Аралдыктар дворяндарга жана катардагы жамааттарга бөлүнүшкөн.

=== XIX кылым ===
[[Файл:Escorting Tanumafili I.jpg|thumb|left|220px|Германия, АКШ жана Британиянын биргелешкен комиссиясы [[1899-жылдын]] июнь айында Самоа падышалыгын жойгон.]]
XIX кылымдын орто ченинде [[Германия]], [[Британ империясы|Британия]] жана [[Америка Кошмо Штаттары|АКШнын]] ортосундагы аралдарды көзөмөлдөө үчүн атаандаштык күчөгөн. Бул аралдардын аймагына согуш кемелерин жиберишкен, самоанын бири-бири менен кагылышып жаткан урууларын колдошкон, аларды курал-жарак менен камсыз кылышкан, машыгууларды уюштурушкан жана жада калса өз ара кагылышууларга түздөн-түз катышышкан&lt;ref&gt;Encyclopedia of the Nations. [https://web.archive.org/web/20190306174913/https://www.nationsencyclopedia.com/Asia-and-Oceania/Samoa-HISTORY.html Samoa - History.]&lt;/ref&gt;.

XIX кылымдын ортосунан баштап, бул үч мамлекет Самоадагы таасирин күчөтө башташкан. [[1847-жылы]] Британия Апиада консулдугун ачкан, ал эми АКШ [[1853-жылы]], Германия [[1861-жылы]] Британиядай эле консулдуктарын ачышкан&lt;ref&gt;Beautiful Samoa. [https://www.samoa.travel/discover/our-history/ Our History].&lt;/ref&gt;.

[[1881-жылы]] атаандаштар самоанын падышасы деп Малиетоа Лаупепаны таанууга макул болушкан. Бирок [[1885-жылы]] Лаупепа падышасы негизги атаандашы Тамасесеге немистер колдоо көрсөтө баштаган байкап, немистерге ачык эле каршы чыккан. Германиянын Самоадагы үстөмдүгүнөн жана англиялыктар менен америкалыктардын биримдигинин жоктугунан пайдаланып, немистер [[1887-жылы]] Лаупепаны кулатып, сүргүнгө айдашкан жана Тамасесени падыша деп жарыялашкан.

Премьер-министр болуп дайындалган немис капитаны Брандейс бардык самоалыктарга чоң салык салган жана Германиянын аскер-деңиз флотуна таянып, кандуу репрессиялар менен аралдардагы абалын бекемдөөгө аракет кылган. Бул аракеттер жергиликтүү калктын нааразычылыгын жаратты. Немистерге каршы чыккандардын башында чоң популярдуулукка ээ болгон Матаафа уруу башчысы турган. Матаафанын жоокерлери Тамасесенин аскерлерин жеңгенден кийин, Германиянын бийлиги Брандейсти артка чакыртып алууга аргасыз болушкан. Бул ийгиликсиз саясаттын негизинде жеңилип калган Германиянын консулу Матаафанын тарапкерлери жашаган айылдарга деңизден чабуул жасоого буйрук берген.

Немистердин агрессивдүү аракеттерине тынчсызданган Британиянын жана АКШ өкмөттөрү аралдарга өз кызыкчылыктарын коргоо үчүн аскер күчтөрүн жиберишкен. Бул чечим сегиз жыл бою созулган жарандык согушка алып келген. Үч өлкө тең Апиага аскер-деңиз флотун жөнөтүшкөн жана бул кырдаал ири масштабдуу согушсуз чечилбейт деген божомолдор да болгон. Бирок [[1889-жылы]] 16-мартта катуу бороон болуп Германиянын, Британиянын жана АКШнын аскер-деңиз флотторун катуу кыйроого дуушар кылган. Катуу бороон чыр-чатактын аякташына алып келген&lt;ref&gt;Stevenson, Robert Louis. A Footnote to History: Eight Years of Trouble in Samoa — BiblioBazaar. — &lt;nowiki&gt;ISBN 1-4264-0754-8&lt;/nowiki&gt;.&lt;/ref&gt;. Берлин келишимине кол коюлгандан кийин аралдарга үч державанын протектораты орнотулган.

[[1899-жылдын]] аягында Самоа аралдары экиге бөлүнгөн (бөлүү сызыгы 171° б.у. боюнча өткөн): 

* Чыгышы — «[[Америка Самоасы]]» деп аталып, толугу менен АКШнын аймагына айланган&lt;ref&gt;[https://www.globalsecurity.org/military/ops/samoa-1899.htm Annexation of Samoa.]&lt;/ref&gt;.
* Батышы — «Германия Самоасы» деген аталышты алган. Британия Фижи жана башка Меланезиядагы аймактарын кайтарып алуу үчүн Германияга койгон дооматтарынан баш тарткан&lt;ref&gt;Josiah Crosby. [[iarchive:sim_international-affairs_1948-01_24_1/page/88/mode/2up|The Future of Western Samoa.]]&lt;/ref&gt;.

Самоанын биринчи немис губернатору болуп Вильгельм Зольф дайындалган, ал кийинчерээк Германия империясынын колонияларынын катчысы кызмат ордун алган. Германиянын бийлиги астындагы жылдарда өлкөдө колониялык режимге каршы көтөрулөштөр дайыма болуп турган. Германиянын аскерлери күч колдонуу менен баскан эң ири көтөрүлүш [[1908-жылы]] болгон. Бул көтөрүлүштө аскерлердик күч колдонуу, өз ишин 1960-жылдарга чейин уланткан Мау кыймылынын пайда болушуна негиз болгон.

=== XX кылым ===
[[Файл:Lauaki Namulau'ulu Mamoe (standing 3rd from left with orator's staff) and other chiefs aboard German warship taking them to exile in Saipan, 2909.jpg|thumb|left|220px|Сүргүнгө айдалган Самоанын калкы]]
[[Файл:Funeral of Tamesese.jpg|thumb|left|220px|[[1929-жылы]] Мау кыймылынын лидери Тупуа Тамасезе Леалофи ІІІ өлтүрүлгөндөн кийинки аза күтүү]]
[[Файл:Samoan Paramount chief Mataafa Iosefa, 1896.jpg|thumb|220px|Матаафа Иосефо (1832—1912). Самоанын уруу башчысы]]
[[Файл:Malietoa Tanu 1911 (Samoa).jpg|thumb|right|220px|Малиетоа Танумафили I (1879—1939)]]
[[1914-жылы]] 29-августа Германиянын радиостанциясын басып алуу максатында Жаңы Зеландиянын 1374 жоокерден турган аскер отряды Уполуга келген. Немистер каршылык кылган эмес жана жаңы зеландиялыктар аралдарды тез басып алышкан&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161114222018/http://www.nzhistory.net.nz/war/new-zealand-goes-to-war-first-world-war New Zealand goes to war: The Capture of German Samoa.]&lt;/ref&gt;.

Биринчи дүйнөлүк согуш аяктагандан баштап 1962-жылга чейин Улуттар Лигасынын, кийинчерээк БУУнун мандаты астында Жаңы Зеландиянын башкаруусунда болгон&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070825102909/http://www.jamesrmaclean.com/archives/archive_vocational_imperialism.html Imperialism as a Vocation: Class C Mandates.]&lt;/ref&gt;.

Жаңы Зеландия бийлиги карантинди камсыз кыла албагандыгынын натыйжасында, Самоа калкынын болжол менен бештен бир бөлүгү 1918-1919-жылдардагы сасык тумоо эпидемиясынан улам каза болушкан&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070927010718/http://www.nzhistory.net.nz/culture/influenza-pandemic The 1918 flu pandemic.]&lt;/ref&gt;.

1920-жылдардын башында Батыш Самоалыктар «Мау» («Пикир») патриоттук уюмун негиздешкен. бул уюм Жаңы Зеландиянын администрациясынын Самоа элине жасаган жаман мамилесине зомбулуксуз каршылык көрсөтү максатын көздөгөн жана ураанын «Самоа самоалыктар үчүн» деп тандашкан.

«Мау» кыймылын башында самоалык, жарымы швед болгон Олаф Фредерик Нельсон турган. Нааразычылык акциялары катарына салык төлөбөө, плантациялардагы иштерди токтотуу, колониялык сотко баш ийбөө, өз алдынча башкаруу органдарын түзүү кирген&lt;ref&gt;[https://teara.govt.nz/en/biographies Nelson, Olaf Frederick 1883 - 1944.]&lt;/ref&gt;.

Нельсон 1920-жылдардан 1930-жылдардын башына чейинки мөөнөтткө өлкөдөн чыгарылган, бирок уюмд[[у каржылы]]к жана саясий жактан колдоону уланта берген.

[[1929-жылы]] 28-декабрда жаңы шайланган «Мау» кыймылын лидери Тупуа Тамасесе Леалофи Апиа шаарында тынч демонстрация уюштурган&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20071127054637/http://www.globaled.org.nz/comm/documents/GlobalBits_Parihaka_000.pdf# The Mau Movement.]&lt;/ref&gt;. Жаңы Зеландиянын полициясынын демонстрациянын лидерлеринин бирин камакка алууга аракети кагылышууга алып келген. Полиция «Льюис» пулеметунан элге ок чыгарган&lt;ref&gt;Field, Michael. Black Saturday: New Zealand's tragic blunders in Samoa. — Auckland, N.Z.: Reed Publishing (NZ), 2006. — &lt;nowiki&gt;ISBN 0790011034&lt;/nowiki&gt;.&lt;/ref&gt;. Демонстранттар арасында тынчтыкты жана тартипти орнотууга аракет кылган «Мау» кыймылын лидери Тупуа Тамасесе Леалофи Жаңы Зеландиянын полициясы тарабынан өлтүрүлгө. Ошол эле күнү дагы 10 адам каза болуп, 50 ашык адам полициянын огунан жаракат жана ден соолугуна ар түрдү кесепеттерди алышкан&lt;ref&gt;[[History and migration: Who are the Samoans?]]&lt;/ref&gt;. Бул күн Самоанын тарыхына «Кара ишемби» деген аталыш менен кирген. Тынымсыз репрессияга карабастан, зордук-зомбулуксуз эркиндике жетүүнү максаттаган «Мау» кыймылынын активдүүлүгү өскөн.

Экинчи дүйнөлүк согуштан кийин Батыш Самоа мандаттык аймактан Жаңы Зеландиянын калкаланган аймагына айланган. Бул окуядан кийин саясий реформалар болуп аймак чектелген өзүн-өзү башкарууга жетишкен. [[1961-жылы]] референдум болуп, анда Батыш Самоалыктар көз карандысыздыкты жакташкан. Жаңы Зеландия менен Батыш Самоаны коргоону, ошондой эле анын чет мамлекеттер менен болгон мамилелеринде өкүлчүлүгүн өзүнө алуу милдеттемелери боюнча келишимге кол коюлуп, Батыш Самоа [[1962-жылы]] 1-январда эгемендүүлүккө ээ болгон биринчи Тынч океан арал мамлекети болуп калган&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100722230400/http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/1842.htm Background Note: Samoa.]&lt;/ref&gt;.

[[1997-жылы]] июлда өлкөнүн конституциясына өзгөртүүлөр киргизилип, өлкөнүн аталышынан «батыш» деген сөз алынып салынып&lt;ref&gt;[https://www.samoagovt.ws/wp-content/uploads/2014/07/Constitution-of-the-Independent-State-of-Samoa-1960.pdf CONSTITUTION OF THE INDEPENDENT STATE OF SAMOA.]&lt;/ref&gt;, мамлекеттин жаңы '''«Көз карандысыз Самоа мамлекети'''» аталышы бекитилип, ушул аталыш менен [[1976-жылы]] БУУга мүчө болуп кирген&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110310113517/http://www.paclii.org/ws/legis/num_act/caa21997295/ Constitution Amendment Act (No 2) 1997]&lt;/ref&gt;. Америка Самоасынын администрациясы Батыш Самоанын аталышын өзгөртүүгө каршы чыгып, Америка Самоасынын улуттук өзгөчөлүгүнө шек келтирет деп жарялаган. Америка Самоасы бүгүнкү күнгө чейин Самоага жана анын тургундарына карата «Батыш Самоа», «батыш самоалыктар» деген терминдерди колдонуп келет.

Эки Самоанын тургундары бир улутка таандык болгонуна жана бир тилде сүйлөгөнүнө карабастан ортосунда маданий айырмачылыктар арбын. Чыгыш Самоалыктар (Америка Самоасы) адатта, Гавайиге жана континенталдык АКШга көчүп кетишкендиктен же туугандары ушул аймактарда жашагандыктар «батыш балуулуктарын» сиңиришкен. Батыш Самоалыктардын карым-катнашы, адатта, Жаңы Зеландияга багытталган жана Жаңы Зеландиянын таасирин күнүмдүк турмушунан, маданиятынан байкаса болот.

=== XXI кылым ===
[[2011-жылы]] 17-декабрда Самоа Бүткүл Дүйнөлүк Соода Уюмуна мүчө болуп кирген&lt;ref&gt;[https://www.kp.ru/online/news/1043699/ Черногория и Самоа присоединились к ВТО.]&lt;/ref&gt;. 

== География ==
[[Файл:Samoa_waterfall_scenery.jpg|thumb|Шаркыратма|373x373px]]
Өлкө Самоа архипелагынын батыш бөлүгүндө 171°20’, 172°50’ б. у. жана 14°10’, 13°20’ түш. к. ортосунда жайгашкан.

Жалпы кургактыктын аянты 2832 км², курамына эки ири аралды — Савайи (1708 км²),  Уполу (1118,7 км²)  жана 8 кичинекей (5,71 км²) аралдарды камтыйт, кичи аралдарынын ичинен Маноно жана Аполима гана аралдарында калк бар.

Самоанын ээлигинде — 30 000 км² өзгөчө жээк экономикалык аймагы жана 23 100 га рифтер жана [[Лагуна|лагуналар]] (тереңдиги 5 метрден ашпайт)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20051025232359/http://unccd.int/cop/reports/asia/national/2002/samoa-eng.pdf Самоанын чөлгө айланууга каршы конвенциясын ишке ашыруу боюнча биринчи улуттук отчету.]&lt;/ref&gt;.

Өлкө түндүгүнөн [[Токелау|Токелаунун]] суулары менен, чыгышынан [[Америка Самоасы]] менен, түштүгүнөн [[Тонга]] менен, түштүк-батышынан [[Уоллис жана Футуна|Уоллис жана Футуна аралдары]] менен, түштүк-батышынан [[Тувалу]] менен чектешет.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Аралдар
!Аянты (км²)
!Калкы, адам (2006)
|-
|Савайи
|1708
|43 103
|-
|Уполу
|1118,7
|136 674
|-
|Нуусафее
|0,02
|—
|-
| colspan=&quot;3&quot; |'''Аполима кысыгынын аралдары'''
|-
|Маноно
|3
|889
|-
|Аполима
|1
|75
|-
|Нуулопа
|0,01
|—
|-
| colspan=&quot;3&quot; |'''Алеипата аралдары'''
|-
|Нуутеле
|1,08
|—
|-
|Нуулуа
|0,25
|—
|-
|Намуа
|0,20
|—
|-
|Фануатапу
|0,15
|—
|-
|Жалпы
|2832,41
|180 741
|}
=== Рельеф ===
[[Файл:Volcano_eruption_Mt_Matavanu_-_Savai'i_-_1905_-_photo_by_Thomas_Andrew.jpg|thumb|Савайи аралындагы Матавану жанар тоосунун атылышы. 1905-жыл.|280x280px]]
Самоанын аймагын түзгөн аралдардын рельефи негизинен тоолуу келет, анткени аралдар жанар тоолордун атылышынын пайда болгон суу астындагы кырка тоонун уландысы болуп саналат.

Эң бийик чекиттери Силисили (1857 метр) жана Фито (1115 метр) чокулары. Эки ири аралдарынын чокулары кең өрөөндөр жайгашкан терең капчыгайлар менен бөлүнгөн. Деңизг жээги тик жана жарлуу келет. Жээк тилкеси кууш, лагуналар жана коралл рифтери менен курчалган. Самоа айылдары тоолуу массивдер менен деңиз жээгинин ортосундагы жапыз аймактарда жайгашышкан.

=== Климат ===
[[Файл:Fale_on_Manono_Island.jpg|thumb|Маноно арылындагы айыл.|280x280px]]
Самоанын климаты нымдуу тропикалык. Жылдык орточо температура — 26,5 °C, жылдык температура амплитудасы 2 °C ашпайт.

Жаан-чачындын саны боюнча жыл эки мезгилге бөлүнөт: нымдуу (ноябрь-апрель) жана кургакчыл (май-октябрь)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20061007173340/http://www.govt.ws/gi_details.cfm?gi_id=013 Geo-physical Features.]&lt;/ref&gt;. Түздүкт[[өрдө жылы]]на 2000-3000 мм чейин жаан жаайт, бийик аймактарында жаан 5000-7000 мм чейин жетет&lt;ref&gt;Encyclopædia Britannica. [https://www.britannica.com/place/Samoa-island-nation-Pacific-Ocean#ref54099 Samoa: Climate.]&lt;/ref&gt;.

Орточо салыштырмалуу нымдуулук 80% га барабар. Күн ачык убакыттын - орточо жылдык сааты 2500 барабар. Шамалдын орточо ылдамдыгы болжол менен 20 км/саат, кээ бир учурларда 48 км/саатка чейин жетиши мүмкүн.

Самоа мезгил-мезгили менен тропикалык циклондордун соккуусуна дуушар болот. 1990 жана 1991-жылдары аралдарды Уфа жана Вал циклондору болуп, шамалдын ылдамдыгы саатына 180 км чейин жеткен&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20051025232359/http://unccd.int/cop/reports/asia/national/2002/samoa-eng.pdf Самоанын чөлгө айланууга каршы конвенциясын ишке ашыруу боюнча биринчи улуттук отчету.]&lt;/ref&gt;. Өлкөгө эң көп кыйратууларды [[1966-жылы]]нын январында Батыш Самоадо катталган «кылымдын бороону» алып келген. Шамалдын ылдамдыгы саатына 200 км чейин жеткен&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

=== Геология ===
Апиа шаарындагы обсерваториянын сейсмографтары көп сандагы жер титирөөлөрдү каттап турушат, бирок бул жер титирөөлөр азырынча кыйроолорго алып келген жок. Бардык аралдар жанар тоолордун атылышынын негизинде пайда болгонуна карабастан, жанар тоолук активдүү эмес. Акыркы жанар тоонун ири атылуусу Савайи аралында [[1700-жыл|[[1700-жылы]]]], [[1904]]-[[1906]]-жылдары болгон.

Савайи аралынын лавалар каптаган бөлүгүндө дээрлик өсүмдүктөр жокко эсе. Бирок, башка аймактарда, байыркы жанар тоо тектери суу же шамал аркылуу тарагандыгына байланыштуу топурактары түшүмдүү келет. Айрыкча Уполу аралында түшүмдүү жерлердин аянты көп.

Өлкөнүн аймагында пайдалуу кен байлыктар табылган эмес.

=== Гидрология (суу ресурстары) ===
[[Файл:Child leaning down to take a drink of water at the Mata o le Alelo fresh water pool, Matavai village, Savai'i, Samoa 2009.JPG|thumb|right|280px|Савайи аралындагы Матаваи айылы]]
[[Файл:Samoan water slide upolu.jpg|thumb|right|280px|Уполу аралындагы шаркыратма]]
[[Файл:To Sua Ocean Trench - Lotofaga village - Samoa.jpg|thumb|right|280px|То-Суа көлү]]
Самоа бардык тарабынан Тынч океанынын суулары менен чулганат. Уполу жана Савайи аралдарын кичинекей Маноно жана Аполима аралдары жайгашкан Аполима кысыгы бөлүп турат.

Өлкөнүн калкынын 3/4 бөлүгүнөн ашыгы борборлоштурулган суу камсыздоо системасына кошулган эмес. Инфраструктуранын начардыгынан жана суу түтүктөрүнүн жана суу сактагычтардын сапаттынын начарлыгана байланыштуу көп көлөмдөгү суу жөн гана жерге сиңип кетет.

Самоанын жанар тоолордун атылышынан келип чыгышы, Уполунун батыш бөлүгүнөн жана Саваянын көп бөлүгүнөн башка бардык аймактарында тайыз дарыялардын жана анча бийик эмес шаркыратмалардын көп болуушуна таасирин тийгизген. Бул аймактарда жергиликтүү калк үчүн салттуу таза суу булактары жер астындагы жана жамгыр суулары болуп саналат. Савайи аралында дарыялар океан жээгине жакын жайгашкандыгына карабастан, суулары тиричилик максатта колдонулат. Кургакчыл мезгилдерде суу объектилери көбүнчө кургап калат. Көптөгөн аймактарда берилген суунун көлөмү ичүү жана гигиена муктаждыктарын канааттандыруу үчүн жетишсиз.

=== Топурак ===
Аралдардын тоолуу аймактарындагы топурактар жанар тоо күлүнөн пайда болот. Курамы негизинен оливин базальтына бай жана курамында калий менен фосфор аз. Бирок тез-тез жааган жаан-чачын жана жагымдуу температура шарттары топурактын түшүмдүүлүгүн жогорулатат.

Самоада бийиктиктердин жана тегиз жерлердин топурактарынын ортосунда айырмачылыктар бар. Тоолуу аймактарда топурак катмарынын калыңдыгын жогору, бирок жалпысынан бул аймактарынын топурактары айыл чарбачылыгы үчүн колдонулбайт&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

=== Флора жана фауна ===
[[Файл:View from the top, Falealupo Rainforest canopy walkway, Savaii, Samoa 2009.JPG|thumb|Фалеалупо токою.|280x280px]]
Самоа флорасынын ар түрдүүлүгү арбын, өсүмдүктөрдүн 775ке жакын түрү бар, алардын 30% аралдардагы эндемиктер&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;Terrestrial Ecoregions. World Wildlife Fund. [https://www.worldwildlife.org/ecoregions/oc0112 Samoan tropical moist forests.] &lt;/ref&gt;.

Аралдардын бетинин үчтөн эки бөлүгүн нымдуу тропикалык токойлор ээлейт, бур жерлерде өтө катуу жыгачтуу баалуу дарактар кездешет. Дарак папоротниктеринин көптүгү мүнөздүү. Ири жалбырактуу мирт жана орхидеялар да көп кездешет. Токойлор негизинен тоо боорлорунда жайгашкан, ал эми аралдардын жээктеринде айдоо аянттары басымдуулук кылат. Эң бийик тоолорунун чокуларын бадалдуу токойлор ээлейт. Самоа өсүмдүктөрүнүн 150гө жакын түрү медициналык максатта колдонулат&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

Самоа фаунасы, Полинезиянын башка аралдары сыяктуу эле, салыштырмалуу аз түрдүү. Адамдар келип отурукташканга чейин бул жерде сүт эмүүчүлөрдөн жарганаттар, жээктеги сууларда дельфиндер жашаган. Байыркы полинезиялык деңизчилер бул аралдарга ит жана чочко, ал эми европалыктар бодо малдарды жана жылкыларды алып келишкен. Ошондой эле кемелер менен аралдарга келемиштер кирген.

Канаттуулардын ар түрдүүлүгүн байкаса болот. Жалпысынан аралдарда канаттуулардын 43 түрү туруктуу байырлашат, алардын 8 эндемиктер. Полинезиялыктар тоокторду, европалыктар башка үй канаттууларын алып келишкен&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

Сойлоп жүрүүчүлөрдүн ичинен кескелдириктерди (7 түр) жана жыландарды (1 түр) кездештирсе болот. Көптөгөн курт-кумурскалардын, айрыкча көпөлөктөрдү (21 түр) түрлөрүн кездештирүүгө болот&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. 

Океан жээктеринде таш бакалар жана крабдар кездешет.

Океан суулары балыктарга, анын ичинде баалуу балыктардын турлоруна бай. Жээктен алыс аймактарында [[акула]], тунец, скумбрия, [[селебебалык]], тайыз жерлеринде [[Кефаль түспөлдүүлөр|кефаль]], деңиз жыландары кездешет. Коралл рифтерин көптөгөн [[Моллюск|моллюскалар]] байырлашат.

== Административдик-аймактык түзүлүшү ==
[[Файл:Samoa districts numbered2.png|right|thumb|320px|Самоанун округдары.]]
Самоа, аралдарга европалыктар келгенге чейин түзүлгөн 11 итумалого (округдарга) бөлүнөт. Ар бир округдун фаалупеге (салттуу саламдашуу) салттуу тартибине негизделген өзүнүн конституциялык түзүлүшү (фаавае) бар.

Райондун административдик борбору болгон айыл өз чечимдерин башка округдардын борборлору менен макулдашып, округдун иштерин жүргүзөт. Мисалы, Аана округунун борбору Леулумоега. Аананын башчысы ТуиАана титулуна ээ. Бул наамды ыйгарган Фалеива (Тогузоонун үйү) уруу башчылар кеңеши — Леулумоегада жайгашкан. Башка округдарда да ушундай эле саясий түзүлүштө. 

=== Округдары ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!№
!Округ
!Административдик борбору
!Округдун аянты,
км²
!Округдун калкынын саны,
адам (2011)
!Калкынын жыштыгы,
адам/км²
|-
| colspan=&quot;6&quot; |'''Уполу''' 
|-
|1
|Туамасага
|Афега
|479
|89 582
|187,02
|-
|2
|Аана
|Леулумоега
|193
|21 769
|112,79
|-
|3
|Аига-и-ле-Таи&lt;ref&gt;Маноно, Аполима жана Нуулопа аралдарын кошкондо.&lt;/ref&gt;
|Мулифануа
|27
|5050
|187,04
|-
|4
|Атуа&lt;ref&gt;Нуусафее жана Алеипата аралдарын кошкондо.&lt;/ref&gt;
|Луфилуфи
|413
|21 928
|53,09
|-
|5
|Ваа-о-Фоноти
|Самамеа
|38
|1543
|40,61
|-
| colspan=&quot;6&quot; |'''Савайи'''
|-
|6
|Фаасалелеага
|Сафотулафаи
|266
|13 736
|51,64
|-
|7
|Гагаэмауга&lt;ref&gt;Округдун бир бөлүгү Уполудо жайгашкан (Саламуму-Уту жана Леауваа айылдарын кошкондо).&lt;/ref&gt;
|Салеаула
|223
|7757
|34,78
|-
|8
|Гагаифомауга
|Аопа
|365
|5035
|13,79
|-
|9
|Ваисигано
|Асау
|178
|6759
|37,97
|-
|10
|Сатупаитеа
|Гаутаваи
|127
|5304
|41,76
|-
|11
|Палаули
|Ваилоа и Палаули
|523
|9357
|17,89
|-
|
|Всего
|
|2832
|187 820
|66,32
|}

== Саясий түзүлүшү ==

=== Мамлекеттик түзүлүшү ===
Эгемендүүлүк алгандан кийин [[1960-жыл|[[1960-жылы]]]] күчүнө кирген Конституциясы вестминстерлик парламенттик системасына негизделген башкаруунун монархиялык формасын орнотуп, жергиликтүү каада-салттар жана үрп-адаттар менен айкалышкан&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070708171858/http://www.paclii.org/ws/legis/consol_act/cotisows1960535/# Самоанын Конституциясы.]&lt;/ref&gt;.

=== Мыйзам чыгаруу бийлиги ===
[[Файл:Samoa - Apia Govt buildings.jpg|thumb|left|[[Апиа]] шаарында жайгашкан парламенттин имараты.|280x280px]]
Өлкөнүн мыйзам чыгаруу органы болуп бир палаталуу парламент — Улуттук мыйзам чыгаруу жыйыны (Fono Aoao Faitulafono) саналат&lt;ref&gt;Самоанын Конституциясы. 5-бөлүм, 42-берене.&lt;/ref&gt;. Анын курамына 41 аймактык шайлоо округунан бирден өкүл, алты кошумча мүчө, ошондой эле теги Самоадан эмес жарандардын атайын шайлоо тизмесине киргизилген адамдар тарабынан шайлануучу 2 депутат кирет&lt;ref&gt;Самоанын Конституциясы. 5-бөлүм, 44-берене.&lt;/ref&gt;. Жыйындын депутаттарын шайлоо укугуна Самоанын жарандары гана ээ&lt;ref&gt;Самоанын Конституциясы. 5-бөлүм, 45-берене.&lt;/ref&gt;. Депутаттар жалпы шайлоо укугунун негизинде шайланат. Депутаттардын иштөө мөөнөтү — 5 жыл&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080220145731/http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/Samoa.php Samoa: Key Facts: Political.]&lt;/ref&gt;.

Шайлоодон кийинки биринчи отурумда парламент мүчөлөрү өз курамынан спикерди шайлашат&lt;ref&gt;Самоанын Конституциясы. 5-бөлүм, 49-берене.&lt;/ref&gt;. Самоанын мамлекет башчысы парламенттин ишин каалаган убакта токтотуп, ошондой эле өлкөнүн премьер-министри менен кеңешкенден кийин аны таркатуу укугуна ээ&lt;ref&gt;Самоанын Конституциясы. 5-бөлүм, 63-берене.&lt;/ref&gt;.

Самоа парламентине мыйзам долбоорлорун кабыл алуу аркылуу мыйзамдарды чыгаруу укугу берилген&lt;ref&gt;Самоанын Конституциясы. 5-бөлүм, 60-берене.&lt;/ref&gt;. Мыйзам долбоору парламент тарабынан жактырылгандан кийин, ал премьер-министрдин сунушу боюнча мыйзам долбооруна кол коюуга же четке кагууга тийиш болгон мамлекет башчысына жөнөтүлөт&lt;ref&gt;Самоанын Конституциясы. 5-бөлүм, 59-берене.&lt;/ref&gt;.

=== Аткаруу бийлиги ===
Самоа тилинде мамлекет башчысынын кызматы ''О ле Ао о ле Мало'' ({{lang-sm|O le Ao o le Malö}}) деп аталат жана «өкмөт башчысы»деп которсо болот: ''ао'' — башчылардын наамы, ''мало'' «өкмөт» деген маанини билдирет. 

1962-жылы Самоа эгемендүүлүккө ээ болгондо, эки Малиетоа Танумафили II жана Тупуа Тамасесе Меаоле жогорку башчыларына мамлекет башчысы кызматын өмүр бою ээлөө укугу берилген&lt;ref&gt;Hassall, Graham and Saunders, Cheryl. Asia-Pacific Constitutional Systems. — Cambridge University Press, 2002. — С. 41. — &lt;nowiki&gt;ISBN 0521591295&lt;/nowiki&gt;.&lt;/ref&gt;. Тупуа Тамасесе Меаоле 1963-жылы каза болгон. Малиетоа Танумафили II 2007-жылдын 11-майында 95 жашында каза болгон. Ошол учурда ал бүткүл дүйнөдөгү эң улгайган монарх болгон&lt;ref&gt;The Sydney Morning Herald. [https://www.smh.com.au/world/samoan-king-dies-at-the-age-of-94-20070513-gdq4mq.html Samoan king dies at the age of 94.]&lt;/ref&gt;. Анын мураскери Туиатуа Тупуа Тамасесе Эфи (Малиетоа Танумафили II тун уулу), Конституциянын беренелерине ылайык, 2007-жылдын 17-июнунда парламент тарабынан мамлекет башчылыгына 5 жылдык мөөнөткө шайланган&lt;ref&gt;New Zealand Herald. [https://www.nzherald.co.nz/section/2/story.cfm?c_id=2&amp;objectid=10446128 New head of state for Samoa.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130528000923/https://www.nzherald.co.nz/world/news/article.cfm?c_id=2 |date=2013-05-28 }}&lt;/ref&gt;.

Конституция боюнча Мамлекет башчысы Мыйзам чыгаруу жыйыны тарабынан, жыйындын өз курамынан тандалган талапкер 5 жылга шайланат жана чексиз санда кайра шайлануу укугуна ээ&lt;ref&gt;Самоанын Конституциясы. 3-бөлүм, 18-берене.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Самоанын Конституциясы. 3-бөлүм, 19-берене.&lt;/ref&gt;. Мамлекет башчысы негизинен өкүлчүлүк функцияларга гана ээ, бирок парламенттин чечимдерине вето коюу укугу берилген&lt;ref&gt;Kogan Page, World of information. Asia and Pacific Review 2003/04, 21st edition &lt;small&gt;(англ.)&lt;/small&gt;. — Essex, England: Walden Publishing Ltd., 2003. — P. 41. — &lt;nowiki&gt;ISBN 0749440635&lt;/nowiki&gt;.&lt;/ref&gt;. Иш жүзүндө бул кызматка Малиетоа жана Тупуа үй бүлө мүчөлөрү гана талапкер болушат.

Министрлер кабинети өлкөнүн аткаруу бийлигинин жалпы жетекчилиги жана көзөмөлү менен алектенет, ошондой эле парламенттин алдында жамааттык жоопкерчиликке ээ. Министрлер кабинетин парламенттин сунушу боюнча мамлекет башчысы тарабынан дайындалган премьер-министр жетектейт. Ошондой эле мамлекет башчысы премьер-министрдин кеңеши боюнча мыйзам чыгаруу жыйынынын депутаттарынын ичинен өлкөнүн саны сегизден кем эмес жана он экиден ашпаган министрлерин дайындайт&lt;ref&gt;Самоанын Конституциясы. 4-бөлүм, 32-берене.&lt;/ref&gt;.

=== Сот бийлиги ===
Самоа сот системасы апелляциялык соттон, жогорку соттон, магистраттык соттордон, айылдык фонодон ({{lang-en|Village Fono}}) жана жер сотунан ({{lang-en|Land and Titles Court}}) турат.

Самоа Жогорку соту — кылмыштык жана жарандык иштер боюнча биринчи инстанциядагы сот. Ал Жогорку соттун төрагасынан жана бир нече судьялардан турат&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;Самоанын Конституциясы. 6-бөлүм, 65-берене.&lt;/ref&gt;. Төрагасы премьер-министрдин сунушу боюнча мамлекет башчысы тарабынан дайындалат&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;.

=== Шайлоо округдары ===
Өлкө фаипуле деп аталган 41 шайлоо округуна бөлүнөт. 21 жашка толгон бардык Самоа жарандарына шайлоо укугу берилет. Мурун матаилер (уруу башчысы) гана добуш берген. Жалпы шайлоо укугу 1991-жылы киргизилген, бирок азырынча парламентке матаилер гана талапкер боло алат. Өлкөдө 25 000ден ашык матаилер бар, алардын 5 %га жакыны аялдар.

=== Жергиликтүү башкаруу жана өз алдынча башкаруу системасы ===
Жергиликтүү айылдарды жана округдарды матаилер башкарат. Айылды бир нече аингдин («жаамат») мүчөлөрү мекендейт. Эң белгилүү аингдин башчысы бүт айылдын матаиси болуп саналат. Ал башка жамааттардын башчылары менен бирге айылдык кеңеште (фоно) жыйындарды өткөрүп турат. 10-12 айыл биригип бир округду түзөт. Эң белгилүү айылдын конок үйүндө бардык айылдардын башчылары катышкан округдук фонолор чогулат.

Округдарды (итумало) округдун башчысы башкарат, ар бир итумало өзүнүн наамына ээ:

* Аана — туи Аана;
* Аига-и-ле-Таи — леиатауа;
* Атуа — туи Атуа;
* Ваа-о-Фоноти — таламаивао;
* Палаули — лиломаиава;
* Сатупаитеа — тонумаитеа;
* Туамасага — малиетоа.

=== Саясий партиялары ===
Өлкөнүн негизги саясий партиялары&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080306115518/http://www.thecommonwealth.org/YearbookInternal/139185/politics/ The Commonwealth of Nations. Politics.]&lt;/ref&gt;:

* «Демократиялык Бириккен Самоа партиясы»
* «Адам укуктарын коргоо партиясы»
* «Самоа партиясы»
* «Самоа прогрессивдүү саясий партиясы»
* «Христиан-демократиялык партиясы»

=== Тышкы саясат жана эл аралык мамилелери ===
Самоа мамлекети Улуттар Шериктештигинин, Бириккен Улуттар Уюмунун (БУУ) жана анын атайын агенттиктеринин, Азия өнүктүрүү банкынын, Тынч океан аралдары форумунун, Эл аралык валюта фондунун, Дүйнөлүк Соода Уюмунун жана башка эл аралык уюмдардын мүчөсү.

=== Куралдуу күчтөрү ===
Самоада расмий коргонуу структурасы же аскер күчтөрү жок. Бейрасмий аскердик байланыштары [[Жаңы Зеландия]]. [[1962-жылы]] кол коюлган достук келишими боюнча Самоанын ар кандай сурануусуна [[Жаңы Зеландия]] аскердик жактан жардам берүүгө милдеттенет.

==Калкы==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Калкынын саны&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;World Bank Open Data. [https://data.worldbank.org/country/samoa Самоа.]&lt;/ref&gt;
![[1960]]
![[1961]]
![[1962]]
![[1963]]
![[1964]]
![[1965]]
![[1966]]
![[1967]]
![[1968]]
![[1969]]
![[1970]]
![[1971]]
|-
|108 645
|{{Өсүү}}112 121
|{{Өсүү}}115 786
|{{Өсүү}}119 564
|{{Өсүү}}123 354
|{{Өсүү}}127 068
|{{Өсүү}}130 687
|{{Өсүү}}134 194
|{{Өсүү}}137 503
|{{Өсүү}}140 520
|{{Өсүү}}143 175
|{{Өсүү}}145 437
|-
![[1972]]
![[1973]]
![[1974]]
![[1975]]
![[1976]]
![[1977]]
![[1978]]
![[1979]]
![[1980]]
![[1981]]
![[1982]]
![[1983]]
|-
|{{Өсүү}}147 323
|{{Өсүү}}148 889
|{{Өсүү}}150 219
|{{Өсүү}}151 383
|{{Өсүү}}152 390
|{{Өсүү}}153 244
|{{Өсүү}}154 010
|{{Өсүү}}154 763
|{{Өсүү}}155 554
|{{Өсүү}}156 435
|{{Өсүү}}157 401
|{{Өсүү}}158 383
|-
![[1984]]
![[1985]]
![[1986]]
![[1987]]
![[1988]]
![[1989]]
![[1990]]
![[1991]]
![[1992]]
![[1993]]
![[1994]]
![[1995]]
|-
|{{Өсүү}}159 281
|{{Өсүү}}160 030
|{{Өсүү}}160 591
|{{Өсүү}}161 014
|{{Өсүү}}161 424
|{{Өсүү}}162 001
|{{Өсүү}}162 865
|{{Өсүү}}164 073
|{{Өсүү}}165 568
|{{Өсүү}}167 206
|{{Өсүү}}168 786
|{{Өсүү}}170 158
|-
![[1996]]
![[1997]]
![[1998]]
![[1999]]
![[2000]]
![[2001]]
![[2002]]
![[2003]]
![[2004]]
![[2005]]
![[2006]]
![[2007]]
|-
|{{Өсүү}}171 276
|{{Өсүү}}172 191
|{{Өсүү}}172 979
|{{Өсүү}}173 758
|{{Өсүү}}174 614
|{{Өсүү}}175 567
|{{Өсүү}}176 592
|{{Өсүү}}177 677
|{{Өсүү}}178 794
|{{Өсүү}}179 928
|{{Өсүү}}181 073
|{{Өсүү}}182 240
|-
![[2008]]
![[2009]]
![[2010]]
![[2011]]
![[2012]]
![[2013]]
![[2016]]
![[2017]]
![[2020]]
![[2021]]
!
!
|-
|{{Өсүү}}183 444
|{{Өсүү}}184 704
|{{Өсүү}}186 029
|{{Өсүү}}187 429
|{{Өсүү}}188 889
|{{Өсүү}}190 372
|{{Өсүү}}195 979
|{{Өсүү}}196 440
|{{Өсүү}}198 410
|{{Өсүү}}200 010
|
|
|}

=== Демография ===
[[Файл:Samoa_single_age_population_pyramid_2020.png|thumb|300px|2020-жылга карата жыныстык жана курактык түзүм]]
[[Файл:Samoa Familie.JPG|thumb|left|Самоа үй бүлөсү|280x280px]]
[[1986-жыл|1986-жылдагы]] эл каттоодо өлкөдө 157 миң адам жашаган. 2004-жылга карата калктын саны 177,7 миңге чейин өскөн. [[2007-жылдын]] июль айына карата Самоанын калкы 214 265 адамды түзгөн.

[[2011-жыл|2011-жылдагы]] эл каттоодо Самоалуктардын саны 187,820 адамды (96,990 эркек жана 90,830 аял) түзгөн, алардын 96% самоалыктар, 2% европалыктар менен полинезиялыктардын никесинен төрөлгөндөр, 1,3% европалыктар жана 0,6% башка улуттар болгон&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

Калкынын 36 735 адамы шаарларда жана 151 085 адамы айылдарда жашайт. Өлкөнүн калкынын 75% дан ашыгы Уполу аралында жашайт, бирок бул арал самоалыктардын 24% жашаган Савайиден бир жарым эсе кичине&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20140408223503/http://www.sbs.gov.ws/index.php?option=com_advlisting&amp;view=download&amp;fileId=275 Калкты каттоо (2011).]&lt;/ref&gt;. Маноно жана Аполима аралдарынын тургундары калктын болжол менен 1% түзөт. Калган кичинекей аралдарда адам жашабайт. Тургундардын басымдуу көпчүлүгү жээктерде жайгашкан, эки ири аралдын ички бөлүгүндө жашаган калктын саны өтө аз. Калк эң жыш отурукташкан аймактары болуп Уполу аралынын түндүк-батыш жээги жана Апиа борбор шаары эсептелет.

Калктын 38,3% 15 жашка чейинки курактагылардын тобуна, 56,8% 15 жаштан 65 жашка чейинкилердин тобуна жана 4,9% 65 жаштан жогору жаштагылырдын тобуна кирет. Төрөттүн көрсөткүчү 1000 адамга 30,4 адам, өлүмдүн көрсөткүчү 1000 адамга 4,7 адам, эмиграциянын көрсөткүчү 1000 адамга 11,59 адамды түзөт. Ымыркайлардын өлүмү 1000 жаңы төрөлгөндөргө 15,6 ымыркайды түзөт&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;. Акыркы жылдары Самоа аралдарынын калкынын санынын азайуу тенденциясы сакталууда.

Самоадагы массалык эмиграция жергиликтүү экономиканын начар өнүккөндүгү менен түшүндүрүлөт. Жаштар жумуш издеп же көбүрөөк киреше табуу үчүн өлкөдөн чыгып кетишет, ошондой эле азыркы замандын талабына туура келбеген салттуу буйруктарга нааразы болушкандар да мигранттардын бир бөлүгүн түзүшөт. Миграциянын негизги агымы [[Жаңы Зеландия|Жаңы Зеландияга]] багытталган. Эмигранттардын бир бөлүгү акча топтоп же окуусун аяктап, мекенине кайтып келишет, ал эми бир бөлүгү толугу менен Самоадан биротоло кетишет.

=== Дини ===

==== Христианчылык ====
Самоалыктардын 92 % христиан динин тутушат&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;:

* конгрегационалисттер — 31,8 %
* католиктер — 19,4 %
* методистер — 13,7 %,
* акыркы күндөрдүн ыйыктары чиркөөсүнүн жолдоочулары — 15,1 %
* Кудайдын Ассамблеясынын жолдоочулары — 8 %
* жетинчи күндүн адвентисттери — 3,9 %
* башка агымдары — 7,9 %
* агымын тактабагандар — 0,2 %

==== Бахаичилик ====
2007-жылга чейин мамлекет башчысы болгон Малиетоа Танумафили II бахаи агымынын жолдоочусу болгон. Самоада бахаи динине сыйынган жети үйдүн бири жайгашкан. Ал 1984-жылы негизделген жана Апиа шаарынан 8 км алыстыкта жайгашкан Тиапапатта орун алган.

==== Ислам ====
Батыш Самоадагы ислам тарыхы 1985-жылы башталган, анда бир нече мусулман жумушчулары өлкөдө өкмөттүн келишими же БУУнун программаларынын бири менен иштешкен. Бирок, алардын саны аз болгондугуна байланыштуу жергиликтүү калкка эч кандай диний таасирин тийгизген эмес.

=== Тили ===
Өлкөнүн расмий тилдери — [[самоа тили]] жана [[англис тили]]. Самоа тили австронезия тил бүлөсүнүн океан аймагына кирген полинезия тилдерине кирет.

Самоа жазуусу латын алфавитинин негизинде түзүлгөн. Ал 1834-жылы миссионерлер тарабынан иштелип чыккан. Самоа тилинде негизинен окуу китептери, диний адабияттар, ошондой эле бийликтин мыйзамдары жана буйруктары чыгарылат. Өлкөдө самоа тилинде өкмөттүк маалымат бюллетени жарыяланып турат. Жергиликтүү радио жана телекөрсөтүүлөр өз берүүлөрүндө эки тилди колдонушат.

=== Шаарлары ===
[[Файл:Samoa - Apia Harbour at dawn.jpg|thumb|center|920px|Апиа - Самоанын борбор шаары]]
Самоадагы жалгыз шаар жана негизги порт — бул Уполунун түндүк жээгинде жайгашкан Апиа борбор шаары. Анын калкы 33 миң адам.

==Экономикасы==
[[Файл:Colocasia_esculenta_dsc07801.jpg|right|thumb|Таро]]
Самоа экономикасынын артыкчылыктары болуп жеңил өнөр жайдын бат өсүшү, чет элдик инвестициялардын келиши саналат. Туризм, кызмат көрсөтүү жана оффшордук аймактын түптөлүшү экономикага оң таасирин тийгизүүдө. Тропикалык шарттардагы айыл чарбасы негизинен таро, кокос майын жана сүтүн, какао жана копраны экспорттоого шарт берет.

Циклондордон көз карандылык, эл аралык копра жана какао рынокторунун туруксуздугу, өлкөнүн транспорт системасы начар өрчүүшү экономикага терс таасирин тийгизген факторлор болуп саналат.

=== Өнөр жай жана энергетика ===
[[1967-жылы]] америкалык ири компания Савайи аралында жыгач өнөр жай комплексин куруп, баалуу дарактарды жыйноого киришкен, бирок анын «жырткычтык» аракеттери Самоа Өкмөтүнүн нааразычылыгын жараткан. [[1977-жылы]] ал компания менен болгон келишим жокко чыгарылып, компаниянын бүт мүлкүн сатып алып, Самоа Өкмөтү жыгач өнөр жай комплексин өз көзөмөлүнө алган. Өндүрүлгөн жыгач материалдарынын көпчүлүгү экспортко кетет.

Жыгач өнөр жай комплексинен тышкары, өлкөнүн өнөр жайы бир нече чакан ишканалардан турат. Бул самын жана сыра заводдору, тигүү фабрикасы, эмерек, кокос майы, печенье, балмуздак жана кока-кола ишканалары. Бийлик элдик көркөм кол өнөрчүлүктү өнүктүрүүгө үндөйт. Элдик кол өнөрчүлөрдүн буюмдарын экспорттоону атайын өкмөттүк уюм жүргүзөт.

Керектелүүчү электр энергиясынын 35 % гидроэлектростанциялар тарабынан өндүрүлөт, электр энергиясына болгон калган муктаждыктар импорттолуучу органикалык отундун эсебинен канааттандырылат&lt;ref&gt;[https://books.google.co.uk/books?id=GXOMzDcWH5EC&amp;pg=PA423&amp;lpg=PA423&amp;dq=samoa+electrical+energy+import+35%25&amp;source=web&amp;ots=C8OP9OEOsS&amp;sig=L5fwWpJE34zOOg0cOKbH8yZDLpY&amp;hl=ru The Kingfisher Geography Encyclopedia.]&lt;/ref&gt;.

=== Айыл чарбасы жана балык улоо ===
Самоа агрардык өлкө жана анын калкынын 77% айыл жеринде жашайт. Жагымдуу климаттык шарттар көп сандагы тропикалык жана субтропикалык мөмөлөрдү өстүрүүгө мүмкүндүк берет&lt;ref&gt;[https://www.atlapedia.com/online/countries/westsamo.htm Samoa at Atlapedia.]&lt;/ref&gt;.

Бүгүнкү күндө Самоанын негизги товарлары копра, какао жана банан. [[2001-жылы]] айыл чарба продукциясынын экспорту 5,1 миллион АКШ долларына бааланган&lt;ref&gt;[https://www.nationsencyclopedia.com/Asia-and-Oceania/Samoa-AGRICULTURE.html Agriculture of Samoa.]&lt;/ref&gt;.

Өндүрүлгөн какао — жогорку сапаттагы какао болуп саналат жана Жаңы Зеландиянын шоколад өндүрүчүлөрү тарабынан колдонулат. Кофе өстүрүү үчүн жакшы шарттарга карабастан, туруктуу өндүрүш тутуму түзүлө элек. Каучук өлкөдө көп жылдар бою өндүрүлүп келген, бирок анын экспорту өлкөнүн экономикасына анча деле таасир этпейт.

Самоа ири балык байлыктарына ээ, бирок балык уулоо негизинен керектөө мүнөзүнө ээ жана жергиликтуу калк күнүмдүк жашоосунда тамак-аш даярдоо үчүн гана балык кармашат. Деңиз балык уулоочу кемелердин, заманбап тоңдургуч жабдуулардын жана балык консервациялоочу ишканалардын жоктугунан өлкө балыкты экспорттой албайт, ал тургай чет өлкөдөн балык азыктарын импорттоого аргасыз. ушул себептен Өкмөт өзүнүн балык уулоо тармагын түзүүнү кечиктирилгис милдеттеринин бири деп эсептейт&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Samoa System of Government Information. |url=http://www.paclii.org/ws/government.html |accessdate=2024-07-11 |archivedate=2007-06-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070610194651/http://www.paclii.org/ws/government.html }}&lt;/ref&gt;.

=== Транспорт жана коммуникация ===
Өлкөдө 2100 км жол бар, бул жолдор негизинен айылдык жолдор. Паромдом Уполу жана Савайи аралдарынын ортосунда, ошондой эле Америка Самоасынын Паго-Паго порторунун ортосунда каттап турат. Апиадан 34 чакырым алыстыкта жайгашкан Фалеолодогу эл аралык аэропорт оор учактарды да кабыл алат. Уюлдук телефондор менен камсыз болуусу — калктын миң адамына 130 даана уюлдук телефон (2003-2004 жж.)&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;.

=== Валюта ===
{{Негизги макала|Самоа таласы}}
Тала (белгиси: WS$; коду: 4217 — WST) — Самоанын улуттук валютасы. 1 тала 100 сенеден турат. 10, 20 50 сене 1 жана 2 тала монеталары, 5, 10, 20, 50 жана 100 тала номиналындагы банкноттор жүгүртүүдө.
=== Тышкы экономикалык байланыштары ===
Негизги экспорттоолучу продукциялар балык, кийим-кече, кокос майы, кокос креми, сыра жана копра болуп саналат. Негизги испорттоолучу продукциялар велосипеддер, жабдуулар, курулуш материалдары жана күнүмдүк керектелүүчү товарлар болуп саналат.

Негизги соода өнөктөштөрү — экспорт: Австралия( 63%), АКШ, импорт: Жаңы Зеландия, Фижи, Австралия, АКШ жана Япония&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080306115508/http://www.thecommonwealth.org/YearbookInternal/139164/economy/ The Commonwealth of Nations. Economy of Samoa.]&lt;/ref&gt;.

==Маданияты==

=== Жашоо образы ===
[[Файл:Samoan_fale,_Lelepa_village,_Savaii,_Samoa_2009.JPG|right|thumb|180x180px|Савайидеги салттуу жамааттык үй]]
Салттуу Самоа жашоо образы (фаа Самоа деп аталат) Самоалыктардын жашоосунун жана саясатынын маанилүү компоненти бойдон калууда. Кылымдар бою европанын таасирине дуушар болгон самоалыктар тарыхый каада-салттарын, коомдук жана саясий түзүлүшүн, тилин сактап калышкан.

Самоа маданияты валеало принцибине негизделет. Бул приннцип адамдардын ортосундагы мамилелердин конкреттүү тутуму жана адамдар ортосундагы мамилелер бири-бирин урматтоого негизделген (фааало).

Самоалыктардын көбү салттуу сүйрү формадагы, фале деп аталган үйлөрдө жашашат. Бул үйлөрдүн дубалдары жок жана чатыры панданус же пальманын жалбырактары менен жабылган. Суук болгондо же катуу шамал, жаан учурларында дубалдырдын ордуна кездемелер, ар кандай тарлар колдонулат. Акыркы учурда темир чатыр менен жабылган фалелерди кездештирүүгө болот.

Самоа коомунун социалдык-экономикалык негизи болуп, жамаат (аинга) саналат. Ал эркектердин теги боюнча жакын туугандардын үч-төрт муунунан, келин болуп келген аялдардан жана асырап алуунун натыйжасында келген адамдардан турат. Аинганын мүчөлөрүн н(саны рто эсеп менен 40-50 адам) еана жрге эбиргеликте элик кылышат жана бардык жумуштардыр чогуу аткарышат&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080126150504/http://www.janesoceania.com/samoa_village/index.htm Samoa. The traditional village.]&lt;/ref&gt;.

=== Искусство ===
[[Файл:Samoan Malu.jpg|thumb|right|Денесине салттуу малу чегилген Самоалык аял.]]

==== Татуировка ====
Көптөгөн Полинезия аралдарынын тургундары сыяктуу эле, самоалыктар да ар кандай  татуировкаларды денесине чегишет. Татуировкалар адамдын жынысына жараша бөлүнөт&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090330024149/http://www.oma-online.org/worn_with_pride_04.html# Oceanside Museum of Art. Worn With Pride &gt; Tatau (Tatoo).] &lt;/ref&gt;:

* Татау — эркектер үчүн татуировкалар, тизеден кабыргага чейин түшүрүлгөн татаал геометриялык фигуралардан турат. Мындай татуировкасы бар эркек адамды согаимити деп аташат. 
* Малу — аялдар (теине) үчүн татуировкалар, тизенин ылдый жагынан баштап жамбашка чейин чегилет.

==== Музыка жана бий ====

Композиторлордун (фатупесе), салттуу Самоа ырларынын авторлорунун (песе) чыгаандары — Толиафоа Талимуту, Песета Гатолоаи Сио, Малифа Фалетоэсе Лемалу, Анапу Лавеа Тэо, Калапу Луафатасага Калапу, Маиава Поуоно Ханкин, Комиси Фараимо. 

Сива — Самоанын аялдардын улуттук бийи. Бул бий гавай элинин хула бийине окшош, колдун жана буттун жай кыймылдары менен музыканын ыргагында кандайдыр бир окуяны бий аркылуу сүрөттөйт&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180925092515/http://www.samoa.co.uk/dance.html Dance: Siva.]&lt;/ref&gt;.

Саса — Самоанын эркектеринин бийи. 

=== Музейлери ===
[[Файл:Vailima02.jpg|left|thumb|Роберт Льюис Стивенсондун үй музейи]]
Роберт Льюис Стивенсондун музейи — Стивенсон өмүрүнүн акыркы жылдарын (1890-1894) өткөргөн үй. Жазуучунун мүрзөсү үйдүн жанында жайгашкан. Жазуучунун үйүнүн бүт аймагы корук деп жарыяланган. Бул жерде мамлекет башчысынын расмий резиденциясы жайгашкан&lt;ref&gt;[https://www.frommers.com/destinations/samoa/attractions/robert-louis-stevenson-museum--grave Robert Louis Stevenson Museum &amp; Grave.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.trussel.com/rls/rlssam3.htm Robert Louis Stevenson on stamps of Samoa.]&lt;/ref&gt;.

Апиа шаарында жайгашкан улуттук музейде өлкөнүн тарыхын баяндаган түрдүү экспонаттар бар. Экспонаттардын бир бөлүгү [[Жаңы Зеландия]], [[АКШ]], [[Австралия]] жана [[Германия|Германиянын]] музейлеринде жана жеке коллекцияларында сакталат. Бардык чет элдик музейлер жана галереялар экспонаттарды сактоо үчүн тиешелүү шарттар түзүлгөндөн кийин Самоага кайтарып берүүгө милдеттенишкен. Музейдин бардык экспонаттарын эки категорияга бөлүүгө болот: археологиялык экспонаттар жана кол өнөрчүлүк буюмдары. Эң байыркы буюмдардын курагы 3000 жылдан ашык&lt;ref&gt;Лаура Бердехо, ЮНЕСКО. [https://web.archive.org/web/20070923000313/http://typo38.unesco.org/ru/cour-03-2007/cour-03-2007-4.html Самоа - в ожидании лучших времён музейные экспонаты находятся за границей.]&lt;/ref&gt;.

=== ЮНЕСКОнун Дүйнөлүк мурастар тизмесине талапкерчиликке коюлган аймактары ===
[[2001-жылы]] 28-августа Самоа дүйнөлүк маданий жана табигый мурастарды коргоо боюнча Конвенцияны ратификациялаган&lt;ref&gt;[https://whc.unesco.org/en/statesparties/ws The States Parties - Samoa.]&lt;/ref&gt;. Микронезия Федеративдик Штаттарынын Өкмөтү тарабынан дүйнөлүк мурастар тизмесине талапкер катары Самоанын 2 объекти сунушталган:
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center&quot;
! width=&quot;3%&quot; |№
! width=&quot;15%&quot; |Сүрөтү
! width=&quot;37%&quot; |Атылышы
! width=&quot;5%&quot; |Тизмеге киргизи[[лген жылы]]
! width=&quot;10%&quot; |Түзүү убактысы
! width=&quot;16%&quot; |Местоположение
! width=&quot;6%&quot; |№
! width=&quot;6%&quot; |Критерийлери
|-
|'''1'''
|[[Файл:ISS012-E-23604_NASA_East_Upolu.jpg|150x150px]]
|«Фагалоа-Бэй жана Уафато-Тиавеа» жаратылышты коргоо аймагы
({{lang-en|Fagaloa Bay - Uafato Tiavea Conservation Zone}})
|[[2006]]
|—
|Яп аралдары. 
Ваа-о-Фоноти округу.
|[http://whc.unesco.org/en/tentativelists/5090/ 5090]
|v, vii, x
|-
|'''2'''
|[[Файл:Nu'ulopa_island_-_Samoa.jpg|150x150px]]
|Маноно, Аполима жана Нуулопа аралдарынын маданий пейзажы
({{lang-en|Manono, Apolima and Nuulopa Cultural Landscape}})
|2006
|—
|Аига-и-ле-Таи округу
|[https://web.archive.org/web/20120131103912/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/5091/ 5091]
|iii, v
|}

=== Майрамдары ===
{| class=&quot;standard&quot; align=&quot;center&quot;
|+
!Датасы
!Атылышы
!Англисче аталышы
|-
|[[1-январь]]
|[[Жаңы жыл]]
|''New Year’s Day''
|-
|[[2-январь]]
|Жаңы жылдын экинчи күнү
|''Day after New Year’s Day''
|-
|[[25-апрель]]
|АНЗАК
|''ANZAC Day''
|-
|[[10-май]]
|Самоанун Энелер күнү
|''Mothers of Samoa Day''
|-
|[[1-июнь]]
|Эгемендүүлүк күнү
|''Independence Day''
|-
|августтун биринчи дүйшөмбүсү
|Эмгек күнү
|''Labour Day''
|-
|октябрдын башталышы
|Лоту-а-Тамаити
|''Lotu-a-Tamaiti'' 
|-
|ноябрдын башталышы
|Дарактарды отургузуу күнү
|''Arbor Day''
|-
|[[25-декабрь]]
|Рождество
|''Christmas Day''
|-
|[[26-декабрь]]
|Белектер күнү
|''Boxing Day''
|+
|}

== Массалык маалымат каражаттары ==
Самоа жана англис тилдеринде мезгилдүү басылмалар жарык көрүп турат&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;BBC. C[https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-67766232 ountry profile: Samoa]&lt;/ref&gt;:

* «Samoa Observer» гезити
* «Samoa Times» гезити
* «Savali» гезити
* «Talamua Magazine» журналы

Радио жана телеканалдары дагы иш алып барышат&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;:

* «Magik FM» радиосу
* «K-Lite FM» радиосу
* «Talofa FM» радиосу
* «Samoa Broadcasting Corporation» радиосу
* «Samoa Broadcasting Corporation» телеканалы
* «O Lau TV» телеканалы
* «TV3» телеканалы
* «Vaiala Beach Television» телеканалы

Калктагы үналгылардын саны — 175 миңден ашуун (1997), сыналгылардын саны — 8,5 миң (1999)&lt;ref&gt;Infoplease.com. [https://www.infoplease.com/countries/samoa Samoa: History, Geography, Government, and Culture.]&lt;/ref&gt;. Аралдарда эки провайдер 10 миң интернет колдонуучу үчүн өз кызматтарын көрсөтөт (2007)&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20080306115504/http://www.thecommonwealth.org/YearbookInternal/139149/society/ The Commonwealth of Nations. Society of Samoa.]&lt;/ref&gt;.

== Спорт ==
[[Файл:Percy Montgomery against Samoa.jpg|thumb|right|Самоа (көк түстө) — Түштүк Африкадагы регби боюнча Дүйнө кубогу-2007.]]
Регби жана самоа крикети — Самоадагы эң популярдуу спорт түрлөрү.

=== Регби ===
Регбини башкарууну Тынч океан аралдары регби альянсынын курамына кирген Самоа регби союзу ишке ашырат, ошондой эле Тынч океан аралдарынын курама командаларынынын ишине көмөктөшөт. Клуб деңгээлинде жергиликтүү Улуттук чемпионат жана Тынч океан кубогу өткөрүлөт. Ману Самоадеп аталган самоанын регби боюнча улуттук командасы дайыма башка өлкөлүк атаандаштары менен беттешип турат. Самоа [[1991-жылдан]] бери регби боюнча бардык дүйнөлүк чемпионаттарга катышып келет. 1991 жана 1995-жылдары Самоанын регби боюча курама командасы Дүйнө кубогунун чейрек финалына, [[1999-жылы]] экинчи раундга чейин жеткен&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rugby in Samoa. |url=https://www.manusamoa.net/lander |accessdate=2024-07-09 |archivedate=2024-07-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240709094101/https://www.manusamoa.net/lander }}&lt;/ref&gt;.

Мурдагы эң белгилүү самоалык оюнчулар Пэт Лам жана Брайан Лима, азыркы учурда Сеилала Мапусуа, Алесана Туилаги жана Микаэле Песамино белгилүү регби оюнчулары болуп саналышат.

=== Күрөштүн түрлөрү ===
Самоалыктар американын профессионалдык күрөшү, бокс, кикбоксинг жана сумо оюндарында да ийгиликтерге жетишкен.

=== Футбол ===
Самоа футбол федерациясы [[1986-жылдан]] бери ФИФАнын мүчөсү, бирок өлкөнүн курама командасы [[2012-жылы]] гана ОФК улуттар Кубогунда биринчи жолу беттешке чыгып, үч матчта тең утулуп калган. 2016-жылкы футбол боюнча беттешүүдө да ушундай эле көрүнүш кайталанган&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20181216120507/https://www.fifa.com/associations/association=sam/index.html FIFA. Football Federation Samoa.]&lt;/ref&gt;.

=== Олимпиада оюндарында ===

Өлкө [[1984-жылдан]] бери бардык жайкы Олимпиада оюндарына катышып келет&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080201014809/http://www.olympic.org/uk/organisation/noc/noc_uk.asp?noc_initials=SAM Samoa Association of Sports and National Olympic Committee Inc.]&lt;/ref&gt;.

==Социалдык тармагы==

=== Билим берүү ===
2002-2004-жылдары билим берүүгө болгон чыгымдар Самоанын ИДӨнүн 4,3% түзгөн. Мамлекет калкынын жогорку сабаттуулугу менен мүнөздөлөт — 98,6% (2005). 15 жаштан 24 жашка чейинки адамдардын арасындагы сабатсыздардын үлүшү 0,5% гана&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;. Сабаттуулук, өлкөдөгү мамлекеттик башталгыч жана жеке чиркөөлөрдүн карамагындагы мектептеринин кеңири тармагы бар экендигине байланыштуу. 7-12 жаштагы балдардын 3/4 мектептерде билим алышат. 

Милдеттүү билим берүү системасында беш жашында кабыл алынып, он жыл бою билим алган мектептерди камтыйт. Окутуу самоа тилинде жүргүзүлөт, бирок англис тилин терең үйрөтөт. Биринчи мектептер XX кылымдын башында диний миссионерлер тарабынан уюштурулган.

Балдардын бир бөлүгү (66% — [[2004]]) экинчи баскычтагы мектептерде окушат, ошондой эле Тропикалык айыл чарба колледжинде, Соода-сатык колледжинде жана бир нече башка мектептерде атайын билим ала алышат. Самоанын калкынын басымдуу бөлүгү негизинен [[Жаңы Зеландия|Жаңы Зеландияда]] жогорку билимди алышкан.

=== Саламаттык сактоо ===
Саламаттыкты сактоо системасы Апиадагы улуттук госпиталдан, төрт округдук госпиталдан жана медициналык борборлордон турат. Медициналык кызматкерлердин көпчүлүгү Фижи медицина мектебинде жогорку билимди алышкан&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;. Калктын 95% ар кандай ооруларга каршы эмдөө алышкан. Самоалыктардын 85% ичүүчү таза суу менен камсыз болушкан.

Өлкөдөгү жогорку билимди Самоа улуттук университети, Түштүк Тынч океан университети, Самоа политехникалык университети жана Океан медициналык университеттери берет&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080201124004/http://oceaniamed.org/index.html Oceania University of Medicine.]&lt;/ref&gt;.

Самоа Түштүк Тынч океан университетинин негиздөөчүлөрүнүн бири, анын башкы корпусу Сувада (Фижи) жана Самоадагы корпусу Алафуада жайгашкан&lt;ref&gt;[https://www.usp.ac.fj/ University of the South Pacific.]&lt;/ref&gt;. Улуттук университет [[1984-жылы]] негизделген. 

== Туризм ==
[[Файл:Tourist on Return to Paradise Beach, Upolu Samoa, 2009.jpg|thumb|right|Уполудо эс алып жаткан турист]]
[[Файл:Church 2, Matavai village, Savaii, Samoa.JPG|right|thumb|Савайи аралындагы Матаваи айылындагы чиркөө]]
[[Файл:Catholic church in Samoa-2.jpg|right|thumb|Апиадагы католик чиркөөсү]]
[[Файл: Mu Pagoa.jpg|right|thumb|Савайи аралындагы Му-Пагоа шаркыратмасы]]
Туризм — 2008-жылга карата алынган маалыматтар боюнча өлкөнүн ИДӨнүн 25% түзгөн жана экономиканын өнүгүп келе жаткан тармагы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080410223651/http://www.pacreip.org/index.php?id=52 Samoa on PACREIP.]&lt;/ref&gt;. Туристтердин саны [[1996-жылы]] 70 000 адамдан 2005-жылы 100 000 адамга чейин көбөйгөн&lt;ref&gt;[https://www.theodora.com/wfbcurrent/samoa/samoa_economy.html Samoa Economy 2008.]&lt;/ref&gt;. Самоа Өкмөтү каржы секторун жөнгө салууда жана инвестицияларды тартууда мамлекеттин ролун төмөндөткөнүн жарыялаган. Серепчилер эмгек рыногунун ийкемдүүлүгү — экономикалык өсүү мүмкүнчүлүктөрүнүн негизи экенин белгилешет.

Туристтик секторду өнүктүрүүгө мейманкана инфраструктурасынын курулушуна инвестиция салуу, коңшу өлкөлөрдөгү саясий туруксуздук жана өкмөттүн «Virgin Airlines» компаниясы менен үзгүлтүксүз авиа каттамдарын аткарып туруу жөнүндө макулдашуусу абдан чоң ролду ойногон.

Туристтер көп келген негизги объектери:

* Апиа — борбор шаары, Самоанын көрүнүктүү жерлеринин арасында экинчи дүйнөлүк согуштун курмандыктарына арналган мемориалдык мунара, жайма базар жана көптөгөн чиркөөлөр;
* Роберт Льюис Стивенсондун үй музейи — жазуучунун үйү Апиадан төрт чакырым алыстыкта жайгашкан;
* Уполунун түштүк жээгинедеги суужээктери — Матарева, Саламума жана Аганоа. Алеипата коралл рифтери;
* Папасеа аскасы — кичинекей токой көлүнө куйган, бийиктиги беш метрлик шаркыратмасы да бар;
* Савайи — Тафуа жана Фалеалупо коруктары, Олимое шаркыратмасы, Тага [[Гейзер|гейзерлери]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20071011145933/http://www.pridetour.ru/guide/australia/samoa/samoa.htm Самоа боюнча туристерге колдонмо.]&lt;/ref&gt;[[Гейзер|.]]

=== Ажайып жайлары ===

* Апиа:
** Мулинуу — аралдардын эски салтанаттуу борбору жана азыркы учурда шаардын батыш бөлүгүн ээлейт. Бул жерде Фале-Фоно (парламент үйү) жана жергиликтүү аба ырайы станциясынын кеңсеси катары колдонулган обсерватория жайгашкан;
** Апия шаарынын борборундагы саат мунарасы, Экинчи дүйнөлүк согуштун курмандыктарынынын элесине арналган эстелик;
** Флеа-Маркет базары;
** Самоанун улуттук музейи;
** Шаардын айланасында жана шаарда көптөгөн чиркөөлөр жайгашкан, алардын эң чоңу океан жээгинде жайгашкан католик чиркөөсү. Англикандардын чиркөөсү кичинекей болсо да, кооз витраждуу терезелер менен кооздолгон. Аралдардагы биринчи диний миссионер Жон Уильямстын сөөгү христиандардын чиркөөсүнүн бирине коюлган. 1977-1983 жылдары шаардын тарыхый борборунда Апиа-Самоа-Темпл храм комплекси курулган;
** Ваилима — Роберт Льюис Стивенсондун музейи.
* Уполу:
** Аралдын түштүк-чыгыш жээгиндеги Матарева, Саламума жана Аганоа суу жээктери;
** Алеипата коралл рифтери жана рифтердеги коргоого алынган деңиз куштарынын уя салган аймагы;
** Маливейфагатола дарыясындагы Фуиписия шаркыратмасы;
** Аралдын чыгыш бөлүгүндөгү То-Суа жанар тоосунан алыс эмес жайгашкан Сопоага шаркыратмасы;
** Кросс-Айленд автожолундагы Папапапаи-Таи шаркыратмасы;
** Тогитогига жаратылыш паркындагы Тогитогига шаркыратмасы;
** Апиадан 10 чакырым арылыкта орун алган Папасееа-Слайдин-Рок шаркыратмасы жана популярдуу эс алуу жайы.
* Савайи:
** Полинезиядагы эң чоң байыркы курулуш деп эсептелген, бийиктиги 12 метр жеткен байыркы Тиа-Сеу дөбөсү;
** Тафуа жана Фалеалупо коруктары;
** Пулета жана Гаутаваи айылдарынын ортосундагы Му-Пагоа шаркыратмасы;
** Аралдын түштүк-чыгышындагы Афу-Аау шаркыратмасы;
** Пай айылынын жанындагы Пеапеа (Лету) жана Паиа-Дворфс лава үңкүрлөрү (ар бир үңкүрдүн жалпы узундугу 1 кмден ашат);
** Мулинуу тумшугунун жанындагы байыркы жылдыз формасындагы ырым-жырымдардын дөбөсү;
** Силисили тоосу жана анын этегиндеги коргоого алынган Аопо үңкүрү;
** Фалеалуподогу католик чиркөөсүнүн урандылары&lt;ref&gt;[http://posly.ru/australian/samoa/ Послы.ру. Самоа.]&lt;/ref&gt;.
== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.samoa.travel/ Самоанын туризм порталы]
* [https://www.samoagovt.ws/ Самоанын Өкмөтүнүн расмий сайты]

{{Калып:Океания өлкөлөрү}}
[[Категория:Самоа]]</text>
      <sha1>47ppusl7p2madl7523doa91tbzbsiqw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Максим Лисицын</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134578</id>
    <revision>
      <id>650243</id>
      <parentid>638967</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:25:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>650243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6971" sha1="ldqluvk4bigbqmhd7o9novj3bos254z" xml:space="preserve">{{Футболчу
|ысмы = Максим Лисицын
|жынысы =Эркек 
|толук ысымы=Лисицын Максим Павлович 
|сүрөт =
|кеңдик = 
|сүрөттүн баяндамасы = 
|төрөлгөн датасы = 11.01.1978
|төрөлгөн жери = Норильск, [[Краснояр крайы]], [[РСФСР]], [[СССР]]
|жарандыгы ={{Өлкө желеги|Орусия}} 
|бою = 182
|салмагы = 
|жетектөөчү буту = 
|позициясы = коргоочу
|азыркы клубу ={{Желек|Кыргызстан}} [[Кыргызстан улуттук футбол курамасы|Кыргызстан]]&lt;br&gt;{{Желек|Кыргызстан}} [[Дордой (футбол клубу)|Дордой]] 
|кызматы = Башкы машыктыруучу
|жаштар клубдары = {{футболдук карьера|1995|{{Желек|Орусия}} Черноморец}} 
|клубдар = {{футболдук карьера
|1995—1996|{{Желек|Орусия}} Кубань|0 (0)
|1995—1996{{ижара}}|{{Желек|Орусия}} Кубань-2|2 (0)
|1997—1998|{{Желек|Орусия}} Экспо-Центр| ышк.
|2001—2002|{{Желек|Орусия}} Русь (Кореновск)| ышк. 
}}
|улуттук курамасы = 
|машыктыруучулук клубдары={{футболдук карьера
|2001—2016|{{Желек|Орусия}} Краснодар ФА|
|2015—2016|{{Желек|Орусия}} Сочи-2|
|2016—2018|{{Желек|Орусия}} Кубань |
|2018—2019|{{Желек|Орусия}} Урожай | 
|2019|{{Желек|Орусия}} Биолог-Новокубанск|
|2020—2023|{{Желек|Кыргызстан}} Илбирс |
|2022—2023|{{Желек|Кыргызстан}} [[Кыргызстан улуттук жаштар футбол курамасы|Кыргызстан U-20]]|
|2023—а.у|{{Желек|Кыргызстан}} [[Дордой (футбол клубу)|Дордой]]|
|2023—а.у|{{Желек|Кыргызстан}} [[Кыргызстан улуттук U-23 футбол курамасы|Кыргызстан U-23]]|
|2024—а.у|{{Желек|Кыргызстан}} [[Кыргызстан улуттук футбол курамасы|Кыргызстан]]|}} 
|клуб тууралуу маалыматтардын жаңылоосу = 
|курама тууралуу маалыматтардын жаңылоосу = 
|викиказына = 
}} 

'''Максим Лисицын''' — [[Орусия|Орусиялык]] машыктыруучу, [[Кыргызстан улуттук футбол курамасы|Кыргызстандын курама командасынын]] жана Бишкектин [[Дордой (футбол клубу)|Дордой клубунун]] башкы машыктыруучусу.

== Өмүр баяны ==
«Кубань-2» резервдик командасында футболчу катары ойногон. Аскердик кызматты өтөгөндөн кийин машыктыруучулук карьерасын баштаган.15 жыл Краснодар крайынын Футбол академиясында иштеген&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.aksport.ru/index.php?news=on&amp;year=16&amp;paper=on&amp;num=05&amp;script=sc15|title=Максим Лисицын: «Надеюсь, Антонов в „Динамо“ пойдет по пути Катрича»|deadlink=|accessdate=2024-06-15|archivedate=2021-07-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210729211024/https://www.aksport.ru/index.php?news=on&amp;year=16&amp;paper=on&amp;num=05&amp;script=sc15}}&lt;/ref&gt;. «Кубани-2» машыктыруучулар штабынын мүчөсү болгон, андан кийин Краснодар клубунун тандоо бөлүмүндө, кийинчерээк ал «Урожай» клубун жетектеген&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fcurojai.com/news/pozdravlyaem-maksima-lisitsyna/|title=Поздравляем Максима Лисицына!|deadlink=|accessdate=2024-06-15|archivedate=2019-01-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190115043755/http://fcurojai.com/news/pozdravlyaem-maksima-lisitsyna/}}&lt;/ref&gt; .

2020-жылы [[Кыргызстан футбол чемпиондугу|Кыргызстандын Премьер-Лигасынын]] “Илбирс” клубун жетектеген &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://prosports.kg/news/442012-zayavka-ilbirsa-na-novyi-sezon-premer-ligi|title=Заявка «Илбирса» на новый сезон Премьер-Лиги|deadlink=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://prosports.kg/news/442570-trener-ilbirsa-o-porazhenii-16-molodye-igroki-ne-spravilis-s-volneniem|title=Максим Лисицын: «Молодые игроки не справились с волнением»|deadlink=}}&lt;/ref&gt;.

2022-жылдан бери Кыргызстандын жаштар курамасын жетектеп келет. Максим Лисицындын жетекчилиги астында 2022-жылы команда квалификациядан ийгиликтүү өтүп, Азиянын эң мыкты 16 командасынын катарына кирген, ал эми 2023-жылы бул команда Азия Кубогунун финалдык оюндарына катышып, тайпадагы атаандаштары Сауд Арабия, Жапония жана Кытай командалары болгон. 

2022-жылдан бери [[Кыргызстан улуттук U-23 футбол курамасы|Кыргызстандын олимпиадалык курама командасын]] жетектеп келет. 2023-жылдын декабрында ал «Дордой»  клубун жетектеген. Адис курама командадагы жана клубдагы кызматтарды бириктирет. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fc-dordoi.kg/novosti/novosti-kluba/2023-12-27-14-02-15|title=Максим Лисицын – новый главный тренер «Дордоя» {{!}} Новости клуба {{!}} Официальный сайт футбольного клуба Дордой (Бишкек)}}&lt;/ref&gt; 2024-жылдын 13-июнунда Кыргызстандын курама командасынын башкы машыктыруучусу болуп дайындалган. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://t.me/kyrgyzkurama/6719|title=KYRGYZ KURAMA}}&lt;/ref&gt;

== Булактар ==
{{Булактар}}

== Шилтемелер ==

* [https://www.transfermarkt.ru/maksim-lisitsyn/profil/trainer/65026 Машыктыруучунун профили Transfermarkt сайтында] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211115075152/https://www.transfermarkt.ru/maksim-lisitsyn/profil/trainer/65026 |date=2021-11-15 }}</text>
      <sha1>ldqluvk4bigbqmhd7o9novj3bos254z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кувейт динары</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136147</id>
    <revision>
      <id>650143</id>
      <parentid>639910</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T18:18:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Кувейт_пол.jpg|Кувейт_пол.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Explicit|Explicit]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Banknotes of Kuwait|]].</comment>
      <origin>650143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21891" sha1="ljbob7cji3ujjproi6jrmm0qxn6iuvv" xml:space="preserve">{{Валюта
 |Аталышы                 = Кувейт динары
 |Расмий аталышы          = دينار كويتي
 |Тил коду                = ar
 |ВЖК-ky                  = Кувейт динары
 |ISO-en                  = Kuwaiti Dinar
 |ISO-fr                  = Dinar koweïtien
 |Сүрөт                   =
 |Сүрөт2                  = 10 Kuwaitian fils in 2012 Obverse.jpg
 |Жалпы сүрөт аталышы     = 
 |Сүрөт аталышы           = 
 |Сүрөт аталышы2          = 
 |Эни                     = 
 |Сүрөт эни               = 
 |Сүрөт эни2              = 
 |ISO                     = KWD
 |ISO сандык              = 414
 |ISO2                    = 
 |ISO сандык2             = 
 |ISO3                    = 
 |ISO сандык3             = 
 |Эмитент                 = {{Өлкө желеги|Кувейт}}
 |Расмий колдонуучулар    = 
 |Бейрасмий колдонуучулар = 
 |Турат1                  = филс
 |Шайкештик1              = 1000
 |Турат2                  = 
 |Шайкештик2              = 
 |Турат3                  = 
 |Шайкештик3              = 
 |Турат4                  = 
 |Шайкештик7              = 
 |Эселик1                 = 
 |Шайкештик4              = 
 |Эселик2                 = 
 |Шайкештик5              = 
 |Эселик3                 = 
 |Шайкештик6              = 
 |Параллелдүү1            = 
 |Параллелдүү2            = 
 |Параллелдүү3            = 
 |Символ                  = 
 |Аббревиатура            = KWD
 |Белгиленүү              = 
 |Монеталар               = 1, 5, 10, 20, 50 жана 100 филсов
 |Банкноттор              = ¼, ½, 1, 5, 10 жана 20 динар
 |Киргизилди              = 01.04.1961
 |Киргизилди-соңу         = 13.05.1961
 |Алмаштырды              = Парс булуңунун рупиясы
 |Хроника                 = 
 |Борбордук банк          = Кувейтдин борбордук банкы
 |Борбордук банк_сайт     = www.cbk.gov.kw
 |Басып чыгарат           = 
 |Басып чыгарат_сайт      = 
 |Акча сарайы             = 
 |Акча сарайы_сайт        = 
 |Акча сарайы2            = 
 |Акча сарайы_сайт2       = 
 |Курс1                   = 
 |Валюта1                 = 
|Курс2                    = 
 |Валюта2                 = 
|Курс3                    = 
 |Валюта3                 = 
|Курс4                    = 
 |Валюта4                 = 
|Курс5                    = 
 |Валюта5                 = 
|Курс6                    = 
 |Валюта6                 = 
|Дата                     = 
 |Уики-казына             = Money_of_Kuwait
|Инфляция                 = 3,82%&lt;ref&gt;[https://www.csb.gov.kw/Pages/Statistics_en?ID=34&amp;ParentCatID=3 |title = Consumer Price Index Numbers]&lt;/ref&gt;
|Жыл                      = 2023
 |ШилтемеТобу             = 
}}
'''Кувейт динары''' ({{lang-ar|دينار كويتي}}) — [[Кувейт|Кувейттин]] улуттук акча бирдиги&lt;ref&gt;[https://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/introduction Central Bank Of Kuwait. Banknotes &amp; Coins]&lt;/ref&gt;. 

Бир кувейт динары 1000 филсге барабар. 1/4, 1/2, 1, 5, 10, 20 номиналындагы банкноттор, ошондой эле 1, 5, 10, 20, 50 жана 100 филс номиналындагы монеталар жүгүртүүдө. 

Кувейт динарынын наркы [[АКШ доллары|АКШ долларына]] караганда үч эсе жогору.

2003-жылга карата наркы эң жогорку валюта болуп саналат&lt;ref&gt;[https://turkeytripguide.net/most-valuable-currencies-in-the-world Strongest Currencies in the World]&lt;/ref&gt;.

Кээ бир валюталарга карата алмаштыруу курсу&lt;ref&gt;[https://index.minfin.com.ua/exchange/world/ Курсы основных мировых валют]&lt;/ref&gt;:

* 1 кувейт динары — 282,35 [[кыргыз сому]].
* 1 кувейт динары — 3,25 [[АКШ доллары]].
* 1 кувейт динары — 512,06 [[жапон иенасы]].
* 1 кувейт динары — 23,69 кытай юаны.

== Тарых ==
Кувейт динары 1961-жылдын 1-апрелинде Парс булуңунун рупиясынын ордуна жүгүртүүгө киргизилген&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070531213553/http://www.panasia.ru/main/kuveit/economic/1.html PanAsia. Кувейттин валютасы]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080416210853/http://www.panasia.ru/main/kuveit/sight/ PanAsia. Кувейттин тарыхы]&lt;/ref&gt;. 2006-жылы Кувейт өзүнүн улуттук акча бирдигин 1% ревальвация кылган. Натыйжада, АКШ долларынын курсу 0,29 кувейт динарына барабар болуп калган. 2007-жылдын май айында Кувейттин бийлиги АКШ долларына байланган динардын курсун алып салып&lt;ref&gt;[https://lenta.ru/news/2007/05/21/kuwait/ Кувейт отвязал свой динар от доллара США]&lt;/ref&gt;, улуттук валютасынын курсун мультивалюталык куржунга байлаштырган&lt;ref&gt;[https://lenta.ru/news/2007/07/13/kuwait/ Самой дорогой валюте в мире разрешили укрепиться еще больше]&lt;/ref&gt;. 

== Монеталар ==
Кувейттин 1, 5, 10, 20, 50 жана 100 филс номиналындагы жүгүртүүдөгү монеталарынын дизайны 1961-жылдан бери эч кандай олуттуу өзгөртүүсүз чыгарылып келет. 1 филс номиналындагы монетасы 1989-жылдан бери чыгарылбайт, бирок сакталып калган монеталар мыйзамдуу төлөм каражаты бойдон калууда. Монеталардын алдыңкы бетинде (аверс) Кувейттин герби, дау кемеси, чыгарылган жылдары ислам жана григорян жылнаамаларында араб сандары менен жазылган. Монеталардын арткы бетинде (реверс) номиналы жана мамлекеттин араб жана англис тилдеринде жазылган.

Бардык монеталар Улуу Британиянын Падышалык зээрканасы тарабынан чыгарылат.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
!Сүрөт
!Номинал
(филс)
!Диаметр
(мм)
!Калыңдыгы
(мм)
!Салмагы
(г)
!Материал
!Гурт
!Чыгарылган жылдары
|-
|[[Файл:1_Kuwaitian_fils_in_1967_Reverse.jpg|60x60px]][[Файл:1_Kuwaitian_fils_in_1967_Obverse.jpg|60x60px]]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|17,00
|1,20
|2,00
| rowspan=&quot;2&quot; |коло
| rowspan=&quot;5&quot; |жылмакай
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1966 1967 1970—1973 1975—1977 1979 1980 1983 1987 1988
|-
|[[Файл:5_Kuwaiti_fils_-_obverse.jpg|60x60px]][[Файл:5_Kuwaiti_fils_-_reverse.jpg|60x60px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |19,50
|1,20
|2,50
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1967—1977 1979—1981 1983 1985 1987 1988 1990 1993—1995 1997 2001 2003 2005—2011
|-
|[[Файл:5_Kuwaitian_fils_in_2012_Reverse.jpg|60x60px]][[Файл:5_Kuwaitian_fils_in_2012_Obverse.jpg|60x60px]]
|1,45
|2,55
|латунь жалатылган болот
| align=&quot;left&quot; |2012 2013 2015
|-
|
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |21,00
| rowspan=&quot;2&quot; |1,50
| rowspan=&quot;2&quot; |3,75
|коло
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1967—1977 1979—1981 1983 1985 1987 1988 1990 1995 1997 1998 2001 2003 2005—2011
|-
|[[Файл:10_Kuwaitian_fils_in_2012_Reverse.jpg|61x61px]][[Файл:10_Kuwaitian_fils_in_2012_Obverse.jpg|60x60px]]
|латунь жалатылган болот
| align=&quot;left&quot; |2012 2013 2015
|-
|[[Файл:20_KUW_fils_obverse.jpg|60x60px]][[Файл:20_KUW_fils_reverse.jpg|60x60px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |20,00
| rowspan=&quot;2&quot; |1,36
| rowspan=&quot;2&quot; |3,00
|[[жез]]+[[никель]]
| rowspan=&quot;6&quot; |кесикче
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1967—1977 1979—1981 1983 1985 1987 1988 1990 1995 1997 2001 2003 2005—2011
|-
|[[Файл:20_Kuwaitian_fils_in_2015_Reverse.jpg|60x60px]][[Файл:20_Kuwaitian_fils_in_2015_Obverse.jpg|60x60px]]
|болот
| align=&quot;left&quot; |2012 2013 2015
|-
|[[Файл:50_kuwaiti_fils_-_obverse.jpg|60x60px]][[Файл:50_Kuwaiti_fils_-_reverse.jpg|60x60px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;50&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |23,00
| rowspan=&quot;2&quot; |1,54
| rowspan=&quot;2&quot; |4,50
|[[жез]]+[[никель]]
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1966—1977 1979—1981 1983 1985 1987 1988 1990 1993 1995 1997 1999 2001 2003 2005—2011
|-
|[[Файл:50_Kuwaitian_fils_in_2012_Reverse.jpg|60x60px]][[Файл:50_Kuwaitian_fils_in_2012_Obverse.jpg|60x60px]]
|болот
| align=&quot;left&quot; |2012 2013 2015 2016
|-
|[[Файл:100_Kuwaiti_fils_obverse.jpg|60x60px]][[Файл:100_Kuwaiti_fils_-_reverse.jpg|60x60px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;100&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |26,00
|1,50
|6,50
|[[жез]]+[[никель]]
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1967—1969 1971—1977 1979 1980 1981 1983 1985 1987 1988 1990 1995 1998 1999 2003 2005—2010
|-
|[[Файл:100_Kuwaitian_fils_in_2012_Reverse.jpg|60x60px]][[Файл:100_Kuwaitian_fils_in_2012_Obverse.jpg|60x60px]]
|1,80
|6,70
|никель жалатылган болот
| align=&quot;left&quot; |2012 2013 2015 2016
|+
|}

== Банкноттор ==
Кувейттин банкноттору эки тилдүү болуп саналат: аверсиндеги жазуулар араб тилинде салттуу араб сандарын колдонуу менен, реверсиндеги жазуулар англис тилинде азыркы сандарды колдонуу менен чыгарылат.

¼, ½, 1, 5 жана 10 динар номиналындагы Кувейттин биринчи банкноттору 1961-жылдын 1-апрелинде Валюта комиссиясы тарабынан чыгарылган. Банкнотторго Кувейттин биринчи эмири Абдалла III портрети түшүрүлүп, бул банкноттор 1982-жылдын 31-майына чейин жүгүртүүдө болгон&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160803021514/http://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/first-issue.jsp Central Bank of Kuwait — First Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;.

Кийинчерээк Валюта комиссиясы Кувейттин Борбордук банкы болуп өзгөргөн.

1970-1971 жылдары II сериядагы банкноттор чыгарылган. Мурункудай эле номиналдар сакталып калган, бирок Кувейттин экинчи эмири Сабах III портрети түшүрүлгөн. Бул сериядагы банкноттор 1982-жылдын май айында жүгүртүүдөн алынып салынган&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160807082241/http://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/second-issue.jsp Central Bank of Kuwait — Second Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;.

1980-жылдын фералында III сериядагы банкнотторду чыгаруу башталган, банкноттордун катарына 20 динар номиналындагы банкнотта кошулган&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160807082322/http://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/third-issue.jsp Central Bank of Kuwait — Third Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;. Кувейтти Ирак аскерлери басып кирип, оккупациянын жарым жылында өлкөдөн табылган бардык акча каражаттары чыгарып кетишкен. Бул окуялардын натыйжасында III сериядагы банкноттор жараксыз деп табылган&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190909121038/http://www.crnindia.com/currency/dinar.html CRN India — Kuwaiti Dinar]&lt;/ref&gt;. 
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;6&quot; |Кувейттин III сериядагы банкноттору (1980-жылы чыгарылган)
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номиналы
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0011.htm]
|&lt;big&gt;¼&lt;/big&gt;
|116×68
|күрөң
|Мунай секиси
|Мунайды кайра иштетүүчү завод
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0012.htm]
|&lt;big&gt;½&lt;/big&gt;
|127×68
|кызгылт көк
|Кувейт мунаралары
|Port Shuwaykh
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0013.htm]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|138×68
|кызгылт
|«Кувейт Сити» телекоммуникация борбору
|Эль-Жахрадагы кызыл чеби
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0014.htm]
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|148×68
|көк
|al-Hilali мечитинин мунарасы
|Сейф сарайы
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0015.htm]
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|160×68
|жашыл
|Ылаачын (шумкар)
|дау кемеси
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0016.htm]
|&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
|166×68
|сары
|Кувейттин фондулук биржасынын имараты
|Кувейттин юстиция борбору
|+
|}
Ирак бийлиги тарабынан чыгарылып кеткен акчаны колдонууга жол бербөө үчүн, Ирактын аскерлеринен өлкөнү бошоткондон кийин, 1991-жылдын 24-мартында III сериядагы банкнотторду жаңы үлгүдөгү IV сериядагы банкнотторго алмаштыруу жүргүзүлгөн. IV сериядагы банкноттор 1995-жылдын 16-февралына чейин жүгүртүүдө болгон&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160803021840/http://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/fourth-issue.jsp Central Bank of Kuwait — Fourth Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080305110307/http://archive.travel.ru/kuwait/3479.html Travel.ru — Кувейтский динар втрое сильнее доллара]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;6&quot; |Кувейттин IV сериядагы банкноттору (1992-жылы чыгарылган)
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номиналы
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0017.htm]
|&lt;big&gt;¼&lt;/big&gt;
|116×68
|кызгылт
|Мунай секиси
|Мунайды кайра иштетүүчү завод
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0018.htm]
|&lt;big&gt;½&lt;/big&gt;
|127×68
|көк
|Кувейт мунаралары
|Port Shuwaykh
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0019.htm]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|138×68
|жашыл
|«Кувейт Сити» телекоммуникация борбору
|Эль-Жахрадагы кызыл чеби
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0020.htm]
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|148×68
|серый
|al-Hilali мечитинин мунарасы
|Сейф сарайы
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0021.htm]
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|160×68
|кызгыл сары
|Ылаачын (шумкар)
|дау кемеси
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0022.htm]
|&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
|166×68
|сирень түстүү
|Кувейттин фондулук биржасынын имараты
|Кувейттин юстиция борбору
|+
|}
Өлкөдө абал турукташкандан кийин, 1994-жылы V сериядагы банкноттор чыгарылган. Алар 2015-жылдын 1-октябрынан баштап мыйзамдуу төлөм каражаты макамын жоготкон&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160803021930/http://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/fifth-issue.jsp Central Bank of Kuwait — Fifth Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;7&quot; |Кувейттин V сериядагы банкноттору (1994-жылы чыгарылган)
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номиналы
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;¼&lt;/big&gt;
|110×68
|күрөң
|дау кемеси
|кыздар
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;½&lt;/big&gt;
|120×68
|жашыл
|кофе чайнеги, базар
|балдар
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|130×68
|көгүлтүр
|Кувейт мунаралары
|Port Shuwaykh
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|140×68
|кызыл
|Боштондук мунарасы
|Мунайды кайра иштетүүчү завод
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|150×68
|кочкул кызыл
|Чоң мечит
|балыкчылар, дау кемеси
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
|160×68
|саргыч жашыл
|Эль-Жахрадагы кызыл чеби
|Кувейттин борбордук банкы, шаар дарбазасы
|+
|}

=== Жүгүртүүдөгү банкноттор ===
2014-жылы 29-июнда ¼, ½, 1, 5, 10 жана 20 динар номиналындагы банкноттордун жаңы VI сериясы жүгүртүүгө киргизилген. Банкноттордо чыгарылган жылы белгиленген эмес&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140930234553/http://new.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/sixth-issue.jsp Central Bank of Kuwait — Sixth Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;7&quot; |Кувейттин V сериядагы банкноттору (2014-жылы чыгарылган)
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номиналы
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:Кувейт_четв.jpg|110x110px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:Кувейт_четв_р.jpg|110x110px]]
|&lt;big&gt;¼&lt;/big&gt;
|110×68
|күрөң
|Кувейттин телемунарасы, дау кемеси
|салттуу кувейт калгасы, биринчи кувейт монетасы
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:Кувейт_пол_р.jpg|120x120px]]
|&lt;big&gt;½&lt;/big&gt;
|120×68
|жашыл
|Кувейт мунаралары, дау кемеси
|бисса деңиз ташбакасы, балыктар
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:Кувейт_1.jpg|130x130px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:Кувейт_1_р.jpg|130x130px]]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|130×68
|серый
|Чоң мечит, дау кемеси
|Файлакада антикалык колонна түркүк
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|140×68
|кызгылт көк
|Бийик имарат, дау кемеси
|танкер, мунайды кайра иштетүүчү завод
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|150×68
|кызыл
|Улуттук ассамблеянын имараты, дау кемеси
|төө, ылаачын (шумкар)
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
|160×68
|көгүлтүр
|Сейф сарайы, дау кемеси
|бермет чогулткан адам, устрица, дау кемеси
|-
| colspan=&quot;7&quot; align=&quot;left&quot; |&lt;small&gt;Сүрөттөрдүн масштабы: миллиметрге 1,0 пиксель.&lt;/small&gt;
|+
|}

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://web.archive.org/web/20141207070310/http://new.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/fifth-issue.jsp Банкноттордун сүрөттөрү жана сүрөттөлүшү]
* [https://www.bis-ans-ende-der-welt.net/Kuwait-B-En.htm Kuwait (Banknotes)]
{{Азия валюталары}}</text>
      <sha1>ljbob7cji3ujjproi6jrmm0qxn6iuvv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650144</id>
      <parentid>650143</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T18:19:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Кувейт_пол_р.jpg|Кувейт_пол_р.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Explicit|Explicit]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Banknotes of Kuwait|]].</comment>
      <origin>650144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21843" sha1="34u6kxws80ts7tt64x9j3lbw4or9gkr" xml:space="preserve">{{Валюта
 |Аталышы                 = Кувейт динары
 |Расмий аталышы          = دينار كويتي
 |Тил коду                = ar
 |ВЖК-ky                  = Кувейт динары
 |ISO-en                  = Kuwaiti Dinar
 |ISO-fr                  = Dinar koweïtien
 |Сүрөт                   =
 |Сүрөт2                  = 10 Kuwaitian fils in 2012 Obverse.jpg
 |Жалпы сүрөт аталышы     = 
 |Сүрөт аталышы           = 
 |Сүрөт аталышы2          = 
 |Эни                     = 
 |Сүрөт эни               = 
 |Сүрөт эни2              = 
 |ISO                     = KWD
 |ISO сандык              = 414
 |ISO2                    = 
 |ISO сандык2             = 
 |ISO3                    = 
 |ISO сандык3             = 
 |Эмитент                 = {{Өлкө желеги|Кувейт}}
 |Расмий колдонуучулар    = 
 |Бейрасмий колдонуучулар = 
 |Турат1                  = филс
 |Шайкештик1              = 1000
 |Турат2                  = 
 |Шайкештик2              = 
 |Турат3                  = 
 |Шайкештик3              = 
 |Турат4                  = 
 |Шайкештик7              = 
 |Эселик1                 = 
 |Шайкештик4              = 
 |Эселик2                 = 
 |Шайкештик5              = 
 |Эселик3                 = 
 |Шайкештик6              = 
 |Параллелдүү1            = 
 |Параллелдүү2            = 
 |Параллелдүү3            = 
 |Символ                  = 
 |Аббревиатура            = KWD
 |Белгиленүү              = 
 |Монеталар               = 1, 5, 10, 20, 50 жана 100 филсов
 |Банкноттор              = ¼, ½, 1, 5, 10 жана 20 динар
 |Киргизилди              = 01.04.1961
 |Киргизилди-соңу         = 13.05.1961
 |Алмаштырды              = Парс булуңунун рупиясы
 |Хроника                 = 
 |Борбордук банк          = Кувейтдин борбордук банкы
 |Борбордук банк_сайт     = www.cbk.gov.kw
 |Басып чыгарат           = 
 |Басып чыгарат_сайт      = 
 |Акча сарайы             = 
 |Акча сарайы_сайт        = 
 |Акча сарайы2            = 
 |Акча сарайы_сайт2       = 
 |Курс1                   = 
 |Валюта1                 = 
|Курс2                    = 
 |Валюта2                 = 
|Курс3                    = 
 |Валюта3                 = 
|Курс4                    = 
 |Валюта4                 = 
|Курс5                    = 
 |Валюта5                 = 
|Курс6                    = 
 |Валюта6                 = 
|Дата                     = 
 |Уики-казына             = Money_of_Kuwait
|Инфляция                 = 3,82%&lt;ref&gt;[https://www.csb.gov.kw/Pages/Statistics_en?ID=34&amp;ParentCatID=3 |title = Consumer Price Index Numbers]&lt;/ref&gt;
|Жыл                      = 2023
 |ШилтемеТобу             = 
}}
'''Кувейт динары''' ({{lang-ar|دينار كويتي}}) — [[Кувейт|Кувейттин]] улуттук акча бирдиги&lt;ref&gt;[https://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/introduction Central Bank Of Kuwait. Banknotes &amp; Coins]&lt;/ref&gt;. 

Бир кувейт динары 1000 филсге барабар. 1/4, 1/2, 1, 5, 10, 20 номиналындагы банкноттор, ошондой эле 1, 5, 10, 20, 50 жана 100 филс номиналындагы монеталар жүгүртүүдө. 

Кувейт динарынын наркы [[АКШ доллары|АКШ долларына]] караганда үч эсе жогору.

2003-жылга карата наркы эң жогорку валюта болуп саналат&lt;ref&gt;[https://turkeytripguide.net/most-valuable-currencies-in-the-world Strongest Currencies in the World]&lt;/ref&gt;.

Кээ бир валюталарга карата алмаштыруу курсу&lt;ref&gt;[https://index.minfin.com.ua/exchange/world/ Курсы основных мировых валют]&lt;/ref&gt;:

* 1 кувейт динары — 282,35 [[кыргыз сому]].
* 1 кувейт динары — 3,25 [[АКШ доллары]].
* 1 кувейт динары — 512,06 [[жапон иенасы]].
* 1 кувейт динары — 23,69 кытай юаны.

== Тарых ==
Кувейт динары 1961-жылдын 1-апрелинде Парс булуңунун рупиясынын ордуна жүгүртүүгө киргизилген&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070531213553/http://www.panasia.ru/main/kuveit/economic/1.html PanAsia. Кувейттин валютасы]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080416210853/http://www.panasia.ru/main/kuveit/sight/ PanAsia. Кувейттин тарыхы]&lt;/ref&gt;. 2006-жылы Кувейт өзүнүн улуттук акча бирдигин 1% ревальвация кылган. Натыйжада, АКШ долларынын курсу 0,29 кувейт динарына барабар болуп калган. 2007-жылдын май айында Кувейттин бийлиги АКШ долларына байланган динардын курсун алып салып&lt;ref&gt;[https://lenta.ru/news/2007/05/21/kuwait/ Кувейт отвязал свой динар от доллара США]&lt;/ref&gt;, улуттук валютасынын курсун мультивалюталык куржунга байлаштырган&lt;ref&gt;[https://lenta.ru/news/2007/07/13/kuwait/ Самой дорогой валюте в мире разрешили укрепиться еще больше]&lt;/ref&gt;. 

== Монеталар ==
Кувейттин 1, 5, 10, 20, 50 жана 100 филс номиналындагы жүгүртүүдөгү монеталарынын дизайны 1961-жылдан бери эч кандай олуттуу өзгөртүүсүз чыгарылып келет. 1 филс номиналындагы монетасы 1989-жылдан бери чыгарылбайт, бирок сакталып калган монеталар мыйзамдуу төлөм каражаты бойдон калууда. Монеталардын алдыңкы бетинде (аверс) Кувейттин герби, дау кемеси, чыгарылган жылдары ислам жана григорян жылнаамаларында араб сандары менен жазылган. Монеталардын арткы бетинде (реверс) номиналы жана мамлекеттин араб жана англис тилдеринде жазылган.

Бардык монеталар Улуу Британиянын Падышалык зээрканасы тарабынан чыгарылат.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
!Сүрөт
!Номинал
(филс)
!Диаметр
(мм)
!Калыңдыгы
(мм)
!Салмагы
(г)
!Материал
!Гурт
!Чыгарылган жылдары
|-
|[[Файл:1_Kuwaitian_fils_in_1967_Reverse.jpg|60x60px]][[Файл:1_Kuwaitian_fils_in_1967_Obverse.jpg|60x60px]]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|17,00
|1,20
|2,00
| rowspan=&quot;2&quot; |коло
| rowspan=&quot;5&quot; |жылмакай
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1966 1967 1970—1973 1975—1977 1979 1980 1983 1987 1988
|-
|[[Файл:5_Kuwaiti_fils_-_obverse.jpg|60x60px]][[Файл:5_Kuwaiti_fils_-_reverse.jpg|60x60px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |19,50
|1,20
|2,50
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1967—1977 1979—1981 1983 1985 1987 1988 1990 1993—1995 1997 2001 2003 2005—2011
|-
|[[Файл:5_Kuwaitian_fils_in_2012_Reverse.jpg|60x60px]][[Файл:5_Kuwaitian_fils_in_2012_Obverse.jpg|60x60px]]
|1,45
|2,55
|латунь жалатылган болот
| align=&quot;left&quot; |2012 2013 2015
|-
|
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |21,00
| rowspan=&quot;2&quot; |1,50
| rowspan=&quot;2&quot; |3,75
|коло
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1967—1977 1979—1981 1983 1985 1987 1988 1990 1995 1997 1998 2001 2003 2005—2011
|-
|[[Файл:10_Kuwaitian_fils_in_2012_Reverse.jpg|61x61px]][[Файл:10_Kuwaitian_fils_in_2012_Obverse.jpg|60x60px]]
|латунь жалатылган болот
| align=&quot;left&quot; |2012 2013 2015
|-
|[[Файл:20_KUW_fils_obverse.jpg|60x60px]][[Файл:20_KUW_fils_reverse.jpg|60x60px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |20,00
| rowspan=&quot;2&quot; |1,36
| rowspan=&quot;2&quot; |3,00
|[[жез]]+[[никель]]
| rowspan=&quot;6&quot; |кесикче
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1967—1977 1979—1981 1983 1985 1987 1988 1990 1995 1997 2001 2003 2005—2011
|-
|[[Файл:20_Kuwaitian_fils_in_2015_Reverse.jpg|60x60px]][[Файл:20_Kuwaitian_fils_in_2015_Obverse.jpg|60x60px]]
|болот
| align=&quot;left&quot; |2012 2013 2015
|-
|[[Файл:50_kuwaiti_fils_-_obverse.jpg|60x60px]][[Файл:50_Kuwaiti_fils_-_reverse.jpg|60x60px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;50&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |23,00
| rowspan=&quot;2&quot; |1,54
| rowspan=&quot;2&quot; |4,50
|[[жез]]+[[никель]]
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1966—1977 1979—1981 1983 1985 1987 1988 1990 1993 1995 1997 1999 2001 2003 2005—2011
|-
|[[Файл:50_Kuwaitian_fils_in_2012_Reverse.jpg|60x60px]][[Файл:50_Kuwaitian_fils_in_2012_Obverse.jpg|60x60px]]
|болот
| align=&quot;left&quot; |2012 2013 2015 2016
|-
|[[Файл:100_Kuwaiti_fils_obverse.jpg|60x60px]][[Файл:100_Kuwaiti_fils_-_reverse.jpg|60x60px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;100&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |26,00
|1,50
|6,50
|[[жез]]+[[никель]]
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1967—1969 1971—1977 1979 1980 1981 1983 1985 1987 1988 1990 1995 1998 1999 2003 2005—2010
|-
|[[Файл:100_Kuwaitian_fils_in_2012_Reverse.jpg|60x60px]][[Файл:100_Kuwaitian_fils_in_2012_Obverse.jpg|60x60px]]
|1,80
|6,70
|никель жалатылган болот
| align=&quot;left&quot; |2012 2013 2015 2016
|+
|}

== Банкноттор ==
Кувейттин банкноттору эки тилдүү болуп саналат: аверсиндеги жазуулар араб тилинде салттуу араб сандарын колдонуу менен, реверсиндеги жазуулар англис тилинде азыркы сандарды колдонуу менен чыгарылат.

¼, ½, 1, 5 жана 10 динар номиналындагы Кувейттин биринчи банкноттору 1961-жылдын 1-апрелинде Валюта комиссиясы тарабынан чыгарылган. Банкнотторго Кувейттин биринчи эмири Абдалла III портрети түшүрүлүп, бул банкноттор 1982-жылдын 31-майына чейин жүгүртүүдө болгон&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160803021514/http://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/first-issue.jsp Central Bank of Kuwait — First Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;.

Кийинчерээк Валюта комиссиясы Кувейттин Борбордук банкы болуп өзгөргөн.

1970-1971 жылдары II сериядагы банкноттор чыгарылган. Мурункудай эле номиналдар сакталып калган, бирок Кувейттин экинчи эмири Сабах III портрети түшүрүлгөн. Бул сериядагы банкноттор 1982-жылдын май айында жүгүртүүдөн алынып салынган&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160807082241/http://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/second-issue.jsp Central Bank of Kuwait — Second Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;.

1980-жылдын фералында III сериядагы банкнотторду чыгаруу башталган, банкноттордун катарына 20 динар номиналындагы банкнотта кошулган&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160807082322/http://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/third-issue.jsp Central Bank of Kuwait — Third Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;. Кувейтти Ирак аскерлери басып кирип, оккупациянын жарым жылында өлкөдөн табылган бардык акча каражаттары чыгарып кетишкен. Бул окуялардын натыйжасында III сериядагы банкноттор жараксыз деп табылган&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190909121038/http://www.crnindia.com/currency/dinar.html CRN India — Kuwaiti Dinar]&lt;/ref&gt;. 
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;6&quot; |Кувейттин III сериядагы банкноттору (1980-жылы чыгарылган)
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номиналы
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0011.htm]
|&lt;big&gt;¼&lt;/big&gt;
|116×68
|күрөң
|Мунай секиси
|Мунайды кайра иштетүүчү завод
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0012.htm]
|&lt;big&gt;½&lt;/big&gt;
|127×68
|кызгылт көк
|Кувейт мунаралары
|Port Shuwaykh
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0013.htm]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|138×68
|кызгылт
|«Кувейт Сити» телекоммуникация борбору
|Эль-Жахрадагы кызыл чеби
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0014.htm]
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|148×68
|көк
|al-Hilali мечитинин мунарасы
|Сейф сарайы
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0015.htm]
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|160×68
|жашыл
|Ылаачын (шумкар)
|дау кемеси
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0016.htm]
|&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
|166×68
|сары
|Кувейттин фондулук биржасынын имараты
|Кувейттин юстиция борбору
|+
|}
Ирак бийлиги тарабынан чыгарылып кеткен акчаны колдонууга жол бербөө үчүн, Ирактын аскерлеринен өлкөнү бошоткондон кийин, 1991-жылдын 24-мартында III сериядагы банкнотторду жаңы үлгүдөгү IV сериядагы банкнотторго алмаштыруу жүргүзүлгөн. IV сериядагы банкноттор 1995-жылдын 16-февралына чейин жүгүртүүдө болгон&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160803021840/http://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/fourth-issue.jsp Central Bank of Kuwait — Fourth Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080305110307/http://archive.travel.ru/kuwait/3479.html Travel.ru — Кувейтский динар втрое сильнее доллара]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;6&quot; |Кувейттин IV сериядагы банкноттору (1992-жылы чыгарылган)
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номиналы
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0017.htm]
|&lt;big&gt;¼&lt;/big&gt;
|116×68
|кызгылт
|Мунай секиси
|Мунайды кайра иштетүүчү завод
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0018.htm]
|&lt;big&gt;½&lt;/big&gt;
|127×68
|көк
|Кувейт мунаралары
|Port Shuwaykh
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0019.htm]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|138×68
|жашыл
|«Кувейт Сити» телекоммуникация борбору
|Эль-Жахрадагы кызыл чеби
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0020.htm]
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|148×68
|серый
|al-Hilali мечитинин мунарасы
|Сейф сарайы
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0021.htm]
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|160×68
|кызгыл сары
|Ылаачын (шумкар)
|дау кемеси
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0022.htm]
|&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
|166×68
|сирень түстүү
|Кувейттин фондулук биржасынын имараты
|Кувейттин юстиция борбору
|+
|}
Өлкөдө абал турукташкандан кийин, 1994-жылы V сериядагы банкноттор чыгарылган. Алар 2015-жылдын 1-октябрынан баштап мыйзамдуу төлөм каражаты макамын жоготкон&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160803021930/http://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/fifth-issue.jsp Central Bank of Kuwait — Fifth Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;7&quot; |Кувейттин V сериядагы банкноттору (1994-жылы чыгарылган)
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номиналы
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;¼&lt;/big&gt;
|110×68
|күрөң
|дау кемеси
|кыздар
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;½&lt;/big&gt;
|120×68
|жашыл
|кофе чайнеги, базар
|балдар
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|130×68
|көгүлтүр
|Кувейт мунаралары
|Port Shuwaykh
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|140×68
|кызыл
|Боштондук мунарасы
|Мунайды кайра иштетүүчү завод
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|150×68
|кочкул кызыл
|Чоң мечит
|балыкчылар, дау кемеси
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
|160×68
|саргыч жашыл
|Эль-Жахрадагы кызыл чеби
|Кувейттин борбордук банкы, шаар дарбазасы
|+
|}

=== Жүгүртүүдөгү банкноттор ===
2014-жылы 29-июнда ¼, ½, 1, 5, 10 жана 20 динар номиналындагы банкноттордун жаңы VI сериясы жүгүртүүгө киргизилген. Банкноттордо чыгарылган жылы белгиленген эмес&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140930234553/http://new.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/sixth-issue.jsp Central Bank of Kuwait — Sixth Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;7&quot; |Кувейттин V сериядагы банкноттору (2014-жылы чыгарылган)
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номиналы
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:Кувейт_четв.jpg|110x110px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:Кувейт_четв_р.jpg|110x110px]]
|&lt;big&gt;¼&lt;/big&gt;
|110×68
|күрөң
|Кувейттин телемунарасы, дау кемеси
|салттуу кувейт калгасы, биринчи кувейт монетасы
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;½&lt;/big&gt;
|120×68
|жашыл
|Кувейт мунаралары, дау кемеси
|бисса деңиз ташбакасы, балыктар
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:Кувейт_1.jpg|130x130px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:Кувейт_1_р.jpg|130x130px]]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|130×68
|серый
|Чоң мечит, дау кемеси
|Файлакада антикалык колонна түркүк
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|140×68
|кызгылт көк
|Бийик имарат, дау кемеси
|танкер, мунайды кайра иштетүүчү завод
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|150×68
|кызыл
|Улуттук ассамблеянын имараты, дау кемеси
|төө, ылаачын (шумкар)
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
|160×68
|көгүлтүр
|Сейф сарайы, дау кемеси
|бермет чогулткан адам, устрица, дау кемеси
|-
| colspan=&quot;7&quot; align=&quot;left&quot; |&lt;small&gt;Сүрөттөрдүн масштабы: миллиметрге 1,0 пиксель.&lt;/small&gt;
|+
|}

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://web.archive.org/web/20141207070310/http://new.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/fifth-issue.jsp Банкноттордун сүрөттөрү жана сүрөттөлүшү]
* [https://www.bis-ans-ende-der-welt.net/Kuwait-B-En.htm Kuwait (Banknotes)]
{{Азия валюталары}}</text>
      <sha1>34u6kxws80ts7tt64x9j3lbw4or9gkr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650145</id>
      <parentid>650144</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T18:19:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Кувейт_четв_р.jpg|Кувейт_четв_р.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Explicit|Explicit]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Banknotes of Kuwait|]].</comment>
      <origin>650145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21793" sha1="j7cfxznnd0cm89s0dl5mcbmpg80tkrl" xml:space="preserve">{{Валюта
 |Аталышы                 = Кувейт динары
 |Расмий аталышы          = دينار كويتي
 |Тил коду                = ar
 |ВЖК-ky                  = Кувейт динары
 |ISO-en                  = Kuwaiti Dinar
 |ISO-fr                  = Dinar koweïtien
 |Сүрөт                   =
 |Сүрөт2                  = 10 Kuwaitian fils in 2012 Obverse.jpg
 |Жалпы сүрөт аталышы     = 
 |Сүрөт аталышы           = 
 |Сүрөт аталышы2          = 
 |Эни                     = 
 |Сүрөт эни               = 
 |Сүрөт эни2              = 
 |ISO                     = KWD
 |ISO сандык              = 414
 |ISO2                    = 
 |ISO сандык2             = 
 |ISO3                    = 
 |ISO сандык3             = 
 |Эмитент                 = {{Өлкө желеги|Кувейт}}
 |Расмий колдонуучулар    = 
 |Бейрасмий колдонуучулар = 
 |Турат1                  = филс
 |Шайкештик1              = 1000
 |Турат2                  = 
 |Шайкештик2              = 
 |Турат3                  = 
 |Шайкештик3              = 
 |Турат4                  = 
 |Шайкештик7              = 
 |Эселик1                 = 
 |Шайкештик4              = 
 |Эселик2                 = 
 |Шайкештик5              = 
 |Эселик3                 = 
 |Шайкештик6              = 
 |Параллелдүү1            = 
 |Параллелдүү2            = 
 |Параллелдүү3            = 
 |Символ                  = 
 |Аббревиатура            = KWD
 |Белгиленүү              = 
 |Монеталар               = 1, 5, 10, 20, 50 жана 100 филсов
 |Банкноттор              = ¼, ½, 1, 5, 10 жана 20 динар
 |Киргизилди              = 01.04.1961
 |Киргизилди-соңу         = 13.05.1961
 |Алмаштырды              = Парс булуңунун рупиясы
 |Хроника                 = 
 |Борбордук банк          = Кувейтдин борбордук банкы
 |Борбордук банк_сайт     = www.cbk.gov.kw
 |Басып чыгарат           = 
 |Басып чыгарат_сайт      = 
 |Акча сарайы             = 
 |Акча сарайы_сайт        = 
 |Акча сарайы2            = 
 |Акча сарайы_сайт2       = 
 |Курс1                   = 
 |Валюта1                 = 
|Курс2                    = 
 |Валюта2                 = 
|Курс3                    = 
 |Валюта3                 = 
|Курс4                    = 
 |Валюта4                 = 
|Курс5                    = 
 |Валюта5                 = 
|Курс6                    = 
 |Валюта6                 = 
|Дата                     = 
 |Уики-казына             = Money_of_Kuwait
|Инфляция                 = 3,82%&lt;ref&gt;[https://www.csb.gov.kw/Pages/Statistics_en?ID=34&amp;ParentCatID=3 |title = Consumer Price Index Numbers]&lt;/ref&gt;
|Жыл                      = 2023
 |ШилтемеТобу             = 
}}
'''Кувейт динары''' ({{lang-ar|دينار كويتي}}) — [[Кувейт|Кувейттин]] улуттук акча бирдиги&lt;ref&gt;[https://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/introduction Central Bank Of Kuwait. Banknotes &amp; Coins]&lt;/ref&gt;. 

Бир кувейт динары 1000 филсге барабар. 1/4, 1/2, 1, 5, 10, 20 номиналындагы банкноттор, ошондой эле 1, 5, 10, 20, 50 жана 100 филс номиналындагы монеталар жүгүртүүдө. 

Кувейт динарынын наркы [[АКШ доллары|АКШ долларына]] караганда үч эсе жогору.

2003-жылга карата наркы эң жогорку валюта болуп саналат&lt;ref&gt;[https://turkeytripguide.net/most-valuable-currencies-in-the-world Strongest Currencies in the World]&lt;/ref&gt;.

Кээ бир валюталарга карата алмаштыруу курсу&lt;ref&gt;[https://index.minfin.com.ua/exchange/world/ Курсы основных мировых валют]&lt;/ref&gt;:

* 1 кувейт динары — 282,35 [[кыргыз сому]].
* 1 кувейт динары — 3,25 [[АКШ доллары]].
* 1 кувейт динары — 512,06 [[жапон иенасы]].
* 1 кувейт динары — 23,69 кытай юаны.

== Тарых ==
Кувейт динары 1961-жылдын 1-апрелинде Парс булуңунун рупиясынын ордуна жүгүртүүгө киргизилген&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070531213553/http://www.panasia.ru/main/kuveit/economic/1.html PanAsia. Кувейттин валютасы]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080416210853/http://www.panasia.ru/main/kuveit/sight/ PanAsia. Кувейттин тарыхы]&lt;/ref&gt;. 2006-жылы Кувейт өзүнүн улуттук акча бирдигин 1% ревальвация кылган. Натыйжада, АКШ долларынын курсу 0,29 кувейт динарына барабар болуп калган. 2007-жылдын май айында Кувейттин бийлиги АКШ долларына байланган динардын курсун алып салып&lt;ref&gt;[https://lenta.ru/news/2007/05/21/kuwait/ Кувейт отвязал свой динар от доллара США]&lt;/ref&gt;, улуттук валютасынын курсун мультивалюталык куржунга байлаштырган&lt;ref&gt;[https://lenta.ru/news/2007/07/13/kuwait/ Самой дорогой валюте в мире разрешили укрепиться еще больше]&lt;/ref&gt;. 

== Монеталар ==
Кувейттин 1, 5, 10, 20, 50 жана 100 филс номиналындагы жүгүртүүдөгү монеталарынын дизайны 1961-жылдан бери эч кандай олуттуу өзгөртүүсүз чыгарылып келет. 1 филс номиналындагы монетасы 1989-жылдан бери чыгарылбайт, бирок сакталып калган монеталар мыйзамдуу төлөм каражаты бойдон калууда. Монеталардын алдыңкы бетинде (аверс) Кувейттин герби, дау кемеси, чыгарылган жылдары ислам жана григорян жылнаамаларында араб сандары менен жазылган. Монеталардын арткы бетинде (реверс) номиналы жана мамлекеттин араб жана англис тилдеринде жазылган.

Бардык монеталар Улуу Британиянын Падышалык зээрканасы тарабынан чыгарылат.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
!Сүрөт
!Номинал
(филс)
!Диаметр
(мм)
!Калыңдыгы
(мм)
!Салмагы
(г)
!Материал
!Гурт
!Чыгарылган жылдары
|-
|[[Файл:1_Kuwaitian_fils_in_1967_Reverse.jpg|60x60px]][[Файл:1_Kuwaitian_fils_in_1967_Obverse.jpg|60x60px]]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|17,00
|1,20
|2,00
| rowspan=&quot;2&quot; |коло
| rowspan=&quot;5&quot; |жылмакай
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1966 1967 1970—1973 1975—1977 1979 1980 1983 1987 1988
|-
|[[Файл:5_Kuwaiti_fils_-_obverse.jpg|60x60px]][[Файл:5_Kuwaiti_fils_-_reverse.jpg|60x60px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |19,50
|1,20
|2,50
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1967—1977 1979—1981 1983 1985 1987 1988 1990 1993—1995 1997 2001 2003 2005—2011
|-
|[[Файл:5_Kuwaitian_fils_in_2012_Reverse.jpg|60x60px]][[Файл:5_Kuwaitian_fils_in_2012_Obverse.jpg|60x60px]]
|1,45
|2,55
|латунь жалатылган болот
| align=&quot;left&quot; |2012 2013 2015
|-
|
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |21,00
| rowspan=&quot;2&quot; |1,50
| rowspan=&quot;2&quot; |3,75
|коло
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1967—1977 1979—1981 1983 1985 1987 1988 1990 1995 1997 1998 2001 2003 2005—2011
|-
|[[Файл:10_Kuwaitian_fils_in_2012_Reverse.jpg|61x61px]][[Файл:10_Kuwaitian_fils_in_2012_Obverse.jpg|60x60px]]
|латунь жалатылган болот
| align=&quot;left&quot; |2012 2013 2015
|-
|[[Файл:20_KUW_fils_obverse.jpg|60x60px]][[Файл:20_KUW_fils_reverse.jpg|60x60px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |20,00
| rowspan=&quot;2&quot; |1,36
| rowspan=&quot;2&quot; |3,00
|[[жез]]+[[никель]]
| rowspan=&quot;6&quot; |кесикче
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1967—1977 1979—1981 1983 1985 1987 1988 1990 1995 1997 2001 2003 2005—2011
|-
|[[Файл:20_Kuwaitian_fils_in_2015_Reverse.jpg|60x60px]][[Файл:20_Kuwaitian_fils_in_2015_Obverse.jpg|60x60px]]
|болот
| align=&quot;left&quot; |2012 2013 2015
|-
|[[Файл:50_kuwaiti_fils_-_obverse.jpg|60x60px]][[Файл:50_Kuwaiti_fils_-_reverse.jpg|60x60px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;50&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |23,00
| rowspan=&quot;2&quot; |1,54
| rowspan=&quot;2&quot; |4,50
|[[жез]]+[[никель]]
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1966—1977 1979—1981 1983 1985 1987 1988 1990 1993 1995 1997 1999 2001 2003 2005—2011
|-
|[[Файл:50_Kuwaitian_fils_in_2012_Reverse.jpg|60x60px]][[Файл:50_Kuwaitian_fils_in_2012_Obverse.jpg|60x60px]]
|болот
| align=&quot;left&quot; |2012 2013 2015 2016
|-
|[[Файл:100_Kuwaiti_fils_obverse.jpg|60x60px]][[Файл:100_Kuwaiti_fils_-_reverse.jpg|60x60px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;100&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |26,00
|1,50
|6,50
|[[жез]]+[[никель]]
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1967—1969 1971—1977 1979 1980 1981 1983 1985 1987 1988 1990 1995 1998 1999 2003 2005—2010
|-
|[[Файл:100_Kuwaitian_fils_in_2012_Reverse.jpg|60x60px]][[Файл:100_Kuwaitian_fils_in_2012_Obverse.jpg|60x60px]]
|1,80
|6,70
|никель жалатылган болот
| align=&quot;left&quot; |2012 2013 2015 2016
|+
|}

== Банкноттор ==
Кувейттин банкноттору эки тилдүү болуп саналат: аверсиндеги жазуулар араб тилинде салттуу араб сандарын колдонуу менен, реверсиндеги жазуулар англис тилинде азыркы сандарды колдонуу менен чыгарылат.

¼, ½, 1, 5 жана 10 динар номиналындагы Кувейттин биринчи банкноттору 1961-жылдын 1-апрелинде Валюта комиссиясы тарабынан чыгарылган. Банкнотторго Кувейттин биринчи эмири Абдалла III портрети түшүрүлүп, бул банкноттор 1982-жылдын 31-майына чейин жүгүртүүдө болгон&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160803021514/http://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/first-issue.jsp Central Bank of Kuwait — First Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;.

Кийинчерээк Валюта комиссиясы Кувейттин Борбордук банкы болуп өзгөргөн.

1970-1971 жылдары II сериядагы банкноттор чыгарылган. Мурункудай эле номиналдар сакталып калган, бирок Кувейттин экинчи эмири Сабах III портрети түшүрүлгөн. Бул сериядагы банкноттор 1982-жылдын май айында жүгүртүүдөн алынып салынган&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160807082241/http://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/second-issue.jsp Central Bank of Kuwait — Second Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;.

1980-жылдын фералында III сериядагы банкнотторду чыгаруу башталган, банкноттордун катарына 20 динар номиналындагы банкнотта кошулган&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160807082322/http://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/third-issue.jsp Central Bank of Kuwait — Third Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;. Кувейтти Ирак аскерлери басып кирип, оккупациянын жарым жылында өлкөдөн табылган бардык акча каражаттары чыгарып кетишкен. Бул окуялардын натыйжасында III сериядагы банкноттор жараксыз деп табылган&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190909121038/http://www.crnindia.com/currency/dinar.html CRN India — Kuwaiti Dinar]&lt;/ref&gt;. 
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;6&quot; |Кувейттин III сериядагы банкноттору (1980-жылы чыгарылган)
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номиналы
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0011.htm]
|&lt;big&gt;¼&lt;/big&gt;
|116×68
|күрөң
|Мунай секиси
|Мунайды кайра иштетүүчү завод
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0012.htm]
|&lt;big&gt;½&lt;/big&gt;
|127×68
|кызгылт көк
|Кувейт мунаралары
|Port Shuwaykh
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0013.htm]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|138×68
|кызгылт
|«Кувейт Сити» телекоммуникация борбору
|Эль-Жахрадагы кызыл чеби
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0014.htm]
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|148×68
|көк
|al-Hilali мечитинин мунарасы
|Сейф сарайы
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0015.htm]
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|160×68
|жашыл
|Ылаачын (шумкар)
|дау кемеси
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0016.htm]
|&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
|166×68
|сары
|Кувейттин фондулук биржасынын имараты
|Кувейттин юстиция борбору
|+
|}
Ирак бийлиги тарабынан чыгарылып кеткен акчаны колдонууга жол бербөө үчүн, Ирактын аскерлеринен өлкөнү бошоткондон кийин, 1991-жылдын 24-мартында III сериядагы банкнотторду жаңы үлгүдөгү IV сериядагы банкнотторго алмаштыруу жүргүзүлгөн. IV сериядагы банкноттор 1995-жылдын 16-февралына чейин жүгүртүүдө болгон&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160803021840/http://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/fourth-issue.jsp Central Bank of Kuwait — Fourth Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080305110307/http://archive.travel.ru/kuwait/3479.html Travel.ru — Кувейтский динар втрое сильнее доллара]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;6&quot; |Кувейттин IV сериядагы банкноттору (1992-жылы чыгарылган)
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номиналы
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0017.htm]
|&lt;big&gt;¼&lt;/big&gt;
|116×68
|кызгылт
|Мунай секиси
|Мунайды кайра иштетүүчү завод
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0018.htm]
|&lt;big&gt;½&lt;/big&gt;
|127×68
|көк
|Кувейт мунаралары
|Port Shuwaykh
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0019.htm]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|138×68
|жашыл
|«Кувейт Сити» телекоммуникация борбору
|Эль-Жахрадагы кызыл чеби
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0020.htm]
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|148×68
|серый
|al-Hilali мечитинин мунарасы
|Сейф сарайы
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0021.htm]
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|160×68
|кызгыл сары
|Ылаачын (шумкар)
|дау кемеси
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0022.htm]
|&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
|166×68
|сирень түстүү
|Кувейттин фондулук биржасынын имараты
|Кувейттин юстиция борбору
|+
|}
Өлкөдө абал турукташкандан кийин, 1994-жылы V сериядагы банкноттор чыгарылган. Алар 2015-жылдын 1-октябрынан баштап мыйзамдуу төлөм каражаты макамын жоготкон&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160803021930/http://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/fifth-issue.jsp Central Bank of Kuwait — Fifth Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;7&quot; |Кувейттин V сериядагы банкноттору (1994-жылы чыгарылган)
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номиналы
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;¼&lt;/big&gt;
|110×68
|күрөң
|дау кемеси
|кыздар
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;½&lt;/big&gt;
|120×68
|жашыл
|кофе чайнеги, базар
|балдар
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|130×68
|көгүлтүр
|Кувейт мунаралары
|Port Shuwaykh
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|140×68
|кызыл
|Боштондук мунарасы
|Мунайды кайра иштетүүчү завод
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|150×68
|кочкул кызыл
|Чоң мечит
|балыкчылар, дау кемеси
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
|160×68
|саргыч жашыл
|Эль-Жахрадагы кызыл чеби
|Кувейттин борбордук банкы, шаар дарбазасы
|+
|}

=== Жүгүртүүдөгү банкноттор ===
2014-жылы 29-июнда ¼, ½, 1, 5, 10 жана 20 динар номиналындагы банкноттордун жаңы VI сериясы жүгүртүүгө киргизилген. Банкноттордо чыгарылган жылы белгиленген эмес&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140930234553/http://new.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/sixth-issue.jsp Central Bank of Kuwait — Sixth Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;7&quot; |Кувейттин V сериядагы банкноттору (2014-жылы чыгарылган)
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номиналы
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:Кувейт_четв.jpg|110x110px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;¼&lt;/big&gt;
|110×68
|күрөң
|Кувейттин телемунарасы, дау кемеси
|салттуу кувейт калгасы, биринчи кувейт монетасы
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;½&lt;/big&gt;
|120×68
|жашыл
|Кувейт мунаралары, дау кемеси
|бисса деңиз ташбакасы, балыктар
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:Кувейт_1.jpg|130x130px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:Кувейт_1_р.jpg|130x130px]]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|130×68
|серый
|Чоң мечит, дау кемеси
|Файлакада антикалык колонна түркүк
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|140×68
|кызгылт көк
|Бийик имарат, дау кемеси
|танкер, мунайды кайра иштетүүчү завод
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|150×68
|кызыл
|Улуттук ассамблеянын имараты, дау кемеси
|төө, ылаачын (шумкар)
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
|160×68
|көгүлтүр
|Сейф сарайы, дау кемеси
|бермет чогулткан адам, устрица, дау кемеси
|-
| colspan=&quot;7&quot; align=&quot;left&quot; |&lt;small&gt;Сүрөттөрдүн масштабы: миллиметрге 1,0 пиксель.&lt;/small&gt;
|+
|}

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://web.archive.org/web/20141207070310/http://new.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/fifth-issue.jsp Банкноттордун сүрөттөрү жана сүрөттөлүшү]
* [https://www.bis-ans-ende-der-welt.net/Kuwait-B-En.htm Kuwait (Banknotes)]
{{Азия валюталары}}</text>
      <sha1>j7cfxznnd0cm89s0dl5mcbmpg80tkrl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650146</id>
      <parentid>650145</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T18:19:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Кувейт_четв.jpg|Кувейт_четв.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Explicit|Explicit]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Banknotes of Kuwait|]].</comment>
      <origin>650146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21746" sha1="p504hjio7zj4uqntwowrgccioi21xld" xml:space="preserve">{{Валюта
 |Аталышы                 = Кувейт динары
 |Расмий аталышы          = دينار كويتي
 |Тил коду                = ar
 |ВЖК-ky                  = Кувейт динары
 |ISO-en                  = Kuwaiti Dinar
 |ISO-fr                  = Dinar koweïtien
 |Сүрөт                   =
 |Сүрөт2                  = 10 Kuwaitian fils in 2012 Obverse.jpg
 |Жалпы сүрөт аталышы     = 
 |Сүрөт аталышы           = 
 |Сүрөт аталышы2          = 
 |Эни                     = 
 |Сүрөт эни               = 
 |Сүрөт эни2              = 
 |ISO                     = KWD
 |ISO сандык              = 414
 |ISO2                    = 
 |ISO сандык2             = 
 |ISO3                    = 
 |ISO сандык3             = 
 |Эмитент                 = {{Өлкө желеги|Кувейт}}
 |Расмий колдонуучулар    = 
 |Бейрасмий колдонуучулар = 
 |Турат1                  = филс
 |Шайкештик1              = 1000
 |Турат2                  = 
 |Шайкештик2              = 
 |Турат3                  = 
 |Шайкештик3              = 
 |Турат4                  = 
 |Шайкештик7              = 
 |Эселик1                 = 
 |Шайкештик4              = 
 |Эселик2                 = 
 |Шайкештик5              = 
 |Эселик3                 = 
 |Шайкештик6              = 
 |Параллелдүү1            = 
 |Параллелдүү2            = 
 |Параллелдүү3            = 
 |Символ                  = 
 |Аббревиатура            = KWD
 |Белгиленүү              = 
 |Монеталар               = 1, 5, 10, 20, 50 жана 100 филсов
 |Банкноттор              = ¼, ½, 1, 5, 10 жана 20 динар
 |Киргизилди              = 01.04.1961
 |Киргизилди-соңу         = 13.05.1961
 |Алмаштырды              = Парс булуңунун рупиясы
 |Хроника                 = 
 |Борбордук банк          = Кувейтдин борбордук банкы
 |Борбордук банк_сайт     = www.cbk.gov.kw
 |Басып чыгарат           = 
 |Басып чыгарат_сайт      = 
 |Акча сарайы             = 
 |Акча сарайы_сайт        = 
 |Акча сарайы2            = 
 |Акча сарайы_сайт2       = 
 |Курс1                   = 
 |Валюта1                 = 
|Курс2                    = 
 |Валюта2                 = 
|Курс3                    = 
 |Валюта3                 = 
|Курс4                    = 
 |Валюта4                 = 
|Курс5                    = 
 |Валюта5                 = 
|Курс6                    = 
 |Валюта6                 = 
|Дата                     = 
 |Уики-казына             = Money_of_Kuwait
|Инфляция                 = 3,82%&lt;ref&gt;[https://www.csb.gov.kw/Pages/Statistics_en?ID=34&amp;ParentCatID=3 |title = Consumer Price Index Numbers]&lt;/ref&gt;
|Жыл                      = 2023
 |ШилтемеТобу             = 
}}
'''Кувейт динары''' ({{lang-ar|دينار كويتي}}) — [[Кувейт|Кувейттин]] улуттук акча бирдиги&lt;ref&gt;[https://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/introduction Central Bank Of Kuwait. Banknotes &amp; Coins]&lt;/ref&gt;. 

Бир кувейт динары 1000 филсге барабар. 1/4, 1/2, 1, 5, 10, 20 номиналындагы банкноттор, ошондой эле 1, 5, 10, 20, 50 жана 100 филс номиналындагы монеталар жүгүртүүдө. 

Кувейт динарынын наркы [[АКШ доллары|АКШ долларына]] караганда үч эсе жогору.

2003-жылга карата наркы эң жогорку валюта болуп саналат&lt;ref&gt;[https://turkeytripguide.net/most-valuable-currencies-in-the-world Strongest Currencies in the World]&lt;/ref&gt;.

Кээ бир валюталарга карата алмаштыруу курсу&lt;ref&gt;[https://index.minfin.com.ua/exchange/world/ Курсы основных мировых валют]&lt;/ref&gt;:

* 1 кувейт динары — 282,35 [[кыргыз сому]].
* 1 кувейт динары — 3,25 [[АКШ доллары]].
* 1 кувейт динары — 512,06 [[жапон иенасы]].
* 1 кувейт динары — 23,69 кытай юаны.

== Тарых ==
Кувейт динары 1961-жылдын 1-апрелинде Парс булуңунун рупиясынын ордуна жүгүртүүгө киргизилген&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070531213553/http://www.panasia.ru/main/kuveit/economic/1.html PanAsia. Кувейттин валютасы]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080416210853/http://www.panasia.ru/main/kuveit/sight/ PanAsia. Кувейттин тарыхы]&lt;/ref&gt;. 2006-жылы Кувейт өзүнүн улуттук акча бирдигин 1% ревальвация кылган. Натыйжада, АКШ долларынын курсу 0,29 кувейт динарына барабар болуп калган. 2007-жылдын май айында Кувейттин бийлиги АКШ долларына байланган динардын курсун алып салып&lt;ref&gt;[https://lenta.ru/news/2007/05/21/kuwait/ Кувейт отвязал свой динар от доллара США]&lt;/ref&gt;, улуттук валютасынын курсун мультивалюталык куржунга байлаштырган&lt;ref&gt;[https://lenta.ru/news/2007/07/13/kuwait/ Самой дорогой валюте в мире разрешили укрепиться еще больше]&lt;/ref&gt;. 

== Монеталар ==
Кувейттин 1, 5, 10, 20, 50 жана 100 филс номиналындагы жүгүртүүдөгү монеталарынын дизайны 1961-жылдан бери эч кандай олуттуу өзгөртүүсүз чыгарылып келет. 1 филс номиналындагы монетасы 1989-жылдан бери чыгарылбайт, бирок сакталып калган монеталар мыйзамдуу төлөм каражаты бойдон калууда. Монеталардын алдыңкы бетинде (аверс) Кувейттин герби, дау кемеси, чыгарылган жылдары ислам жана григорян жылнаамаларында араб сандары менен жазылган. Монеталардын арткы бетинде (реверс) номиналы жана мамлекеттин араб жана англис тилдеринде жазылган.

Бардык монеталар Улуу Британиянын Падышалык зээрканасы тарабынан чыгарылат.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
!Сүрөт
!Номинал
(филс)
!Диаметр
(мм)
!Калыңдыгы
(мм)
!Салмагы
(г)
!Материал
!Гурт
!Чыгарылган жылдары
|-
|[[Файл:1_Kuwaitian_fils_in_1967_Reverse.jpg|60x60px]][[Файл:1_Kuwaitian_fils_in_1967_Obverse.jpg|60x60px]]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|17,00
|1,20
|2,00
| rowspan=&quot;2&quot; |коло
| rowspan=&quot;5&quot; |жылмакай
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1966 1967 1970—1973 1975—1977 1979 1980 1983 1987 1988
|-
|[[Файл:5_Kuwaiti_fils_-_obverse.jpg|60x60px]][[Файл:5_Kuwaiti_fils_-_reverse.jpg|60x60px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |19,50
|1,20
|2,50
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1967—1977 1979—1981 1983 1985 1987 1988 1990 1993—1995 1997 2001 2003 2005—2011
|-
|[[Файл:5_Kuwaitian_fils_in_2012_Reverse.jpg|60x60px]][[Файл:5_Kuwaitian_fils_in_2012_Obverse.jpg|60x60px]]
|1,45
|2,55
|латунь жалатылган болот
| align=&quot;left&quot; |2012 2013 2015
|-
|
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |21,00
| rowspan=&quot;2&quot; |1,50
| rowspan=&quot;2&quot; |3,75
|коло
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1967—1977 1979—1981 1983 1985 1987 1988 1990 1995 1997 1998 2001 2003 2005—2011
|-
|[[Файл:10_Kuwaitian_fils_in_2012_Reverse.jpg|61x61px]][[Файл:10_Kuwaitian_fils_in_2012_Obverse.jpg|60x60px]]
|латунь жалатылган болот
| align=&quot;left&quot; |2012 2013 2015
|-
|[[Файл:20_KUW_fils_obverse.jpg|60x60px]][[Файл:20_KUW_fils_reverse.jpg|60x60px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |20,00
| rowspan=&quot;2&quot; |1,36
| rowspan=&quot;2&quot; |3,00
|[[жез]]+[[никель]]
| rowspan=&quot;6&quot; |кесикче
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1967—1977 1979—1981 1983 1985 1987 1988 1990 1995 1997 2001 2003 2005—2011
|-
|[[Файл:20_Kuwaitian_fils_in_2015_Reverse.jpg|60x60px]][[Файл:20_Kuwaitian_fils_in_2015_Obverse.jpg|60x60px]]
|болот
| align=&quot;left&quot; |2012 2013 2015
|-
|[[Файл:50_kuwaiti_fils_-_obverse.jpg|60x60px]][[Файл:50_Kuwaiti_fils_-_reverse.jpg|60x60px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;50&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |23,00
| rowspan=&quot;2&quot; |1,54
| rowspan=&quot;2&quot; |4,50
|[[жез]]+[[никель]]
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1966—1977 1979—1981 1983 1985 1987 1988 1990 1993 1995 1997 1999 2001 2003 2005—2011
|-
|[[Файл:50_Kuwaitian_fils_in_2012_Reverse.jpg|60x60px]][[Файл:50_Kuwaitian_fils_in_2012_Obverse.jpg|60x60px]]
|болот
| align=&quot;left&quot; |2012 2013 2015 2016
|-
|[[Файл:100_Kuwaiti_fils_obverse.jpg|60x60px]][[Файл:100_Kuwaiti_fils_-_reverse.jpg|60x60px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;100&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |26,00
|1,50
|6,50
|[[жез]]+[[никель]]
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1967—1969 1971—1977 1979 1980 1981 1983 1985 1987 1988 1990 1995 1998 1999 2003 2005—2010
|-
|[[Файл:100_Kuwaitian_fils_in_2012_Reverse.jpg|60x60px]][[Файл:100_Kuwaitian_fils_in_2012_Obverse.jpg|60x60px]]
|1,80
|6,70
|никель жалатылган болот
| align=&quot;left&quot; |2012 2013 2015 2016
|+
|}

== Банкноттор ==
Кувейттин банкноттору эки тилдүү болуп саналат: аверсиндеги жазуулар араб тилинде салттуу араб сандарын колдонуу менен, реверсиндеги жазуулар англис тилинде азыркы сандарды колдонуу менен чыгарылат.

¼, ½, 1, 5 жана 10 динар номиналындагы Кувейттин биринчи банкноттору 1961-жылдын 1-апрелинде Валюта комиссиясы тарабынан чыгарылган. Банкнотторго Кувейттин биринчи эмири Абдалла III портрети түшүрүлүп, бул банкноттор 1982-жылдын 31-майына чейин жүгүртүүдө болгон&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160803021514/http://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/first-issue.jsp Central Bank of Kuwait — First Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;.

Кийинчерээк Валюта комиссиясы Кувейттин Борбордук банкы болуп өзгөргөн.

1970-1971 жылдары II сериядагы банкноттор чыгарылган. Мурункудай эле номиналдар сакталып калган, бирок Кувейттин экинчи эмири Сабах III портрети түшүрүлгөн. Бул сериядагы банкноттор 1982-жылдын май айында жүгүртүүдөн алынып салынган&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160807082241/http://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/second-issue.jsp Central Bank of Kuwait — Second Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;.

1980-жылдын фералында III сериядагы банкнотторду чыгаруу башталган, банкноттордун катарына 20 динар номиналындагы банкнотта кошулган&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160807082322/http://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/third-issue.jsp Central Bank of Kuwait — Third Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;. Кувейтти Ирак аскерлери басып кирип, оккупациянын жарым жылында өлкөдөн табылган бардык акча каражаттары чыгарып кетишкен. Бул окуялардын натыйжасында III сериядагы банкноттор жараксыз деп табылган&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190909121038/http://www.crnindia.com/currency/dinar.html CRN India — Kuwaiti Dinar]&lt;/ref&gt;. 
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;6&quot; |Кувейттин III сериядагы банкноттору (1980-жылы чыгарылган)
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номиналы
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0011.htm]
|&lt;big&gt;¼&lt;/big&gt;
|116×68
|күрөң
|Мунай секиси
|Мунайды кайра иштетүүчү завод
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0012.htm]
|&lt;big&gt;½&lt;/big&gt;
|127×68
|кызгылт көк
|Кувейт мунаралары
|Port Shuwaykh
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0013.htm]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|138×68
|кызгылт
|«Кувейт Сити» телекоммуникация борбору
|Эль-Жахрадагы кызыл чеби
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0014.htm]
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|148×68
|көк
|al-Hilali мечитинин мунарасы
|Сейф сарайы
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0015.htm]
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|160×68
|жашыл
|Ылаачын (шумкар)
|дау кемеси
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0016.htm]
|&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
|166×68
|сары
|Кувейттин фондулук биржасынын имараты
|Кувейттин юстиция борбору
|+
|}
Ирак бийлиги тарабынан чыгарылып кеткен акчаны колдонууга жол бербөө үчүн, Ирактын аскерлеринен өлкөнү бошоткондон кийин, 1991-жылдын 24-мартында III сериядагы банкнотторду жаңы үлгүдөгү IV сериядагы банкнотторго алмаштыруу жүргүзүлгөн. IV сериядагы банкноттор 1995-жылдын 16-февралына чейин жүгүртүүдө болгон&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160803021840/http://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/fourth-issue.jsp Central Bank of Kuwait — Fourth Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080305110307/http://archive.travel.ru/kuwait/3479.html Travel.ru — Кувейтский динар втрое сильнее доллара]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;6&quot; |Кувейттин IV сериядагы банкноттору (1992-жылы чыгарылган)
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номиналы
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0017.htm]
|&lt;big&gt;¼&lt;/big&gt;
|116×68
|кызгылт
|Мунай секиси
|Мунайды кайра иштетүүчү завод
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0018.htm]
|&lt;big&gt;½&lt;/big&gt;
|127×68
|көк
|Кувейт мунаралары
|Port Shuwaykh
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0019.htm]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|138×68
|жашыл
|«Кувейт Сити» телекоммуникация борбору
|Эль-Жахрадагы кызыл чеби
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0020.htm]
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|148×68
|серый
|al-Hilali мечитинин мунарасы
|Сейф сарайы
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0021.htm]
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|160×68
|кызгыл сары
|Ылаачын (шумкар)
|дау кемеси
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0022.htm]
|&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
|166×68
|сирень түстүү
|Кувейттин фондулук биржасынын имараты
|Кувейттин юстиция борбору
|+
|}
Өлкөдө абал турукташкандан кийин, 1994-жылы V сериядагы банкноттор чыгарылган. Алар 2015-жылдын 1-октябрынан баштап мыйзамдуу төлөм каражаты макамын жоготкон&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160803021930/http://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/fifth-issue.jsp Central Bank of Kuwait — Fifth Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;7&quot; |Кувейттин V сериядагы банкноттору (1994-жылы чыгарылган)
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номиналы
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;¼&lt;/big&gt;
|110×68
|күрөң
|дау кемеси
|кыздар
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;½&lt;/big&gt;
|120×68
|жашыл
|кофе чайнеги, базар
|балдар
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|130×68
|көгүлтүр
|Кувейт мунаралары
|Port Shuwaykh
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|140×68
|кызыл
|Боштондук мунарасы
|Мунайды кайра иштетүүчү завод
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|150×68
|кочкул кызыл
|Чоң мечит
|балыкчылар, дау кемеси
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
|160×68
|саргыч жашыл
|Эль-Жахрадагы кызыл чеби
|Кувейттин борбордук банкы, шаар дарбазасы
|+
|}

=== Жүгүртүүдөгү банкноттор ===
2014-жылы 29-июнда ¼, ½, 1, 5, 10 жана 20 динар номиналындагы банкноттордун жаңы VI сериясы жүгүртүүгө киргизилген. Банкноттордо чыгарылган жылы белгиленген эмес&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140930234553/http://new.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/sixth-issue.jsp Central Bank of Kuwait — Sixth Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;7&quot; |Кувейттин V сериядагы банкноттору (2014-жылы чыгарылган)
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номиналы
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;¼&lt;/big&gt;
|110×68
|күрөң
|Кувейттин телемунарасы, дау кемеси
|салттуу кувейт калгасы, биринчи кувейт монетасы
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;½&lt;/big&gt;
|120×68
|жашыл
|Кувейт мунаралары, дау кемеси
|бисса деңиз ташбакасы, балыктар
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:Кувейт_1.jpg|130x130px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:Кувейт_1_р.jpg|130x130px]]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|130×68
|серый
|Чоң мечит, дау кемеси
|Файлакада антикалык колонна түркүк
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|140×68
|кызгылт көк
|Бийик имарат, дау кемеси
|танкер, мунайды кайра иштетүүчү завод
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|150×68
|кызыл
|Улуттук ассамблеянын имараты, дау кемеси
|төө, ылаачын (шумкар)
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
|160×68
|көгүлтүр
|Сейф сарайы, дау кемеси
|бермет чогулткан адам, устрица, дау кемеси
|-
| colspan=&quot;7&quot; align=&quot;left&quot; |&lt;small&gt;Сүрөттөрдүн масштабы: миллиметрге 1,0 пиксель.&lt;/small&gt;
|+
|}

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://web.archive.org/web/20141207070310/http://new.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/fifth-issue.jsp Банкноттордун сүрөттөрү жана сүрөттөлүшү]
* [https://www.bis-ans-ende-der-welt.net/Kuwait-B-En.htm Kuwait (Banknotes)]
{{Азия валюталары}}</text>
      <sha1>p504hjio7zj4uqntwowrgccioi21xld</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650147</id>
      <parentid>650146</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T18:20:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Кувейт_1.jpg|Кувейт_1.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Explicit|Explicit]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Banknotes of Kuwait|]].</comment>
      <origin>650147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21706" sha1="jg3j6k6u59l0kyc1zpm21a71tyc7ius" xml:space="preserve">{{Валюта
 |Аталышы                 = Кувейт динары
 |Расмий аталышы          = دينار كويتي
 |Тил коду                = ar
 |ВЖК-ky                  = Кувейт динары
 |ISO-en                  = Kuwaiti Dinar
 |ISO-fr                  = Dinar koweïtien
 |Сүрөт                   =
 |Сүрөт2                  = 10 Kuwaitian fils in 2012 Obverse.jpg
 |Жалпы сүрөт аталышы     = 
 |Сүрөт аталышы           = 
 |Сүрөт аталышы2          = 
 |Эни                     = 
 |Сүрөт эни               = 
 |Сүрөт эни2              = 
 |ISO                     = KWD
 |ISO сандык              = 414
 |ISO2                    = 
 |ISO сандык2             = 
 |ISO3                    = 
 |ISO сандык3             = 
 |Эмитент                 = {{Өлкө желеги|Кувейт}}
 |Расмий колдонуучулар    = 
 |Бейрасмий колдонуучулар = 
 |Турат1                  = филс
 |Шайкештик1              = 1000
 |Турат2                  = 
 |Шайкештик2              = 
 |Турат3                  = 
 |Шайкештик3              = 
 |Турат4                  = 
 |Шайкештик7              = 
 |Эселик1                 = 
 |Шайкештик4              = 
 |Эселик2                 = 
 |Шайкештик5              = 
 |Эселик3                 = 
 |Шайкештик6              = 
 |Параллелдүү1            = 
 |Параллелдүү2            = 
 |Параллелдүү3            = 
 |Символ                  = 
 |Аббревиатура            = KWD
 |Белгиленүү              = 
 |Монеталар               = 1, 5, 10, 20, 50 жана 100 филсов
 |Банкноттор              = ¼, ½, 1, 5, 10 жана 20 динар
 |Киргизилди              = 01.04.1961
 |Киргизилди-соңу         = 13.05.1961
 |Алмаштырды              = Парс булуңунун рупиясы
 |Хроника                 = 
 |Борбордук банк          = Кувейтдин борбордук банкы
 |Борбордук банк_сайт     = www.cbk.gov.kw
 |Басып чыгарат           = 
 |Басып чыгарат_сайт      = 
 |Акча сарайы             = 
 |Акча сарайы_сайт        = 
 |Акча сарайы2            = 
 |Акча сарайы_сайт2       = 
 |Курс1                   = 
 |Валюта1                 = 
|Курс2                    = 
 |Валюта2                 = 
|Курс3                    = 
 |Валюта3                 = 
|Курс4                    = 
 |Валюта4                 = 
|Курс5                    = 
 |Валюта5                 = 
|Курс6                    = 
 |Валюта6                 = 
|Дата                     = 
 |Уики-казына             = Money_of_Kuwait
|Инфляция                 = 3,82%&lt;ref&gt;[https://www.csb.gov.kw/Pages/Statistics_en?ID=34&amp;ParentCatID=3 |title = Consumer Price Index Numbers]&lt;/ref&gt;
|Жыл                      = 2023
 |ШилтемеТобу             = 
}}
'''Кувейт динары''' ({{lang-ar|دينار كويتي}}) — [[Кувейт|Кувейттин]] улуттук акча бирдиги&lt;ref&gt;[https://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/introduction Central Bank Of Kuwait. Banknotes &amp; Coins]&lt;/ref&gt;. 

Бир кувейт динары 1000 филсге барабар. 1/4, 1/2, 1, 5, 10, 20 номиналындагы банкноттор, ошондой эле 1, 5, 10, 20, 50 жана 100 филс номиналындагы монеталар жүгүртүүдө. 

Кувейт динарынын наркы [[АКШ доллары|АКШ долларына]] караганда үч эсе жогору.

2003-жылга карата наркы эң жогорку валюта болуп саналат&lt;ref&gt;[https://turkeytripguide.net/most-valuable-currencies-in-the-world Strongest Currencies in the World]&lt;/ref&gt;.

Кээ бир валюталарга карата алмаштыруу курсу&lt;ref&gt;[https://index.minfin.com.ua/exchange/world/ Курсы основных мировых валют]&lt;/ref&gt;:

* 1 кувейт динары — 282,35 [[кыргыз сому]].
* 1 кувейт динары — 3,25 [[АКШ доллары]].
* 1 кувейт динары — 512,06 [[жапон иенасы]].
* 1 кувейт динары — 23,69 кытай юаны.

== Тарых ==
Кувейт динары 1961-жылдын 1-апрелинде Парс булуңунун рупиясынын ордуна жүгүртүүгө киргизилген&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070531213553/http://www.panasia.ru/main/kuveit/economic/1.html PanAsia. Кувейттин валютасы]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080416210853/http://www.panasia.ru/main/kuveit/sight/ PanAsia. Кувейттин тарыхы]&lt;/ref&gt;. 2006-жылы Кувейт өзүнүн улуттук акча бирдигин 1% ревальвация кылган. Натыйжада, АКШ долларынын курсу 0,29 кувейт динарына барабар болуп калган. 2007-жылдын май айында Кувейттин бийлиги АКШ долларына байланган динардын курсун алып салып&lt;ref&gt;[https://lenta.ru/news/2007/05/21/kuwait/ Кувейт отвязал свой динар от доллара США]&lt;/ref&gt;, улуттук валютасынын курсун мультивалюталык куржунга байлаштырган&lt;ref&gt;[https://lenta.ru/news/2007/07/13/kuwait/ Самой дорогой валюте в мире разрешили укрепиться еще больше]&lt;/ref&gt;. 

== Монеталар ==
Кувейттин 1, 5, 10, 20, 50 жана 100 филс номиналындагы жүгүртүүдөгү монеталарынын дизайны 1961-жылдан бери эч кандай олуттуу өзгөртүүсүз чыгарылып келет. 1 филс номиналындагы монетасы 1989-жылдан бери чыгарылбайт, бирок сакталып калган монеталар мыйзамдуу төлөм каражаты бойдон калууда. Монеталардын алдыңкы бетинде (аверс) Кувейттин герби, дау кемеси, чыгарылган жылдары ислам жана григорян жылнаамаларында араб сандары менен жазылган. Монеталардын арткы бетинде (реверс) номиналы жана мамлекеттин араб жана англис тилдеринде жазылган.

Бардык монеталар Улуу Британиянын Падышалык зээрканасы тарабынан чыгарылат.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
!Сүрөт
!Номинал
(филс)
!Диаметр
(мм)
!Калыңдыгы
(мм)
!Салмагы
(г)
!Материал
!Гурт
!Чыгарылган жылдары
|-
|[[Файл:1_Kuwaitian_fils_in_1967_Reverse.jpg|60x60px]][[Файл:1_Kuwaitian_fils_in_1967_Obverse.jpg|60x60px]]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|17,00
|1,20
|2,00
| rowspan=&quot;2&quot; |коло
| rowspan=&quot;5&quot; |жылмакай
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1966 1967 1970—1973 1975—1977 1979 1980 1983 1987 1988
|-
|[[Файл:5_Kuwaiti_fils_-_obverse.jpg|60x60px]][[Файл:5_Kuwaiti_fils_-_reverse.jpg|60x60px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |19,50
|1,20
|2,50
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1967—1977 1979—1981 1983 1985 1987 1988 1990 1993—1995 1997 2001 2003 2005—2011
|-
|[[Файл:5_Kuwaitian_fils_in_2012_Reverse.jpg|60x60px]][[Файл:5_Kuwaitian_fils_in_2012_Obverse.jpg|60x60px]]
|1,45
|2,55
|латунь жалатылган болот
| align=&quot;left&quot; |2012 2013 2015
|-
|
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |21,00
| rowspan=&quot;2&quot; |1,50
| rowspan=&quot;2&quot; |3,75
|коло
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1967—1977 1979—1981 1983 1985 1987 1988 1990 1995 1997 1998 2001 2003 2005—2011
|-
|[[Файл:10_Kuwaitian_fils_in_2012_Reverse.jpg|61x61px]][[Файл:10_Kuwaitian_fils_in_2012_Obverse.jpg|60x60px]]
|латунь жалатылган болот
| align=&quot;left&quot; |2012 2013 2015
|-
|[[Файл:20_KUW_fils_obverse.jpg|60x60px]][[Файл:20_KUW_fils_reverse.jpg|60x60px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |20,00
| rowspan=&quot;2&quot; |1,36
| rowspan=&quot;2&quot; |3,00
|[[жез]]+[[никель]]
| rowspan=&quot;6&quot; |кесикче
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1967—1977 1979—1981 1983 1985 1987 1988 1990 1995 1997 2001 2003 2005—2011
|-
|[[Файл:20_Kuwaitian_fils_in_2015_Reverse.jpg|60x60px]][[Файл:20_Kuwaitian_fils_in_2015_Obverse.jpg|60x60px]]
|болот
| align=&quot;left&quot; |2012 2013 2015
|-
|[[Файл:50_kuwaiti_fils_-_obverse.jpg|60x60px]][[Файл:50_Kuwaiti_fils_-_reverse.jpg|60x60px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;50&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |23,00
| rowspan=&quot;2&quot; |1,54
| rowspan=&quot;2&quot; |4,50
|[[жез]]+[[никель]]
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1966—1977 1979—1981 1983 1985 1987 1988 1990 1993 1995 1997 1999 2001 2003 2005—2011
|-
|[[Файл:50_Kuwaitian_fils_in_2012_Reverse.jpg|60x60px]][[Файл:50_Kuwaitian_fils_in_2012_Obverse.jpg|60x60px]]
|болот
| align=&quot;left&quot; |2012 2013 2015 2016
|-
|[[Файл:100_Kuwaiti_fils_obverse.jpg|60x60px]][[Файл:100_Kuwaiti_fils_-_reverse.jpg|60x60px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;100&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |26,00
|1,50
|6,50
|[[жез]]+[[никель]]
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1967—1969 1971—1977 1979 1980 1981 1983 1985 1987 1988 1990 1995 1998 1999 2003 2005—2010
|-
|[[Файл:100_Kuwaitian_fils_in_2012_Reverse.jpg|60x60px]][[Файл:100_Kuwaitian_fils_in_2012_Obverse.jpg|60x60px]]
|1,80
|6,70
|никель жалатылган болот
| align=&quot;left&quot; |2012 2013 2015 2016
|+
|}

== Банкноттор ==
Кувейттин банкноттору эки тилдүү болуп саналат: аверсиндеги жазуулар араб тилинде салттуу араб сандарын колдонуу менен, реверсиндеги жазуулар англис тилинде азыркы сандарды колдонуу менен чыгарылат.

¼, ½, 1, 5 жана 10 динар номиналындагы Кувейттин биринчи банкноттору 1961-жылдын 1-апрелинде Валюта комиссиясы тарабынан чыгарылган. Банкнотторго Кувейттин биринчи эмири Абдалла III портрети түшүрүлүп, бул банкноттор 1982-жылдын 31-майына чейин жүгүртүүдө болгон&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160803021514/http://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/first-issue.jsp Central Bank of Kuwait — First Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;.

Кийинчерээк Валюта комиссиясы Кувейттин Борбордук банкы болуп өзгөргөн.

1970-1971 жылдары II сериядагы банкноттор чыгарылган. Мурункудай эле номиналдар сакталып калган, бирок Кувейттин экинчи эмири Сабах III портрети түшүрүлгөн. Бул сериядагы банкноттор 1982-жылдын май айында жүгүртүүдөн алынып салынган&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160807082241/http://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/second-issue.jsp Central Bank of Kuwait — Second Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;.

1980-жылдын фералында III сериядагы банкнотторду чыгаруу башталган, банкноттордун катарына 20 динар номиналындагы банкнотта кошулган&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160807082322/http://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/third-issue.jsp Central Bank of Kuwait — Third Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;. Кувейтти Ирак аскерлери басып кирип, оккупациянын жарым жылында өлкөдөн табылган бардык акча каражаттары чыгарып кетишкен. Бул окуялардын натыйжасында III сериядагы банкноттор жараксыз деп табылган&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190909121038/http://www.crnindia.com/currency/dinar.html CRN India — Kuwaiti Dinar]&lt;/ref&gt;. 
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;6&quot; |Кувейттин III сериядагы банкноттору (1980-жылы чыгарылган)
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номиналы
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0011.htm]
|&lt;big&gt;¼&lt;/big&gt;
|116×68
|күрөң
|Мунай секиси
|Мунайды кайра иштетүүчү завод
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0012.htm]
|&lt;big&gt;½&lt;/big&gt;
|127×68
|кызгылт көк
|Кувейт мунаралары
|Port Shuwaykh
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0013.htm]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|138×68
|кызгылт
|«Кувейт Сити» телекоммуникация борбору
|Эль-Жахрадагы кызыл чеби
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0014.htm]
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|148×68
|көк
|al-Hilali мечитинин мунарасы
|Сейф сарайы
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0015.htm]
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|160×68
|жашыл
|Ылаачын (шумкар)
|дау кемеси
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0016.htm]
|&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
|166×68
|сары
|Кувейттин фондулук биржасынын имараты
|Кувейттин юстиция борбору
|+
|}
Ирак бийлиги тарабынан чыгарылып кеткен акчаны колдонууга жол бербөө үчүн, Ирактын аскерлеринен өлкөнү бошоткондон кийин, 1991-жылдын 24-мартында III сериядагы банкнотторду жаңы үлгүдөгү IV сериядагы банкнотторго алмаштыруу жүргүзүлгөн. IV сериядагы банкноттор 1995-жылдын 16-февралына чейин жүгүртүүдө болгон&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160803021840/http://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/fourth-issue.jsp Central Bank of Kuwait — Fourth Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080305110307/http://archive.travel.ru/kuwait/3479.html Travel.ru — Кувейтский динар втрое сильнее доллара]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;6&quot; |Кувейттин IV сериядагы банкноттору (1992-жылы чыгарылган)
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номиналы
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0017.htm]
|&lt;big&gt;¼&lt;/big&gt;
|116×68
|кызгылт
|Мунай секиси
|Мунайды кайра иштетүүчү завод
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0018.htm]
|&lt;big&gt;½&lt;/big&gt;
|127×68
|көк
|Кувейт мунаралары
|Port Shuwaykh
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0019.htm]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|138×68
|жашыл
|«Кувейт Сити» телекоммуникация борбору
|Эль-Жахрадагы кызыл чеби
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0020.htm]
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|148×68
|серый
|al-Hilali мечитинин мунарасы
|Сейф сарайы
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0021.htm]
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|160×68
|кызгыл сары
|Ылаачын (шумкар)
|дау кемеси
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0022.htm]
|&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
|166×68
|сирень түстүү
|Кувейттин фондулук биржасынын имараты
|Кувейттин юстиция борбору
|+
|}
Өлкөдө абал турукташкандан кийин, 1994-жылы V сериядагы банкноттор чыгарылган. Алар 2015-жылдын 1-октябрынан баштап мыйзамдуу төлөм каражаты макамын жоготкон&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160803021930/http://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/fifth-issue.jsp Central Bank of Kuwait — Fifth Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;7&quot; |Кувейттин V сериядагы банкноттору (1994-жылы чыгарылган)
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номиналы
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;¼&lt;/big&gt;
|110×68
|күрөң
|дау кемеси
|кыздар
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;½&lt;/big&gt;
|120×68
|жашыл
|кофе чайнеги, базар
|балдар
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|130×68
|көгүлтүр
|Кувейт мунаралары
|Port Shuwaykh
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|140×68
|кызыл
|Боштондук мунарасы
|Мунайды кайра иштетүүчү завод
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|150×68
|кочкул кызыл
|Чоң мечит
|балыкчылар, дау кемеси
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
|160×68
|саргыч жашыл
|Эль-Жахрадагы кызыл чеби
|Кувейттин борбордук банкы, шаар дарбазасы
|+
|}

=== Жүгүртүүдөгү банкноттор ===
2014-жылы 29-июнда ¼, ½, 1, 5, 10 жана 20 динар номиналындагы банкноттордун жаңы VI сериясы жүгүртүүгө киргизилген. Банкноттордо чыгарылган жылы белгиленген эмес&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140930234553/http://new.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/sixth-issue.jsp Central Bank of Kuwait — Sixth Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;7&quot; |Кувейттин V сериядагы банкноттору (2014-жылы чыгарылган)
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номиналы
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;¼&lt;/big&gt;
|110×68
|күрөң
|Кувейттин телемунарасы, дау кемеси
|салттуу кувейт калгасы, биринчи кувейт монетасы
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;½&lt;/big&gt;
|120×68
|жашыл
|Кувейт мунаралары, дау кемеси
|бисса деңиз ташбакасы, балыктар
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:Кувейт_1_р.jpg|130x130px]]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|130×68
|серый
|Чоң мечит, дау кемеси
|Файлакада антикалык колонна түркүк
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|140×68
|кызгылт көк
|Бийик имарат, дау кемеси
|танкер, мунайды кайра иштетүүчү завод
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|150×68
|кызыл
|Улуттук ассамблеянын имараты, дау кемеси
|төө, ылаачын (шумкар)
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
|160×68
|көгүлтүр
|Сейф сарайы, дау кемеси
|бермет чогулткан адам, устрица, дау кемеси
|-
| colspan=&quot;7&quot; align=&quot;left&quot; |&lt;small&gt;Сүрөттөрдүн масштабы: миллиметрге 1,0 пиксель.&lt;/small&gt;
|+
|}

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://web.archive.org/web/20141207070310/http://new.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/fifth-issue.jsp Банкноттордун сүрөттөрү жана сүрөттөлүшү]
* [https://www.bis-ans-ende-der-welt.net/Kuwait-B-En.htm Kuwait (Banknotes)]
{{Азия валюталары}}</text>
      <sha1>jg3j6k6u59l0kyc1zpm21a71tyc7ius</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650148</id>
      <parentid>650147</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T18:20:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Кувейт_1_р.jpg|Кувейт_1_р.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Explicit|Explicit]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Banknotes of Kuwait|]].</comment>
      <origin>650148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21663" sha1="e476hal43nvd6vtl87h8qd5zll728dp" xml:space="preserve">{{Валюта
 |Аталышы                 = Кувейт динары
 |Расмий аталышы          = دينار كويتي
 |Тил коду                = ar
 |ВЖК-ky                  = Кувейт динары
 |ISO-en                  = Kuwaiti Dinar
 |ISO-fr                  = Dinar koweïtien
 |Сүрөт                   =
 |Сүрөт2                  = 10 Kuwaitian fils in 2012 Obverse.jpg
 |Жалпы сүрөт аталышы     = 
 |Сүрөт аталышы           = 
 |Сүрөт аталышы2          = 
 |Эни                     = 
 |Сүрөт эни               = 
 |Сүрөт эни2              = 
 |ISO                     = KWD
 |ISO сандык              = 414
 |ISO2                    = 
 |ISO сандык2             = 
 |ISO3                    = 
 |ISO сандык3             = 
 |Эмитент                 = {{Өлкө желеги|Кувейт}}
 |Расмий колдонуучулар    = 
 |Бейрасмий колдонуучулар = 
 |Турат1                  = филс
 |Шайкештик1              = 1000
 |Турат2                  = 
 |Шайкештик2              = 
 |Турат3                  = 
 |Шайкештик3              = 
 |Турат4                  = 
 |Шайкештик7              = 
 |Эселик1                 = 
 |Шайкештик4              = 
 |Эселик2                 = 
 |Шайкештик5              = 
 |Эселик3                 = 
 |Шайкештик6              = 
 |Параллелдүү1            = 
 |Параллелдүү2            = 
 |Параллелдүү3            = 
 |Символ                  = 
 |Аббревиатура            = KWD
 |Белгиленүү              = 
 |Монеталар               = 1, 5, 10, 20, 50 жана 100 филсов
 |Банкноттор              = ¼, ½, 1, 5, 10 жана 20 динар
 |Киргизилди              = 01.04.1961
 |Киргизилди-соңу         = 13.05.1961
 |Алмаштырды              = Парс булуңунун рупиясы
 |Хроника                 = 
 |Борбордук банк          = Кувейтдин борбордук банкы
 |Борбордук банк_сайт     = www.cbk.gov.kw
 |Басып чыгарат           = 
 |Басып чыгарат_сайт      = 
 |Акча сарайы             = 
 |Акча сарайы_сайт        = 
 |Акча сарайы2            = 
 |Акча сарайы_сайт2       = 
 |Курс1                   = 
 |Валюта1                 = 
|Курс2                    = 
 |Валюта2                 = 
|Курс3                    = 
 |Валюта3                 = 
|Курс4                    = 
 |Валюта4                 = 
|Курс5                    = 
 |Валюта5                 = 
|Курс6                    = 
 |Валюта6                 = 
|Дата                     = 
 |Уики-казына             = Money_of_Kuwait
|Инфляция                 = 3,82%&lt;ref&gt;[https://www.csb.gov.kw/Pages/Statistics_en?ID=34&amp;ParentCatID=3 |title = Consumer Price Index Numbers]&lt;/ref&gt;
|Жыл                      = 2023
 |ШилтемеТобу             = 
}}
'''Кувейт динары''' ({{lang-ar|دينار كويتي}}) — [[Кувейт|Кувейттин]] улуттук акча бирдиги&lt;ref&gt;[https://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/introduction Central Bank Of Kuwait. Banknotes &amp; Coins]&lt;/ref&gt;. 

Бир кувейт динары 1000 филсге барабар. 1/4, 1/2, 1, 5, 10, 20 номиналындагы банкноттор, ошондой эле 1, 5, 10, 20, 50 жана 100 филс номиналындагы монеталар жүгүртүүдө. 

Кувейт динарынын наркы [[АКШ доллары|АКШ долларына]] караганда үч эсе жогору.

2003-жылга карата наркы эң жогорку валюта болуп саналат&lt;ref&gt;[https://turkeytripguide.net/most-valuable-currencies-in-the-world Strongest Currencies in the World]&lt;/ref&gt;.

Кээ бир валюталарга карата алмаштыруу курсу&lt;ref&gt;[https://index.minfin.com.ua/exchange/world/ Курсы основных мировых валют]&lt;/ref&gt;:

* 1 кувейт динары — 282,35 [[кыргыз сому]].
* 1 кувейт динары — 3,25 [[АКШ доллары]].
* 1 кувейт динары — 512,06 [[жапон иенасы]].
* 1 кувейт динары — 23,69 кытай юаны.

== Тарых ==
Кувейт динары 1961-жылдын 1-апрелинде Парс булуңунун рупиясынын ордуна жүгүртүүгө киргизилген&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070531213553/http://www.panasia.ru/main/kuveit/economic/1.html PanAsia. Кувейттин валютасы]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080416210853/http://www.panasia.ru/main/kuveit/sight/ PanAsia. Кувейттин тарыхы]&lt;/ref&gt;. 2006-жылы Кувейт өзүнүн улуттук акча бирдигин 1% ревальвация кылган. Натыйжада, АКШ долларынын курсу 0,29 кувейт динарына барабар болуп калган. 2007-жылдын май айында Кувейттин бийлиги АКШ долларына байланган динардын курсун алып салып&lt;ref&gt;[https://lenta.ru/news/2007/05/21/kuwait/ Кувейт отвязал свой динар от доллара США]&lt;/ref&gt;, улуттук валютасынын курсун мультивалюталык куржунга байлаштырган&lt;ref&gt;[https://lenta.ru/news/2007/07/13/kuwait/ Самой дорогой валюте в мире разрешили укрепиться еще больше]&lt;/ref&gt;. 

== Монеталар ==
Кувейттин 1, 5, 10, 20, 50 жана 100 филс номиналындагы жүгүртүүдөгү монеталарынын дизайны 1961-жылдан бери эч кандай олуттуу өзгөртүүсүз чыгарылып келет. 1 филс номиналындагы монетасы 1989-жылдан бери чыгарылбайт, бирок сакталып калган монеталар мыйзамдуу төлөм каражаты бойдон калууда. Монеталардын алдыңкы бетинде (аверс) Кувейттин герби, дау кемеси, чыгарылган жылдары ислам жана григорян жылнаамаларында араб сандары менен жазылган. Монеталардын арткы бетинде (реверс) номиналы жана мамлекеттин араб жана англис тилдеринде жазылган.

Бардык монеталар Улуу Британиянын Падышалык зээрканасы тарабынан чыгарылат.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
!Сүрөт
!Номинал
(филс)
!Диаметр
(мм)
!Калыңдыгы
(мм)
!Салмагы
(г)
!Материал
!Гурт
!Чыгарылган жылдары
|-
|[[Файл:1_Kuwaitian_fils_in_1967_Reverse.jpg|60x60px]][[Файл:1_Kuwaitian_fils_in_1967_Obverse.jpg|60x60px]]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|17,00
|1,20
|2,00
| rowspan=&quot;2&quot; |коло
| rowspan=&quot;5&quot; |жылмакай
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1966 1967 1970—1973 1975—1977 1979 1980 1983 1987 1988
|-
|[[Файл:5_Kuwaiti_fils_-_obverse.jpg|60x60px]][[Файл:5_Kuwaiti_fils_-_reverse.jpg|60x60px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |19,50
|1,20
|2,50
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1967—1977 1979—1981 1983 1985 1987 1988 1990 1993—1995 1997 2001 2003 2005—2011
|-
|[[Файл:5_Kuwaitian_fils_in_2012_Reverse.jpg|60x60px]][[Файл:5_Kuwaitian_fils_in_2012_Obverse.jpg|60x60px]]
|1,45
|2,55
|латунь жалатылган болот
| align=&quot;left&quot; |2012 2013 2015
|-
|
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |21,00
| rowspan=&quot;2&quot; |1,50
| rowspan=&quot;2&quot; |3,75
|коло
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1967—1977 1979—1981 1983 1985 1987 1988 1990 1995 1997 1998 2001 2003 2005—2011
|-
|[[Файл:10_Kuwaitian_fils_in_2012_Reverse.jpg|61x61px]][[Файл:10_Kuwaitian_fils_in_2012_Obverse.jpg|60x60px]]
|латунь жалатылган болот
| align=&quot;left&quot; |2012 2013 2015
|-
|[[Файл:20_KUW_fils_obverse.jpg|60x60px]][[Файл:20_KUW_fils_reverse.jpg|60x60px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |20,00
| rowspan=&quot;2&quot; |1,36
| rowspan=&quot;2&quot; |3,00
|[[жез]]+[[никель]]
| rowspan=&quot;6&quot; |кесикче
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1967—1977 1979—1981 1983 1985 1987 1988 1990 1995 1997 2001 2003 2005—2011
|-
|[[Файл:20_Kuwaitian_fils_in_2015_Reverse.jpg|60x60px]][[Файл:20_Kuwaitian_fils_in_2015_Obverse.jpg|60x60px]]
|болот
| align=&quot;left&quot; |2012 2013 2015
|-
|[[Файл:50_kuwaiti_fils_-_obverse.jpg|60x60px]][[Файл:50_Kuwaiti_fils_-_reverse.jpg|60x60px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;50&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |23,00
| rowspan=&quot;2&quot; |1,54
| rowspan=&quot;2&quot; |4,50
|[[жез]]+[[никель]]
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1966—1977 1979—1981 1983 1985 1987 1988 1990 1993 1995 1997 1999 2001 2003 2005—2011
|-
|[[Файл:50_Kuwaitian_fils_in_2012_Reverse.jpg|60x60px]][[Файл:50_Kuwaitian_fils_in_2012_Obverse.jpg|60x60px]]
|болот
| align=&quot;left&quot; |2012 2013 2015 2016
|-
|[[Файл:100_Kuwaiti_fils_obverse.jpg|60x60px]][[Файл:100_Kuwaiti_fils_-_reverse.jpg|60x60px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;100&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |26,00
|1,50
|6,50
|[[жез]]+[[никель]]
| align=&quot;left&quot; |1961 1962 1964 1967—1969 1971—1977 1979 1980 1981 1983 1985 1987 1988 1990 1995 1998 1999 2003 2005—2010
|-
|[[Файл:100_Kuwaitian_fils_in_2012_Reverse.jpg|60x60px]][[Файл:100_Kuwaitian_fils_in_2012_Obverse.jpg|60x60px]]
|1,80
|6,70
|никель жалатылган болот
| align=&quot;left&quot; |2012 2013 2015 2016
|+
|}

== Банкноттор ==
Кувейттин банкноттору эки тилдүү болуп саналат: аверсиндеги жазуулар араб тилинде салттуу араб сандарын колдонуу менен, реверсиндеги жазуулар англис тилинде азыркы сандарды колдонуу менен чыгарылат.

¼, ½, 1, 5 жана 10 динар номиналындагы Кувейттин биринчи банкноттору 1961-жылдын 1-апрелинде Валюта комиссиясы тарабынан чыгарылган. Банкнотторго Кувейттин биринчи эмири Абдалла III портрети түшүрүлүп, бул банкноттор 1982-жылдын 31-майына чейин жүгүртүүдө болгон&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160803021514/http://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/first-issue.jsp Central Bank of Kuwait — First Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;.

Кийинчерээк Валюта комиссиясы Кувейттин Борбордук банкы болуп өзгөргөн.

1970-1971 жылдары II сериядагы банкноттор чыгарылган. Мурункудай эле номиналдар сакталып калган, бирок Кувейттин экинчи эмири Сабах III портрети түшүрүлгөн. Бул сериядагы банкноттор 1982-жылдын май айында жүгүртүүдөн алынып салынган&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160807082241/http://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/second-issue.jsp Central Bank of Kuwait — Second Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;.

1980-жылдын фералында III сериядагы банкнотторду чыгаруу башталган, банкноттордун катарына 20 динар номиналындагы банкнотта кошулган&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160807082322/http://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/third-issue.jsp Central Bank of Kuwait — Third Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;. Кувейтти Ирак аскерлери басып кирип, оккупациянын жарым жылында өлкөдөн табылган бардык акча каражаттары чыгарып кетишкен. Бул окуялардын натыйжасында III сериядагы банкноттор жараксыз деп табылган&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190909121038/http://www.crnindia.com/currency/dinar.html CRN India — Kuwaiti Dinar]&lt;/ref&gt;. 
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;6&quot; |Кувейттин III сериядагы банкноттору (1980-жылы чыгарылган)
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номиналы
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0011.htm]
|&lt;big&gt;¼&lt;/big&gt;
|116×68
|күрөң
|Мунай секиси
|Мунайды кайра иштетүүчү завод
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0012.htm]
|&lt;big&gt;½&lt;/big&gt;
|127×68
|кызгылт көк
|Кувейт мунаралары
|Port Shuwaykh
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0013.htm]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|138×68
|кызгылт
|«Кувейт Сити» телекоммуникация борбору
|Эль-Жахрадагы кызыл чеби
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0014.htm]
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|148×68
|көк
|al-Hilali мечитинин мунарасы
|Сейф сарайы
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0015.htm]
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|160×68
|жашыл
|Ылаачын (шумкар)
|дау кемеси
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0016.htm]
|&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
|166×68
|сары
|Кувейттин фондулук биржасынын имараты
|Кувейттин юстиция борбору
|+
|}
Ирак бийлиги тарабынан чыгарылып кеткен акчаны колдонууга жол бербөө үчүн, Ирактын аскерлеринен өлкөнү бошоткондон кийин, 1991-жылдын 24-мартында III сериядагы банкнотторду жаңы үлгүдөгү IV сериядагы банкнотторго алмаштыруу жүргүзүлгөн. IV сериядагы банкноттор 1995-жылдын 16-февралына чейин жүгүртүүдө болгон&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160803021840/http://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/fourth-issue.jsp Central Bank of Kuwait — Fourth Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080305110307/http://archive.travel.ru/kuwait/3479.html Travel.ru — Кувейтский динар втрое сильнее доллара]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;6&quot; |Кувейттин IV сериядагы банкноттору (1992-жылы чыгарылган)
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номиналы
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0017.htm]
|&lt;big&gt;¼&lt;/big&gt;
|116×68
|кызгылт
|Мунай секиси
|Мунайды кайра иштетүүчү завод
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0018.htm]
|&lt;big&gt;½&lt;/big&gt;
|127×68
|көк
|Кувейт мунаралары
|Port Shuwaykh
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0019.htm]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|138×68
|жашыл
|«Кувейт Сити» телекоммуникация борбору
|Эль-Жахрадагы кызыл чеби
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0020.htm]
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|148×68
|серый
|al-Hilali мечитинин мунарасы
|Сейф сарайы
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0021.htm]
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|160×68
|кызгыл сары
|Ылаачын (шумкар)
|дау кемеси
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/KUW/KUW0022.htm]
|&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
|166×68
|сирень түстүү
|Кувейттин фондулук биржасынын имараты
|Кувейттин юстиция борбору
|+
|}
Өлкөдө абал турукташкандан кийин, 1994-жылы V сериядагы банкноттор чыгарылган. Алар 2015-жылдын 1-октябрынан баштап мыйзамдуу төлөм каражаты макамын жоготкон&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160803021930/http://www.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/fifth-issue.jsp Central Bank of Kuwait — Fifth Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;7&quot; |Кувейттин V сериядагы банкноттору (1994-жылы чыгарылган)
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номиналы
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;¼&lt;/big&gt;
|110×68
|күрөң
|дау кемеси
|кыздар
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;½&lt;/big&gt;
|120×68
|жашыл
|кофе чайнеги, базар
|балдар
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|130×68
|көгүлтүр
|Кувейт мунаралары
|Port Shuwaykh
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|140×68
|кызыл
|Боштондук мунарасы
|Мунайды кайра иштетүүчү завод
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|150×68
|кочкул кызыл
|Чоң мечит
|балыкчылар, дау кемеси
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
|160×68
|саргыч жашыл
|Эль-Жахрадагы кызыл чеби
|Кувейттин борбордук банкы, шаар дарбазасы
|+
|}

=== Жүгүртүүдөгү банкноттор ===
2014-жылы 29-июнда ¼, ½, 1, 5, 10 жана 20 динар номиналындагы банкноттордун жаңы VI сериясы жүгүртүүгө киргизилген. Банкноттордо чыгарылган жылы белгиленген эмес&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140930234553/http://new.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/sixth-issue.jsp Central Bank of Kuwait — Sixth Issue of banknotes]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;7&quot; |Кувейттин V сериядагы банкноттору (2014-жылы чыгарылган)
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номиналы
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
!Алдыңкы бети (аверс)
!Арткы бети (реверс)
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;¼&lt;/big&gt;
|110×68
|күрөң
|Кувейттин телемунарасы, дау кемеси
|салттуу кувейт калгасы, биринчи кувейт монетасы
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;½&lt;/big&gt;
|120×68
|жашыл
|Кувейт мунаралары, дау кемеси
|бисса деңиз ташбакасы, балыктар
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|130×68
|серый
|Чоң мечит, дау кемеси
|Файлакада антикалык колонна түркүк
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|140×68
|кызгылт көк
|Бийик имарат, дау кемеси
|танкер, мунайды кайра иштетүүчү завод
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|150×68
|кызыл
|Улуттук ассамблеянын имараты, дау кемеси
|төө, ылаачын (шумкар)
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
|160×68
|көгүлтүр
|Сейф сарайы, дау кемеси
|бермет чогулткан адам, устрица, дау кемеси
|-
| colspan=&quot;7&quot; align=&quot;left&quot; |&lt;small&gt;Сүрөттөрдүн масштабы: миллиметрге 1,0 пиксель.&lt;/small&gt;
|+
|}

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://web.archive.org/web/20141207070310/http://new.cbk.gov.kw/en/banknotes-and-coins/banknotes/fifth-issue.jsp Банкноттордун сүрөттөрү жана сүрөттөлүшү]
* [https://www.bis-ans-ende-der-welt.net/Kuwait-B-En.htm Kuwait (Banknotes)]
{{Азия валюталары}}</text>
      <sha1>e476hal43nvd6vtl87h8qd5zll728dp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Леонид Хромов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136744</id>
    <revision>
      <id>650134</id>
      <parentid>649813</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T16:58:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qx55</username>
        <id>39024</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңы тасмалар жана сериалдар</comment>
      <origin>650134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19751" sha1="3hnrzjwwlhojblxk3o82488893pbtb3" xml:space="preserve">{{Маданият ишмери
| Ысымы              = Леонид Хромов
| Сүрөт              = LeonidKhromov.jpg
| Туурасы            = 220px
| Сүрөттүн аталышы   = 
| Туулгандагы ысымы  = Леонид Александрович Хромов
| Туулган жылы       = 29.10.1980
| Туулган жери       = [[Фрунзе шаары]], [[Кыргызстан]]
| Каза болгон жылы   = 
| Каза болгон жери   = 
| Ишмердүүлүгү       = [[Продюсер]]&lt;br /&gt;[[Директор]]&lt;br /&gt;[[Сценарист]]&lt;br /&gt;[[Актер]]&lt;br /&gt;[[Композитор]]
| Жарандыгы          = {{Орусия желеги}} [[Орусия]]
| Кайман аты         = 
| Амплуа             = 
| Театр              = 
| Ролдору            = 
| Спектаклдери       = 
| Сыйлыктары         = 
| imdb_id            = 10980676
|Активдүүлүк жылы=2012-жылдан — учурга чейин}}

'''Леонид Александрович Хромов —''' ({{lang-en|Leonid Khromov}}; [[29-октябрь]] [[1976|1980-жылы]], [[Бишкек|Фрунзе шаары]], [[Кыргызстан]]) — орусиялык [[продюсер]], [[сценарист]], [[директор]], [[актёр|актер]], электрондук музыканын композитору жана эл аралык ''O29 Production'' продюсерлик компаниясынын негиздөөчүсү.

== Өмүр баяны ==
1980-жылы 29-октябрда Кыргыз ССРинин Фрунзе шаарында (азыркы [[Бишкек]], [[Кыргызстан]]) туулган. 2002-жылы [[Липецк]] мамлекеттик техникалык университетинин транспорт инженерлери факультетин инженер-механик адистиги боюнча аяктаган.

Ал продюсердик карьерасын 2012-жылы «Липецк облусунун сулуусу-2012»&lt;ref&gt;https://gorod48.ru/news/109134/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://fashionbank.ru/news/news3853.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.youtube.com/watch?v=NhpdqyTUB9o&lt;/ref&gt; аймактык сулуулук сынагын уюштуруу менен баштаган. Бул сынактын калыстар тобунун курамына француз ырчысы Мурад Бурауи (Mourad Bouraoui)&lt;ref&gt;https://imperiyazvezd.ru/news/198&lt;/ref&gt; чакырылган.

[[Файл:Beauty of Lipetsk Region 2012.jpg|thumb|Леонид Хромовдун биринчи сулуулук сынагы. &quot;Липецк областынын сулуулугу 2012&quot; сулуулук сынагы. Калыстар тобунун мүчөлөрү кыздарга белектерди беришет.|270x270px]]

Ошондой эле ал 2011-жылы ''Leonid Khromov Production'' компаниясын негиздеген. Бул уюм 2014-жылдан тарта ''Queen Runet''&lt;ref&gt;https://rg.ru/2014/11/24/reg-cfo/konkurs.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.kem.kp.ru/daily/26572/3587675/&lt;/ref&gt;, ''Beauty of Universe&lt;ref&gt;https://www.eureporter.co/frontpage/2018/01/12/flag-of-beauty-contest-beauty-of-universe-conquers-antarctica/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://aif.ru/event/arhiv/v_rossii_mozhet_poyavitsya_svoy_mezhdunarodnyy_konkurs_krasoty&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://tverigrad.ru/publication/devushka-iz-tveri-zavoevala-titul-krasa-vselennojj-2020/&lt;/ref&gt;'' жана ''Smile Universe&lt;ref&gt;https://www.yorkpress.co.uk/news/17340599.york-woman-third-best-smile-universe/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.woman.ru/beauty/medley2/article/226169/ |accessdate=2025-03-29 |archivedate=2023-02-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230207153610/https://www.woman.ru/beauty/medley2/article/226169/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/comedyclub.tnt/videos/comedyguest/1978222895614021/?locale=ru_RU https://www.facebook.com/comedyclub.tnt/videos/comedyguest/1978222895614021/]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://vesti-yamal.ru/ru/vjesti_jamal/zhitelnica_yamala_stala_obladatelnicei_titula_ulybka_vselennoi_-_2021/&lt;/ref&gt;.'' сыяктуу эл аралык сулуулук сынактарын уюштуруп келет.

[[Файл:Прощение фильм 001.jpg|left|thumb|250x250px|Леонид Хромов. Кыска метраждуу &quot;Кечиримдүүлүк&quot; тасмасынан кадр (2021)]]
[[Файл:Beauty of Universe 2017.jpg|thumb|270x270px|Леонид Хромов «Аалам сулуусу-2017»&lt;ref&gt;https://tj.sputniknews.ru/20171113/tadzhichka-anna-muminova-stala-samoy-krasivoy-devushkoy-vselennoy-1023871233.html&lt;/ref&gt; эл аралык сулуулук сынагынын жеңүүчүсү тажикстандык Анна Муминованын жанында турат. Sochi Casino &amp; Resort.]]

2013-жылы ал ''Leonardo Velconte''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.shazam.com/ru/artist/43329378/leonardo-velconte |accessdate=2025-03-29 |archivedate=2022-10-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221026104929/https://www.shazam.com/ru/artist/43329378/leonardo-velconte }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://music.yandex.ru/artist/2683830&lt;/ref&gt; каймана аты менен транс жанрындагы ''The First Experience''&lt;ref&gt;https://music.apple.com/us/album/the-first-experience/1791531358&lt;/ref&gt; аттуу дебюттук музыкалык альбомун санариптик платформаларда чыгарган. Ал эми 2016–2018-жылдары анын дагы бир нече музыкалык тректери жарык көргөн.

2019-жылдан баштап ал кыска жана толук метраждуу кинодолбоорлордун үстүнөн режиссёр жана сценарист катары иштей баштаган&lt;ref&gt;https://www.vb.kg/doc/395770_rossiyskiy_produser_planiryet_sniat_v_fantasticheskiy_film_v_ala_arche.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.tumen.kp.ru/daily/27145.5/4240081/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://aif.kg/culture/movie/rossiyskiy_prodyuser_peredumal_snimat_gollivudskiy_film_v_ala-arche&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://asianmoviepulse.com/2024/03/producer-leonid-khromov-is-planning-to-make-a-film-tetralogy-for-1-billion/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://rb.ru/news/prodyuser-hromov/&lt;/ref&gt;.

2020-жылы ал ''O29 Production''&lt;ref&gt;https://www.o29.pro/about/&lt;/ref&gt; продюсердик компаниясын, ошондой эле ''Long Key International Film Awards (LKIFA)''&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/event/ev0023266/overview/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.kino-teatr.ru/kino/news/y2021/5-16/24624/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://asianmoviepulse.com/2024/10/indian-thriller-fear-wins-top-prize-at-long-key-awards-2024-in-new-york/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://akipress.com/news:800282:Kyrgyz_film_included_in_list_of_finalists_of_Long_Key_Awards/&lt;/ref&gt; эл аралык кино сыйлыгын негиздеген.

2021-жылы ал профессионал актрисалар үчүн жаңы эл аралык ''[[Актриса Аалам|Actress Universe]]''&lt;ref&gt;https://www.haberyildizi.com/magazin/sitare-akbas-a-moskova-dan-odul-h41576.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://correiodosacores.pt/NewsDetail/ArtMID/383/ArticleID/43188/Actriz-Ana-Lopes-cria-base-de-dados-de-actores-a231orianos-Islanders-Productions |accessdate=2025-03-29 |archivedate=2023-03-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230326184838/https://correiodosacores.pt/NewsDetail/ArtMID/383/ArticleID/43188/Actriz-Ana-Lopes-cria-base-de-dados-de-actores-a231orianos-Islanders-Productions }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://tvi.iol.pt/bigbrother/videos/marta-gil-e-surpreendida-com-premio-internacional-de-cinema/61edea3e0cf21a10a41b4e91&lt;/ref&gt; кино сыйлыгын негиздеген.

2022–2025-жылдары Леонид Хромов Fooxoo эл аралык стриминг платформасынын стартап-долбоорун иштеп чыгуу менен алектенген, бирок 2025-жылдын май айында долбоор белгисиз мөөнөткө жылдырылган&lt;ref&gt;https://www.vokrug.tv/article/show/16533892361/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.dizidoktoru.com/dunya/turk-yonetmenler-ve-yapimcilar-yeni-uluslararasi-yayin-platformuna-h37783.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.vb.kg/doc/431895_rejissery_iz_kr_mogyt_polychit_dostyp_k_novoy_strimingovoy_platforme.html&lt;/ref&gt;.

2026-жылдын июнь айында Хромовдун O29 Production продюсердик компаниясы Кыргызстанда Keeoto Entertainment өндүрүштүк хабын ачкандыгын жарыялаган. Учурда хабдын алгачкы долбоорлору катары Missis Beauty of Earth психологиялык драмасынын кыска метраждуу версиясы (жумушчу аталышы Road to the Dream) жана [[Элсиз аралдагы асман тиреген имарат|Skyscraper on an Uninhabited Island]] илимий-фантастикалык тасмасы өндүрүшкө даярдоо (пре-продакшн) стадиясында турат&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://economist.kg/biznes/2026/06/26/o29-production-headquarters-kyrgyzstan/ |title=O29 Production эл аралык кинобренди Кыргызстанда штаб-квартирасын ачат |publisher=Economist.kg |date=2026-06-26 |accessdate=2026-06-27 |lang=ky}}&lt;/ref&gt;.

== Банктык долбоорлор ==
2015-жылдын 2-июнунда «Beauty of Universe» сынагынын бет ачарында Леонид Хромов «Пробизнесбанк» кирген орусиялык «Лайф» каржы тобу менен биргеликте «QueenRunet» жаңы банк картасын тартуулаган. Ошол эле жылдын 15-июнунан тарта бул каржы тобу атайын лоялдуулук программасы менен «Visa Gold PayWave QueenRunet»&lt;ref&gt;https://aif.ru/event/arhiv/v_rossii_mozhet_poyavitsya_svoy_mezhdunarodnyy_konkurs_krasoty&lt;/ref&gt; дебеттик жана кредиттик карталарын чыгара баштаган.

Бирок, 2015-жылдын 12-августунда Орусиянын Борбордук банкы «Пробизнесбанктын»&lt;ref&gt;https://www.cbr.ru/press/pr/?file=12082015_085127ik2015-08-12t08_46_23.htm&lt;/ref&gt; лицензиясын алып койгондугуна байланыштуу, долбоор ишин токтоткон.

== Социалдык долбоорлор ==
2014–2016-жылдары продюсер социалдык иштерге активдүү катышкан. Ал 2014-жылы РФ Ички иштер министрлигинин Жол кыймылынын коопсуздугун камсыздоо башкы башкармалыгынын (ГИБДД) колдоосу менен Орусиянын бир катар аймактарында өткөрүлгөн «Алтын Зебра»&lt;ref&gt;https://www.yuga.ru/news/349426/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://transportryazan.ru/news/2014-11-02-787&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://48.мвд.рф/news/item/2941986{{Жеткиликсиз шилтеме|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://rutube.ru/video/d41923433df0f7baf89b5b445be6ceda/&lt;/ref&gt; федералдык жол коопсуздугу долбоорун негиздеген.

== Фильмография ==
=== '''Көркөм тасмалар, сериалдар жана клиптер''' ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! Жыл !! Аталышы !! Продюсер !! Режиссёр !! Сценарист !! Форматы / Статусу
|-
| 2021 || Кечиримдүүлүк || Ооба|| || || Кыска метраждуу тасма
|-
| '''''2026'''''|| Leonardo Velconte: Violin Dance || Ооба || Ооба || Ооба || Музыкалык видеоклип (Пост-продакшн)
|-
| '''''2026'''''|| Ex-Boyfriend || Ооба || Ооба || Ооба || Кыска метраждуу тасма (Пре-продакшн)
|-
| '''''2027'''''|| 57 мүнөт || Ооба || Ооба || Ооба || Кыска метраждуу тасма (Пре-продакшн)
|-
| '''''2027'''''|| Skyscraper on an Uninhabited Island: Short story || Ооба || Ооба || Ооба || Кыска метраждуу тасма (Пре-продакшн)
|-
| '''''2027'''''|| Miss Life || Ооба || Ооба || Ооба || Толук метраждуу тасма (Анонс)
|-
| '''''2027'''''|| Road to the Dream || Ооба || Ооба || Ооба || Толук метраждуу тасма (Пре-продакшн)
|-
| '''''2028'''''|| [[Чөл аралдагы асман тиреген имарат|Skyscraper on an Uninhabited Island]] || Ооба || Ооба || Ооба || Толук метраждуу тасма (Пре-продакшн)
|-
| '''''2028'''''|| Smile of New York || Ооба || Ооба || Ооба || Толук метраждуу тасма (Анонс)
|}
=== '''Актер''' ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Жыл
!Аталышы
!Роль
!Статусу
|-
|2019
|Триада (телесериал)
|Жумушчу
|
|-
|2021
|Евгенич (телесериал)
|Мончо кызматкери
|
|-
|2021
|Кечиримдүүлүк (кыска метраждуу тасма)
|Маалымат берүүчү
|
|-
|2022
|Эки адыр (телесериал)
|Примат
|
|-
|2026
|Баары сиздин колуңузда (телесериал)
|Учак жүргүнчүсү
|
|-
|'''''2026'''''
|Кара сүйүү (телесериал)
|Жүктөөчү
|Өндүрүштө
|-
|'''''2026'''''
|Чат (телесериал)
|Парктагы бир киши
|Өндүрүштө
|-
|'''''2026'''''
|Leonardo Velconte: Violin Dance (Radio Edit) (музыкалык видео клип)
|Leonardo Velconte
|Пост-продакшн
|-
|'''''2026'''''
|Артка кылчайбай
|Жүк ташуучу унаанын айдоочусу
|Өндүрүштө
|-
|'''''2026'''''
|Нан бөлүмү (телесериал)
|Гүл дүкөнүнүн ээси
|Өндүрүштө
|-
|'''''2026'''''
|Бурчтагы жашыруун сыр-3 (телесериал)
|Оперативник
|Өндүрүштө
|-
|'''''2026'''''
|Койчу (телесериал)
|Оперативник
|Өндүрүштө
|-
|'''''2026'''''
|ИИнга (телесериал)
|Ички иштер кызматкери
|Өндүрүштө
|-
|'''''2026'''''
|Чыгыш жолу (телесериал)
|Теке-адам
|Өндүрүштө
|-
|'''''2026'''''
|Демис и Марина-2 (телесериал)
|Жумушчу
|Өндүрүштө
|-
|'''''2027'''''
|Согуш жана тынчтык
|Жоокер
|Өндүрүштө
|-
|'''''2027'''''
|57 мүнөт (кыска метраждуу тасма)
|Бизнесмен
|Өндүрүштө
|}

== Дискография ==

=== Студия альбомдору ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 100%
|-
! Аталышы
! Маалымат
! Эскертүү
|-
! scope=&quot;row&quot; | '''''The First Experience'''''
|
* Релиз: 4-август, 2013-жыл&lt;ref&gt;https://music.apple.com/ru/album/the-first-experience/1791531358&lt;/ref&gt;
* Долбоор: Leonardo Velconte
* Лейбл: Leonardo Velconte
* Формат: Санариптик дистрибуция
| {{tracklist
| headline     = Трек тизмеси
| collapsed    = yes
| title1       = Experience
| length1      = 8:27
| title2       = Experience (Short Edit)
| length2      = 6:18
| title3       = Guitar Dance
| length3      = 3:48
| title4       = Energy of Dance
| length4      = 4:03
| title5       = The Trance Mutation
| length5      = 4:00
| title6       = Energy of Life
| length6      = 6:25
| title7       = Music
| length7      = 4:39
| title8       = Ha
| length8      = 4:29
| title9       = The House Mission
| length9      = 4:22
| total_length = 46:31
}}
|}

=== Синглдер ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 100%
|-
! Аталышы
! Маалымат
!Эскертүү
|-
! scope=&quot;row&quot; | '''''New Life'''''
|
* Релиз: 28-ноябрь, 2017-жыл&lt;ref&gt;https://music.apple.com/ru/album/new-life-single/1790841392&lt;/ref&gt;
* Долбоор: Leonardo Velconte
* Лейбл: Leonardo Velconte
* Формат: Санариптик дистрибуция
|Созулушу: 3:49
|-
!''Fashion''
|
* Релиз: 28-сентябрь, 2018-жыл&lt;ref&gt;https://www.amazon.com/dp/B0FBL7X6V4&lt;/ref&gt;
* Долбоор: Leonardo Velconte
* Лейбл: Leonardo Velconte
* Формат: Санариптик дистрибуция
|Созулушу: 5:41
|-
!''Violin Dance''
|
*Релиз: 28-январь, 2025-жыл&lt;ref&gt;https://music.apple.com/ru/album/violin-dance-single/1793049948&lt;/ref&gt;
* Долбоор: Leonardo Velconte
* Лейбл: Leonardo Velconte
* Формат: Санариптик дистрибуция
|Созулушу: 4:48
|-
!''Violin Dance (Radio Edit)''
|
* Релиз: 1-июнь, 2025-жыл&lt;ref&gt;https://music.apple.com/us/album/violin-dance-radio-edit-single/1814290870&lt;/ref&gt;
* Долбоор: Leonardo Velconte
* Лейбл: Leonardo Velconte
* Формат: Санариптик дистрибуция
|Созулушу: 2:37
|-
!''From the Start''
|
* Релиз: 3-июнь, 2025-жыл&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://music.apple.com/us/album/exit-go-single/1855853626&lt;/ref&gt;
* Долбоор: Leonardo Velconte
* Лейбл: Leonardo Velconte
* Формат: Санариптик дистрибуция
|Созулушу: 3:23
|-
!''Я буду''
|
*Релиз: 22-август, 2025-жыл&lt;ref&gt;https://music.apple.com/us/album/я-буду-feat-елена-станиславская-single/1834408376&lt;/ref&gt;
* Долбоор: Leonardo Velconte (feat. Елена Станиславская)
* Лейбл: Leonardo Velconte
* Формат: Санариптик дистрибуция
|Созулушу: 3:43
|-
!''Exit &amp; Go''
|
*Релиз: 26-ноябрь, 2025-жыл&lt;ref&gt;https://music.apple.com/us/album/exit-go-single/1855853626&lt;/ref&gt;
* Долбоор: Leonardo Velconte
* Лейбл: Leonardo Velconte
* Формат: Санариптик дистрибуция
|Созулушу: 3:25
|}

== Сыйлыктары жана номинациялары ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Жыл
!Сыйлыктын аталышы
!Категория
!Долбоор
!Жыйынтыгы
|-
|2016
|III Luxury Lifestyle Awards&lt;ref&gt;https://lrnews.ru/news-1/62915-.html&lt;/ref&gt;
|Жылдын мода долбоору
|Липецк облусунун сулуулугу 2016
|{{Won}}
|-
|2026
|Gates of Siberia International Film Festival&lt;ref&gt;https://vratasibirifest.ru/finalists2026&lt;/ref&gt;
|Best Short Film
|Forgiveness (2021)
|{{Nom}}
|}

== Булактар ==
{{булактар|2}}

== Шилтемелер ==
* {{imdb name|id=10980676|name=Леонид Хромов}}
* [https://www.kinopoisk.ru/name/6487579 Кинопоиск] сайтындагы баракча
* [https://www.kino-teatr.ru/kino/acter/m/ros/586687/bio Kino-teatr.ru] сайтындагы баракча

[[Категория:Кино жылдыздары]]
[[Категория:Туулгандар 29-октябрь]]
[[Категория:Туулгандар 1980-жылы]]
[[Категория:Орусиянын кинорежиссёрлору]]
[[Категория:Орусиянын кинопродюсерлери]]
[[Категория:Орусиянын сценаристтери]]</text>
      <sha1>3hnrzjwwlhojblxk3o82488893pbtb3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Түзөтүүлөр саны боюнча Википедиячылар тизмеси</title>
    <ns>4</ns>
    <id>136776</id>
    <revision>
      <id>650039</id>
      <parentid>650000</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T12:01:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>9565</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Маалыматтар жаңыланды</comment>
      <origin>650039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24760" sha1="egxhaoqo7d5b1tpr7myq8qsrrqsvqz9" xml:space="preserve">{{/begin|150}}
|-
| 1 || [[User:Chaoborus|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chaoborus&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25685}}]] || {{Permissions|Chaoborus}}
|-
| 2 || [[User:Bosogo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Bosogo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18491}}]] || {{Permissions|Bosogo}}
|-
| 3 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:13796}}]] || {{Permissions|Artelow}}
|-
| 4 || [[User:Chorobek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chorobek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}}
|-
| 5 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12819}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}}
|-
| 6 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11072}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}}
|-
| 7 || [[User:Baydastann|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Baydastann&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7965}}]] || {{Permissions|Baydastann}}
|-
| 8 || [[User:Элден|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элден&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}}
|-
| 9 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:5969}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}}
|-
| 10 || [[User:UlutSoft3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}}
|-
| 11 || [[User:Чагылган|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чагылган&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}}
|-
| 12 || [[User:Эльза Мамбетакунова|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Эльза Мамбетакунова&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}}
|-
| 13 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4960}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}}
|-
| 14 || [[User:ImeNtrav|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ImeNtrav&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}}
|-
| 15 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4500}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}}
|-
| 16 || [[User:Maksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Maksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}}
|-
| 17 || [[User:Shchb|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Shchb&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}}
|-
| 18 || [[User:Kmaksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kmaksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}}
|-
| 19 || [[User:Үрүйэ|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Үрүйэ&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}}
|-
| 20 || [[User:Kgbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kgbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}}
|-
| 21 || [[User:Connexxx|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Connexxx&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}}
|-
| 22 || [[User:Elebayev|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elebayev&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}}
|-
| 23 || [[User:Aidabishkek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aidabishkek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}}
|-
| 24 || [[User:Askar Nazyrov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Askar Nazyrov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}}
|-
| 25 || [[User:Umut|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Umut&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}}
|-
| 26 || [[User:QECUB|QECUB]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2264}}]] || {{Permissions|QECUB}}
|-
| 27 || [[User:Бахтияр Толукбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бахтияр Толукбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}}
|-
| 28 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Roman, Alexej and Vładimir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}}
|-
| 29 || [[User:Kairat Zamirbekov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kairat Zamirbekov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1600}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}}
|-
| 30 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1445}}]] || {{Permissions|Gliwi}}
|-
| 31 || [[User:Meri|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Meri&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}}
|-
| 32 || [[User:Asankozhoevas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asankozhoevas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}}
|-
| 33 || [[User:Adinai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adinai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}}
|-
| 34 || [[User:Friendwip.kg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Friendwip.kg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}}
|-
| 35 || [[User:Kglive|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kglive&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}}
|-
| 36 || [[User:UlutSoft6|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft6&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}}
|-
| 37 || [[User:TarPas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TarPas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}}
|-
| 38 || [[User:Gulzhana|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzhana&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}}
|-
| 39 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:882}}]] || {{Permissions|Arsensky}}
|-
| 40 || [[User:Aida23a|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aida23a&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}}
|-
| 41 || [[User:Dnes1302|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dnes1302&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}}
|-
| 42 || [[User:Элдин беги|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элдин беги&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}}
|-
| 43 || [[User:UlutSoft1|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft1&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}}
|-
| 44 || [[User:Rotlink|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rotlink&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}}
|-
| 45 || [[User:Chris die Seele|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chris die Seele&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}}
|-
| 46 || [[User:Дилдорбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Дилдорбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:698}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}}
|-
| 47 || [[User:Aiylchy|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aiylchy&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}}
|-
| 48 || [[User:Estebesovdastan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Estebesovdastan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}}
|-
| 49 || [[User:Jakshysapa|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jakshysapa&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}}
|-
| 50 || [[User:Lirchik|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Lirchik&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}}
|-
| 51 || [[User:Incall|Incall]] || [[Special:Contributions/Incall|{{formatnum:612}}]] || {{Permissions|Incall}}
|-
| 52 || [[User:Amantur r|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Amantur r&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}}
|-
| 53 || [[User:Cekli829|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Cekli829&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}}
|-
| 54 || [[User:Табалдыев Ысламбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Табалдыев Ысламбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}}
|-
| 55 || [[User:S(uz)ak|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;S(uz)ak&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}}
|-
| 56 || [[User:Firespeaker|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Firespeaker&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}}
|-
| 57 || [[User:Gulzat05|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzat05&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}}
|-
| 58 || [[User:Канымбу|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Канымбу&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}}
|-
| 59 || [[User:Zhanyl90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Zhanyl90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}}
|-
| 60 || [[User:Aladobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aladobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}}
|-
| 61 || [[User:Gulaiym001|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulaiym001&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}}
|-
| 62 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:526}}]] || {{Permissions|Makenzis}}
|-
| 63 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозобек Түгөлбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}}
|-
| 64 || [[User:Кайып Пайзылдаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Кайып Пайзылдаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}}
|-
| 65 || [[User:Бегаим|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бегаим&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}}
|-
| 66 || [[User:Rartat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rartat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}}
|-
| 67 || [[User:Fornax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Fornax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}}
|-
| 68 || [[User:PlanespotterA320|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PlanespotterA320&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}}
|-
| 69 || [[User:UlutSoft4|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft4&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}}
|-
| 70 || [[User:ДолбоЯщер|ДолбоЯщер]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:436}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}}
|-
| 71 || [[User:Hugo.arg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Hugo.arg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}}
|-
| 72 || [[User:Ksc~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ksc~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}}
|-
| 73 || [[User:Алтынбек Касымов|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Алтынбек Касымов&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}}
|-
| 74 || [[User:Pathoschild|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Pathoschild&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:415}}]] || {{Permissions|Pathoschild}}
|-
| 75 || [[User:Εὐθυμένης|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Εὐθυμένης&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}}
|-
| 76 || [[User:Namir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Namir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}}
|-
| 77 || [[User:Госфонд ИС|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Госфонд ИС&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}}
|-
| 78 || [[User:V3~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;V3~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}}
|-
| 79 || [[User:AdemazAlmaz|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AdemazAlmaz&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}}
|-
| 80 || [[User:Ырысгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ырысгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}}
|-
| 81 || [[User:Nurjamal|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nurjamal&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}}
|-
| 82 || [[User:Nursultan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nursultan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}}
|-
| 83 || [[User:Aymira|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aymira&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}}
|-
| 84 || [[User:Ptbotgourou|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ptbotgourou&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}}
|-
| 85 || [[User:Symbat92|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Symbat92&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}}
|-
| 86 || [[User:Andrew J.Kurbiko|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Andrew J.Kurbiko&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}}
|-
| 87 || [[User:Орозгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}}
|-
| 88 || [[User:Ziv|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ziv&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:305}}]] || {{Permissions|Ziv}}
|-
| 89 || [[User:Atlikta|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Atlikta&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}}
|-
| 90 || [[User:Abiyoyo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Abiyoyo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}}
|-
| 91 || [[User:Росул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Росул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}}
|-
| 92 || [[User:Elya3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elya3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}}
|-
| 93 || [[User:Baronnet|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Baronnet&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}}
|-
| 94 || [[User:Ahmadi~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ahmadi~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}}
|-
| 95 || [[User:Rakutai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rakutai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}}
|-
| 96 || [[User:Minorax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Minorax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:283}}]] || {{Permissions|Minorax}}
|-
| 97 || [[User:Peri~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Peri~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}}
|-
| 98 || [[User:Ashirov Maksatbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ashirov Maksatbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}}
|-
| 99 || [[User:Asel90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asel90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}}
|-
| 100 || [[User:Belekoff|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Belekoff&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}}
|-
| 101 || [[User:Jol004u|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jol004u&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}}
|-
| 102 || [[User:Janyzak|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Janyzak&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}}
|-
| 103 || [[User:Машъал|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Машъал&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Машъал|{{formatnum:254}}]] || {{Permissions|Машъал}}
|-
| 104 || [[User:Fatim|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Fatim&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Fatim|{{formatnum:253}}]] || {{Permissions|Fatim}}
|-
| 105 || [[User:NurlanKG Bishkek editor|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;NurlanKG Bishkek editor&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/NurlanKG Bishkek editor|{{formatnum:251}}]] || {{Permissions|NurlanKG Bishkek editor}}
|-
| 106 || [[User:Баха Исаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Баха Исаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Баха Исаев|{{formatnum:249}}]] || {{Permissions|Баха Исаев}}
|-
| 107 || [[User:Noloun|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Noloun&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Noloun|{{formatnum:248}}]] || {{Permissions|Noloun}}
|-
| 108 || [[User:Чоко Бой|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чоко Бой&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чоко Бой|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Чоко Бой}}
|-
| 109 || [[User:Tynchtykbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Tynchtykbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Tynchtykbek|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Tynchtykbek}}
|-
| 110 || [[User:Dutcman|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dutcman&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dutcman|{{formatnum:242}}]] || {{Permissions|Dutcman}}
|-
| 111 || [[User:Ulan A|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ulan A&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ulan A|{{formatnum:239}}]] || {{Permissions|Ulan A}}
|-
| 112 || [[User:DragonBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;DragonBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/DragonBot|{{formatnum:235}}]] || {{Permissions|DragonBot}}
|-
| 113 || [[User:Таалай Берен|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Таалай Берен&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Таалай Берен|{{formatnum:231}}]] || {{Permissions|Таалай Берен}}
|-
| 114 || [[User:Adilet15|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adilet15&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adilet15|{{formatnum:223}}]] || {{Permissions|Adilet15}}
|-
| 115 || [[User:Dostojewskij|Dostojewskij]] || [[Special:Contributions/Dostojewskij|{{formatnum:220}}]] || {{Permissions|Dostojewskij}}
|-
| 116 || [[User:MauritsBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MauritsBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MauritsBot|{{formatnum:218}}]] || {{Permissions|MauritsBot}}
|-
| 117 || [[User:タチコマ robot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;タチコマ robot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/タチコマ robot|{{formatnum:216}}]] || {{Permissions|タチコマ robot}}
|-
| 118 || [[User:Adamboluu|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adamboluu&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adamboluu|{{formatnum:213}}]] || {{Permissions|Adamboluu}}
|-
| 119 || [[User:Dr.atakulov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dr.atakulov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dr.atakulov|{{formatnum:211}}]] || {{Permissions|Dr.atakulov}}
|-
| 120 || [[User:Dinamik-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dinamik-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dinamik-bot|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Dinamik-bot}}
|-
| 121 || [[User:Anara|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Anara&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Anara|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Anara}}
|-
| 122 || [[User:Kyrgyzchala|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kyrgyzchala&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kyrgyzchala|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Kyrgyzchala}}
|-
| 123 || [[User:UlutSoft2|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft2&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft2|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|UlutSoft2}}
|-
| 124 || [[User:YFdyh-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;YFdyh-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/YFdyh-bot|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|YFdyh-bot}}
|-
| 125 || [[User:A.djan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;A.djan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/A.djan|{{formatnum:206}}]] || {{Permissions|A.djan}}
|-
| 126 || [[User:Robbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Robbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Robbot|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Robbot}}
|-
| 127 || [[User:Chingis|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chingis&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chingis|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Chingis}}
|-
| 128 || [[User:Foggy kub|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Foggy kub&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Foggy kub|{{formatnum:204}}]] || {{Permissions|Foggy kub}}
|-
| 129 || [[User:Чръный человек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чръный человек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чръный человек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Чръный человек}}
|-
| 130 || [[User:Мыктыбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Мыктыбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Мыктыбек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Мыктыбек}}
|-
| 131 || [[User:Adamantine|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adamantine&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adamantine|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|Adamantine}}
|-
| 132 || [[User:BakytTalas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;BakytTalas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/BakytTalas|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|BakytTalas}}
|-
| 133 || [[User:Zorrobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Zorrobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:200}}]] || {{Permissions|Zorrobot}}
|-
| 134 || [[User:Мастер теней|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Мастер теней&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Мастер теней|{{formatnum:198}}]] || {{Permissions|Мастер теней}}
|-
| 135 || [[User:Amirobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Amirobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Amirobot|{{formatnum:197}}]] || {{Permissions|Amirobot}}
|-
| 136 || [[User:HerculeBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HerculeBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HerculeBot|{{formatnum:195}}]] || {{Permissions|HerculeBot}}
|-
| 137 || [[User:GhalyBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;GhalyBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/GhalyBot|{{formatnum:187}}]] || {{Permissions|GhalyBot}}
|-
| 138 || [[User:DARIO SEVERI|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;DARIO SEVERI&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/DARIO SEVERI|{{formatnum:172}}]] || {{Permissions|DARIO SEVERI}}
|-
| 139 || [[User:Temir21|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Temir21&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Temir21|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Temir21}}
|-
| 140 || [[User:Nasihat.kg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nasihat.kg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nasihat.kg|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Nasihat.kg}}
|-
| 141 || [[User:Vasit|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Vasit&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Vasit|{{formatnum:166}}]] || {{Permissions|Vasit}}
|-
| 142 || [[User:CarsracBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;CarsracBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|CarsracBot}}
|-
| 143 || [[User:HiW-Bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HiW-Bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HiW-Bot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|HiW-Bot}}
|-
| 144 || [[User:JYBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JYBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JYBot|{{formatnum:162}}]] || {{Permissions|JYBot}}
|-
| 145 || [[User:NKOzi|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;NKOzi&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/NKOzi|{{formatnum:159}}]] || {{Permissions|NKOzi}}
|-
| 146 || [[User:Кичинекей Поллианна|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Кичинекей Поллианна&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Кичинекей Поллианна|{{formatnum:158}}]] || {{Permissions|Кичинекей Поллианна}}
|-
| 147 || [[User:Sampo.Kuusi|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Sampo.Kuusi&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Sampo.Kuusi|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Sampo.Kuusi}}
|-
| 148 || [[User:Samatq|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Samatq&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Samatq|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Samatq}}
|-
| 149 || [[User:Azamat Omar|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Azamat Omar&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Azamat Omar|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Azamat Omar}}
|-
| 150 || [[User:Kaiyr|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kaiyr&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:154}}]] || {{Permissions|Kaiyr}}
{{/end}}</text>
      <sha1>egxhaoqo7d5b1tpr7myq8qsrrqsvqz9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650110</id>
      <parentid>650039</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:01:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>9565</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Маалыматтар жаңыланды</comment>
      <origin>650110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24760" sha1="orznwdycbyo0m4m0p9wvdh3cslbub7m" xml:space="preserve">{{/begin|150}}
|-
| 1 || [[User:Chaoborus|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chaoborus&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25685}}]] || {{Permissions|Chaoborus}}
|-
| 2 || [[User:Bosogo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Bosogo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18491}}]] || {{Permissions|Bosogo}}
|-
| 3 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:13827}}]] || {{Permissions|Artelow}}
|-
| 4 || [[User:Chorobek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chorobek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}}
|-
| 5 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12819}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}}
|-
| 6 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11072}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}}
|-
| 7 || [[User:Baydastann|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Baydastann&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7965}}]] || {{Permissions|Baydastann}}
|-
| 8 || [[User:Элден|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элден&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}}
|-
| 9 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:5969}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}}
|-
| 10 || [[User:UlutSoft3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}}
|-
| 11 || [[User:Чагылган|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чагылган&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}}
|-
| 12 || [[User:Эльза Мамбетакунова|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Эльза Мамбетакунова&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}}
|-
| 13 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4960}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}}
|-
| 14 || [[User:ImeNtrav|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ImeNtrav&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}}
|-
| 15 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4500}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}}
|-
| 16 || [[User:Maksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Maksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}}
|-
| 17 || [[User:Shchb|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Shchb&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}}
|-
| 18 || [[User:Kmaksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kmaksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}}
|-
| 19 || [[User:Үрүйэ|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Үрүйэ&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}}
|-
| 20 || [[User:Kgbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kgbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}}
|-
| 21 || [[User:Connexxx|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Connexxx&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}}
|-
| 22 || [[User:Elebayev|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elebayev&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}}
|-
| 23 || [[User:Aidabishkek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aidabishkek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}}
|-
| 24 || [[User:Askar Nazyrov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Askar Nazyrov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}}
|-
| 25 || [[User:Umut|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Umut&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}}
|-
| 26 || [[User:QECUB|QECUB]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2264}}]] || {{Permissions|QECUB}}
|-
| 27 || [[User:Бахтияр Толукбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бахтияр Толукбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}}
|-
| 28 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Roman, Alexej and Vładimir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}}
|-
| 29 || [[User:Kairat Zamirbekov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kairat Zamirbekov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1600}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}}
|-
| 30 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1445}}]] || {{Permissions|Gliwi}}
|-
| 31 || [[User:Meri|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Meri&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}}
|-
| 32 || [[User:Asankozhoevas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asankozhoevas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}}
|-
| 33 || [[User:Adinai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adinai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}}
|-
| 34 || [[User:Friendwip.kg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Friendwip.kg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}}
|-
| 35 || [[User:Kglive|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kglive&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}}
|-
| 36 || [[User:UlutSoft6|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft6&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}}
|-
| 37 || [[User:TarPas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TarPas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}}
|-
| 38 || [[User:Gulzhana|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzhana&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}}
|-
| 39 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:882}}]] || {{Permissions|Arsensky}}
|-
| 40 || [[User:Aida23a|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aida23a&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}}
|-
| 41 || [[User:Dnes1302|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dnes1302&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}}
|-
| 42 || [[User:Элдин беги|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элдин беги&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}}
|-
| 43 || [[User:UlutSoft1|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft1&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}}
|-
| 44 || [[User:Rotlink|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rotlink&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}}
|-
| 45 || [[User:Chris die Seele|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chris die Seele&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}}
|-
| 46 || [[User:Дилдорбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Дилдорбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:698}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}}
|-
| 47 || [[User:Aiylchy|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aiylchy&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}}
|-
| 48 || [[User:Estebesovdastan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Estebesovdastan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}}
|-
| 49 || [[User:Jakshysapa|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jakshysapa&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}}
|-
| 50 || [[User:Lirchik|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Lirchik&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}}
|-
| 51 || [[User:Incall|Incall]] || [[Special:Contributions/Incall|{{formatnum:612}}]] || {{Permissions|Incall}}
|-
| 52 || [[User:Amantur r|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Amantur r&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}}
|-
| 53 || [[User:Cekli829|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Cekli829&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}}
|-
| 54 || [[User:Табалдыев Ысламбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Табалдыев Ысламбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}}
|-
| 55 || [[User:S(uz)ak|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;S(uz)ak&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}}
|-
| 56 || [[User:Firespeaker|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Firespeaker&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}}
|-
| 57 || [[User:Gulzat05|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzat05&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}}
|-
| 58 || [[User:Канымбу|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Канымбу&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}}
|-
| 59 || [[User:Zhanyl90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Zhanyl90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}}
|-
| 60 || [[User:Aladobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aladobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}}
|-
| 61 || [[User:Gulaiym001|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulaiym001&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}}
|-
| 62 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:526}}]] || {{Permissions|Makenzis}}
|-
| 63 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозобек Түгөлбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}}
|-
| 64 || [[User:Кайып Пайзылдаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Кайып Пайзылдаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}}
|-
| 65 || [[User:Бегаим|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бегаим&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}}
|-
| 66 || [[User:Rartat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rartat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}}
|-
| 67 || [[User:Fornax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Fornax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}}
|-
| 68 || [[User:PlanespotterA320|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PlanespotterA320&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}}
|-
| 69 || [[User:UlutSoft4|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft4&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}}
|-
| 70 || [[User:ДолбоЯщер|ДолбоЯщер]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:436}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}}
|-
| 71 || [[User:Hugo.arg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Hugo.arg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}}
|-
| 72 || [[User:Ksc~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ksc~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}}
|-
| 73 || [[User:Алтынбек Касымов|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Алтынбек Касымов&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}}
|-
| 74 || [[User:Pathoschild|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Pathoschild&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:415}}]] || {{Permissions|Pathoschild}}
|-
| 75 || [[User:Εὐθυμένης|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Εὐθυμένης&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}}
|-
| 76 || [[User:Namir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Namir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}}
|-
| 77 || [[User:Госфонд ИС|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Госфонд ИС&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}}
|-
| 78 || [[User:V3~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;V3~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}}
|-
| 79 || [[User:AdemazAlmaz|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AdemazAlmaz&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}}
|-
| 80 || [[User:Ырысгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ырысгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}}
|-
| 81 || [[User:Nurjamal|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nurjamal&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}}
|-
| 82 || [[User:Nursultan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nursultan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}}
|-
| 83 || [[User:Aymira|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aymira&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}}
|-
| 84 || [[User:Ptbotgourou|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ptbotgourou&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}}
|-
| 85 || [[User:Symbat92|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Symbat92&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}}
|-
| 86 || [[User:Andrew J.Kurbiko|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Andrew J.Kurbiko&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}}
|-
| 87 || [[User:Орозгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}}
|-
| 88 || [[User:Ziv|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ziv&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:305}}]] || {{Permissions|Ziv}}
|-
| 89 || [[User:Atlikta|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Atlikta&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}}
|-
| 90 || [[User:Abiyoyo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Abiyoyo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}}
|-
| 91 || [[User:Росул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Росул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}}
|-
| 92 || [[User:Elya3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elya3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}}
|-
| 93 || [[User:Baronnet|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Baronnet&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}}
|-
| 94 || [[User:Ahmadi~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ahmadi~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}}
|-
| 95 || [[User:Rakutai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rakutai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}}
|-
| 96 || [[User:Minorax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Minorax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:283}}]] || {{Permissions|Minorax}}
|-
| 97 || [[User:Peri~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Peri~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}}
|-
| 98 || [[User:Ashirov Maksatbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ashirov Maksatbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}}
|-
| 99 || [[User:Asel90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asel90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}}
|-
| 100 || [[User:Belekoff|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Belekoff&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}}
|-
| 101 || [[User:Jol004u|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jol004u&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}}
|-
| 102 || [[User:Janyzak|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Janyzak&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}}
|-
| 103 || [[User:Машъал|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Машъал&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Машъал|{{formatnum:254}}]] || {{Permissions|Машъал}}
|-
| 104 || [[User:Fatim|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Fatim&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Fatim|{{formatnum:253}}]] || {{Permissions|Fatim}}
|-
| 105 || [[User:NurlanKG Bishkek editor|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;NurlanKG Bishkek editor&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/NurlanKG Bishkek editor|{{formatnum:251}}]] || {{Permissions|NurlanKG Bishkek editor}}
|-
| 106 || [[User:Баха Исаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Баха Исаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Баха Исаев|{{formatnum:249}}]] || {{Permissions|Баха Исаев}}
|-
| 107 || [[User:Noloun|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Noloun&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Noloun|{{formatnum:248}}]] || {{Permissions|Noloun}}
|-
| 108 || [[User:Чоко Бой|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чоко Бой&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чоко Бой|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Чоко Бой}}
|-
| 109 || [[User:Tynchtykbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Tynchtykbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Tynchtykbek|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Tynchtykbek}}
|-
| 110 || [[User:Dutcman|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dutcman&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dutcman|{{formatnum:242}}]] || {{Permissions|Dutcman}}
|-
| 111 || [[User:Ulan A|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ulan A&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ulan A|{{formatnum:239}}]] || {{Permissions|Ulan A}}
|-
| 112 || [[User:DragonBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;DragonBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/DragonBot|{{formatnum:235}}]] || {{Permissions|DragonBot}}
|-
| 113 || [[User:Таалай Берен|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Таалай Берен&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Таалай Берен|{{formatnum:231}}]] || {{Permissions|Таалай Берен}}
|-
| 114 || [[User:Adilet15|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adilet15&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adilet15|{{formatnum:223}}]] || {{Permissions|Adilet15}}
|-
| 115 || [[User:Dostojewskij|Dostojewskij]] || [[Special:Contributions/Dostojewskij|{{formatnum:220}}]] || {{Permissions|Dostojewskij}}
|-
| 116 || [[User:MauritsBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MauritsBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MauritsBot|{{formatnum:218}}]] || {{Permissions|MauritsBot}}
|-
| 117 || [[User:タチコマ robot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;タチコマ robot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/タチコマ robot|{{formatnum:216}}]] || {{Permissions|タチコマ robot}}
|-
| 118 || [[User:Adamboluu|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adamboluu&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adamboluu|{{formatnum:213}}]] || {{Permissions|Adamboluu}}
|-
| 119 || [[User:Dr.atakulov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dr.atakulov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dr.atakulov|{{formatnum:211}}]] || {{Permissions|Dr.atakulov}}
|-
| 120 || [[User:Dinamik-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dinamik-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dinamik-bot|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Dinamik-bot}}
|-
| 121 || [[User:Anara|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Anara&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Anara|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Anara}}
|-
| 122 || [[User:Kyrgyzchala|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kyrgyzchala&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kyrgyzchala|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Kyrgyzchala}}
|-
| 123 || [[User:UlutSoft2|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft2&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft2|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|UlutSoft2}}
|-
| 124 || [[User:YFdyh-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;YFdyh-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/YFdyh-bot|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|YFdyh-bot}}
|-
| 125 || [[User:A.djan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;A.djan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/A.djan|{{formatnum:206}}]] || {{Permissions|A.djan}}
|-
| 126 || [[User:Robbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Robbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Robbot|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Robbot}}
|-
| 127 || [[User:Chingis|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chingis&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chingis|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Chingis}}
|-
| 128 || [[User:Foggy kub|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Foggy kub&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Foggy kub|{{formatnum:204}}]] || {{Permissions|Foggy kub}}
|-
| 129 || [[User:Чръный человек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чръный человек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чръный человек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Чръный человек}}
|-
| 130 || [[User:Мыктыбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Мыктыбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Мыктыбек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Мыктыбек}}
|-
| 131 || [[User:Adamantine|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adamantine&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adamantine|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|Adamantine}}
|-
| 132 || [[User:BakytTalas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;BakytTalas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/BakytTalas|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|BakytTalas}}
|-
| 133 || [[User:Zorrobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Zorrobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:200}}]] || {{Permissions|Zorrobot}}
|-
| 134 || [[User:Мастер теней|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Мастер теней&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Мастер теней|{{formatnum:198}}]] || {{Permissions|Мастер теней}}
|-
| 135 || [[User:Amirobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Amirobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Amirobot|{{formatnum:197}}]] || {{Permissions|Amirobot}}
|-
| 136 || [[User:HerculeBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HerculeBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HerculeBot|{{formatnum:195}}]] || {{Permissions|HerculeBot}}
|-
| 137 || [[User:GhalyBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;GhalyBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/GhalyBot|{{formatnum:187}}]] || {{Permissions|GhalyBot}}
|-
| 138 || [[User:DARIO SEVERI|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;DARIO SEVERI&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/DARIO SEVERI|{{formatnum:172}}]] || {{Permissions|DARIO SEVERI}}
|-
| 139 || [[User:Temir21|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Temir21&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Temir21|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Temir21}}
|-
| 140 || [[User:Nasihat.kg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nasihat.kg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nasihat.kg|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Nasihat.kg}}
|-
| 141 || [[User:Vasit|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Vasit&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Vasit|{{formatnum:166}}]] || {{Permissions|Vasit}}
|-
| 142 || [[User:CarsracBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;CarsracBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|CarsracBot}}
|-
| 143 || [[User:HiW-Bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HiW-Bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HiW-Bot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|HiW-Bot}}
|-
| 144 || [[User:JYBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JYBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JYBot|{{formatnum:162}}]] || {{Permissions|JYBot}}
|-
| 145 || [[User:NKOzi|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;NKOzi&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/NKOzi|{{formatnum:159}}]] || {{Permissions|NKOzi}}
|-
| 146 || [[User:Кичинекей Поллианна|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Кичинекей Поллианна&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Кичинекей Поллианна|{{formatnum:158}}]] || {{Permissions|Кичинекей Поллианна}}
|-
| 147 || [[User:Sampo.Kuusi|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Sampo.Kuusi&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Sampo.Kuusi|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Sampo.Kuusi}}
|-
| 148 || [[User:Samatq|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Samatq&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Samatq|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Samatq}}
|-
| 149 || [[User:Azamat Omar|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Azamat Omar&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Azamat Omar|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Azamat Omar}}
|-
| 150 || [[User:Kaiyr|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kaiyr&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:154}}]] || {{Permissions|Kaiyr}}
{{/end}}</text>
      <sha1>orznwdycbyo0m4m0p9wvdh3cslbub7m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650226</id>
      <parentid>650110</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T12:01:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>9565</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Маалыматтар жаңыланды</comment>
      <origin>650226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24760" sha1="26ggc1ss6ekln2ys6jvzs0m7qgft4m0" xml:space="preserve">{{/begin|150}}
|-
| 1 || [[User:Chaoborus|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chaoborus&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25685}}]] || {{Permissions|Chaoborus}}
|-
| 2 || [[User:Bosogo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Bosogo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18491}}]] || {{Permissions|Bosogo}}
|-
| 3 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:13891}}]] || {{Permissions|Artelow}}
|-
| 4 || [[User:Chorobek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chorobek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}}
|-
| 5 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12819}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}}
|-
| 6 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11072}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}}
|-
| 7 || [[User:Baydastann|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Baydastann&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7965}}]] || {{Permissions|Baydastann}}
|-
| 8 || [[User:Элден|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элден&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}}
|-
| 9 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:5978}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}}
|-
| 10 || [[User:UlutSoft3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}}
|-
| 11 || [[User:Чагылган|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чагылган&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}}
|-
| 12 || [[User:Эльза Мамбетакунова|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Эльза Мамбетакунова&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}}
|-
| 13 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4960}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}}
|-
| 14 || [[User:ImeNtrav|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ImeNtrav&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}}
|-
| 15 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4500}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}}
|-
| 16 || [[User:Maksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Maksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}}
|-
| 17 || [[User:Shchb|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Shchb&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}}
|-
| 18 || [[User:Kmaksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kmaksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}}
|-
| 19 || [[User:Үрүйэ|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Үрүйэ&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}}
|-
| 20 || [[User:Kgbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kgbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}}
|-
| 21 || [[User:Connexxx|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Connexxx&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}}
|-
| 22 || [[User:Elebayev|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elebayev&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}}
|-
| 23 || [[User:Aidabishkek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aidabishkek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}}
|-
| 24 || [[User:Askar Nazyrov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Askar Nazyrov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}}
|-
| 25 || [[User:Umut|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Umut&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}}
|-
| 26 || [[User:QECUB|QECUB]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2264}}]] || {{Permissions|QECUB}}
|-
| 27 || [[User:Бахтияр Толукбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бахтияр Толукбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}}
|-
| 28 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Roman, Alexej and Vładimir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}}
|-
| 29 || [[User:Kairat Zamirbekov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kairat Zamirbekov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1600}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}}
|-
| 30 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1445}}]] || {{Permissions|Gliwi}}
|-
| 31 || [[User:Meri|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Meri&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}}
|-
| 32 || [[User:Asankozhoevas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asankozhoevas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}}
|-
| 33 || [[User:Adinai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adinai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}}
|-
| 34 || [[User:Friendwip.kg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Friendwip.kg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}}
|-
| 35 || [[User:Kglive|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kglive&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}}
|-
| 36 || [[User:UlutSoft6|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft6&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}}
|-
| 37 || [[User:TarPas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TarPas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}}
|-
| 38 || [[User:Gulzhana|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzhana&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}}
|-
| 39 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:882}}]] || {{Permissions|Arsensky}}
|-
| 40 || [[User:Aida23a|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aida23a&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}}
|-
| 41 || [[User:Dnes1302|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dnes1302&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}}
|-
| 42 || [[User:Элдин беги|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элдин беги&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}}
|-
| 43 || [[User:UlutSoft1|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft1&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}}
|-
| 44 || [[User:Rotlink|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rotlink&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}}
|-
| 45 || [[User:Chris die Seele|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chris die Seele&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}}
|-
| 46 || [[User:Дилдорбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Дилдорбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:698}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}}
|-
| 47 || [[User:Aiylchy|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aiylchy&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}}
|-
| 48 || [[User:Estebesovdastan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Estebesovdastan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}}
|-
| 49 || [[User:Jakshysapa|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jakshysapa&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}}
|-
| 50 || [[User:Lirchik|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Lirchik&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}}
|-
| 51 || [[User:Incall|Incall]] || [[Special:Contributions/Incall|{{formatnum:612}}]] || {{Permissions|Incall}}
|-
| 52 || [[User:Amantur r|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Amantur r&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}}
|-
| 53 || [[User:Cekli829|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Cekli829&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}}
|-
| 54 || [[User:Табалдыев Ысламбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Табалдыев Ысламбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}}
|-
| 55 || [[User:S(uz)ak|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;S(uz)ak&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}}
|-
| 56 || [[User:Firespeaker|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Firespeaker&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}}
|-
| 57 || [[User:Gulzat05|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzat05&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}}
|-
| 58 || [[User:Канымбу|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Канымбу&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}}
|-
| 59 || [[User:Zhanyl90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Zhanyl90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}}
|-
| 60 || [[User:Aladobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aladobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}}
|-
| 61 || [[User:Gulaiym001|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulaiym001&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}}
|-
| 62 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:526}}]] || {{Permissions|Makenzis}}
|-
| 63 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозобек Түгөлбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}}
|-
| 64 || [[User:Кайып Пайзылдаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Кайып Пайзылдаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}}
|-
| 65 || [[User:Бегаим|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бегаим&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}}
|-
| 66 || [[User:Rartat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rartat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}}
|-
| 67 || [[User:Fornax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Fornax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}}
|-
| 68 || [[User:PlanespotterA320|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PlanespotterA320&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}}
|-
| 69 || [[User:UlutSoft4|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft4&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}}
|-
| 70 || [[User:ДолбоЯщер|ДолбоЯщер]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:436}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}}
|-
| 71 || [[User:Hugo.arg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Hugo.arg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}}
|-
| 72 || [[User:Ksc~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ksc~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}}
|-
| 73 || [[User:Алтынбек Касымов|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Алтынбек Касымов&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}}
|-
| 74 || [[User:Pathoschild|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Pathoschild&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:415}}]] || {{Permissions|Pathoschild}}
|-
| 75 || [[User:Εὐθυμένης|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Εὐθυμένης&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}}
|-
| 76 || [[User:Namir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Namir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}}
|-
| 77 || [[User:Госфонд ИС|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Госфонд ИС&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}}
|-
| 78 || [[User:V3~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;V3~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}}
|-
| 79 || [[User:AdemazAlmaz|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AdemazAlmaz&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}}
|-
| 80 || [[User:Ырысгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ырысгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}}
|-
| 81 || [[User:Nurjamal|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nurjamal&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}}
|-
| 82 || [[User:Nursultan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nursultan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}}
|-
| 83 || [[User:Aymira|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aymira&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}}
|-
| 84 || [[User:Ptbotgourou|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ptbotgourou&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}}
|-
| 85 || [[User:Symbat92|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Symbat92&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}}
|-
| 86 || [[User:Andrew J.Kurbiko|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Andrew J.Kurbiko&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}}
|-
| 87 || [[User:Орозгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}}
|-
| 88 || [[User:Ziv|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ziv&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:305}}]] || {{Permissions|Ziv}}
|-
| 89 || [[User:Atlikta|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Atlikta&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}}
|-
| 90 || [[User:Abiyoyo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Abiyoyo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}}
|-
| 91 || [[User:Росул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Росул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}}
|-
| 92 || [[User:Elya3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elya3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}}
|-
| 93 || [[User:Baronnet|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Baronnet&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}}
|-
| 94 || [[User:Ahmadi~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ahmadi~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}}
|-
| 95 || [[User:Rakutai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rakutai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}}
|-
| 96 || [[User:Minorax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Minorax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:283}}]] || {{Permissions|Minorax}}
|-
| 97 || [[User:Peri~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Peri~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}}
|-
| 98 || [[User:Ashirov Maksatbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ashirov Maksatbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}}
|-
| 99 || [[User:Asel90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asel90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}}
|-
| 100 || [[User:Belekoff|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Belekoff&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}}
|-
| 101 || [[User:Jol004u|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jol004u&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}}
|-
| 102 || [[User:Janyzak|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Janyzak&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}}
|-
| 103 || [[User:Машъал|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Машъал&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Машъал|{{formatnum:254}}]] || {{Permissions|Машъал}}
|-
| 104 || [[User:Fatim|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Fatim&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Fatim|{{formatnum:253}}]] || {{Permissions|Fatim}}
|-
| 105 || [[User:NurlanKG Bishkek editor|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;NurlanKG Bishkek editor&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/NurlanKG Bishkek editor|{{formatnum:251}}]] || {{Permissions|NurlanKG Bishkek editor}}
|-
| 106 || [[User:Баха Исаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Баха Исаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Баха Исаев|{{formatnum:249}}]] || {{Permissions|Баха Исаев}}
|-
| 107 || [[User:Noloun|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Noloun&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Noloun|{{formatnum:248}}]] || {{Permissions|Noloun}}
|-
| 108 || [[User:Чоко Бой|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чоко Бой&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чоко Бой|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Чоко Бой}}
|-
| 109 || [[User:Tynchtykbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Tynchtykbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Tynchtykbek|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Tynchtykbek}}
|-
| 110 || [[User:Dutcman|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dutcman&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dutcman|{{formatnum:242}}]] || {{Permissions|Dutcman}}
|-
| 111 || [[User:Ulan A|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ulan A&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ulan A|{{formatnum:239}}]] || {{Permissions|Ulan A}}
|-
| 112 || [[User:DragonBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;DragonBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/DragonBot|{{formatnum:235}}]] || {{Permissions|DragonBot}}
|-
| 113 || [[User:Таалай Берен|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Таалай Берен&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Таалай Берен|{{formatnum:231}}]] || {{Permissions|Таалай Берен}}
|-
| 114 || [[User:Adilet15|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adilet15&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adilet15|{{formatnum:223}}]] || {{Permissions|Adilet15}}
|-
| 115 || [[User:Dostojewskij|Dostojewskij]] || [[Special:Contributions/Dostojewskij|{{formatnum:220}}]] || {{Permissions|Dostojewskij}}
|-
| 116 || [[User:MauritsBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MauritsBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MauritsBot|{{formatnum:218}}]] || {{Permissions|MauritsBot}}
|-
| 117 || [[User:タチコマ robot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;タチコマ robot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/タチコマ robot|{{formatnum:216}}]] || {{Permissions|タチコマ robot}}
|-
| 118 || [[User:Adamboluu|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adamboluu&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adamboluu|{{formatnum:213}}]] || {{Permissions|Adamboluu}}
|-
| 119 || [[User:Dr.atakulov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dr.atakulov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dr.atakulov|{{formatnum:211}}]] || {{Permissions|Dr.atakulov}}
|-
| 120 || [[User:Dinamik-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dinamik-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dinamik-bot|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Dinamik-bot}}
|-
| 121 || [[User:Anara|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Anara&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Anara|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Anara}}
|-
| 122 || [[User:Kyrgyzchala|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kyrgyzchala&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kyrgyzchala|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Kyrgyzchala}}
|-
| 123 || [[User:UlutSoft2|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft2&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft2|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|UlutSoft2}}
|-
| 124 || [[User:YFdyh-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;YFdyh-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/YFdyh-bot|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|YFdyh-bot}}
|-
| 125 || [[User:A.djan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;A.djan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/A.djan|{{formatnum:206}}]] || {{Permissions|A.djan}}
|-
| 126 || [[User:Robbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Robbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Robbot|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Robbot}}
|-
| 127 || [[User:Chingis|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chingis&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chingis|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Chingis}}
|-
| 128 || [[User:Foggy kub|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Foggy kub&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Foggy kub|{{formatnum:204}}]] || {{Permissions|Foggy kub}}
|-
| 129 || [[User:Чръный человек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чръный человек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чръный человек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Чръный человек}}
|-
| 130 || [[User:Мыктыбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Мыктыбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Мыктыбек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Мыктыбек}}
|-
| 131 || [[User:Adamantine|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adamantine&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adamantine|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|Adamantine}}
|-
| 132 || [[User:BakytTalas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;BakytTalas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/BakytTalas|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|BakytTalas}}
|-
| 133 || [[User:Zorrobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Zorrobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:200}}]] || {{Permissions|Zorrobot}}
|-
| 134 || [[User:Мастер теней|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Мастер теней&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Мастер теней|{{formatnum:198}}]] || {{Permissions|Мастер теней}}
|-
| 135 || [[User:Amirobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Amirobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Amirobot|{{formatnum:197}}]] || {{Permissions|Amirobot}}
|-
| 136 || [[User:HerculeBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HerculeBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HerculeBot|{{formatnum:195}}]] || {{Permissions|HerculeBot}}
|-
| 137 || [[User:GhalyBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;GhalyBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/GhalyBot|{{formatnum:187}}]] || {{Permissions|GhalyBot}}
|-
| 138 || [[User:DARIO SEVERI|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;DARIO SEVERI&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/DARIO SEVERI|{{formatnum:172}}]] || {{Permissions|DARIO SEVERI}}
|-
| 139 || [[User:Temir21|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Temir21&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Temir21|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Temir21}}
|-
| 140 || [[User:Nasihat.kg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nasihat.kg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nasihat.kg|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Nasihat.kg}}
|-
| 141 || [[User:Vasit|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Vasit&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Vasit|{{formatnum:166}}]] || {{Permissions|Vasit}}
|-
| 142 || [[User:CarsracBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;CarsracBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|CarsracBot}}
|-
| 143 || [[User:HiW-Bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HiW-Bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HiW-Bot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|HiW-Bot}}
|-
| 144 || [[User:JYBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JYBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JYBot|{{formatnum:162}}]] || {{Permissions|JYBot}}
|-
| 145 || [[User:NKOzi|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;NKOzi&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/NKOzi|{{formatnum:159}}]] || {{Permissions|NKOzi}}
|-
| 146 || [[User:Кичинекей Поллианна|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Кичинекей Поллианна&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Кичинекей Поллианна|{{formatnum:158}}]] || {{Permissions|Кичинекей Поллианна}}
|-
| 147 || [[User:Sampo.Kuusi|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Sampo.Kuusi&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Sampo.Kuusi|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Sampo.Kuusi}}
|-
| 148 || [[User:Samatq|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Samatq&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Samatq|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Samatq}}
|-
| 149 || [[User:Azamat Omar|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Azamat Omar&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Azamat Omar|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Azamat Omar}}
|-
| 150 || [[User:Kaiyr|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kaiyr&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:154}}]] || {{Permissions|Kaiyr}}
{{/end}}</text>
      <sha1>26ggc1ss6ekln2ys6jvzs0m7qgft4m0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лабубу</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137464</id>
    <revision>
      <id>650237</id>
      <parentid>520370</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T20:23:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>650237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9139" sha1="6pxgrarsb3zqjs7cu5o76wi9tkpbii0" xml:space="preserve">{{Оюнчук
|Аталышы         =Лабубу
|АльтАталышы     = 
|Нукура аталышы  ={{Lang-zh|拉布布}}
|Сүрөт           =Browsing for Labubu.jpg
|Туурасы         =250px
|Сүрөткө баяндама= 
|Түрү            =жумшак оюнчук, [[аксессуар]], коллекциялык 
|Автору          =  Луң Касин (龍家昇)
|Чыгарылган жылы =[[2015]]
|Компаниясы      =How2Work {{small|(2015—2019)}}&lt;br /&gt;Pop Mart {{small|(2019—азыркы учурда)}}
|Өлкөсү          ={{Өлкө желеги|Гонконг}}
|Активдүүлүгү    =[[2019]] — азыркы учурда
|Формасы         = ар түрдүү
|Окшош ондар     =
|Викиказына      =Labubu
|Сайты           =
}}
'''Лабубу''' ({{Lang-zh|拉布布}}, {{Lang-en|/lɑːˈbuːbu/ lah-BOO-boo}}) — Гонконгтук Ка Син Луң аттуу сүрөтчү жараткан дизайнердик коллекциялык оюнчук желмогуз эльфтеринин сериясы&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Зубастые эльфы Лабубу: загадочные существа в мире игрушек|url=https://tass.ru/obschestvo/23970179|lang=ru|work=Tass|accessdate=2025-08-01}}&lt;/ref&gt;. Бул оюнчуктар өзгөчө, жаныбарга окшош мүнөздөрү жана ашкере жүз кубулуштары менен айырмаланат. Сериянын башкы каарманы — Лабубу. Анын көрүнүшү кудум кыраакы, суюмдуу жана саксайган: чоң кулак, курч тиш жана эльф сымал элеси бар. Рop Mart компаниясынын айтымында, ал шоктуураак көрүнгөнү менен боорукер мүнөзгө ээ, дайыма жардам бергиси келет, бирок көп учурда тескери жыйынтыкка алып келет. Ал кичинекей жана коркунучтуу көрүнүшү мүмкүн, бирок ниети дайыма жакшы. Анын жигити Тайкоко аттуу вегетарианец-монстр, скелетке окшош&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/select/shopping/what-is-a-labubu-rcna210622|title=What is Labubu? Why is she so popular? We have answers.|work=NBC news|lang=en|accessdate=2025-08-01}}&lt;/ref&gt;. 

Бул оюнчуктар Кытайда жайгашкан Pop Mart компаниясы тарабынан өндүрүлүп, эксклюзивдүү түрдө сатылат&lt;ref&gt;{{Cite web|title=I was told they were sold out. I wanted one immediately”: Why countless guys are obsessed with those weird and wild Labubu dolls|url=https://www.gq-magazine.co.uk/article/what-are-labubu-dolls|work=British GQ|lang=en|accessdate=2025-08-01}}&lt;/ref&gt;. Pop Mart Лабубу фигураларын негизинен кайсы каарман түшкөнүн жашырган жабык кутуларда чыгарат, бул ыкма &quot;сокур куту&quot; (blind box) деп аталат. Убакыттын өтүшү менен бул серия кеңейип, Лабубунун ар түрдүү версияларын жана ага байланыштуу башка фигураларды камтый баштады. Алар көбүнчө чектелген санда же белгилүү бир темадагы топтом катары чыгарылат.

== Тарыхы ==
Лабубу — бул кичинекей монстр-түлкүндүү оюнчук, аны Гонконгдон чыккан сүрөтчү Касин Луң жараткан. Бул каарман биринчи жолу 2015-жылы Луңдун «Монстрлор» аттуу чыгармагында пайда болгон. Жаратман Нидерланддагы балалык мезгилинен илхам алып, скандинав эл жомокторуна негизделген иллюстрациялык окуяны түзгөн. Ошондой эле ал эльфтер тууралуу байыркы уламыштарды көп окуган&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=Лабубу захватили мир: откуда пошел тренд на плюшевых монстров|url=https://www.sport-express.ru/zozh/hobby/reviews/labubu-chto-eto-takoe-i-istoriya-sozdaniya-prichina-populyarnosti-2331077/|lang=ru|work=Cпорт-Экспресс|accessdate=2025-08-01}}&lt;/ref&gt;.

Луң Лабубу менен чектелбестен, Зимомо, Тикоко, Спуки, Пато сыяктуу башка фантазиялуу жандардын да образынын үстүнөн иштеген. Бардыгына өзгөчө, оңой эстелүүчү ысымдарды берген — бул алардын интернеттен оңой табылышын камсыздаган&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Бирок ушул көптөгөн каармандардын ичинен эң чоң популярдуулукка Лабубу жетишти. Азыр Лабубу оюнчугун маркетплейстерде, соцтармактарда, көчө базарларында – дээрлик бардык жерде көрүүгө болот. Айрымдар бул оюнчук менен мурдадан тааныш болсо, башкалар азыркыга чейин: «Бул эмне өзү?» – деп кызыгып жүрүшөт&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Дизайны ==
Лабубу — бул ойноок, бирок бир аз жырткыч түрдө көрүнгөн жаныбар сымал жандыктар; алардын тегерек, жумшак денеси, чоң ачылган көздөрү, учтуу кулактары жана тогуз курч тиши бар, алардан тентекчел күлкү пайда болот&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/inside-rise-labubu-monsters-popmart-toy-adults-china-sold-out-2024-11|title=A fluffy, $85 toy is taking Asia by storm and sparking legions of knockoffs. Inside the meteoric rise of Labubu|work=Business Insider|lang=en|accessdate=2025-08-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=All You Need to Know:Labubu 'hottest collectible' right now|url=https://www.sunstar.com.ph/cebu/all-you-need-to-know-labubu-hottest-collectible-right-no#google_vignette|work=Sunstar|lang=en|accessdate=2025-08-01}}&lt;/ref&gt;. Бул фигуралар көбүнчө темалык серияларга бөлүнүп, капсула түрүндө сатыкка чыгарылат, анда кайсы Лабубу түшөрү алдын ала белгисиз болот&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.voguebusiness.com/story/fashion/labubus-jellycats-and-crybaby-why-are-toys-going-viral-in-2025|title=Labubus, Jellycats and Crybaby: Why are toys going viral in 2025?|work=Vogue Business|lang=en|accessdate=2025-08-01|archivedate=2025-04-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250430060217/https://www.voguebusiness.com/story/fashion/labubus-jellycats-and-crybaby-why-are-toys-going-viral-in-2025}}&lt;/ref&gt;. Айрым топтомдордо өзгөчө сейрек кездешкен &quot;жашыруун&quot; фигуралар да болот&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The cult and community of Labubu|url=https://mashable.com/article/labubu-internet-craze-community|work=Mashable|lang=en|accessdate=2025-08-01}}&lt;/ref&gt;. Pop Mart ошондой эле башка бренддер менен кызматташып, 2024-жылдын аягында Coca-Cola темасындагы 11 фигурадан турган кышкы серияны, ал эми 2025-жылдын башында One Piece анимесине арналган 13 фигурадан турган жыйнакты чыгарган&lt;ref&gt;{{Cite web|title=POP MART and Coca-Cola Unite for THE MONSTERS Collection: A Must-Have for Collectors|url=https://stupiddope.com/2024/12/pop-mart-and-coca-cola-unite-for-the-monsters-collection-a-must-have-for-collectors/|lang=en|work=Stupiddope|accessdate=2025-08-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=How to purchase the Monsters x “One Piece” and Labubu collection in Singapore|url=https://www.prestigeonline.com/id/pursuits/entertainment/labubu-and-the-monsters-one-piece-collaboration-2025/|work=Prestige Online|lang=en|accessdate=2025-08-01}}&lt;/ref&gt;. Кээ бир фигуралар музейлерге гана арналган версиялар болуп, мисалы, бир сериясы Париждеги [[Лувр|Лувр музейиндеги]] Pop Mart дүкөнүндө гана сатылган&lt;ref&gt;{{Cite web|title=POP MART: Unveiling an Innovative Retail Experience at the Louvre|url=https://en.prnasia.com/releases/global/pop-mart-unveiling-an-innovative-retail-experience-at-the-louvre-455761.shtml|lang=en|work=Pop Mart|accessdate=2025-08-01}}&lt;/ref&gt;.

== Булактар ==
&lt;references /&gt;

[[Категория:Оюнчуктар]]</text>
      <sha1>6pxgrarsb3zqjs7cu5o76wi9tkpbii0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Түзөтүүлөр саны боюнча боттор тизмеси</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137589</id>
    <revision>
      <id>650041</id>
      <parentid>650002</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T12:01:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>9565</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Маалыматтар жаңыланды</comment>
      <origin>650041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6949" sha1="2caj2ih0y3mcc80sbgu8jrprpjtwq1e" xml:space="preserve">{{/begin|150}}
|-
| 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:114859}}]]
|-
| 2 || [[User:ChoRusBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ChoRusBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]]
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35652}}]]
|-
| 4 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8508}}]]
|-
| 5 || [[User:Xqbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Xqbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7216}}]]
|-
| 6 || [[User:VertexBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VertexBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]]
|-
| 7 || [[User:MerlIwBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MerlIwBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]]
|-
| 8 || [[User:VolkovBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VolkovBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]]
|-
| 9 || [[User:Legobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Legobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]]
|-
| 10 || [[User:TXiKiBoT|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TXiKiBoT&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]]
|-
| 11 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3130}}]]
|-
| 12 || [[User:SieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]]
|-
| 13 || [[User:Luckas-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Luckas-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]]
|-
| 14 || [[User:ZéroBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ZéroBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]]
|-
| 15 || [[User:WikitanvirBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;WikitanvirBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]]
|-
| 16 || [[User:Addbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Addbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]]
|-
| 17 || [[User:ArthurBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ArthurBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]]
|-
| 18 || [[User:JAnDbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JAnDbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]]
|-
| 19 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1132}}]]
|-
| 20 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1131}}]]
|-
| 21 || [[User:Escarbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Escarbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]]
|-
| 22 || [[User:MelancholieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MelancholieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]]
|-
| 23 || [[User:FoxBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;FoxBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]]
|-
| 24 || [[User:TjBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TjBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]]
|-
| 25 || [[User:AlleborgoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AlleborgoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]]
|-
| 26 || [[User:Thijs!bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Thijs!bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]]
|-
| 27 || [[User:Idioma-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Idioma-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]]
|-
| 28 || [[User:RedBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;RedBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]]
|-
| 29 || [[User:JackieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JackieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]]
|-
| 30 || [[User:MastiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MastiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]]
|-
| 31 || [[User:Synthebot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Synthebot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]]
|-
| 32 || [[User:Mjbmrbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Mjbmrbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]]
|-
| 33 || [[User:HRoestBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HRoestBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]]
|-
| 34 || [[User:Ripchip Bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ripchip Bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]]
|-
| 35 || [[User:Alexbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Alexbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]]
|-
| 36 || [[User:AvocatoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvocatoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]]
|-
| 37 || [[User:KamikazeBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;KamikazeBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]]
|-
| 38 || [[User:LaaknorBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;LaaknorBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]]
|-
| 39 || [[User:Movses-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Movses-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]]
|-
| 40 || [[User:YiFeiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;YiFeiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]]
|-
| 41 || [[User:Rubinbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rubinbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]]
|-
| 42 || [[User:PipepBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PipepBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]]
|-
| 43 || [[User:Vagobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Vagobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]]
|-
| 44 || [[User:AvicBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvicBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]]
|-
| 45 || [[User:SilvonenBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SilvonenBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]]
|-
| 46 || [[User:Gerakibot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gerakibot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]]
|-
| 47 || [[User:Purbo T|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Purbo T&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]]
|-
| 48 || [[User:Makecat-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Makecat-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]]
|-
| 49 || [[User:BotMultichill|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;BotMultichill&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/BotMultichill|{{formatnum:233}}]]
|-
| 50 || [[User:PixelBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PixelBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PixelBot|{{formatnum:106}}]]
|-
| 51 || [[User:Loveless|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Loveless&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Loveless|{{formatnum:99}}]]
|-
| 52 || [[User:MediaWiki default|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MediaWiki default&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MediaWiki default|{{formatnum:21}}]]
|-
| 53 || [[User:Maintenance script|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Maintenance script&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Maintenance script|{{formatnum:13}}]]
|-
| 54 || [[User:Flow talk page manager|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Flow talk page manager&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Flow talk page manager|{{formatnum:8}}]]
{{/end}}</text>
      <sha1>2caj2ih0y3mcc80sbgu8jrprpjtwq1e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650112</id>
      <parentid>650041</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:01:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>9565</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Маалыматтар жаңыланды</comment>
      <origin>650112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6917" sha1="8q4oqm0hxvkcxhxqcauo483tipfokjb" xml:space="preserve">{{/begin|150}}
|-
| 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:114864}}]]
|-
| 2 || [[User:ChoRusBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ChoRusBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]]
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35652}}]]
|-
| 4 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8508}}]]
|-
| 5 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7217}}]]
|-
| 6 || [[User:VertexBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VertexBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]]
|-
| 7 || [[User:MerlIwBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MerlIwBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]]
|-
| 8 || [[User:VolkovBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VolkovBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]]
|-
| 9 || [[User:Legobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Legobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]]
|-
| 10 || [[User:TXiKiBoT|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TXiKiBoT&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]]
|-
| 11 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3154}}]]
|-
| 12 || [[User:SieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]]
|-
| 13 || [[User:Luckas-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Luckas-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]]
|-
| 14 || [[User:ZéroBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ZéroBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]]
|-
| 15 || [[User:WikitanvirBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;WikitanvirBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]]
|-
| 16 || [[User:Addbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Addbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]]
|-
| 17 || [[User:ArthurBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ArthurBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]]
|-
| 18 || [[User:JAnDbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JAnDbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]]
|-
| 19 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1134}}]]
|-
| 20 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1133}}]]
|-
| 21 || [[User:Escarbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Escarbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]]
|-
| 22 || [[User:MelancholieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MelancholieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]]
|-
| 23 || [[User:FoxBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;FoxBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]]
|-
| 24 || [[User:TjBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TjBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]]
|-
| 25 || [[User:AlleborgoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AlleborgoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]]
|-
| 26 || [[User:Thijs!bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Thijs!bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]]
|-
| 27 || [[User:Idioma-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Idioma-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]]
|-
| 28 || [[User:RedBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;RedBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]]
|-
| 29 || [[User:JackieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JackieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]]
|-
| 30 || [[User:MastiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MastiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]]
|-
| 31 || [[User:Synthebot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Synthebot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]]
|-
| 32 || [[User:Mjbmrbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Mjbmrbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]]
|-
| 33 || [[User:HRoestBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HRoestBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]]
|-
| 34 || [[User:Ripchip Bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ripchip Bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]]
|-
| 35 || [[User:Alexbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Alexbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]]
|-
| 36 || [[User:AvocatoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvocatoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]]
|-
| 37 || [[User:KamikazeBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;KamikazeBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]]
|-
| 38 || [[User:LaaknorBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;LaaknorBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]]
|-
| 39 || [[User:Movses-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Movses-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]]
|-
| 40 || [[User:YiFeiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;YiFeiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]]
|-
| 41 || [[User:Rubinbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rubinbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]]
|-
| 42 || [[User:PipepBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PipepBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]]
|-
| 43 || [[User:Vagobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Vagobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]]
|-
| 44 || [[User:AvicBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvicBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]]
|-
| 45 || [[User:SilvonenBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SilvonenBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]]
|-
| 46 || [[User:Gerakibot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gerakibot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]]
|-
| 47 || [[User:Purbo T|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Purbo T&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]]
|-
| 48 || [[User:Makecat-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Makecat-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]]
|-
| 49 || [[User:BotMultichill|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;BotMultichill&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/BotMultichill|{{formatnum:233}}]]
|-
| 50 || [[User:PixelBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PixelBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PixelBot|{{formatnum:106}}]]
|-
| 51 || [[User:Loveless|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Loveless&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Loveless|{{formatnum:99}}]]
|-
| 52 || [[User:MediaWiki default|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MediaWiki default&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MediaWiki default|{{formatnum:21}}]]
|-
| 53 || [[User:Maintenance script|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Maintenance script&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Maintenance script|{{formatnum:13}}]]
|-
| 54 || [[User:Flow talk page manager|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Flow talk page manager&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Flow talk page manager|{{formatnum:8}}]]
{{/end}}</text>
      <sha1>8q4oqm0hxvkcxhxqcauo483tipfokjb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650228</id>
      <parentid>650112</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T12:01:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>9565</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Маалыматтар жаңыланды</comment>
      <origin>650228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6917" sha1="0q3x8cpnj9hsszb9wktui2sufeapo62" xml:space="preserve">{{/begin|150}}
|-
| 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:114878}}]]
|-
| 2 || [[User:ChoRusBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ChoRusBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]]
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35652}}]]
|-
| 4 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8508}}]]
|-
| 5 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7217}}]]
|-
| 6 || [[User:VertexBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VertexBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]]
|-
| 7 || [[User:MerlIwBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MerlIwBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]]
|-
| 8 || [[User:VolkovBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VolkovBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]]
|-
| 9 || [[User:Legobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Legobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]]
|-
| 10 || [[User:TXiKiBoT|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TXiKiBoT&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]]
|-
| 11 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3170}}]]
|-
| 12 || [[User:SieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]]
|-
| 13 || [[User:Luckas-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Luckas-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]]
|-
| 14 || [[User:ZéroBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ZéroBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]]
|-
| 15 || [[User:WikitanvirBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;WikitanvirBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]]
|-
| 16 || [[User:Addbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Addbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]]
|-
| 17 || [[User:ArthurBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ArthurBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]]
|-
| 18 || [[User:JAnDbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JAnDbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]]
|-
| 19 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1137}}]]
|-
| 20 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1133}}]]
|-
| 21 || [[User:Escarbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Escarbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]]
|-
| 22 || [[User:MelancholieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MelancholieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]]
|-
| 23 || [[User:FoxBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;FoxBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]]
|-
| 24 || [[User:TjBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TjBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]]
|-
| 25 || [[User:AlleborgoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AlleborgoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]]
|-
| 26 || [[User:Thijs!bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Thijs!bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]]
|-
| 27 || [[User:Idioma-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Idioma-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]]
|-
| 28 || [[User:RedBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;RedBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]]
|-
| 29 || [[User:JackieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JackieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]]
|-
| 30 || [[User:MastiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MastiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]]
|-
| 31 || [[User:Synthebot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Synthebot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]]
|-
| 32 || [[User:Mjbmrbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Mjbmrbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]]
|-
| 33 || [[User:HRoestBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HRoestBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]]
|-
| 34 || [[User:Ripchip Bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ripchip Bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]]
|-
| 35 || [[User:Alexbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Alexbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]]
|-
| 36 || [[User:AvocatoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvocatoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]]
|-
| 37 || [[User:KamikazeBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;KamikazeBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]]
|-
| 38 || [[User:LaaknorBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;LaaknorBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]]
|-
| 39 || [[User:Movses-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Movses-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]]
|-
| 40 || [[User:YiFeiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;YiFeiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]]
|-
| 41 || [[User:Rubinbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rubinbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]]
|-
| 42 || [[User:PipepBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PipepBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]]
|-
| 43 || [[User:Vagobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Vagobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]]
|-
| 44 || [[User:AvicBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvicBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]]
|-
| 45 || [[User:SilvonenBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SilvonenBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]]
|-
| 46 || [[User:Gerakibot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gerakibot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]]
|-
| 47 || [[User:Purbo T|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Purbo T&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]]
|-
| 48 || [[User:Makecat-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Makecat-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]]
|-
| 49 || [[User:BotMultichill|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;BotMultichill&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/BotMultichill|{{formatnum:233}}]]
|-
| 50 || [[User:PixelBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PixelBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PixelBot|{{formatnum:106}}]]
|-
| 51 || [[User:Loveless|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Loveless&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Loveless|{{formatnum:99}}]]
|-
| 52 || [[User:MediaWiki default|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MediaWiki default&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MediaWiki default|{{formatnum:21}}]]
|-
| 53 || [[User:Maintenance script|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Maintenance script&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Maintenance script|{{formatnum:13}}]]
|-
| 54 || [[User:Flow talk page manager|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Flow talk page manager&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Flow talk page manager|{{formatnum:8}}]]
{{/end}}</text>
      <sha1>0q3x8cpnj9hsszb9wktui2sufeapo62</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Түзөтүүлөр саны боюнча Википедиячылар тизмеси (боттор менен бирге)</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137601</id>
    <revision>
      <id>650040</id>
      <parentid>650001</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T12:01:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>9565</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Маалыматтар жаңыланды</comment>
      <origin>650040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24301" sha1="8jr5yghaawsbmfasg392jptturqpsim" xml:space="preserve">{{/begin|150}}
|-
| 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:114859}}]] || {{Permissions|JigildikBot}}
|-
| 2 || [[User:ChoRusBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ChoRusBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] || {{Permissions|ChoRusBot}}
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35652}}]] || {{Permissions|InternetArchiveBot}}
|-
| 4 || [[User:Chaoborus|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chaoborus&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25685}}]] || {{Permissions|Chaoborus}}
|-
| 5 || [[User:Bosogo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Bosogo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18491}}]] || {{Permissions|Bosogo}}
|-
| 6 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:13796}}]] || {{Permissions|Artelow}}
|-
| 7 || [[User:Chorobek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chorobek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}}
|-
| 8 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12819}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}}
|-
| 9 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11072}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}}
|-
| 10 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8508}}]] || {{Permissions|EmausBot}}
|-
| 11 || [[User:Baydastann|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Baydastann&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7965}}]] || {{Permissions|Baydastann}}
|-
| 12 || [[User:Xqbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Xqbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7216}}]] || {{Permissions|Xqbot}}
|-
| 13 || [[User:VertexBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VertexBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] || {{Permissions|VertexBot}}
|-
| 14 || [[User:Элден|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элден&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}}
|-
| 15 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:5969}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}}
|-
| 16 || [[User:UlutSoft3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}}
|-
| 17 || [[User:Чагылган|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чагылган&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}}
|-
| 18 || [[User:MerlIwBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MerlIwBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] || {{Permissions|MerlIwBot}}
|-
| 19 || [[User:Эльза Мамбетакунова|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Эльза Мамбетакунова&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}}
|-
| 20 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4960}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}}
|-
| 21 || [[User:ImeNtrav|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ImeNtrav&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}}
|-
| 22 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4500}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}}
|-
| 23 || [[User:Maksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Maksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}}
|-
| 24 || [[User:Shchb|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Shchb&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}}
|-
| 25 || [[User:Kmaksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kmaksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}}
|-
| 26 || [[User:Үрүйэ|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Үрүйэ&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}}
|-
| 27 || [[User:VolkovBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VolkovBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] || {{Permissions|VolkovBot}}
|-
| 28 || [[User:Kgbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kgbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}}
|-
| 29 || [[User:Connexxx|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Connexxx&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}}
|-
| 30 || [[User:Elebayev|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elebayev&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}}
|-
| 31 || [[User:Legobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Legobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] || {{Permissions|Legobot}}
|-
| 32 || [[User:TXiKiBoT|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TXiKiBoT&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] || {{Permissions|TXiKiBoT}}
|-
| 33 || [[User:Aidabishkek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aidabishkek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}}
|-
| 34 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3130}}]] || {{Permissions|CommonsDelinker}}
|-
| 35 || [[User:SieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] || {{Permissions|SieBot}}
|-
| 36 || [[User:Luckas-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Luckas-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] || {{Permissions|Luckas-bot}}
|-
| 37 || [[User:Askar Nazyrov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Askar Nazyrov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}}
|-
| 38 || [[User:Umut|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Umut&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}}
|-
| 39 || [[User:QECUB|QECUB]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2264}}]] || {{Permissions|QECUB}}
|-
| 40 || [[User:Бахтияр Толукбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бахтияр Толукбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}}
|-
| 41 || [[User:ZéroBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ZéroBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] || {{Permissions|ZéroBot}}
|-
| 42 || [[User:WikitanvirBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;WikitanvirBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] || {{Permissions|WikitanvirBot}}
|-
| 43 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Roman, Alexej and Vładimir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}}
|-
| 44 || [[User:Kairat Zamirbekov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kairat Zamirbekov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1600}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}}
|-
| 45 || [[User:Addbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Addbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] || {{Permissions|Addbot}}
|-
| 46 || [[User:ArthurBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ArthurBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] || {{Permissions|ArthurBot}}
|-
| 47 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1445}}]] || {{Permissions|Gliwi}}
|-
| 48 || [[User:Meri|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Meri&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}}
|-
| 49 || [[User:JAnDbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JAnDbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] || {{Permissions|JAnDbot}}
|-
| 50 || [[User:Asankozhoevas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asankozhoevas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}}
|-
| 51 || [[User:Adinai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adinai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}}
|-
| 52 || [[User:Friendwip.kg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Friendwip.kg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}}
|-
| 53 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1132}}]] || {{Permissions|MediaWiki message delivery}}
|-
| 54 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1131}}]] || {{Permissions|Jembot}}
|-
| 55 || [[User:Kglive|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kglive&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}}
|-
| 56 || [[User:Escarbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Escarbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] || {{Permissions|Escarbot}}
|-
| 57 || [[User:UlutSoft6|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft6&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}}
|-
| 58 || [[User:TarPas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TarPas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}}
|-
| 59 || [[User:Gulzhana|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzhana&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}}
|-
| 60 || [[User:MelancholieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MelancholieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] || {{Permissions|MelancholieBot}}
|-
| 61 || [[User:FoxBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;FoxBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] || {{Permissions|FoxBot}}
|-
| 62 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:882}}]] || {{Permissions|Arsensky}}
|-
| 63 || [[User:Aida23a|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aida23a&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}}
|-
| 64 || [[User:Dnes1302|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dnes1302&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}}
|-
| 65 || [[User:Элдин беги|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элдин беги&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}}
|-
| 66 || [[User:UlutSoft1|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft1&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}}
|-
| 67 || [[User:TjBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TjBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] || {{Permissions|TjBot}}
|-
| 68 || [[User:Rotlink|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rotlink&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}}
|-
| 69 || [[User:Chris die Seele|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chris die Seele&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}}
|-
| 70 || [[User:Дилдорбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Дилдорбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:698}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}}
|-
| 71 || [[User:Aiylchy|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aiylchy&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}}
|-
| 72 || [[User:AlleborgoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AlleborgoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|AlleborgoBot}}
|-
| 73 || [[User:Estebesovdastan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Estebesovdastan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}}
|-
| 74 || [[User:Thijs!bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Thijs!bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] || {{Permissions|Thijs!bot}}
|-
| 75 || [[User:Jakshysapa|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jakshysapa&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}}
|-
| 76 || [[User:Idioma-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Idioma-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] || {{Permissions|Idioma-bot}}
|-
| 77 || [[User:Lirchik|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Lirchik&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}}
|-
| 78 || [[User:Incall|Incall]] || [[Special:Contributions/Incall|{{formatnum:612}}]] || {{Permissions|Incall}}
|-
| 79 || [[User:Amantur r|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Amantur r&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}}
|-
| 80 || [[User:Cekli829|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Cekli829&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}}
|-
| 81 || [[User:RedBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;RedBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|RedBot}}
|-
| 82 || [[User:Табалдыев Ысламбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Табалдыев Ысламбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}}
|-
| 83 || [[User:S(uz)ak|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;S(uz)ak&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}}
|-
| 84 || [[User:Firespeaker|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Firespeaker&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}}
|-
| 85 || [[User:Gulzat05|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzat05&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}}
|-
| 86 || [[User:Канымбу|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Канымбу&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}}
|-
| 87 || [[User:Zhanyl90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Zhanyl90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}}
|-
| 88 || [[User:Aladobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aladobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}}
|-
| 89 || [[User:JackieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JackieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] || {{Permissions|JackieBot}}
|-
| 90 || [[User:Gulaiym001|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulaiym001&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}}
|-
| 91 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:526}}]] || {{Permissions|Makenzis}}
|-
| 92 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозобек Түгөлбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}}
|-
| 93 || [[User:MastiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MastiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] || {{Permissions|MastiBot}}
|-
| 94 || [[User:Кайып Пайзылдаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Кайып Пайзылдаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}}
|-
| 95 || [[User:Synthebot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Synthebot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] || {{Permissions|Synthebot}}
|-
| 96 || [[User:Mjbmrbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Mjbmrbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] || {{Permissions|Mjbmrbot}}
|-
| 97 || [[User:Бегаим|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бегаим&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}}
|-
| 98 || [[User:Rartat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rartat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}}
|-
| 99 || [[User:Fornax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Fornax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}}
|-
| 100 || [[User:PlanespotterA320|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PlanespotterA320&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}}
|-
| 101 || [[User:HRoestBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HRoestBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] || {{Permissions|HRoestBot}}
|-
| 102 || [[User:UlutSoft4|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft4&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}}
|-
| 103 || [[User:Ripchip Bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ripchip Bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] || {{Permissions|Ripchip Bot}}
|-
| 104 || [[User:ДолбоЯщер|ДолбоЯщер]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:436}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}}
|-
| 105 || [[User:Hugo.arg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Hugo.arg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}}
|-
| 106 || [[User:Ksc~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ksc~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}}
|-
| 107 || [[User:Alexbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Alexbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] || {{Permissions|Alexbot}}
|-
| 108 || [[User:Алтынбек Касымов|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Алтынбек Касымов&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}}
|-
| 109 || [[User:Pathoschild|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Pathoschild&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:415}}]] || {{Permissions|Pathoschild}}
|-
| 110 || [[User:Εὐθυμένης|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Εὐθυμένης&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}}
|-
| 111 || [[User:AvocatoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvocatoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] || {{Permissions|AvocatoBot}}
|-
| 112 || [[User:Namir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Namir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}}
|-
| 113 || [[User:KamikazeBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;KamikazeBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] || {{Permissions|KamikazeBot}}
|-
| 114 || [[User:Госфонд ИС|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Госфонд ИС&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}}
|-
| 115 || [[User:V3~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;V3~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}}
|-
| 116 || [[User:LaaknorBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;LaaknorBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|LaaknorBot}}
|-
| 117 || [[User:AdemazAlmaz|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AdemazAlmaz&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}}
|-
| 118 || [[User:Ырысгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ырысгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}}
|-
| 119 || [[User:Nurjamal|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nurjamal&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}}
|-
| 120 || [[User:Nursultan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nursultan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}}
|-
| 121 || [[User:Movses-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Movses-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] || {{Permissions|Movses-bot}}
|-
| 122 || [[User:Aymira|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aymira&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}}
|-
| 123 || [[User:Ptbotgourou|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ptbotgourou&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}}
|-
| 124 || [[User:Symbat92|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Symbat92&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}}
|-
| 125 || [[User:YiFeiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;YiFeiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]] || {{Permissions|YiFeiBot}}
|-
| 126 || [[User:Rubinbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rubinbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Rubinbot}}
|-
| 127 || [[User:Andrew J.Kurbiko|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Andrew J.Kurbiko&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}}
|-
| 128 || [[User:Орозгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}}
|-
| 129 || [[User:PipepBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PipepBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] || {{Permissions|PipepBot}}
|-
| 130 || [[User:Ziv|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ziv&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:305}}]] || {{Permissions|Ziv}}
|-
| 131 || [[User:Atlikta|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Atlikta&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}}
|-
| 132 || [[User:Abiyoyo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Abiyoyo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}}
|-
| 133 || [[User:Росул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Росул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}}
|-
| 134 || [[User:Vagobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Vagobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Vagobot}}
|-
| 135 || [[User:Elya3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elya3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}}
|-
| 136 || [[User:AvicBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvicBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] || {{Permissions|AvicBot}}
|-
| 137 || [[User:Baronnet|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Baronnet&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}}
|-
| 138 || [[User:Ahmadi~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ahmadi~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}}
|-
| 139 || [[User:Rakutai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rakutai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}}
|-
| 140 || [[User:Minorax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Minorax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:283}}]] || {{Permissions|Minorax}}
|-
| 141 || [[User:SilvonenBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SilvonenBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|SilvonenBot}}
|-
| 142 || [[User:Gerakibot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gerakibot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|Gerakibot}}
|-
| 143 || [[User:Purbo T|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Purbo T&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] || {{Permissions|Purbo T}}
|-
| 144 || [[User:Makecat-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Makecat-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] || {{Permissions|Makecat-bot}}
|-
| 145 || [[User:Peri~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Peri~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}}
|-
| 146 || [[User:Ashirov Maksatbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ashirov Maksatbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}}
|-
| 147 || [[User:Asel90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asel90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}}
|-
| 148 || [[User:Belekoff|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Belekoff&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}}
|-
| 149 || [[User:Jol004u|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jol004u&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}}
|-
| 150 || [[User:Janyzak|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Janyzak&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}}
{{/end}}</text>
      <sha1>8jr5yghaawsbmfasg392jptturqpsim</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650111</id>
      <parentid>650040</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:01:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>9565</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Маалыматтар жаңыланды</comment>
      <origin>650111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24269" sha1="07ldf54phw8qbbuqpir6x3f7043g0jb" xml:space="preserve">{{/begin|150}}
|-
| 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:114864}}]] || {{Permissions|JigildikBot}}
|-
| 2 || [[User:ChoRusBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ChoRusBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] || {{Permissions|ChoRusBot}}
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35652}}]] || {{Permissions|InternetArchiveBot}}
|-
| 4 || [[User:Chaoborus|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chaoborus&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25685}}]] || {{Permissions|Chaoborus}}
|-
| 5 || [[User:Bosogo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Bosogo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18491}}]] || {{Permissions|Bosogo}}
|-
| 6 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:13827}}]] || {{Permissions|Artelow}}
|-
| 7 || [[User:Chorobek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chorobek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}}
|-
| 8 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12819}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}}
|-
| 9 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11072}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}}
|-
| 10 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8508}}]] || {{Permissions|EmausBot}}
|-
| 11 || [[User:Baydastann|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Baydastann&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7965}}]] || {{Permissions|Baydastann}}
|-
| 12 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7217}}]] || {{Permissions|Xqbot}}
|-
| 13 || [[User:VertexBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VertexBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] || {{Permissions|VertexBot}}
|-
| 14 || [[User:Элден|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элден&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}}
|-
| 15 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:5969}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}}
|-
| 16 || [[User:UlutSoft3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}}
|-
| 17 || [[User:Чагылган|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чагылган&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}}
|-
| 18 || [[User:MerlIwBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MerlIwBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] || {{Permissions|MerlIwBot}}
|-
| 19 || [[User:Эльза Мамбетакунова|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Эльза Мамбетакунова&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}}
|-
| 20 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4960}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}}
|-
| 21 || [[User:ImeNtrav|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ImeNtrav&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}}
|-
| 22 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4500}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}}
|-
| 23 || [[User:Maksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Maksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}}
|-
| 24 || [[User:Shchb|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Shchb&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}}
|-
| 25 || [[User:Kmaksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kmaksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}}
|-
| 26 || [[User:Үрүйэ|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Үрүйэ&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}}
|-
| 27 || [[User:VolkovBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VolkovBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] || {{Permissions|VolkovBot}}
|-
| 28 || [[User:Kgbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kgbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}}
|-
| 29 || [[User:Connexxx|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Connexxx&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}}
|-
| 30 || [[User:Elebayev|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elebayev&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}}
|-
| 31 || [[User:Legobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Legobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] || {{Permissions|Legobot}}
|-
| 32 || [[User:TXiKiBoT|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TXiKiBoT&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] || {{Permissions|TXiKiBoT}}
|-
| 33 || [[User:Aidabishkek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aidabishkek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}}
|-
| 34 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3154}}]] || {{Permissions|CommonsDelinker}}
|-
| 35 || [[User:SieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] || {{Permissions|SieBot}}
|-
| 36 || [[User:Luckas-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Luckas-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] || {{Permissions|Luckas-bot}}
|-
| 37 || [[User:Askar Nazyrov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Askar Nazyrov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}}
|-
| 38 || [[User:Umut|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Umut&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}}
|-
| 39 || [[User:QECUB|QECUB]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2264}}]] || {{Permissions|QECUB}}
|-
| 40 || [[User:Бахтияр Толукбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бахтияр Толукбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}}
|-
| 41 || [[User:ZéroBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ZéroBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] || {{Permissions|ZéroBot}}
|-
| 42 || [[User:WikitanvirBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;WikitanvirBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] || {{Permissions|WikitanvirBot}}
|-
| 43 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Roman, Alexej and Vładimir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}}
|-
| 44 || [[User:Kairat Zamirbekov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kairat Zamirbekov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1600}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}}
|-
| 45 || [[User:Addbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Addbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] || {{Permissions|Addbot}}
|-
| 46 || [[User:ArthurBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ArthurBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] || {{Permissions|ArthurBot}}
|-
| 47 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1445}}]] || {{Permissions|Gliwi}}
|-
| 48 || [[User:Meri|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Meri&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}}
|-
| 49 || [[User:JAnDbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JAnDbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] || {{Permissions|JAnDbot}}
|-
| 50 || [[User:Asankozhoevas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asankozhoevas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}}
|-
| 51 || [[User:Adinai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adinai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}}
|-
| 52 || [[User:Friendwip.kg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Friendwip.kg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}}
|-
| 53 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1134}}]] || {{Permissions|Jembot}}
|-
| 54 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1133}}]] || {{Permissions|MediaWiki message delivery}}
|-
| 55 || [[User:Kglive|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kglive&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}}
|-
| 56 || [[User:Escarbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Escarbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] || {{Permissions|Escarbot}}
|-
| 57 || [[User:UlutSoft6|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft6&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}}
|-
| 58 || [[User:TarPas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TarPas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}}
|-
| 59 || [[User:Gulzhana|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzhana&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}}
|-
| 60 || [[User:MelancholieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MelancholieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] || {{Permissions|MelancholieBot}}
|-
| 61 || [[User:FoxBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;FoxBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] || {{Permissions|FoxBot}}
|-
| 62 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:882}}]] || {{Permissions|Arsensky}}
|-
| 63 || [[User:Aida23a|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aida23a&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}}
|-
| 64 || [[User:Dnes1302|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dnes1302&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}}
|-
| 65 || [[User:Элдин беги|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элдин беги&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}}
|-
| 66 || [[User:UlutSoft1|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft1&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}}
|-
| 67 || [[User:TjBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TjBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] || {{Permissions|TjBot}}
|-
| 68 || [[User:Rotlink|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rotlink&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}}
|-
| 69 || [[User:Chris die Seele|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chris die Seele&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}}
|-
| 70 || [[User:Дилдорбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Дилдорбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:698}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}}
|-
| 71 || [[User:Aiylchy|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aiylchy&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}}
|-
| 72 || [[User:AlleborgoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AlleborgoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|AlleborgoBot}}
|-
| 73 || [[User:Estebesovdastan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Estebesovdastan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}}
|-
| 74 || [[User:Thijs!bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Thijs!bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] || {{Permissions|Thijs!bot}}
|-
| 75 || [[User:Jakshysapa|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jakshysapa&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}}
|-
| 76 || [[User:Idioma-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Idioma-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] || {{Permissions|Idioma-bot}}
|-
| 77 || [[User:Lirchik|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Lirchik&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}}
|-
| 78 || [[User:Incall|Incall]] || [[Special:Contributions/Incall|{{formatnum:612}}]] || {{Permissions|Incall}}
|-
| 79 || [[User:Amantur r|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Amantur r&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}}
|-
| 80 || [[User:Cekli829|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Cekli829&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}}
|-
| 81 || [[User:RedBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;RedBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|RedBot}}
|-
| 82 || [[User:Табалдыев Ысламбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Табалдыев Ысламбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}}
|-
| 83 || [[User:S(uz)ak|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;S(uz)ak&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}}
|-
| 84 || [[User:Firespeaker|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Firespeaker&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}}
|-
| 85 || [[User:Gulzat05|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzat05&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}}
|-
| 86 || [[User:Канымбу|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Канымбу&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}}
|-
| 87 || [[User:Zhanyl90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Zhanyl90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}}
|-
| 88 || [[User:Aladobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aladobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}}
|-
| 89 || [[User:JackieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JackieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] || {{Permissions|JackieBot}}
|-
| 90 || [[User:Gulaiym001|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulaiym001&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}}
|-
| 91 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:526}}]] || {{Permissions|Makenzis}}
|-
| 92 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозобек Түгөлбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}}
|-
| 93 || [[User:MastiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MastiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] || {{Permissions|MastiBot}}
|-
| 94 || [[User:Кайып Пайзылдаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Кайып Пайзылдаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}}
|-
| 95 || [[User:Synthebot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Synthebot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] || {{Permissions|Synthebot}}
|-
| 96 || [[User:Mjbmrbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Mjbmrbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] || {{Permissions|Mjbmrbot}}
|-
| 97 || [[User:Бегаим|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бегаим&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}}
|-
| 98 || [[User:Rartat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rartat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}}
|-
| 99 || [[User:Fornax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Fornax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}}
|-
| 100 || [[User:PlanespotterA320|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PlanespotterA320&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}}
|-
| 101 || [[User:HRoestBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HRoestBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] || {{Permissions|HRoestBot}}
|-
| 102 || [[User:UlutSoft4|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft4&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}}
|-
| 103 || [[User:Ripchip Bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ripchip Bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] || {{Permissions|Ripchip Bot}}
|-
| 104 || [[User:ДолбоЯщер|ДолбоЯщер]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:436}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}}
|-
| 105 || [[User:Hugo.arg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Hugo.arg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}}
|-
| 106 || [[User:Ksc~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ksc~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}}
|-
| 107 || [[User:Alexbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Alexbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] || {{Permissions|Alexbot}}
|-
| 108 || [[User:Алтынбек Касымов|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Алтынбек Касымов&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}}
|-
| 109 || [[User:Pathoschild|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Pathoschild&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:415}}]] || {{Permissions|Pathoschild}}
|-
| 110 || [[User:Εὐθυμένης|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Εὐθυμένης&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}}
|-
| 111 || [[User:AvocatoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvocatoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] || {{Permissions|AvocatoBot}}
|-
| 112 || [[User:Namir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Namir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}}
|-
| 113 || [[User:KamikazeBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;KamikazeBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] || {{Permissions|KamikazeBot}}
|-
| 114 || [[User:Госфонд ИС|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Госфонд ИС&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}}
|-
| 115 || [[User:V3~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;V3~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}}
|-
| 116 || [[User:LaaknorBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;LaaknorBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|LaaknorBot}}
|-
| 117 || [[User:AdemazAlmaz|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AdemazAlmaz&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}}
|-
| 118 || [[User:Ырысгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ырысгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}}
|-
| 119 || [[User:Nurjamal|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nurjamal&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}}
|-
| 120 || [[User:Nursultan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nursultan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}}
|-
| 121 || [[User:Movses-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Movses-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] || {{Permissions|Movses-bot}}
|-
| 122 || [[User:Aymira|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aymira&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}}
|-
| 123 || [[User:Ptbotgourou|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ptbotgourou&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}}
|-
| 124 || [[User:Symbat92|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Symbat92&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}}
|-
| 125 || [[User:YiFeiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;YiFeiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]] || {{Permissions|YiFeiBot}}
|-
| 126 || [[User:Rubinbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rubinbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Rubinbot}}
|-
| 127 || [[User:Andrew J.Kurbiko|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Andrew J.Kurbiko&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}}
|-
| 128 || [[User:Орозгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}}
|-
| 129 || [[User:PipepBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PipepBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] || {{Permissions|PipepBot}}
|-
| 130 || [[User:Ziv|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ziv&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:305}}]] || {{Permissions|Ziv}}
|-
| 131 || [[User:Atlikta|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Atlikta&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}}
|-
| 132 || [[User:Abiyoyo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Abiyoyo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}}
|-
| 133 || [[User:Росул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Росул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}}
|-
| 134 || [[User:Vagobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Vagobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Vagobot}}
|-
| 135 || [[User:Elya3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elya3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}}
|-
| 136 || [[User:AvicBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvicBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] || {{Permissions|AvicBot}}
|-
| 137 || [[User:Baronnet|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Baronnet&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}}
|-
| 138 || [[User:Ahmadi~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ahmadi~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}}
|-
| 139 || [[User:Rakutai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rakutai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}}
|-
| 140 || [[User:Minorax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Minorax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:283}}]] || {{Permissions|Minorax}}
|-
| 141 || [[User:SilvonenBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SilvonenBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|SilvonenBot}}
|-
| 142 || [[User:Gerakibot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gerakibot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|Gerakibot}}
|-
| 143 || [[User:Purbo T|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Purbo T&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] || {{Permissions|Purbo T}}
|-
| 144 || [[User:Makecat-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Makecat-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] || {{Permissions|Makecat-bot}}
|-
| 145 || [[User:Peri~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Peri~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}}
|-
| 146 || [[User:Ashirov Maksatbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ashirov Maksatbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}}
|-
| 147 || [[User:Asel90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asel90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}}
|-
| 148 || [[User:Belekoff|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Belekoff&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}}
|-
| 149 || [[User:Jol004u|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jol004u&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}}
|-
| 150 || [[User:Janyzak|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Janyzak&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}}
{{/end}}</text>
      <sha1>07ldf54phw8qbbuqpir6x3f7043g0jb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650227</id>
      <parentid>650111</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T12:01:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>9565</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Маалыматтар жаңыланды</comment>
      <origin>650227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24269" sha1="kkq6kmfda694ywph3ndk97wcieurhlp" xml:space="preserve">{{/begin|150}}
|-
| 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:114878}}]] || {{Permissions|JigildikBot}}
|-
| 2 || [[User:ChoRusBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ChoRusBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] || {{Permissions|ChoRusBot}}
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35652}}]] || {{Permissions|InternetArchiveBot}}
|-
| 4 || [[User:Chaoborus|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chaoborus&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25685}}]] || {{Permissions|Chaoborus}}
|-
| 5 || [[User:Bosogo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Bosogo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18491}}]] || {{Permissions|Bosogo}}
|-
| 6 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:13891}}]] || {{Permissions|Artelow}}
|-
| 7 || [[User:Chorobek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chorobek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}}
|-
| 8 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12819}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}}
|-
| 9 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11072}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}}
|-
| 10 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8508}}]] || {{Permissions|EmausBot}}
|-
| 11 || [[User:Baydastann|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Baydastann&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7965}}]] || {{Permissions|Baydastann}}
|-
| 12 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7217}}]] || {{Permissions|Xqbot}}
|-
| 13 || [[User:VertexBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VertexBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] || {{Permissions|VertexBot}}
|-
| 14 || [[User:Элден|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элден&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}}
|-
| 15 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:5978}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}}
|-
| 16 || [[User:UlutSoft3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}}
|-
| 17 || [[User:Чагылган|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чагылган&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}}
|-
| 18 || [[User:MerlIwBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MerlIwBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] || {{Permissions|MerlIwBot}}
|-
| 19 || [[User:Эльза Мамбетакунова|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Эльза Мамбетакунова&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}}
|-
| 20 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4960}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}}
|-
| 21 || [[User:ImeNtrav|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ImeNtrav&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}}
|-
| 22 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4500}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}}
|-
| 23 || [[User:Maksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Maksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}}
|-
| 24 || [[User:Shchb|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Shchb&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}}
|-
| 25 || [[User:Kmaksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kmaksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}}
|-
| 26 || [[User:Үрүйэ|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Үрүйэ&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}}
|-
| 27 || [[User:VolkovBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VolkovBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] || {{Permissions|VolkovBot}}
|-
| 28 || [[User:Kgbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kgbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}}
|-
| 29 || [[User:Connexxx|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Connexxx&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}}
|-
| 30 || [[User:Elebayev|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elebayev&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}}
|-
| 31 || [[User:Legobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Legobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] || {{Permissions|Legobot}}
|-
| 32 || [[User:TXiKiBoT|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TXiKiBoT&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] || {{Permissions|TXiKiBoT}}
|-
| 33 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3170}}]] || {{Permissions|CommonsDelinker}}
|-
| 34 || [[User:Aidabishkek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aidabishkek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}}
|-
| 35 || [[User:SieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] || {{Permissions|SieBot}}
|-
| 36 || [[User:Luckas-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Luckas-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] || {{Permissions|Luckas-bot}}
|-
| 37 || [[User:Askar Nazyrov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Askar Nazyrov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}}
|-
| 38 || [[User:Umut|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Umut&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}}
|-
| 39 || [[User:QECUB|QECUB]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2264}}]] || {{Permissions|QECUB}}
|-
| 40 || [[User:Бахтияр Толукбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бахтияр Толукбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}}
|-
| 41 || [[User:ZéroBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ZéroBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] || {{Permissions|ZéroBot}}
|-
| 42 || [[User:WikitanvirBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;WikitanvirBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] || {{Permissions|WikitanvirBot}}
|-
| 43 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Roman, Alexej and Vładimir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}}
|-
| 44 || [[User:Kairat Zamirbekov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kairat Zamirbekov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1600}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}}
|-
| 45 || [[User:Addbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Addbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] || {{Permissions|Addbot}}
|-
| 46 || [[User:ArthurBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ArthurBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] || {{Permissions|ArthurBot}}
|-
| 47 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1445}}]] || {{Permissions|Gliwi}}
|-
| 48 || [[User:Meri|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Meri&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}}
|-
| 49 || [[User:JAnDbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JAnDbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] || {{Permissions|JAnDbot}}
|-
| 50 || [[User:Asankozhoevas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asankozhoevas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}}
|-
| 51 || [[User:Adinai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adinai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}}
|-
| 52 || [[User:Friendwip.kg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Friendwip.kg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}}
|-
| 53 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1137}}]] || {{Permissions|Jembot}}
|-
| 54 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1133}}]] || {{Permissions|MediaWiki message delivery}}
|-
| 55 || [[User:Kglive|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kglive&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}}
|-
| 56 || [[User:Escarbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Escarbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] || {{Permissions|Escarbot}}
|-
| 57 || [[User:UlutSoft6|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft6&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}}
|-
| 58 || [[User:TarPas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TarPas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}}
|-
| 59 || [[User:Gulzhana|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzhana&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}}
|-
| 60 || [[User:MelancholieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MelancholieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] || {{Permissions|MelancholieBot}}
|-
| 61 || [[User:FoxBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;FoxBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] || {{Permissions|FoxBot}}
|-
| 62 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:882}}]] || {{Permissions|Arsensky}}
|-
| 63 || [[User:Aida23a|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aida23a&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}}
|-
| 64 || [[User:Dnes1302|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dnes1302&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}}
|-
| 65 || [[User:Элдин беги|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элдин беги&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}}
|-
| 66 || [[User:UlutSoft1|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft1&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}}
|-
| 67 || [[User:TjBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TjBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] || {{Permissions|TjBot}}
|-
| 68 || [[User:Rotlink|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rotlink&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}}
|-
| 69 || [[User:Chris die Seele|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chris die Seele&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}}
|-
| 70 || [[User:Дилдорбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Дилдорбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:698}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}}
|-
| 71 || [[User:Aiylchy|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aiylchy&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}}
|-
| 72 || [[User:AlleborgoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AlleborgoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|AlleborgoBot}}
|-
| 73 || [[User:Estebesovdastan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Estebesovdastan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}}
|-
| 74 || [[User:Thijs!bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Thijs!bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] || {{Permissions|Thijs!bot}}
|-
| 75 || [[User:Jakshysapa|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jakshysapa&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}}
|-
| 76 || [[User:Idioma-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Idioma-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] || {{Permissions|Idioma-bot}}
|-
| 77 || [[User:Lirchik|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Lirchik&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}}
|-
| 78 || [[User:Incall|Incall]] || [[Special:Contributions/Incall|{{formatnum:612}}]] || {{Permissions|Incall}}
|-
| 79 || [[User:Amantur r|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Amantur r&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}}
|-
| 80 || [[User:Cekli829|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Cekli829&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}}
|-
| 81 || [[User:RedBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;RedBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|RedBot}}
|-
| 82 || [[User:Табалдыев Ысламбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Табалдыев Ысламбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}}
|-
| 83 || [[User:S(uz)ak|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;S(uz)ak&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}}
|-
| 84 || [[User:Firespeaker|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Firespeaker&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}}
|-
| 85 || [[User:Gulzat05|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzat05&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}}
|-
| 86 || [[User:Канымбу|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Канымбу&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}}
|-
| 87 || [[User:Zhanyl90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Zhanyl90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}}
|-
| 88 || [[User:Aladobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aladobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}}
|-
| 89 || [[User:JackieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JackieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] || {{Permissions|JackieBot}}
|-
| 90 || [[User:Gulaiym001|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulaiym001&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}}
|-
| 91 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:526}}]] || {{Permissions|Makenzis}}
|-
| 92 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозобек Түгөлбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}}
|-
| 93 || [[User:MastiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MastiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] || {{Permissions|MastiBot}}
|-
| 94 || [[User:Кайып Пайзылдаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Кайып Пайзылдаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}}
|-
| 95 || [[User:Synthebot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Synthebot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] || {{Permissions|Synthebot}}
|-
| 96 || [[User:Mjbmrbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Mjbmrbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] || {{Permissions|Mjbmrbot}}
|-
| 97 || [[User:Бегаим|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бегаим&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}}
|-
| 98 || [[User:Rartat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rartat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}}
|-
| 99 || [[User:Fornax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Fornax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}}
|-
| 100 || [[User:PlanespotterA320|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PlanespotterA320&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}}
|-
| 101 || [[User:HRoestBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HRoestBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] || {{Permissions|HRoestBot}}
|-
| 102 || [[User:UlutSoft4|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft4&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}}
|-
| 103 || [[User:Ripchip Bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ripchip Bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] || {{Permissions|Ripchip Bot}}
|-
| 104 || [[User:ДолбоЯщер|ДолбоЯщер]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:436}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}}
|-
| 105 || [[User:Hugo.arg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Hugo.arg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}}
|-
| 106 || [[User:Ksc~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ksc~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}}
|-
| 107 || [[User:Alexbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Alexbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] || {{Permissions|Alexbot}}
|-
| 108 || [[User:Алтынбек Касымов|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Алтынбек Касымов&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}}
|-
| 109 || [[User:Pathoschild|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Pathoschild&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:415}}]] || {{Permissions|Pathoschild}}
|-
| 110 || [[User:Εὐθυμένης|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Εὐθυμένης&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}}
|-
| 111 || [[User:AvocatoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvocatoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] || {{Permissions|AvocatoBot}}
|-
| 112 || [[User:Namir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Namir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}}
|-
| 113 || [[User:KamikazeBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;KamikazeBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] || {{Permissions|KamikazeBot}}
|-
| 114 || [[User:Госфонд ИС|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Госфонд ИС&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}}
|-
| 115 || [[User:V3~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;V3~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}}
|-
| 116 || [[User:LaaknorBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;LaaknorBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|LaaknorBot}}
|-
| 117 || [[User:AdemazAlmaz|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AdemazAlmaz&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}}
|-
| 118 || [[User:Ырысгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ырысгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}}
|-
| 119 || [[User:Nurjamal|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nurjamal&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}}
|-
| 120 || [[User:Nursultan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nursultan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}}
|-
| 121 || [[User:Movses-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Movses-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] || {{Permissions|Movses-bot}}
|-
| 122 || [[User:Aymira|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aymira&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}}
|-
| 123 || [[User:Ptbotgourou|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ptbotgourou&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}}
|-
| 124 || [[User:Symbat92|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Symbat92&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}}
|-
| 125 || [[User:YiFeiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;YiFeiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]] || {{Permissions|YiFeiBot}}
|-
| 126 || [[User:Rubinbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rubinbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Rubinbot}}
|-
| 127 || [[User:Andrew J.Kurbiko|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Andrew J.Kurbiko&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}}
|-
| 128 || [[User:Орозгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}}
|-
| 129 || [[User:PipepBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PipepBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] || {{Permissions|PipepBot}}
|-
| 130 || [[User:Ziv|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ziv&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:305}}]] || {{Permissions|Ziv}}
|-
| 131 || [[User:Atlikta|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Atlikta&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}}
|-
| 132 || [[User:Abiyoyo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Abiyoyo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}}
|-
| 133 || [[User:Росул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Росул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}}
|-
| 134 || [[User:Vagobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Vagobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Vagobot}}
|-
| 135 || [[User:Elya3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elya3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}}
|-
| 136 || [[User:AvicBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvicBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] || {{Permissions|AvicBot}}
|-
| 137 || [[User:Baronnet|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Baronnet&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}}
|-
| 138 || [[User:Ahmadi~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ahmadi~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}}
|-
| 139 || [[User:Rakutai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rakutai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}}
|-
| 140 || [[User:Minorax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Minorax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:283}}]] || {{Permissions|Minorax}}
|-
| 141 || [[User:SilvonenBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SilvonenBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|SilvonenBot}}
|-
| 142 || [[User:Gerakibot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gerakibot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|Gerakibot}}
|-
| 143 || [[User:Purbo T|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Purbo T&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] || {{Permissions|Purbo T}}
|-
| 144 || [[User:Makecat-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Makecat-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] || {{Permissions|Makecat-bot}}
|-
| 145 || [[User:Peri~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Peri~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}}
|-
| 146 || [[User:Ashirov Maksatbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ashirov Maksatbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}}
|-
| 147 || [[User:Asel90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asel90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}}
|-
| 148 || [[User:Belekoff|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Belekoff&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}}
|-
| 149 || [[User:Jol004u|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jol004u&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}}
|-
| 150 || [[User:Janyzak|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Janyzak&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}}
{{/end}}</text>
      <sha1>kkq6kmfda694ywph3ndk97wcieurhlp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сауд риялы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137986</id>
    <revision>
      <id>650068</id>
      <parentid>648172</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T05:32:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:1_Саудовский_риял_2012,_аверс.jpg|1_Саудовский_риял_2012,_аверс.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:IronGargoyle|IronGargoyle]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Banknotes of Saudi Arabia|]].</comment>
      <origin>650068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30035" sha1="qkq78qo39d6rmf7n976rwubhrp6q68q" xml:space="preserve">{{Валюта
 |Аталышы                 = Сауд риялы
 |Расмий аталышы          = ريال سعودي
 |Тил коду                = ar
 |ВЖК-ky                  = Сауд риялы
 |ISO-en                  = Saudi Riyal
 |ISO-fr                  = Riyal saoudien
 |Сүрөт                   = Banknotes saudi arabian.jpg
 |Сүрөт2                  = SaudiArabiaP19-50Riyals-AH1379(1976) b.jpg
 |Жалпы сүрөт аталышы     = 
 |Сүрөт аталышы           = 
 |Сүрөт аталышы2          = 
 |Эни                     = 
 |Сүрөт эни               = 
 |Сүрөт эни2              = 
 |ISO                     = SAR
 |ISO сандык              = 682
 |ISO2                    = 
 |ISO сандык2             = 
 |ISO3                    = 
 |ISO сандык3             = 
 |Эмитент                 = {{Өлкө желеги|Сауд Арабиясы}}
 |Расмий колдонуучулар    = 
 |Бейрасмий колдонуучулар = 
 |Турат1                  = Халал
 |Шайкештик1              = 100
 |Турат2                  = 
 |Шайкештик2              = 
 |Турат3                  = 
 |Шайкештик3              = 
 |Турат4                  = 
 |Шайкештик7              = 
 |Эселик1                 = 
 |Шайкештик4              = 
 |Эселик2                 = 
 |Шайкештик5              = 
 |Эселик3                 = 
 |Шайкештик6              = 
 |Параллелдүү1            = 
 |Параллелдүү2            = 
 |Параллелдүү3            = 
 |Символ                  = ﷼ • .ر.س • SR
 |Аббревиатура            = 
 |Белгиленүү              = 
 |Монеталар               = 1,5, 10, 25, 50, 100 халал 1 жана 2 риял
 |Банкноттор              = 5, 10,  50, 100, 200 жана 500 риял
 |Киргизилди              = [[1928-жыл]]
 |Киргизилди-соңу         = 
 |Алмаштырды              = 
 |Хроника                 = 
 |Борбордук банк          = Сауд борбордук банкы
 |Борбордук банк_сайт     = www.sama.gov.sa
 |Басып чыгарат           = 
 |Басып чыгарат_сайт      = 
 |Акча сарайы             = 
 |Акча сарайы_сайт        = 
 |Акча сарайы2            = 
 |Акча сарайы_сайт2       = 
 |Курс1                   = 
 |Валюта1                 = 
|Курс2                    = 
 |Валюта2                 = 
|Курс3                    = 
 |Валюта3                 = 
|Курс4                    = 
 |Валюта4                 = 
|Курс5                    = 
 |Валюта5                 = 
|Курс6                    = 
 |Валюта6                 = 
|Дата                     = 
 |Уики-казына             = Money of Saudi Arabia
|Инфляция                 = 1,7 % (сентябрь)&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://www.sama.gov.sa/en-US/Indices/Pages/InflationRate.aspx |title = Inflation Rate |lang = en |website = Saudi Central Bank |access-date = 2023-07-17 |url-status = live |archive-date = 2021-05-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20210522223258/https://www.sama.gov.sa/en-US/Indices/Pages/InflationRate.aspx |accessdate = 2025-11-19 |archivedate = 2021-05-22 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20210522223258/https://www.sama.gov.sa/en-US/Indices/Pages/InflationRate.aspx }}&lt;/ref&gt;
|Жыл                      = 2023
 |ШилтемеТобу             = 
}}
'''Сауд риялы''' — [[Сауд Арабиясы|Сауд Арабия падышалыгынын]] расмий акча бирдиги. ISO 4217 стандарты боюнча тамга коду — SAR, сандык коду — 682. Расмий белгиси —  SR, эмитенти — Сауд борбордук банкы. Бир сауд риалы 100 халалдан турат.

== Тарыхы ==
Араб жарым аралында, азыркы Сауд Аравиясынын аймагында падышалык түзүлгөнгө чейин Осмон империясынын акча бирдиги жана негизинен Мария Терезанын талери  колдонулган. Ошондой эле [[Индия рупийи]] да жүгүртүлгөн.

Сауд Арабия падышалыгы негизделгенден кийин, Сауд риалы расмий улуттук валюта катары киргизилген. Башында бул валютанын монеталары күмүштөн жасалган.

1950-жылдары мунай өндүрүшү өскөндөн кийин, риал алтынга байланган. Бул мамлекеттин экономикалык күчү өсүп жатканын көрсөткөн.

1986-жылы Сауд Арабиясы өз риалын АКШ долларынын курсуна байлоо чечимин кабыл алган. Бул курсту бекитүү $1 = 3,75 сауд риалына барабар деп белгиленген жана ал азыркыга чейин дээрлик өзгөрүүсүз колдонулуп келет. Бул режим негизинен өлкөнүн финансылык туруктуулугун жана мунай соодасынан түшкөн кирешенин туруктуулугун камсыз кылууга багытталган.

Азыр Сауд Арабиясы Валюталык кеңеш режиминде иштейт, бул өлкөнүн акча-кредит саясатын жөнгө салат. Бул режимде улуттук валютанын көлөмү тышкы валюталык резервдерге (негизинен доллар) толугу менен байланыштуу болот.

== Монеталар ==
1928-жылга чейин жүгүртүүдө Мария Терезиянын талери жана англиянын алтын соверендери болгон. Күмүштөн жасалган риял 1928-жылдан тартып чыгарыла баштаган, бул монеталарда таза күмүштүн салмыгы 19,96 г болгон. 1936-жылдан тартып риялдагы күмүштүн салмагы 10,69 г чейин азалтылган. 1960-жылга чейин бир риял 22, кийин — 20 кершке бөлүнгөн&lt;ref&gt;[https://numizman.narod.ru/Book/r.htm Нумизматический словарь]&lt;/ref&gt;. 1952-жылдын 22-октябрынан тартып Сауд Аравиясынын улуттук алтындан жасалган сауд соверени монеталары чыгарылып баштаган&lt;ref&gt;[https://www.numizm.ru/html/r/ri8l.html Нумизматический словарь. РИЯЛ]&lt;/ref&gt;. Сауд соверенинин курамындагы алтын англия соверенинин курамындагы алтындын салмагына бараабар болгон (7,98805 г).  Азыркы учурда монеталар күнүмдүк жашоодо дээрлик колдонулбайт, соода-сатык учурларда товар наркы риялга чейин тегеректелет&lt;ref&gt;[https://saudipedia.com/en/article/3193/economy-and-business/finance/timeline-of-the-saudi-currency Saudipedia. Timeline of the Saudi Currency]&lt;/ref&gt;.

== Банкноттор ==
Алгачкы Сауд Арабиясынын банкноттору 10 риал номиналында 1952-жылы ажыга барган зыяратчылар үчүн чыгарылган. Кийин жүгүртүүгө 1 жана 5 риял банкноттору киргизилген. Кийинки жылдары жалпысынан беш эмиссия жүргүзүлгөн&lt;ref&gt;[https://www.sama.gov.sa/en-US/Currency/Pages/HistoricalInfo.aspx Saudi Central Bank. The Historical Framework of the Currency of Saudi Arabia]&lt;/ref&gt;. Ар бир жаңы банкнотто мамлекетти башкарган  падышанын сүрөтү түшүрүлгөн&lt;ref&gt;[https://soulofsaudi.com/saudi-riyal-history/ Through the Hands of Time: Seven Decades Evolution of the Saudi Riyal]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://saudipedia.com/en/the-royal-family Saudipedia. Royal Family]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
! colspan=&quot;9&quot; |1953-1956-жылдардагы серия
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;3&quot; |Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot; |Чыгарылган жылдары
|-
!Аверс
!Реверс
!Аверс
!Реверс
!Суу белгиси
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP2-1Riyal-1956-donatedgs_f.jpg|127x127px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP2-1Riyal-1956-donatedgs_b.jpg|127x127px]]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|127×72
|күрөң
кызыл
|Суэц каналынын шлюзу
| rowspan=&quot;2&quot; |Сауд Арбиясынын герби
| rowspan=&quot;4&quot; |«Haj Pilgrim Receipt» монограммасы
|1956
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP3-5Riyals-AH1373(1954)-donatedgs_f.jpg|156x156px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP3-5Riyals-AH1373(1954)-donatedgs_b.jpg|156x156px]]
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|156×66
|көк
|дау
|1954
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP1-10Riyals-(1953)-donatedcz_f.jpg|138x138px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP1-10Riyals-(1953)-donatedcz_b.jpg|138x138px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|138×66
|жашыл
|Сауд Арбиясынын герби
|Банкноттун алтын менен камсыздалгындагы  жөнүндөгү араб, урду, перс, түрк жана малай тилдериндеги маалымат
|1953
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP4-10Riyals-1954-donated_f.jpg|173x173px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP4-10Riyals-1954-donated_b.jpg|173x173px]]
|173×78
|жашыл
|дау
|Сауд Арбиясынын герби, номинал
|1954
|-
| colspan=&quot;9&quot; align=&quot;left&quot; |&lt;small&gt;Сүрөттүн масштабы 1,0 миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.&lt;/small&gt;
|+
|}
=== Биринчи серия ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
! colspan=&quot;10&quot; |1961-жылдагы серия
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;3&quot; |Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot; |Басып чыгарылгын датасы
! rowspan=&quot;2&quot; |Колдонуудан чыгарылган датасы
|-
!Аверс
!Реверс
!Аверс
!Реверс
!Суу белгиси
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP6-1Riyal-LAH1379(1961)-donatedth_f.jpg|128x128px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP6-1Riyal-LAH1379(1961)-donatedth_b.jpg|128x128px]]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|128×62
|күрөң
|Арафат тоосу
| rowspan=&quot;5&quot; |Сауд Арбиясынын герби
| rowspan=&quot;5&quot; |Сауд Арбиясынын герби
| rowspan=&quot;5&quot; |1961-жыл 15-июнь
| rowspan=&quot;5&quot; |1971-жыл 24-июнь
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP7b-5Riyals-1961-donated_f.jpg|157x157px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP7b-5Riyals-1961-donated_b.jpg|157x157px]]
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|157×66
|көк
|Масмак чеби
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP8b-10Riyals-AH1379(1961)-donatedth_f.jpg|165x165px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP8b-10Riyals-AH1379(1961)-donatedth_b.jpg|165x165px]]
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|165×70
|жашыл
|Эки дау кайыгы жана Жидда порту
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP9a-50Riyals-LAH1379(1961)-donatedth_f.jpg|170x170px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP9a-50Riyals-LAH1379(1961)-donatedth_b.jpg|170x170px]]
|&lt;big&gt;50&lt;/big&gt;
|170×78
|кызгылт
|Мунай секиси
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP10a-100Riyals-LAH1379(1961)-donatedgs_f.jpg|176x176px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP10a-100Riyals-LAH1379(1961)-donatedgs_b.jpg|176x176px]]
|&lt;big&gt;100&lt;/big&gt;
|176×86
|кызыл
|Сауд Арабиясынын Мажлисинин алдындагы аянт
|-
| colspan=&quot;10&quot; align=&quot;left&quot; |&lt;small&gt;Сүрөттүн масштабы 1,0 миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.&lt;/small&gt;
|+
|}
=== Экинчи серия ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
! colspan=&quot;9&quot; |1966-жылдагы серия
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;3&quot; |Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot; |Чыгарылган жылдары
|-
!Аверс
!Реверс
!Аверс
!Реверс
!Суу белгиси
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP11a-1Riyal-(1966)-donatedth_f.jpg|128x128px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP11a-1Riyal-(1966)-donatedth_b.jpg|128x128px]]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|128×62
|кызгылт көк
|Сауд Арабиясынын Тышкы иштер министрлигинин Жиддадагы имараты
|Сауд Арбиясынын герби
| rowspan=&quot;5&quot; |Сауд Арбиясынын герби
| rowspan=&quot;5&quot; |1966
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP12a-5Riyals-(1966)-donatedth_f.jpg|146x146px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP12a-5Riyals-(1966)-donatedth_b.jpg|146x146px]]
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|146×66
|жашыл
|Даммам аэропорту
|Даммамдагы деңиз порту
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP13-10Riyals-(1966)-donatedth_f.jpg|158x158px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP13-10Riyals-(1966)-donatedth_b.jpg|158x158px]]
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|158×70
|боз
|Аль-Харам мечити
|Мечиттин жанындагы колоннада
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP14a-50Riyals-(1966)-donatedth_f.jpg|170x170px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP14a-50Riyals-(1966)-donatedth_b.jpg|170x170px]]
|&lt;big&gt;50&lt;/big&gt;
|170×78
|күрөң
|Сауд Арбиясынын герби
|Финиковая ферма
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP15a-100Riyals-(1966)-donatedth_f.jpg|176x176px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP15a-100Riyals-(1966)-donatedth_b.jpg|176x176px]]
|&lt;big&gt;100&lt;/big&gt;
|176×82
|кызыл
|Падыша сарайы
|Мунай өнөр жайы
|-
| colspan=&quot;9&quot; align=&quot;left&quot; |&lt;small&gt;Сүрөттүн масштабы 1,0 миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.&lt;/small&gt;
|+
|}

=== Үчүнчү серия (Фейсал доору) ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
! colspan=&quot;9&quot; |1976-жылдагы серия
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;3&quot; |Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot; |Чыгарылган жылдары
|-
!Аверс
!Реверс
!Аверс
!Реверс
!Суу белгиси
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP16-1Riyal-AH1379-(1977)_f.jpg|130x130px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP16-1Riyal-AH1379-(1977)_b.jpg|130x130px]]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|130×65
|күрөң
|Файсал II падышанын портрети,
Жабал аль-Нор тоосу
|Дахран аэропортунун үстүнөн учуп бара жаткан Lockheed L-1011 TriStar учагы
| rowspan=&quot;5&quot; |Падыша Фейсал II
| rowspan=&quot;3&quot; |1977
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP17a-5Riyals-(1977)-donatedth_f.jpg|152x152px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP17a-5Riyals-(1977)-donatedth_b.jpg|152x152px]]
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|152×70
|жашыл
|Файсал II падышанын портрети,
сугат каналы
|Жизандагы ГЭСтин суу сактагычы
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP18-10Riyals-(1977)-donatedth_f.jpg|164x164px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP18-10Riyals-(1977)-donatedth_b.jpg|164x164px]]
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|164×74
|кызгылт көк
|Файсал II падышанын портрети,
мунай платформасы
|мунай иштетүүчү завод
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP19-50Riyals-AH1379(1976)_f.jpg|176x176px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP19-50Riyals-AH1379(1976)_b.jpg|176x176px]]
|&lt;big&gt;50&lt;/big&gt;
|176×76
|кочкул жашыл,
күрөң
|Файсал II падышанын портрети,
Масджид ан-Набави
|Масджид ан-Набави
| rowspan=&quot;2&quot; |1976
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP20-100Riyals-(1976)-donatedth_f.jpg|182x182px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP20-100Riyals-(1976)-donatedth_b.jpg|182x182px]]
|&lt;big&gt;100&lt;/big&gt;
|182×86
|көк
|Абдул Азиз падышанын портрети,
Аль-Харам мечити
|Аль-Харам мечити
|-
| colspan=&quot;9&quot; align=&quot;left&quot; |&lt;small&gt;Сүрөттүн масштабы 1,0 миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.&lt;/small&gt;
|+
|}

=== Төртүнчү серия (Фахд доору) ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
! colspan=&quot;9&quot; |1983-1984-жылдардагы серия
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;3&quot; |Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot; |Чыгарылган жылдары
|-
!Аверс
!Реверс
!Аверс
!Реверс
!Суу белгиси
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP21b-1Riyal-(1984)-donatedth_f.jpg|134x134px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP21b-1Riyal-(1984)-donatedth_b.jpg|134x134px]]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|134×62
|саргылтым
|Фахд и байыркы монета
|Гүлдөр
| rowspan=&quot;8&quot; |Падыша Абдель-Азиз II
|1984
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP22b-5Riyals-(1983)-donatedth_f.jpg|145x145px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP22b-5Riyals-(1983)-donatedth_b.jpg|145x145px]]
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|145×66
|кызгылт көгүш
|Фахд жана дау
|мунай иштетүүчү завод
| rowspan=&quot;2&quot; |1983
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP23b-10Riyals-(1983)-donatedth_f.jpg|150x150px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP23b-10Riyals-(1983)-donatedth_b.jpg|150x150px]]
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|150×68
|саргылт
|Фахд жана чепилдин дубалы
|Пальма
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:عملات_سعودية_(وجه_وظهر)_44.jpg|152x152px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:عملات_سعودية_(وجه_وظهر)_43.jpg|152x152px]]
|&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
|152×70
|сары, жашыл
|Падыша Абдель Азиз, Куба мечити  (Медина)
|Жабаль аль-Нур
|1999
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP24b-50Riyals-(1983)-donatedth_f.jpg|155x155px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP24b-50Riyals-(1983)-donatedth_b.jpg|155x155px]]
|&lt;big&gt;50&lt;/big&gt;
|155×70
|жашыл
|Фахд, Асканын куполу мечити
|Аль-Акса мечити
|1983
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP25-100Riyals-(1984)-donatedth_f.jpg|160x160px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP25-100Riyals-(1984)-donatedth_b.jpg|160x160px]] 
|&lt;big&gt;100&lt;/big&gt;
|160×72
|көгүш, саргылтым
|Фахджана Мухаммед пайгамбардын мечити
|Мухаммед пайгамбардын мечити
|1984
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SAR/SAR0028.htm]
|
|&lt;big&gt;200&lt;/big&gt;
|163×74
|сары, жашыл
|Падыша Абдель Азиз, Куба мечити  (Медина)
|Эр-Рияддагы Аль-Масмак сарайы
|1999
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP26b-500Riyals-LAH1379(1983)-donatedth_f.jpg|166x166px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP26b-500Riyals-LAH1379(1983)-donatedth_b.jpg|166x166px]]
|&lt;big&gt;500&lt;/big&gt;
|166×74
|кызгылт көк
|Падыша Абдель Азиз, [[Кааба]]
|Аль-Харам мечити
|1983
|-
| colspan=&quot;9&quot; align=&quot;left&quot; |&lt;small&gt;Сүрөттүн масштабы 1,0 миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.&lt;/small&gt;
|+
|}

=== Бешинчи серия (Абдалла доору) ===
2007-жылдын май айында Сауд Арабиясы жаңы акча эмиссиясын жүргүзгөн. Жүгүртүүгө 1, 5, 10, 50, 100 жана 500 риялдык банкноттор чыгарылган. Жаңы купюраларда падыша Абдалланын сүрөтү жайгаштырылган. Бирок мурдагы 500 риялдык банкнот өзгөртүүсүз калган. Эски банкноттор жаңы акчалар чыгарылган сайын жүгүртүүдөн акырындап алынган.&lt;ref&gt;[https://www.travel.ru/news/2007/05/03/108566.html Саудовская Аравия выпускает новые банкноты]&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
! colspan=&quot;9&quot; |2007-жылдагы серия&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.sama.gov.sa/en-US/Currency/Pages/FifthIssue.aspx|title=The Fifth Issue|website=Saudi Central Bank|access-date=2021-02-26|archive-date=2021-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225102955/https://www.sama.gov.sa/en-US/Currency/Pages/FifthIssue.aspx|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү (мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot; |Суу белгиси
! rowspan=&quot;2&quot; |Басып чыгарылгын датасы
|-
!Аверс
!Реверс
!Аверс
!Реверс
|-
|bgcolor=&quot;#000000&quot;| 
|bgcolor=&quot;#000000&quot;| [[Файл:1 Саудовский риял 2012, реверс.jpg|133px]]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|133×63
|ачык жашыл
|VII кылымдагы алтын динар; Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль Сауд
|Борбордук банктын имараты
| rowspan=&quot;6&quot; |Падыша Абдалла, номинал
|[[31 декабря|31-декабрь]] 2007
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|145×66
|кызгылт көк
|Мунай иштетүүчү завод; Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль Сауд
|Аль-Жубайл портундагы танкер жана мунай терминалы
| rowspan=&quot;2&quot; |2007-жыл июль 
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|150×68
|күрөң
|Аль-Мораба падыша сарайы; Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль Сауд
|Абдул-Азиздин тарыхый борбору
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;50&lt;/big&gt;
|155×70
|кочкул жашыл
|Асканын куполу мечити; Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль Сауд
|[[Иерусалим|Иерусалимдеги]] Аль-Акса мечити
| rowspan=&quot;2&quot; |2007-жыл 21-май
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;100&lt;/big&gt;
|160×72
|кызыл
|Масжид ан-Набави мечитинин жашыл куполу; Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль Сауд
|Масжид ан-Набави мечити
|-
|[http://banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SAR/SAR0036.htm]
|
|&lt;big&gt;500&lt;/big&gt;
|166×74
|көгүш
|[[Кааба]]; Абдул-Азиз ибн Абдуррахман Аль Сауд
|Аль-Харам мечити
|2007-жыл сентябрь
|}

=== Салман доору ===
2016-жылдын 26-декабрында Сауд Арабиясынын борбордук банкы падыша Салман ибн Абдул-Азиз Аль Сауддун сүрөтү түшүрүлгөн жаңы сериядагы банкнотторду чыгарган. Бул сериянын номиналдары 2007-жылкы сериядагыдай эле, бирок 1 риял номиналындагы купюра чыгарылган эмес. 500 риялдык банкнотто Сауд Арабиясынын негиздөөчүсү Абдул-Азиз ибн Абдуррахман Аль Сауддун сүрөтү жайгаштырылган. 2020-жылдын 4-октябрында алгачкы 5 риял номиналындагы полимер банкнота, ошондой эле G20га мүчө мамлекеттерге арналган 20 риялдык купюра чыгарылган&lt;ref&gt;[https://www.sama.gov.sa/en-us/news/pages/news-618.aspx Saudi Central Bank. SAMA introduces the Five Riyal denomination made of polymer ... and it will start circulating on October 5th]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. 2021-жылдын 25-апрелинде Vision 2030 программасынын беш жылдыгына арналган 200 риялдык банкнота жүгүртүүгө чыгарылган&lt;ref&gt;[https://study.com/academy/lesson/saudi-riyal-currency-history-symbol.html Saudi Riyal History, Features &amp; Facts]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
! colspan=&quot;9&quot; |2016-жылдагы серия
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү (мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot; |Суу белгиси
! rowspan=&quot;2&quot; |Басып чыгарылгын датасы
|-
!Аверс
!Реверс
!Аверс
!Реверс
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;3&quot; |145×66
| rowspan=&quot;3&quot; |кызгылт көк
| rowspan=&quot;3&quot; |[[Руб-эль-Хали]] чөлүндөгү мунай иштетүүчү завод; падыша Салман
| rowspan=&quot;3&quot; |Гүлдөр
|Падыша Салман, номинал
|26-декабрь 2016-жыл
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SAR/SARW2020-005.htm]
|
|&lt;big&gt;5 (полимер)&lt;/big&gt;
|Сауд Арбиясынын герби
|26-октябрь 2020-жыл
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;5 (полимер)&lt;/big&gt;
|Сауд Арбиясынын герби
|2024
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|150×68
|күрөң
|Чеп; падыша Салман
|Эр-Рияддын панорамасы
| rowspan=&quot;4&quot; |Падыша Салман, номинал
|26-декабрь 2016-жыл
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
|152×70
|зайтун сымал жашыл
|Падыша Салман
|G20 мүчө өлкөлөрүнүн картасы
|4-октябрь 2020-жыл
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SAR/SAR0040.htm]
|
|&lt;big&gt;50&lt;/big&gt;
|155×70
|жашыл
|Асканын куполу мечити; падыша Салман
|[[Иерусалим|Иерусалимдеги]] Аль-Акса мечити
| rowspan=&quot;2&quot; |26-декабрь 2016-жыл
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;100&lt;/big&gt;
|160×72
|кызыл
|Масжид ан-Набави мечитинин жашыл куполу; падыша Салман
|Масжид ан-Набави мечити
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SAR/SARW2021-200-comm.htm]
|
|&lt;big&gt;200&lt;/big&gt;
|160×74
|боз
|Падыша Абдул-Азиз
|Правительственное здание Каср аль-Хукм, [[Эр-Рияд]]
| rowspan=&quot;2&quot; |Падыша Абдул-Азиз, номинал
|25-апрель  2021-жыл
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SAR/SAR0042.htm]
|
|&lt;big&gt;500&lt;/big&gt;
|166×74
|көгүш
|Кааба; падыша Абдул-Азиз
|Аль-Харам мечити, [[Мекка|Меке]]
|26-декабрь 2016-жыл
|}

== Валюта курсунун режими ==
Сауд Арабиясы улуттук валютасынын курсун кармап туруу үчүн Валюталык кеңеш режимин колдонот жана риялдын курсу АКШ долларына 3,75:1 курсу менен байланган&lt;ref&gt;[https://www.imf.org/external/pubs/ft/scr/2011/cr11292.pdf International Monetary Fund. Saudi Arabia: 2011 Article IV Consultation—Staff Report; Public Information Notice on the Executive Board Discussion]&lt;/ref&gt;. Банктардагы алмашуу курстары расмий курстан бир аз гана айырмаланат: сатып алуу 3,74 жана сатуу болжол менен 3,77. 2007-жылдын сентябрында өлкө өз валютасынын курсун АКШ долларына байлоодон баш тартуу ниетин жарыялаган&lt;ref&gt;[https://www.gazeta.ru/business/2019/04/05/12286009.shtml Газета.ru. Откажемся от доллара: Саудовская Аравия угрожает США]&lt;/ref&gt;. Кийинчерээк бул пландары ишке ашкан эмес&lt;ref&gt;[https://lenta.ru/news/2019/04/08/saudi/ Lenta. Саудовская Аравия отказалась обваливать доллар]&lt;/ref&gt;.
{{Алмаштыруу курсу|SAR}}

== Булактар ==
{{Булактар|2}}
== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.sama.gov.sa/ مهام البنك المركزي السعودي]
{{Азия валюталары}}</text>
      <sha1>qkq78qo39d6rmf7n976rwubhrp6q68q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650069</id>
      <parentid>650068</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T05:32:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:1_Саудовский_риял_2012,_реверс.jpg|1_Саудовский_риял_2012,_реверс.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:IronGargoyle|IronGargoyle]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Banknotes of Saudi Arabia|]</comment>
      <origin>650069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29962" sha1="bwmqiisfqbut5gumttnpgkqozy46u0c" xml:space="preserve">{{Валюта
 |Аталышы                 = Сауд риялы
 |Расмий аталышы          = ريال سعودي
 |Тил коду                = ar
 |ВЖК-ky                  = Сауд риялы
 |ISO-en                  = Saudi Riyal
 |ISO-fr                  = Riyal saoudien
 |Сүрөт                   = Banknotes saudi arabian.jpg
 |Сүрөт2                  = SaudiArabiaP19-50Riyals-AH1379(1976) b.jpg
 |Жалпы сүрөт аталышы     = 
 |Сүрөт аталышы           = 
 |Сүрөт аталышы2          = 
 |Эни                     = 
 |Сүрөт эни               = 
 |Сүрөт эни2              = 
 |ISO                     = SAR
 |ISO сандык              = 682
 |ISO2                    = 
 |ISO сандык2             = 
 |ISO3                    = 
 |ISO сандык3             = 
 |Эмитент                 = {{Өлкө желеги|Сауд Арабиясы}}
 |Расмий колдонуучулар    = 
 |Бейрасмий колдонуучулар = 
 |Турат1                  = Халал
 |Шайкештик1              = 100
 |Турат2                  = 
 |Шайкештик2              = 
 |Турат3                  = 
 |Шайкештик3              = 
 |Турат4                  = 
 |Шайкештик7              = 
 |Эселик1                 = 
 |Шайкештик4              = 
 |Эселик2                 = 
 |Шайкештик5              = 
 |Эселик3                 = 
 |Шайкештик6              = 
 |Параллелдүү1            = 
 |Параллелдүү2            = 
 |Параллелдүү3            = 
 |Символ                  = ﷼ • .ر.س • SR
 |Аббревиатура            = 
 |Белгиленүү              = 
 |Монеталар               = 1,5, 10, 25, 50, 100 халал 1 жана 2 риял
 |Банкноттор              = 5, 10,  50, 100, 200 жана 500 риял
 |Киргизилди              = [[1928-жыл]]
 |Киргизилди-соңу         = 
 |Алмаштырды              = 
 |Хроника                 = 
 |Борбордук банк          = Сауд борбордук банкы
 |Борбордук банк_сайт     = www.sama.gov.sa
 |Басып чыгарат           = 
 |Басып чыгарат_сайт      = 
 |Акча сарайы             = 
 |Акча сарайы_сайт        = 
 |Акча сарайы2            = 
 |Акча сарайы_сайт2       = 
 |Курс1                   = 
 |Валюта1                 = 
|Курс2                    = 
 |Валюта2                 = 
|Курс3                    = 
 |Валюта3                 = 
|Курс4                    = 
 |Валюта4                 = 
|Курс5                    = 
 |Валюта5                 = 
|Курс6                    = 
 |Валюта6                 = 
|Дата                     = 
 |Уики-казына             = Money of Saudi Arabia
|Инфляция                 = 1,7 % (сентябрь)&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://www.sama.gov.sa/en-US/Indices/Pages/InflationRate.aspx |title = Inflation Rate |lang = en |website = Saudi Central Bank |access-date = 2023-07-17 |url-status = live |archive-date = 2021-05-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20210522223258/https://www.sama.gov.sa/en-US/Indices/Pages/InflationRate.aspx |accessdate = 2025-11-19 |archivedate = 2021-05-22 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20210522223258/https://www.sama.gov.sa/en-US/Indices/Pages/InflationRate.aspx }}&lt;/ref&gt;
|Жыл                      = 2023
 |ШилтемеТобу             = 
}}
'''Сауд риялы''' — [[Сауд Арабиясы|Сауд Арабия падышалыгынын]] расмий акча бирдиги. ISO 4217 стандарты боюнча тамга коду — SAR, сандык коду — 682. Расмий белгиси —  SR, эмитенти — Сауд борбордук банкы. Бир сауд риалы 100 халалдан турат.

== Тарыхы ==
Араб жарым аралында, азыркы Сауд Аравиясынын аймагында падышалык түзүлгөнгө чейин Осмон империясынын акча бирдиги жана негизинен Мария Терезанын талери  колдонулган. Ошондой эле [[Индия рупийи]] да жүгүртүлгөн.

Сауд Арабия падышалыгы негизделгенден кийин, Сауд риалы расмий улуттук валюта катары киргизилген. Башында бул валютанын монеталары күмүштөн жасалган.

1950-жылдары мунай өндүрүшү өскөндөн кийин, риал алтынга байланган. Бул мамлекеттин экономикалык күчү өсүп жатканын көрсөткөн.

1986-жылы Сауд Арабиясы өз риалын АКШ долларынын курсуна байлоо чечимин кабыл алган. Бул курсту бекитүү $1 = 3,75 сауд риалына барабар деп белгиленген жана ал азыркыга чейин дээрлик өзгөрүүсүз колдонулуп келет. Бул режим негизинен өлкөнүн финансылык туруктуулугун жана мунай соодасынан түшкөн кирешенин туруктуулугун камсыз кылууга багытталган.

Азыр Сауд Арабиясы Валюталык кеңеш режиминде иштейт, бул өлкөнүн акча-кредит саясатын жөнгө салат. Бул режимде улуттук валютанын көлөмү тышкы валюталык резервдерге (негизинен доллар) толугу менен байланыштуу болот.

== Монеталар ==
1928-жылга чейин жүгүртүүдө Мария Терезиянын талери жана англиянын алтын соверендери болгон. Күмүштөн жасалган риял 1928-жылдан тартып чыгарыла баштаган, бул монеталарда таза күмүштүн салмыгы 19,96 г болгон. 1936-жылдан тартып риялдагы күмүштүн салмагы 10,69 г чейин азалтылган. 1960-жылга чейин бир риял 22, кийин — 20 кершке бөлүнгөн&lt;ref&gt;[https://numizman.narod.ru/Book/r.htm Нумизматический словарь]&lt;/ref&gt;. 1952-жылдын 22-октябрынан тартып Сауд Аравиясынын улуттук алтындан жасалган сауд соверени монеталары чыгарылып баштаган&lt;ref&gt;[https://www.numizm.ru/html/r/ri8l.html Нумизматический словарь. РИЯЛ]&lt;/ref&gt;. Сауд соверенинин курамындагы алтын англия соверенинин курамындагы алтындын салмагына бараабар болгон (7,98805 г).  Азыркы учурда монеталар күнүмдүк жашоодо дээрлик колдонулбайт, соода-сатык учурларда товар наркы риялга чейин тегеректелет&lt;ref&gt;[https://saudipedia.com/en/article/3193/economy-and-business/finance/timeline-of-the-saudi-currency Saudipedia. Timeline of the Saudi Currency]&lt;/ref&gt;.

== Банкноттор ==
Алгачкы Сауд Арабиясынын банкноттору 10 риал номиналында 1952-жылы ажыга барган зыяратчылар үчүн чыгарылган. Кийин жүгүртүүгө 1 жана 5 риял банкноттору киргизилген. Кийинки жылдары жалпысынан беш эмиссия жүргүзүлгөн&lt;ref&gt;[https://www.sama.gov.sa/en-US/Currency/Pages/HistoricalInfo.aspx Saudi Central Bank. The Historical Framework of the Currency of Saudi Arabia]&lt;/ref&gt;. Ар бир жаңы банкнотто мамлекетти башкарган  падышанын сүрөтү түшүрүлгөн&lt;ref&gt;[https://soulofsaudi.com/saudi-riyal-history/ Through the Hands of Time: Seven Decades Evolution of the Saudi Riyal]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://saudipedia.com/en/the-royal-family Saudipedia. Royal Family]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
! colspan=&quot;9&quot; |1953-1956-жылдардагы серия
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;3&quot; |Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot; |Чыгарылган жылдары
|-
!Аверс
!Реверс
!Аверс
!Реверс
!Суу белгиси
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP2-1Riyal-1956-donatedgs_f.jpg|127x127px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP2-1Riyal-1956-donatedgs_b.jpg|127x127px]]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|127×72
|күрөң
кызыл
|Суэц каналынын шлюзу
| rowspan=&quot;2&quot; |Сауд Арбиясынын герби
| rowspan=&quot;4&quot; |«Haj Pilgrim Receipt» монограммасы
|1956
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP3-5Riyals-AH1373(1954)-donatedgs_f.jpg|156x156px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP3-5Riyals-AH1373(1954)-donatedgs_b.jpg|156x156px]]
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|156×66
|көк
|дау
|1954
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP1-10Riyals-(1953)-donatedcz_f.jpg|138x138px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP1-10Riyals-(1953)-donatedcz_b.jpg|138x138px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|138×66
|жашыл
|Сауд Арбиясынын герби
|Банкноттун алтын менен камсыздалгындагы  жөнүндөгү араб, урду, перс, түрк жана малай тилдериндеги маалымат
|1953
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP4-10Riyals-1954-donated_f.jpg|173x173px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP4-10Riyals-1954-donated_b.jpg|173x173px]]
|173×78
|жашыл
|дау
|Сауд Арбиясынын герби, номинал
|1954
|-
| colspan=&quot;9&quot; align=&quot;left&quot; |&lt;small&gt;Сүрөттүн масштабы 1,0 миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.&lt;/small&gt;
|+
|}
=== Биринчи серия ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
! colspan=&quot;10&quot; |1961-жылдагы серия
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;3&quot; |Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot; |Басып чыгарылгын датасы
! rowspan=&quot;2&quot; |Колдонуудан чыгарылган датасы
|-
!Аверс
!Реверс
!Аверс
!Реверс
!Суу белгиси
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP6-1Riyal-LAH1379(1961)-donatedth_f.jpg|128x128px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP6-1Riyal-LAH1379(1961)-donatedth_b.jpg|128x128px]]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|128×62
|күрөң
|Арафат тоосу
| rowspan=&quot;5&quot; |Сауд Арбиясынын герби
| rowspan=&quot;5&quot; |Сауд Арбиясынын герби
| rowspan=&quot;5&quot; |1961-жыл 15-июнь
| rowspan=&quot;5&quot; |1971-жыл 24-июнь
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP7b-5Riyals-1961-donated_f.jpg|157x157px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP7b-5Riyals-1961-donated_b.jpg|157x157px]]
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|157×66
|көк
|Масмак чеби
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP8b-10Riyals-AH1379(1961)-donatedth_f.jpg|165x165px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP8b-10Riyals-AH1379(1961)-donatedth_b.jpg|165x165px]]
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|165×70
|жашыл
|Эки дау кайыгы жана Жидда порту
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP9a-50Riyals-LAH1379(1961)-donatedth_f.jpg|170x170px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP9a-50Riyals-LAH1379(1961)-donatedth_b.jpg|170x170px]]
|&lt;big&gt;50&lt;/big&gt;
|170×78
|кызгылт
|Мунай секиси
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP10a-100Riyals-LAH1379(1961)-donatedgs_f.jpg|176x176px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP10a-100Riyals-LAH1379(1961)-donatedgs_b.jpg|176x176px]]
|&lt;big&gt;100&lt;/big&gt;
|176×86
|кызыл
|Сауд Арабиясынын Мажлисинин алдындагы аянт
|-
| colspan=&quot;10&quot; align=&quot;left&quot; |&lt;small&gt;Сүрөттүн масштабы 1,0 миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.&lt;/small&gt;
|+
|}
=== Экинчи серия ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
! colspan=&quot;9&quot; |1966-жылдагы серия
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;3&quot; |Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot; |Чыгарылган жылдары
|-
!Аверс
!Реверс
!Аверс
!Реверс
!Суу белгиси
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP11a-1Riyal-(1966)-donatedth_f.jpg|128x128px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP11a-1Riyal-(1966)-donatedth_b.jpg|128x128px]]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|128×62
|кызгылт көк
|Сауд Арабиясынын Тышкы иштер министрлигинин Жиддадагы имараты
|Сауд Арбиясынын герби
| rowspan=&quot;5&quot; |Сауд Арбиясынын герби
| rowspan=&quot;5&quot; |1966
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP12a-5Riyals-(1966)-donatedth_f.jpg|146x146px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP12a-5Riyals-(1966)-donatedth_b.jpg|146x146px]]
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|146×66
|жашыл
|Даммам аэропорту
|Даммамдагы деңиз порту
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP13-10Riyals-(1966)-donatedth_f.jpg|158x158px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP13-10Riyals-(1966)-donatedth_b.jpg|158x158px]]
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|158×70
|боз
|Аль-Харам мечити
|Мечиттин жанындагы колоннада
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP14a-50Riyals-(1966)-donatedth_f.jpg|170x170px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP14a-50Riyals-(1966)-donatedth_b.jpg|170x170px]]
|&lt;big&gt;50&lt;/big&gt;
|170×78
|күрөң
|Сауд Арбиясынын герби
|Финиковая ферма
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP15a-100Riyals-(1966)-donatedth_f.jpg|176x176px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP15a-100Riyals-(1966)-donatedth_b.jpg|176x176px]]
|&lt;big&gt;100&lt;/big&gt;
|176×82
|кызыл
|Падыша сарайы
|Мунай өнөр жайы
|-
| colspan=&quot;9&quot; align=&quot;left&quot; |&lt;small&gt;Сүрөттүн масштабы 1,0 миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.&lt;/small&gt;
|+
|}

=== Үчүнчү серия (Фейсал доору) ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
! colspan=&quot;9&quot; |1976-жылдагы серия
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;3&quot; |Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot; |Чыгарылган жылдары
|-
!Аверс
!Реверс
!Аверс
!Реверс
!Суу белгиси
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP16-1Riyal-AH1379-(1977)_f.jpg|130x130px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP16-1Riyal-AH1379-(1977)_b.jpg|130x130px]]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|130×65
|күрөң
|Файсал II падышанын портрети,
Жабал аль-Нор тоосу
|Дахран аэропортунун үстүнөн учуп бара жаткан Lockheed L-1011 TriStar учагы
| rowspan=&quot;5&quot; |Падыша Фейсал II
| rowspan=&quot;3&quot; |1977
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP17a-5Riyals-(1977)-donatedth_f.jpg|152x152px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP17a-5Riyals-(1977)-donatedth_b.jpg|152x152px]]
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|152×70
|жашыл
|Файсал II падышанын портрети,
сугат каналы
|Жизандагы ГЭСтин суу сактагычы
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP18-10Riyals-(1977)-donatedth_f.jpg|164x164px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP18-10Riyals-(1977)-donatedth_b.jpg|164x164px]]
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|164×74
|кызгылт көк
|Файсал II падышанын портрети,
мунай платформасы
|мунай иштетүүчү завод
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP19-50Riyals-AH1379(1976)_f.jpg|176x176px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP19-50Riyals-AH1379(1976)_b.jpg|176x176px]]
|&lt;big&gt;50&lt;/big&gt;
|176×76
|кочкул жашыл,
күрөң
|Файсал II падышанын портрети,
Масджид ан-Набави
|Масджид ан-Набави
| rowspan=&quot;2&quot; |1976
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP20-100Riyals-(1976)-donatedth_f.jpg|182x182px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP20-100Riyals-(1976)-donatedth_b.jpg|182x182px]]
|&lt;big&gt;100&lt;/big&gt;
|182×86
|көк
|Абдул Азиз падышанын портрети,
Аль-Харам мечити
|Аль-Харам мечити
|-
| colspan=&quot;9&quot; align=&quot;left&quot; |&lt;small&gt;Сүрөттүн масштабы 1,0 миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.&lt;/small&gt;
|+
|}

=== Төртүнчү серия (Фахд доору) ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
! colspan=&quot;9&quot; |1983-1984-жылдардагы серия
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;3&quot; |Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot; |Чыгарылган жылдары
|-
!Аверс
!Реверс
!Аверс
!Реверс
!Суу белгиси
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP21b-1Riyal-(1984)-donatedth_f.jpg|134x134px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP21b-1Riyal-(1984)-donatedth_b.jpg|134x134px]]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|134×62
|саргылтым
|Фахд и байыркы монета
|Гүлдөр
| rowspan=&quot;8&quot; |Падыша Абдель-Азиз II
|1984
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP22b-5Riyals-(1983)-donatedth_f.jpg|145x145px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP22b-5Riyals-(1983)-donatedth_b.jpg|145x145px]]
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|145×66
|кызгылт көгүш
|Фахд жана дау
|мунай иштетүүчү завод
| rowspan=&quot;2&quot; |1983
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP23b-10Riyals-(1983)-donatedth_f.jpg|150x150px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP23b-10Riyals-(1983)-donatedth_b.jpg|150x150px]]
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|150×68
|саргылт
|Фахд жана чепилдин дубалы
|Пальма
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:عملات_سعودية_(وجه_وظهر)_44.jpg|152x152px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:عملات_سعودية_(وجه_وظهر)_43.jpg|152x152px]]
|&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
|152×70
|сары, жашыл
|Падыша Абдель Азиз, Куба мечити  (Медина)
|Жабаль аль-Нур
|1999
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP24b-50Riyals-(1983)-donatedth_f.jpg|155x155px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP24b-50Riyals-(1983)-donatedth_b.jpg|155x155px]]
|&lt;big&gt;50&lt;/big&gt;
|155×70
|жашыл
|Фахд, Асканын куполу мечити
|Аль-Акса мечити
|1983
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP25-100Riyals-(1984)-donatedth_f.jpg|160x160px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP25-100Riyals-(1984)-donatedth_b.jpg|160x160px]] 
|&lt;big&gt;100&lt;/big&gt;
|160×72
|көгүш, саргылтым
|Фахджана Мухаммед пайгамбардын мечити
|Мухаммед пайгамбардын мечити
|1984
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SAR/SAR0028.htm]
|
|&lt;big&gt;200&lt;/big&gt;
|163×74
|сары, жашыл
|Падыша Абдель Азиз, Куба мечити  (Медина)
|Эр-Рияддагы Аль-Масмак сарайы
|1999
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP26b-500Riyals-LAH1379(1983)-donatedth_f.jpg|166x166px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:SaudiArabiaP26b-500Riyals-LAH1379(1983)-donatedth_b.jpg|166x166px]]
|&lt;big&gt;500&lt;/big&gt;
|166×74
|кызгылт көк
|Падыша Абдель Азиз, [[Кааба]]
|Аль-Харам мечити
|1983
|-
| colspan=&quot;9&quot; align=&quot;left&quot; |&lt;small&gt;Сүрөттүн масштабы 1,0 миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.&lt;/small&gt;
|+
|}

=== Бешинчи серия (Абдалла доору) ===
2007-жылдын май айында Сауд Арабиясы жаңы акча эмиссиясын жүргүзгөн. Жүгүртүүгө 1, 5, 10, 50, 100 жана 500 риялдык банкноттор чыгарылган. Жаңы купюраларда падыша Абдалланын сүрөтү жайгаштырылган. Бирок мурдагы 500 риялдык банкнот өзгөртүүсүз калган. Эски банкноттор жаңы акчалар чыгарылган сайын жүгүртүүдөн акырындап алынган.&lt;ref&gt;[https://www.travel.ru/news/2007/05/03/108566.html Саудовская Аравия выпускает новые банкноты]&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
! colspan=&quot;9&quot; |2007-жылдагы серия&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.sama.gov.sa/en-US/Currency/Pages/FifthIssue.aspx|title=The Fifth Issue|website=Saudi Central Bank|access-date=2021-02-26|archive-date=2021-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225102955/https://www.sama.gov.sa/en-US/Currency/Pages/FifthIssue.aspx|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү (мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot; |Суу белгиси
! rowspan=&quot;2&quot; |Басып чыгарылгын датасы
|-
!Аверс
!Реверс
!Аверс
!Реверс
|-
|bgcolor=&quot;#000000&quot;| 
|bgcolor=&quot;#000000&quot;| 
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|133×63
|ачык жашыл
|VII кылымдагы алтын динар; Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль Сауд
|Борбордук банктын имараты
| rowspan=&quot;6&quot; |Падыша Абдалла, номинал
|[[31 декабря|31-декабрь]] 2007
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|145×66
|кызгылт көк
|Мунай иштетүүчү завод; Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль Сауд
|Аль-Жубайл портундагы танкер жана мунай терминалы
| rowspan=&quot;2&quot; |2007-жыл июль 
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|150×68
|күрөң
|Аль-Мораба падыша сарайы; Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль Сауд
|Абдул-Азиздин тарыхый борбору
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;50&lt;/big&gt;
|155×70
|кочкул жашыл
|Асканын куполу мечити; Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль Сауд
|[[Иерусалим|Иерусалимдеги]] Аль-Акса мечити
| rowspan=&quot;2&quot; |2007-жыл 21-май
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;100&lt;/big&gt;
|160×72
|кызыл
|Масжид ан-Набави мечитинин жашыл куполу; Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль Сауд
|Масжид ан-Набави мечити
|-
|[http://banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SAR/SAR0036.htm]
|
|&lt;big&gt;500&lt;/big&gt;
|166×74
|көгүш
|[[Кааба]]; Абдул-Азиз ибн Абдуррахман Аль Сауд
|Аль-Харам мечити
|2007-жыл сентябрь
|}

=== Салман доору ===
2016-жылдын 26-декабрында Сауд Арабиясынын борбордук банкы падыша Салман ибн Абдул-Азиз Аль Сауддун сүрөтү түшүрүлгөн жаңы сериядагы банкнотторду чыгарган. Бул сериянын номиналдары 2007-жылкы сериядагыдай эле, бирок 1 риял номиналындагы купюра чыгарылган эмес. 500 риялдык банкнотто Сауд Арабиясынын негиздөөчүсү Абдул-Азиз ибн Абдуррахман Аль Сауддун сүрөтү жайгаштырылган. 2020-жылдын 4-октябрында алгачкы 5 риял номиналындагы полимер банкнота, ошондой эле G20га мүчө мамлекеттерге арналган 20 риялдык купюра чыгарылган&lt;ref&gt;[https://www.sama.gov.sa/en-us/news/pages/news-618.aspx Saudi Central Bank. SAMA introduces the Five Riyal denomination made of polymer ... and it will start circulating on October 5th]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. 2021-жылдын 25-апрелинде Vision 2030 программасынын беш жылдыгына арналган 200 риялдык банкнота жүгүртүүгө чыгарылган&lt;ref&gt;[https://study.com/academy/lesson/saudi-riyal-currency-history-symbol.html Saudi Riyal History, Features &amp; Facts]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
! colspan=&quot;9&quot; |2016-жылдагы серия
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү (мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot; |Суу белгиси
! rowspan=&quot;2&quot; |Басып чыгарылгын датасы
|-
!Аверс
!Реверс
!Аверс
!Реверс
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;3&quot; |145×66
| rowspan=&quot;3&quot; |кызгылт көк
| rowspan=&quot;3&quot; |[[Руб-эль-Хали]] чөлүндөгү мунай иштетүүчү завод; падыша Салман
| rowspan=&quot;3&quot; |Гүлдөр
|Падыша Салман, номинал
|26-декабрь 2016-жыл
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SAR/SARW2020-005.htm]
|
|&lt;big&gt;5 (полимер)&lt;/big&gt;
|Сауд Арбиясынын герби
|26-октябрь 2020-жыл
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;5 (полимер)&lt;/big&gt;
|Сауд Арбиясынын герби
|2024
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|150×68
|күрөң
|Чеп; падыша Салман
|Эр-Рияддын панорамасы
| rowspan=&quot;4&quot; |Падыша Салман, номинал
|26-декабрь 2016-жыл
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;20&lt;/big&gt;
|152×70
|зайтун сымал жашыл
|Падыша Салман
|G20 мүчө өлкөлөрүнүн картасы
|4-октябрь 2020-жыл
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SAR/SAR0040.htm]
|
|&lt;big&gt;50&lt;/big&gt;
|155×70
|жашыл
|Асканын куполу мечити; падыша Салман
|[[Иерусалим|Иерусалимдеги]] Аль-Акса мечити
| rowspan=&quot;2&quot; |26-декабрь 2016-жыл
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
| bgcolor=&quot;#000000&quot; | 
|&lt;big&gt;100&lt;/big&gt;
|160×72
|кызыл
|Масжид ан-Набави мечитинин жашыл куполу; падыша Салман
|Масжид ан-Набави мечити
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SAR/SARW2021-200-comm.htm]
|
|&lt;big&gt;200&lt;/big&gt;
|160×74
|боз
|Падыша Абдул-Азиз
|Правительственное здание Каср аль-Хукм, [[Эр-Рияд]]
| rowspan=&quot;2&quot; |Падыша Абдул-Азиз, номинал
|25-апрель  2021-жыл
|-
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SAR/SAR0042.htm]
|
|&lt;big&gt;500&lt;/big&gt;
|166×74
|көгүш
|Кааба; падыша Абдул-Азиз
|Аль-Харам мечити, [[Мекка|Меке]]
|26-декабрь 2016-жыл
|}

== Валюта курсунун режими ==
Сауд Арабиясы улуттук валютасынын курсун кармап туруу үчүн Валюталык кеңеш режимин колдонот жана риялдын курсу АКШ долларына 3,75:1 курсу менен байланган&lt;ref&gt;[https://www.imf.org/external/pubs/ft/scr/2011/cr11292.pdf International Monetary Fund. Saudi Arabia: 2011 Article IV Consultation—Staff Report; Public Information Notice on the Executive Board Discussion]&lt;/ref&gt;. Банктардагы алмашуу курстары расмий курстан бир аз гана айырмаланат: сатып алуу 3,74 жана сатуу болжол менен 3,77. 2007-жылдын сентябрында өлкө өз валютасынын курсун АКШ долларына байлоодон баш тартуу ниетин жарыялаган&lt;ref&gt;[https://www.gazeta.ru/business/2019/04/05/12286009.shtml Газета.ru. Откажемся от доллара: Саудовская Аравия угрожает США]&lt;/ref&gt;. Кийинчерээк бул пландары ишке ашкан эмес&lt;ref&gt;[https://lenta.ru/news/2019/04/08/saudi/ Lenta. Саудовская Аравия отказалась обваливать доллар]&lt;/ref&gt;.
{{Алмаштыруу курсу|SAR}}

== Булактар ==
{{Булактар|2}}
== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.sama.gov.sa/ مهام البنك المركزي السعودي]
{{Азия валюталары}}</text>
      <sha1>bwmqiisfqbut5gumttnpgkqozy46u0c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сагынбаев Экмет Сагынбаевич</title>
    <ns>0</ns>
    <id>148561</id>
    <revision>
      <id>650064</id>
      <parentid>647603</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T04:00:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Сагынбаев_Өкмет.jpg|Сагынбаев_Өкмет.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Well-Informed Optimist|Well-Informed Optimist]] because: Insufficient or doubtful author or [[:c:COM:L|license]]; [[:c:COM:VRTS|VRTS validation]] r</comment>
      <origin>650064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9568" sha1="9ylmxhcu4tkwkh8mbpnr4jhg6faoge1" xml:space="preserve">{{Мамлекеттик ишмер
 |ысымы                 = Сагынбаев Экмет Сагынбаевич
 |сүрөтү                = Sagynbaev_Ekmet_1940_2020_1.jpg
 |туулган күнү          = 5.1.1940
 |туулган жери          = [[Эркин-Сай|Эркин-Сай]], [[Жайыл району|Калинин району]], Чүй облусу
 |каза болгон күнү      = 26.11.2020
 |каза болгон жери      = [[Бишкек]]
 |кесиби                = инженер-куруучу
 |жубайы                = Таирова Халида Мулашевна
 |сыйлыктары            = [[«Ардак Белгиси» ордени]]
}}

'''Сагынбаев Экмет Сагынбаевич''' (5-январь 1940-ж., [[Эркин-Сай]] айылы — 26-ноябрь 2020-ж., Бишкек) — [[Кыргыз Республикасынын калкты тейлөө чөйрөсүнө эмгек сиңирген кызматкер|Кыргыз Республикасынын турак жай-коммуналдык чарба жана калкты тейлөө чөйрөсүнө эмгек сиңирген кызматкер]], мамлекеттик кызматкер, инженер-куруучу. 
[[Кыргыз Республикасына өзгөчө эмгек сиңирген пенсионер|Кыргыз Республикасына өзгөчө сиңирген эмгеги үчүн пенсионери]].
СССРдин [[«Ардак Белгиси» ордени]] менен сыйланган.


== Биографиясы ==
'''Экмет Сагынбаевич''' [[Эркин-Сай]] [[Панфилов району]] айылында туулган, ал кезде бул айыл [[Чүй облусу]]нун Калинин (азыркы [[Жайыл району]]) районуна караган. Орто мектепти бүткөндөн кийин Фрунзе курулуш жана техникалык колледжине тапшырып, аны бүткөндөн кийин Фрунзе политехникалык институтунун жарандык инженерия факультетинде сырттан окуган.


Курулуш тармагындагы алгачкы жылдары Фрунзе шаарындагы «Россия» кинотеатрынын, Финансы-экономикалык техникумунун (азыркы А. Токтоналиев атындагы Бишкек финансы-экономикалык колледжи) жана жаңы кичи райондордун курулушуна катышкан. Анын жетекчилиги астында шаардын архитектуралык көрүнүшүн калыптандырган маанилүү социалдык объекттер бой көтөргөн.

== Эмгек жолу ==
* 1958-жыл, 15-август — «Фрунзегорстрой» трестинин СМУ-2 башкармалыгында жумушчу, андан кийин мастер жана прораб.
* 1967-жыл, 16-март — «Ошгорстрой» трестинин СМУ-4 башкармалыгынын башкы инженери. &lt;ref&gt;Ош облустук мамлекеттик архиви. «Ошгорстрой» трестинин буйруктары (1967-ж.).&lt;/ref&gt;
* 1970-жыл, 3-мартынан — «Ошоблстрой» трестинде кызматын уланткан.
* 1972-жыл, 3-май — «Южремстрой» трестинин башкаруучусунун орун басары. &lt;ref&gt;Ош облустук мамлекеттик архиви. «Южремстрой» трестинин жетекчи курамы боюнча буйруктары (1972-ж.).&lt;/ref&gt;
* 1980-жыл, 24-ноябрь — Талас облустук турак жай-коммуналдык чарба (ТЖКЧ) башкармалыгынын башчысы. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://archive.kg/images/Putevoditel/Talasskii_raigosarhiv.pdf |title=Талас областынын мамлекеттик архиви. Путеводитель |publisher=archive.kg |accessdate=2026-04-10}}&lt;/ref&gt;
* 1987-жыл, 12-май — Иссык-Көл облустук «Иссыккульремстрой» трестинин башкаруучусу (Пржевальск ш.). &lt;ref&gt;Иссык-Көл облустук мамлекеттик архиви. Жетектөөчү курамдын буйруктары (1987–1992-жж.).&lt;/ref&gt;
* 1992-жыл, 22-июль — Балыкчы шаардык мамлекеттик администрациясынын бөлүм башчысы.
* 1993-жыл, 8-февраль — «Кыргызалтын» мамлекеттик концернинин бөлүм башчысы.
* 1995-жыл, 10-октябрь — Кант шаардык мамлекеттик администрациясынын башчысынын орун басары. &lt;ref&gt;Чүй облустук мамлекеттик архиви. Кант шаардык администрациясынын кадрдык буйруктары (1995-ж.).&lt;/ref&gt;
* 1997-жыл, 20-октябрь — Кант шаардык мамлекеттик администрациясынын башчысынын биринчи орун басары.
* 2002-жыл, 26-июнь — Аламүдүн районунун башкы архитекторунун орун басары.
* 2005-жыл, 11-август — Иссык-Ата районундагы пенсионерлерди социалдык-психологиялык колдоо боюнча пилоттук долбоордун алкагындагы борбордун директору.

== Сыйлыктары ==
* '''[[«Ардак Белгиси» ордени]]''' (СССР Жогорку Советинин Президиумунун Жарлыгы, 1966-ж., күбөлүк №396909);
* ''' [[Кыргыз Республикасынын калкты тейлөө чөйрөсүнө эмгек сиңирген кызматкер|Кыргыз Республикасынын калкты тейлөө чөйрөсүнө эмгек сиңирген кызматкер]] (28-06-1990, күбөлүк №3353, Жарлык №109) &lt;ref&gt;[https://nagrada.srs.kg/Site/Awarded/63125 Мамлекеттик сыйлыктардын электрондук базасы (nagrada.srs.kg)]&lt;/ref&gt;;
*''' [[Кыргыз Республикасына өзгөчө эмгек сиңирген пенсионер|Кыргыз Республикасына өзгөчө сиңирген эмгеги үчүн пенсионери]] (2001-ж., күбөлүк №6215) &lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/46-186/edition/848451/ru Кыргыз Республикасынын алдындагы өзгөчө эмгеги үчүн пенсиялар жөнүндө Жобо].&lt;/ref&gt;;
* '''«Эмгек ардагери» медалы.'''

== Үй-бүлөлүк архив ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot; captionsize=&quot;small&quot;&gt;
File:Family archive.jpg|Үй-бүлөлүк архивден алынган сүрөт
File:Ekmet Sagynbaev and his siblings (from the family archive).jpg|Экмет Сагынбаев бир туугандары 
File:Close relatives family archive.jpg|Жакын туугандар (үй-бүлөлүк архив)
&lt;/gallery&gt;

== Өлүмү ==
Сагынбаев Экмет Сагынбаевич 2020-жылы 26-ноябрда Бишкек шаарында дүйнөдөн кайткан. Сөөгү Бишкек шаарындагы [[Ала-Арча көрүстөнү.|«Ала-Арча» тарыхый-мемориалдык көрүстөнүнө ]] коюлган.

== Шилтемелер ==
{{reflist}}

== Колдонулган адабияттар ==
* Сагынбаев Э.С. Эмгек китепчеси.
* «Түштүкремстрой» жана «Ысыккөлремстрой» тресттеринин архивдери.
* КР Борбордук мамлекеттик архивинин материалдары.
* [http://archive.kg/images/Putevoditel/Chuj_Chujskoe_Regionalnoe_Upravlenie.pdf Чүй облустук мамлекеттик архиви. Путеводитель.]
* [http://archive.kg/images/Putevoditel/Talasskii_raigosarhiv.pdf Талас областынын мамлекеттик архиви. Путеводитель.]

== Ошондой эле караңыз ==
* [[Кыргыз Республикасынын мамлекеттик сыйлыктары]]
*[[Кыргыз Республикасынын калкты тейлөө чөйрөсүнө эмгек сиңирген кызматкер]]
*[[Кыргыз Республикасына өзгөчө эмгек сиңирген пенсионер]]

[[Category:1940-жылы туулгандар]]
[[Category:Моңолдор]]
[[Category:Чүй облусунун инсандары]]
[[Category:Жайыл районунун инсандары]]
[[Category:Эркин-Сай]]
[[Category:Ала-Арча көрүстөнүндө жерленгендер]]
[[Категория:Инсандар:Кыргызстан]]
[[Категория:Кыргызстан]]
[[Категория:Кыргыз Республикасынын сыйлыктары]]
[[Категория:Кыргыз Республикасына өзгөчө эмгек сиңирген пенсионерлер]]</text>
      <sha1>9ylmxhcu4tkwkh8mbpnr4jhg6faoge1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Айыр калпак</title>
    <ns>0</ns>
    <id>148824</id>
    <revision>
      <id>650071</id>
      <parentid>644358</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T05:36:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Кызай_ана.jpg|Кызай_ана.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Infrogmation|Infrogmation]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Кызай ана.jpg|]].</comment>
      <origin>650071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13377" sha1="52pm1tmjx2hfmyf2z21abcmgtf6xdc2" xml:space="preserve">'''Айыр калпак''' ({{lang-kk|Айыр қалпақ}}), '''Ак калпак''' ({{lang-kk|Ақ қалпақ}}), '''Кызай калпак''' ({{lang-kk|Қызай қалпақ}}) — [[Казактар|казактардын]] эркектерге арналган улуттук [[Баш кийим|баш кийими]]. Бул жээктеринде тилиги бар [[кийиз]] баш кийим, мында «айыр» сөзү «айры, айыр», ал эми «қалпақ» — «калпак» дегенди түшүндүрөт. Анын бир жагы байлыкты, экинчи жагы бийликти символдоштурат. Мындай баш кийимдер кымбат баалуу кездемелерден тигилип, алтын же күмүш жиптер менен саймаланып кооздолгон. Айыр калпакты жибектен, парча жиптеринен, кээде баркыттан жасашкан. XIX кылымдын экинчи жарымында тегерек калпак кеңири тараган. Анын кайрылмасы кара же ачык түстөгү кездеме менен капталып, ал эми төбөсүнө кооздук үчүн ичке жиптер менен кыска чок (чачы) тагылган &lt;ref&gt;{{cite book |last1=Eberle |first1=H. |last2=Gonser |first2=E. |display-authors=etal |title=Kiimdi körkemdep bezendiru jäne modeldeu |trans-title=Artistic Decoration and Modeling of Clothing |translator-last=Shagirova |translator-first=G. |year=2019 |publisher=Europa-Lehrmittel |location=Gruiten |language=Kazakh |isbn=978-601-338-253-1 |page=110 }}&lt;/ref&gt;. Баш кийим эки окшош бөлүктөн турат, ал эми төмөнкү бөлүгү кайрылып, тилинген жазы жээктерди түзөт &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nur.kz/family/school/1734443-muzskaa-kazahskaa-nacionalnaa-odezda-istoria/|title=Мужская казахская национальная одежда: составляющие и их особенности|lang=ru|author=Татьяна Марценюк|website=www.nur.kz|date=2023-06-09|archive-url=http://archive.today/2026.01.17-152131/https://www.nur.kz/family/school/1734443-muzskaa-kazahskaa-nacionalnaa-odezda-istoria/|archive-date=2026-01-17|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Ак кийизден жасалган учтуу баш кийим «ақ қалпақ», ал эми жээктеринде тилиги бар жана төбөсү жалпак баш кийим — «айыр қалпақ» деп аталат. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B0#:~:text=%D0%9C%D1%83%D0%B6%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5%20%D0%B8%20%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5%20%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D1%8B%D0%B5%20%D1%83%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%8B,%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%85%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%BE%D0%B9%20%E2%80%94%20%C2%AB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%20%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BA%C2%BB.|title=Казахская национальная одежда|lang=ru|website=ru.wikipedia.org|url-status=live}}&lt;/ref&gt;


== Кызай-калпак ==
[[Кытай|Кытайдын]] [[Иле Казак автоном облусу|Иле]] аймагындагы [[казактар]] айыр калпак менен ак калпакты [[Казакстан|Казакстандагы]] [[Казактар|казактарга]] караганда кыйла көп кийишет. Бул жерде кийиз калпактардын ар кандай түрлөрү жакшы сакталган. Алардын бири — ''кызай калпак''. Ал өз атын [[Орто жүз|Орто жүздүн]] уруусунан алган, себеби дал ушул кызай уруусунун өкүлдөрү салттуу түрдө бул баш кийимди кийишкен.
Кызай калпактын жасалуу технологиясы өзгөчө. Аны жасоо үчүн жаш койдун мойнундагы ак жүн колдонулат; аны кылдат тазалап, жууп, кургатып, тытып, керектүү калыңдыктагы тегерек конус формасына келтиришет. Андан соң [[Жүн|жүндү]] калыпка ороп, [[кийиз]] кылып басышат, атайын таяк менен бекемдешет, таш тектеринен жасалган ак унпа (порошок) себишип, кол менен тегиздешет. Андан кийин кийизди буулап, калпактын төбөсүн акыркы формасын берүү үчүн төрт бөлүккө бөлүшөт.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Omarakyn |first=A. |title=Tarih talğarynda |trans-title=In the Judgment of History |year=2022 |language=Kazakh |location=Taldykorgan |publisher=Ofset |pages=143–144 |isbn=978-601-7865-36-8 |url=https://kazneb.kz/kk/bookView/view?brId=1657755&amp;simple=true |archive-url=http://archive.today/2026.01.17-164400/https://kazneb.kz/kk/bookView/view?brId=1657755&amp;simple=true%23 |archive-date=2026-01-17}}&lt;/ref&gt;

==== '''Кызай калпактын пайда болушу тууралуу уламыш''' ====
'''Кызай эне''' — казак элинин кадырлуу айымдарынын бири. Анын төрөлгөндөгү аты Күнбийке болгон. Атасы — [[Орто жүз|Орто жүздөн]] чыккан Байдибек бий Караша уулу, ал эми энеси — [[Түркстан облусу (Казакстан)|Түркстандагы]] Баб-Араб мечитинин имамы болгон Мактым аганын кызы Домалак эне. Андыктан анын тектүүлүгү ата-энесинен өткөн. Анын акылмандыгы жана көрөгөчтүгү баарын таң калтырган.

'''Кызай эне'''

Ал 17 жашында Жандөөлөт бийдин уулу Шагыр баатырга турмушка чыгып, Итемген, Менис, Бегимбет жана Дербис аттуу төрт перзенттин энеси болгон. Кийинчерээк алардын урпактары Кызай деп аталып калган. «Актабан чубурунду, Алкакөл сулама» алааматы учурунда алар бир нече убакыт Сыр-Дарыянын жээгинде жашап, кийин Абылай хандын буйругу менен чыгышка көчүшкөн. Бүгүнкү күндө Иле аймагында жашаган кызайлардын саны 700 миңден ашат.

Кызай эне кырк жашка чыкканда төрт уулун — Итемгенди, Менисти, Бегимбетти жана Дербисти чогултуп, аларга мындай деп айткан:

«…Эки окшош дарак кулагандан кийин (бул жерде алардын жубайлары Шагыр жана Токторкожо тууралуу айтылууда), акырында силер төртөөң калдыңар. Буга Жаратканга шүгүр кылгыла! “Тамыры бир бөлүнбөйт, өзөгү бир жоюлбайт” деген макал бар. Силердин тегиңер бир, тамырыңар бир. Эгер муштумдай бирдикте болсоңор, өсүп-өнүгөсүңөр. Төрт дарактай болуп күчтөнөсүңөр. Ошондо ийгилик келип, тегерегиңерге эл чогулат!»

Кадырлуу эне сөзүн улады:

«Силердин бузулбас биримдигиңерди символдоштуруу үчүн мен силерге ак койдун калың жүнүнөн төрт ак калпак тиктим. Бул менин төрт балам бар экенин түшүндүрөт. Мен бул калпактардын төрт сайын (талаасын) бириктирдим — силер ар дайым чогуу жүрүп, башыңар бириккен болсун деп. Төбөсүнө шурудан жети чачы (чок) тактым — силерге эч ким суктанбасын (көз тийбесин), душмандар чегинсин деп. Калпактар кеңейтип же тарытып кийүүгө ыңгайлаштырылып жасалган — бири-бириңерге ар дайым кең пейил болгула деп. Калпактын жээги кара баркыт менен кыюуланган — айланаңарда чоң жана күчтүү коом болсун деп. Ал эми ак түс жана таза жүн — ата-бабаңар Байдибектин булагы жайгашкан Ала-Тоодо өсүп, ак кардай таза, кирсиз жана кайгы-капасыз жашагыла деген мааниде…» &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |last=Omarakyn |first=A. |title=Tarih talğarynda |trans-title=In the Judgment of History |year=2022 |language=Kazakh |location=Taldykorgan |publisher=Ofset |pages=143–144 |isbn=978-601-7865-36-8 |url=https://kazneb.kz/kk/bookView/view?brId=1657755&amp;simple=true |archive-url=http://archive.today/2026.01.17-164400/https://kazneb.kz/kk/bookView/view?brId=1657755&amp;simple=true%23 |archive-date=2026-01-17}}&lt;/ref&gt;
== Адабиятта ==
&lt;div style=&quot;overflow-x:auto;&quot;&gt;
Мына, белгилүү казак акындарынын ырларынын түп нускасы жана алардын кыргызчага рифмалаштырылган котормосу:

Абдильды Тажибаева 1949 жыл: Ақ қалпақ(Ак калпак)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://bilim-all.kz/olen/8705-Aq-qalpaq|title=Ақ қалпақ|lang=kk|website=bilim-all.kz|date=2019-03-23|archive-url=http://archive.today/2026.01.17-160413/https://bilim-all.kz/olen/8705-Aq-qalpaq|archive-date=2026-01-17|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Оригинал
!Кыргызчадан котормо
|- style=&quot;vertical-align:top;white-space:nowrap;text-align:center;&quot;
|&lt;poem&gt;Басыма кидім ақ қалпақ
Оюлап шетін сырғызған
Менің де бетім жап-жалпақ,
Айырмам қайсы қырғыздан.
«Қоқи!» дей көрме, бикешжан,
Ақ қалпақсыз да өзіңмін,
Отынан ұшқын алып қал
Жалт еткен саған көзімнің.
Ақкөңіл жанмын, бар шыным,
Қырғызбен мені бірдей көр.
Тұтансын от боп ұшқыным,
Өшіріп алмай, үрлей бер!&lt;/poem&gt;
|&lt;poem&gt;Башыма кийдим ак калпак, 
Оюулап четин жүргүзгөн. 
Менин да бетим жап-жалпак, 
Айырмам кайсы кыргыздан?
«Кокуй!» дей көрбө, бийкеч жан, 
Ак калпаксыз да өзүңмүн. 
Отунан учкун алып кал, 
Жалт эткен сага көзүмдүн.
Ак көңүл жанмын, бар чыным, 
Кыргыз менен бирдей көр. 
Тутансын от боп учкунум, 
Өчүрүп албай, үйлөй бер!
&lt;/poem&gt;
|}
Сырбай Мауленов — Ақ қалпағы басында(Ак калпагы башында):&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zharar.com/index.php?do=shorttexts&amp;action=item&amp;id=31955|title=Ақ қалпағы басында|lang=kk|website=www.zharar.com|date=2021-07-26|archive-url=http://archive.today/2026.01.17-161622/https://www.zharar.com/index.php?do=shorttexts&amp;action=item&amp;id=31955|archive-date=2026-01-17|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Оригинал
!Кыргызчадан котормо
|- style=&quot;vertical-align:top;white-space:nowrap;text-align:center;&quot;
|&lt;poem&gt;Көгінде күн күркіреп,
Алды үйіріп даланы.
Жаңбырлы бұлт сіркіреп,
Шайып өтті ауаны.
Көктем желі шарлаған
Қыс көйлегін сыпырды.
Қызғалдақтар аумаған,
Қызыл тулар сықылды.
Ақты өзен алға ұзап,
Ақ тал қалмай шашында,
Алатау тұр жалғыз-ақ,
Ақ қалпағы басында.&lt;/poem&gt;
|&lt;poem&gt;Көгүндө күн күркүрөп, 
Алды үйүрүп талааны. 
Жамгырлуу булут сиркиреп, 
Чайып өттү абаны.
Жаздын жели шарлаган, 
Кыш көйнөгүн шыпырды. 
Кызгалдактар ообогон, 
Кызыл туулар сыкылдуу.
Акты өзөн алга узап, 
Ак тал калбай чачында. 
Ала-Тоо тур жалгыз-ак,
Ак калпагы башында.
&lt;/poem&gt;
|}
&lt;/div&gt;

== Эскертмелер ==
&lt;references /&gt;

== Ошондой эле караңыз ==
[[Ак калпак]]</text>
      <sha1>52pm1tmjx2hfmyf2z21abcmgtf6xdc2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сирия фунту</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150858</id>
    <revision>
      <id>650073</id>
      <parentid>648254</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:05:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:500_Сирийских_фунтов_2013,_реверс.jpg|500_Сирийских_фунтов_2013,_реверс.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Infrogmation|Infrogmation]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Banknotes of Syria|]]</comment>
      <origin>650073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24025" sha1="hfw0icqonkuu0kelfrbupehncdehtuj" xml:space="preserve">{{Валюта
 |Аталышы                   = Сирия фунту
 |Расмий аталышы            = الليرة السورية
 |Тил коду                  = ar
 |ВЖК-ky                   = Сирия фунту
 |ISO-en                   = Syrian Pound 
 |ISO-fr                   = Livre syrienne
 |Сүрөт                    =
 |Сүрөт2                   =
 |Жалпы сүрөт аталышы      = 
 |Сүрөт аталышы            = 
 |Сүрөт аталышы2           = 
 |Эни                      = 
 |Сүрөт эни                = 125px
 |Сүрөт эни2               = 125px
 |ISO                      = SYP
 |ISO сандык               = 760
 |ISO2                     = 
 |ISO сандык2              = 
 |ISO3                     = 
 |ISO сандык3              = 
 |Эмитент                  = {{Өлкө желеги|Сирия}}
 |Расмий колдонуучулар     = 
 |Бейрасмий колдонуучулар  = 
 |Турат1                   = пиастр
 |Шайкештик1               = 100
 |Турат2                   = 
 |Шайкештик2               = 
 |Турат3                   = 
 |Шайкештик3               = 
 |Турат4                   = 
 |Шайкештик7               = 
 |Эселик1                  = 
 |Шайкештик4               = 
 |Эселик2                  = 
 |Шайкештик5               = 
 |Эселик3                  = 
 |Шайкештик6               = 
 |Параллелдүү1             = 
 |Параллелдүү2             = 
 |Параллелдүү3             = 
 |Символ                   = .ل.س • SP • LS • S£
 |Аббревиатура             = SYP
 |Белгиленүү               = S£
 |Монеталар                = 1, 2, 5, 10, 25, 50 сирия фунту
 |Банкноттор               = 50, 100, 200, 500, 1000, 2000, 5000 сирия фунту
 |Киргизилди               = 1919-жыл
 |Киргизилди-соңу          = 
 |Алмаштырды               = Мисир фунту
 |Хроника                  = 
 |Борбордук банк           = Сирия борбордук банкы
 |Борбордук банк_сайт      = www.cb.gov.sy
 |Басып чыгарат            = 
 |Басып чыгарат_сайт       = 
 |Акча сарайы              = 
 |Акча сарайы_сайт         = 
 |Акча сарайы2             = 
 |Акча сарайы_сайт2        = 
 |Курс1                    = 
 |Валюта1                  = 
|Курс2                    = 
 |Валюта2                  = 
|Курс3                    = 
 |Валюта3                  = 
|Курс4                    = 
 |Валюта4                  = 
|Курс5                    = 
 |Валюта5                  = 
|Курс6                    = 
 |Валюта6                  = 
|Дата                     = 
 |Уики-казына             = Money of Syria
|Инфляция                 = 139%
|Жыл                      = 2023
 |ШилтемеТобу              = a
}}
'''Сирия фунту''' ({{lang-ar|الليرة السورية}}) — [[Сирия|Сириянын]] расмий акча бирдиги. ISO 4217 стандарты боюнча тамга коду — SYP, сандык коду — 760&lt;ref&gt;[https://stat.gov.kg/media/Файлs/513587e9-e759-4920-963a-12e0ea39326e.pdf Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети. Мамлекеттер аралык валюталар классификатору.]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Расмий белгиси — '''LS''', '''SP''' жана '''.ل.س''', эмитенти — Сирия борбордук банкы. Бир сирия фунту номиналдуу түрдө 100 пиастрдан турат.

== Тарыхы ==
Биринчи дүйнөлүк согушка чейин Сирия Осмон империясынын курамында болгондугуна байланыштуу, расмий төлөм каражаты катары осмон лирасы колдонулган. Осмон империясы кулагандан кийин Сирия, Ливан, Иордания жана Палестина сыяктуу мандаттык аймактарда мисир фунту жүгүртүүгө кирген.

Франция Сирия менен Ливанды өз башкаруусуна алганда, мисир валютасын алмаштыруу үчүн Сирия банкына (Осмон банкынын филиалы) жаңы валюта чыгаруу укугун берген. Сирия фунту 1919-жылы киргизилип, башында наркы 20 француз франкына тең болгон.

Кийинчерээк банктын аталышы Сирия жана Ливан банкы (BSL) болуп өзгөрүп, 1924-жылдан тарта эки мамлекетке жалпы валюта чыгара баштаган. 15 жылдык мөөнөттөн кийин, банк бул валютаны эки башка (бирок эки өлкөдө тең жүрүүчү) акча бирдигине бөлүнгөн.

1958-жылга чейин банкноттордун алдыңкы бети арабча, арткы бети французча болгон.

1958-жылдан кийин арткы бетине англисче текст жазыла баштаган.

Эгемендүүлүктөн кийин монеталардан француз тили алынып салынып, арабча гана жазуулар калган.

1998-жыл жаңы сериядагы банкноттор чыгып, 1000 фунттук купюра кошулган.

2017-жылы 2000 фунттук купюра жүгүртүүгө кирген.

2021-жылы 5000 фунттук жаңы купюра чыгарылган&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20210125/palmira-1594439197.html РИА. Сирия вводит в оборот купюру с барельефом разрушенного храма в Пальмире]&lt;/ref&gt;.

2025-жыл (декабрь) сириянын Борбордук банкы деноминация жарыялап, акчаны 1:100 катышында өзгөрткөн. Жаңыдан 10, 25, 50, 100, 200 жана 500 фунттук номиналдагы банкноттор чыга баштаган.

== Банкноттор ==

=== 1950—1958-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1950—1958-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(риал)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:1-Livre-syria-1957.jpg|138px]]
| [[Файл:1-Livre-back-syria-1957.jpg|138px]]
| &lt;big&gt;1
| 138×65
| күрөң
|rowspan=&quot;6&quot;| Герб
| Дамасктагы Омейяд мечити
|rowspan=&quot;2&quot;| 1950, 1957
|-
| [[Файл:5-Livres-syria-1957.jpg|149px]]
| [[Файл:5-Livres-back-syria-1957.jpg|149px]]
| &lt;big&gt;5
| 149×72
| ачык сары
| Алеппо сепили
|-
| [[Файл:10-Livres-syria-1955.jpg|160px]]
| [[Файл:10-Livres-back-syria-1955.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;10
| 160×77
| бирюза түстүү
| Дамасктагы Теккийе Сулеймания мечити
|rowspan=&quot;2&quot;| 1950, 1955
|-
| [[Файл:25-Livres-syria-1955.jpg|172px]]
| [[Файл:25-Livres-back-syria-1955.jpg|172px]]
| &lt;big&gt;25
| 172×84
| кызыл
| Адриан дарбазасы жана Пальмирадагы мамылар
|-
| [[Файл:50-Livres-syria-1957.jpg|183px]]
| [[Файл:50-Livres-back-syria-1957.jpg|183px]]
| &lt;big&gt;50
| 183×90
| жашыл
| Дамасктагы Аль-Азем сарайы
|rowspan=&quot;2&quot;| 1950, 1958
|-
| [[Файл:100-Livres-syria-1957.jpg|195px]]
| [[Файл:100-Livres-back-syria-1957.jpg|195px]]
| &lt;big&gt;100
| 195×96
| кызгылт көк
| Хаман суу дөңгөлөгү
|+
|}

=== 1958—1962-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;10&quot;| 1958—1962-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:1-Syrian-Pound-1958.jpg|130px]]
| [[Файл:1-Syrian-Pound-back-1958.jpg|130px]]
| &lt;big&gt;1
| 130×65
| сары
|rowspan=&quot;3&quot;| Жумушчу
| Хаман суу дөңгөлөгү
|rowspan=&quot;5&quot;| 1958
|-
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-1958.jpg|140px]]
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;5
|rowspan=&quot;2&quot;| 140×70
| зайтун түстүү
| Алеппо сепили
|-
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-1958.jpg|140px]]
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;10
| ачык кызыл
| Дамасктагы Омейяд мечити
|-
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-1958.jpg|160px]]
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;25
|rowspan=&quot;2&quot;| 160×75
| көк
|rowspan=&quot;3&quot;| Пахта терүү
| Дамасктагы Аль-Азем сарайы
|-
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-1958.jpg|160px]]
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;50
| ачык сары
| Султан Селим мечити
|-
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-1958.jpg|180px]]
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|180px]]
| &lt;big&gt;100
|rowspan=&quot;2&quot;| 180×85
| жашыл
| Адриан дарбазасы жана Пальмирадагы мамылар
| 1958, 1962
|-
| [[Файл:500-Syrian-Pounds-1958.jpg|180px]]
| [[Файл:500-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|180px]]
| &lt;big&gt;500
| күрөң
| Угарит падышалыгынын урандыларынан табылган дубалар
| Угариттеги Ваал ибадатканасынан алынган алтын чөйчөк
| 1958
|+
|}

=== 1963—1982-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1963—1982-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:1-Syrian-Pound-1967.jpg|130px]]
| [[Файл:1-Syrian-Pound-back-1967.jpg|130px]]
| &lt;big&gt;1
| 130×65
| сары
|rowspan=&quot;3&quot;| Жумушчу
| Хаман суу дөңгөлөгү
| 1963, 1967, 1973, 1978, 1982
|-
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-1970.jpg|140px]]
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-back-1970.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;5
|rowspan=&quot;2&quot;| 140×70
| жашыл
| Алеппо сепили
| 1963, 1967, 1970, 1973
|-
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-1968.jpg|140px]]
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-back-1968.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;10
| ачык кызыл
| Дамасктагы Омейяд мечити
| 1965, 1968, 1973
|-
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-1970.jpg|160px]]
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-back-1970.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;25
|rowspan=&quot;2&quot;| 160×75
| көк
| Токуучу
| Босра амфитеатры
|rowspan=&quot;2&quot;| 1966, 1970, 1973
|-
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-1970.jpg|160px]]
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-back-1970.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;50
| күрөң
| Дан жыйноочу комбайн
| Дамасктагы Улуттук музей
|-
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-1971.jpg|180px]]
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-back-1971.jpg|180px]]
| &lt;big&gt;100
| 180×85
| кызгылт
| Латакия портундагы дан элеватору жана силос
| Гидроэлектростанция
| 1966, 1968, 1971, 1974
|+
|}

=== 1976—1992-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1976—1992-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
|colspan=&quot;2&quot;| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0099.htm]
| &lt;big&gt;1
| 130×65
| күрөң,&lt;br&gt;ачык сары
| Дамасктагы Омейяд мечити
| Дан жыйноочу комбайн
| 1977
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0100.htm]
| &lt;big&gt;5
|rowspan=&quot;2&quot;| 140×70
| жашыл
| Босрадагы Рим театры, Аллат Минерва
| Жип ийрүүчү машина, пахта терүү
|rowspan=&quot;4&quot;| 1977, 1978, 1982, 1988, 1991
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0101.htm]
| &lt;big&gt;10
| кызгылт көк,&lt;br&gt;жашыл
| Дамасктагы Аль-Азем сарайы
| Деңиз суусун тузсуздандыруу заводу
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0102.htm]
| &lt;big&gt;25
|rowspan=&quot;2&quot;| 155×75
| көк,&lt;br&gt;кызгылт көк
| Крак де Шевалье, Саладин султаны
| Сириянын Борбордук банкынын имараты
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0103.htm]
| &lt;big&gt;50
| күрөң
| Шумерлердин Мари урандыларынан табылган пирдин айкели, Евфрат дарыясындагы Табка дамбасы
| Алеппо сепили
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0104.htm]
| &lt;big&gt;100
| 165×80
| жашыл,&lt;br&gt;кызгылт көк
| Адриан дарбазасы жана Пальмирадагы мамылар, Зенобия ханыша
| Дан түшүрүү пункту, Латакия порту
| 1977, 1978, 1982, 1990
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0105.htm]
| &lt;big&gt;500
| 180×85
| кызгылт көк,&lt;br&gt;күрөң
| Угарит падышалыгынын урандыларынан табылган дубалар
| Угариттеги Ваал ибадатканасынан алынган алтын чөйчөк
| 1976, 1979, 1982, 1986, 1990, 1992
|+
|}

=== 1998-жылдагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1998-жылдагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;выпуска
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0107.htm]
| &lt;big&gt;50
| 150×75
| күрөң,&lt;br&gt;ачык сары
| Алеппо сепили, Хамадагы нори
| Хафез Асад китепканасы, Аббасийин стадиону, балдар, бир тал жүзүм
| 1998
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0108.htm]
| &lt;big&gt;100
| 155×75
| көгүлтүр,&lt;br&gt;кызгылт көк
| Араб Филипп I, Босрадагы Рим театры
| Дамаск вокзалы, поезд, жол түйүнү, алмурут бутагы
| 1998
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0109.htm]
| &lt;big&gt;200
| 160×75
| кызыл
| Салахиддин айкели, Дамасктагы белгисиз жоокердин күмбөзү
| Пахта бадалдары, токуу фабрикасы, электр станциясы
| 1997
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0110.htm]
| &lt;big&gt;500
| 165×75
| боз,&lt;br&gt;жашыл
| Зенобия, Пальмира
| Табка дамбасы, талааларды сугаруу, мөмө-жемиштер жана жашылчалар
| 1998
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0111.htm]
| &lt;big&gt;1000
| 170×75
| көгүлтүр,&lt;br&gt;жашыл
| Президент Хафез Асаддын портрети, Омейяд мечити
| Сириядагы мунай өнөр жайы, дан жыйнооч комбайны, кеме
| 1997
|+
|}

=== 2009-2024-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 2009-2024-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR-CBS.htm#SYRIA|title=SYRIA - INSTITUT D'ÉMISSION / BANQUE CENTRALE / CENTRAL BANK|website=www.banknote.ws|access-date=2026-03-27}}&lt;/ref&gt;
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:50 Сирийских фунтов 2009, аверс.jpg|135px]]
| [[Файл:50 Сирийских фунтов 2009, реверс.jpg|135px]]
| &lt;big&gt;50
| 135×65
| боз,
| Эбладан табылган чопо такталар
| Хафез аль-Асад китепканасы, Дамасктагы Хафез аль-Асаддын эстелиги
| 2009 2021
|-
| [[Файл:100 Сирийских фунтов 2021, аверс.jpg|140px]]
| [[Файл:100 Сирийских фунтов 2021, реверс.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;100
| 140×65
| кызыл
| Босрадагы байыркы амфитеатр жана арка
| Дамаск шаарындагы Умайяд мечитинин фрагменти, байыркы монета
| 2009 2021
|-
| [[Файл:200 Сирийских фунтов 2021, аверс.jpg|145px]]
| [[Файл:200 Сирийских фунтов 2021, реверс.jpg|145px]]
| &lt;big&gt;200
| 145×65
| күрөң
| Эль-Аси дарыясындагы Хамадагы нория
| Пальмирадагы Баал ибадатканасынын шыбы
| 2009 2021
|-
| [[Файл:500 Сирийских фунтов 2013, аверс.jpg|150px]]
| 
| &lt;big&gt;500
| 150×65
| көгүлтүр
| Дамасктагы опера театры
| Музыканттар тартылган фреска, чопо такта
| 2013
|-
| [[Файл:1000 Pounds Syria 2013(back).jpg|155px]]
| [[Файл:1000 Pounds Syria 2013.jpg|155px]]
| &lt;big&gt;1000
| 155×65
| жашыл
| Босрадагы байыркы амфитеатр
| Эс-Сувайдадан алынган байыркы рим мозаикасы, зайтун бутактары
| 2013
|-
| [[Файл:2000 Pounds Syria 2015.jpg|160px]]
| [[Файл:2000 Pounds Syria 2015(back).jpg|160px]]
| &lt;big&gt;2000
|rowspan=&quot;2&quot;| 160×65
| кызгылт көк
| Дамасктагы Омейяд мечити, президент Башар Асаддын портрети
| Сирия Улуттук Ассамблеясынын имаратынын ички көрүнүшү
| 2009 2015 2021
|-
| [[Файл:5000 Pounds Syria 2024.jpg|160px]]
|
| &lt;big&gt;5000
| күрөң
| Дамасктагы Сириянын мамлекеттик желегинин фонунда жоокердин эстелиги
| Пальмирадагы Баал ибадатканасынан алынган фресканын фрагменти
| 2019 2021 2023 2024
|+
|}

=== 2025-жылдагы серия ===
2025-жылдын декабрь айында Сирия фунту 1:100 катышында деноминацияланган, Башар Асаддын режими кулатылгандан бери чыгарылган биринчи сириялык банкноттор болуп саналат. Жаңы банкноттордо ар кандай айыл чарба өсүмдүктөрүнүн жана жаныбарлардын сүрөттөрү тартылган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mk.ru/politics/2025/12/30/olivki-i-rozy-zamenili-asada-na-kupyurakh-v-sirii.html|title=Оливки и розы заменили Асада на купюрах в Сирии|lang=ru|date=2025-12-30|publisher=[[Московский комсомолец]]|access-date=2025-12-30|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Банкноттор 2026-жылдын 1-январында жүгүртүүгө киргизилген&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/syria-start-currency-swap-january-1-central-bank-governor-says-2025-12-25/|title=Syria to start currency swap on January 1, central bank governor says|lang=en|date=2025-12-25|publisher=[[Reuters]]|access-date=2025-12-30|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/ru/v-sirii-vvedeny-v-oborot-novye-kupury-bez-portretov-asadov/a-75362540|title=В Сирии введены в оборот новые купюры без портретов Асадов|lang=ru|first=Владимир|last=Бегунков|description=|date=2026-01-01|publisher=[[Deutsche Welle]]|access-date=2026-01-03|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;9&quot;| 2025-жылдагы серия
|-
! colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
! rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
! rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
! rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
! colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| 
| [[Файл:Syrian lira 10 back.png|158px]]
| &lt;big&gt;10
|rowspan=&quot;6&quot;| 158×65
| кызыл
| Дамаск розасынын жана көпөлөктүн сүрөтү. Сириянын герби
| rowspan=&quot;6&quot; | Сириянын Борбордук банкынын имараты в [[Дамаск|Дамаске]], фонунда үч жылдыз 
| rowspan=&quot;6&quot;| 2025
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0120.htm]
| &lt;big&gt;25
| көк
| Тут жана куш. Сириянын герби
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0121.htm]
| &lt;big&gt;50
| ачык сары
| Апельсин жана деңиз раковинасы. Сириянын герби
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0122.htm]
| &lt;big&gt;100
| кызгылт
| Пахта жана антилопа. Сириянын герби
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0123.htm]
| &lt;big&gt;200
| жашыл
| Зайтун жана жылкы. Сириянын герби
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0124.htm]
| &lt;big&gt;500
| сары
| Буудай жана таранчы. Сириянын герби
|}
== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.bis-ans-ende-der-welt.net/Syrien-B-En.htm Сириянын тарыхый банкноттору]
* [https://sp-today.com/en Syrian Pound Today Exchange Rates]
{{Азия валюталары}}</text>
      <sha1>hfw0icqonkuu0kelfrbupehncdehtuj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650074</id>
      <parentid>650073</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:05:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:500_Сирийских_фунтов_2013,_аверс.jpg|500_Сирийских_фунтов_2013,_аверс.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Infrogmation|Infrogmation]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Banknotes of Syria|]].</comment>
      <origin>650074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23950" sha1="f5odgw9azdiupw40ine674k3zy129kl" xml:space="preserve">{{Валюта
 |Аталышы                   = Сирия фунту
 |Расмий аталышы            = الليرة السورية
 |Тил коду                  = ar
 |ВЖК-ky                   = Сирия фунту
 |ISO-en                   = Syrian Pound 
 |ISO-fr                   = Livre syrienne
 |Сүрөт                    =
 |Сүрөт2                   =
 |Жалпы сүрөт аталышы      = 
 |Сүрөт аталышы            = 
 |Сүрөт аталышы2           = 
 |Эни                      = 
 |Сүрөт эни                = 125px
 |Сүрөт эни2               = 125px
 |ISO                      = SYP
 |ISO сандык               = 760
 |ISO2                     = 
 |ISO сандык2              = 
 |ISO3                     = 
 |ISO сандык3              = 
 |Эмитент                  = {{Өлкө желеги|Сирия}}
 |Расмий колдонуучулар     = 
 |Бейрасмий колдонуучулар  = 
 |Турат1                   = пиастр
 |Шайкештик1               = 100
 |Турат2                   = 
 |Шайкештик2               = 
 |Турат3                   = 
 |Шайкештик3               = 
 |Турат4                   = 
 |Шайкештик7               = 
 |Эселик1                  = 
 |Шайкештик4               = 
 |Эселик2                  = 
 |Шайкештик5               = 
 |Эселик3                  = 
 |Шайкештик6               = 
 |Параллелдүү1             = 
 |Параллелдүү2             = 
 |Параллелдүү3             = 
 |Символ                   = .ل.س • SP • LS • S£
 |Аббревиатура             = SYP
 |Белгиленүү               = S£
 |Монеталар                = 1, 2, 5, 10, 25, 50 сирия фунту
 |Банкноттор               = 50, 100, 200, 500, 1000, 2000, 5000 сирия фунту
 |Киргизилди               = 1919-жыл
 |Киргизилди-соңу          = 
 |Алмаштырды               = Мисир фунту
 |Хроника                  = 
 |Борбордук банк           = Сирия борбордук банкы
 |Борбордук банк_сайт      = www.cb.gov.sy
 |Басып чыгарат            = 
 |Басып чыгарат_сайт       = 
 |Акча сарайы              = 
 |Акча сарайы_сайт         = 
 |Акча сарайы2             = 
 |Акча сарайы_сайт2        = 
 |Курс1                    = 
 |Валюта1                  = 
|Курс2                    = 
 |Валюта2                  = 
|Курс3                    = 
 |Валюта3                  = 
|Курс4                    = 
 |Валюта4                  = 
|Курс5                    = 
 |Валюта5                  = 
|Курс6                    = 
 |Валюта6                  = 
|Дата                     = 
 |Уики-казына             = Money of Syria
|Инфляция                 = 139%
|Жыл                      = 2023
 |ШилтемеТобу              = a
}}
'''Сирия фунту''' ({{lang-ar|الليرة السورية}}) — [[Сирия|Сириянын]] расмий акча бирдиги. ISO 4217 стандарты боюнча тамга коду — SYP, сандык коду — 760&lt;ref&gt;[https://stat.gov.kg/media/Файлs/513587e9-e759-4920-963a-12e0ea39326e.pdf Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети. Мамлекеттер аралык валюталар классификатору.]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Расмий белгиси — '''LS''', '''SP''' жана '''.ل.س''', эмитенти — Сирия борбордук банкы. Бир сирия фунту номиналдуу түрдө 100 пиастрдан турат.

== Тарыхы ==
Биринчи дүйнөлүк согушка чейин Сирия Осмон империясынын курамында болгондугуна байланыштуу, расмий төлөм каражаты катары осмон лирасы колдонулган. Осмон империясы кулагандан кийин Сирия, Ливан, Иордания жана Палестина сыяктуу мандаттык аймактарда мисир фунту жүгүртүүгө кирген.

Франция Сирия менен Ливанды өз башкаруусуна алганда, мисир валютасын алмаштыруу үчүн Сирия банкына (Осмон банкынын филиалы) жаңы валюта чыгаруу укугун берген. Сирия фунту 1919-жылы киргизилип, башында наркы 20 француз франкына тең болгон.

Кийинчерээк банктын аталышы Сирия жана Ливан банкы (BSL) болуп өзгөрүп, 1924-жылдан тарта эки мамлекетке жалпы валюта чыгара баштаган. 15 жылдык мөөнөттөн кийин, банк бул валютаны эки башка (бирок эки өлкөдө тең жүрүүчү) акча бирдигине бөлүнгөн.

1958-жылга чейин банкноттордун алдыңкы бети арабча, арткы бети французча болгон.

1958-жылдан кийин арткы бетине англисче текст жазыла баштаган.

Эгемендүүлүктөн кийин монеталардан француз тили алынып салынып, арабча гана жазуулар калган.

1998-жыл жаңы сериядагы банкноттор чыгып, 1000 фунттук купюра кошулган.

2017-жылы 2000 фунттук купюра жүгүртүүгө кирген.

2021-жылы 5000 фунттук жаңы купюра чыгарылган&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20210125/palmira-1594439197.html РИА. Сирия вводит в оборот купюру с барельефом разрушенного храма в Пальмире]&lt;/ref&gt;.

2025-жыл (декабрь) сириянын Борбордук банкы деноминация жарыялап, акчаны 1:100 катышында өзгөрткөн. Жаңыдан 10, 25, 50, 100, 200 жана 500 фунттук номиналдагы банкноттор чыга баштаган.

== Банкноттор ==

=== 1950—1958-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1950—1958-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(риал)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:1-Livre-syria-1957.jpg|138px]]
| [[Файл:1-Livre-back-syria-1957.jpg|138px]]
| &lt;big&gt;1
| 138×65
| күрөң
|rowspan=&quot;6&quot;| Герб
| Дамасктагы Омейяд мечити
|rowspan=&quot;2&quot;| 1950, 1957
|-
| [[Файл:5-Livres-syria-1957.jpg|149px]]
| [[Файл:5-Livres-back-syria-1957.jpg|149px]]
| &lt;big&gt;5
| 149×72
| ачык сары
| Алеппо сепили
|-
| [[Файл:10-Livres-syria-1955.jpg|160px]]
| [[Файл:10-Livres-back-syria-1955.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;10
| 160×77
| бирюза түстүү
| Дамасктагы Теккийе Сулеймания мечити
|rowspan=&quot;2&quot;| 1950, 1955
|-
| [[Файл:25-Livres-syria-1955.jpg|172px]]
| [[Файл:25-Livres-back-syria-1955.jpg|172px]]
| &lt;big&gt;25
| 172×84
| кызыл
| Адриан дарбазасы жана Пальмирадагы мамылар
|-
| [[Файл:50-Livres-syria-1957.jpg|183px]]
| [[Файл:50-Livres-back-syria-1957.jpg|183px]]
| &lt;big&gt;50
| 183×90
| жашыл
| Дамасктагы Аль-Азем сарайы
|rowspan=&quot;2&quot;| 1950, 1958
|-
| [[Файл:100-Livres-syria-1957.jpg|195px]]
| [[Файл:100-Livres-back-syria-1957.jpg|195px]]
| &lt;big&gt;100
| 195×96
| кызгылт көк
| Хаман суу дөңгөлөгү
|+
|}

=== 1958—1962-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;10&quot;| 1958—1962-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:1-Syrian-Pound-1958.jpg|130px]]
| [[Файл:1-Syrian-Pound-back-1958.jpg|130px]]
| &lt;big&gt;1
| 130×65
| сары
|rowspan=&quot;3&quot;| Жумушчу
| Хаман суу дөңгөлөгү
|rowspan=&quot;5&quot;| 1958
|-
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-1958.jpg|140px]]
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;5
|rowspan=&quot;2&quot;| 140×70
| зайтун түстүү
| Алеппо сепили
|-
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-1958.jpg|140px]]
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;10
| ачык кызыл
| Дамасктагы Омейяд мечити
|-
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-1958.jpg|160px]]
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;25
|rowspan=&quot;2&quot;| 160×75
| көк
|rowspan=&quot;3&quot;| Пахта терүү
| Дамасктагы Аль-Азем сарайы
|-
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-1958.jpg|160px]]
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;50
| ачык сары
| Султан Селим мечити
|-
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-1958.jpg|180px]]
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|180px]]
| &lt;big&gt;100
|rowspan=&quot;2&quot;| 180×85
| жашыл
| Адриан дарбазасы жана Пальмирадагы мамылар
| 1958, 1962
|-
| [[Файл:500-Syrian-Pounds-1958.jpg|180px]]
| [[Файл:500-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|180px]]
| &lt;big&gt;500
| күрөң
| Угарит падышалыгынын урандыларынан табылган дубалар
| Угариттеги Ваал ибадатканасынан алынган алтын чөйчөк
| 1958
|+
|}

=== 1963—1982-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1963—1982-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:1-Syrian-Pound-1967.jpg|130px]]
| [[Файл:1-Syrian-Pound-back-1967.jpg|130px]]
| &lt;big&gt;1
| 130×65
| сары
|rowspan=&quot;3&quot;| Жумушчу
| Хаман суу дөңгөлөгү
| 1963, 1967, 1973, 1978, 1982
|-
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-1970.jpg|140px]]
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-back-1970.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;5
|rowspan=&quot;2&quot;| 140×70
| жашыл
| Алеппо сепили
| 1963, 1967, 1970, 1973
|-
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-1968.jpg|140px]]
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-back-1968.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;10
| ачык кызыл
| Дамасктагы Омейяд мечити
| 1965, 1968, 1973
|-
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-1970.jpg|160px]]
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-back-1970.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;25
|rowspan=&quot;2&quot;| 160×75
| көк
| Токуучу
| Босра амфитеатры
|rowspan=&quot;2&quot;| 1966, 1970, 1973
|-
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-1970.jpg|160px]]
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-back-1970.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;50
| күрөң
| Дан жыйноочу комбайн
| Дамасктагы Улуттук музей
|-
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-1971.jpg|180px]]
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-back-1971.jpg|180px]]
| &lt;big&gt;100
| 180×85
| кызгылт
| Латакия портундагы дан элеватору жана силос
| Гидроэлектростанция
| 1966, 1968, 1971, 1974
|+
|}

=== 1976—1992-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1976—1992-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
|colspan=&quot;2&quot;| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0099.htm]
| &lt;big&gt;1
| 130×65
| күрөң,&lt;br&gt;ачык сары
| Дамасктагы Омейяд мечити
| Дан жыйноочу комбайн
| 1977
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0100.htm]
| &lt;big&gt;5
|rowspan=&quot;2&quot;| 140×70
| жашыл
| Босрадагы Рим театры, Аллат Минерва
| Жип ийрүүчү машина, пахта терүү
|rowspan=&quot;4&quot;| 1977, 1978, 1982, 1988, 1991
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0101.htm]
| &lt;big&gt;10
| кызгылт көк,&lt;br&gt;жашыл
| Дамасктагы Аль-Азем сарайы
| Деңиз суусун тузсуздандыруу заводу
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0102.htm]
| &lt;big&gt;25
|rowspan=&quot;2&quot;| 155×75
| көк,&lt;br&gt;кызгылт көк
| Крак де Шевалье, Саладин султаны
| Сириянын Борбордук банкынын имараты
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0103.htm]
| &lt;big&gt;50
| күрөң
| Шумерлердин Мари урандыларынан табылган пирдин айкели, Евфрат дарыясындагы Табка дамбасы
| Алеппо сепили
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0104.htm]
| &lt;big&gt;100
| 165×80
| жашыл,&lt;br&gt;кызгылт көк
| Адриан дарбазасы жана Пальмирадагы мамылар, Зенобия ханыша
| Дан түшүрүү пункту, Латакия порту
| 1977, 1978, 1982, 1990
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0105.htm]
| &lt;big&gt;500
| 180×85
| кызгылт көк,&lt;br&gt;күрөң
| Угарит падышалыгынын урандыларынан табылган дубалар
| Угариттеги Ваал ибадатканасынан алынган алтын чөйчөк
| 1976, 1979, 1982, 1986, 1990, 1992
|+
|}

=== 1998-жылдагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1998-жылдагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;выпуска
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0107.htm]
| &lt;big&gt;50
| 150×75
| күрөң,&lt;br&gt;ачык сары
| Алеппо сепили, Хамадагы нори
| Хафез Асад китепканасы, Аббасийин стадиону, балдар, бир тал жүзүм
| 1998
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0108.htm]
| &lt;big&gt;100
| 155×75
| көгүлтүр,&lt;br&gt;кызгылт көк
| Араб Филипп I, Босрадагы Рим театры
| Дамаск вокзалы, поезд, жол түйүнү, алмурут бутагы
| 1998
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0109.htm]
| &lt;big&gt;200
| 160×75
| кызыл
| Салахиддин айкели, Дамасктагы белгисиз жоокердин күмбөзү
| Пахта бадалдары, токуу фабрикасы, электр станциясы
| 1997
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0110.htm]
| &lt;big&gt;500
| 165×75
| боз,&lt;br&gt;жашыл
| Зенобия, Пальмира
| Табка дамбасы, талааларды сугаруу, мөмө-жемиштер жана жашылчалар
| 1998
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0111.htm]
| &lt;big&gt;1000
| 170×75
| көгүлтүр,&lt;br&gt;жашыл
| Президент Хафез Асаддын портрети, Омейяд мечити
| Сириядагы мунай өнөр жайы, дан жыйнооч комбайны, кеме
| 1997
|+
|}

=== 2009-2024-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 2009-2024-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR-CBS.htm#SYRIA|title=SYRIA - INSTITUT D'ÉMISSION / BANQUE CENTRALE / CENTRAL BANK|website=www.banknote.ws|access-date=2026-03-27}}&lt;/ref&gt;
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:50 Сирийских фунтов 2009, аверс.jpg|135px]]
| [[Файл:50 Сирийских фунтов 2009, реверс.jpg|135px]]
| &lt;big&gt;50
| 135×65
| боз,
| Эбладан табылган чопо такталар
| Хафез аль-Асад китепканасы, Дамасктагы Хафез аль-Асаддын эстелиги
| 2009 2021
|-
| [[Файл:100 Сирийских фунтов 2021, аверс.jpg|140px]]
| [[Файл:100 Сирийских фунтов 2021, реверс.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;100
| 140×65
| кызыл
| Босрадагы байыркы амфитеатр жана арка
| Дамаск шаарындагы Умайяд мечитинин фрагменти, байыркы монета
| 2009 2021
|-
| [[Файл:200 Сирийских фунтов 2021, аверс.jpg|145px]]
| [[Файл:200 Сирийских фунтов 2021, реверс.jpg|145px]]
| &lt;big&gt;200
| 145×65
| күрөң
| Эль-Аси дарыясындагы Хамадагы нория
| Пальмирадагы Баал ибадатканасынын шыбы
| 2009 2021
|-
| 
| 
| &lt;big&gt;500
| 150×65
| көгүлтүр
| Дамасктагы опера театры
| Музыканттар тартылган фреска, чопо такта
| 2013
|-
| [[Файл:1000 Pounds Syria 2013(back).jpg|155px]]
| [[Файл:1000 Pounds Syria 2013.jpg|155px]]
| &lt;big&gt;1000
| 155×65
| жашыл
| Босрадагы байыркы амфитеатр
| Эс-Сувайдадан алынган байыркы рим мозаикасы, зайтун бутактары
| 2013
|-
| [[Файл:2000 Pounds Syria 2015.jpg|160px]]
| [[Файл:2000 Pounds Syria 2015(back).jpg|160px]]
| &lt;big&gt;2000
|rowspan=&quot;2&quot;| 160×65
| кызгылт көк
| Дамасктагы Омейяд мечити, президент Башар Асаддын портрети
| Сирия Улуттук Ассамблеясынын имаратынын ички көрүнүшү
| 2009 2015 2021
|-
| [[Файл:5000 Pounds Syria 2024.jpg|160px]]
|
| &lt;big&gt;5000
| күрөң
| Дамасктагы Сириянын мамлекеттик желегинин фонунда жоокердин эстелиги
| Пальмирадагы Баал ибадатканасынан алынган фресканын фрагменти
| 2019 2021 2023 2024
|+
|}

=== 2025-жылдагы серия ===
2025-жылдын декабрь айында Сирия фунту 1:100 катышында деноминацияланган, Башар Асаддын режими кулатылгандан бери чыгарылган биринчи сириялык банкноттор болуп саналат. Жаңы банкноттордо ар кандай айыл чарба өсүмдүктөрүнүн жана жаныбарлардын сүрөттөрү тартылган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mk.ru/politics/2025/12/30/olivki-i-rozy-zamenili-asada-na-kupyurakh-v-sirii.html|title=Оливки и розы заменили Асада на купюрах в Сирии|lang=ru|date=2025-12-30|publisher=[[Московский комсомолец]]|access-date=2025-12-30|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Банкноттор 2026-жылдын 1-январында жүгүртүүгө киргизилген&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/syria-start-currency-swap-january-1-central-bank-governor-says-2025-12-25/|title=Syria to start currency swap on January 1, central bank governor says|lang=en|date=2025-12-25|publisher=[[Reuters]]|access-date=2025-12-30|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/ru/v-sirii-vvedeny-v-oborot-novye-kupury-bez-portretov-asadov/a-75362540|title=В Сирии введены в оборот новые купюры без портретов Асадов|lang=ru|first=Владимир|last=Бегунков|description=|date=2026-01-01|publisher=[[Deutsche Welle]]|access-date=2026-01-03|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;9&quot;| 2025-жылдагы серия
|-
! colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
! rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
! rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
! rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
! colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| 
| [[Файл:Syrian lira 10 back.png|158px]]
| &lt;big&gt;10
|rowspan=&quot;6&quot;| 158×65
| кызыл
| Дамаск розасынын жана көпөлөктүн сүрөтү. Сириянын герби
| rowspan=&quot;6&quot; | Сириянын Борбордук банкынын имараты в [[Дамаск|Дамаске]], фонунда үч жылдыз 
| rowspan=&quot;6&quot;| 2025
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0120.htm]
| &lt;big&gt;25
| көк
| Тут жана куш. Сириянын герби
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0121.htm]
| &lt;big&gt;50
| ачык сары
| Апельсин жана деңиз раковинасы. Сириянын герби
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0122.htm]
| &lt;big&gt;100
| кызгылт
| Пахта жана антилопа. Сириянын герби
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0123.htm]
| &lt;big&gt;200
| жашыл
| Зайтун жана жылкы. Сириянын герби
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0124.htm]
| &lt;big&gt;500
| сары
| Буудай жана таранчы. Сириянын герби
|}
== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.bis-ans-ende-der-welt.net/Syrien-B-En.htm Сириянын тарыхый банкноттору]
* [https://sp-today.com/en Syrian Pound Today Exchange Rates]
{{Азия валюталары}}</text>
      <sha1>f5odgw9azdiupw40ine674k3zy129kl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650075</id>
      <parentid>650074</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:05:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:200_Сирийских_фунтов_2021,_реверс.jpg|200_Сирийских_фунтов_2021,_реверс.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Infrogmation|Infrogmation]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Banknotes of Syria|]]</comment>
      <origin>650075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23873" sha1="0fgqar48atxy1yhl8evs3z8rcsqrau7" xml:space="preserve">{{Валюта
 |Аталышы                   = Сирия фунту
 |Расмий аталышы            = الليرة السورية
 |Тил коду                  = ar
 |ВЖК-ky                   = Сирия фунту
 |ISO-en                   = Syrian Pound 
 |ISO-fr                   = Livre syrienne
 |Сүрөт                    =
 |Сүрөт2                   =
 |Жалпы сүрөт аталышы      = 
 |Сүрөт аталышы            = 
 |Сүрөт аталышы2           = 
 |Эни                      = 
 |Сүрөт эни                = 125px
 |Сүрөт эни2               = 125px
 |ISO                      = SYP
 |ISO сандык               = 760
 |ISO2                     = 
 |ISO сандык2              = 
 |ISO3                     = 
 |ISO сандык3              = 
 |Эмитент                  = {{Өлкө желеги|Сирия}}
 |Расмий колдонуучулар     = 
 |Бейрасмий колдонуучулар  = 
 |Турат1                   = пиастр
 |Шайкештик1               = 100
 |Турат2                   = 
 |Шайкештик2               = 
 |Турат3                   = 
 |Шайкештик3               = 
 |Турат4                   = 
 |Шайкештик7               = 
 |Эселик1                  = 
 |Шайкештик4               = 
 |Эселик2                  = 
 |Шайкештик5               = 
 |Эселик3                  = 
 |Шайкештик6               = 
 |Параллелдүү1             = 
 |Параллелдүү2             = 
 |Параллелдүү3             = 
 |Символ                   = .ل.س • SP • LS • S£
 |Аббревиатура             = SYP
 |Белгиленүү               = S£
 |Монеталар                = 1, 2, 5, 10, 25, 50 сирия фунту
 |Банкноттор               = 50, 100, 200, 500, 1000, 2000, 5000 сирия фунту
 |Киргизилди               = 1919-жыл
 |Киргизилди-соңу          = 
 |Алмаштырды               = Мисир фунту
 |Хроника                  = 
 |Борбордук банк           = Сирия борбордук банкы
 |Борбордук банк_сайт      = www.cb.gov.sy
 |Басып чыгарат            = 
 |Басып чыгарат_сайт       = 
 |Акча сарайы              = 
 |Акча сарайы_сайт         = 
 |Акча сарайы2             = 
 |Акча сарайы_сайт2        = 
 |Курс1                    = 
 |Валюта1                  = 
|Курс2                    = 
 |Валюта2                  = 
|Курс3                    = 
 |Валюта3                  = 
|Курс4                    = 
 |Валюта4                  = 
|Курс5                    = 
 |Валюта5                  = 
|Курс6                    = 
 |Валюта6                  = 
|Дата                     = 
 |Уики-казына             = Money of Syria
|Инфляция                 = 139%
|Жыл                      = 2023
 |ШилтемеТобу              = a
}}
'''Сирия фунту''' ({{lang-ar|الليرة السورية}}) — [[Сирия|Сириянын]] расмий акча бирдиги. ISO 4217 стандарты боюнча тамга коду — SYP, сандык коду — 760&lt;ref&gt;[https://stat.gov.kg/media/Файлs/513587e9-e759-4920-963a-12e0ea39326e.pdf Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети. Мамлекеттер аралык валюталар классификатору.]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Расмий белгиси — '''LS''', '''SP''' жана '''.ل.س''', эмитенти — Сирия борбордук банкы. Бир сирия фунту номиналдуу түрдө 100 пиастрдан турат.

== Тарыхы ==
Биринчи дүйнөлүк согушка чейин Сирия Осмон империясынын курамында болгондугуна байланыштуу, расмий төлөм каражаты катары осмон лирасы колдонулган. Осмон империясы кулагандан кийин Сирия, Ливан, Иордания жана Палестина сыяктуу мандаттык аймактарда мисир фунту жүгүртүүгө кирген.

Франция Сирия менен Ливанды өз башкаруусуна алганда, мисир валютасын алмаштыруу үчүн Сирия банкына (Осмон банкынын филиалы) жаңы валюта чыгаруу укугун берген. Сирия фунту 1919-жылы киргизилип, башында наркы 20 француз франкына тең болгон.

Кийинчерээк банктын аталышы Сирия жана Ливан банкы (BSL) болуп өзгөрүп, 1924-жылдан тарта эки мамлекетке жалпы валюта чыгара баштаган. 15 жылдык мөөнөттөн кийин, банк бул валютаны эки башка (бирок эки өлкөдө тең жүрүүчү) акча бирдигине бөлүнгөн.

1958-жылга чейин банкноттордун алдыңкы бети арабча, арткы бети французча болгон.

1958-жылдан кийин арткы бетине англисче текст жазыла баштаган.

Эгемендүүлүктөн кийин монеталардан француз тили алынып салынып, арабча гана жазуулар калган.

1998-жыл жаңы сериядагы банкноттор чыгып, 1000 фунттук купюра кошулган.

2017-жылы 2000 фунттук купюра жүгүртүүгө кирген.

2021-жылы 5000 фунттук жаңы купюра чыгарылган&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20210125/palmira-1594439197.html РИА. Сирия вводит в оборот купюру с барельефом разрушенного храма в Пальмире]&lt;/ref&gt;.

2025-жыл (декабрь) сириянын Борбордук банкы деноминация жарыялап, акчаны 1:100 катышында өзгөрткөн. Жаңыдан 10, 25, 50, 100, 200 жана 500 фунттук номиналдагы банкноттор чыга баштаган.

== Банкноттор ==

=== 1950—1958-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1950—1958-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(риал)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:1-Livre-syria-1957.jpg|138px]]
| [[Файл:1-Livre-back-syria-1957.jpg|138px]]
| &lt;big&gt;1
| 138×65
| күрөң
|rowspan=&quot;6&quot;| Герб
| Дамасктагы Омейяд мечити
|rowspan=&quot;2&quot;| 1950, 1957
|-
| [[Файл:5-Livres-syria-1957.jpg|149px]]
| [[Файл:5-Livres-back-syria-1957.jpg|149px]]
| &lt;big&gt;5
| 149×72
| ачык сары
| Алеппо сепили
|-
| [[Файл:10-Livres-syria-1955.jpg|160px]]
| [[Файл:10-Livres-back-syria-1955.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;10
| 160×77
| бирюза түстүү
| Дамасктагы Теккийе Сулеймания мечити
|rowspan=&quot;2&quot;| 1950, 1955
|-
| [[Файл:25-Livres-syria-1955.jpg|172px]]
| [[Файл:25-Livres-back-syria-1955.jpg|172px]]
| &lt;big&gt;25
| 172×84
| кызыл
| Адриан дарбазасы жана Пальмирадагы мамылар
|-
| [[Файл:50-Livres-syria-1957.jpg|183px]]
| [[Файл:50-Livres-back-syria-1957.jpg|183px]]
| &lt;big&gt;50
| 183×90
| жашыл
| Дамасктагы Аль-Азем сарайы
|rowspan=&quot;2&quot;| 1950, 1958
|-
| [[Файл:100-Livres-syria-1957.jpg|195px]]
| [[Файл:100-Livres-back-syria-1957.jpg|195px]]
| &lt;big&gt;100
| 195×96
| кызгылт көк
| Хаман суу дөңгөлөгү
|+
|}

=== 1958—1962-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;10&quot;| 1958—1962-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:1-Syrian-Pound-1958.jpg|130px]]
| [[Файл:1-Syrian-Pound-back-1958.jpg|130px]]
| &lt;big&gt;1
| 130×65
| сары
|rowspan=&quot;3&quot;| Жумушчу
| Хаман суу дөңгөлөгү
|rowspan=&quot;5&quot;| 1958
|-
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-1958.jpg|140px]]
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;5
|rowspan=&quot;2&quot;| 140×70
| зайтун түстүү
| Алеппо сепили
|-
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-1958.jpg|140px]]
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;10
| ачык кызыл
| Дамасктагы Омейяд мечити
|-
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-1958.jpg|160px]]
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;25
|rowspan=&quot;2&quot;| 160×75
| көк
|rowspan=&quot;3&quot;| Пахта терүү
| Дамасктагы Аль-Азем сарайы
|-
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-1958.jpg|160px]]
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;50
| ачык сары
| Султан Селим мечити
|-
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-1958.jpg|180px]]
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|180px]]
| &lt;big&gt;100
|rowspan=&quot;2&quot;| 180×85
| жашыл
| Адриан дарбазасы жана Пальмирадагы мамылар
| 1958, 1962
|-
| [[Файл:500-Syrian-Pounds-1958.jpg|180px]]
| [[Файл:500-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|180px]]
| &lt;big&gt;500
| күрөң
| Угарит падышалыгынын урандыларынан табылган дубалар
| Угариттеги Ваал ибадатканасынан алынган алтын чөйчөк
| 1958
|+
|}

=== 1963—1982-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1963—1982-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:1-Syrian-Pound-1967.jpg|130px]]
| [[Файл:1-Syrian-Pound-back-1967.jpg|130px]]
| &lt;big&gt;1
| 130×65
| сары
|rowspan=&quot;3&quot;| Жумушчу
| Хаман суу дөңгөлөгү
| 1963, 1967, 1973, 1978, 1982
|-
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-1970.jpg|140px]]
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-back-1970.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;5
|rowspan=&quot;2&quot;| 140×70
| жашыл
| Алеппо сепили
| 1963, 1967, 1970, 1973
|-
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-1968.jpg|140px]]
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-back-1968.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;10
| ачык кызыл
| Дамасктагы Омейяд мечити
| 1965, 1968, 1973
|-
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-1970.jpg|160px]]
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-back-1970.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;25
|rowspan=&quot;2&quot;| 160×75
| көк
| Токуучу
| Босра амфитеатры
|rowspan=&quot;2&quot;| 1966, 1970, 1973
|-
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-1970.jpg|160px]]
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-back-1970.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;50
| күрөң
| Дан жыйноочу комбайн
| Дамасктагы Улуттук музей
|-
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-1971.jpg|180px]]
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-back-1971.jpg|180px]]
| &lt;big&gt;100
| 180×85
| кызгылт
| Латакия портундагы дан элеватору жана силос
| Гидроэлектростанция
| 1966, 1968, 1971, 1974
|+
|}

=== 1976—1992-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1976—1992-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
|colspan=&quot;2&quot;| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0099.htm]
| &lt;big&gt;1
| 130×65
| күрөң,&lt;br&gt;ачык сары
| Дамасктагы Омейяд мечити
| Дан жыйноочу комбайн
| 1977
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0100.htm]
| &lt;big&gt;5
|rowspan=&quot;2&quot;| 140×70
| жашыл
| Босрадагы Рим театры, Аллат Минерва
| Жип ийрүүчү машина, пахта терүү
|rowspan=&quot;4&quot;| 1977, 1978, 1982, 1988, 1991
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0101.htm]
| &lt;big&gt;10
| кызгылт көк,&lt;br&gt;жашыл
| Дамасктагы Аль-Азем сарайы
| Деңиз суусун тузсуздандыруу заводу
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0102.htm]
| &lt;big&gt;25
|rowspan=&quot;2&quot;| 155×75
| көк,&lt;br&gt;кызгылт көк
| Крак де Шевалье, Саладин султаны
| Сириянын Борбордук банкынын имараты
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0103.htm]
| &lt;big&gt;50
| күрөң
| Шумерлердин Мари урандыларынан табылган пирдин айкели, Евфрат дарыясындагы Табка дамбасы
| Алеппо сепили
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0104.htm]
| &lt;big&gt;100
| 165×80
| жашыл,&lt;br&gt;кызгылт көк
| Адриан дарбазасы жана Пальмирадагы мамылар, Зенобия ханыша
| Дан түшүрүү пункту, Латакия порту
| 1977, 1978, 1982, 1990
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0105.htm]
| &lt;big&gt;500
| 180×85
| кызгылт көк,&lt;br&gt;күрөң
| Угарит падышалыгынын урандыларынан табылган дубалар
| Угариттеги Ваал ибадатканасынан алынган алтын чөйчөк
| 1976, 1979, 1982, 1986, 1990, 1992
|+
|}

=== 1998-жылдагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1998-жылдагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;выпуска
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0107.htm]
| &lt;big&gt;50
| 150×75
| күрөң,&lt;br&gt;ачык сары
| Алеппо сепили, Хамадагы нори
| Хафез Асад китепканасы, Аббасийин стадиону, балдар, бир тал жүзүм
| 1998
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0108.htm]
| &lt;big&gt;100
| 155×75
| көгүлтүр,&lt;br&gt;кызгылт көк
| Араб Филипп I, Босрадагы Рим театры
| Дамаск вокзалы, поезд, жол түйүнү, алмурут бутагы
| 1998
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0109.htm]
| &lt;big&gt;200
| 160×75
| кызыл
| Салахиддин айкели, Дамасктагы белгисиз жоокердин күмбөзү
| Пахта бадалдары, токуу фабрикасы, электр станциясы
| 1997
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0110.htm]
| &lt;big&gt;500
| 165×75
| боз,&lt;br&gt;жашыл
| Зенобия, Пальмира
| Табка дамбасы, талааларды сугаруу, мөмө-жемиштер жана жашылчалар
| 1998
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0111.htm]
| &lt;big&gt;1000
| 170×75
| көгүлтүр,&lt;br&gt;жашыл
| Президент Хафез Асаддын портрети, Омейяд мечити
| Сириядагы мунай өнөр жайы, дан жыйнооч комбайны, кеме
| 1997
|+
|}

=== 2009-2024-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 2009-2024-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR-CBS.htm#SYRIA|title=SYRIA - INSTITUT D'ÉMISSION / BANQUE CENTRALE / CENTRAL BANK|website=www.banknote.ws|access-date=2026-03-27}}&lt;/ref&gt;
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:50 Сирийских фунтов 2009, аверс.jpg|135px]]
| [[Файл:50 Сирийских фунтов 2009, реверс.jpg|135px]]
| &lt;big&gt;50
| 135×65
| боз,
| Эбладан табылган чопо такталар
| Хафез аль-Асад китепканасы, Дамасктагы Хафез аль-Асаддын эстелиги
| 2009 2021
|-
| [[Файл:100 Сирийских фунтов 2021, аверс.jpg|140px]]
| [[Файл:100 Сирийских фунтов 2021, реверс.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;100
| 140×65
| кызыл
| Босрадагы байыркы амфитеатр жана арка
| Дамаск шаарындагы Умайяд мечитинин фрагменти, байыркы монета
| 2009 2021
|-
| [[Файл:200 Сирийских фунтов 2021, аверс.jpg|145px]]
| 
| &lt;big&gt;200
| 145×65
| күрөң
| Эль-Аси дарыясындагы Хамадагы нория
| Пальмирадагы Баал ибадатканасынын шыбы
| 2009 2021
|-
| 
| 
| &lt;big&gt;500
| 150×65
| көгүлтүр
| Дамасктагы опера театры
| Музыканттар тартылган фреска, чопо такта
| 2013
|-
| [[Файл:1000 Pounds Syria 2013(back).jpg|155px]]
| [[Файл:1000 Pounds Syria 2013.jpg|155px]]
| &lt;big&gt;1000
| 155×65
| жашыл
| Босрадагы байыркы амфитеатр
| Эс-Сувайдадан алынган байыркы рим мозаикасы, зайтун бутактары
| 2013
|-
| [[Файл:2000 Pounds Syria 2015.jpg|160px]]
| [[Файл:2000 Pounds Syria 2015(back).jpg|160px]]
| &lt;big&gt;2000
|rowspan=&quot;2&quot;| 160×65
| кызгылт көк
| Дамасктагы Омейяд мечити, президент Башар Асаддын портрети
| Сирия Улуттук Ассамблеясынын имаратынын ички көрүнүшү
| 2009 2015 2021
|-
| [[Файл:5000 Pounds Syria 2024.jpg|160px]]
|
| &lt;big&gt;5000
| күрөң
| Дамасктагы Сириянын мамлекеттик желегинин фонунда жоокердин эстелиги
| Пальмирадагы Баал ибадатканасынан алынган фресканын фрагменти
| 2019 2021 2023 2024
|+
|}

=== 2025-жылдагы серия ===
2025-жылдын декабрь айында Сирия фунту 1:100 катышында деноминацияланган, Башар Асаддын режими кулатылгандан бери чыгарылган биринчи сириялык банкноттор болуп саналат. Жаңы банкноттордо ар кандай айыл чарба өсүмдүктөрүнүн жана жаныбарлардын сүрөттөрү тартылган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mk.ru/politics/2025/12/30/olivki-i-rozy-zamenili-asada-na-kupyurakh-v-sirii.html|title=Оливки и розы заменили Асада на купюрах в Сирии|lang=ru|date=2025-12-30|publisher=[[Московский комсомолец]]|access-date=2025-12-30|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Банкноттор 2026-жылдын 1-январында жүгүртүүгө киргизилген&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/syria-start-currency-swap-january-1-central-bank-governor-says-2025-12-25/|title=Syria to start currency swap on January 1, central bank governor says|lang=en|date=2025-12-25|publisher=[[Reuters]]|access-date=2025-12-30|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/ru/v-sirii-vvedeny-v-oborot-novye-kupury-bez-portretov-asadov/a-75362540|title=В Сирии введены в оборот новые купюры без портретов Асадов|lang=ru|first=Владимир|last=Бегунков|description=|date=2026-01-01|publisher=[[Deutsche Welle]]|access-date=2026-01-03|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;9&quot;| 2025-жылдагы серия
|-
! colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
! rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
! rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
! rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
! colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| 
| [[Файл:Syrian lira 10 back.png|158px]]
| &lt;big&gt;10
|rowspan=&quot;6&quot;| 158×65
| кызыл
| Дамаск розасынын жана көпөлөктүн сүрөтү. Сириянын герби
| rowspan=&quot;6&quot; | Сириянын Борбордук банкынын имараты в [[Дамаск|Дамаске]], фонунда үч жылдыз 
| rowspan=&quot;6&quot;| 2025
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0120.htm]
| &lt;big&gt;25
| көк
| Тут жана куш. Сириянын герби
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0121.htm]
| &lt;big&gt;50
| ачык сары
| Апельсин жана деңиз раковинасы. Сириянын герби
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0122.htm]
| &lt;big&gt;100
| кызгылт
| Пахта жана антилопа. Сириянын герби
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0123.htm]
| &lt;big&gt;200
| жашыл
| Зайтун жана жылкы. Сириянын герби
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0124.htm]
| &lt;big&gt;500
| сары
| Буудай жана таранчы. Сириянын герби
|}
== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.bis-ans-ende-der-welt.net/Syrien-B-En.htm Сириянын тарыхый банкноттору]
* [https://sp-today.com/en Syrian Pound Today Exchange Rates]
{{Азия валюталары}}</text>
      <sha1>0fgqar48atxy1yhl8evs3z8rcsqrau7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650076</id>
      <parentid>650075</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:05:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:200_Сирийских_фунтов_2021,_аверс.jpg|200_Сирийских_фунтов_2021,_аверс.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Infrogmation|Infrogmation]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Banknotes of Syria|]].</comment>
      <origin>650076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23798" sha1="dru33x7yckk7up0zw6jfazbwotvnn6p" xml:space="preserve">{{Валюта
 |Аталышы                   = Сирия фунту
 |Расмий аталышы            = الليرة السورية
 |Тил коду                  = ar
 |ВЖК-ky                   = Сирия фунту
 |ISO-en                   = Syrian Pound 
 |ISO-fr                   = Livre syrienne
 |Сүрөт                    =
 |Сүрөт2                   =
 |Жалпы сүрөт аталышы      = 
 |Сүрөт аталышы            = 
 |Сүрөт аталышы2           = 
 |Эни                      = 
 |Сүрөт эни                = 125px
 |Сүрөт эни2               = 125px
 |ISO                      = SYP
 |ISO сандык               = 760
 |ISO2                     = 
 |ISO сандык2              = 
 |ISO3                     = 
 |ISO сандык3              = 
 |Эмитент                  = {{Өлкө желеги|Сирия}}
 |Расмий колдонуучулар     = 
 |Бейрасмий колдонуучулар  = 
 |Турат1                   = пиастр
 |Шайкештик1               = 100
 |Турат2                   = 
 |Шайкештик2               = 
 |Турат3                   = 
 |Шайкештик3               = 
 |Турат4                   = 
 |Шайкештик7               = 
 |Эселик1                  = 
 |Шайкештик4               = 
 |Эселик2                  = 
 |Шайкештик5               = 
 |Эселик3                  = 
 |Шайкештик6               = 
 |Параллелдүү1             = 
 |Параллелдүү2             = 
 |Параллелдүү3             = 
 |Символ                   = .ل.س • SP • LS • S£
 |Аббревиатура             = SYP
 |Белгиленүү               = S£
 |Монеталар                = 1, 2, 5, 10, 25, 50 сирия фунту
 |Банкноттор               = 50, 100, 200, 500, 1000, 2000, 5000 сирия фунту
 |Киргизилди               = 1919-жыл
 |Киргизилди-соңу          = 
 |Алмаштырды               = Мисир фунту
 |Хроника                  = 
 |Борбордук банк           = Сирия борбордук банкы
 |Борбордук банк_сайт      = www.cb.gov.sy
 |Басып чыгарат            = 
 |Басып чыгарат_сайт       = 
 |Акча сарайы              = 
 |Акча сарайы_сайт         = 
 |Акча сарайы2             = 
 |Акча сарайы_сайт2        = 
 |Курс1                    = 
 |Валюта1                  = 
|Курс2                    = 
 |Валюта2                  = 
|Курс3                    = 
 |Валюта3                  = 
|Курс4                    = 
 |Валюта4                  = 
|Курс5                    = 
 |Валюта5                  = 
|Курс6                    = 
 |Валюта6                  = 
|Дата                     = 
 |Уики-казына             = Money of Syria
|Инфляция                 = 139%
|Жыл                      = 2023
 |ШилтемеТобу              = a
}}
'''Сирия фунту''' ({{lang-ar|الليرة السورية}}) — [[Сирия|Сириянын]] расмий акча бирдиги. ISO 4217 стандарты боюнча тамга коду — SYP, сандык коду — 760&lt;ref&gt;[https://stat.gov.kg/media/Файлs/513587e9-e759-4920-963a-12e0ea39326e.pdf Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети. Мамлекеттер аралык валюталар классификатору.]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Расмий белгиси — '''LS''', '''SP''' жана '''.ل.س''', эмитенти — Сирия борбордук банкы. Бир сирия фунту номиналдуу түрдө 100 пиастрдан турат.

== Тарыхы ==
Биринчи дүйнөлүк согушка чейин Сирия Осмон империясынын курамында болгондугуна байланыштуу, расмий төлөм каражаты катары осмон лирасы колдонулган. Осмон империясы кулагандан кийин Сирия, Ливан, Иордания жана Палестина сыяктуу мандаттык аймактарда мисир фунту жүгүртүүгө кирген.

Франция Сирия менен Ливанды өз башкаруусуна алганда, мисир валютасын алмаштыруу үчүн Сирия банкына (Осмон банкынын филиалы) жаңы валюта чыгаруу укугун берген. Сирия фунту 1919-жылы киргизилип, башында наркы 20 француз франкына тең болгон.

Кийинчерээк банктын аталышы Сирия жана Ливан банкы (BSL) болуп өзгөрүп, 1924-жылдан тарта эки мамлекетке жалпы валюта чыгара баштаган. 15 жылдык мөөнөттөн кийин, банк бул валютаны эки башка (бирок эки өлкөдө тең жүрүүчү) акча бирдигине бөлүнгөн.

1958-жылга чейин банкноттордун алдыңкы бети арабча, арткы бети французча болгон.

1958-жылдан кийин арткы бетине англисче текст жазыла баштаган.

Эгемендүүлүктөн кийин монеталардан француз тили алынып салынып, арабча гана жазуулар калган.

1998-жыл жаңы сериядагы банкноттор чыгып, 1000 фунттук купюра кошулган.

2017-жылы 2000 фунттук купюра жүгүртүүгө кирген.

2021-жылы 5000 фунттук жаңы купюра чыгарылган&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20210125/palmira-1594439197.html РИА. Сирия вводит в оборот купюру с барельефом разрушенного храма в Пальмире]&lt;/ref&gt;.

2025-жыл (декабрь) сириянын Борбордук банкы деноминация жарыялап, акчаны 1:100 катышында өзгөрткөн. Жаңыдан 10, 25, 50, 100, 200 жана 500 фунттук номиналдагы банкноттор чыга баштаган.

== Банкноттор ==

=== 1950—1958-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1950—1958-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(риал)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:1-Livre-syria-1957.jpg|138px]]
| [[Файл:1-Livre-back-syria-1957.jpg|138px]]
| &lt;big&gt;1
| 138×65
| күрөң
|rowspan=&quot;6&quot;| Герб
| Дамасктагы Омейяд мечити
|rowspan=&quot;2&quot;| 1950, 1957
|-
| [[Файл:5-Livres-syria-1957.jpg|149px]]
| [[Файл:5-Livres-back-syria-1957.jpg|149px]]
| &lt;big&gt;5
| 149×72
| ачык сары
| Алеппо сепили
|-
| [[Файл:10-Livres-syria-1955.jpg|160px]]
| [[Файл:10-Livres-back-syria-1955.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;10
| 160×77
| бирюза түстүү
| Дамасктагы Теккийе Сулеймания мечити
|rowspan=&quot;2&quot;| 1950, 1955
|-
| [[Файл:25-Livres-syria-1955.jpg|172px]]
| [[Файл:25-Livres-back-syria-1955.jpg|172px]]
| &lt;big&gt;25
| 172×84
| кызыл
| Адриан дарбазасы жана Пальмирадагы мамылар
|-
| [[Файл:50-Livres-syria-1957.jpg|183px]]
| [[Файл:50-Livres-back-syria-1957.jpg|183px]]
| &lt;big&gt;50
| 183×90
| жашыл
| Дамасктагы Аль-Азем сарайы
|rowspan=&quot;2&quot;| 1950, 1958
|-
| [[Файл:100-Livres-syria-1957.jpg|195px]]
| [[Файл:100-Livres-back-syria-1957.jpg|195px]]
| &lt;big&gt;100
| 195×96
| кызгылт көк
| Хаман суу дөңгөлөгү
|+
|}

=== 1958—1962-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;10&quot;| 1958—1962-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:1-Syrian-Pound-1958.jpg|130px]]
| [[Файл:1-Syrian-Pound-back-1958.jpg|130px]]
| &lt;big&gt;1
| 130×65
| сары
|rowspan=&quot;3&quot;| Жумушчу
| Хаман суу дөңгөлөгү
|rowspan=&quot;5&quot;| 1958
|-
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-1958.jpg|140px]]
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;5
|rowspan=&quot;2&quot;| 140×70
| зайтун түстүү
| Алеппо сепили
|-
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-1958.jpg|140px]]
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;10
| ачык кызыл
| Дамасктагы Омейяд мечити
|-
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-1958.jpg|160px]]
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;25
|rowspan=&quot;2&quot;| 160×75
| көк
|rowspan=&quot;3&quot;| Пахта терүү
| Дамасктагы Аль-Азем сарайы
|-
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-1958.jpg|160px]]
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;50
| ачык сары
| Султан Селим мечити
|-
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-1958.jpg|180px]]
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|180px]]
| &lt;big&gt;100
|rowspan=&quot;2&quot;| 180×85
| жашыл
| Адриан дарбазасы жана Пальмирадагы мамылар
| 1958, 1962
|-
| [[Файл:500-Syrian-Pounds-1958.jpg|180px]]
| [[Файл:500-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|180px]]
| &lt;big&gt;500
| күрөң
| Угарит падышалыгынын урандыларынан табылган дубалар
| Угариттеги Ваал ибадатканасынан алынган алтын чөйчөк
| 1958
|+
|}

=== 1963—1982-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1963—1982-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:1-Syrian-Pound-1967.jpg|130px]]
| [[Файл:1-Syrian-Pound-back-1967.jpg|130px]]
| &lt;big&gt;1
| 130×65
| сары
|rowspan=&quot;3&quot;| Жумушчу
| Хаман суу дөңгөлөгү
| 1963, 1967, 1973, 1978, 1982
|-
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-1970.jpg|140px]]
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-back-1970.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;5
|rowspan=&quot;2&quot;| 140×70
| жашыл
| Алеппо сепили
| 1963, 1967, 1970, 1973
|-
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-1968.jpg|140px]]
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-back-1968.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;10
| ачык кызыл
| Дамасктагы Омейяд мечити
| 1965, 1968, 1973
|-
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-1970.jpg|160px]]
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-back-1970.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;25
|rowspan=&quot;2&quot;| 160×75
| көк
| Токуучу
| Босра амфитеатры
|rowspan=&quot;2&quot;| 1966, 1970, 1973
|-
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-1970.jpg|160px]]
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-back-1970.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;50
| күрөң
| Дан жыйноочу комбайн
| Дамасктагы Улуттук музей
|-
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-1971.jpg|180px]]
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-back-1971.jpg|180px]]
| &lt;big&gt;100
| 180×85
| кызгылт
| Латакия портундагы дан элеватору жана силос
| Гидроэлектростанция
| 1966, 1968, 1971, 1974
|+
|}

=== 1976—1992-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1976—1992-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
|colspan=&quot;2&quot;| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0099.htm]
| &lt;big&gt;1
| 130×65
| күрөң,&lt;br&gt;ачык сары
| Дамасктагы Омейяд мечити
| Дан жыйноочу комбайн
| 1977
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0100.htm]
| &lt;big&gt;5
|rowspan=&quot;2&quot;| 140×70
| жашыл
| Босрадагы Рим театры, Аллат Минерва
| Жип ийрүүчү машина, пахта терүү
|rowspan=&quot;4&quot;| 1977, 1978, 1982, 1988, 1991
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0101.htm]
| &lt;big&gt;10
| кызгылт көк,&lt;br&gt;жашыл
| Дамасктагы Аль-Азем сарайы
| Деңиз суусун тузсуздандыруу заводу
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0102.htm]
| &lt;big&gt;25
|rowspan=&quot;2&quot;| 155×75
| көк,&lt;br&gt;кызгылт көк
| Крак де Шевалье, Саладин султаны
| Сириянын Борбордук банкынын имараты
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0103.htm]
| &lt;big&gt;50
| күрөң
| Шумерлердин Мари урандыларынан табылган пирдин айкели, Евфрат дарыясындагы Табка дамбасы
| Алеппо сепили
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0104.htm]
| &lt;big&gt;100
| 165×80
| жашыл,&lt;br&gt;кызгылт көк
| Адриан дарбазасы жана Пальмирадагы мамылар, Зенобия ханыша
| Дан түшүрүү пункту, Латакия порту
| 1977, 1978, 1982, 1990
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0105.htm]
| &lt;big&gt;500
| 180×85
| кызгылт көк,&lt;br&gt;күрөң
| Угарит падышалыгынын урандыларынан табылган дубалар
| Угариттеги Ваал ибадатканасынан алынган алтын чөйчөк
| 1976, 1979, 1982, 1986, 1990, 1992
|+
|}

=== 1998-жылдагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1998-жылдагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;выпуска
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0107.htm]
| &lt;big&gt;50
| 150×75
| күрөң,&lt;br&gt;ачык сары
| Алеппо сепили, Хамадагы нори
| Хафез Асад китепканасы, Аббасийин стадиону, балдар, бир тал жүзүм
| 1998
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0108.htm]
| &lt;big&gt;100
| 155×75
| көгүлтүр,&lt;br&gt;кызгылт көк
| Араб Филипп I, Босрадагы Рим театры
| Дамаск вокзалы, поезд, жол түйүнү, алмурут бутагы
| 1998
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0109.htm]
| &lt;big&gt;200
| 160×75
| кызыл
| Салахиддин айкели, Дамасктагы белгисиз жоокердин күмбөзү
| Пахта бадалдары, токуу фабрикасы, электр станциясы
| 1997
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0110.htm]
| &lt;big&gt;500
| 165×75
| боз,&lt;br&gt;жашыл
| Зенобия, Пальмира
| Табка дамбасы, талааларды сугаруу, мөмө-жемиштер жана жашылчалар
| 1998
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0111.htm]
| &lt;big&gt;1000
| 170×75
| көгүлтүр,&lt;br&gt;жашыл
| Президент Хафез Асаддын портрети, Омейяд мечити
| Сириядагы мунай өнөр жайы, дан жыйнооч комбайны, кеме
| 1997
|+
|}

=== 2009-2024-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 2009-2024-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR-CBS.htm#SYRIA|title=SYRIA - INSTITUT D'ÉMISSION / BANQUE CENTRALE / CENTRAL BANK|website=www.banknote.ws|access-date=2026-03-27}}&lt;/ref&gt;
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:50 Сирийских фунтов 2009, аверс.jpg|135px]]
| [[Файл:50 Сирийских фунтов 2009, реверс.jpg|135px]]
| &lt;big&gt;50
| 135×65
| боз,
| Эбладан табылган чопо такталар
| Хафез аль-Асад китепканасы, Дамасктагы Хафез аль-Асаддын эстелиги
| 2009 2021
|-
| [[Файл:100 Сирийских фунтов 2021, аверс.jpg|140px]]
| [[Файл:100 Сирийских фунтов 2021, реверс.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;100
| 140×65
| кызыл
| Босрадагы байыркы амфитеатр жана арка
| Дамаск шаарындагы Умайяд мечитинин фрагменти, байыркы монета
| 2009 2021
|-
| 
| 
| &lt;big&gt;200
| 145×65
| күрөң
| Эль-Аси дарыясындагы Хамадагы нория
| Пальмирадагы Баал ибадатканасынын шыбы
| 2009 2021
|-
| 
| 
| &lt;big&gt;500
| 150×65
| көгүлтүр
| Дамасктагы опера театры
| Музыканттар тартылган фреска, чопо такта
| 2013
|-
| [[Файл:1000 Pounds Syria 2013(back).jpg|155px]]
| [[Файл:1000 Pounds Syria 2013.jpg|155px]]
| &lt;big&gt;1000
| 155×65
| жашыл
| Босрадагы байыркы амфитеатр
| Эс-Сувайдадан алынган байыркы рим мозаикасы, зайтун бутактары
| 2013
|-
| [[Файл:2000 Pounds Syria 2015.jpg|160px]]
| [[Файл:2000 Pounds Syria 2015(back).jpg|160px]]
| &lt;big&gt;2000
|rowspan=&quot;2&quot;| 160×65
| кызгылт көк
| Дамасктагы Омейяд мечити, президент Башар Асаддын портрети
| Сирия Улуттук Ассамблеясынын имаратынын ички көрүнүшү
| 2009 2015 2021
|-
| [[Файл:5000 Pounds Syria 2024.jpg|160px]]
|
| &lt;big&gt;5000
| күрөң
| Дамасктагы Сириянын мамлекеттик желегинин фонунда жоокердин эстелиги
| Пальмирадагы Баал ибадатканасынан алынган фресканын фрагменти
| 2019 2021 2023 2024
|+
|}

=== 2025-жылдагы серия ===
2025-жылдын декабрь айында Сирия фунту 1:100 катышында деноминацияланган, Башар Асаддын режими кулатылгандан бери чыгарылган биринчи сириялык банкноттор болуп саналат. Жаңы банкноттордо ар кандай айыл чарба өсүмдүктөрүнүн жана жаныбарлардын сүрөттөрү тартылган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mk.ru/politics/2025/12/30/olivki-i-rozy-zamenili-asada-na-kupyurakh-v-sirii.html|title=Оливки и розы заменили Асада на купюрах в Сирии|lang=ru|date=2025-12-30|publisher=[[Московский комсомолец]]|access-date=2025-12-30|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Банкноттор 2026-жылдын 1-январында жүгүртүүгө киргизилген&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/syria-start-currency-swap-january-1-central-bank-governor-says-2025-12-25/|title=Syria to start currency swap on January 1, central bank governor says|lang=en|date=2025-12-25|publisher=[[Reuters]]|access-date=2025-12-30|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/ru/v-sirii-vvedeny-v-oborot-novye-kupury-bez-portretov-asadov/a-75362540|title=В Сирии введены в оборот новые купюры без портретов Асадов|lang=ru|first=Владимир|last=Бегунков|description=|date=2026-01-01|publisher=[[Deutsche Welle]]|access-date=2026-01-03|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;9&quot;| 2025-жылдагы серия
|-
! colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
! rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
! rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
! rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
! colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| 
| [[Файл:Syrian lira 10 back.png|158px]]
| &lt;big&gt;10
|rowspan=&quot;6&quot;| 158×65
| кызыл
| Дамаск розасынын жана көпөлөктүн сүрөтү. Сириянын герби
| rowspan=&quot;6&quot; | Сириянын Борбордук банкынын имараты в [[Дамаск|Дамаске]], фонунда үч жылдыз 
| rowspan=&quot;6&quot;| 2025
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0120.htm]
| &lt;big&gt;25
| көк
| Тут жана куш. Сириянын герби
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0121.htm]
| &lt;big&gt;50
| ачык сары
| Апельсин жана деңиз раковинасы. Сириянын герби
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0122.htm]
| &lt;big&gt;100
| кызгылт
| Пахта жана антилопа. Сириянын герби
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0123.htm]
| &lt;big&gt;200
| жашыл
| Зайтун жана жылкы. Сириянын герби
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0124.htm]
| &lt;big&gt;500
| сары
| Буудай жана таранчы. Сириянын герби
|}
== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.bis-ans-ende-der-welt.net/Syrien-B-En.htm Сириянын тарыхый банкноттору]
* [https://sp-today.com/en Syrian Pound Today Exchange Rates]
{{Азия валюталары}}</text>
      <sha1>dru33x7yckk7up0zw6jfazbwotvnn6p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650077</id>
      <parentid>650076</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:05:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:100_Сирийских_фунтов_2021,_реверс.jpg|100_Сирийских_фунтов_2021,_реверс.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Infrogmation|Infrogmation]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Banknotes of Syria|]]</comment>
      <origin>650077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23721" sha1="61fxnqzg0199mdg01piqbsce7olxj8n" xml:space="preserve">{{Валюта
 |Аталышы                   = Сирия фунту
 |Расмий аталышы            = الليرة السورية
 |Тил коду                  = ar
 |ВЖК-ky                   = Сирия фунту
 |ISO-en                   = Syrian Pound 
 |ISO-fr                   = Livre syrienne
 |Сүрөт                    =
 |Сүрөт2                   =
 |Жалпы сүрөт аталышы      = 
 |Сүрөт аталышы            = 
 |Сүрөт аталышы2           = 
 |Эни                      = 
 |Сүрөт эни                = 125px
 |Сүрөт эни2               = 125px
 |ISO                      = SYP
 |ISO сандык               = 760
 |ISO2                     = 
 |ISO сандык2              = 
 |ISO3                     = 
 |ISO сандык3              = 
 |Эмитент                  = {{Өлкө желеги|Сирия}}
 |Расмий колдонуучулар     = 
 |Бейрасмий колдонуучулар  = 
 |Турат1                   = пиастр
 |Шайкештик1               = 100
 |Турат2                   = 
 |Шайкештик2               = 
 |Турат3                   = 
 |Шайкештик3               = 
 |Турат4                   = 
 |Шайкештик7               = 
 |Эселик1                  = 
 |Шайкештик4               = 
 |Эселик2                  = 
 |Шайкештик5               = 
 |Эселик3                  = 
 |Шайкештик6               = 
 |Параллелдүү1             = 
 |Параллелдүү2             = 
 |Параллелдүү3             = 
 |Символ                   = .ل.س • SP • LS • S£
 |Аббревиатура             = SYP
 |Белгиленүү               = S£
 |Монеталар                = 1, 2, 5, 10, 25, 50 сирия фунту
 |Банкноттор               = 50, 100, 200, 500, 1000, 2000, 5000 сирия фунту
 |Киргизилди               = 1919-жыл
 |Киргизилди-соңу          = 
 |Алмаштырды               = Мисир фунту
 |Хроника                  = 
 |Борбордук банк           = Сирия борбордук банкы
 |Борбордук банк_сайт      = www.cb.gov.sy
 |Басып чыгарат            = 
 |Басып чыгарат_сайт       = 
 |Акча сарайы              = 
 |Акча сарайы_сайт         = 
 |Акча сарайы2             = 
 |Акча сарайы_сайт2        = 
 |Курс1                    = 
 |Валюта1                  = 
|Курс2                    = 
 |Валюта2                  = 
|Курс3                    = 
 |Валюта3                  = 
|Курс4                    = 
 |Валюта4                  = 
|Курс5                    = 
 |Валюта5                  = 
|Курс6                    = 
 |Валюта6                  = 
|Дата                     = 
 |Уики-казына             = Money of Syria
|Инфляция                 = 139%
|Жыл                      = 2023
 |ШилтемеТобу              = a
}}
'''Сирия фунту''' ({{lang-ar|الليرة السورية}}) — [[Сирия|Сириянын]] расмий акча бирдиги. ISO 4217 стандарты боюнча тамга коду — SYP, сандык коду — 760&lt;ref&gt;[https://stat.gov.kg/media/Файлs/513587e9-e759-4920-963a-12e0ea39326e.pdf Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети. Мамлекеттер аралык валюталар классификатору.]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Расмий белгиси — '''LS''', '''SP''' жана '''.ل.س''', эмитенти — Сирия борбордук банкы. Бир сирия фунту номиналдуу түрдө 100 пиастрдан турат.

== Тарыхы ==
Биринчи дүйнөлүк согушка чейин Сирия Осмон империясынын курамында болгондугуна байланыштуу, расмий төлөм каражаты катары осмон лирасы колдонулган. Осмон империясы кулагандан кийин Сирия, Ливан, Иордания жана Палестина сыяктуу мандаттык аймактарда мисир фунту жүгүртүүгө кирген.

Франция Сирия менен Ливанды өз башкаруусуна алганда, мисир валютасын алмаштыруу үчүн Сирия банкына (Осмон банкынын филиалы) жаңы валюта чыгаруу укугун берген. Сирия фунту 1919-жылы киргизилип, башында наркы 20 француз франкына тең болгон.

Кийинчерээк банктын аталышы Сирия жана Ливан банкы (BSL) болуп өзгөрүп, 1924-жылдан тарта эки мамлекетке жалпы валюта чыгара баштаган. 15 жылдык мөөнөттөн кийин, банк бул валютаны эки башка (бирок эки өлкөдө тең жүрүүчү) акча бирдигине бөлүнгөн.

1958-жылга чейин банкноттордун алдыңкы бети арабча, арткы бети французча болгон.

1958-жылдан кийин арткы бетине англисче текст жазыла баштаган.

Эгемендүүлүктөн кийин монеталардан француз тили алынып салынып, арабча гана жазуулар калган.

1998-жыл жаңы сериядагы банкноттор чыгып, 1000 фунттук купюра кошулган.

2017-жылы 2000 фунттук купюра жүгүртүүгө кирген.

2021-жылы 5000 фунттук жаңы купюра чыгарылган&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20210125/palmira-1594439197.html РИА. Сирия вводит в оборот купюру с барельефом разрушенного храма в Пальмире]&lt;/ref&gt;.

2025-жыл (декабрь) сириянын Борбордук банкы деноминация жарыялап, акчаны 1:100 катышында өзгөрткөн. Жаңыдан 10, 25, 50, 100, 200 жана 500 фунттук номиналдагы банкноттор чыга баштаган.

== Банкноттор ==

=== 1950—1958-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1950—1958-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(риал)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:1-Livre-syria-1957.jpg|138px]]
| [[Файл:1-Livre-back-syria-1957.jpg|138px]]
| &lt;big&gt;1
| 138×65
| күрөң
|rowspan=&quot;6&quot;| Герб
| Дамасктагы Омейяд мечити
|rowspan=&quot;2&quot;| 1950, 1957
|-
| [[Файл:5-Livres-syria-1957.jpg|149px]]
| [[Файл:5-Livres-back-syria-1957.jpg|149px]]
| &lt;big&gt;5
| 149×72
| ачык сары
| Алеппо сепили
|-
| [[Файл:10-Livres-syria-1955.jpg|160px]]
| [[Файл:10-Livres-back-syria-1955.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;10
| 160×77
| бирюза түстүү
| Дамасктагы Теккийе Сулеймания мечити
|rowspan=&quot;2&quot;| 1950, 1955
|-
| [[Файл:25-Livres-syria-1955.jpg|172px]]
| [[Файл:25-Livres-back-syria-1955.jpg|172px]]
| &lt;big&gt;25
| 172×84
| кызыл
| Адриан дарбазасы жана Пальмирадагы мамылар
|-
| [[Файл:50-Livres-syria-1957.jpg|183px]]
| [[Файл:50-Livres-back-syria-1957.jpg|183px]]
| &lt;big&gt;50
| 183×90
| жашыл
| Дамасктагы Аль-Азем сарайы
|rowspan=&quot;2&quot;| 1950, 1958
|-
| [[Файл:100-Livres-syria-1957.jpg|195px]]
| [[Файл:100-Livres-back-syria-1957.jpg|195px]]
| &lt;big&gt;100
| 195×96
| кызгылт көк
| Хаман суу дөңгөлөгү
|+
|}

=== 1958—1962-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;10&quot;| 1958—1962-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:1-Syrian-Pound-1958.jpg|130px]]
| [[Файл:1-Syrian-Pound-back-1958.jpg|130px]]
| &lt;big&gt;1
| 130×65
| сары
|rowspan=&quot;3&quot;| Жумушчу
| Хаман суу дөңгөлөгү
|rowspan=&quot;5&quot;| 1958
|-
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-1958.jpg|140px]]
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;5
|rowspan=&quot;2&quot;| 140×70
| зайтун түстүү
| Алеппо сепили
|-
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-1958.jpg|140px]]
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;10
| ачык кызыл
| Дамасктагы Омейяд мечити
|-
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-1958.jpg|160px]]
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;25
|rowspan=&quot;2&quot;| 160×75
| көк
|rowspan=&quot;3&quot;| Пахта терүү
| Дамасктагы Аль-Азем сарайы
|-
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-1958.jpg|160px]]
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;50
| ачык сары
| Султан Селим мечити
|-
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-1958.jpg|180px]]
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|180px]]
| &lt;big&gt;100
|rowspan=&quot;2&quot;| 180×85
| жашыл
| Адриан дарбазасы жана Пальмирадагы мамылар
| 1958, 1962
|-
| [[Файл:500-Syrian-Pounds-1958.jpg|180px]]
| [[Файл:500-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|180px]]
| &lt;big&gt;500
| күрөң
| Угарит падышалыгынын урандыларынан табылган дубалар
| Угариттеги Ваал ибадатканасынан алынган алтын чөйчөк
| 1958
|+
|}

=== 1963—1982-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1963—1982-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:1-Syrian-Pound-1967.jpg|130px]]
| [[Файл:1-Syrian-Pound-back-1967.jpg|130px]]
| &lt;big&gt;1
| 130×65
| сары
|rowspan=&quot;3&quot;| Жумушчу
| Хаман суу дөңгөлөгү
| 1963, 1967, 1973, 1978, 1982
|-
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-1970.jpg|140px]]
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-back-1970.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;5
|rowspan=&quot;2&quot;| 140×70
| жашыл
| Алеппо сепили
| 1963, 1967, 1970, 1973
|-
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-1968.jpg|140px]]
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-back-1968.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;10
| ачык кызыл
| Дамасктагы Омейяд мечити
| 1965, 1968, 1973
|-
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-1970.jpg|160px]]
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-back-1970.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;25
|rowspan=&quot;2&quot;| 160×75
| көк
| Токуучу
| Босра амфитеатры
|rowspan=&quot;2&quot;| 1966, 1970, 1973
|-
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-1970.jpg|160px]]
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-back-1970.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;50
| күрөң
| Дан жыйноочу комбайн
| Дамасктагы Улуттук музей
|-
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-1971.jpg|180px]]
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-back-1971.jpg|180px]]
| &lt;big&gt;100
| 180×85
| кызгылт
| Латакия портундагы дан элеватору жана силос
| Гидроэлектростанция
| 1966, 1968, 1971, 1974
|+
|}

=== 1976—1992-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1976—1992-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
|colspan=&quot;2&quot;| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0099.htm]
| &lt;big&gt;1
| 130×65
| күрөң,&lt;br&gt;ачык сары
| Дамасктагы Омейяд мечити
| Дан жыйноочу комбайн
| 1977
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0100.htm]
| &lt;big&gt;5
|rowspan=&quot;2&quot;| 140×70
| жашыл
| Босрадагы Рим театры, Аллат Минерва
| Жип ийрүүчү машина, пахта терүү
|rowspan=&quot;4&quot;| 1977, 1978, 1982, 1988, 1991
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0101.htm]
| &lt;big&gt;10
| кызгылт көк,&lt;br&gt;жашыл
| Дамасктагы Аль-Азем сарайы
| Деңиз суусун тузсуздандыруу заводу
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0102.htm]
| &lt;big&gt;25
|rowspan=&quot;2&quot;| 155×75
| көк,&lt;br&gt;кызгылт көк
| Крак де Шевалье, Саладин султаны
| Сириянын Борбордук банкынын имараты
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0103.htm]
| &lt;big&gt;50
| күрөң
| Шумерлердин Мари урандыларынан табылган пирдин айкели, Евфрат дарыясындагы Табка дамбасы
| Алеппо сепили
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0104.htm]
| &lt;big&gt;100
| 165×80
| жашыл,&lt;br&gt;кызгылт көк
| Адриан дарбазасы жана Пальмирадагы мамылар, Зенобия ханыша
| Дан түшүрүү пункту, Латакия порту
| 1977, 1978, 1982, 1990
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0105.htm]
| &lt;big&gt;500
| 180×85
| кызгылт көк,&lt;br&gt;күрөң
| Угарит падышалыгынын урандыларынан табылган дубалар
| Угариттеги Ваал ибадатканасынан алынган алтын чөйчөк
| 1976, 1979, 1982, 1986, 1990, 1992
|+
|}

=== 1998-жылдагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1998-жылдагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;выпуска
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0107.htm]
| &lt;big&gt;50
| 150×75
| күрөң,&lt;br&gt;ачык сары
| Алеппо сепили, Хамадагы нори
| Хафез Асад китепканасы, Аббасийин стадиону, балдар, бир тал жүзүм
| 1998
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0108.htm]
| &lt;big&gt;100
| 155×75
| көгүлтүр,&lt;br&gt;кызгылт көк
| Араб Филипп I, Босрадагы Рим театры
| Дамаск вокзалы, поезд, жол түйүнү, алмурут бутагы
| 1998
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0109.htm]
| &lt;big&gt;200
| 160×75
| кызыл
| Салахиддин айкели, Дамасктагы белгисиз жоокердин күмбөзү
| Пахта бадалдары, токуу фабрикасы, электр станциясы
| 1997
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0110.htm]
| &lt;big&gt;500
| 165×75
| боз,&lt;br&gt;жашыл
| Зенобия, Пальмира
| Табка дамбасы, талааларды сугаруу, мөмө-жемиштер жана жашылчалар
| 1998
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0111.htm]
| &lt;big&gt;1000
| 170×75
| көгүлтүр,&lt;br&gt;жашыл
| Президент Хафез Асаддын портрети, Омейяд мечити
| Сириядагы мунай өнөр жайы, дан жыйнооч комбайны, кеме
| 1997
|+
|}

=== 2009-2024-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 2009-2024-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR-CBS.htm#SYRIA|title=SYRIA - INSTITUT D'ÉMISSION / BANQUE CENTRALE / CENTRAL BANK|website=www.banknote.ws|access-date=2026-03-27}}&lt;/ref&gt;
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:50 Сирийских фунтов 2009, аверс.jpg|135px]]
| [[Файл:50 Сирийских фунтов 2009, реверс.jpg|135px]]
| &lt;big&gt;50
| 135×65
| боз,
| Эбладан табылган чопо такталар
| Хафез аль-Асад китепканасы, Дамасктагы Хафез аль-Асаддын эстелиги
| 2009 2021
|-
| [[Файл:100 Сирийских фунтов 2021, аверс.jpg|140px]]
| 
| &lt;big&gt;100
| 140×65
| кызыл
| Босрадагы байыркы амфитеатр жана арка
| Дамаск шаарындагы Умайяд мечитинин фрагменти, байыркы монета
| 2009 2021
|-
| 
| 
| &lt;big&gt;200
| 145×65
| күрөң
| Эль-Аси дарыясындагы Хамадагы нория
| Пальмирадагы Баал ибадатканасынын шыбы
| 2009 2021
|-
| 
| 
| &lt;big&gt;500
| 150×65
| көгүлтүр
| Дамасктагы опера театры
| Музыканттар тартылган фреска, чопо такта
| 2013
|-
| [[Файл:1000 Pounds Syria 2013(back).jpg|155px]]
| [[Файл:1000 Pounds Syria 2013.jpg|155px]]
| &lt;big&gt;1000
| 155×65
| жашыл
| Босрадагы байыркы амфитеатр
| Эс-Сувайдадан алынган байыркы рим мозаикасы, зайтун бутактары
| 2013
|-
| [[Файл:2000 Pounds Syria 2015.jpg|160px]]
| [[Файл:2000 Pounds Syria 2015(back).jpg|160px]]
| &lt;big&gt;2000
|rowspan=&quot;2&quot;| 160×65
| кызгылт көк
| Дамасктагы Омейяд мечити, президент Башар Асаддын портрети
| Сирия Улуттук Ассамблеясынын имаратынын ички көрүнүшү
| 2009 2015 2021
|-
| [[Файл:5000 Pounds Syria 2024.jpg|160px]]
|
| &lt;big&gt;5000
| күрөң
| Дамасктагы Сириянын мамлекеттик желегинин фонунда жоокердин эстелиги
| Пальмирадагы Баал ибадатканасынан алынган фресканын фрагменти
| 2019 2021 2023 2024
|+
|}

=== 2025-жылдагы серия ===
2025-жылдын декабрь айында Сирия фунту 1:100 катышында деноминацияланган, Башар Асаддын режими кулатылгандан бери чыгарылган биринчи сириялык банкноттор болуп саналат. Жаңы банкноттордо ар кандай айыл чарба өсүмдүктөрүнүн жана жаныбарлардын сүрөттөрү тартылган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mk.ru/politics/2025/12/30/olivki-i-rozy-zamenili-asada-na-kupyurakh-v-sirii.html|title=Оливки и розы заменили Асада на купюрах в Сирии|lang=ru|date=2025-12-30|publisher=[[Московский комсомолец]]|access-date=2025-12-30|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Банкноттор 2026-жылдын 1-январында жүгүртүүгө киргизилген&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/syria-start-currency-swap-january-1-central-bank-governor-says-2025-12-25/|title=Syria to start currency swap on January 1, central bank governor says|lang=en|date=2025-12-25|publisher=[[Reuters]]|access-date=2025-12-30|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/ru/v-sirii-vvedeny-v-oborot-novye-kupury-bez-portretov-asadov/a-75362540|title=В Сирии введены в оборот новые купюры без портретов Асадов|lang=ru|first=Владимир|last=Бегунков|description=|date=2026-01-01|publisher=[[Deutsche Welle]]|access-date=2026-01-03|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;9&quot;| 2025-жылдагы серия
|-
! colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
! rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
! rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
! rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
! colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| 
| [[Файл:Syrian lira 10 back.png|158px]]
| &lt;big&gt;10
|rowspan=&quot;6&quot;| 158×65
| кызыл
| Дамаск розасынын жана көпөлөктүн сүрөтү. Сириянын герби
| rowspan=&quot;6&quot; | Сириянын Борбордук банкынын имараты в [[Дамаск|Дамаске]], фонунда үч жылдыз 
| rowspan=&quot;6&quot;| 2025
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0120.htm]
| &lt;big&gt;25
| көк
| Тут жана куш. Сириянын герби
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0121.htm]
| &lt;big&gt;50
| ачык сары
| Апельсин жана деңиз раковинасы. Сириянын герби
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0122.htm]
| &lt;big&gt;100
| кызгылт
| Пахта жана антилопа. Сириянын герби
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0123.htm]
| &lt;big&gt;200
| жашыл
| Зайтун жана жылкы. Сириянын герби
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0124.htm]
| &lt;big&gt;500
| сары
| Буудай жана таранчы. Сириянын герби
|}
== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.bis-ans-ende-der-welt.net/Syrien-B-En.htm Сириянын тарыхый банкноттору]
* [https://sp-today.com/en Syrian Pound Today Exchange Rates]
{{Азия валюталары}}</text>
      <sha1>61fxnqzg0199mdg01piqbsce7olxj8n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650078</id>
      <parentid>650077</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:05:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:100_Сирийских_фунтов_2021,_аверс.jpg|100_Сирийских_фунтов_2021,_аверс.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Infrogmation|Infrogmation]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Banknotes of Syria|]].</comment>
      <origin>650078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23646" sha1="9hgmkslxcctp3u1da41ele1sqvdt5vv" xml:space="preserve">{{Валюта
 |Аталышы                   = Сирия фунту
 |Расмий аталышы            = الليرة السورية
 |Тил коду                  = ar
 |ВЖК-ky                   = Сирия фунту
 |ISO-en                   = Syrian Pound 
 |ISO-fr                   = Livre syrienne
 |Сүрөт                    =
 |Сүрөт2                   =
 |Жалпы сүрөт аталышы      = 
 |Сүрөт аталышы            = 
 |Сүрөт аталышы2           = 
 |Эни                      = 
 |Сүрөт эни                = 125px
 |Сүрөт эни2               = 125px
 |ISO                      = SYP
 |ISO сандык               = 760
 |ISO2                     = 
 |ISO сандык2              = 
 |ISO3                     = 
 |ISO сандык3              = 
 |Эмитент                  = {{Өлкө желеги|Сирия}}
 |Расмий колдонуучулар     = 
 |Бейрасмий колдонуучулар  = 
 |Турат1                   = пиастр
 |Шайкештик1               = 100
 |Турат2                   = 
 |Шайкештик2               = 
 |Турат3                   = 
 |Шайкештик3               = 
 |Турат4                   = 
 |Шайкештик7               = 
 |Эселик1                  = 
 |Шайкештик4               = 
 |Эселик2                  = 
 |Шайкештик5               = 
 |Эселик3                  = 
 |Шайкештик6               = 
 |Параллелдүү1             = 
 |Параллелдүү2             = 
 |Параллелдүү3             = 
 |Символ                   = .ل.س • SP • LS • S£
 |Аббревиатура             = SYP
 |Белгиленүү               = S£
 |Монеталар                = 1, 2, 5, 10, 25, 50 сирия фунту
 |Банкноттор               = 50, 100, 200, 500, 1000, 2000, 5000 сирия фунту
 |Киргизилди               = 1919-жыл
 |Киргизилди-соңу          = 
 |Алмаштырды               = Мисир фунту
 |Хроника                  = 
 |Борбордук банк           = Сирия борбордук банкы
 |Борбордук банк_сайт      = www.cb.gov.sy
 |Басып чыгарат            = 
 |Басып чыгарат_сайт       = 
 |Акча сарайы              = 
 |Акча сарайы_сайт         = 
 |Акча сарайы2             = 
 |Акча сарайы_сайт2        = 
 |Курс1                    = 
 |Валюта1                  = 
|Курс2                    = 
 |Валюта2                  = 
|Курс3                    = 
 |Валюта3                  = 
|Курс4                    = 
 |Валюта4                  = 
|Курс5                    = 
 |Валюта5                  = 
|Курс6                    = 
 |Валюта6                  = 
|Дата                     = 
 |Уики-казына             = Money of Syria
|Инфляция                 = 139%
|Жыл                      = 2023
 |ШилтемеТобу              = a
}}
'''Сирия фунту''' ({{lang-ar|الليرة السورية}}) — [[Сирия|Сириянын]] расмий акча бирдиги. ISO 4217 стандарты боюнча тамга коду — SYP, сандык коду — 760&lt;ref&gt;[https://stat.gov.kg/media/Файлs/513587e9-e759-4920-963a-12e0ea39326e.pdf Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети. Мамлекеттер аралык валюталар классификатору.]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Расмий белгиси — '''LS''', '''SP''' жана '''.ل.س''', эмитенти — Сирия борбордук банкы. Бир сирия фунту номиналдуу түрдө 100 пиастрдан турат.

== Тарыхы ==
Биринчи дүйнөлүк согушка чейин Сирия Осмон империясынын курамында болгондугуна байланыштуу, расмий төлөм каражаты катары осмон лирасы колдонулган. Осмон империясы кулагандан кийин Сирия, Ливан, Иордания жана Палестина сыяктуу мандаттык аймактарда мисир фунту жүгүртүүгө кирген.

Франция Сирия менен Ливанды өз башкаруусуна алганда, мисир валютасын алмаштыруу үчүн Сирия банкына (Осмон банкынын филиалы) жаңы валюта чыгаруу укугун берген. Сирия фунту 1919-жылы киргизилип, башында наркы 20 француз франкына тең болгон.

Кийинчерээк банктын аталышы Сирия жана Ливан банкы (BSL) болуп өзгөрүп, 1924-жылдан тарта эки мамлекетке жалпы валюта чыгара баштаган. 15 жылдык мөөнөттөн кийин, банк бул валютаны эки башка (бирок эки өлкөдө тең жүрүүчү) акча бирдигине бөлүнгөн.

1958-жылга чейин банкноттордун алдыңкы бети арабча, арткы бети французча болгон.

1958-жылдан кийин арткы бетине англисче текст жазыла баштаган.

Эгемендүүлүктөн кийин монеталардан француз тили алынып салынып, арабча гана жазуулар калган.

1998-жыл жаңы сериядагы банкноттор чыгып, 1000 фунттук купюра кошулган.

2017-жылы 2000 фунттук купюра жүгүртүүгө кирген.

2021-жылы 5000 фунттук жаңы купюра чыгарылган&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20210125/palmira-1594439197.html РИА. Сирия вводит в оборот купюру с барельефом разрушенного храма в Пальмире]&lt;/ref&gt;.

2025-жыл (декабрь) сириянын Борбордук банкы деноминация жарыялап, акчаны 1:100 катышында өзгөрткөн. Жаңыдан 10, 25, 50, 100, 200 жана 500 фунттук номиналдагы банкноттор чыга баштаган.

== Банкноттор ==

=== 1950—1958-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1950—1958-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(риал)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:1-Livre-syria-1957.jpg|138px]]
| [[Файл:1-Livre-back-syria-1957.jpg|138px]]
| &lt;big&gt;1
| 138×65
| күрөң
|rowspan=&quot;6&quot;| Герб
| Дамасктагы Омейяд мечити
|rowspan=&quot;2&quot;| 1950, 1957
|-
| [[Файл:5-Livres-syria-1957.jpg|149px]]
| [[Файл:5-Livres-back-syria-1957.jpg|149px]]
| &lt;big&gt;5
| 149×72
| ачык сары
| Алеппо сепили
|-
| [[Файл:10-Livres-syria-1955.jpg|160px]]
| [[Файл:10-Livres-back-syria-1955.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;10
| 160×77
| бирюза түстүү
| Дамасктагы Теккийе Сулеймания мечити
|rowspan=&quot;2&quot;| 1950, 1955
|-
| [[Файл:25-Livres-syria-1955.jpg|172px]]
| [[Файл:25-Livres-back-syria-1955.jpg|172px]]
| &lt;big&gt;25
| 172×84
| кызыл
| Адриан дарбазасы жана Пальмирадагы мамылар
|-
| [[Файл:50-Livres-syria-1957.jpg|183px]]
| [[Файл:50-Livres-back-syria-1957.jpg|183px]]
| &lt;big&gt;50
| 183×90
| жашыл
| Дамасктагы Аль-Азем сарайы
|rowspan=&quot;2&quot;| 1950, 1958
|-
| [[Файл:100-Livres-syria-1957.jpg|195px]]
| [[Файл:100-Livres-back-syria-1957.jpg|195px]]
| &lt;big&gt;100
| 195×96
| кызгылт көк
| Хаман суу дөңгөлөгү
|+
|}

=== 1958—1962-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;10&quot;| 1958—1962-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:1-Syrian-Pound-1958.jpg|130px]]
| [[Файл:1-Syrian-Pound-back-1958.jpg|130px]]
| &lt;big&gt;1
| 130×65
| сары
|rowspan=&quot;3&quot;| Жумушчу
| Хаман суу дөңгөлөгү
|rowspan=&quot;5&quot;| 1958
|-
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-1958.jpg|140px]]
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;5
|rowspan=&quot;2&quot;| 140×70
| зайтун түстүү
| Алеппо сепили
|-
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-1958.jpg|140px]]
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;10
| ачык кызыл
| Дамасктагы Омейяд мечити
|-
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-1958.jpg|160px]]
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;25
|rowspan=&quot;2&quot;| 160×75
| көк
|rowspan=&quot;3&quot;| Пахта терүү
| Дамасктагы Аль-Азем сарайы
|-
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-1958.jpg|160px]]
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;50
| ачык сары
| Султан Селим мечити
|-
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-1958.jpg|180px]]
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|180px]]
| &lt;big&gt;100
|rowspan=&quot;2&quot;| 180×85
| жашыл
| Адриан дарбазасы жана Пальмирадагы мамылар
| 1958, 1962
|-
| [[Файл:500-Syrian-Pounds-1958.jpg|180px]]
| [[Файл:500-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|180px]]
| &lt;big&gt;500
| күрөң
| Угарит падышалыгынын урандыларынан табылган дубалар
| Угариттеги Ваал ибадатканасынан алынган алтын чөйчөк
| 1958
|+
|}

=== 1963—1982-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1963—1982-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:1-Syrian-Pound-1967.jpg|130px]]
| [[Файл:1-Syrian-Pound-back-1967.jpg|130px]]
| &lt;big&gt;1
| 130×65
| сары
|rowspan=&quot;3&quot;| Жумушчу
| Хаман суу дөңгөлөгү
| 1963, 1967, 1973, 1978, 1982
|-
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-1970.jpg|140px]]
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-back-1970.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;5
|rowspan=&quot;2&quot;| 140×70
| жашыл
| Алеппо сепили
| 1963, 1967, 1970, 1973
|-
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-1968.jpg|140px]]
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-back-1968.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;10
| ачык кызыл
| Дамасктагы Омейяд мечити
| 1965, 1968, 1973
|-
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-1970.jpg|160px]]
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-back-1970.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;25
|rowspan=&quot;2&quot;| 160×75
| көк
| Токуучу
| Босра амфитеатры
|rowspan=&quot;2&quot;| 1966, 1970, 1973
|-
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-1970.jpg|160px]]
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-back-1970.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;50
| күрөң
| Дан жыйноочу комбайн
| Дамасктагы Улуттук музей
|-
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-1971.jpg|180px]]
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-back-1971.jpg|180px]]
| &lt;big&gt;100
| 180×85
| кызгылт
| Латакия портундагы дан элеватору жана силос
| Гидроэлектростанция
| 1966, 1968, 1971, 1974
|+
|}

=== 1976—1992-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1976—1992-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
|colspan=&quot;2&quot;| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0099.htm]
| &lt;big&gt;1
| 130×65
| күрөң,&lt;br&gt;ачык сары
| Дамасктагы Омейяд мечити
| Дан жыйноочу комбайн
| 1977
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0100.htm]
| &lt;big&gt;5
|rowspan=&quot;2&quot;| 140×70
| жашыл
| Босрадагы Рим театры, Аллат Минерва
| Жип ийрүүчү машина, пахта терүү
|rowspan=&quot;4&quot;| 1977, 1978, 1982, 1988, 1991
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0101.htm]
| &lt;big&gt;10
| кызгылт көк,&lt;br&gt;жашыл
| Дамасктагы Аль-Азем сарайы
| Деңиз суусун тузсуздандыруу заводу
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0102.htm]
| &lt;big&gt;25
|rowspan=&quot;2&quot;| 155×75
| көк,&lt;br&gt;кызгылт көк
| Крак де Шевалье, Саладин султаны
| Сириянын Борбордук банкынын имараты
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0103.htm]
| &lt;big&gt;50
| күрөң
| Шумерлердин Мари урандыларынан табылган пирдин айкели, Евфрат дарыясындагы Табка дамбасы
| Алеппо сепили
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0104.htm]
| &lt;big&gt;100
| 165×80
| жашыл,&lt;br&gt;кызгылт көк
| Адриан дарбазасы жана Пальмирадагы мамылар, Зенобия ханыша
| Дан түшүрүү пункту, Латакия порту
| 1977, 1978, 1982, 1990
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0105.htm]
| &lt;big&gt;500
| 180×85
| кызгылт көк,&lt;br&gt;күрөң
| Угарит падышалыгынын урандыларынан табылган дубалар
| Угариттеги Ваал ибадатканасынан алынган алтын чөйчөк
| 1976, 1979, 1982, 1986, 1990, 1992
|+
|}

=== 1998-жылдагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1998-жылдагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;выпуска
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0107.htm]
| &lt;big&gt;50
| 150×75
| күрөң,&lt;br&gt;ачык сары
| Алеппо сепили, Хамадагы нори
| Хафез Асад китепканасы, Аббасийин стадиону, балдар, бир тал жүзүм
| 1998
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0108.htm]
| &lt;big&gt;100
| 155×75
| көгүлтүр,&lt;br&gt;кызгылт көк
| Араб Филипп I, Босрадагы Рим театры
| Дамаск вокзалы, поезд, жол түйүнү, алмурут бутагы
| 1998
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0109.htm]
| &lt;big&gt;200
| 160×75
| кызыл
| Салахиддин айкели, Дамасктагы белгисиз жоокердин күмбөзү
| Пахта бадалдары, токуу фабрикасы, электр станциясы
| 1997
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0110.htm]
| &lt;big&gt;500
| 165×75
| боз,&lt;br&gt;жашыл
| Зенобия, Пальмира
| Табка дамбасы, талааларды сугаруу, мөмө-жемиштер жана жашылчалар
| 1998
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0111.htm]
| &lt;big&gt;1000
| 170×75
| көгүлтүр,&lt;br&gt;жашыл
| Президент Хафез Асаддын портрети, Омейяд мечити
| Сириядагы мунай өнөр жайы, дан жыйнооч комбайны, кеме
| 1997
|+
|}

=== 2009-2024-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 2009-2024-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR-CBS.htm#SYRIA|title=SYRIA - INSTITUT D'ÉMISSION / BANQUE CENTRALE / CENTRAL BANK|website=www.banknote.ws|access-date=2026-03-27}}&lt;/ref&gt;
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:50 Сирийских фунтов 2009, аверс.jpg|135px]]
| [[Файл:50 Сирийских фунтов 2009, реверс.jpg|135px]]
| &lt;big&gt;50
| 135×65
| боз,
| Эбладан табылган чопо такталар
| Хафез аль-Асад китепканасы, Дамасктагы Хафез аль-Асаддын эстелиги
| 2009 2021
|-
| 
| 
| &lt;big&gt;100
| 140×65
| кызыл
| Босрадагы байыркы амфитеатр жана арка
| Дамаск шаарындагы Умайяд мечитинин фрагменти, байыркы монета
| 2009 2021
|-
| 
| 
| &lt;big&gt;200
| 145×65
| күрөң
| Эль-Аси дарыясындагы Хамадагы нория
| Пальмирадагы Баал ибадатканасынын шыбы
| 2009 2021
|-
| 
| 
| &lt;big&gt;500
| 150×65
| көгүлтүр
| Дамасктагы опера театры
| Музыканттар тартылган фреска, чопо такта
| 2013
|-
| [[Файл:1000 Pounds Syria 2013(back).jpg|155px]]
| [[Файл:1000 Pounds Syria 2013.jpg|155px]]
| &lt;big&gt;1000
| 155×65
| жашыл
| Босрадагы байыркы амфитеатр
| Эс-Сувайдадан алынган байыркы рим мозаикасы, зайтун бутактары
| 2013
|-
| [[Файл:2000 Pounds Syria 2015.jpg|160px]]
| [[Файл:2000 Pounds Syria 2015(back).jpg|160px]]
| &lt;big&gt;2000
|rowspan=&quot;2&quot;| 160×65
| кызгылт көк
| Дамасктагы Омейяд мечити, президент Башар Асаддын портрети
| Сирия Улуттук Ассамблеясынын имаратынын ички көрүнүшү
| 2009 2015 2021
|-
| [[Файл:5000 Pounds Syria 2024.jpg|160px]]
|
| &lt;big&gt;5000
| күрөң
| Дамасктагы Сириянын мамлекеттик желегинин фонунда жоокердин эстелиги
| Пальмирадагы Баал ибадатканасынан алынган фресканын фрагменти
| 2019 2021 2023 2024
|+
|}

=== 2025-жылдагы серия ===
2025-жылдын декабрь айында Сирия фунту 1:100 катышында деноминацияланган, Башар Асаддын режими кулатылгандан бери чыгарылган биринчи сириялык банкноттор болуп саналат. Жаңы банкноттордо ар кандай айыл чарба өсүмдүктөрүнүн жана жаныбарлардын сүрөттөрү тартылган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mk.ru/politics/2025/12/30/olivki-i-rozy-zamenili-asada-na-kupyurakh-v-sirii.html|title=Оливки и розы заменили Асада на купюрах в Сирии|lang=ru|date=2025-12-30|publisher=[[Московский комсомолец]]|access-date=2025-12-30|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Банкноттор 2026-жылдын 1-январында жүгүртүүгө киргизилген&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/syria-start-currency-swap-january-1-central-bank-governor-says-2025-12-25/|title=Syria to start currency swap on January 1, central bank governor says|lang=en|date=2025-12-25|publisher=[[Reuters]]|access-date=2025-12-30|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/ru/v-sirii-vvedeny-v-oborot-novye-kupury-bez-portretov-asadov/a-75362540|title=В Сирии введены в оборот новые купюры без портретов Асадов|lang=ru|first=Владимир|last=Бегунков|description=|date=2026-01-01|publisher=[[Deutsche Welle]]|access-date=2026-01-03|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;9&quot;| 2025-жылдагы серия
|-
! colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
! rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
! rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
! rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
! colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| 
| [[Файл:Syrian lira 10 back.png|158px]]
| &lt;big&gt;10
|rowspan=&quot;6&quot;| 158×65
| кызыл
| Дамаск розасынын жана көпөлөктүн сүрөтү. Сириянын герби
| rowspan=&quot;6&quot; | Сириянын Борбордук банкынын имараты в [[Дамаск|Дамаске]], фонунда үч жылдыз 
| rowspan=&quot;6&quot;| 2025
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0120.htm]
| &lt;big&gt;25
| көк
| Тут жана куш. Сириянын герби
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0121.htm]
| &lt;big&gt;50
| ачык сары
| Апельсин жана деңиз раковинасы. Сириянын герби
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0122.htm]
| &lt;big&gt;100
| кызгылт
| Пахта жана антилопа. Сириянын герби
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0123.htm]
| &lt;big&gt;200
| жашыл
| Зайтун жана жылкы. Сириянын герби
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0124.htm]
| &lt;big&gt;500
| сары
| Буудай жана таранчы. Сириянын герби
|}
== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.bis-ans-ende-der-welt.net/Syrien-B-En.htm Сириянын тарыхый банкноттору]
* [https://sp-today.com/en Syrian Pound Today Exchange Rates]
{{Азия валюталары}}</text>
      <sha1>9hgmkslxcctp3u1da41ele1sqvdt5vv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650079</id>
      <parentid>650078</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:06:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:50_Сирийских_фунтов_2009,_реверс.jpg|50_Сирийских_фунтов_2009,_реверс.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Infrogmation|Infrogmation]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Banknotes of Syria|]].</comment>
      <origin>650079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23570" sha1="2gz57hhvh2a2ciz6fkrcm0iealkprj5" xml:space="preserve">{{Валюта
 |Аталышы                   = Сирия фунту
 |Расмий аталышы            = الليرة السورية
 |Тил коду                  = ar
 |ВЖК-ky                   = Сирия фунту
 |ISO-en                   = Syrian Pound 
 |ISO-fr                   = Livre syrienne
 |Сүрөт                    =
 |Сүрөт2                   =
 |Жалпы сүрөт аталышы      = 
 |Сүрөт аталышы            = 
 |Сүрөт аталышы2           = 
 |Эни                      = 
 |Сүрөт эни                = 125px
 |Сүрөт эни2               = 125px
 |ISO                      = SYP
 |ISO сандык               = 760
 |ISO2                     = 
 |ISO сандык2              = 
 |ISO3                     = 
 |ISO сандык3              = 
 |Эмитент                  = {{Өлкө желеги|Сирия}}
 |Расмий колдонуучулар     = 
 |Бейрасмий колдонуучулар  = 
 |Турат1                   = пиастр
 |Шайкештик1               = 100
 |Турат2                   = 
 |Шайкештик2               = 
 |Турат3                   = 
 |Шайкештик3               = 
 |Турат4                   = 
 |Шайкештик7               = 
 |Эселик1                  = 
 |Шайкештик4               = 
 |Эселик2                  = 
 |Шайкештик5               = 
 |Эселик3                  = 
 |Шайкештик6               = 
 |Параллелдүү1             = 
 |Параллелдүү2             = 
 |Параллелдүү3             = 
 |Символ                   = .ل.س • SP • LS • S£
 |Аббревиатура             = SYP
 |Белгиленүү               = S£
 |Монеталар                = 1, 2, 5, 10, 25, 50 сирия фунту
 |Банкноттор               = 50, 100, 200, 500, 1000, 2000, 5000 сирия фунту
 |Киргизилди               = 1919-жыл
 |Киргизилди-соңу          = 
 |Алмаштырды               = Мисир фунту
 |Хроника                  = 
 |Борбордук банк           = Сирия борбордук банкы
 |Борбордук банк_сайт      = www.cb.gov.sy
 |Басып чыгарат            = 
 |Басып чыгарат_сайт       = 
 |Акча сарайы              = 
 |Акча сарайы_сайт         = 
 |Акча сарайы2             = 
 |Акча сарайы_сайт2        = 
 |Курс1                    = 
 |Валюта1                  = 
|Курс2                    = 
 |Валюта2                  = 
|Курс3                    = 
 |Валюта3                  = 
|Курс4                    = 
 |Валюта4                  = 
|Курс5                    = 
 |Валюта5                  = 
|Курс6                    = 
 |Валюта6                  = 
|Дата                     = 
 |Уики-казына             = Money of Syria
|Инфляция                 = 139%
|Жыл                      = 2023
 |ШилтемеТобу              = a
}}
'''Сирия фунту''' ({{lang-ar|الليرة السورية}}) — [[Сирия|Сириянын]] расмий акча бирдиги. ISO 4217 стандарты боюнча тамга коду — SYP, сандык коду — 760&lt;ref&gt;[https://stat.gov.kg/media/Файлs/513587e9-e759-4920-963a-12e0ea39326e.pdf Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети. Мамлекеттер аралык валюталар классификатору.]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Расмий белгиси — '''LS''', '''SP''' жана '''.ل.س''', эмитенти — Сирия борбордук банкы. Бир сирия фунту номиналдуу түрдө 100 пиастрдан турат.

== Тарыхы ==
Биринчи дүйнөлүк согушка чейин Сирия Осмон империясынын курамында болгондугуна байланыштуу, расмий төлөм каражаты катары осмон лирасы колдонулган. Осмон империясы кулагандан кийин Сирия, Ливан, Иордания жана Палестина сыяктуу мандаттык аймактарда мисир фунту жүгүртүүгө кирген.

Франция Сирия менен Ливанды өз башкаруусуна алганда, мисир валютасын алмаштыруу үчүн Сирия банкына (Осмон банкынын филиалы) жаңы валюта чыгаруу укугун берген. Сирия фунту 1919-жылы киргизилип, башында наркы 20 француз франкына тең болгон.

Кийинчерээк банктын аталышы Сирия жана Ливан банкы (BSL) болуп өзгөрүп, 1924-жылдан тарта эки мамлекетке жалпы валюта чыгара баштаган. 15 жылдык мөөнөттөн кийин, банк бул валютаны эки башка (бирок эки өлкөдө тең жүрүүчү) акча бирдигине бөлүнгөн.

1958-жылга чейин банкноттордун алдыңкы бети арабча, арткы бети французча болгон.

1958-жылдан кийин арткы бетине англисче текст жазыла баштаган.

Эгемендүүлүктөн кийин монеталардан француз тили алынып салынып, арабча гана жазуулар калган.

1998-жыл жаңы сериядагы банкноттор чыгып, 1000 фунттук купюра кошулган.

2017-жылы 2000 фунттук купюра жүгүртүүгө кирген.

2021-жылы 5000 фунттук жаңы купюра чыгарылган&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20210125/palmira-1594439197.html РИА. Сирия вводит в оборот купюру с барельефом разрушенного храма в Пальмире]&lt;/ref&gt;.

2025-жыл (декабрь) сириянын Борбордук банкы деноминация жарыялап, акчаны 1:100 катышында өзгөрткөн. Жаңыдан 10, 25, 50, 100, 200 жана 500 фунттук номиналдагы банкноттор чыга баштаган.

== Банкноттор ==

=== 1950—1958-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1950—1958-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(риал)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:1-Livre-syria-1957.jpg|138px]]
| [[Файл:1-Livre-back-syria-1957.jpg|138px]]
| &lt;big&gt;1
| 138×65
| күрөң
|rowspan=&quot;6&quot;| Герб
| Дамасктагы Омейяд мечити
|rowspan=&quot;2&quot;| 1950, 1957
|-
| [[Файл:5-Livres-syria-1957.jpg|149px]]
| [[Файл:5-Livres-back-syria-1957.jpg|149px]]
| &lt;big&gt;5
| 149×72
| ачык сары
| Алеппо сепили
|-
| [[Файл:10-Livres-syria-1955.jpg|160px]]
| [[Файл:10-Livres-back-syria-1955.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;10
| 160×77
| бирюза түстүү
| Дамасктагы Теккийе Сулеймания мечити
|rowspan=&quot;2&quot;| 1950, 1955
|-
| [[Файл:25-Livres-syria-1955.jpg|172px]]
| [[Файл:25-Livres-back-syria-1955.jpg|172px]]
| &lt;big&gt;25
| 172×84
| кызыл
| Адриан дарбазасы жана Пальмирадагы мамылар
|-
| [[Файл:50-Livres-syria-1957.jpg|183px]]
| [[Файл:50-Livres-back-syria-1957.jpg|183px]]
| &lt;big&gt;50
| 183×90
| жашыл
| Дамасктагы Аль-Азем сарайы
|rowspan=&quot;2&quot;| 1950, 1958
|-
| [[Файл:100-Livres-syria-1957.jpg|195px]]
| [[Файл:100-Livres-back-syria-1957.jpg|195px]]
| &lt;big&gt;100
| 195×96
| кызгылт көк
| Хаман суу дөңгөлөгү
|+
|}

=== 1958—1962-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;10&quot;| 1958—1962-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:1-Syrian-Pound-1958.jpg|130px]]
| [[Файл:1-Syrian-Pound-back-1958.jpg|130px]]
| &lt;big&gt;1
| 130×65
| сары
|rowspan=&quot;3&quot;| Жумушчу
| Хаман суу дөңгөлөгү
|rowspan=&quot;5&quot;| 1958
|-
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-1958.jpg|140px]]
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;5
|rowspan=&quot;2&quot;| 140×70
| зайтун түстүү
| Алеппо сепили
|-
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-1958.jpg|140px]]
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;10
| ачык кызыл
| Дамасктагы Омейяд мечити
|-
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-1958.jpg|160px]]
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;25
|rowspan=&quot;2&quot;| 160×75
| көк
|rowspan=&quot;3&quot;| Пахта терүү
| Дамасктагы Аль-Азем сарайы
|-
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-1958.jpg|160px]]
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;50
| ачык сары
| Султан Селим мечити
|-
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-1958.jpg|180px]]
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|180px]]
| &lt;big&gt;100
|rowspan=&quot;2&quot;| 180×85
| жашыл
| Адриан дарбазасы жана Пальмирадагы мамылар
| 1958, 1962
|-
| [[Файл:500-Syrian-Pounds-1958.jpg|180px]]
| [[Файл:500-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|180px]]
| &lt;big&gt;500
| күрөң
| Угарит падышалыгынын урандыларынан табылган дубалар
| Угариттеги Ваал ибадатканасынан алынган алтын чөйчөк
| 1958
|+
|}

=== 1963—1982-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1963—1982-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:1-Syrian-Pound-1967.jpg|130px]]
| [[Файл:1-Syrian-Pound-back-1967.jpg|130px]]
| &lt;big&gt;1
| 130×65
| сары
|rowspan=&quot;3&quot;| Жумушчу
| Хаман суу дөңгөлөгү
| 1963, 1967, 1973, 1978, 1982
|-
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-1970.jpg|140px]]
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-back-1970.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;5
|rowspan=&quot;2&quot;| 140×70
| жашыл
| Алеппо сепили
| 1963, 1967, 1970, 1973
|-
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-1968.jpg|140px]]
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-back-1968.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;10
| ачык кызыл
| Дамасктагы Омейяд мечити
| 1965, 1968, 1973
|-
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-1970.jpg|160px]]
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-back-1970.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;25
|rowspan=&quot;2&quot;| 160×75
| көк
| Токуучу
| Босра амфитеатры
|rowspan=&quot;2&quot;| 1966, 1970, 1973
|-
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-1970.jpg|160px]]
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-back-1970.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;50
| күрөң
| Дан жыйноочу комбайн
| Дамасктагы Улуттук музей
|-
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-1971.jpg|180px]]
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-back-1971.jpg|180px]]
| &lt;big&gt;100
| 180×85
| кызгылт
| Латакия портундагы дан элеватору жана силос
| Гидроэлектростанция
| 1966, 1968, 1971, 1974
|+
|}

=== 1976—1992-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1976—1992-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
|colspan=&quot;2&quot;| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0099.htm]
| &lt;big&gt;1
| 130×65
| күрөң,&lt;br&gt;ачык сары
| Дамасктагы Омейяд мечити
| Дан жыйноочу комбайн
| 1977
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0100.htm]
| &lt;big&gt;5
|rowspan=&quot;2&quot;| 140×70
| жашыл
| Босрадагы Рим театры, Аллат Минерва
| Жип ийрүүчү машина, пахта терүү
|rowspan=&quot;4&quot;| 1977, 1978, 1982, 1988, 1991
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0101.htm]
| &lt;big&gt;10
| кызгылт көк,&lt;br&gt;жашыл
| Дамасктагы Аль-Азем сарайы
| Деңиз суусун тузсуздандыруу заводу
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0102.htm]
| &lt;big&gt;25
|rowspan=&quot;2&quot;| 155×75
| көк,&lt;br&gt;кызгылт көк
| Крак де Шевалье, Саладин султаны
| Сириянын Борбордук банкынын имараты
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0103.htm]
| &lt;big&gt;50
| күрөң
| Шумерлердин Мари урандыларынан табылган пирдин айкели, Евфрат дарыясындагы Табка дамбасы
| Алеппо сепили
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0104.htm]
| &lt;big&gt;100
| 165×80
| жашыл,&lt;br&gt;кызгылт көк
| Адриан дарбазасы жана Пальмирадагы мамылар, Зенобия ханыша
| Дан түшүрүү пункту, Латакия порту
| 1977, 1978, 1982, 1990
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0105.htm]
| &lt;big&gt;500
| 180×85
| кызгылт көк,&lt;br&gt;күрөң
| Угарит падышалыгынын урандыларынан табылган дубалар
| Угариттеги Ваал ибадатканасынан алынган алтын чөйчөк
| 1976, 1979, 1982, 1986, 1990, 1992
|+
|}

=== 1998-жылдагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1998-жылдагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;выпуска
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0107.htm]
| &lt;big&gt;50
| 150×75
| күрөң,&lt;br&gt;ачык сары
| Алеппо сепили, Хамадагы нори
| Хафез Асад китепканасы, Аббасийин стадиону, балдар, бир тал жүзүм
| 1998
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0108.htm]
| &lt;big&gt;100
| 155×75
| көгүлтүр,&lt;br&gt;кызгылт көк
| Араб Филипп I, Босрадагы Рим театры
| Дамаск вокзалы, поезд, жол түйүнү, алмурут бутагы
| 1998
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0109.htm]
| &lt;big&gt;200
| 160×75
| кызыл
| Салахиддин айкели, Дамасктагы белгисиз жоокердин күмбөзү
| Пахта бадалдары, токуу фабрикасы, электр станциясы
| 1997
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0110.htm]
| &lt;big&gt;500
| 165×75
| боз,&lt;br&gt;жашыл
| Зенобия, Пальмира
| Табка дамбасы, талааларды сугаруу, мөмө-жемиштер жана жашылчалар
| 1998
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0111.htm]
| &lt;big&gt;1000
| 170×75
| көгүлтүр,&lt;br&gt;жашыл
| Президент Хафез Асаддын портрети, Омейяд мечити
| Сириядагы мунай өнөр жайы, дан жыйнооч комбайны, кеме
| 1997
|+
|}

=== 2009-2024-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 2009-2024-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR-CBS.htm#SYRIA|title=SYRIA - INSTITUT D'ÉMISSION / BANQUE CENTRALE / CENTRAL BANK|website=www.banknote.ws|access-date=2026-03-27}}&lt;/ref&gt;
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:50 Сирийских фунтов 2009, аверс.jpg|135px]]
| 
| &lt;big&gt;50
| 135×65
| боз,
| Эбладан табылган чопо такталар
| Хафез аль-Асад китепканасы, Дамасктагы Хафез аль-Асаддын эстелиги
| 2009 2021
|-
| 
| 
| &lt;big&gt;100
| 140×65
| кызыл
| Босрадагы байыркы амфитеатр жана арка
| Дамаск шаарындагы Умайяд мечитинин фрагменти, байыркы монета
| 2009 2021
|-
| 
| 
| &lt;big&gt;200
| 145×65
| күрөң
| Эль-Аси дарыясындагы Хамадагы нория
| Пальмирадагы Баал ибадатканасынын шыбы
| 2009 2021
|-
| 
| 
| &lt;big&gt;500
| 150×65
| көгүлтүр
| Дамасктагы опера театры
| Музыканттар тартылган фреска, чопо такта
| 2013
|-
| [[Файл:1000 Pounds Syria 2013(back).jpg|155px]]
| [[Файл:1000 Pounds Syria 2013.jpg|155px]]
| &lt;big&gt;1000
| 155×65
| жашыл
| Босрадагы байыркы амфитеатр
| Эс-Сувайдадан алынган байыркы рим мозаикасы, зайтун бутактары
| 2013
|-
| [[Файл:2000 Pounds Syria 2015.jpg|160px]]
| [[Файл:2000 Pounds Syria 2015(back).jpg|160px]]
| &lt;big&gt;2000
|rowspan=&quot;2&quot;| 160×65
| кызгылт көк
| Дамасктагы Омейяд мечити, президент Башар Асаддын портрети
| Сирия Улуттук Ассамблеясынын имаратынын ички көрүнүшү
| 2009 2015 2021
|-
| [[Файл:5000 Pounds Syria 2024.jpg|160px]]
|
| &lt;big&gt;5000
| күрөң
| Дамасктагы Сириянын мамлекеттик желегинин фонунда жоокердин эстелиги
| Пальмирадагы Баал ибадатканасынан алынган фресканын фрагменти
| 2019 2021 2023 2024
|+
|}

=== 2025-жылдагы серия ===
2025-жылдын декабрь айында Сирия фунту 1:100 катышында деноминацияланган, Башар Асаддын режими кулатылгандан бери чыгарылган биринчи сириялык банкноттор болуп саналат. Жаңы банкноттордо ар кандай айыл чарба өсүмдүктөрүнүн жана жаныбарлардын сүрөттөрү тартылган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mk.ru/politics/2025/12/30/olivki-i-rozy-zamenili-asada-na-kupyurakh-v-sirii.html|title=Оливки и розы заменили Асада на купюрах в Сирии|lang=ru|date=2025-12-30|publisher=[[Московский комсомолец]]|access-date=2025-12-30|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Банкноттор 2026-жылдын 1-январында жүгүртүүгө киргизилген&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/syria-start-currency-swap-january-1-central-bank-governor-says-2025-12-25/|title=Syria to start currency swap on January 1, central bank governor says|lang=en|date=2025-12-25|publisher=[[Reuters]]|access-date=2025-12-30|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/ru/v-sirii-vvedeny-v-oborot-novye-kupury-bez-portretov-asadov/a-75362540|title=В Сирии введены в оборот новые купюры без портретов Асадов|lang=ru|first=Владимир|last=Бегунков|description=|date=2026-01-01|publisher=[[Deutsche Welle]]|access-date=2026-01-03|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;9&quot;| 2025-жылдагы серия
|-
! colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
! rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
! rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
! rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
! colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| 
| [[Файл:Syrian lira 10 back.png|158px]]
| &lt;big&gt;10
|rowspan=&quot;6&quot;| 158×65
| кызыл
| Дамаск розасынын жана көпөлөктүн сүрөтү. Сириянын герби
| rowspan=&quot;6&quot; | Сириянын Борбордук банкынын имараты в [[Дамаск|Дамаске]], фонунда үч жылдыз 
| rowspan=&quot;6&quot;| 2025
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0120.htm]
| &lt;big&gt;25
| көк
| Тут жана куш. Сириянын герби
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0121.htm]
| &lt;big&gt;50
| ачык сары
| Апельсин жана деңиз раковинасы. Сириянын герби
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0122.htm]
| &lt;big&gt;100
| кызгылт
| Пахта жана антилопа. Сириянын герби
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0123.htm]
| &lt;big&gt;200
| жашыл
| Зайтун жана жылкы. Сириянын герби
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0124.htm]
| &lt;big&gt;500
| сары
| Буудай жана таранчы. Сириянын герби
|}
== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.bis-ans-ende-der-welt.net/Syrien-B-En.htm Сириянын тарыхый банкноттору]
* [https://sp-today.com/en Syrian Pound Today Exchange Rates]
{{Азия валюталары}}</text>
      <sha1>2gz57hhvh2a2ciz6fkrcm0iealkprj5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650080</id>
      <parentid>650079</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:06:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:50_Сирийских_фунтов_2009,_аверс.jpg|50_Сирийских_фунтов_2009,_аверс.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Infrogmation|Infrogmation]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Banknotes of Syria|]].</comment>
      <origin>650080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23496" sha1="c7jlhr55rgd95vjlt4lef65bmoqccq2" xml:space="preserve">{{Валюта
 |Аталышы                   = Сирия фунту
 |Расмий аталышы            = الليرة السورية
 |Тил коду                  = ar
 |ВЖК-ky                   = Сирия фунту
 |ISO-en                   = Syrian Pound 
 |ISO-fr                   = Livre syrienne
 |Сүрөт                    =
 |Сүрөт2                   =
 |Жалпы сүрөт аталышы      = 
 |Сүрөт аталышы            = 
 |Сүрөт аталышы2           = 
 |Эни                      = 
 |Сүрөт эни                = 125px
 |Сүрөт эни2               = 125px
 |ISO                      = SYP
 |ISO сандык               = 760
 |ISO2                     = 
 |ISO сандык2              = 
 |ISO3                     = 
 |ISO сандык3              = 
 |Эмитент                  = {{Өлкө желеги|Сирия}}
 |Расмий колдонуучулар     = 
 |Бейрасмий колдонуучулар  = 
 |Турат1                   = пиастр
 |Шайкештик1               = 100
 |Турат2                   = 
 |Шайкештик2               = 
 |Турат3                   = 
 |Шайкештик3               = 
 |Турат4                   = 
 |Шайкештик7               = 
 |Эселик1                  = 
 |Шайкештик4               = 
 |Эселик2                  = 
 |Шайкештик5               = 
 |Эселик3                  = 
 |Шайкештик6               = 
 |Параллелдүү1             = 
 |Параллелдүү2             = 
 |Параллелдүү3             = 
 |Символ                   = .ل.س • SP • LS • S£
 |Аббревиатура             = SYP
 |Белгиленүү               = S£
 |Монеталар                = 1, 2, 5, 10, 25, 50 сирия фунту
 |Банкноттор               = 50, 100, 200, 500, 1000, 2000, 5000 сирия фунту
 |Киргизилди               = 1919-жыл
 |Киргизилди-соңу          = 
 |Алмаштырды               = Мисир фунту
 |Хроника                  = 
 |Борбордук банк           = Сирия борбордук банкы
 |Борбордук банк_сайт      = www.cb.gov.sy
 |Басып чыгарат            = 
 |Басып чыгарат_сайт       = 
 |Акча сарайы              = 
 |Акча сарайы_сайт         = 
 |Акча сарайы2             = 
 |Акча сарайы_сайт2        = 
 |Курс1                    = 
 |Валюта1                  = 
|Курс2                    = 
 |Валюта2                  = 
|Курс3                    = 
 |Валюта3                  = 
|Курс4                    = 
 |Валюта4                  = 
|Курс5                    = 
 |Валюта5                  = 
|Курс6                    = 
 |Валюта6                  = 
|Дата                     = 
 |Уики-казына             = Money of Syria
|Инфляция                 = 139%
|Жыл                      = 2023
 |ШилтемеТобу              = a
}}
'''Сирия фунту''' ({{lang-ar|الليرة السورية}}) — [[Сирия|Сириянын]] расмий акча бирдиги. ISO 4217 стандарты боюнча тамга коду — SYP, сандык коду — 760&lt;ref&gt;[https://stat.gov.kg/media/Файлs/513587e9-e759-4920-963a-12e0ea39326e.pdf Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети. Мамлекеттер аралык валюталар классификатору.]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Расмий белгиси — '''LS''', '''SP''' жана '''.ل.س''', эмитенти — Сирия борбордук банкы. Бир сирия фунту номиналдуу түрдө 100 пиастрдан турат.

== Тарыхы ==
Биринчи дүйнөлүк согушка чейин Сирия Осмон империясынын курамында болгондугуна байланыштуу, расмий төлөм каражаты катары осмон лирасы колдонулган. Осмон империясы кулагандан кийин Сирия, Ливан, Иордания жана Палестина сыяктуу мандаттык аймактарда мисир фунту жүгүртүүгө кирген.

Франция Сирия менен Ливанды өз башкаруусуна алганда, мисир валютасын алмаштыруу үчүн Сирия банкына (Осмон банкынын филиалы) жаңы валюта чыгаруу укугун берген. Сирия фунту 1919-жылы киргизилип, башында наркы 20 француз франкына тең болгон.

Кийинчерээк банктын аталышы Сирия жана Ливан банкы (BSL) болуп өзгөрүп, 1924-жылдан тарта эки мамлекетке жалпы валюта чыгара баштаган. 15 жылдык мөөнөттөн кийин, банк бул валютаны эки башка (бирок эки өлкөдө тең жүрүүчү) акча бирдигине бөлүнгөн.

1958-жылга чейин банкноттордун алдыңкы бети арабча, арткы бети французча болгон.

1958-жылдан кийин арткы бетине англисче текст жазыла баштаган.

Эгемендүүлүктөн кийин монеталардан француз тили алынып салынып, арабча гана жазуулар калган.

1998-жыл жаңы сериядагы банкноттор чыгып, 1000 фунттук купюра кошулган.

2017-жылы 2000 фунттук купюра жүгүртүүгө кирген.

2021-жылы 5000 фунттук жаңы купюра чыгарылган&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20210125/palmira-1594439197.html РИА. Сирия вводит в оборот купюру с барельефом разрушенного храма в Пальмире]&lt;/ref&gt;.

2025-жыл (декабрь) сириянын Борбордук банкы деноминация жарыялап, акчаны 1:100 катышында өзгөрткөн. Жаңыдан 10, 25, 50, 100, 200 жана 500 фунттук номиналдагы банкноттор чыга баштаган.

== Банкноттор ==

=== 1950—1958-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1950—1958-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(риал)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:1-Livre-syria-1957.jpg|138px]]
| [[Файл:1-Livre-back-syria-1957.jpg|138px]]
| &lt;big&gt;1
| 138×65
| күрөң
|rowspan=&quot;6&quot;| Герб
| Дамасктагы Омейяд мечити
|rowspan=&quot;2&quot;| 1950, 1957
|-
| [[Файл:5-Livres-syria-1957.jpg|149px]]
| [[Файл:5-Livres-back-syria-1957.jpg|149px]]
| &lt;big&gt;5
| 149×72
| ачык сары
| Алеппо сепили
|-
| [[Файл:10-Livres-syria-1955.jpg|160px]]
| [[Файл:10-Livres-back-syria-1955.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;10
| 160×77
| бирюза түстүү
| Дамасктагы Теккийе Сулеймания мечити
|rowspan=&quot;2&quot;| 1950, 1955
|-
| [[Файл:25-Livres-syria-1955.jpg|172px]]
| [[Файл:25-Livres-back-syria-1955.jpg|172px]]
| &lt;big&gt;25
| 172×84
| кызыл
| Адриан дарбазасы жана Пальмирадагы мамылар
|-
| [[Файл:50-Livres-syria-1957.jpg|183px]]
| [[Файл:50-Livres-back-syria-1957.jpg|183px]]
| &lt;big&gt;50
| 183×90
| жашыл
| Дамасктагы Аль-Азем сарайы
|rowspan=&quot;2&quot;| 1950, 1958
|-
| [[Файл:100-Livres-syria-1957.jpg|195px]]
| [[Файл:100-Livres-back-syria-1957.jpg|195px]]
| &lt;big&gt;100
| 195×96
| кызгылт көк
| Хаман суу дөңгөлөгү
|+
|}

=== 1958—1962-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;10&quot;| 1958—1962-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:1-Syrian-Pound-1958.jpg|130px]]
| [[Файл:1-Syrian-Pound-back-1958.jpg|130px]]
| &lt;big&gt;1
| 130×65
| сары
|rowspan=&quot;3&quot;| Жумушчу
| Хаман суу дөңгөлөгү
|rowspan=&quot;5&quot;| 1958
|-
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-1958.jpg|140px]]
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;5
|rowspan=&quot;2&quot;| 140×70
| зайтун түстүү
| Алеппо сепили
|-
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-1958.jpg|140px]]
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;10
| ачык кызыл
| Дамасктагы Омейяд мечити
|-
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-1958.jpg|160px]]
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;25
|rowspan=&quot;2&quot;| 160×75
| көк
|rowspan=&quot;3&quot;| Пахта терүү
| Дамасктагы Аль-Азем сарайы
|-
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-1958.jpg|160px]]
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;50
| ачык сары
| Султан Селим мечити
|-
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-1958.jpg|180px]]
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|180px]]
| &lt;big&gt;100
|rowspan=&quot;2&quot;| 180×85
| жашыл
| Адриан дарбазасы жана Пальмирадагы мамылар
| 1958, 1962
|-
| [[Файл:500-Syrian-Pounds-1958.jpg|180px]]
| [[Файл:500-Syrian-Pounds-back-1958.jpg|180px]]
| &lt;big&gt;500
| күрөң
| Угарит падышалыгынын урандыларынан табылган дубалар
| Угариттеги Ваал ибадатканасынан алынган алтын чөйчөк
| 1958
|+
|}

=== 1963—1982-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1963—1982-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| [[Файл:1-Syrian-Pound-1967.jpg|130px]]
| [[Файл:1-Syrian-Pound-back-1967.jpg|130px]]
| &lt;big&gt;1
| 130×65
| сары
|rowspan=&quot;3&quot;| Жумушчу
| Хаман суу дөңгөлөгү
| 1963, 1967, 1973, 1978, 1982
|-
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-1970.jpg|140px]]
| [[Файл:5-Syrian-Pounds-back-1970.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;5
|rowspan=&quot;2&quot;| 140×70
| жашыл
| Алеппо сепили
| 1963, 1967, 1970, 1973
|-
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-1968.jpg|140px]]
| [[Файл:10-Syrian-Pounds-back-1968.jpg|140px]]
| &lt;big&gt;10
| ачык кызыл
| Дамасктагы Омейяд мечити
| 1965, 1968, 1973
|-
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-1970.jpg|160px]]
| [[Файл:25-Syrian-Pounds-back-1970.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;25
|rowspan=&quot;2&quot;| 160×75
| көк
| Токуучу
| Босра амфитеатры
|rowspan=&quot;2&quot;| 1966, 1970, 1973
|-
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-1970.jpg|160px]]
| [[Файл:50-Syrian-Pounds-back-1970.jpg|160px]]
| &lt;big&gt;50
| күрөң
| Дан жыйноочу комбайн
| Дамасктагы Улуттук музей
|-
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-1971.jpg|180px]]
| [[Файл:100-Syrian-Pounds-back-1971.jpg|180px]]
| &lt;big&gt;100
| 180×85
| кызгылт
| Латакия портундагы дан элеватору жана силос
| Гидроэлектростанция
| 1966, 1968, 1971, 1974
|+
|}

=== 1976—1992-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1976—1992-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
|colspan=&quot;2&quot;| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0099.htm]
| &lt;big&gt;1
| 130×65
| күрөң,&lt;br&gt;ачык сары
| Дамасктагы Омейяд мечити
| Дан жыйноочу комбайн
| 1977
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0100.htm]
| &lt;big&gt;5
|rowspan=&quot;2&quot;| 140×70
| жашыл
| Босрадагы Рим театры, Аллат Минерва
| Жип ийрүүчү машина, пахта терүү
|rowspan=&quot;4&quot;| 1977, 1978, 1982, 1988, 1991
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0101.htm]
| &lt;big&gt;10
| кызгылт көк,&lt;br&gt;жашыл
| Дамасктагы Аль-Азем сарайы
| Деңиз суусун тузсуздандыруу заводу
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0102.htm]
| &lt;big&gt;25
|rowspan=&quot;2&quot;| 155×75
| көк,&lt;br&gt;кызгылт көк
| Крак де Шевалье, Саладин султаны
| Сириянын Борбордук банкынын имараты
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0103.htm]
| &lt;big&gt;50
| күрөң
| Шумерлердин Мари урандыларынан табылган пирдин айкели, Евфрат дарыясындагы Табка дамбасы
| Алеппо сепили
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0104.htm]
| &lt;big&gt;100
| 165×80
| жашыл,&lt;br&gt;кызгылт көк
| Адриан дарбазасы жана Пальмирадагы мамылар, Зенобия ханыша
| Дан түшүрүү пункту, Латакия порту
| 1977, 1978, 1982, 1990
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0105.htm]
| &lt;big&gt;500
| 180×85
| кызгылт көк,&lt;br&gt;күрөң
| Угарит падышалыгынын урандыларынан табылган дубалар
| Угариттеги Ваал ибадатканасынан алынган алтын чөйчөк
| 1976, 1979, 1982, 1986, 1990, 1992
|+
|}

=== 1998-жылдагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 1998-жылдагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;выпуска
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0107.htm]
| &lt;big&gt;50
| 150×75
| күрөң,&lt;br&gt;ачык сары
| Алеппо сепили, Хамадагы нори
| Хафез Асад китепканасы, Аббасийин стадиону, балдар, бир тал жүзүм
| 1998
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0108.htm]
| &lt;big&gt;100
| 155×75
| көгүлтүр,&lt;br&gt;кызгылт көк
| Араб Филипп I, Босрадагы Рим театры
| Дамаск вокзалы, поезд, жол түйүнү, алмурут бутагы
| 1998
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0109.htm]
| &lt;big&gt;200
| 160×75
| кызыл
| Салахиддин айкели, Дамасктагы белгисиз жоокердин күмбөзү
| Пахта бадалдары, токуу фабрикасы, электр станциясы
| 1997
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0110.htm]
| &lt;big&gt;500
| 165×75
| боз,&lt;br&gt;жашыл
| Зенобия, Пальмира
| Табка дамбасы, талааларды сугаруу, мөмө-жемиштер жана жашылчалар
| 1998
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR0111.htm]
| &lt;big&gt;1000
| 170×75
| көгүлтүр,&lt;br&gt;жашыл
| Президент Хафез Асаддын портрети, Омейяд мечити
| Сириядагы мунай өнөр жайы, дан жыйнооч комбайны, кеме
| 1997
|+
|}

=== 2009-2024-жылдардагы серия ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!colspan=&quot;9&quot;| 2009-2024-жылдардагы серия
|-
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYR-CBS.htm#SYRIA|title=SYRIA - INSTITUT D'ÉMISSION / BANQUE CENTRALE / CENTRAL BANK|website=www.banknote.ws|access-date=2026-03-27}}&lt;/ref&gt;
!rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
!rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
!rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
!colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
!rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| 
| 
| &lt;big&gt;50
| 135×65
| боз,
| Эбладан табылган чопо такталар
| Хафез аль-Асад китепканасы, Дамасктагы Хафез аль-Асаддын эстелиги
| 2009 2021
|-
| 
| 
| &lt;big&gt;100
| 140×65
| кызыл
| Босрадагы байыркы амфитеатр жана арка
| Дамаск шаарындагы Умайяд мечитинин фрагменти, байыркы монета
| 2009 2021
|-
| 
| 
| &lt;big&gt;200
| 145×65
| күрөң
| Эль-Аси дарыясындагы Хамадагы нория
| Пальмирадагы Баал ибадатканасынын шыбы
| 2009 2021
|-
| 
| 
| &lt;big&gt;500
| 150×65
| көгүлтүр
| Дамасктагы опера театры
| Музыканттар тартылган фреска, чопо такта
| 2013
|-
| [[Файл:1000 Pounds Syria 2013(back).jpg|155px]]
| [[Файл:1000 Pounds Syria 2013.jpg|155px]]
| &lt;big&gt;1000
| 155×65
| жашыл
| Босрадагы байыркы амфитеатр
| Эс-Сувайдадан алынган байыркы рим мозаикасы, зайтун бутактары
| 2013
|-
| [[Файл:2000 Pounds Syria 2015.jpg|160px]]
| [[Файл:2000 Pounds Syria 2015(back).jpg|160px]]
| &lt;big&gt;2000
|rowspan=&quot;2&quot;| 160×65
| кызгылт көк
| Дамасктагы Омейяд мечити, президент Башар Асаддын портрети
| Сирия Улуттук Ассамблеясынын имаратынын ички көрүнүшү
| 2009 2015 2021
|-
| [[Файл:5000 Pounds Syria 2024.jpg|160px]]
|
| &lt;big&gt;5000
| күрөң
| Дамасктагы Сириянын мамлекеттик желегинин фонунда жоокердин эстелиги
| Пальмирадагы Баал ибадатканасынан алынган фресканын фрагменти
| 2019 2021 2023 2024
|+
|}

=== 2025-жылдагы серия ===
2025-жылдын декабрь айында Сирия фунту 1:100 катышында деноминацияланган, Башар Асаддын режими кулатылгандан бери чыгарылган биринчи сириялык банкноттор болуп саналат. Жаңы банкноттордо ар кандай айыл чарба өсүмдүктөрүнүн жана жаныбарлардын сүрөттөрү тартылган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mk.ru/politics/2025/12/30/olivki-i-rozy-zamenili-asada-na-kupyurakh-v-sirii.html|title=Оливки и розы заменили Асада на купюрах в Сирии|lang=ru|date=2025-12-30|publisher=[[Московский комсомолец]]|access-date=2025-12-30|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Банкноттор 2026-жылдын 1-январында жүгүртүүгө киргизилген&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/syria-start-currency-swap-january-1-central-bank-governor-says-2025-12-25/|title=Syria to start currency swap on January 1, central bank governor says|lang=en|date=2025-12-25|publisher=[[Reuters]]|access-date=2025-12-30|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/ru/v-sirii-vvedeny-v-oborot-novye-kupury-bez-portretov-asadov/a-75362540|title=В Сирии введены в оборот новые купюры без портретов Асадов|lang=ru|first=Владимир|last=Бегунков|description=|date=2026-01-01|publisher=[[Deutsche Welle]]|access-date=2026-01-03|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;9&quot;| 2025-жылдагы серия
|-
! colspan=&quot;2&quot;| Сүрөт&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
! rowspan=&quot;2&quot;| Номинал&lt;br&gt;(фунт)
! rowspan=&quot;2&quot;| Өлчөмү&lt;br&gt;(мм)
! rowspan=&quot;2&quot;| Негизги&lt;br&gt;түсү
! colspan=&quot;2&quot;| Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot;| Басылган&lt;br&gt;жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| 
| [[Файл:Syrian lira 10 back.png|158px]]
| &lt;big&gt;10
|rowspan=&quot;6&quot;| 158×65
| кызыл
| Дамаск розасынын жана көпөлөктүн сүрөтү. Сириянын герби
| rowspan=&quot;6&quot; | Сириянын Борбордук банкынын имараты в [[Дамаск|Дамаске]], фонунда үч жылдыз 
| rowspan=&quot;6&quot;| 2025
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0120.htm]
| &lt;big&gt;25
| көк
| Тут жана куш. Сириянын герби
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0121.htm]
| &lt;big&gt;50
| ачык сары
| Апельсин жана деңиз раковинасы. Сириянын герби
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0122.htm]
| &lt;big&gt;100
| кызгылт
| Пахта жана антилопа. Сириянын герби
|-
| 
| [http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0123.htm]
| &lt;big&gt;200
| жашыл
| Зайтун жана жылкы. Сириянын герби
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SYR/SYRW0124.htm]
| &lt;big&gt;500
| сары
| Буудай жана таранчы. Сириянын герби
|}
== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.bis-ans-ende-der-welt.net/Syrien-B-En.htm Сириянын тарыхый банкноттору]
* [https://sp-today.com/en Syrian Pound Today Exchange Rates]
{{Азия валюталары}}</text>
      <sha1>c7jlhr55rgd95vjlt4lef65bmoqccq2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кабо-Верде улуттук футбол курамасы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>151555</id>
    <revision>
      <id>650129</id>
      <parentid>643823</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T14:52:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Flag_of_Cape_Verde.svg with [[File:Flag_of_Cape_Verde_(10-17).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Government standardized ratio is 2:3. For fu</comment>
      <origin>650129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5750" sha1="bdd027mltaiuq8p1036brg7di6d80qq" xml:space="preserve">{{Улуттук футбол курама
| Аталышы               = Кабо-Верде
| Эн белгиси            = Flag of Cape Verde (10-17).svg
| Лакап аттары          = ''Көк Акулалар'' ({{lang-pt|Tubarões Azuis}}),&lt;br /&gt;''Креолдор'' ({{lang-pt|Crioulos}})
| Федерациясы           = Кабо-вердиандык футбол федерациясы
| Конфедерациясы        = [[КАФ]] ([[Африка]])
| Субфедерациясы        = Батыш Африка футбол биримдиги
| Машыктыруучусу        = [[Бубиста]]
| Капитаны              = [[Райан Мендеш]]
| Эң көп оюн саны       = Райан Мендеш (96) 
| Мыкты бомбардири      = Райан Мендеш (22)
| Үй стадиону           = Кабо-Верде улуттук стадиону
| Азыркы рейтинги       = {{ФИФА эркектер рейтинги|CPV}}
| Мыкты рейтинги        = 27 &lt;small&gt;(февраль 2014)&lt;/small&gt;
| Төмөнкү рейтинги      = 182 &lt;small&gt;(апрель 2000)&lt;/small&gt;
| ФИФА коду             = CPV
| Биринчи оюну          = {{футбол|CPV|1975}} 0:1 {{футбол|GUI|||R}}&lt;br&gt;''([[Гвинея-Бисау]]; 19-апрель 1978)''
| Жеңиши                = {{футбол|CPV}} 7:1 {{футбол|STP|||R}}&lt;br&gt;''([[Прая]], [[Кабо-Верде]]; 13-июнь 2015)''&lt;br&gt;{{футбол|LIE}} 0:6 {{футбол|CPV|||R}}&lt;br&gt;''(Сан-Педро-дел-Пинатар, [[Испания]]; 25-март 2022)''
| Жеңилүүсү             = {{футбол|SEN}} 5:1 {{футбол|CPV|||R}}&lt;br&gt;''([[Мали]]; 12-февраль 1981)''&lt;br&gt;{{футбол|CPV}} 0:4 {{футбол|GHA|||R}}&lt;br&gt;''(Прая, Кабо-Верде; 8-октябрь 2005)''&lt;br&gt;{{футбол|GUI}} 4:0 {{футбол|CPV|||R}}&lt;br&gt;''([[Конакри]], [[Гвинея]]; 9-сентябрь 2007)''&lt;br&gt;{{футбол|BFA}} 4:0 {{футбол|CPV|||R}}&lt;br&gt;''([[Уагадугу]], [[Буркина-Фасо]]; 14-ноябрь 2017)''&lt;br&gt;{{футбол|ALG}} 5:1 {{футбол|CPV|||R}}&lt;br&gt;''([[Константина шаары|Константина]], [[Алжир]]; 12-октябрь 2023)''&lt;br&gt;
| ДЧ оюн                = 1
| Биринчи ДЧ            = 2026
| ДЧ жетишкендиги       = Билине элек
| Аймактык мелдеш       = [[Африка улуттар кубогу]]
| Аймактык оюн          = 4
| Биринчи мелдеш        = [[2013 Африка улуттар кубогу|2013]]
| Аймактык жетишкендиги = Чейрек финал ([[2013 Африка улуттар кубогу|2013]], [[2023 Африка улуттар кубогу|2023]])
&lt;!-- негизги форма --&gt;
| pattern_la1        = _redborder
| pattern_b1         = _cpv24h
| pattern_ra1        = _redborder
| pattern_sh1        = 
| leftarm1           = 1A3CB0
| body1              = 1A3CB0
| rightarm1          = 1A3CB0
| shorts1            = 1A3CB0
| socks1             = 1A3CB0
&lt;!-- резервдик форма --&gt;
| pattern_la2        = _redborder
| pattern_b2         = _cpv24a
| pattern_ra2        = _redborder
| leftarm2           = FFFFFF
| body2              = FFFFFF
| rightarm2          = FFFFFF
| shorts2            = FFFFFF
| socks2             = FFFFFF
| pattern_sh2        = _redsides
&lt;!-- үчүнчү форма --&gt;
| pattern_b3         = _cpv24t
| pattern_ra3        = _cpv24t
| pattern_la3        = _cpv24t
| shorts3            = ca0000
| socks3             = ca0000
}}
'''Кабо-Верде улуттук футбол курамасы''' ({{lang-pt|Seleção nacional de futebol de Cabo Verde}}) —  эл аралык [[футбол]] мелдештеринде [[Кабо-Верде|Кабо-Верденин]] атынан чыгуучу команда. Кураманы Кабо-вердиандык футбол федерациясы башкарат.

Курама команда биринчи оюнун 1978-жылы өткөргөн. 1982-жылы ФИФА жана КАФ мүчө болгондон кийин, 1992-жылы алгач ирет [[Африка улуттар кубогу|Африка улуттар кубогунун]] тандоосуна катышкан.

Кабо-Верде Африка улуттар кубогуна биринчи жолу 2013-жылы чыгып, ошол эле жылы жана 2023-жылы чейрек финалга чейин жеткен.

Команда [[Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|дүйнө чемпионатына]] биринчи жолу [[2026 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2026]]-жылы жолдомо алган. Бул жетишкендик менен Кабо-Верде аянты боюнча эң кичинекей, ал эми калкы боюнча эң аз өлкөлөрдүн бири болду.

Кураманын башкы машыктыруучусу — [[Бубиста]]; ал эми капитаны, эң көп оюн өткөргөн оюнчусу жана мыкты бомбардири — [[Райан Мендеш]].

== Булактар ==
{{булактар|2}}

== Шилтемелер ==
* Кабо-вердиандык футбол федерациясынын [https://fcf.cv/ расмий сайты]
* [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/CPV Кабо-Верде] ФИФА сайтында
* [https://www.cafonline.com/member-associations/cpv/ Кабо-Верде] КАФ сайтында

{{Stub}}

[[Категория:Футбол курамалар]]</text>
      <sha1>bdd027mltaiuq8p1036brg7di6d80qq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Мамлекеттик орган</title>
    <ns>10</ns>
    <id>151839</id>
    <revision>
      <id>650114</id>
      <parentid>644817</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:28:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7915" sha1="cb2e2vmg3ikiqwi7pt8iahiotnljycn" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;
{{Карточка
|from                 = {{{from|}}}
|Аталышы              = Мамлекеттик орган
|үстүндө              = {{{Аталышы|}}}
|үстүндө2             = {{{Расмий аталышы|}}}
|стиль_үстүндө        = background:#91b3f2;
|стиль_башжазуу       = background:#91b3f2;
|сүрөт                = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{эмблема|}}}|size={{{эмблеманын_туурасы|}}}|sizedefault=200px|alt={{{эмблеманын_сүрөттөмөсү|}}}}}
|сүрөттүн_аталышы     = {{{эмблеманын_сүрөттөмөсү|}}}
|сүрөт2               = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{сүрөт|}}}|size={{{сүрөттүн_туурасы|}}}|sizedefault=250px|alt={{{сүрөттүн_сүрөттөмөсү|}}}}}
|сүрөттүн_аталышы2    = {{{сүрөттүн_сүрөттөмөсү|}}}

|башжазуу1            = Жалпы маалымат
|белги2               = Мамлекет
|текст2               = {{Өлкө желеги|{{{Мамлекет|}}}}}
|белги3               = Юрисдикциясы
|текст3               = {{{юрисдикция|}}}
|белги4               = Түзүлгөн күнү
|текст4               = {{{түзүлгөн күнү|}}}

|белги5               = {{wikidata number switch|p1365|{{{мурунку орган1|}}}|{{{мурунку орган2|}}}|Мурунку орган}}
|текст5               = {{br separated entries
   | {{{мурунку орган1|}}}
   | {{{мурунку орган2|}}}
   | {{{мурунку орган3|}}}
   | {{{мурунку орган4|}}}
   | {{{мурунку орган5|}}}
   | {{{мурунку орган6|}}}
   | {{{мурунку орган7|}}}
   | {{{мурунку орган8|}}}
   | {{{мурунку орган9|}}}
  }}

|белги6               = Жоюлган күнү
|текст6               = {{{жоюлган күнү|}}}
|белги7               = Алмаштырган орган
|текст7               = {{{алмаштырган орган|}}}

|башжазуу7            = Жетекчилик

|белги9               = Бай ийет
|текст9               = {{{бай ийет|}}}
|белги10              = Жогору турган орган
|текст10              = {{{жогору турган орган|}}}

|белги11              = {{#if: {{{министрдин аты2|}}} | Жооптуу министр }}
|текст11              = {{br separated entries
   | {{comma separated entries|{{{министрдин аты1|}}}|{{{министирдин милдеттери1|}}}}}
   | {{comma separated entries|{{{министрдин аты2|}}}|{{{министирдин милдеттери2|}}}}}
   | {{comma separated entries|{{{министрдин аты3|}}}|{{{министирдин милдеттери3|}}}}}
   | {{comma separated entries|{{{министрдин аты4|}}}|{{{министирдин милдеттери4|}}}}}
   | {{comma separated entries|{{{министрдин аты5|}}}|{{{министирдин милдеттери5|}}}}}
   | {{comma separated entries|{{{министрдин аты6|}}}|{{{министирдин милдеттери6|}}}}}
   | {{comma separated entries|{{{министрдин аты7|}}}|{{{министирдин милдеттери7|}}}}}
  }}

|белги12             = {{{башчынын кызматы1|Башчы}}}
|текст12             = {{{башчынын аты1|}}}

|белги13             = {{{башчынын кызматы2|Башчы}}}
|текст13             = {{{башчынын аты2|}}}

|белги14             = {{{башчынын кызматы3|Башчы}}}
|текст14             = {{{башчынын аты3|}}}

|белги15             = {{{башчынын кызматы4|Башчы}}}
|текст15             = {{{башчынын аты4|}}}

|белги16             = {{{башчынын кызматы5|Башчы}}}
|текст16             = {{{башчынын аты5|}}}

|белги17             = {{{башчынын кызматы6|Башчы}}}
|текст17             = {{{башчынын аты6|}}}

|белги18             = {{{башчынын кызматы7|Башчы}}}
|текст18             = {{{башчынын аты7|}}}

|белги19             = {{{башчынын кызматы8|Башчы}}}
|текст19             = {{{башчынын аты8|}}}

|белги20             = {{{башчынын кызматы9|Башчы}}}
|текст20             = {{{башчынын аты9|}}}

|башжазуу21          = Түзүмү
|белги22             = Башкы кеңсеси
|текст22             = {{{штаб-квартира|}}}
|белги23             = Координаттары
|текст23             = {{#if:{{{lat_deg|}}}|{{coord|{{{lat_deg}}}|{{{lat_min|0}}}|{{{lat_sec|0}}}|{{{lat_dir|N}}}|{{{lon_deg}}}|{{{lon_min|0}}}|{{{lon_sec|0}}}|{{{lon_dir|E}}}|display=inline,title}}}}
|белги24             = Кызматкерлердин саны
|текст24             = {{{кызматкерлер|}}}
|белги25             = Жылдык бюджети
|текст25             = {{{жылдык бюджети|}}}

|белги26       = {{#if: {{{министирликке караштуу орган2|}}} | Министирликке караштуу орган }}
|текст26       = {{br separated entries
   | {{{министирликке караштуу орган1|}}}
   | {{{министирликке караштуу орган2|}}}
   | {{{министирликке караштуу орган3|}}}
   | {{{министирликке караштуу орган4|}}}
   | {{{министирликке караштуу орган5|}}}
   | {{{министирликке караштуу орган6|}}}
   | {{{министирликке караштуу орган7|}}}
   | {{{министирликке караштуу орган8|}}}
   | {{{министирликке караштуу орган9|}}}
  }}

|белги27       = {{#if: {{{документ2|}}} | Негизги документтер }}
|текст27       = {{br separated entries
   | {{{документ1|}}}
   | {{{документ2|}}}
   | {{{документ3|}}}
   | {{{документ4|}}}
   | {{{документ5|}}}
   | {{{документ6|}}}
  }}


|белги28             = Расмий сайты
|текст28             = {{{сайт|}}}


|белги29             = Карта
|текст30             = {{#if: {{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{Аймактык карта 1|}}}
 | {{АймакКартасы
  |{{trim|{{{Аймактык карта 1|}}}}}
  |label={{{Аталышы}}}
  |altname={{{altname|}}}
  |position=
  |width={{#if:{{{АймакКартасы туурасы 1|}}}|{{{АймакКартасы туурасы 1|}}}|280}}
  |lat_deg={{{lat_deg}}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}}
  |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}}
  |float=center
  |crosses180 = {{{crosses180|}}}
  |mark=Blue pog.svg
  |caption = 
  |alt=physical
  }} }} }}


|стиль_астында       = border-top:1px solid #DDD; background:#e0e8ff;
|башжазуу31          = {{#if: {{{Викиказына|}}} |'''{{Commonslink|{{{Викиказына|}}}|{{{Commons-text|{{{Аталышы}}}}}}}} [[Викиказына|Викиказынада]]'''}}
| астында              =
}}
&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;{{Документация}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cb2e2vmg3ikiqwi7pt8iahiotnljycn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650115</id>
      <parentid>650114</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:29:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7915" sha1="nht5ytmtn0orszqu7wcg58oysho7r96" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;
{{Карточка
|from                 = {{{from|}}}
|Аталышы              = Мамлекеттик орган
|үстүндө              = {{{Аталышы|}}}
|үстүндө2             = {{{Расмий аталышы|}}}
|стиль_үстүндө        = background:#91b3f2;
|стиль_башжазуу       = background:#91b3f2;
|сүрөт                = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{эмблема|}}}|size={{{эмблеманын_туурасы|}}}|sizedefault=200px|alt={{{эмблеманын_сүрөттөмөсү|}}}}}
|сүрөттүн_аталышы     = {{{эмблеманын_сүрөттөмөсү|}}}
|сүрөт2               = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{сүрөт|}}}|size={{{сүрөттүн_туурасы|}}}|sizedefault=250px|alt={{{сүрөттүн_сүрөттөмөсү|}}}}}
|сүрөттүн_аталышы2    = {{{сүрөттүн_сүрөттөмөсү|}}}

|башжазуу1            = Жалпы маалымат
|белги2               = Мамлекет
|текст2               = {{Өлкө желеги|{{{Мамлекет|}}}}}
|белги3               = Юрисдикциясы
|текст3               = {{{юрисдикция|}}}
|белги4               = Түзүлгөн күнү
|текст4               = {{{түзүлгөн күнү|}}}

|белги5               = {{wikidata number switch|p1365|{{{мурунку орган1|}}}|{{{мурунку орган2|}}}|Мурунку орган}}
|текст5               = {{br separated entries
   | {{{мурунку орган1|}}}
   | {{{мурунку орган2|}}}
   | {{{мурунку орган3|}}}
   | {{{мурунку орган4|}}}
   | {{{мурунку орган5|}}}
   | {{{мурунку орган6|}}}
   | {{{мурунку орган7|}}}
   | {{{мурунку орган8|}}}
   | {{{мурунку орган9|}}}
  }}

|белги6               = Жоюлган күнү
|текст6               = {{{жоюлган күнү|}}}
|белги7               = Алмаштырган орган
|текст7               = {{{алмаштырган орган|}}}

|башжазуу7            = Жетекчилик

|белги9               = Баш ийет
|текст9               = {{{бай ийет|}}}
|белги10              = Жогору турган орган
|текст10              = {{{жогору турган орган|}}}

|белги11              = {{#if: {{{министрдин аты2|}}} | Жооптуу министр }}
|текст11              = {{br separated entries
   | {{comma separated entries|{{{министрдин аты1|}}}|{{{министирдин милдеттери1|}}}}}
   | {{comma separated entries|{{{министрдин аты2|}}}|{{{министирдин милдеттери2|}}}}}
   | {{comma separated entries|{{{министрдин аты3|}}}|{{{министирдин милдеттери3|}}}}}
   | {{comma separated entries|{{{министрдин аты4|}}}|{{{министирдин милдеттери4|}}}}}
   | {{comma separated entries|{{{министрдин аты5|}}}|{{{министирдин милдеттери5|}}}}}
   | {{comma separated entries|{{{министрдин аты6|}}}|{{{министирдин милдеттери6|}}}}}
   | {{comma separated entries|{{{министрдин аты7|}}}|{{{министирдин милдеттери7|}}}}}
  }}

|белги12             = {{{башчынын кызматы1|Башчы}}}
|текст12             = {{{башчынын аты1|}}}

|белги13             = {{{башчынын кызматы2|Башчы}}}
|текст13             = {{{башчынын аты2|}}}

|белги14             = {{{башчынын кызматы3|Башчы}}}
|текст14             = {{{башчынын аты3|}}}

|белги15             = {{{башчынын кызматы4|Башчы}}}
|текст15             = {{{башчынын аты4|}}}

|белги16             = {{{башчынын кызматы5|Башчы}}}
|текст16             = {{{башчынын аты5|}}}

|белги17             = {{{башчынын кызматы6|Башчы}}}
|текст17             = {{{башчынын аты6|}}}

|белги18             = {{{башчынын кызматы7|Башчы}}}
|текст18             = {{{башчынын аты7|}}}

|белги19             = {{{башчынын кызматы8|Башчы}}}
|текст19             = {{{башчынын аты8|}}}

|белги20             = {{{башчынын кызматы9|Башчы}}}
|текст20             = {{{башчынын аты9|}}}

|башжазуу21          = Түзүмү
|белги22             = Башкы кеңсеси
|текст22             = {{{штаб-квартира|}}}
|белги23             = Координаттары
|текст23             = {{#if:{{{lat_deg|}}}|{{coord|{{{lat_deg}}}|{{{lat_min|0}}}|{{{lat_sec|0}}}|{{{lat_dir|N}}}|{{{lon_deg}}}|{{{lon_min|0}}}|{{{lon_sec|0}}}|{{{lon_dir|E}}}|display=inline,title}}}}
|белги24             = Кызматкерлердин саны
|текст24             = {{{кызматкерлер|}}}
|белги25             = Жылдык бюджети
|текст25             = {{{жылдык бюджети|}}}

|белги26       = {{#if: {{{министирликке караштуу орган2|}}} | Министирликке караштуу орган }}
|текст26       = {{br separated entries
   | {{{министирликке караштуу орган1|}}}
   | {{{министирликке караштуу орган2|}}}
   | {{{министирликке караштуу орган3|}}}
   | {{{министирликке караштуу орган4|}}}
   | {{{министирликке караштуу орган5|}}}
   | {{{министирликке караштуу орган6|}}}
   | {{{министирликке караштуу орган7|}}}
   | {{{министирликке караштуу орган8|}}}
   | {{{министирликке караштуу орган9|}}}
  }}

|белги27       = {{#if: {{{документ2|}}} | Негизги документтер }}
|текст27       = {{br separated entries
   | {{{документ1|}}}
   | {{{документ2|}}}
   | {{{документ3|}}}
   | {{{документ4|}}}
   | {{{документ5|}}}
   | {{{документ6|}}}
  }}


|белги28             = Расмий сайты
|текст28             = {{{сайт|}}}


|белги29             = Карта
|текст30             = {{#if: {{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{Аймактык карта 1|}}}
 | {{АймакКартасы
  |{{trim|{{{Аймактык карта 1|}}}}}
  |label={{{Аталышы}}}
  |altname={{{altname|}}}
  |position=
  |width={{#if:{{{АймакКартасы туурасы 1|}}}|{{{АймакКартасы туурасы 1|}}}|280}}
  |lat_deg={{{lat_deg}}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}}
  |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}}
  |float=center
  |crosses180 = {{{crosses180|}}}
  |mark=Blue pog.svg
  |caption = 
  |alt=physical
  }} }} }}


|стиль_астында       = border-top:1px solid #DDD; background:#e0e8ff;
|башжазуу31          = {{#if: {{{Викиказына|}}} |'''{{Commonslink|{{{Викиказына|}}}|{{{Commons-text|{{{Аталышы}}}}}}}} [[Викиказына|Викиказынада]]'''}}
| астында              =
}}
&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;{{Документация}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nht5ytmtn0orszqu7wcg58oysho7r96</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кыргыз Республикасынын калкты тейлөө чөйрөсүнө эмгек сиңирген кызматкер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>152110</id>
    <revision>
      <id>650063</id>
      <parentid>646955</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T04:00:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Кыргыз_Республикасынын_калкты_тейлөө_чөйрөсүнө_эмгек_сиңирген_кызматкер.png|Кыргыз_Республикасынын_калкты_тейлөө_чөйрөсүнө_эмгек_сиңирген_кызматкер.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Well-Informed Optimist|Well-Informe</comment>
      <origin>650063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2711" sha1="h7m96a4t9cbogqst3awcioklx4qhnr8" xml:space="preserve">'''Кыргыз Республикасынын калкты тейлөө чөйрөсүнө эмгек сиңирген кызматкер''' — [[Кыргыз Республикасынын мамлекеттик сыйлыктары|Кыргыз Республикасынын ардактуу наамы]] (1991—2026-жж.).

2026-жылы Кыргыз Республикасынын мамлекеттик сыйлыктар системасын реформалоонун алкагында бул наамды берүү токтотулган. 

Бул наам калкты тейлөө чөйрөсүндө (турмуш-тиричилик, турак жай-коммуналдык чарба ж.б.) кеминде 15 жыл иштеген жана бул тармакты өнүктүрүүгө өзгөчө салым кошкон адистерге берилген.

== Тарыхы ==
Бул наамдын тарыхы [[Кыргыз ССРи|Кыргыз ССРинин]] мезгилине барып такалат. Советтер союзунун убагында ал «Кыргыз ССРинин калкка тиричилик жактан кызмат көрсөтүү чөйрөсүнө эмгек сиңирген кызматкер» деп аталган. 2026-жылдагы өзгөрүүлөргө чейин бул тармактагы эң жогорку сыйлыктардын бири деп эсептелген.

== Наамды берүү тартиби ==
Расмий жобого ылайык, бул ардактуу наам төмөнкүдөй эмгеги үчүн берилген:
* Калкты турмуш-тиричилик, соода, турак жай, коммуналдык жана башка тейлөө кызматтарын көрсөтүүдөгү чоң эмгеги үчүн;
* Кызмат көрсөтүүнүн жаңы түрлөрүн, формаларын жана ыкмаларын иштеп чыгуу жана ишке киргизүү үчүн;
* Калкка социалдык жардам көрсөтүүнү жана пенсиялык камсыздоону уюштуруудагы ийгиликтери үчүн;
* Тармакта кеминде 15 жыл иштеген жогорку квалификациялуу адистерге ыйгарылган.

== Шилтемелер ==
* https://nagrada.srs.kg


[[Категория:Кыргыз Республикасынын ардактуу наамдары]]
[[Категория:Кыргызстан]]
[[Категория:Кыргыз Республикасынын сыйлыктары]]
[[Категория:Сыйлыктар өлкөлөр боюнча]]</text>
      <sha1>h7m96a4t9cbogqst3awcioklx4qhnr8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мамбетжанов Дүйшөбай</title>
    <ns>0</ns>
    <id>152293</id>
    <revision>
      <id>650244</id>
      <parentid>647422</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:56:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>650244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5800" sha1="m5gro61lomaptqwyr1h9x3hyefgimoy" xml:space="preserve">'''Дүйшөбай Мамбетжанов''' (14-ноябрь 1940-жыл, [[Казарман]] айылы, [[Тогуз-Торо району]]) — кыргыз энергетиги, инженер-электрик жана коомдук ишмер. 1972-2005-жылдары [[Тогуз-Торо району|Тогуз-Торо]] РЭСин жетектеп, райондук энергетика тармагын өнүктүрүүгө жана айылдарды электлештирүүгө чоң салым кошкон. &quot;Тогуз-Торо районунун Ардактуу атуулу&quot; жана &quot;[https://nagrada.srs.kg/Site/Awarded/11746 Кыргыз Республикасынын өнөр жайына эмгек сиңирген кызматкери]&quot; наамдарынын ээси&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://new1.kstu.kg/fileadmin/user_upload/kniga_kafedry_.pdf{{Жеткиликсиз шилтеме|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Өмүр баяны ==
1940-жылы 14-ноябрьда [[Казарман]] айылында туулган. 1958-жылы Казарман орто мектебин аяктаган. 1959–1962-жылдары Советтик Армиянын катарында кызмат өтөп келген. 1965–1971-жылдары Фрунзе политехникалык институтунун (азыркы аты [[Кыргыз мамлекеттик техникалык университети|Исхак Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университети]]) энергетика факультетинде билим алып, инженер-электрик адистигине ээ болгон&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Эмгек жолу ==
Эмгек жолун 1962-жылы Фрунзе ([[Бишкек]]) шаарындагы Ленин атындагы заводдо слесарь жана токарь болуп баштаган. 1971-жылы Нарын элект тармактар ишканасынын [[Ат-Башы району|Ат-Башы]] РЭСинде устат болуп иштеп, кийин [[Тогуз-Торо району|Тогуз-Торо]] РЭСинин башкы инженери болгон. 1972-2005-жылдары [[Тогуз-Торо району|Тогуз-Торо районундук]] электр тармактар ишканасынын жетекчиси кызматын аркалаган&lt;ref&gt;https://new1.kstu.kg/fileadmin/user_upload/kniga_kafedry_.pdf{{Жеткиликсиз шилтеме|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Энергетика тармагына кошкон салымы ==
Дүйшөбай Мамбетжанов [[Тогуз-Торо району|Тогуз-Торо районунун]] энергетика тармагын өнүктүрүүгө чоң салым кошкон. Анын катышуусу менен Үгүт–Дөдөмөл–Казарман 35 кВт электр чубалгылары жана &quot;Казарман&quot;, &quot;Дөдөмөл&quot; көмөк чордондору курулуп, Казарман, Кара-Суу, Табылгыты жана Дөдөмөл айылдары мамлекеттик энергосистемага туташтырылган. Кийинчерээк Атай, Арал, Бирдик, Кош-Булак, Чет-Булак, Орнок жана башка айылдар электр энергиясы менен камсыздалган. 1974–1989-жылдары жүздөгөн социалдык объектилер, мал чарба комплекстери, жана өндүрүштүк жайлар электрлештирилген. Ошондой эле Угут–Макмал–Казарман жана Казарман–Жалал-Абад 110 кВт аба чубалгыларынын, &quot;Жетиген&quot; жана &quot;ЗИФ&quot; көмөк чордондорунун курулушуна катышып, [[Макмал алтын кени]] комбинатынын ишке киришине салым кошкон&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Коомдук ишмердүүлүгү ==
1976–2005-жылдары райондук жана облустук кеңештердин депутаты болуп шайланган. Ошондой эле [[Тогуз-Торо району|Тогуз-Торо райондук]] комитетинин пленум жана бюро мүчөсү, райондук мамлекеттик аминистрациянын коллегия мүчөсү катары иш алып барган. Райондун социалдык-экономикалык маселелерин чечүүгө активдүү катышкан&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Сыйлыктары жана наамдары ==
Энергетика тармагындагы эмгеги үчүн &quot;Кыргызэнерго” акционердик энергохолдингинин, Нарын элекст тармактар ишканасынын бир катар Ардак грамоталары менен сыйланган. СССРдин энергетика жана электрлештирүү отличниги наамына, ГОЭЛРОнун 80 жылдыгына арналган юбилейлик медалга татыган. 2003-жылы Тогуз-Торо районунун&quot;Ардактуу атуулу&quot; наамы ыйгарылган. 2004-жылы &quot;Кыргыз Республикасынын өнөр жайына эмгек сиңирген кызматкери&quot; наамын алган&lt;ref&gt;https://nagrada.srs.kg/site/person/10996&lt;/ref&gt;.

[[Категория:Арип боюнча инсандар]]</text>
      <sha1>m5gro61lomaptqwyr1h9x3hyefgimoy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Канноли</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153006</id>
    <revision>
      <id>650121</id>
      <parentid>649614</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T14:31:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiyanakk</username>
        <id>38273</id>
      </contributor>
      <origin>650121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5028" sha1="o1mzdzooh0gugsvi2wczvl8s7n0rloh" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Aiyanakk|Aiyanakk]]}}
{{Тамак|Сүрөт=Cannoli siciliani.jpg|Негизги курамы=камыр дана рикотта|Өлкө=Италия|Улуттук ашкана=Сицилия, Италия|Аталышы=Канноли}}'''Канноли''' ({{lang-it|cannoli}}, жекелик түрү – ''cannolo'') — [[Италия|Италиянын]] [[Сицилия]] аймагына таандык салттуу таттуу азык. Ал сырты кытырак, түтүкчө сымал камырдан даярдалып, ичине таттуу [[рикотта]] сырынын каймагы толтурулган таттуу тамак болуп саналат. Канноли италиялык ашкананын  белгилүү десерттеринин бири болуп эсептелет жана бүгүнкү күндө дүйнөнүн көптөгөн өлкөлөрүндө даярдалат. 

== Тарыхы ==

Каннолинин мекени [[Сицилия]] аралы болуп саналат. Тарыхчылардын пикири боюнча, бул десерт [[арабдар]] Сицилияны башкарып турган мезгилде (IX–XI кылымдар) пайда болгон. Алгач канноли [[Карнавал]] майрамына карата гана даярдалып келген. Кийинчерээк анын популярдуулугу өсүп, жылдын бардык мезгилинде жасалуучу десертке айланган.&lt;ref&gt;[https://www.lacucinaitaliana.it/ricetta/dolci-e-dessert/cannoli-di-ricotta-la-ricetta-della-tradizione/ ''Cannoli di ricotta, la ricetta della tradizione''. La Cucina Italiana,] 9-декабрь 2024&lt;/ref&gt;

Бүгүнкү күндө канноли Италиянын бардык аймактарында кездешкени менен, анын салттуу түрү Сицилияда өзгөчө бааланат.

== Даярдалышы ==

Каннолинин сырткы кабыгы [[Ун|буудай уну]], [[жумуртка]], шекер, [[май]] жана айрым учурда [[Марсала (шарап)|Марсала]] шарабы же [[уксус]] кошулган камырдан даярдалат. Камыр жука жайылып, атайын темир калыпка оролуп, ысык майга кызартылып бышырылат. Бышкандан кийин калыптан ажыратылып муздатылат.

Классикалык салмасы [[рикотта]] сырына кант упасы жана [[ваниль|ванил]] кошулуп даярдалат. Айрым рецепттерге [[шоколад]] күкүмдөрү, [[мисте]], кантталган мөмөлөр же [[апельсин]] кабыгы кошулат. Салма көбүнчө десерт дасторконго берилердин алдында гана толтурулат. Бул кабыктын кытырак бойдон сакталышын камсыз кылат.&lt;ref&gt;[https://www.notoitaly.com/blogs/how-to-make-sicilian-cannoli Мэтт Бёрд. «How To Make Sicilian Cannoli». ''Noto Italy''.] — 2026-жылдын 7-февралы&lt;/ref&gt;

== Түрлөрү ==

Сицилиянын ар кайсы аймактарында каннолинин ар кандай түрлөрү кездешет.

* '''Классикалык канноли''' — рикотта сырынын салмасы менен даярдалат.
* '''Шоколаддуу канноли''' — салмасына же кабыгына шоколад кошулат.
* '''Мистелүү канноли''' — эки учу майдаланган мисте менен кооздолот.
* '''Мөмөлүү канноли''' — салмасына кантталган жемиштер же мөмө-жемиштер кошулат.

== Берилиши ==

Канноли көбүнчө үстүнө кант упасы себилип, майдаланган мисте же шоколад менен кооздолуп берилет. Ал [[кофе]], [[эспрессо]], [[капучино]] же [[чай]] менен кошо сунушталат. Италияда бул десерт майрамдарда, үй-бүлөлүк салтанаттарда жана кондитердик дүкөндөрдө кеңири сатылат.

== Галерея ==

&lt;gallery&gt;
File:Cannoli.jpg|Салттуу сицилиялык канноли
File:Amiata2009Mauro053.jpg
File:Wikipedia 17 in Milan 11.jpg
File:Daily Photos (4 11 18) (27633889698).jpg
&lt;/gallery&gt;

==Дагы караңыз ==

* [[Сицилия]]
* [[Рикотта]]
* [[Тирамису]]

== Шилтемелер ==


[[Категория:Тамак-аш]]
[[Категория:Италия ашканасы]]
[[Категория:Сицилия]]</text>
      <sha1>o1mzdzooh0gugsvi2wczvl8s7n0rloh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650122</id>
      <parentid>650121</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T14:32:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiyanakk</username>
        <id>38273</id>
      </contributor>
      <origin>650122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5120" sha1="deolylugx6plnj7lcloou49xnienjlx" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Aiyanakk|Aiyanakk]]}}
{{Тамак|Сүрөт=Cannoli siciliani.jpg|Негизги курамы=камыр дана рикотта|Өлкө=Италия|Улуттук ашкана=Сицилия, Италия|Аталышы=Канноли}}'''Канноли''' ({{lang-it|cannoli}}, жекелик түрү – ''cannolo'') — [[Италия|Италиянын]] [[Сицилия]] аймагына таандык салттуу таттуу азык. Ал сырты кытырак, түтүкчө сымал камырдан даярдалып, ичине таттуу [[рикотта]] сырынын каймагы толтурулган таттуу тамак болуп саналат. Канноли италиялык ашкананын  белгилүү десерттеринин бири болуп эсептелет жана бүгүнкү күндө дүйнөнүн көптөгөн өлкөлөрүндө даярдалат. 

== Тарыхы ==

Каннолинин мекени [[Сицилия]] аралы болуп саналат. Тарыхчылардын пикири боюнча, бул десерт [[арабдар]] Сицилияны башкарып турган мезгилде (IX–XI кылымдар) пайда болгон. Алгач канноли [[Карнавал]] майрамына карата гана даярдалып келген. Кийинчерээк анын популярдуулугу өсүп, жылдын бардык мезгилинде жасалуучу десертке айланган.&lt;ref&gt;[https://www.lacucinaitaliana.it/ricetta/dolci-e-dessert/cannoli-di-ricotta-la-ricetta-della-tradizione/ ''Cannoli di ricotta, la ricetta della tradizione''. La Cucina Italiana,] 9-декабрь 2024&lt;/ref&gt;

Бүгүнкү күндө канноли Италиянын бардык аймактарында кездешкени менен, анын салттуу түрү Сицилияда өзгөчө бааланат.

== Даярдалышы ==

Каннолинин сырткы кабыгы [[Ун|буудай уну]], [[жумуртка]], шекер, [[май]] жана айрым учурда [[Марсала (шарап)|Марсала]] шарабы же [[уксус]] кошулган камырдан даярдалат. Камыр жука жайылып, атайын темир калыпка оролуп, ысык майга кызартылып бышырылат. Бышкандан кийин калыптан ажыратылып муздатылат.

Классикалык салмасы [[рикотта]] сырына кант упасы жана [[ваниль|ванил]] кошулуп даярдалат. Айрым рецепттерге [[шоколад]] күкүмдөрү, [[мисте]], кантталган мөмөлөр же [[апельсин]] кабыгы кошулат. Салма көбүнчө десерт дасторконго берилердин алдында гана толтурулат. Бул кабыктын кытырак бойдон сакталышын камсыз кылат.&lt;ref&gt;[https://www.notoitaly.com/blogs/how-to-make-sicilian-cannoli Мэтт Бёрд. «How To Make Sicilian Cannoli». ''Noto Italy''.] — 2026-жылдын 7-февралы&lt;/ref&gt;

== Түрлөрү ==

Сицилиянын ар кайсы аймактарында каннолинин ар кандай түрлөрү кездешет.

* '''Классикалык канноли''' — рикотта сырынын салмасы менен даярдалат.
* '''Шоколаддуу канноли''' — салмасына же кабыгына шоколад кошулат.
* '''Мистелүү канноли''' — эки учу майдаланган мисте менен кооздолот.
* '''Мөмөлүү канноли''' — салмасына кантталган жемиштер же мөмө-жемиштер кошулат.

== Берилиши ==

Канноли көбүнчө үстүнө кант упасы себилип, майдаланган мисте же шоколад менен кооздолуп берилет. Ал [[кофе]], [[эспрессо]], [[капучино]] же [[чай]] менен кошо сунушталат. Италияда бул десерт майрамдарда, үй-бүлөлүк салтанаттарда жана кондитердик дүкөндөрдө кеңири сатылат.

== Галерея ==

&lt;gallery&gt;
File:Cannoli.jpg|Салттуу сицилиялык канноли
File:Amiata2009Mauro053.jpg
File:Wikipedia 17 in Milan 11.jpg
File:Daily Photos (4 11 18) (27633889698).jpg
File:20161024 Sizilien i 001 (cropped).jpg
File:Cannolo siciliano @ Turin (49279447667).jpg
&lt;/gallery&gt;

==Дагы караңыз ==

* [[Сицилия]]
* [[Рикотта]]
* [[Тирамису]]

== Шилтемелер ==


[[Категория:Тамак-аш]]
[[Категория:Италия ашканасы]]
[[Категория:Сицилия]]</text>
      <sha1>deolylugx6plnj7lcloou49xnienjlx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650123</id>
      <parentid>650122</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T14:33:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiyanakk</username>
        <id>38273</id>
      </contributor>
      <origin>650123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5071" sha1="7hhdpyo5gqws6wra8ev1suqylqswlv8" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Aiyanakk|Aiyanakk]]}}
{{Тамак|Сүрөт=Cannoli siciliani.jpg|Негизги курамы=камыр дана рикотта|Өлкө=Италия|Улуттук ашкана=Сицилия, Италия|Аталышы=Канноли}}'''Канноли''' ({{lang-it|cannoli}}, жекелик түрү – ''cannolo'') — [[Италия|Италиянын]] [[Сицилия]] аймагына таандык салттуу таттуу азык. Ал сырты кытырак, түтүкчө сымал камырдан даярдалып, ичине таттуу [[рикотта]] сырынын каймагы толтурулган таттуу тамак болуп саналат. Канноли италиялык ашкананын  белгилүү десерттеринин бири болуп эсептелет жана бүгүнкү күндө дүйнөнүн көптөгөн өлкөлөрүндө даярдалат. 

== Тарыхы ==

Каннолинин мекени [[Сицилия]] аралы болуп саналат. Тарыхчылардын пикири боюнча, бул десерт [[арабдар]] Сицилияны башкарып турган мезгилде (IX–XI кылымдар) пайда болгон. Алгач канноли [[Карнавал]] майрамына карата гана даярдалып келген. Кийинчерээк анын популярдуулугу өсүп, жылдын бардык мезгилинде жасалуучу десертке айланган.&lt;ref&gt;[https://www.lacucinaitaliana.it/ricetta/dolci-e-dessert/cannoli-di-ricotta-la-ricetta-della-tradizione/ ''Cannoli di ricotta, la ricetta della tradizione''. La Cucina Italiana,] 9-декабрь 2024&lt;/ref&gt;

Бүгүнкү күндө канноли Италиянын бардык аймактарында кездешкени менен, анын салттуу түрү Сицилияда өзгөчө бааланат.

== Даярдалышы ==

Каннолинин сырткы кабыгы [[Ун|буудай уну]], [[жумуртка]], шекер, [[май]] жана айрым учурда [[Марсала (шарап)|Марсала]] шарабы же [[уксус]] кошулган камырдан даярдалат. Камыр жука жайылып, атайын темир калыпка оролуп, ысык майга кызартылып бышырылат. Бышкандан кийин калыптан ажыратылып муздатылат.

Классикалык салмасы [[рикотта]] сырына кант упасы жана [[ваниль|ванил]] кошулуп даярдалат. Айрым рецепттерге [[шоколад]] күкүмдөрү, [[мисте]], кантталган мөмөлөр же [[апельсин]] кабыгы кошулат. Салма көбүнчө десерт дасторконго берилердин алдында гана толтурулат. Бул кабыктын кытырак бойдон сакталышын камсыз кылат.&lt;ref&gt;[https://www.notoitaly.com/blogs/how-to-make-sicilian-cannoli Мэтт Бёрд. «How To Make Sicilian Cannoli». ''Noto Italy''.] — 2026-жылдын 7-февралы&lt;/ref&gt;

== Түрлөрү ==

Сицилиянын ар кайсы аймактарында каннолинин ар кандай түрлөрү кездешет.

* '''Классикалык канноли''' — рикотта сырынын салмасы менен даярдалат.
* '''Шоколаддуу канноли''' — салмасына же кабыгына шоколад кошулат.
* '''Мистелүү канноли''' — эки учу майдаланган мисте менен кооздолот.
* '''Мөмөлүү канноли''' — салмасына кантталган жемиштер же мөмө-жемиштер кошулат.

== Берилиши ==

Канноли көбүнчө үстүнө кант упасы себилип, майдаланган мисте же шоколад менен кооздолуп берилет. Ал [[кофе]], [[эспрессо]], [[капучино]] же [[чай]] менен кошо сунушталат. Италияда бул десерт майрамдарда, үй-бүлөлүк салтанаттарда жана кондитердик дүкөндөрдө кеңири сатылат.

== Галерея ==

&lt;gallery&gt;
File:Cannoli.jpg|Салттуу сицилиялык канноли
File:Amiata2009Mauro053.jpg
File:Wikipedia 17 in Milan 11.jpg
File:Daily Photos (4 11 18) (27633889698).jpg
File:20161024 Sizilien i 001 (cropped).jpg
&lt;/gallery&gt;

==Дагы караңыз ==

* [[Сицилия]]
* [[Рикотта]]
* [[Тирамису]]

== Шилтемелер ==


[[Категория:Тамак-аш]]
[[Категория:Италия ашканасы]]
[[Категория:Сицилия]]</text>
      <sha1>7hhdpyo5gqws6wra8ev1suqylqswlv8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650124</id>
      <parentid>650123</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T14:33:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiyanakk</username>
        <id>38273</id>
      </contributor>
      <origin>650124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5020" sha1="02g4idjy3288d2zlw7ch9242uyxsfgz" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Aiyanakk|Aiyanakk]]}}
{{Тамак|Сүрөт=Cannoli siciliani.jpg|Негизги курамы=камыр дана рикотта|Өлкө=Италия|Улуттук ашкана=Сицилия, Италия|Аталышы=Канноли}}'''Канноли''' ({{lang-it|cannoli}}, жекелик түрү – ''cannolo'') — [[Италия|Италиянын]] [[Сицилия]] аймагына таандык салттуу таттуу азык. Ал сырты кытырак, түтүкчө сымал камырдан даярдалып, ичине таттуу [[рикотта]] сырынын каймагы толтурулган таттуу тамак болуп саналат. Канноли италиялык ашкананын  белгилүү десерттеринин бири болуп эсептелет жана бүгүнкү күндө дүйнөнүн көптөгөн өлкөлөрүндө даярдалат. 

== Тарыхы ==

Каннолинин мекени [[Сицилия]] аралы болуп саналат. Тарыхчылардын пикири боюнча, бул десерт [[арабдар]] Сицилияны башкарып турган мезгилде (IX–XI кылымдар) пайда болгон. Алгач канноли [[Карнавал]] майрамына карата гана даярдалып келген. Кийинчерээк анын популярдуулугу өсүп, жылдын бардык мезгилинде жасалуучу десертке айланган.&lt;ref&gt;[https://www.lacucinaitaliana.it/ricetta/dolci-e-dessert/cannoli-di-ricotta-la-ricetta-della-tradizione/ ''Cannoli di ricotta, la ricetta della tradizione''. La Cucina Italiana,] 9-декабрь 2024&lt;/ref&gt;

Бүгүнкү күндө канноли Италиянын бардык аймактарында кездешкени менен, анын салттуу түрү Сицилияда өзгөчө бааланат.

== Даярдалышы ==

Каннолинин сырткы кабыгы [[Ун|буудай уну]], [[жумуртка]], шекер, [[май]] жана айрым учурда [[Марсала (шарап)|Марсала]] шарабы же [[уксус]] кошулган камырдан даярдалат. Камыр жука жайылып, атайын темир калыпка оролуп, ысык майга кызартылып бышырылат. Бышкандан кийин калыптан ажыратылып муздатылат.

Классикалык салмасы [[рикотта]] сырына кант упасы жана [[ваниль|ванил]] кошулуп даярдалат. Айрым рецепттерге [[шоколад]] күкүмдөрү, [[мисте]], кантталган мөмөлөр же [[апельсин]] кабыгы кошулат. Салма көбүнчө десерт дасторконго берилердин алдында гана толтурулат. Бул кабыктын кытырак бойдон сакталышын камсыз кылат.&lt;ref&gt;[https://www.notoitaly.com/blogs/how-to-make-sicilian-cannoli Мэтт Бёрд. «How To Make Sicilian Cannoli». ''Noto Italy''.] — 2026-жылдын 7-февралы&lt;/ref&gt;

== Түрлөрү ==

Сицилиянын ар кайсы аймактарында каннолинин ар кандай түрлөрү кездешет.

* '''Классикалык канноли''' — рикотта сырынын салмасы менен даярдалат.
* '''Шоколаддуу канноли''' — салмасына же кабыгына шоколад кошулат.
* '''Мистелүү канноли''' — эки учу майдаланган мисте менен кооздолот.
* '''Мөмөлүү канноли''' — салмасына кантталган жемиштер же мөмө-жемиштер кошулат.

== Берилиши ==

Канноли көбүнчө үстүнө кант упасы себилип, майдаланган мисте же шоколад менен кооздолуп берилет. Ал [[кофе]], [[эспрессо]], [[капучино]] же [[чай]] менен кошо сунушталат. Италияда бул десерт майрамдарда, үй-бүлөлүк салтанаттарда жана кондитердик дүкөндөрдө кеңири сатылат.

== Галерея ==

&lt;gallery&gt;
File:Cannoli.jpg
File:Amiata2009Mauro053.jpg
File:Wikipedia 17 in Milan 11.jpg
File:Daily Photos (4 11 18) (27633889698).jpg
File:20161024 Sizilien i 001 (cropped).jpg
&lt;/gallery&gt;

==Дагы караңыз ==

* [[Сицилия]]
* [[Рикотта]]
* [[Тирамису]]

== Шилтемелер ==


[[Категория:Тамак-аш]]
[[Категория:Италия ашканасы]]
[[Категория:Сицилия]]</text>
      <sha1>02g4idjy3288d2zlw7ch9242uyxsfgz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650125</id>
      <parentid>650124</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T14:34:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiyanakk</username>
        <id>38273</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>650125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4946" sha1="4zxf5ou48yw0wrw0w60qgforp9sama5" xml:space="preserve">{{Тамак|Сүрөт=Cannoli siciliani.jpg|Негизги курамы=камыр дана рикотта|Өлкө=Италия|Улуттук ашкана=Сицилия, Италия|Аталышы=Канноли}}'''Канноли''' ({{lang-it|cannoli}}, жекелик түрү – ''cannolo'') — [[Италия|Италиянын]] [[Сицилия]] аймагына таандык салттуу таттуу азык. Ал сырты кытырак, түтүкчө сымал камырдан даярдалып, ичине таттуу [[рикотта]] сырынын каймагы толтурулган таттуу тамак болуп саналат. Канноли италиялык ашкананын  белгилүү десерттеринин бири болуп эсептелет жана бүгүнкү күндө дүйнөнүн көптөгөн өлкөлөрүндө даярдалат. 

== Тарыхы ==

Каннолинин мекени [[Сицилия]] аралы болуп саналат. Тарыхчылардын пикири боюнча, бул десерт [[арабдар]] Сицилияны башкарып турган мезгилде (IX–XI кылымдар) пайда болгон. Алгач канноли [[Карнавал]] майрамына карата гана даярдалып келген. Кийинчерээк анын популярдуулугу өсүп, жылдын бардык мезгилинде жасалуучу десертке айланган.&lt;ref&gt;[https://www.lacucinaitaliana.it/ricetta/dolci-e-dessert/cannoli-di-ricotta-la-ricetta-della-tradizione/ ''Cannoli di ricotta, la ricetta della tradizione''. La Cucina Italiana,] 9-декабрь 2024&lt;/ref&gt;

Бүгүнкү күндө канноли Италиянын бардык аймактарында кездешкени менен, анын салттуу түрү Сицилияда өзгөчө бааланат.

== Даярдалышы ==

Каннолинин сырткы кабыгы [[Ун|буудай уну]], [[жумуртка]], шекер, [[май]] жана айрым учурда [[Марсала (шарап)|Марсала]] шарабы же [[уксус]] кошулган камырдан даярдалат. Камыр жука жайылып, атайын темир калыпка оролуп, ысык майга кызартылып бышырылат. Бышкандан кийин калыптан ажыратылып муздатылат.

Классикалык салмасы [[рикотта]] сырына кант упасы жана [[ваниль|ванил]] кошулуп даярдалат. Айрым рецепттерге [[шоколад]] күкүмдөрү, [[мисте]], кантталган мөмөлөр же [[апельсин]] кабыгы кошулат. Салма көбүнчө десерт дасторконго берилердин алдында гана толтурулат. Бул кабыктын кытырак бойдон сакталышын камсыз кылат.&lt;ref&gt;[https://www.notoitaly.com/blogs/how-to-make-sicilian-cannoli Мэтт Бёрд. «How To Make Sicilian Cannoli». ''Noto Italy''.] — 2026-жылдын 7-февралы&lt;/ref&gt;

== Түрлөрү ==

Сицилиянын ар кайсы аймактарында каннолинин ар кандай түрлөрү кездешет.

* '''Классикалык канноли''' — рикотта сырынын салмасы менен даярдалат.
* '''Шоколаддуу канноли''' — салмасына же кабыгына шоколад кошулат.
* '''Мистелүү канноли''' — эки учу майдаланган мисте менен кооздолот.
* '''Мөмөлүү канноли''' — салмасына кантталган жемиштер же мөмө-жемиштер кошулат.

== Берилиши ==

Канноли көбүнчө үстүнө кант упасы себилип, майдаланган мисте же шоколад менен кооздолуп берилет. Ал [[кофе]], [[эспрессо]], [[капучино]] же [[чай]] менен кошо сунушталат. [[Италия|Италияда]] бул десерт майрамдарда, үй-бүлөлүк салтанаттарда жана кондитердик дүкөндөрдө кеңири сатылат.

== Галерея ==

&lt;gallery&gt;
File:Cannoli.jpg
File:Amiata2009Mauro053.jpg
File:Wikipedia 17 in Milan 11.jpg
File:Daily Photos (4 11 18) (27633889698).jpg
File:20161024 Sizilien i 001 (cropped).jpg
&lt;/gallery&gt;

==Дагы караңыз ==

* [[Сицилия]]
* [[Рикотта]]
* [[Тирамису]]

== Шилтемелер ==


[[Категория:Тамак-аш]]
[[Категория:Италия ашканасы]]
[[Категория:Сицилия]]</text>
      <sha1>4zxf5ou48yw0wrw0w60qgforp9sama5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650126</id>
      <parentid>650125</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T14:34:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiyanakk</username>
        <id>38273</id>
      </contributor>
      <origin>650126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4947" sha1="bqhuyr11je63h9xj0e92y5b7vwypejk" xml:space="preserve">{{Тамак|Сүрөт=Cannoli siciliani.jpg|Негизги курамы=камыр жана  рикотта|Өлкө=Италия|Улуттук ашкана=Сицилия, Италия|Аталышы=Канноли}}'''Канноли''' ({{lang-it|cannoli}}, жекелик түрү – ''cannolo'') — [[Италия|Италиянын]] [[Сицилия]] аймагына таандык салттуу таттуу азык. Ал сырты кытырак, түтүкчө сымал камырдан даярдалып, ичине таттуу [[рикотта]] сырынын каймагы толтурулган таттуу тамак болуп саналат. Канноли италиялык ашкананын  белгилүү десерттеринин бири болуп эсептелет жана бүгүнкү күндө дүйнөнүн көптөгөн өлкөлөрүндө даярдалат. 

== Тарыхы ==

Каннолинин мекени [[Сицилия]] аралы болуп саналат. Тарыхчылардын пикири боюнча, бул десерт [[арабдар]] Сицилияны башкарып турган мезгилде (IX–XI кылымдар) пайда болгон. Алгач канноли [[Карнавал]] майрамына карата гана даярдалып келген. Кийинчерээк анын популярдуулугу өсүп, жылдын бардык мезгилинде жасалуучу десертке айланган.&lt;ref&gt;[https://www.lacucinaitaliana.it/ricetta/dolci-e-dessert/cannoli-di-ricotta-la-ricetta-della-tradizione/ ''Cannoli di ricotta, la ricetta della tradizione''. La Cucina Italiana,] 9-декабрь 2024&lt;/ref&gt;

Бүгүнкү күндө канноли Италиянын бардык аймактарында кездешкени менен, анын салттуу түрү Сицилияда өзгөчө бааланат.

== Даярдалышы ==

Каннолинин сырткы кабыгы [[Ун|буудай уну]], [[жумуртка]], шекер, [[май]] жана айрым учурда [[Марсала (шарап)|Марсала]] шарабы же [[уксус]] кошулган камырдан даярдалат. Камыр жука жайылып, атайын темир калыпка оролуп, ысык майга кызартылып бышырылат. Бышкандан кийин калыптан ажыратылып муздатылат.

Классикалык салмасы [[рикотта]] сырына кант упасы жана [[ваниль|ванил]] кошулуп даярдалат. Айрым рецепттерге [[шоколад]] күкүмдөрү, [[мисте]], кантталган мөмөлөр же [[апельсин]] кабыгы кошулат. Салма көбүнчө десерт дасторконго берилердин алдында гана толтурулат. Бул кабыктын кытырак бойдон сакталышын камсыз кылат.&lt;ref&gt;[https://www.notoitaly.com/blogs/how-to-make-sicilian-cannoli Мэтт Бёрд. «How To Make Sicilian Cannoli». ''Noto Italy''.] — 2026-жылдын 7-февралы&lt;/ref&gt;

== Түрлөрү ==

Сицилиянын ар кайсы аймактарында каннолинин ар кандай түрлөрү кездешет.

* '''Классикалык канноли''' — рикотта сырынын салмасы менен даярдалат.
* '''Шоколаддуу канноли''' — салмасына же кабыгына шоколад кошулат.
* '''Мистелүү канноли''' — эки учу майдаланган мисте менен кооздолот.
* '''Мөмөлүү канноли''' — салмасына кантталган жемиштер же мөмө-жемиштер кошулат.

== Берилиши ==

Канноли көбүнчө үстүнө кант упасы себилип, майдаланган мисте же шоколад менен кооздолуп берилет. Ал [[кофе]], [[эспрессо]], [[капучино]] же [[чай]] менен кошо сунушталат. [[Италия|Италияда]] бул десерт майрамдарда, үй-бүлөлүк салтанаттарда жана кондитердик дүкөндөрдө кеңири сатылат.

== Галерея ==

&lt;gallery&gt;
File:Cannoli.jpg
File:Amiata2009Mauro053.jpg
File:Wikipedia 17 in Milan 11.jpg
File:Daily Photos (4 11 18) (27633889698).jpg
File:20161024 Sizilien i 001 (cropped).jpg
&lt;/gallery&gt;

==Дагы караңыз ==

* [[Сицилия]]
* [[Рикотта]]
* [[Тирамису]]

== Шилтемелер ==


[[Категория:Тамак-аш]]
[[Категория:Италия ашканасы]]
[[Категория:Сицилия]]</text>
      <sha1>bqhuyr11je63h9xj0e92y5b7vwypejk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153218</id>
    <revision>
      <id>650047</id>
      <parentid>650033</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T12:24:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25597" sha1="6p8umn8nd8uq7be32osxwp5ga0cbyff" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 13:13, 17 июль 2026 (UTC)}}

{{Мамлекеттик орган
|Аталышы                      = Министрлер Кабинети
|Расмий аталышы               = Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети
|эмблема                      = National emblem of Kyrgyzstan.svg
|эмблеманын_туурасы           = 180px
|эмблеманын_сүрөттөмөсү       = Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик герби
|сүрөт                        = 2025 Bishkek CSTO Summit (J).jpg
|сүрөттүн_туурасы             = 280px
|сүрөттүн_сүрөттөмөсү         = Ынтымак Ордо (Бишкек)
|Мамлекет                     = Кыргызстан
|юрисдикция                   = Кыргызстан
|түзүлгөн күнү                = 2021-жылдын 5-майы
|мурунку орган1               = Кыргыз Республикасынын Өкмөтү (1991–2021)
|бай ийет                     = Кыргыз Республикасынын Президентине
|башчынын кызматы1            = Министрлер Кабинетинин Төрагасы
|башчынын аты1                = [[Касымалиев Адылбек Алешович]]
|штаб-квартира                = Бишкек шаары, Ч.Айтматов проспектиси, 301(Ынтымак Ордо)
|сайт                         = [https://www.gov.kg/ gov.kg]
|Аймактык карта 1             = Бишкек
|lat_deg                      =42
|lat_min                      =48
|lat_sec                      =30
|lat_dir                      =N
|lon_deg                      =74
|lon_min                      =34
|lon_sec                      =55
|lon_dir                      =E
|region                       =KG-GB
|CoordScale                   =2000
|Викиказына                   = Government of Kyrgyzstan
}}

'''Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети''' (мурдагы Кыргыз Республикасынын Өкмөтү) — [[Кыргызстан|Кыргыз Республикасынын]] аткаруучу бийлик органы болуп саналат жана аны мамлекет башчысы жетектейт.

[[Кыргызстандын конституциясы|Кыргыз Республикасынын Конституциясына]] ылайык, аткаруу бийлигинин ишмердүүлүгүн координациялоо укугу жана жоопкерчилиги мамлекет башчысынын компетенциясына кирет. Ошол себептүү, [[Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин төрагасы|Министрлер Кабинетинин Төрагасы]] ошол эле учурда Президенттин Администрациясынын жетекчиси болуп эсептелет.

== Кыргыз РеспубликасынынМинистрлер Кабинетинин ыйгарым укуктары жана жоопкерчилиги ==
{{цитата|автор=Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети жөнүндө конституциялык мыйзамы|13-берене. Министрлер Кабинетинин ыйгарым укуктары&lt;br&gt;
1. Министрлер Кабинети Конституцияга жана мыйзамдарга ылайык Президенттин жана Жогорку Кеңештин, соттордун, өзгөчө статуска ээ башка мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын компетенциясына кирген маселелерден тышкары, мамлекеттик башкаруунун бардык маселелерин чечет.&lt;br&gt;
2. Министрлер Кабинети:&lt;br&gt;
1) Конституцияны, мыйзамдарды жана Президенттин актыларын аткарууну камсыз кылат, Конституциянын, мыйзамдардын, Президенттин актыларынын, кайрылууларынын жана тапшырмаларынын негизинде жана аларды аткаруу максатында Кыргыз Республикасынын бүткүл аймагында аткарууга милдеттүү болгон токтомдорду жана тескемелерди чыгарат, алардын аткарылышын контролдоону камсыз кылат;&lt;br&gt;
2) мамлекеттин ички жана тышкы саясатын ишке ашырат;&lt;br&gt;
3) улуттук программаларды иштеп чыгат жана Президентке бекитүүгө киргизет жана алардын ишке ашырылышын камсыз кылат;&lt;br&gt;
4) мыйзамдуулукту, жарандардын укуктарын жана эркиндиктерин камсыз кылуу, коомдук тартипти коргоо, кылмыштуулукка каршы күрөшүү боюнча чараларды ишке ашырат;&lt;br&gt;
5) мамлекеттик эгемендикти, аймактык бүтүндүктү коргоо, конституциялык түзүлүштү сактоо боюнча чараларды, ошондой эле коргонуу жөндөмдүүлүгүн, улуттук коопсуздукту чыңдоо жана укуктук тартипти камсыз кылуу боюнча чараларды ишке ашырууну камсыз кылат;&lt;br&gt;
6) бюджеттик-финансылык, баалык, тарифтик, инвестициялык, тышкы экономикалык, салыктык жана бажылык саясатты аткарууну камсыз кылат;&lt;br&gt;
7) социалдык-экономикалык чөйрөдө, жаштар саясаты, маданият, искусство, туризм, спорт, илим, интеллектуалдык менчик, билим берүү, саламаттык сактоо, эмгек, ишке орноштуруу жана миграция, этностор аралык мамилелер, балдарды коргоо жана гендердик теңдик, социалдык камсыз кылуу, жаратылышты коргоо, экологиялык коопсуздук жана жаратылышты пайдалануу, жер ресурстарын башкаруу жана жер мамилелерин жөнгө салуу; архитектура, шаар куруу жана курулуш иши, мамлекеттик жана муниципалдык кызмат, статистика, мамлекеттик тилди, тоолуу аймактарды өнүктүрүү жана башка чөйрөлөрдө бирдиктүү мамлекеттик саясатты аткарууну камсыз кылат;&lt;br&gt;
8) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык күчүнө кирген эл аралык келишимдердин аткарылышын камсыз кылат; Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте эл аралык келишимдерди түзүү жөнүндө чечим кабыл алат, мындай келишимдерди узартат же бузат; Кыргыз Республикасынын жарандарын анын аймагынан тышкары жерлерде коргойт; Кыргыз Республикасынын чет мамлекеттер, эл аралык уюмдар менен өз ара мамилелерди өнүктүрүүнү камсыз кылат;&lt;br&gt;
9) Кыргыз Республикасынын чет мамлекеттердеги дипломатиялык өкүлчүлүктөрүн жана консулдук мекемелерин жана Кыргыз Республикасынын эл аралык уюмдардагы туруктуу өкүлчүлүктөрүн ачууну камсыз кылат;&lt;br&gt;
10) республикалык бюджетти иштеп чыгат жана Жогорку Кеңешке берет жана анын аткарылышын камсыз кылат;&lt;br&gt;
11) менчиктин бардык түрлөрүн өнүктүрүүнүн бирдей шарттарын камсыз кылуу жана аларды коргоо, мамлекеттик менчик объекттерин башкаруу боюнча чараларды ишке ашырат;&lt;br&gt;
12) мамлекеттик мүлктүн менчик ээсинин укуктарын ишке ашырат, мамлекеттик ишканаларды жана мекемелерди түзөт, Кыргыз Республикасынын мамлекеттик менчигин менчиктештирүүнү уюштурат;&lt;br&gt;
13) мамлекеттик материалдык резервдин объекттерин, товардык-материалдык баалуулуктарын башкаруу жана Кыргыз Республикасынын азык-түлүк коопсуздугун камсыз кылуу боюнча чараларды көрөт;&lt;br&gt;
14) жалпы мамлекеттик программаларды иштеп чыгат, бекитет жана алардын ишке ашуусун камсыз кылат;&lt;br&gt;
15) тышкы экономикалык ишти жүргүзүүнү камсыз кылат;&lt;br&gt;
16) техникалык жөнгө салуу жаатындагы ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырат; товарлардын, жумуштардын жана кызмат көрсөтүүлөрдүн ата мекендик өндүрүүчүлөрүнүн кызыкчылыктарын коргоо боюнча чараларды көрөт;&lt;br&gt;
17) бирдиктүү монополияга каршы жана атаандаштык саясатын жүргүзүүнү камсыз кылат;&lt;br&gt;
18) экономикалык мейкиндиктин бирдейлигин жана экономикалык иштин эркиндигин, товарлардын, кызмат көрсөтүүлөрдүн жана финансылык каражаттардын эркин жүгүртүлүшүн камсыз кылат;&lt;br&gt;
19) республиканын экономикалык жана финансылык тутумун чыңдоо боюнча чараларды иштеп чыгат жана жүргүзөт;&lt;br&gt;
20) бажы-тарифтик жана тарифтик эмес жөнгө салуунун чараларын иштеп чыгат, бекитет жана ишке ашырат;&lt;br&gt;
21) мыйзамдарды өркүндөтүү боюнча чараларды көрөт;&lt;br&gt;
22) ушул конституциялык Мыйзамда каралган учурларда мыйзамдардын долбоорлоруна расмий корутундуларды берет;&lt;br&gt;
23) министрлердин, мамлекеттик комитеттердин төрагаларынын, аткаруу бийлигинин башка органдарынын жетекчилеринин, ошондой эле өткөрүп берилген мамлекеттик ыйгарым укуктар жагында жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруу органдарынын башчыларынын отчётторун угат;&lt;br&gt;
24) министрликтердин, мамлекеттик комитеттердин, аткаруу бийлигинин башка органдарынын жоболорун, башкаруу схемаларын жана чектик штаттык санын бекитет;&lt;br&gt;
25) консультациялык-кеңеш берүүчү органдарды түзөт;&lt;br&gt;
26) эркин экономикалык зоналар жөнүндө жобону жана аларды өнүктүрүү программаларын бекитет;&lt;br&gt;
27) Министрлер Кабинетинин Ардак грамотасын жана башка сыйлыктарды уюштурат, алар менен сыйлоонун негиздерин жана тартибин аныктайт;&lt;br&gt;
28) класстык чендерди, аскердик наамдарды жана атайын наамдарды ыйгаруу тартибин аныктайт;&lt;br&gt;
29) министрликтердин, мамлекеттик комитеттердин, аткаруу бийлигинин башка органдарынын актыларын жокко чыгарат;&lt;br&gt;
30) мамлекеттик органдардын жана кызмат адамдарынын материалдык-техникалык жактан камсыз болушун уюштурат;&lt;br&gt;
31) жарандык коом жана жалпыга маалымдоо каражаттары менен өз ара аракеттенүүнү камсыз кылат;&lt;br&gt;
32) Конституция, ушул конституциялык Мыйзам жана мыйзамдар менен анын карамагына кирген башка ыйгарым укуктарды аткарат.&lt;br&gt;
3. Министрлер Кабинети ушул конституциялык Мыйзамда көрсөтүлгөн ыйгарым укуктардан алганда, аларды аткаруу боюнча функцияларды министрликтердин, мамлекеттик комитеттердин, аткаруу бийлигинин башка органдарынын ортосунда бөлүштүрөт.&lt;br&gt;
4. Министрлер Кабинетинин иши Кыргыз Республикасынын Президентинин Администрациясы тарабынан камсыз кылынат.&lt;br&gt;
14-берене. Министрлер Кабинетинин отчеттуулугу жана жоопкерчилиги&lt;br&gt;
1. Министрлер Кабинети өз ишинде Президент тарабынан аныкталуучу мамлекеттин ички жана тышкы саясатын ишке ашырууга Президенттин алдында отчет берет жана жооптуу.&lt;br&gt;
Министрлер Кабинетинин Президент менен өз ара аракеттенүүсүнүн Конституция жана ушул конституциялык Мыйзам менен жөнгө салынбаган маселелери Президент тарабынан аныкталат.&lt;br&gt;
Президент Министрлер Кабинетинин Төрагасына, Министрлер Кабинетинин мүчөлөрүнө жана аткаруу бийлигинин башка органдарынын жетекчилерине тартиптик жаза чарасын колдонууга, ошондой эле аларга сыйлоо чараларын колдонууга укуктуу.&lt;br&gt;
2. Министрлер Кабинети жыл сайыл 1-майдан кечиктирбестен республикалык бюджеттин аткарылышы жөнүндө Жогорку Кеңешке отчет берет.&lt;br&gt;
3. Жогорку Кеңеш республикалык бюджеттин аткарылышы жөнүндө Министрлер Кабинетинин отчеттук угуунун жыйынтыктары боюнча канааттандырарлык эмес деп таанууга укуктуу.&lt;br&gt;
Министрлер Кабинетинин отчету канааттандырарлык эмес деп таанылган учурда Министрлер Кабинетинин мүчөлөрүнүн жоопкерчилиги Президент тарабынан каралат.
}}
== Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин курамы ==
Министрлер Кабинетинин түзүмү жана курамы Президент тарабынан аныкталат. Министрлер Кабинети Төрагадан, анын орун басарларынан, министрлерден жана мамлекеттик комитеттердин төрагаларынан турат.

* Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин Төрагасы Кыргыз Республикасынын Президенти тарабынан дайындалат.
* Министрлер Кабинетинин Төрагасы, анын орун басарлары жана Министрлер Кабинетинин мүчөлөрү Жогорку Кенештин макулдугу менен Президент тарабынан дайындалат.
* Министрлер Кабинетинин Төрагасы Конституцияга, конституциялык мыйзамдарга жана Президенттин жарлыктарына ылайык Министрлер Кабинетинин ишмердүүлүгүн уюштурат.
* Министрлер Кабинетинин Төрагасы Министрлер Кабинетинин ишмердүүлүгү үчүн Президенттин алдында жоопкерчилик тартат.
* Президент өз демилгеси менен Министрлер Кабинетинин азыркы курамын же анын кайсы бир мүчөсүн кызматтан кетирүүгө укуктуу.
* Министрлер Кабинетинин мүчөлөрү кызматтан кетүү тууралуу арыз берүүгө укуктуу. Арызды кабыл алуу же четке кагуу Президент тарабынан чечилет.
* Министрлер Кабинетинин Төрагасынын кызматтан кетиши бүтүндөй Министрлер Кабинетинин кызматтан кетишине алып келбейт.
* Министрлер Кабинетинин жаңы курамы дайындалганга чейин, иштеп жаткан курам өз милдеттерин аткарууну уланта берет.
* Жаңы шайланган Президент кызматка киришкенде, Министрлер Кабинетинин бүтүндөй курамынын өз ыйгарымдары толугу менен токтотулат.

=== Министрлер Кабинетинин мүчөлөрү ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!Кызматы
!Сүрөтү
!Аты-жөнү
!Партиясы
!Кызматка киришкен күнү
|-
|[[Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин төрагасы]]
|
|
| style=&quot;background:#eaecf0&quot; |
|
|-
|[[Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлиги|Тышкы иштер министри]]
|
|Кулубаев Жээнбек Молдоканович
|
|
|-
|[[Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлиги|Ички иштер министри]]
|
|Ниязбеков Улан Омоканович
|
|
|-
|[[Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги|Юстиция министри]]
|
|[[Баетов Аяз Батыркулович]]
|
|
|-
|[[Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги|Коргоо министри]]
|
|Мукамбетов Руслан Мустафаевич
|
|
|-
|[[Кыргыз Республикасынын Финансы министрлиги|Финансы министри]]
|
|Суйналиев Руслан Мырзабекович
|
|
|-
|[[Кыргыз Республикасынын Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлиги|Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министри]]
|
|Акунбеков Эрлист Абакирович                                                                                                                            
|
|
|-
|[[Кыргыз Республикасынын Транспорт жана коммуникациялар министрлиги|Транспорт жана коммуникациялар министри]]
|
|
|
|
|-
|[[Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги|Өзгөчө кырдаалдар министри]]
|
|
|
|
|-
|[[Кыргыз Республикасынын Агартуу министрлиги|Агартуу министри]]
|
|
|
|
|-
|[[Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлиги|Экономика жана коммерция министри]]
|
|
|
|
|-
|[[Кыргыз Республикасынын Санариптик өнүктүрүү жана инновациялык технологиялар министрлиги|Санариптик өнүктүрүү жана инновациялык технологиялар министри]]
|
|
|
|
|-
|[[Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлиги|Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министри]]
|
|
|
|
|-
|[[Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги|Саламаттык сактоо министри]]
|
|
|
|
|-
|[[Кыргыз Республикасынын Энергетика министрлиги|Энергетика министри]]
|
|
|
|
|-
|[[Кыргыз Республикасынын Маданият, маалымат жана жаштар саясаты министрлиги|Маданият, маалымат жана жаштар саясаты министри]]
|
|
|
|
|-
|[[Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги|Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министри]]
|
|
|
|
|-
|[[Кыргыз Республикасынын Курулуш, архитектура жана турак жай-коммуналдык чарба министрлиги|Курулуш, архитектура жана турак жай-коммуналдык чарба министри]]
|
|
|
|
|-
|[[Кыргыз Республикасынын Илим, жогорку билим берүү жана инновациялар министрлиги|Илим, жогорку билим берүү жана инновациялар министри]]
|
|
|
|
|-
| colspan=&quot;5&quot; |'''Комитеттер'''
|-
|Кыргыз Республикасынын Улуттук коопсуздук мамлекеттик комитети
|
|
|
|
|-
| colspan=&quot;5&quot; |'''Агенттиктер'''
|-
|Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Мамлекеттик мүлктү башкаруу боюнча мамлекеттик агенттиги 
|
|
|
|
|-
|Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Мамлекеттик кызмат жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу иштери боюнча мамлекеттик агенттиги 
|
|
|
|
|-
|Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жеке маалыматтарды коргоо боюнча мамлекеттик агенттиги 
|
|
|
|
|-
|Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Дене тарбия жана спорт мамлекеттик агенттиги
|
|
|
|
|-
|Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттиги
|
|
|
|
|-
|Кыргыз Республикасынын социалдык фонду
|
|
|
|
|}

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==
[https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]

{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}</text>
      <sha1>6p8umn8nd8uq7be32osxwp5ga0cbyff</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153239</id>
    <revision>
      <id>650051</id>
      <parentid>650021</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T12:25:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1075" sha1="296k9y76o5qexm9kroyssx814vu7bnf" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 05:35, 20 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги''' — Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги Коргоо маселелерин тескеген, Кыргыз Республикасынын мамлекеттин эгемендигин, аймактык бүтүндүгүн, конституциялык түзүлүшүн коргоону камсыз кылууга арналган Кыргыз Республикасынын коргонуу жөндөмдүүлүгүн чыңдоо боюнча мамлекеттин аскердик саясаттын  иштеп чыгуучу жана ишке ашыруучу аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы болуп саналат.

{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}</text>
      <sha1>296k9y76o5qexm9kroyssx814vu7bnf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650096</id>
      <parentid>650051</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T07:21:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1395" sha1="g2tqpa1pfberhiktzz12wzo8w3f1jhj" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 05:35, 20 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги''' — Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги Коргоо маселелерин тескеген, Кыргыз Республикасынын мамлекеттин эгемендигин, аймактык бүтүндүгүн, конституциялык түзүлүшүн коргоону камсыз кылууга арналган Кыргыз Республикасынын коргонуу жөндөмдүүлүгүн чыңдоо боюнча мамлекеттин аскердик саясаттын  иштеп чыгуучу жана ишке ашыруучу аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы болуп саналат.
== Булактар ==
* Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты.  – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}</text>
      <sha1>g2tqpa1pfberhiktzz12wzo8w3f1jhj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650159</id>
      <parentid>650096</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T07:35:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20629" sha1="jr3jntcr1qjqwcckj7v98t0i2z3l1p6" xml:space="preserve">{{Мамлекеттик орган
|Аталышы                      = Коргоо министрлиги
|Расмий аталышы               = Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги
|эмблема                      = National emblem of Kyrgyzstan.svg
|эмблеманын_туурасы           = 180px
|эмблеманын_сүрөттөмөсү       = 
|сүрөт                        = 
|сүрөттүн_туурасы             = 280px
|сүрөттүн_сүрөттөмөсү         = 
|Мамлекет                     = Кыргызстан
|юрисдикция                   = Кыргызстан
|түзүлгөн күнү                = 1991-жыл 13-декабрь (2021-жылы кайра курулган)
|мурунку орган1               = КР Мамлекеттик коргоо комитети
|бай ийет                     = [[Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн Башкы колбашчысы]], [[Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети]]
|башчынын кызматы1            = Министр
|башчынын аты1                = Мукамбетов Руслан Мустафаевич
|штаб-квартира                = Бишкек шаары, Логвиненко көчөсү, 26
|сайт                         = [https://egov.kg/kg/ministry/defense egov.kg]
|Аймактык карта 1             = Бишкек
|lat_deg                      = 42
|lat_min                      = 52
|lat_sec                      = 31
|lat_dir                      = N
|lon_deg                      = 74
|lon_min                      = 35
|lon_sec                      = 48
|lon_dir                      = E
|region                       = KG-GB
|CoordScale                   = 2000
|Викиказына                   = Government of Kyrgyzstan
}}

'''Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги''' — Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги Коргоо маселелерин тескеген, Кыргыз Республикасынын мамлекеттин эгемендигин, аймактык бүтүндүгүн, конституциялык түзүлүшүн коргоону камсыз кылууга арналган Кыргыз Республикасынын коргонуу жөндөмдүүлүгүн чыңдоо боюнча мамлекеттин аскердик саясаттын  иштеп чыгуучу жана ишке ашыруучу аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы болуп саналат.

== Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлигинин ыйгарым укуктары жана жоопкерчилиги ==

=== Максаттары ===
#Эгемендүүлүктү жана аймактык бүтүндүктү коргоо
*Мамлекеттик эгемендүүлүктү камсыз кылуу: Кыргыз Республикасынын көз карандысыздыгын, аймактык бүтүндүгүн жана конституциялык түзүлүшүн ар кандай сырткы жана ички аскердик коркунучтардан коргоо.
*Чек ара коопсуздугуна көмөктөшүү: Өлкөнүн аймактык тийбестигин сактоо үчүн зарыл болгон аскердик чараларды көрүү.
#Куралдуу Күчтөрдүн күжүрмөн даярдыгын сактоо
*Күжүрмөн жөндөмдүүлүк: Аскердик бөлүктөрдүн, курал-жарактардын жана аскердик техниканын туруктуу жогорку күжүрмөн даярдыгын камсыз кылуу.
*Армияны модернизациялоо: Куралдуу Күчтөрдү заманбап курал-жарактар, аскердик техника, байланыш каражаттары жана учкучсуз учуучу аппараттар (Дрондор) менен камсыздоо жана аларды жаңыртуу.
*Өздүк курамды машыктыруу: Аскер кызматчыларынын кесипкөйлүгүн жогорулатуу, машыгууларды жана машыгуу-маневрлерди үзгүлтүксүз өткөрүп туруу.
#Аскердик коопсуздук саясатын иштеп чыгуу жана ишке ашыруу
*Аскердик доктринаны аткаруу: Мамлекеттин Аскердик доктринасын калыптандыруу, жаңыртуу жана аны иш жүзүнө ашыруу.
*Коркунучтарга бөгөт коюу: Согуштук же куралдуу жаңжалдардын алдын алуу жана аларды токтотуу боюнча стратегиялык пландарды иштеп чыгуу.
#Терроризмге жана экстремизмге каршы күрөшүү
*Атайын операциялар: Башка укук коргоо жана коопсуздук органдары менен биргеликте мыйзамсыз куралдуу түзүлүштөргө, эл аралык терроризмге жана экстремизмге каршы күрөшүүгө катышуу.
#Мобилизациялык даярдык жана резервди башкаруу
*Мобилизациялык резерв: Өлкөнүн мобилизациялык даярдыгын камсыз кылуу, резервдеги аскер кызматчыларын каттоо, машыктыруу жана керектүү учурда мобилизациялоого даяр кармоо.
*Аскерге чакыруу: Арандагы жаштарды мөөнөттүү аскердик кызматка чакырууну жана аскердик эсепке алууну уюштуруу.
#Өзгөчө кырдаалдарда жана өзгөчө абал учурунда көмөктөшүү
*Мамлекетке жардам берүү: Табигый кырсыктардын, техногендик апаттардын кесепеттерин жоюуда же өзгөчө абал киргизилгенде калкка жардам берүү жана тартипти сактоого көмөктөшүү.
#Эл аралык аскердик кызматташтык
*Өнөктөштүк мамилелер: Дүйнөлүк жана аймактык коопсуздукту камсыз кылуу алкагында өнөктөш өлкөлөр жана эл аралык уюмдар (ЖАШК/ОДКБ, ШКУ/ШОС, БУУ/ООН ж.б.) менен аскердик жана аскердик-техникалык кызматташтыкты өнүктүрүү.
*Тынчтык орнотуучу миссиялар: БУУнун колдоосу астында эл аралык тынчтыкты сактоо операцияларына (кармоочу контингенттерди) катышуу.
#Социалдык коргоо жана патриоттук тарбия
*Аскер кызматчыларын колдоо: Аскер кызматчыларынын, алардын үй-бүлөлөрүнүн жана аскердик пенсионерлердин социалдык-укуктук корголушун камсыз кылуу.
*Аскердик-патриоттук тарбия: Жаштарды аскердик-патриоттук духта тарбиялоо жана Ата Мекенди коргоо милдетин аткарууга даярдоо.
=== Функциялары ===
#Стратегиялык пландаштыруу жана башкаруу функциялары
*Аскердик доктринаны иштеп чыгуу: Мамлекеттин коргонуу саясатынын негиздерин, аскердик коопсуздукту камсыз кылуу концепцияларын жана стратегиялык пландарды даярдайт.
*Куралдуу Күчтөрдү ыкчам башкаруу: Куралдуу Күчтөрдүн генералык штабы аркылуу аскердик бөлүктөрдүн, бирикмелердин жана атайын күчтөрдүн ишмердүүлүгүн координациялайт жана башкарат.
*Коркунучтарга баа берүү: Мамлекеттин коопсуздугуна туудурган аскердик-саясий кырдаалды, потенциалдуу сырткы жана ички коркунучтарды талдап, тиешелүү чечимдерди кабыл алат.
#Күжүрмөн даярдык жана даярдоо функциялары
*Окуу-машыгууларды уюштуруу: Аскердик бөлүктөрдүн күжүрмөн жөндөмдүүлүгүн жогорулатуу үчүн аскердик машыгууларды, маневрлерди жана командалык-штабдык машыгууларды дайыма өткөрүп турат.
*Кадрларды даярдоо: Аскердик билим берүү мекемелери (мисалы, Советтер Союзунун Баатыры К.Усенбеков атындагы Аскер институту, аскердик лицейлер) аркылуу кесипкөй офицерлерди жана адистерди даярдайт.
*Тартип жана моралдык-психологиялык даярдык: Өздүк курамдын арасында аскердик тартипти сактоону жана аскерчилик духту чыңдоону камсыз кылат.
#Мобилизациялык даярдык жана чакыруу функциялары
*Аскерге чакырууну уюштуруу: Чакыруу курагындагы жарандарды мөөнөттүү аскердик кызматка жана альтернативалык кызматка чакырууну, ошондой эле аскердик эсепке алууну жүргүзөт.
*Резервди түзүү жана башкаруу: Резервдеги аскер кызматчыларын (запастагыларды) каттоодо кармайт, алар үчүн мезгил-мезгили менен машыгуу жыйындарын уюштурат.
*Улуттук экономиканы мобилизацияга даярдоо: Согуштук же өзгөчө абал учурунда мамлекеттик органдарды жана өндүрүштү коргонуу муктаждыктарына адаптоо пландарын иштеп чыгат.
#Аскердик-техникалык жана логистикалык камсыздоо
*Курал-жарак менен камсыз кылуу: Куралдуу Күчтөрдү заманбап курал-жарак, аскердик жана атайын техника, ок-дары, байланыш каражаттары жана учкучсуз аппараттар менен камсыздайт.
*Мүлк жана заттык камсыздоо: Аскер кызматчыларын формалык кийим-кечек, тамак-аш, турак жай жана күйүүчү-майлоочу майлар менен камсыз кылууну уюштурат.
*Инфраструктураны өнүктүрүү: Аскердик шаарчаларды, казармаларды, полигондорду жана башка коргонуу объекттерин курууну жана аларды жумушчу абалда кармоону көзөмөлдөйт.
#Терроризмге каршы жана өзгөчө кырдаалдардагы функциялары
*Терроризмге каршы операцияларга катышуу: Башка укук коргоо органдары (УКМК, ИИМ) менен биргеликте мыйзамсыз куралдуу түзүлүштөрдү жана террористтик топторду жок кылуу боюнча атайын операцияларды жүргүзөт.
*Кризистик кырдаалдарга чара көрүү: Өзгөчө абал же табигый кырсыктар (жер титирөө, сел, кар көчкү ж.б.) учурунда калкка жардам берүү, маанилүү объекттерди кайтаруу жана тартипти сактоо үчүн аскердик күчтөрдү тартат.
#Эл аралык аскердик кызматташтык
*Өнөктөштүк жана келишимдер: Сиз мүчө болгон эл аралык уюмдардын (ЖАШК/ОДКБ, ШКУ/ШОС, БУУ/ООН) алкагында аскердик кызматташтыкты өнүктүрөт.
*Биргелешкен машыгуулар: Чет өлкөлүк өнөктөштөр менен биргеликте аймактык коопсуздукту чыңдоого багытталган эл аралык аскердик машыгууларды өткөрөт.
*Тынчтык орнотуу (Миротворчество): БУУнун колдоосу астындагы эл аралык тынчтыкты сактоо миссияларына Кыргызстандын аскердик контингентин жана байкоочуларын даярдайт жана жөнөтөт.
#Социалдык-укуктук жана аскердик-патриоттук функциялар
*Социалдык коргоо: Аскер кызматчыларынын, аскердик пенсионерлердин жана алардын үй-бүлө мmembersинин укуктарын, медициналык камсыздоосун, пенсиялык жана социалдык жеңилдиктерин ишке ашырат.
*Патриоттук тарбия: Жаштар арасында Ата Мекенди коргоону пропагандалоо, аскердик-патриоттук тарбия берүү боюнча коомдук жана билим берүү уюмдары менен биргеликте иш алып барат.
=== Укуктары ===
#Ченемдик-укуктук жана нормативдик ишмердүүлүк укугу
*Мыйзам долбоорлорун сунуштоо: Коргонуу, аскердик коопсуздук, аскерге чакыруу жана мобилизация маселелери боюнча мыйзамдардын, президенттин жарлыктарынын жана өкмөттүн токтомдорунун долбоорлорун иштеп чыгуу жана кароого киргизүү.
*Ички буйруктарды чыгаруу: Куралдуу Күчтөрдүн бардык өздүк курамы үчүн милдеттүү болгон укуктук актыларды, буйруктарды, жоболорду жана директиваларды кабыл алуу.
#Мамлекеттик органдар жана уюмдар менен өз ара аракеттенүү укугу
*Маалыматтарды суроо: Мамлекеттик органдардан, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынан жана ишканалардан (менчигинин түрүнө карабастан) коргонуу жана мобилизациялык даярдыкка керектүү маалыматтарды сурап алуу.
*Ишти координациялоо: Өзгөчө абал, согуштук абал же кризистик кырдаалдар учурунда коргонууну камсыз кылуу үчүн башка күчтүк структуралардын (ИИМ, УКМК, ӨКМ) жана мамлекеттик органдардын ишин координациялоо.
#Аскердик жана мобилизациялык ресурстарды башкаруу укугу
*Аскердик эсепке алууну көзөмөлдөө: Ишканаларда, мекемелерде жана жергиликтүү органдарда аскердик эсептин жана мобилизациялык даярдыктын абалын текшерүү.
*Ресурс жана транспортторду тартуу: Согуштук абал же мобилизация учурунда мыйзамда белгиленген тартипте мамлекеттик органдардын, ишканалардын жана жарандардын транспорттук жана башка материалдык каражаттарын коргонуу муктаждыктары үчүн тартуу.
#Мүлк, финансы жана аскердик мүлктү башкаруу укугу
*Бюджетти бөлүштүрүү: Министрликке бөлүнгөн мамлекеттик бюджеттик каражаттарды пайдалануу, аскердик объекттерди, курал-жарактарды жана мүлктөрдү бөлүштүрүү.
*Капиталы жана имараттарды пайдалануу: Аскердик шаарчаларды, полигондорду, жер тилкелерин жана аскердик инфраструктураны ээлик кылуу, пайдалануу жана башкаруу.
*Мамлекеттик сатып алууларды жүргүзүү: Армияга зарыл болгон курал-жарактарды, аскердик техникаларды, кийим-кечекти жана тамак-ашты сатып алуу боюнча келишимдерди түзүү.
#Кадрдык саясат жана сыйлоо укугу
*Кызматка дайындоо жана бошотуу: Мыйзамга ылайык аскер кызматчыларын кызматка дайындоо, бошотуу жана которуу.
*Аскердик наамдарды берүү: Офицердик курамга жана аскер кызматчыларына белгиленген тартипте кезектеги аскердик наамдарды берүү.
*Сыйлоо жана жазалоо: Аскердик тартип кодексине ылайык айырмаланган аскер кызматчыларын мамлекеттик жана ведомстволук сыйлыктарга көрсөтүү же тартиптик жоопкерчиликке тартуу.
#Эл аралык аскердик кызматташтык укугу
*Сүйлөшүүлөрдү жүргүзүү: Чет мамлекеттердин аскердик ведомстволору жана эл аралык уюмдар (ЖККУ/ОДКБ, ШКУ/ШОС, БУУ/ООН ж.б.) менен коргонуу тармагында сүйлөшүүлөрдү жүргүзүү.
*Эл аралык келишимдерди түзүү: Өз компетенциясынын чегинде аскердик жана аскердик-техникалык кызматташтык боюнча эл аралык келишимдерди, протоколдорду түзүү.
#Контролдук жана текшерүү укугу
*Аскердик инспекция жүргүзүү: Аскердик бөлүктөрдүн, мекемелердин жана аскер комиссариаттарынын күжүрмөн даярдыгын, финансылык-чарбалык ишмердүүлүгүн жана коопсуздук чараларын текшерүү.
== Булактар ==
* Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты.  – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}</text>
      <sha1>jr3jntcr1qjqwcckj7v98t0i2z3l1p6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650160</id>
      <parentid>650159</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T07:39:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21544" sha1="0j5jnmiu06uclghclvfs6760kk4n3br" xml:space="preserve">{{Мамлекеттик орган
|Аталышы                      = Коргоо министрлиги
|Расмий аталышы               = Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги
|эмблема                      = National emblem of Kyrgyzstan.svg
|эмблеманын_туурасы           = 180px
|эмблеманын_сүрөттөмөсү       = 
|сүрөт                        = 
|сүрөттүн_туурасы             = 280px
|сүрөттүн_сүрөттөмөсү         = 
|Мамлекет                     = Кыргызстан
|юрисдикция                   = Кыргызстан
|түзүлгөн күнү                = 1991-жыл 13-декабрь (2021-жылы кайра курулган)
|мурунку орган1               = КР Мамлекеттик коргоо комитети
|бай ийет                     = [[Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн Башкы колбашчысы]], [[Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети]]
|башчынын кызматы1            = Министр
|башчынын аты1                = Мукамбетов Руслан Мустафаевич
|штаб-квартира                = Бишкек шаары, Логвиненко көчөсү, 26
|сайт                         = [https://egov.kg/kg/ministry/defense egov.kg]
|Аймактык карта 1             = Бишкек
|lat_deg                      = 42
|lat_min                      = 52
|lat_sec                      = 31
|lat_dir                      = N
|lon_deg                      = 74
|lon_min                      = 35
|lon_sec                      = 48
|lon_dir                      = E
|region                       = KG-GB
|CoordScale                   = 2000
|Викиказына                   = Government of Kyrgyzstan
}}

'''Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги''' — Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги Коргоо маселелерин тескеген, Кыргыз Республикасынын мамлекеттин эгемендигин, аймактык бүтүндүгүн, конституциялык түзүлүшүн коргоону камсыз кылууга арналган Кыргыз Республикасынын коргонуу жөндөмдүүлүгүн чыңдоо боюнча мамлекеттин аскердик саясаттын  иштеп чыгуучу жана ишке ашыруучу аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://egov.kg/kg/ministry/defense/1409 Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги. Биз жөнүндө]&lt;/ref&gt;.

== Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлигинин ыйгарым укуктары жана жоопкерчилиги ==

=== Максаттары&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://egov.kg/kg/ministry/defense/npa Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги. ЧУА]&lt;/ref&gt; ===
#Эгемендүүлүктү жана аймактык бүтүндүктү коргоо
*Мамлекеттик эгемендүүлүктү камсыз кылуу: Кыргыз Республикасынын көз карандысыздыгын, аймактык бүтүндүгүн жана конституциялык түзүлүшүн ар кандай сырткы жана ички аскердик коркунучтардан коргоо.
*Чек ара коопсуздугуна көмөктөшүү: Өлкөнүн аймактык тийбестигин сактоо үчүн зарыл болгон аскердик чараларды көрүү.
#Куралдуу Күчтөрдүн күжүрмөн даярдыгын сактоо
*Күжүрмөн жөндөмдүүлүк: Аскердик бөлүктөрдүн, курал-жарактардын жана аскердик техниканын туруктуу жогорку күжүрмөн даярдыгын камсыз кылуу.
*Армияны модернизациялоо: Куралдуу Күчтөрдү заманбап курал-жарактар, аскердик техника, байланыш каражаттары жана учкучсуз учуучу аппараттар (Дрондор) менен камсыздоо жана аларды жаңыртуу.
*Өздүк курамды машыктыруу: Аскер кызматчыларынын кесипкөйлүгүн жогорулатуу, машыгууларды жана машыгуу-маневрлерди үзгүлтүксүз өткөрүп туруу.
#Аскердик коопсуздук саясатын иштеп чыгуу жана ишке ашыруу
*Аскердик доктринаны аткаруу: Мамлекеттин Аскердик доктринасын калыптандыруу, жаңыртуу жана аны иш жүзүнө ашыруу.
*Коркунучтарга бөгөт коюу: Согуштук же куралдуу жаңжалдардын алдын алуу жана аларды токтотуу боюнча стратегиялык пландарды иштеп чыгуу.
#Терроризмге жана экстремизмге каршы күрөшүү
*Атайын операциялар: Башка укук коргоо жана коопсуздук органдары менен биргеликте мыйзамсыз куралдуу түзүлүштөргө, эл аралык терроризмге жана экстремизмге каршы күрөшүүгө катышуу.
#Мобилизациялык даярдык жана резервди башкаруу
*Мобилизациялык резерв: Өлкөнүн мобилизациялык даярдыгын камсыз кылуу, резервдеги аскер кызматчыларын каттоо, машыктыруу жана керектүү учурда мобилизациялоого даяр кармоо.
*Аскерге чакыруу: Арандагы жаштарды мөөнөттүү аскердик кызматка чакырууну жана аскердик эсепке алууну уюштуруу.
#Өзгөчө кырдаалдарда жана өзгөчө абал учурунда көмөктөшүү
*Мамлекетке жардам берүү: Табигый кырсыктардын, техногендик апаттардын кесепеттерин жоюуда же өзгөчө абал киргизилгенде калкка жардам берүү жана тартипти сактоого көмөктөшүү.
#Эл аралык аскердик кызматташтык
*Өнөктөштүк мамилелер: Дүйнөлүк жана аймактык коопсуздукту камсыз кылуу алкагында өнөктөш өлкөлөр жана эл аралык уюмдар (ЖАШК/ОДКБ, ШКУ/ШОС, БУУ/ООН ж.б.) менен аскердик жана аскердик-техникалык кызматташтыкты өнүктүрүү.
*Тынчтык орнотуучу миссиялар: БУУнун колдоосу астында эл аралык тынчтыкты сактоо операцияларына (кармоочу контингенттерди) катышуу.
#Социалдык коргоо жана патриоттук тарбия
*Аскер кызматчыларын колдоо: Аскер кызматчыларынын, алардын үй-бүлөлөрүнүн жана аскердик пенсионерлердин социалдык-укуктук корголушун камсыз кылуу.
*Аскердик-патриоттук тарбия: Жаштарды аскердик-патриоттук духта тарбиялоо жана Ата Мекенди коргоо милдетин аткарууга даярдоо.

=== Функциялары&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ===
#Стратегиялык пландаштыруу жана башкаруу функциялары
*Аскердик доктринаны иштеп чыгуу: Мамлекеттин коргонуу саясатынын негиздерин, аскердик коопсуздукту камсыз кылуу концепцияларын жана стратегиялык пландарды даярдайт.
*Куралдуу Күчтөрдү ыкчам башкаруу: Куралдуу Күчтөрдүн генералык штабы аркылуу аскердик бөлүктөрдүн, бирикмелердин жана атайын күчтөрдүн ишмердүүлүгүн координациялайт жана башкарат.
*Коркунучтарга баа берүү: Мамлекеттин коопсуздугуна туудурган аскердик-саясий кырдаалды, потенциалдуу сырткы жана ички коркунучтарды талдап, тиешелүү чечимдерди кабыл алат.
#Күжүрмөн даярдык жана даярдоо функциялары
*Окуу-машыгууларды уюштуруу: Аскердик бөлүктөрдүн күжүрмөн жөндөмдүүлүгүн жогорулатуу үчүн аскердик машыгууларды, маневрлерди жана командалык-штабдык машыгууларды дайыма өткөрүп турат.
*Кадрларды даярдоо: Аскердик билим берүү мекемелери (мисалы, Советтер Союзунун Баатыры К.Усенбеков атындагы Аскер институту, аскердик лицейлер) аркылуу кесипкөй офицерлерди жана адистерди даярдайт.
*Тартип жана моралдык-психологиялык даярдык: Өздүк курамдын арасында аскердик тартипти сактоону жана аскерчилик духту чыңдоону камсыз кылат.
#Мобилизациялык даярдык жана чакыруу функциялары
*Аскерге чакырууну уюштуруу: Чакыруу курагындагы жарандарды мөөнөттүү аскердик кызматка жана альтернативалык кызматка чакырууну, ошондой эле аскердик эсепке алууну жүргүзөт.
*Резервди түзүү жана башкаруу: Резервдеги аскер кызматчыларын (запастагыларды) каттоодо кармайт, алар үчүн мезгил-мезгили менен машыгуу жыйындарын уюштурат.
*Улуттук экономиканы мобилизацияга даярдоо: Согуштук же өзгөчө абал учурунда мамлекеттик органдарды жана өндүрүштү коргонуу муктаждыктарына адаптоо пландарын иштеп чыгат.
#Аскердик-техникалык жана логистикалык камсыздоо
*Курал-жарак менен камсыз кылуу: Куралдуу Күчтөрдү заманбап курал-жарак, аскердик жана атайын техника, ок-дары, байланыш каражаттары жана учкучсуз аппараттар менен камсыздайт.
*Мүлк жана заттык камсыздоо: Аскер кызматчыларын формалык кийим-кечек, тамак-аш, турак жай жана күйүүчү-майлоочу майлар менен камсыз кылууну уюштурат.
*Инфраструктураны өнүктүрүү: Аскердик шаарчаларды, казармаларды, полигондорду жана башка коргонуу объекттерин курууну жана аларды жумушчу абалда кармоону көзөмөлдөйт.
#Терроризмге каршы жана өзгөчө кырдаалдардагы функциялары
*Терроризмге каршы операцияларга катышуу: Башка укук коргоо органдары (УКМК, ИИМ) менен биргеликте мыйзамсыз куралдуу түзүлүштөрдү жана террористтик топторду жок кылуу боюнча атайын операцияларды жүргүзөт.
*Кризистик кырдаалдарга чара көрүү: Өзгөчө абал же табигый кырсыктар (жер титирөө, сел, кар көчкү ж.б.) учурунда калкка жардам берүү, маанилүү объекттерди кайтаруу жана тартипти сактоо үчүн аскердик күчтөрдү тартат.
#Эл аралык аскердик кызматташтык
*Өнөктөштүк жана келишимдер: Сиз мүчө болгон эл аралык уюмдардын (ЖАШК/ОДКБ, ШКУ/ШОС, БУУ/ООН) алкагында аскердик кызматташтыкты өнүктүрөт.
*Биргелешкен машыгуулар: Чет өлкөлүк өнөктөштөр менен биргеликте аймактык коопсуздукту чыңдоого багытталган эл аралык аскердик машыгууларды өткөрөт.
*Тынчтык орнотуу (Миротворчество): БУУнун колдоосу астындагы эл аралык тынчтыкты сактоо миссияларына Кыргызстандын аскердик контингентин жана байкоочуларын даярдайт жана жөнөтөт.
#Социалдык-укуктук жана аскердик-патриоттук функциялар
*Социалдык коргоо: Аскер кызматчыларынын, аскердик пенсионерлердин жана алардын үй-бүлө мmembersинин укуктарын, медициналык камсыздоосун, пенсиялык жана социалдык жеңилдиктерин ишке ашырат.
*Патриоттук тарбия: Жаштар арасында Ата Мекенди коргоону пропагандалоо, аскердик-патриоттук тарбия берүү боюнча коомдук жана билим берүү уюмдары менен биргеликте иш алып барат.

=== Укуктары&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ===
#Ченемдик-укуктук жана нормативдик ишмердүүлүк укугу
*Мыйзам долбоорлорун сунуштоо: Коргонуу, аскердик коопсуздук, аскерге чакыруу жана мобилизация маселелери боюнча мыйзамдардын, президенттин жарлыктарынын жана өкмөттүн токтомдорунун долбоорлорун иштеп чыгуу жана кароого киргизүү.
*Ички буйруктарды чыгаруу: Куралдуу Күчтөрдүн бардык өздүк курамы үчүн милдеттүү болгон укуктук актыларды, буйруктарды, жоболорду жана директиваларды кабыл алуу.
#Мамлекеттик органдар жана уюмдар менен өз ара аракеттенүү укугу
*Маалыматтарды суроо: Мамлекеттик органдардан, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынан жана ишканалардан (менчигинин түрүнө карабастан) коргонуу жана мобилизациялык даярдыкка керектүү маалыматтарды сурап алуу.
*Ишти координациялоо: Өзгөчө абал, согуштук абал же кризистик кырдаалдар учурунда коргонууну камсыз кылуу үчүн башка күчтүк структуралардын (ИИМ, УКМК, ӨКМ) жана мамлекеттик органдардын ишин координациялоо.
#Аскердик жана мобилизациялык ресурстарды башкаруу укугу
*Аскердик эсепке алууну көзөмөлдөө: Ишканаларда, мекемелерде жана жергиликтүү органдарда аскердик эсептин жана мобилизациялык даярдыктын абалын текшерүү.
*Ресурс жана транспортторду тартуу: Согуштук абал же мобилизация учурунда мыйзамда белгиленген тартипте мамлекеттик органдардын, ишканалардын жана жарандардын транспорттук жана башка материалдык каражаттарын коргонуу муктаждыктары үчүн тартуу.
#Мүлк, финансы жана аскердик мүлктү башкаруу укугу
*Бюджетти бөлүштүрүү: Министрликке бөлүнгөн мамлекеттик бюджеттик каражаттарды пайдалануу, аскердик объекттерди, курал-жарактарды жана мүлктөрдү бөлүштүрүү.
*Капиталы жана имараттарды пайдалануу: Аскердик шаарчаларды, полигондорду, жер тилкелерин жана аскердик инфраструктураны ээлик кылуу, пайдалануу жана башкаруу.
*Мамлекеттик сатып алууларды жүргүзүү: Армияга зарыл болгон курал-жарактарды, аскердик техникаларды, кийим-кечекти жана тамак-ашты сатып алуу боюнча келишимдерди түзүү.
#Кадрдык саясат жана сыйлоо укугу
*Кызматка дайындоо жана бошотуу: Мыйзамга ылайык аскер кызматчыларын кызматка дайындоо, бошотуу жана которуу.
*Аскердик наамдарды берүү: Офицердик курамга жана аскер кызматчыларына белгиленген тартипте кезектеги аскердик наамдарды берүү.
*Сыйлоо жана жазалоо: Аскердик тартип кодексине ылайык айырмаланган аскер кызматчыларын мамлекеттик жана ведомстволук сыйлыктарга көрсөтүү же тартиптик жоопкерчиликке тартуу.
#Эл аралык аскердик кызматташтык укугу
*Сүйлөшүүлөрдү жүргүзүү: Чет мамлекеттердин аскердик ведомстволору жана эл аралык уюмдар (ЖККУ/ОДКБ, ШКУ/ШОС, БУУ/ООН ж.б.) менен коргонуу тармагында сүйлөшүүлөрдү жүргүзүү.
*Эл аралык келишимдерди түзүү: Өз компетенциясынын чегинде аскердик жана аскердик-техникалык кызматташтык боюнча эл аралык келишимдерди, протоколдорду түзүү.
#Контролдук жана текшерүү укугу
*Аскердик инспекция жүргүзүү: Аскердик бөлүктөрдүн, мекемелердин жана аскер комиссариаттарынын күжүрмөн даярдыгын, финансылык-чарбалык ишмердүүлүгүн жана коопсуздук чараларын текшерүү.
== Колдонулган адабияттар ==
* Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты.  – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://egov.kg/kg/ministry/defense Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлигинин расмий сайты]

* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
* [https://egov.kg/kg Маалыматтын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн борборлоштурулган порталы]
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}</text>
      <sha1>0j5jnmiu06uclghclvfs6760kk4n3br</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650161</id>
      <parentid>650160</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T07:40:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21593" sha1="abbo6ub39e5ufydwrbc1b9bx1o53bcq" xml:space="preserve">{{Мамлекеттик орган
|Аталышы                      = Коргоо министрлиги
|Расмий аталышы               = Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги
|эмблема                      = National emblem of Kyrgyzstan.svg
|эмблеманын_туурасы           = 180px
|эмблеманын_сүрөттөмөсү       = 
|сүрөт                        = 
|сүрөттүн_туурасы             = 280px
|сүрөттүн_сүрөттөмөсү         = 
|Мамлекет                     = Кыргызстан
|юрисдикция                   = Кыргызстан
|түзүлгөн күнү                = 1991-жыл 13-декабрь (2021-жылы кайра курулган)
|мурунку орган1               = КР Мамлекеттик коргоо комитети
|бай ийет                     = [[Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн Башкы колбашчысы]], [[Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети]]
|башчынын кызматы1            = Министр
|башчынын аты1                = Мукамбетов Руслан Мустафаевич
|штаб-квартира                = Бишкек шаары, Логвиненко көчөсү, 26
|сайт                         = [https://egov.kg/kg/ministry/defense egov.kg]
|Аймактык карта 1             = Бишкек
|lat_deg                      = 42
|lat_min                      = 52
|lat_sec                      = 31
|lat_dir                      = N
|lon_deg                      = 74
|lon_min                      = 35
|lon_sec                      = 48
|lon_dir                      = E
|region                       = KG-GB
|CoordScale                   = 2000
|Викиказына                   = Government of Kyrgyzstan
}}

'''Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги''' — Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги Коргоо маселелерин тескеген, Кыргыз Республикасынын мамлекеттин эгемендигин, аймактык бүтүндүгүн, конституциялык түзүлүшүн коргоону камсыз кылууга арналган Кыргыз Республикасынын коргонуу жөндөмдүүлүгүн чыңдоо боюнча мамлекеттин аскердик саясаттын  иштеп чыгуучу жана ишке ашыруучу аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://egov.kg/kg/ministry/defense/1409 Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги. Биз жөнүндө]&lt;/ref&gt;.

== Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлигинин ыйгарым укуктары жана жоопкерчилиги ==

=== Максаттары&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://egov.kg/kg/ministry/defense/npa Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги. ЧУА]&lt;/ref&gt; ===
*Эгемендүүлүктү жана аймактык бүтүндүктү коргоо
**Мамлекеттик эгемендүүлүктү камсыз кылуу: Кыргыз Республикасынын көз карандысыздыгын, аймактык бүтүндүгүн жана конституциялык түзүлүшүн ар кандай сырткы жана ички аскердик коркунучтардан коргоо.
**Чек ара коопсуздугуна көмөктөшүү: Өлкөнүн аймактык тийбестигин сактоо үчүн зарыл болгон аскердик чараларды көрүү.
*Куралдуу Күчтөрдүн күжүрмөн даярдыгын сактоо
**Күжүрмөн жөндөмдүүлүк: Аскердик бөлүктөрдүн, курал-жарактардын жана аскердик техниканын туруктуу жогорку күжүрмөн даярдыгын камсыз кылуу.
**Армияны модернизациялоо: Куралдуу Күчтөрдү заманбап курал-жарактар, аскердик техника, байланыш каражаттары жана учкучсуз учуучу аппараттар (Дрондор) менен камсыздоо жана аларды жаңыртуу.
**Өздүк курамды машыктыруу: Аскер кызматчыларынын кесипкөйлүгүн жогорулатуу, машыгууларды жана машыгуу-маневрлерди үзгүлтүксүз өткөрүп туруу.
*Аскердик коопсуздук саясатын иштеп чыгуу жана ишке ашыруу
**Аскердик доктринаны аткаруу: Мамлекеттин Аскердик доктринасын калыптандыруу, жаңыртуу жана аны иш жүзүнө ашыруу.
**Коркунучтарга бөгөт коюу: Согуштук же куралдуу жаңжалдардын алдын алуу жана аларды токтотуу боюнча стратегиялык пландарды иштеп чыгуу.
*Терроризмге жана экстремизмге каршы күрөшүү
**Атайын операциялар: Башка укук коргоо жана коопсуздук органдары менен биргеликте мыйзамсыз куралдуу түзүлүштөргө, эл аралык терроризмге жана экстремизмге каршы күрөшүүгө катышуу.
*Мобилизациялык даярдык жана резервди башкаруу
**Мобилизациялык резерв: Өлкөнүн мобилизациялык даярдыгын камсыз кылуу, резервдеги аскер кызматчыларын каттоо, машыктыруу жана керектүү учурда мобилизациялоого даяр кармоо.
**Аскерге чакыруу: Арандагы жаштарды мөөнөттүү аскердик кызматка чакырууну жана аскердик эсепке алууну уюштуруу.
*Өзгөчө кырдаалдарда жана өзгөчө абал учурунда көмөктөшүү
**Мамлекетке жардам берүү: Табигый кырсыктардын, техногендик апаттардын кесепеттерин жоюуда же өзгөчө абал киргизилгенде калкка жардам берүү жана тартипти сактоого көмөктөшүү.
*Эл аралык аскердик кызматташтык
**Өнөктөштүк мамилелер: Дүйнөлүк жана аймактык коопсуздукту камсыз кылуу алкагында өнөктөш өлкөлөр жана эл аралык уюмдар (ЖАШК/ОДКБ, ШКУ/ШОС, БУУ/ООН ж.б.) менен аскердик жана аскердик-техникалык кызматташтыкты өнүктүрүү.
**Тынчтык орнотуучу миссиялар: БУУнун колдоосу астында эл аралык тынчтыкты сактоо операцияларына (кармоочу контингенттерди) катышуу.
*Социалдык коргоо жана патриоттук тарбия
**Аскер кызматчыларын колдоо: Аскер кызматчыларынын, алардын үй-бүлөлөрүнүн жана аскердик пенсионерлердин социалдык-укуктук корголушун камсыз кылуу.
**Аскердик-патриоттук тарбия: Жаштарды аскердик-патриоттук духта тарбиялоо жана Ата Мекенди коргоо милдетин аткарууга даярдоо.

=== Функциялары&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ===
*Стратегиялык пландаштыруу жана башкаруу функциялары
**Аскердик доктринаны иштеп чыгуу: Мамлекеттин коргонуу саясатынын негиздерин, аскердик коопсуздукту камсыз кылуу концепцияларын жана стратегиялык пландарды даярдайт.
**Куралдуу Күчтөрдү ыкчам башкаруу: Куралдуу Күчтөрдүн генералык штабы аркылуу аскердик бөлүктөрдүн, бирикмелердин жана атайын күчтөрдүн ишмердүүлүгүн координациялайт жана башкарат.
**Коркунучтарга баа берүү: Мамлекеттин коопсуздугуна туудурган аскердик-саясий кырдаалды, потенциалдуу сырткы жана ички коркунучтарды талдап, тиешелүү чечимдерди кабыл алат.
*Күжүрмөн даярдык жана даярдоо функциялары
**Окуу-машыгууларды уюштуруу: Аскердик бөлүктөрдүн күжүрмөн жөндөмдүүлүгүн жогорулатуу үчүн аскердик машыгууларды, маневрлерди жана командалык-штабдык машыгууларды дайыма өткөрүп турат.
**Кадрларды даярдоо: Аскердик билим берүү мекемелери (мисалы, Советтер Союзунун Баатыры К.Усенбеков атындагы Аскер институту, аскердик лицейлер) аркылуу кесипкөй офицерлерди жана адистерди даярдайт.
**Тартип жана моралдык-психологиялык даярдык: Өздүк курамдын арасында аскердик тартипти сактоону жана аскерчилик духту чыңдоону камсыз кылат.
*Мобилизациялык даярдык жана чакыруу функциялары
**Аскерге чакырууну уюштуруу: Чакыруу курагындагы жарандарды мөөнөттүү аскердик кызматка жана альтернативалык кызматка чакырууну, ошондой эле аскердик эсепке алууну жүргүзөт.
**Резервди түзүү жана башкаруу: Резервдеги аскер кызматчыларын (запастагыларды) каттоодо кармайт, алар үчүн мезгил-мезгили менен машыгуу жыйындарын уюштурат.
**Улуттук экономиканы мобилизацияга даярдоо: Согуштук же өзгөчө абал учурунда мамлекеттик органдарды жана өндүрүштү коргонуу муктаждыктарына адаптоо пландарын иштеп чыгат.
*Аскердик-техникалык жана логистикалык камсыздоо
**Курал-жарак менен камсыз кылуу: Куралдуу Күчтөрдү заманбап курал-жарак, аскердик жана атайын техника, ок-дары, байланыш каражаттары жана учкучсуз аппараттар менен камсыздайт.
**Мүлк жана заттык камсыздоо: Аскер кызматчыларын формалык кийим-кечек, тамак-аш, турак жай жана күйүүчү-майлоочу майлар менен камсыз кылууну уюштурат.
**Инфраструктураны өнүктүрүү: Аскердик шаарчаларды, казармаларды, полигондорду жана башка коргонуу объекттерин курууну жана аларды жумушчу абалда кармоону көзөмөлдөйт.
*Терроризмге каршы жана өзгөчө кырдаалдардагы функциялары
**Терроризмге каршы операцияларга катышуу: Башка укук коргоо органдары (УКМК, ИИМ) менен биргеликте мыйзамсыз куралдуу түзүлүштөрдү жана террористтик топторду жок кылуу боюнча атайын операцияларды жүргүзөт.
**Кризистик кырдаалдарга чара көрүү: Өзгөчө абал же табигый кырсыктар (жер титирөө, сел, кар көчкү ж.б.) учурунда калкка жардам берүү, маанилүү объекттерди кайтаруу жана тартипти сактоо үчүн аскердик күчтөрдү тартат.
*Эл аралык аскердик кызматташтык
**Өнөктөштүк жана келишимдер: Сиз мүчө болгон эл аралык уюмдардын (ЖАШК/ОДКБ, ШКУ/ШОС, БУУ/ООН) алкагында аскердик кызматташтыкты өнүктүрөт.
**Биргелешкен машыгуулар: Чет өлкөлүк өнөктөштөр менен биргеликте аймактык коопсуздукту чыңдоого багытталган эл аралык аскердик машыгууларды өткөрөт.
**Тынчтык орнотуу (Миротворчество): БУУнун колдоосу астындагы эл аралык тынчтыкты сактоо миссияларына Кыргызстандын аскердик контингентин жана байкоочуларын даярдайт жана жөнөтөт.
*Социалдык-укуктук жана аскердик-патриоттук функциялар
**Социалдык коргоо: Аскер кызматчыларынын, аскердик пенсионерлердин жана алардын үй-бүлө мmembersинин укуктарын, медициналык камсыздоосун, пенсиялык жана социалдык жеңилдиктерин ишке ашырат.
**Патриоттук тарбия: Жаштар арасында Ата Мекенди коргоону пропагандалоо, аскердик-патриоттук тарбия берүү боюнча коомдук жана билим берүү уюмдары менен биргеликте иш алып барат.

=== Укуктары&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ===
*Ченемдик-укуктук жана нормативдик ишмердүүлүк укугу
**Мыйзам долбоорлорун сунуштоо: Коргонуу, аскердик коопсуздук, аскерге чакыруу жана мобилизация маселелери боюнча мыйзамдардын, президенттин жарлыктарынын жана өкмөттүн токтомдорунун долбоорлорун иштеп чыгуу жана кароого киргизүү.
**Ички буйруктарды чыгаруу: Куралдуу Күчтөрдүн бардык өздүк курамы үчүн милдеттүү болгон укуктук актыларды, буйруктарды, жоболорду жана директиваларды кабыл алуу.
*Мамлекеттик органдар жана уюмдар менен өз ара аракеттенүү укугу
**Маалыматтарды суроо: Мамлекеттик органдардан, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынан жана ишканалардан (менчигинин түрүнө карабастан) коргонуу жана мобилизациялык даярдыкка керектүү маалыматтарды сурап алуу.
**Ишти координациялоо: Өзгөчө абал, согуштук абал же кризистик кырдаалдар учурунда коргонууну камсыз кылуу үчүн башка күчтүк структуралардын (ИИМ, УКМК, ӨКМ) жана мамлекеттик органдардын ишин координациялоо.
*Аскердик жана мобилизациялык ресурстарды башкаруу укугу
**Аскердик эсепке алууну көзөмөлдөө: Ишканаларда, мекемелерде жана жергиликтүү органдарда аскердик эсептин жана мобилизациялык даярдыктын абалын текшерүү.
**Ресурс жана транспортторду тартуу: Согуштук абал же мобилизация учурунда мыйзамда белгиленген тартипте мамлекеттик органдардын, ишканалардын жана жарандардын транспорттук жана башка материалдык каражаттарын коргонуу муктаждыктары үчүн тартуу.
*Мүлк, финансы жана аскердик мүлктү башкаруу укугу
**Бюджетти бөлүштүрүү: Министрликке бөлүнгөн мамлекеттик бюджеттик каражаттарды пайдалануу, аскердик объекттерди, курал-жарактарды жана мүлктөрдү бөлүштүрүү.
**Капиталы жана имараттарды пайдалануу: Аскердик шаарчаларды, полигондорду, жер тилкелерин жана аскердик инфраструктураны ээлик кылуу, пайдалануу жана башкаруу.
**Мамлекеттик сатып алууларды жүргүзүү: Армияга зарыл болгон курал-жарактарды, аскердик техникаларды, кийим-кечекти жана тамак-ашты сатып алуу боюнча келишимдерди түзүү.
*Кадрдык саясат жана сыйлоо укугу
**Кызматка дайындоо жана бошотуу: Мыйзамга ылайык аскер кызматчыларын кызматка дайындоо, бошотуу жана которуу.
**Аскердик наамдарды берүү: Офицердик курамга жана аскер кызматчыларына белгиленген тартипте кезектеги аскердик наамдарды берүү.
**Сыйлоо жана жазалоо: Аскердик тартип кодексине ылайык айырмаланган аскер кызматчыларын мамлекеттик жана ведомстволук сыйлыктарга көрсөтүү же тартиптик жоопкерчиликке тартуу.
*Эл аралык аскердик кызматташтык укугу
**Сүйлөшүүлөрдү жүргүзүү: Чет мамлекеттердин аскердик ведомстволору жана эл аралык уюмдар (ЖККУ/ОДКБ, ШКУ/ШОС, БУУ/ООН ж.б.) менен коргонуу тармагында сүйлөшүүлөрдү жүргүзүү.
**Эл аралык келишимдерди түзүү: Өз компетенциясынын чегинде аскердик жана аскердик-техникалык кызматташтык боюнча эл аралык келишимдерди, протоколдорду түзүү.
*Контролдук жана текшерүү укугу
**Аскердик инспекция жүргүзүү: Аскердик бөлүктөрдүн, мекемелердин жана аскер комиссариаттарынын күжүрмөн даярдыгын, финансылык-чарбалык ишмердүүлүгүн жана коопсуздук чараларын текшерүү.
== Колдонулган адабияттар ==
* Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты.  – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://egov.kg/kg/ministry/defense Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлигинин расмий сайты]

* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
* [https://egov.kg/kg Маалыматтын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн борборлоштурулган порталы]
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}</text>
      <sha1>abbo6ub39e5ufydwrbc1b9bx1o53bcq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650178</id>
      <parentid>650161</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:05:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Кыргызстандын министирликтери|Кыргызстандын министирликтери]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>650178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21675" sha1="p4tc9ptxb5fabufngmu90quhg3o8xzr" xml:space="preserve">{{Мамлекеттик орган
|Аталышы                      = Коргоо министрлиги
|Расмий аталышы               = Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги
|эмблема                      = National emblem of Kyrgyzstan.svg
|эмблеманын_туурасы           = 180px
|эмблеманын_сүрөттөмөсү       = 
|сүрөт                        = 
|сүрөттүн_туурасы             = 280px
|сүрөттүн_сүрөттөмөсү         = 
|Мамлекет                     = Кыргызстан
|юрисдикция                   = Кыргызстан
|түзүлгөн күнү                = 1991-жыл 13-декабрь (2021-жылы кайра курулган)
|мурунку орган1               = КР Мамлекеттик коргоо комитети
|бай ийет                     = [[Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн Башкы колбашчысы]], [[Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети]]
|башчынын кызматы1            = Министр
|башчынын аты1                = Мукамбетов Руслан Мустафаевич
|штаб-квартира                = Бишкек шаары, Логвиненко көчөсү, 26
|сайт                         = [https://egov.kg/kg/ministry/defense egov.kg]
|Аймактык карта 1             = Бишкек
|lat_deg                      = 42
|lat_min                      = 52
|lat_sec                      = 31
|lat_dir                      = N
|lon_deg                      = 74
|lon_min                      = 35
|lon_sec                      = 48
|lon_dir                      = E
|region                       = KG-GB
|CoordScale                   = 2000
|Викиказына                   = Government of Kyrgyzstan
}}

'''Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги''' — Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги Коргоо маселелерин тескеген, Кыргыз Республикасынын мамлекеттин эгемендигин, аймактык бүтүндүгүн, конституциялык түзүлүшүн коргоону камсыз кылууга арналган Кыргыз Республикасынын коргонуу жөндөмдүүлүгүн чыңдоо боюнча мамлекеттин аскердик саясаттын  иштеп чыгуучу жана ишке ашыруучу аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://egov.kg/kg/ministry/defense/1409 Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги. Биз жөнүндө]&lt;/ref&gt;.

== Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлигинин ыйгарым укуктары жана жоопкерчилиги ==

=== Максаттары&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://egov.kg/kg/ministry/defense/npa Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги. ЧУА]&lt;/ref&gt; ===
*Эгемендүүлүктү жана аймактык бүтүндүктү коргоо
**Мамлекеттик эгемендүүлүктү камсыз кылуу: Кыргыз Республикасынын көз карандысыздыгын, аймактык бүтүндүгүн жана конституциялык түзүлүшүн ар кандай сырткы жана ички аскердик коркунучтардан коргоо.
**Чек ара коопсуздугуна көмөктөшүү: Өлкөнүн аймактык тийбестигин сактоо үчүн зарыл болгон аскердик чараларды көрүү.
*Куралдуу Күчтөрдүн күжүрмөн даярдыгын сактоо
**Күжүрмөн жөндөмдүүлүк: Аскердик бөлүктөрдүн, курал-жарактардын жана аскердик техниканын туруктуу жогорку күжүрмөн даярдыгын камсыз кылуу.
**Армияны модернизациялоо: Куралдуу Күчтөрдү заманбап курал-жарактар, аскердик техника, байланыш каражаттары жана учкучсуз учуучу аппараттар (Дрондор) менен камсыздоо жана аларды жаңыртуу.
**Өздүк курамды машыктыруу: Аскер кызматчыларынын кесипкөйлүгүн жогорулатуу, машыгууларды жана машыгуу-маневрлерди үзгүлтүксүз өткөрүп туруу.
*Аскердик коопсуздук саясатын иштеп чыгуу жана ишке ашыруу
**Аскердик доктринаны аткаруу: Мамлекеттин Аскердик доктринасын калыптандыруу, жаңыртуу жана аны иш жүзүнө ашыруу.
**Коркунучтарга бөгөт коюу: Согуштук же куралдуу жаңжалдардын алдын алуу жана аларды токтотуу боюнча стратегиялык пландарды иштеп чыгуу.
*Терроризмге жана экстремизмге каршы күрөшүү
**Атайын операциялар: Башка укук коргоо жана коопсуздук органдары менен биргеликте мыйзамсыз куралдуу түзүлүштөргө, эл аралык терроризмге жана экстремизмге каршы күрөшүүгө катышуу.
*Мобилизациялык даярдык жана резервди башкаруу
**Мобилизациялык резерв: Өлкөнүн мобилизациялык даярдыгын камсыз кылуу, резервдеги аскер кызматчыларын каттоо, машыктыруу жана керектүү учурда мобилизациялоого даяр кармоо.
**Аскерге чакыруу: Арандагы жаштарды мөөнөттүү аскердик кызматка чакырууну жана аскердик эсепке алууну уюштуруу.
*Өзгөчө кырдаалдарда жана өзгөчө абал учурунда көмөктөшүү
**Мамлекетке жардам берүү: Табигый кырсыктардын, техногендик апаттардын кесепеттерин жоюуда же өзгөчө абал киргизилгенде калкка жардам берүү жана тартипти сактоого көмөктөшүү.
*Эл аралык аскердик кызматташтык
**Өнөктөштүк мамилелер: Дүйнөлүк жана аймактык коопсуздукту камсыз кылуу алкагында өнөктөш өлкөлөр жана эл аралык уюмдар (ЖАШК/ОДКБ, ШКУ/ШОС, БУУ/ООН ж.б.) менен аскердик жана аскердик-техникалык кызматташтыкты өнүктүрүү.
**Тынчтык орнотуучу миссиялар: БУУнун колдоосу астында эл аралык тынчтыкты сактоо операцияларына (кармоочу контингенттерди) катышуу.
*Социалдык коргоо жана патриоттук тарбия
**Аскер кызматчыларын колдоо: Аскер кызматчыларынын, алардын үй-бүлөлөрүнүн жана аскердик пенсионерлердин социалдык-укуктук корголушун камсыз кылуу.
**Аскердик-патриоттук тарбия: Жаштарды аскердик-патриоттук духта тарбиялоо жана Ата Мекенди коргоо милдетин аткарууга даярдоо.

=== Функциялары&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ===
*Стратегиялык пландаштыруу жана башкаруу функциялары
**Аскердик доктринаны иштеп чыгуу: Мамлекеттин коргонуу саясатынын негиздерин, аскердик коопсуздукту камсыз кылуу концепцияларын жана стратегиялык пландарды даярдайт.
**Куралдуу Күчтөрдү ыкчам башкаруу: Куралдуу Күчтөрдүн генералык штабы аркылуу аскердик бөлүктөрдүн, бирикмелердин жана атайын күчтөрдүн ишмердүүлүгүн координациялайт жана башкарат.
**Коркунучтарга баа берүү: Мамлекеттин коопсуздугуна туудурган аскердик-саясий кырдаалды, потенциалдуу сырткы жана ички коркунучтарды талдап, тиешелүү чечимдерди кабыл алат.
*Күжүрмөн даярдык жана даярдоо функциялары
**Окуу-машыгууларды уюштуруу: Аскердик бөлүктөрдүн күжүрмөн жөндөмдүүлүгүн жогорулатуу үчүн аскердик машыгууларды, маневрлерди жана командалык-штабдык машыгууларды дайыма өткөрүп турат.
**Кадрларды даярдоо: Аскердик билим берүү мекемелери (мисалы, Советтер Союзунун Баатыры К.Усенбеков атындагы Аскер институту, аскердик лицейлер) аркылуу кесипкөй офицерлерди жана адистерди даярдайт.
**Тартип жана моралдык-психологиялык даярдык: Өздүк курамдын арасында аскердик тартипти сактоону жана аскерчилик духту чыңдоону камсыз кылат.
*Мобилизациялык даярдык жана чакыруу функциялары
**Аскерге чакырууну уюштуруу: Чакыруу курагындагы жарандарды мөөнөттүү аскердик кызматка жана альтернативалык кызматка чакырууну, ошондой эле аскердик эсепке алууну жүргүзөт.
**Резервди түзүү жана башкаруу: Резервдеги аскер кызматчыларын (запастагыларды) каттоодо кармайт, алар үчүн мезгил-мезгили менен машыгуу жыйындарын уюштурат.
**Улуттук экономиканы мобилизацияга даярдоо: Согуштук же өзгөчө абал учурунда мамлекеттик органдарды жана өндүрүштү коргонуу муктаждыктарына адаптоо пландарын иштеп чыгат.
*Аскердик-техникалык жана логистикалык камсыздоо
**Курал-жарак менен камсыз кылуу: Куралдуу Күчтөрдү заманбап курал-жарак, аскердик жана атайын техника, ок-дары, байланыш каражаттары жана учкучсуз аппараттар менен камсыздайт.
**Мүлк жана заттык камсыздоо: Аскер кызматчыларын формалык кийим-кечек, тамак-аш, турак жай жана күйүүчү-майлоочу майлар менен камсыз кылууну уюштурат.
**Инфраструктураны өнүктүрүү: Аскердик шаарчаларды, казармаларды, полигондорду жана башка коргонуу объекттерин курууну жана аларды жумушчу абалда кармоону көзөмөлдөйт.
*Терроризмге каршы жана өзгөчө кырдаалдардагы функциялары
**Терроризмге каршы операцияларга катышуу: Башка укук коргоо органдары (УКМК, ИИМ) менен биргеликте мыйзамсыз куралдуу түзүлүштөрдү жана террористтик топторду жок кылуу боюнча атайын операцияларды жүргүзөт.
**Кризистик кырдаалдарга чара көрүү: Өзгөчө абал же табигый кырсыктар (жер титирөө, сел, кар көчкү ж.б.) учурунда калкка жардам берүү, маанилүү объекттерди кайтаруу жана тартипти сактоо үчүн аскердик күчтөрдү тартат.
*Эл аралык аскердик кызматташтык
**Өнөктөштүк жана келишимдер: Сиз мүчө болгон эл аралык уюмдардын (ЖАШК/ОДКБ, ШКУ/ШОС, БУУ/ООН) алкагында аскердик кызматташтыкты өнүктүрөт.
**Биргелешкен машыгуулар: Чет өлкөлүк өнөктөштөр менен биргеликте аймактык коопсуздукту чыңдоого багытталган эл аралык аскердик машыгууларды өткөрөт.
**Тынчтык орнотуу (Миротворчество): БУУнун колдоосу астындагы эл аралык тынчтыкты сактоо миссияларына Кыргызстандын аскердик контингентин жана байкоочуларын даярдайт жана жөнөтөт.
*Социалдык-укуктук жана аскердик-патриоттук функциялар
**Социалдык коргоо: Аскер кызматчыларынын, аскердик пенсионерлердин жана алардын үй-бүлө мmembersинин укуктарын, медициналык камсыздоосун, пенсиялык жана социалдык жеңилдиктерин ишке ашырат.
**Патриоттук тарбия: Жаштар арасында Ата Мекенди коргоону пропагандалоо, аскердик-патриоттук тарбия берүү боюнча коомдук жана билим берүү уюмдары менен биргеликте иш алып барат.

=== Укуктары&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ===
*Ченемдик-укуктук жана нормативдик ишмердүүлүк укугу
**Мыйзам долбоорлорун сунуштоо: Коргонуу, аскердик коопсуздук, аскерге чакыруу жана мобилизация маселелери боюнча мыйзамдардын, президенттин жарлыктарынын жана өкмөттүн токтомдорунун долбоорлорун иштеп чыгуу жана кароого киргизүү.
**Ички буйруктарды чыгаруу: Куралдуу Күчтөрдүн бардык өздүк курамы үчүн милдеттүү болгон укуктук актыларды, буйруктарды, жоболорду жана директиваларды кабыл алуу.
*Мамлекеттик органдар жана уюмдар менен өз ара аракеттенүү укугу
**Маалыматтарды суроо: Мамлекеттик органдардан, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынан жана ишканалардан (менчигинин түрүнө карабастан) коргонуу жана мобилизациялык даярдыкка керектүү маалыматтарды сурап алуу.
**Ишти координациялоо: Өзгөчө абал, согуштук абал же кризистик кырдаалдар учурунда коргонууну камсыз кылуу үчүн башка күчтүк структуралардын (ИИМ, УКМК, ӨКМ) жана мамлекеттик органдардын ишин координациялоо.
*Аскердик жана мобилизациялык ресурстарды башкаруу укугу
**Аскердик эсепке алууну көзөмөлдөө: Ишканаларда, мекемелерде жана жергиликтүү органдарда аскердик эсептин жана мобилизациялык даярдыктын абалын текшерүү.
**Ресурс жана транспортторду тартуу: Согуштук абал же мобилизация учурунда мыйзамда белгиленген тартипте мамлекеттик органдардын, ишканалардын жана жарандардын транспорттук жана башка материалдык каражаттарын коргонуу муктаждыктары үчүн тартуу.
*Мүлк, финансы жана аскердик мүлктү башкаруу укугу
**Бюджетти бөлүштүрүү: Министрликке бөлүнгөн мамлекеттик бюджеттик каражаттарды пайдалануу, аскердик объекттерди, курал-жарактарды жана мүлктөрдү бөлүштүрүү.
**Капиталы жана имараттарды пайдалануу: Аскердик шаарчаларды, полигондорду, жер тилкелерин жана аскердик инфраструктураны ээлик кылуу, пайдалануу жана башкаруу.
**Мамлекеттик сатып алууларды жүргүзүү: Армияга зарыл болгон курал-жарактарды, аскердик техникаларды, кийим-кечекти жана тамак-ашты сатып алуу боюнча келишимдерди түзүү.
*Кадрдык саясат жана сыйлоо укугу
**Кызматка дайындоо жана бошотуу: Мыйзамга ылайык аскер кызматчыларын кызматка дайындоо, бошотуу жана которуу.
**Аскердик наамдарды берүү: Офицердик курамга жана аскер кызматчыларына белгиленген тартипте кезектеги аскердик наамдарды берүү.
**Сыйлоо жана жазалоо: Аскердик тартип кодексине ылайык айырмаланган аскер кызматчыларын мамлекеттик жана ведомстволук сыйлыктарга көрсөтүү же тартиптик жоопкерчиликке тартуу.
*Эл аралык аскердик кызматташтык укугу
**Сүйлөшүүлөрдү жүргүзүү: Чет мамлекеттердин аскердик ведомстволору жана эл аралык уюмдар (ЖККУ/ОДКБ, ШКУ/ШОС, БУУ/ООН ж.б.) менен коргонуу тармагында сүйлөшүүлөрдү жүргүзүү.
**Эл аралык келишимдерди түзүү: Өз компетенциясынын чегинде аскердик жана аскердик-техникалык кызматташтык боюнча эл аралык келишимдерди, протоколдорду түзүү.
*Контролдук жана текшерүү укугу
**Аскердик инспекция жүргүзүү: Аскердик бөлүктөрдүн, мекемелердин жана аскер комиссариаттарынын күжүрмөн даярдыгын, финансылык-чарбалык ишмердүүлүгүн жана коопсуздук чараларын текшерүү.
== Колдонулган адабияттар ==
* Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты.  – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://egov.kg/kg/ministry/defense Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлигинин расмий сайты]

* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
* [https://egov.kg/kg Маалыматтын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн борборлоштурулган порталы]
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}

[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>p4tc9ptxb5fabufngmu90quhg3o8xzr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153241</id>
    <revision>
      <id>650055</id>
      <parentid>650025</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T12:25:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="884" sha1="5y9v7qko4eqyuwqlk1p9v406gbi8mbh" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 05:40, 20 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги''' — Кыргыз Республикасынын аткаруу бийлигинин жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагындагы бирдиктүү мамлекеттик саясатты жүзөгө ашыруучу ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы болуп саналат.
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}</text>
      <sha1>5y9v7qko4eqyuwqlk1p9v406gbi8mbh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650099</id>
      <parentid>650055</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T07:21:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1205" sha1="cpl7or4ko4qgpjzwgd1cch7u40gfyp5" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 05:40, 20 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги''' — Кыргыз Республикасынын аткаруу бийлигинин жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагындагы бирдиктүү мамлекеттик саясатты жүзөгө ашыруучу ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы болуп саналат.
== Булактар ==
* Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты.  – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}</text>
      <sha1>cpl7or4ko4qgpjzwgd1cch7u40gfyp5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650113</id>
      <parentid>650099</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:23:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37497" sha1="2jue7p93tav7cxqpoknvktvicethvc6" xml:space="preserve">{{Мамлекеттик орган
|Аталышы                      = Өзгөчө кырдаалдар министрлиги
|Расмий аталышы               = Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги
|эмблема                      = National emblem of Kyrgyzstan.svg
|эмблеманын_туурасы           = 180px
|эмблеманын_сүрөттөмөсү       = 
|сүрөт                        = 
|сүрөттүн_туурасы             = 280px
|сүрөттүн_сүрөттөмөсү         = 
|Мамлекет                     = Кыргызстан
|юрисдикция                   = Кыргызстан
|түзүлгөн күнү                = 1991-жыл 1-июль
|мурунку орган1               = КР Коргонуу комитетинин алдындагы Өзгөчө кырдаалдар боюнча комиссия
|бай ийет                     = [[Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети]]
|башчынын кызматы1            = Министр
|башчынын аты1                = Чыныбаев Канатбек Койчубекович
|штаб-квартира                = Бишкек шаары, Манас проспекти, 101/1
|сайт                         = [https://www.mchs.gov.kg/ky/ mchs.gov.kg]
|Аймактык карта 1             = Бишкек
|lat_deg                      = 42
|lat_min                      = 52
|lat_sec                      = 24
|lat_dir                      = N
|lon_deg                      = 74
|lon_min                      = 35
|lon_sec                      = 16
|lon_dir                      = E
|region                       = KG-GB
|CoordScale                   = 2000
|Викиказына                   = Government of Kyrgyzstan
}}
'''Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги''' — Кыргыз Республикасынын аткаруу бийлигинин жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагындагы бирдиктүү мамлекеттик саясатты жүзөгө ашыруучу ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы болуп саналат.

== Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин ыйгарым укуктары жана жоопкерчилиги ==

=== Максаттары ===
Министрликтин максаты жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорологияда тармагындагы бирдиктүү мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана жүзөгө ашыруу болуп эсептелет&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/99814/edition/851014/kg КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ.  2017-жылдын 24-февралы № 122 Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн айрым чечимдерине өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү тууралуу Токтому]&lt;/ref&gt;.

Министрликтин милдеттери болуп төмөнкүлөр саналат&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;:

* коркунучтуу табигый, техногендик процесстерге жана кубулуштарга мониторинг жана болжолдоо жүргүзүү, Жарандык коргонуунун, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагындагы иш-чараларды пландаштыруу, жарандык коргонуунун башкаруу органдарын, күчтөрүн жана калкты өзгөчө кырдаалдарда аракеттенүүгө даярдоо;
* алдын алуу, өзгөчө кырдаалдардан алдын ала коргоочу иш-чараларды өткөрүү;
* издөө-куткаруу, кырсыктан калыбына келтирүү жана башка кечиктирилгис жумуштарды уюштуруу жана өткөрүү, өзгөчө кырдаалдардын кесепеттерин жоюу, алардын масштабына баа берүү.

=== Функциялары&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/99777/edition/1118019/kg КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ. 2016-жылдын 12-декабры № 653 Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн айрым чечимдерине толуктоолорду киргизүү жөнүндө Токтому]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/11870/edition/24258/kg КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ. 2018-жылдын 16-майы № 238 Жарандык коргонуу тармагындагы Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн айрым чечимдерине өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө Токтому]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/14644/edition/1064952/kg КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ. 2019-жылдын 30-июлу № 379 Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн өрт коопсуздугу чөйрөсүндөгү айрым чечимдерине өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө Токтому]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/157723/edition/1054742/kg КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ. 2020-жылдын 11-ноябры № 543 Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2012-жылдын 20-февралындагы № 115 &quot;Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги жөнүндө&quot; токтомуна өзгөртүүлөрдү киргизүү тууралуу  Токтому]&lt;/ref&gt; ===
#Тармактык саясат функциясы:
*жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагындагы бирдиктүү мамлекеттик саясатты иштеп чыгат жана жүзөгө ашырат;
*Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн чечими боюнча жарандык коргонууну уюштуруу жана киргизүү боюнча чараларды ишке ашырат;
*жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагындагы ченемдик-укуктук актыларды иштеп чыгууну уюштурат;
*Кыргыз Республикасынын Жарандык коргонуусунун согуш жана тынчтык мезгилиндеги планын Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө карап чыгуу жана бекитүү үчүн берет;
*Министрликтин жарандык коргонуусунун аскерлерин жана башкаруунун аймактык органдарынын күжүрмөн жана мобилизациялык даярдыгын камсыз кылат;
*өзгөчө жана кризистик кырдаалдарда Кыргыз Республикасынын Бирдиктүү маалыматтык-башкаруу тутумун, өзгөчө кырдаалдардын келип чыгуу коркунучу же келип чыгышы жөнүндө кабарлоо тутумун түзөт жана дайыма даярдыкта кармайт;
*калкты жана аймактарды коргоону камсыздоо үчүн радиоактивдүү жана уулуу калдык сактоочу жайларда жана тоо кен калдыктарында кырсыктардын алдын алуу боюнча мамлекеттик программаларды иштеп чыгат жана ишке ашырат;
*тейлеген тармагына ылайык укуктук пропаганда боюнча иш-чараларды өткөрөт;
*жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объекттеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология жаатындагы эл аралык кызматташтыкты жүргүзөт, Кыргыз Республикасы катышуучу болуп эсептелген, белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдердин жана макулдашуулардын аткарылышын камсыз кылат жана ишке ашырат;
*Министрликтин карамагында турган консервацияланган калдык сактоочу жайларды, тоо кен калдыктарын жана радиоактивдүү калдыктарды коопсуз кармоо боюнча чаралардын комплексин ишке ашырат;
*Жарандык коргонуу жаатындагы концепцияларды, стратегияларды, максаттуу программаларды иштеп чыгууну жана жүзөгө ашырууну уюштурат.
#Жөнгө салуу функциясы:
*коркунучтуу табигый процесстерге мониторинг жүргүзөт, алардын жандануусун божомолдойт;
*министрликтер, мамлекеттик комитеттер жана административдик ведомстволор, жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана менчигинин түрүнө карабастан уюмдар тарабынан аткаруу үчүн милдеттүү болуп саналган Жарандык коргонуу жаатындагы жазма буйруктарды жана көрсөтмөлөрдү берет;
*Кыргыз Республикасынын аймагында, ошондой эле Кыргызстан макулдашуу түзгөн башка мамлекеттердин аймагында издөө-куткаруу жана өзгөчө кырдаалдарды жоюу боюнча башка кечиктирилгис авариялык иштерди, ошондой эле куткаруу кызматтарын жана куткаруу кошуундарын аккредитациялоону жана аттестациялоону уюштурат жана жүргүзөт;
*чет мамлекеттердин өзгөчө кызматтары, эл аралык жана өкмөттүк эмес уюмдары менен бөөдө кырсыктардын кесепеттерин жоюу жана гуманитардык жардам көрсөтүүгө байланышкан келишимдерди белгиленген тартипте түзөт;
*Атом энергиясы боюнча эл аралык агенттиги (МАГАТЭ) менен техникалык кызматташтыкты өзүнүн компетенциясынын чегинде жөнгө салууну ишке ашырат;
*Жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук жана гидрометеорология тармагындагы талаптарды сактоо бөлүгүндө калктуу конуштардын жана объекттердин башкы пландарынын долбоорлоруна мамлекеттик экспертиза жүргүзүүгө катышат;
*Министрликтин карамагында турган дарыялардын жээгинде селден коргоочу курулмалардын жана түзүлүштөрдүн пайдаланууга киргизилишин ишке ашырат;
*Жарандык коргонуунун күчтөрүнүн курамын аныктайт жана алардын өзгөчө кырдаалдардагы иш-аракеттерге даярдыгын камсыздайт;
*андан ары долбоорлоо жана куруу үчүн корутунду берүү менен коргоо объекттеринин, өрттөн коргоо системаларынын долбоордук документтерине мамлекеттик өрт-техникалык экспертиза жүргүзөт;
*өзүнүн компетенциясынын чегинде бузуулар жөнүндө иштер боюнча өндүрүштү жүргүзөт;
*өрт жана аларга байланышкан бөөдө кырсыктар жөнүндө иштерди териштирет жана алгачкы текшерүүнү жүзөгө ашырат, болгон өрт кырсыгын эсепке алып, статистиканы, тиешелүү талдоону жүргүзөт;
*бардык суучулдук түшүүлөргө жана жумуштарга уюштуруу-методикалык жетекчиликти ишке ашырат, Кыргыз Республикасындагы суучулдар кесибинин бардык адистери үчүн адистик мүнөздөмөлөрдүн жана тастыктоолордун талаптарын белгилейт.
#Координациялоо жана контролдоо функциясы:
*Жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагында бардык деңгээлдеги мамлекеттик бийлик органдарынын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, уюмдардын ишин мамлекеттик башкарууну жана координациялоону ишке ашырат;
*радиациялык коопсуздук, калдык сактоочу жайлар менен иштөө, тоо кен шилендилери жана радиоактивдүү калдыктар маселелери менен иштеген уюмдардын ишин координациялайт;
*Жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагында илимий, изилдөө жана долбоорлоо-издөө жумуштарын жүргүзүүдө мамлекеттик башка органдар жана уюмдар менен өз ара аракеттенет;
*мамлекеттик органдар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана чарба жүргүзүү субъекттери менен бирдикте алардын күчтөрүн жана каражаттарын өрт өчүрүүгө катышуу үчүн тартуу тартибин белгилейт, бул күчтөрдүн жана каражаттардын даярдыгын контролдойт;
*Жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагында маалыматтарды топтоону жана иштеп чыгууну, ошондой эле аны алмашууну белгиленген тартипте ишке ашырат;
*Жарандык коргонуу жаатында берилген жазма буйруктарды жана көрсөтмөлөрдү аткарбоо фактысы боюнча күнөөлүү жеке жана юридикалык жактарды Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчиликке тартуу жөнүндө тиешелүү органдарга кабарлайт;
*Жарандык коргонуу жаатында жана өзгөчө кырдаалдар учурунда Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын, ошондой эле ченемдерди, эрежелерди жана стандарттарды бузгандыгы үчүн кызмат адамдарын жоопкерчиликке тартуу жөнүндө Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө жана укук коргоо органдарына сунуш киргизет;
*Жарандык коргонуу жаатында Жарандык коргонуунун башкаруу органдарын, күчтөрүн, уюмдарды жана калкты даярдоону жана кайра даярдоону уюштурат жана координациялайт;
*өзгөчө кырдаалдардын алдын алуу жана кырсыктын тобокелдигин азайтуу боюнча иш-чараларды координациялайт жана жүргүзөт;
*калктын жашоо тиричилигин, ошондой эле эл аралык уюмдардын жана Кыргыз Республикасынын аймагында Кырсыктын тобокелдигин азайтуу боюнча улуттук платформанын катышуучуларынын ишин координациялайт жана камсыз кылат;
*өзгөчө кырдаалдарга комплекстүү мониторинг жүргүзүүнүн жана божомолдоонун Бирдиктүү тутумун иштетүүнү, координациялоону жана методикалык жетектөөнү уюштурат.
#Кызмат көрсөтүү функциясы:
*суу алдындагы техникалык, суучулдар иштерин жана дайвингди жүргүзөт жана уюштурат;
*адистештирилген метеорологиялык, агрометеорологиялык, гидрологиялык маалыматтарды берет;
*Жарандык коргонуу тармагындагы уюмдардын, анын ичинде өкмөттүк эмес уюмдардын, мекемелердин, коммерциялык түзүмдөрдүн адистерин жана жеке адамдарды даярдоону жана кайра даярдоону уюштурат;
*&quot;суучулдар иши&quot;, &quot;суудан куткаруу иши&quot;, &quot;дайвинг&quot; боюнча адистерди окутууну, даярдоону, кайра даярдоону, адистигин жогорулатууну уюштурат;
*адистерди даярдоону жана кайра даярдоону, жумушчуларды, кызматкерлерди, студенттерди, окуучуларды өрт коопсуздугунун чараларына үйрөтөт;
*мамлекеттик эмес (штаттан тышкаркы) авариялык-куткаруучу түзүлүштөрдүн куткаруучуларын даярдоону, кайра даярдоону жана квалификациясын жогорулатууну уюштурат;
*химиялык зыяндуу заттарды камтыган инженердик курулмаларды текшерет жана мындай курулмаларды пайдаланган жеке жана юридикалык жактардын арыздары боюнча корутундуларды берет;
*жеке жана юридикалык жактардын арыздары боюнча шахталардын жана кендердин атайын жабдууларына сыноо жүргүзөт.
#Колдоо функциясы:
*өзгөчө кырдаалдарда пайдалануу үчүн Жарандык коргонуунун материалдык ресурстарынын кол тийбес запасын түзөт;
*Жарандык коргонуу муктаждыктары үчүн мамлекеттик каржылык жана материалдык резервдерди түзүүгө катышат;
*калктуу конуштарды жана объектилерди селден жана суу ташкындарынан коргоону камсыз кылган иш-чараларды жүргүзөт, селден коргоочу курулуштарды курат жана бул инженердик курулуштардын ишке киришин камсыздайт;
*өзгөчө кырдаал болгон райондо жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен биргеликте жабыр тарткан калктын биринчи кезектеги жашоо-тиричилигин камсыздоону уюштурат;
*өзгөчө кырдаалдар келип чыккан учурда кызыкдар аткаруу бийлик органдары, эл аралык жана өкмөттүк эмес уюмдар менен биргеликте Кыргыз Республикасынын жана чет мамлекеттердин калкына гуманитардык жардамды белгиленген тартипте жеткирүүнү ишке ашырат;
*калкты жана аймактарды табигый жана техногендик мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдардан коргоо боюнча иш-чараларды өткөрүүгө Жарандык коргонуунун башкаруу органдарын жана күчтөрүн дайыма даярдыкта кармайт;
*Жарандык коргонуу күчтөрүн даярдоону жана калкты өзгөчө кырдаалдардагы аракеттерге үйрөтүүнү, Жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология жаатындагы билимдерди пропагандалоону жана жайылтууну, анын ичинде келишимдик негизде ишке ашырат;
*өрт өчүрүүнү жана ага байланышкан куткаруу иштерин ишке ашырат жана уюштурат;
*суу объектилеринде суу алдындагы-техникалык жана суучулдар иши боюнча эксперттик ишти ишке ашырат;
*Кыргыз Республикасынын суу объектилеринде жана гидротехникалык курулмаларында издөө-куткаруу жана илимий-изилдөө иштерин ишке ашырат;
*Кыргыз Республикасынын авиациялык издөө-куткаруу бөлүмүнүн күчтөрүн жана каражаттарын уюштурат жана кармап турат;
*Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын алкагында Министрликтин бюджеттик каражаттарынын пайдаланылышынын натыйжалуулугун талдоону, баалоону жана аудит жүргүзүүнү ишке ашырат;
*эл аралык чукул жардам көрсөтүү боюнча иш-чараларды жүзөгө ашырат;
*жеке коргонуу каражаттарын, химиялык жана дозиметриялык контролдоо приборлорун сактап кармайт;
*жаратылыш, техногендик жана башка коркунучтарга комплекстүү мониторинг жүргүзүү жана божомолдоо тутумунун иштөөсүн уюштурат;
*министрликтин кызматкерлерин социалдык жактан коргоону жана камсыздандырууну мыйзамдарга ылайык камсыз кылат;
*Кыргыз Республикасынын министрликтеринин, мамлекеттик комитеттеринин жана административдик ведомстволорунун, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрүнүн, жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын тынчтык жана согуш мезгилине карата Жарандык коргонуу пландарын макулдашат;
*кооптуу жаратылыш процесстеринин зоналарында жер участокторун бөлүп берүүнүн алдын алуу максатында турак үйлөрдү, администрациялык жана өндүрүштүк имараттарды жана курулмаларды курууга жер участокторун бөлүп берүү жөнүндө чечимдерди макулдашат;
*калкты жана аймактарды коргоо боюнча атайын алдын алуучу жана кесепеттерин жоюучу иш-чараларды, авариялык-калыбына келтирүү иштерин жана башка иш-чараларды жүргүзөт.

=== Укуктары&lt;ref&gt;[https://www.mchs.gov.kg/ky/about/ Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги. Министрлик жөнүндө] &lt;/ref&gt; ===
#Министрлик иштин белгиленген чөйрөсүндө функцияларды ишке ашыруу максатында төмөнкүлөргө укуктуу:
*аткаруу бийлик жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жетекчилеринин, чарбалык субъекттердин жетекчилеринин Министрликтин компетенциясына кирген маселелер боюнча, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына карама-каршы келген чечимдерди жоюу тууралуу отчетторун Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн жыйындарында угуу жөнүндө сунуштарды Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө белгиленген тартипте киргизүүгө;
*Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын, ошондой эле жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагындагы ченемдерди, эрежелерди жана стандарттарды бузгандыгы үчүн аткаруу бийлик жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, чарбалык субъекттердин жетекчилерин жоопкерчиликке тартуу жөнүндө сунуштарды Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө белгиленген тартипте киргизүүгө;
*эскертүүлөрдү жана көрсөтмөлөрдү аткарбаган учурда Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын, ошондой эле жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагындагы жана өзгөчө кырдаалдардын учурундагы ченемдерди, эрежелерди жана стандарттарды бузгандыгы үчүн кызмат адамдарын белгиленген тартипте жоопкерчиликке тартуу жөнүндө Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө жана укук коргоо органдарына белгиленген тартипте сунуш киргизүүгө;
*издөө, кырсыктан куткаруу жана калыбына келтирүүчү иштеринде, өрт өчүрүүдө, өзгөчө кырдаалдар зонасында жүргүзүлүүчү иштерде жана кооптуу табигый жана техногендик процесстерди изилдөөдө кызматкерлерди кырсыктардан жана каза болуудан камсыздандырууга;
*белгиленген тартипте бекитилген таануу белгилери, сигнализация жана байланыш каражаттары менен жабдылган атайын транспорт каражаттарына ээ болууга;
*Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте мамлекеттик резервдин материалдык баалуулуктарын жана гуманитардык жүктөрдү пошлиналарды жана жыйымдардын башка түрлөрүн төлөбөстөн унаанын ар кандай түрлөрү менен ташууну ишке ашырууга;
*байланышуу жана маалыматты берүү үчүн байланыштын республикалык тутумдарын жана мекемелик тармактарын, анын ичинде аскердик командалык органдарынын байланыш тармактарын артыкчылыктуу тартипте пайдаланууга;
*өзгөчө кырдаалдар келип чыккан учурда байланыш жана маалымат берүү үчүн жалпы пайдалануудагы электр байланыш тармактарынын операторлору тарабынан берилген электр байланыш кызматын жана тармагын артыкчылыктуу тартипте пайдаланууга;
*адам өмүрүнүн жана ден соолугунун коопсуздугуна тиешелүү маалыматтарды калкка жеткирүү менен байланышкан коомдук маанилүү билдирүүлөрдү акысыз негизде жалпыга маалымдоо каражаттары (телекөрсөтүү, радио), уюлдук байланыш операторлору аркылуу берүүнү ишке ашырууга;
*өзгөчө кырдаалдарды жоюу боюнча иштерге жетекчилик кылуу учурунда кырсык аймактарында өзгөчө абалды киргизүү жөнүндө чечим кабыл алган органдар менен макулдашуу боюнча Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык чараларды көрүүгө;
*өзгөчө кырдаалдарды жоюу боюнча иш-аракеттерге Жарандык коргонуу күчтөрүн жана каражаттарын, башка райондордон дайыма даярдыктагы күчтөрүн тартуу жөнүндө чечим кабыл алууга;
*Министрликтин борбордук аппаратында жана ведомстволук жана аймактык бөлүмдөрдө өзгөчө кырдаалдарга чара көрүү үчүн 200 (эки жүз) миң сомго чейин өлчөмдөгү резервге ээ болууга;
*министрликтин ведомстволук бөлүмдөрүнө, мамлекеттик мекемелерине жана ишканаларына товарларды, жумуштарды жана кызмат көрсөтүүлөрдү мамлекеттик сатып алууну &quot;Мамлекеттик сатып алуулар жөнүндө&quot; Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык жүргүзүүнү жүктөөгө;
*юридикалык жактардын жана жеке адамдардын өтүнмөлөрү боюнча Кыргыз Республикасынын нормативдик укуктук актыларында белгиленген тартипте акы төлөнүүчү кызматтарды көрсөтүүгө;
*өрт өчүрүүгө менчигинин түрүнө карабастан ишканалардын бул максаттар үчүн ыңгайлаштырылган техникасын тартууга;
*кырсыктан куткаруу, кырсыктан калыбына келтирүү жумуштарын жүргүзүүгө Жарандык коргонуу кошуундарын, менчигинин түрүнө карабастан, уюмдарды, ишканаларды жана жарандарды белгиленген тартипте тартууга;
*шашылыш кырдаалдарда Кыргыз Республикасынын Премьер-министринин *Жарандык коргонуунун башчысынын атынан мамлекеттик тиешелүү башкаруу органдары, юридикалык жактар жана жеке адамдар тарабынан аткаруу үчүн милдеттүү болгон буйруктарды белгиленген тартипте чыгарууга;
*пайдаланууга берилбей турган биринчи кезектеги алдын алуу жана кырсыктан калыбына келтирүү иштерине багытталган чыгымдарды Кыргыз Республикасынын нормативдик укуктук актыларында белгиленген тартипте эсептен чыгарууга.
#Министрликтин кызматкерлери кызматтык милдеттерин аткаруу учурунда ишканаларга, мекемелерге, (анын ичинде, режимдик) уюмдарга, кайтарылуучу аймактарга, башка объектилерге кайсы мекемеге таандык экенине жана менчигинин түрүнө карабастан, белгиленген тартипте кирүүгө, текшерүүгө жана текшерүүнүн жыйынтыгы боюнча актылар менен протоколдорду түзүүгө, Кыргыз Республикасынын мыйзам бузууларын жоюу боюнча милдеттүү түрдө аткарылууга тийиш болгон эскертүүлөрдү берүүгө укуктуу.
== Колдонулган адабияттар ==
* Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты.  – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.mchs.gov.kg/ky/ Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин расмий сайты]
* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}</text>
      <sha1>2jue7p93tav7cxqpoknvktvicethvc6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650162</id>
      <parentid>650113</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T07:41:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37581" sha1="lwibgroadgmz3vlduxmri09o3vv4iww" xml:space="preserve">{{Мамлекеттик орган
|Аталышы                      = Өзгөчө кырдаалдар министрлиги
|Расмий аталышы               = Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги
|эмблема                      = National emblem of Kyrgyzstan.svg
|эмблеманын_туурасы           = 180px
|эмблеманын_сүрөттөмөсү       = 
|сүрөт                        = 
|сүрөттүн_туурасы             = 280px
|сүрөттүн_сүрөттөмөсү         = 
|Мамлекет                     = Кыргызстан
|юрисдикция                   = Кыргызстан
|түзүлгөн күнү                = 1991-жыл 1-июль
|мурунку орган1               = КР Коргонуу комитетинин алдындагы Өзгөчө кырдаалдар боюнча комиссия
|бай ийет                     = [[Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети]]
|башчынын кызматы1            = Министр
|башчынын аты1                = Чыныбаев Канатбек Койчубекович
|штаб-квартира                = Бишкек шаары, Манас проспекти, 101/1
|сайт                         = [https://www.mchs.gov.kg/ky/ mchs.gov.kg]
|Аймактык карта 1             = Бишкек
|lat_deg                      = 42
|lat_min                      = 52
|lat_sec                      = 24
|lat_dir                      = N
|lon_deg                      = 74
|lon_min                      = 35
|lon_sec                      = 16
|lon_dir                      = E
|region                       = KG-GB
|CoordScale                   = 2000
|Викиказына                   = Government of Kyrgyzstan
}}
'''Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги''' — Кыргыз Республикасынын аткаруу бийлигинин жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагындагы бирдиктүү мамлекеттик саясатты жүзөгө ашыруучу ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы болуп саналат.

== Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин ыйгарым укуктары жана жоопкерчилиги ==

=== Максаттары ===
Министрликтин максаты жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорологияда тармагындагы бирдиктүү мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана жүзөгө ашыруу болуп эсептелет&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/99814/edition/851014/kg КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ.  2017-жылдын 24-февралы № 122 Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн айрым чечимдерине өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү тууралуу Токтому]&lt;/ref&gt;.

Министрликтин милдеттери болуп төмөнкүлөр саналат&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;:

** коркунучтуу табигый, техногендик процесстерге жана кубулуштарга мониторинг жана болжолдоо жүргүзүү, Жарандык коргонуунун, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагындагы иш-чараларды пландаштыруу, жарандык коргонуунун башкаруу органдарын, күчтөрүн жана калкты өзгөчө кырдаалдарда аракеттенүүгө даярдоо;
** алдын алуу, өзгөчө кырдаалдардан алдын ала коргоочу иш-чараларды өткөрүү;
** издөө-куткаруу, кырсыктан калыбына келтирүү жана башка кечиктирилгис жумуштарды уюштуруу жана өткөрүү, өзгөчө кырдаалдардын кесепеттерин жоюу, алардын масштабына баа берүү.

=== Функциялары&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/99777/edition/1118019/kg КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ. 2016-жылдын 12-декабры № 653 Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн айрым чечимдерине толуктоолорду киргизүү жөнүндө Токтому]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/11870/edition/24258/kg КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ. 2018-жылдын 16-майы № 238 Жарандык коргонуу тармагындагы Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн айрым чечимдерине өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө Токтому]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/14644/edition/1064952/kg КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ. 2019-жылдын 30-июлу № 379 Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн өрт коопсуздугу чөйрөсүндөгү айрым чечимдерине өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө Токтому]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/157723/edition/1054742/kg КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ. 2020-жылдын 11-ноябры № 543 Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2012-жылдын 20-февралындагы № 115 &quot;Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги жөнүндө&quot; токтомуна өзгөртүүлөрдү киргизүү тууралуу  Токтому]&lt;/ref&gt; ===
*Тармактык саясат функциясы:
**жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагындагы бирдиктүү мамлекеттик саясатты иштеп чыгат жана жүзөгө ашырат;
**Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн чечими боюнча жарандык коргонууну уюштуруу жана киргизүү боюнча чараларды ишке ашырат;
**жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагындагы ченемдик-укуктук актыларды иштеп чыгууну уюштурат;
**Кыргыз Республикасынын Жарандык коргонуусунун согуш жана тынчтык мезгилиндеги планын Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө карап чыгуу жана бекитүү үчүн берет;
**Министрликтин жарандык коргонуусунун аскерлерин жана башкаруунун аймактык органдарынын күжүрмөн жана мобилизациялык даярдыгын камсыз кылат;
**өзгөчө жана кризистик кырдаалдарда Кыргыз Республикасынын Бирдиктүү маалыматтык-башкаруу тутумун, өзгөчө кырдаалдардын келип чыгуу коркунучу же келип чыгышы жөнүндө кабарлоо тутумун түзөт жана дайыма даярдыкта кармайт;
**калкты жана аймактарды коргоону камсыздоо үчүн радиоактивдүү жана уулуу калдык сактоочу жайларда жана тоо кен калдыктарында кырсыктардын алдын алуу боюнча мамлекеттик программаларды иштеп чыгат жана ишке ашырат;
**тейлеген тармагына ылайык укуктук пропаганда боюнча иш-чараларды өткөрөт;
**жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объекттеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология жаатындагы эл аралык кызматташтыкты жүргүзөт, Кыргыз Республикасы катышуучу болуп эсептелген, белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдердин жана макулдашуулардын аткарылышын камсыз кылат жана ишке ашырат;
**Министрликтин карамагында турган консервацияланган калдык сактоочу жайларды, тоо кен калдыктарын жана радиоактивдүү калдыктарды коопсуз кармоо боюнча чаралардын комплексин ишке ашырат;
**Жарандык коргонуу жаатындагы концепцияларды, стратегияларды, максаттуу программаларды иштеп чыгууну жана жүзөгө ашырууну уюштурат.
*Жөнгө салуу функциясы:
**коркунучтуу табигый процесстерге мониторинг жүргүзөт, алардын жандануусун божомолдойт;
**министрликтер, мамлекеттик комитеттер жана административдик ведомстволор, жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана менчигинин түрүнө карабастан уюмдар тарабынан аткаруу үчүн милдеттүү болуп саналган Жарандык коргонуу жаатындагы жазма буйруктарды жана көрсөтмөлөрдү берет;
**Кыргыз Республикасынын аймагында, ошондой эле Кыргызстан макулдашуу түзгөн башка мамлекеттердин аймагында издөө-куткаруу жана өзгөчө кырдаалдарды жоюу боюнча башка кечиктирилгис авариялык иштерди, ошондой эле куткаруу кызматтарын жана куткаруу кошуундарын аккредитациялоону жана аттестациялоону уюштурат жана жүргүзөт;
**чет мамлекеттердин өзгөчө кызматтары, эл аралык жана өкмөттүк эмес уюмдары менен бөөдө кырсыктардын кесепеттерин жоюу жана гуманитардык жардам көрсөтүүгө байланышкан келишимдерди белгиленген тартипте түзөт;
**Атом энергиясы боюнча эл аралык агенттиги (МАГАТЭ) менен техникалык кызматташтыкты өзүнүн компетенциясынын чегинде жөнгө салууну ишке ашырат;
**Жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук жана гидрометеорология тармагындагы талаптарды сактоо бөлүгүндө калктуу конуштардын жана объекттердин башкы пландарынын долбоорлоруна мамлекеттик экспертиза жүргүзүүгө катышат;
**Министрликтин карамагында турган дарыялардын жээгинде селден коргоочу курулмалардын жана түзүлүштөрдүн пайдаланууга киргизилишин ишке ашырат;
**Жарандык коргонуунун күчтөрүнүн курамын аныктайт жана алардын өзгөчө кырдаалдардагы иш-аракеттерге даярдыгын камсыздайт;
**андан ары долбоорлоо жана куруу үчүн корутунду берүү менен коргоо объекттеринин, өрттөн коргоо системаларынын долбоордук документтерине мамлекеттик өрт-техникалык экспертиза жүргүзөт;
**өзүнүн компетенциясынын чегинде бузуулар жөнүндө иштер боюнча өндүрүштү жүргүзөт;
**өрт жана аларга байланышкан бөөдө кырсыктар жөнүндө иштерди териштирет жана алгачкы текшерүүнү жүзөгө ашырат, болгон өрт кырсыгын эсепке алып, статистиканы, тиешелүү талдоону жүргүзөт;
**бардык суучулдук түшүүлөргө жана жумуштарга уюштуруу-методикалык жетекчиликти ишке ашырат, Кыргыз Республикасындагы суучулдар кесибинин бардык адистери үчүн адистик мүнөздөмөлөрдүн жана тастыктоолордун талаптарын белгилейт.
*Координациялоо жана контролдоо функциясы:
**Жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагында бардык деңгээлдеги мамлекеттик бийлик органдарынын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, уюмдардын ишин мамлекеттик башкарууну жана координациялоону ишке ашырат;
**радиациялык коопсуздук, калдык сактоочу жайлар менен иштөө, тоо кен шилендилери жана радиоактивдүү калдыктар маселелери менен иштеген уюмдардын ишин координациялайт;
**Жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагында илимий, изилдөө жана долбоорлоо-издөө жумуштарын жүргүзүүдө мамлекеттик башка органдар жана уюмдар менен өз ара аракеттенет;
**мамлекеттик органдар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана чарба жүргүзүү субъекттери менен бирдикте алардын күчтөрүн жана каражаттарын өрт өчүрүүгө катышуу үчүн тартуу тартибин белгилейт, бул күчтөрдүн жана каражаттардын даярдыгын контролдойт;
**Жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагында маалыматтарды топтоону жана иштеп чыгууну, ошондой эле аны алмашууну белгиленген тартипте ишке ашырат;
**Жарандык коргонуу жаатында берилген жазма буйруктарды жана көрсөтмөлөрдү аткарбоо фактысы боюнча күнөөлүү жеке жана юридикалык жактарды Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчиликке тартуу жөнүндө тиешелүү органдарга кабарлайт;
**Жарандык коргонуу жаатында жана өзгөчө кырдаалдар учурунда Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын, ошондой эле ченемдерди, эрежелерди жана стандарттарды бузгандыгы үчүн кызмат адамдарын жоопкерчиликке тартуу жөнүндө Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө жана укук коргоо органдарына сунуш киргизет;
**Жарандык коргонуу жаатында Жарандык коргонуунун башкаруу органдарын, күчтөрүн, уюмдарды жана калкты даярдоону жана кайра даярдоону уюштурат жана координациялайт;
**өзгөчө кырдаалдардын алдын алуу жана кырсыктын тобокелдигин азайтуу боюнча иш-чараларды координациялайт жана жүргүзөт;
**калктын жашоо тиричилигин, ошондой эле эл аралык уюмдардын жана Кыргыз Республикасынын аймагында Кырсыктын тобокелдигин азайтуу боюнча улуттук платформанын катышуучуларынын ишин координациялайт жана камсыз кылат;
**өзгөчө кырдаалдарга комплекстүү мониторинг жүргүзүүнүн жана божомолдоонун Бирдиктүү тутумун иштетүүнү, координациялоону жана методикалык жетектөөнү уюштурат.
*Кызмат көрсөтүү функциясы:
**суу алдындагы техникалык, суучулдар иштерин жана дайвингди жүргүзөт жана уюштурат;
**адистештирилген метеорологиялык, агрометеорологиялык, гидрологиялык маалыматтарды берет;
**Жарандык коргонуу тармагындагы уюмдардын, анын ичинде өкмөттүк эмес уюмдардын, мекемелердин, коммерциялык түзүмдөрдүн адистерин жана жеке адамдарды даярдоону жана кайра даярдоону уюштурат;
**&quot;суучулдар иши&quot;, &quot;суудан куткаруу иши&quot;, &quot;дайвинг&quot; боюнча адистерди окутууну, даярдоону, кайра даярдоону, адистигин жогорулатууну уюштурат;
**адистерди даярдоону жана кайра даярдоону, жумушчуларды, кызматкерлерди, студенттерди, окуучуларды өрт коопсуздугунун чараларына үйрөтөт;
**мамлекеттик эмес (штаттан тышкаркы) авариялык-куткаруучу түзүлүштөрдүн куткаруучуларын даярдоону, кайра даярдоону жана квалификациясын жогорулатууну уюштурат;
**химиялык зыяндуу заттарды камтыган инженердик курулмаларды текшерет жана мындай курулмаларды пайдаланган жеке жана юридикалык жактардын арыздары боюнча корутундуларды берет;
**жеке жана юридикалык жактардын арыздары боюнча шахталардын жана кендердин атайын жабдууларына сыноо жүргүзөт.
*Колдоо функциясы:
**өзгөчө кырдаалдарда пайдалануу үчүн Жарандык коргонуунун материалдык ресурстарынын кол тийбес запасын түзөт;
**Жарандык коргонуу муктаждыктары үчүн мамлекеттик каржылык жана материалдык резервдерди түзүүгө катышат;
**калктуу конуштарды жана объектилерди селден жана суу ташкындарынан коргоону камсыз кылган иш-чараларды жүргүзөт, селден коргоочу курулуштарды курат жана бул инженердик курулуштардын ишке киришин камсыздайт;
**өзгөчө кырдаал болгон райондо жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен биргеликте жабыр тарткан калктын биринчи кезектеги жашоо-тиричилигин камсыздоону уюштурат;
**өзгөчө кырдаалдар келип чыккан учурда кызыкдар аткаруу бийлик органдары, эл аралык жана өкмөттүк эмес уюмдар менен биргеликте Кыргыз Республикасынын жана чет мамлекеттердин калкына гуманитардык жардамды белгиленген тартипте жеткирүүнү ишке ашырат;
**калкты жана аймактарды табигый жана техногендик мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдардан коргоо боюнча иш-чараларды өткөрүүгө Жарандык коргонуунун башкаруу органдарын жана күчтөрүн дайыма даярдыкта кармайт;
**Жарандык коргонуу күчтөрүн даярдоону жана калкты өзгөчө кырдаалдардагы аракеттерге үйрөтүүнү, Жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология жаатындагы билимдерди пропагандалоону жана жайылтууну, анын ичинде келишимдик негизде ишке ашырат;
**өрт өчүрүүнү жана ага байланышкан куткаруу иштерин ишке ашырат жана уюштурат;
**суу объектилеринде суу алдындагы-техникалык жана суучулдар иши боюнча эксперттик ишти ишке ашырат;
**Кыргыз Республикасынын суу объектилеринде жана гидротехникалык курулмаларында издөө-куткаруу жана илимий-изилдөө иштерин ишке ашырат;
**Кыргыз Республикасынын авиациялык издөө-куткаруу бөлүмүнүн күчтөрүн жана каражаттарын уюштурат жана кармап турат;
**Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын алкагында Министрликтин бюджеттик каражаттарынын пайдаланылышынын натыйжалуулугун талдоону, баалоону жана аудит жүргүзүүнү ишке ашырат;
**эл аралык чукул жардам көрсөтүү боюнча иш-чараларды жүзөгө ашырат;
**жеке коргонуу каражаттарын, химиялык жана дозиметриялык контролдоо приборлорун сактап кармайт;
**жаратылыш, техногендик жана башка коркунучтарга комплекстүү мониторинг жүргүзүү жана божомолдоо тутумунун иштөөсүн уюштурат;
**министрликтин кызматкерлерин социалдык жактан коргоону жана камсыздандырууну мыйзамдарга ылайык камсыз кылат;
**Кыргыз Республикасынын министрликтеринин, мамлекеттик комитеттеринин жана административдик ведомстволорунун, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрүнүн, жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын тынчтык жана согуш мезгилине карата Жарандык коргонуу пландарын макулдашат;
**кооптуу жаратылыш процесстеринин зоналарында жер участокторун бөлүп берүүнүн алдын алуу максатында турак үйлөрдү, администрациялык жана өндүрүштүк имараттарды жана курулмаларды курууга жер участокторун бөлүп берүү жөнүндө чечимдерди макулдашат;
**калкты жана аймактарды коргоо боюнча атайын алдын алуучу жана кесепеттерин жоюучу иш-чараларды, авариялык-калыбына келтирүү иштерин жана башка иш-чараларды жүргүзөт.

=== Укуктары&lt;ref&gt;[https://www.mchs.gov.kg/ky/about/ Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги. Министрлик жөнүндө] &lt;/ref&gt; ===
*Министрлик иштин белгиленген чөйрөсүндө функцияларды ишке ашыруу максатында төмөнкүлөргө укуктуу:
**аткаруу бийлик жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жетекчилеринин, чарбалык субъекттердин жетекчилеринин Министрликтин компетенциясына кирген маселелер боюнча, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына карама-каршы келген чечимдерди жоюу тууралуу отчетторун Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн жыйындарында угуу жөнүндө сунуштарды Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө белгиленген тартипте киргизүүгө;
**Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын, ошондой эле жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагындагы ченемдерди, эрежелерди жана стандарттарды бузгандыгы үчүн аткаруу бийлик жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, чарбалык субъекттердин жетекчилерин жоопкерчиликке тартуу жөнүндө сунуштарды Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө белгиленген тартипте киргизүүгө;
**эскертүүлөрдү жана көрсөтмөлөрдү аткарбаган учурда Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын, ошондой эле жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагындагы жана өзгөчө кырдаалдардын учурундагы ченемдерди, эрежелерди жана стандарттарды бузгандыгы үчүн кызмат адамдарын белгиленген тартипте жоопкерчиликке тартуу жөнүндө Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө жана укук коргоо органдарына белгиленген тартипте сунуш киргизүүгө;
**издөө, кырсыктан куткаруу жана калыбына келтирүүчү иштеринде, өрт өчүрүүдө, өзгөчө кырдаалдар зонасында жүргүзүлүүчү иштерде жана кооптуу табигый жана техногендик процесстерди изилдөөдө кызматкерлерди кырсыктардан жана каза болуудан камсыздандырууга;
**белгиленген тартипте бекитилген таануу белгилери, сигнализация жана байланыш каражаттары менен жабдылган атайын транспорт каражаттарына ээ болууга;
**Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте мамлекеттик резервдин материалдык баалуулуктарын жана гуманитардык жүктөрдү пошлиналарды жана жыйымдардын башка түрлөрүн төлөбөстөн унаанын ар кандай түрлөрү менен ташууну ишке ашырууга;
**байланышуу жана маалыматты берүү үчүн байланыштын республикалык тутумдарын жана мекемелик тармактарын, анын ичинде аскердик командалык органдарынын байланыш тармактарын артыкчылыктуу тартипте пайдаланууга;
**өзгөчө кырдаалдар келип чыккан учурда байланыш жана маалымат берүү үчүн жалпы пайдалануудагы электр байланыш тармактарынын операторлору тарабынан берилген электр байланыш кызматын жана тармагын артыкчылыктуу тартипте пайдаланууга;
**адам өмүрүнүн жана ден соолугунун коопсуздугуна тиешелүү маалыматтарды калкка жеткирүү менен байланышкан коомдук маанилүү билдирүүлөрдү акысыз негизде жалпыга маалымдоо каражаттары (телекөрсөтүү, радио), уюлдук байланыш операторлору аркылуу берүүнү ишке ашырууга;
**өзгөчө кырдаалдарды жоюу боюнча иштерге жетекчилик кылуу учурунда кырсык аймактарында өзгөчө абалды киргизүү жөнүндө чечим кабыл алган органдар менен макулдашуу боюнча Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык чараларды көрүүгө;
**өзгөчө кырдаалдарды жоюу боюнча иш-аракеттерге Жарандык коргонуу күчтөрүн жана каражаттарын, башка райондордон дайыма даярдыктагы күчтөрүн тартуу жөнүндө чечим кабыл алууга;
**Министрликтин борбордук аппаратында жана ведомстволук жана аймактык бөлүмдөрдө өзгөчө кырдаалдарга чара көрүү үчүн 200 (эки жүз) миң сомго чейин өлчөмдөгү резервге ээ болууга;
**министрликтин ведомстволук бөлүмдөрүнө, мамлекеттик мекемелерине жана ишканаларына товарларды, жумуштарды жана кызмат көрсөтүүлөрдү мамлекеттик сатып алууну &quot;Мамлекеттик сатып алуулар жөнүндө&quot; Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык жүргүзүүнү жүктөөгө;
**юридикалык жактардын жана жеке адамдардын өтүнмөлөрү боюнча Кыргыз Республикасынын нормативдик укуктук актыларында белгиленген тартипте акы төлөнүүчү кызматтарды көрсөтүүгө;
**өрт өчүрүүгө менчигинин түрүнө карабастан ишканалардын бул максаттар үчүн ыңгайлаштырылган техникасын тартууга;
**кырсыктан куткаруу, кырсыктан калыбына келтирүү жумуштарын жүргүзүүгө Жарандык коргонуу кошуундарын, менчигинин түрүнө карабастан, уюмдарды, ишканаларды жана жарандарды белгиленген тартипте тартууга;
**шашылыш кырдаалдарда Кыргыз Республикасынын Премьер-министринин **Жарандык коргонуунун башчысынын атынан мамлекеттик тиешелүү башкаруу органдары, юридикалык жактар жана жеке адамдар тарабынан аткаруу үчүн милдеттүү болгон буйруктарды белгиленген тартипте чыгарууга;
**пайдаланууга берилбей турган биринчи кезектеги алдын алуу жана кырсыктан калыбына келтирүү иштерине багытталган чыгымдарды Кыргыз Республикасынын нормативдик укуктук актыларында белгиленген тартипте эсептен чыгарууга.
*Министрликтин кызматкерлери кызматтык милдеттерин аткаруу учурунда ишканаларга, мекемелерге, (анын ичинде, режимдик) уюмдарга, кайтарылуучу аймактарга, башка объектилерге кайсы мекемеге таандык экенине жана менчигинин түрүнө карабастан, белгиленген тартипте кирүүгө, текшерүүгө жана текшерүүнүн жыйынтыгы боюнча актылар менен протоколдорду түзүүгө, Кыргыз Республикасынын мыйзам бузууларын жоюу боюнча милдеттүү түрдө аткарылууга тийиш болгон эскертүүлөрдү берүүгө укуктуу.
== Колдонулган адабияттар ==
** Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты.  – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.mchs.gov.kg/ky/ Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин расмий сайты]
* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}</text>
      <sha1>lwibgroadgmz3vlduxmri09o3vv4iww</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650182</id>
      <parentid>650162</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:05:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Кыргызстандын министирликтери|Кыргызстандын министирликтери]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>650182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37663" sha1="izsra1xsft1y1yk4gpvfxla5kvx0oo4" xml:space="preserve">{{Мамлекеттик орган
|Аталышы                      = Өзгөчө кырдаалдар министрлиги
|Расмий аталышы               = Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги
|эмблема                      = National emblem of Kyrgyzstan.svg
|эмблеманын_туурасы           = 180px
|эмблеманын_сүрөттөмөсү       = 
|сүрөт                        = 
|сүрөттүн_туурасы             = 280px
|сүрөттүн_сүрөттөмөсү         = 
|Мамлекет                     = Кыргызстан
|юрисдикция                   = Кыргызстан
|түзүлгөн күнү                = 1991-жыл 1-июль
|мурунку орган1               = КР Коргонуу комитетинин алдындагы Өзгөчө кырдаалдар боюнча комиссия
|бай ийет                     = [[Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети]]
|башчынын кызматы1            = Министр
|башчынын аты1                = Чыныбаев Канатбек Койчубекович
|штаб-квартира                = Бишкек шаары, Манас проспекти, 101/1
|сайт                         = [https://www.mchs.gov.kg/ky/ mchs.gov.kg]
|Аймактык карта 1             = Бишкек
|lat_deg                      = 42
|lat_min                      = 52
|lat_sec                      = 24
|lat_dir                      = N
|lon_deg                      = 74
|lon_min                      = 35
|lon_sec                      = 16
|lon_dir                      = E
|region                       = KG-GB
|CoordScale                   = 2000
|Викиказына                   = Government of Kyrgyzstan
}}
'''Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги''' — Кыргыз Республикасынын аткаруу бийлигинин жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагындагы бирдиктүү мамлекеттик саясатты жүзөгө ашыруучу ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы болуп саналат.

== Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин ыйгарым укуктары жана жоопкерчилиги ==

=== Максаттары ===
Министрликтин максаты жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорологияда тармагындагы бирдиктүү мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана жүзөгө ашыруу болуп эсептелет&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/99814/edition/851014/kg КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ.  2017-жылдын 24-февралы № 122 Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн айрым чечимдерине өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү тууралуу Токтому]&lt;/ref&gt;.

Министрликтин милдеттери болуп төмөнкүлөр саналат&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;:

** коркунучтуу табигый, техногендик процесстерге жана кубулуштарга мониторинг жана болжолдоо жүргүзүү, Жарандык коргонуунун, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагындагы иш-чараларды пландаштыруу, жарандык коргонуунун башкаруу органдарын, күчтөрүн жана калкты өзгөчө кырдаалдарда аракеттенүүгө даярдоо;
** алдын алуу, өзгөчө кырдаалдардан алдын ала коргоочу иш-чараларды өткөрүү;
** издөө-куткаруу, кырсыктан калыбына келтирүү жана башка кечиктирилгис жумуштарды уюштуруу жана өткөрүү, өзгөчө кырдаалдардын кесепеттерин жоюу, алардын масштабына баа берүү.

=== Функциялары&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/99777/edition/1118019/kg КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ. 2016-жылдын 12-декабры № 653 Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн айрым чечимдерине толуктоолорду киргизүү жөнүндө Токтому]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/11870/edition/24258/kg КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ. 2018-жылдын 16-майы № 238 Жарандык коргонуу тармагындагы Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн айрым чечимдерине өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө Токтому]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/14644/edition/1064952/kg КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ. 2019-жылдын 30-июлу № 379 Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн өрт коопсуздугу чөйрөсүндөгү айрым чечимдерине өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө Токтому]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/157723/edition/1054742/kg КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ. 2020-жылдын 11-ноябры № 543 Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2012-жылдын 20-февралындагы № 115 &quot;Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги жөнүндө&quot; токтомуна өзгөртүүлөрдү киргизүү тууралуу  Токтому]&lt;/ref&gt; ===
*Тармактык саясат функциясы:
**жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагындагы бирдиктүү мамлекеттик саясатты иштеп чыгат жана жүзөгө ашырат;
**Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн чечими боюнча жарандык коргонууну уюштуруу жана киргизүү боюнча чараларды ишке ашырат;
**жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагындагы ченемдик-укуктук актыларды иштеп чыгууну уюштурат;
**Кыргыз Республикасынын Жарандык коргонуусунун согуш жана тынчтык мезгилиндеги планын Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө карап чыгуу жана бекитүү үчүн берет;
**Министрликтин жарандык коргонуусунун аскерлерин жана башкаруунун аймактык органдарынын күжүрмөн жана мобилизациялык даярдыгын камсыз кылат;
**өзгөчө жана кризистик кырдаалдарда Кыргыз Республикасынын Бирдиктүү маалыматтык-башкаруу тутумун, өзгөчө кырдаалдардын келип чыгуу коркунучу же келип чыгышы жөнүндө кабарлоо тутумун түзөт жана дайыма даярдыкта кармайт;
**калкты жана аймактарды коргоону камсыздоо үчүн радиоактивдүү жана уулуу калдык сактоочу жайларда жана тоо кен калдыктарында кырсыктардын алдын алуу боюнча мамлекеттик программаларды иштеп чыгат жана ишке ашырат;
**тейлеген тармагына ылайык укуктук пропаганда боюнча иш-чараларды өткөрөт;
**жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объекттеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология жаатындагы эл аралык кызматташтыкты жүргүзөт, Кыргыз Республикасы катышуучу болуп эсептелген, белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдердин жана макулдашуулардын аткарылышын камсыз кылат жана ишке ашырат;
**Министрликтин карамагында турган консервацияланган калдык сактоочу жайларды, тоо кен калдыктарын жана радиоактивдүү калдыктарды коопсуз кармоо боюнча чаралардын комплексин ишке ашырат;
**Жарандык коргонуу жаатындагы концепцияларды, стратегияларды, максаттуу программаларды иштеп чыгууну жана жүзөгө ашырууну уюштурат.
*Жөнгө салуу функциясы:
**коркунучтуу табигый процесстерге мониторинг жүргүзөт, алардын жандануусун божомолдойт;
**министрликтер, мамлекеттик комитеттер жана административдик ведомстволор, жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана менчигинин түрүнө карабастан уюмдар тарабынан аткаруу үчүн милдеттүү болуп саналган Жарандык коргонуу жаатындагы жазма буйруктарды жана көрсөтмөлөрдү берет;
**Кыргыз Республикасынын аймагында, ошондой эле Кыргызстан макулдашуу түзгөн башка мамлекеттердин аймагында издөө-куткаруу жана өзгөчө кырдаалдарды жоюу боюнча башка кечиктирилгис авариялык иштерди, ошондой эле куткаруу кызматтарын жана куткаруу кошуундарын аккредитациялоону жана аттестациялоону уюштурат жана жүргүзөт;
**чет мамлекеттердин өзгөчө кызматтары, эл аралык жана өкмөттүк эмес уюмдары менен бөөдө кырсыктардын кесепеттерин жоюу жана гуманитардык жардам көрсөтүүгө байланышкан келишимдерди белгиленген тартипте түзөт;
**Атом энергиясы боюнча эл аралык агенттиги (МАГАТЭ) менен техникалык кызматташтыкты өзүнүн компетенциясынын чегинде жөнгө салууну ишке ашырат;
**Жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук жана гидрометеорология тармагындагы талаптарды сактоо бөлүгүндө калктуу конуштардын жана объекттердин башкы пландарынын долбоорлоруна мамлекеттик экспертиза жүргүзүүгө катышат;
**Министрликтин карамагында турган дарыялардын жээгинде селден коргоочу курулмалардын жана түзүлүштөрдүн пайдаланууга киргизилишин ишке ашырат;
**Жарандык коргонуунун күчтөрүнүн курамын аныктайт жана алардын өзгөчө кырдаалдардагы иш-аракеттерге даярдыгын камсыздайт;
**андан ары долбоорлоо жана куруу үчүн корутунду берүү менен коргоо объекттеринин, өрттөн коргоо системаларынын долбоордук документтерине мамлекеттик өрт-техникалык экспертиза жүргүзөт;
**өзүнүн компетенциясынын чегинде бузуулар жөнүндө иштер боюнча өндүрүштү жүргүзөт;
**өрт жана аларга байланышкан бөөдө кырсыктар жөнүндө иштерди териштирет жана алгачкы текшерүүнү жүзөгө ашырат, болгон өрт кырсыгын эсепке алып, статистиканы, тиешелүү талдоону жүргүзөт;
**бардык суучулдук түшүүлөргө жана жумуштарга уюштуруу-методикалык жетекчиликти ишке ашырат, Кыргыз Республикасындагы суучулдар кесибинин бардык адистери үчүн адистик мүнөздөмөлөрдүн жана тастыктоолордун талаптарын белгилейт.
*Координациялоо жана контролдоо функциясы:
**Жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагында бардык деңгээлдеги мамлекеттик бийлик органдарынын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, уюмдардын ишин мамлекеттик башкарууну жана координациялоону ишке ашырат;
**радиациялык коопсуздук, калдык сактоочу жайлар менен иштөө, тоо кен шилендилери жана радиоактивдүү калдыктар маселелери менен иштеген уюмдардын ишин координациялайт;
**Жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагында илимий, изилдөө жана долбоорлоо-издөө жумуштарын жүргүзүүдө мамлекеттик башка органдар жана уюмдар менен өз ара аракеттенет;
**мамлекеттик органдар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана чарба жүргүзүү субъекттери менен бирдикте алардын күчтөрүн жана каражаттарын өрт өчүрүүгө катышуу үчүн тартуу тартибин белгилейт, бул күчтөрдүн жана каражаттардын даярдыгын контролдойт;
**Жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагында маалыматтарды топтоону жана иштеп чыгууну, ошондой эле аны алмашууну белгиленген тартипте ишке ашырат;
**Жарандык коргонуу жаатында берилген жазма буйруктарды жана көрсөтмөлөрдү аткарбоо фактысы боюнча күнөөлүү жеке жана юридикалык жактарды Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчиликке тартуу жөнүндө тиешелүү органдарга кабарлайт;
**Жарандык коргонуу жаатында жана өзгөчө кырдаалдар учурунда Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын, ошондой эле ченемдерди, эрежелерди жана стандарттарды бузгандыгы үчүн кызмат адамдарын жоопкерчиликке тартуу жөнүндө Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө жана укук коргоо органдарына сунуш киргизет;
**Жарандык коргонуу жаатында Жарандык коргонуунун башкаруу органдарын, күчтөрүн, уюмдарды жана калкты даярдоону жана кайра даярдоону уюштурат жана координациялайт;
**өзгөчө кырдаалдардын алдын алуу жана кырсыктын тобокелдигин азайтуу боюнча иш-чараларды координациялайт жана жүргүзөт;
**калктын жашоо тиричилигин, ошондой эле эл аралык уюмдардын жана Кыргыз Республикасынын аймагында Кырсыктын тобокелдигин азайтуу боюнча улуттук платформанын катышуучуларынын ишин координациялайт жана камсыз кылат;
**өзгөчө кырдаалдарга комплекстүү мониторинг жүргүзүүнүн жана божомолдоонун Бирдиктүү тутумун иштетүүнү, координациялоону жана методикалык жетектөөнү уюштурат.
*Кызмат көрсөтүү функциясы:
**суу алдындагы техникалык, суучулдар иштерин жана дайвингди жүргүзөт жана уюштурат;
**адистештирилген метеорологиялык, агрометеорологиялык, гидрологиялык маалыматтарды берет;
**Жарандык коргонуу тармагындагы уюмдардын, анын ичинде өкмөттүк эмес уюмдардын, мекемелердин, коммерциялык түзүмдөрдүн адистерин жана жеке адамдарды даярдоону жана кайра даярдоону уюштурат;
**&quot;суучулдар иши&quot;, &quot;суудан куткаруу иши&quot;, &quot;дайвинг&quot; боюнча адистерди окутууну, даярдоону, кайра даярдоону, адистигин жогорулатууну уюштурат;
**адистерди даярдоону жана кайра даярдоону, жумушчуларды, кызматкерлерди, студенттерди, окуучуларды өрт коопсуздугунун чараларына үйрөтөт;
**мамлекеттик эмес (штаттан тышкаркы) авариялык-куткаруучу түзүлүштөрдүн куткаруучуларын даярдоону, кайра даярдоону жана квалификациясын жогорулатууну уюштурат;
**химиялык зыяндуу заттарды камтыган инженердик курулмаларды текшерет жана мындай курулмаларды пайдаланган жеке жана юридикалык жактардын арыздары боюнча корутундуларды берет;
**жеке жана юридикалык жактардын арыздары боюнча шахталардын жана кендердин атайын жабдууларына сыноо жүргүзөт.
*Колдоо функциясы:
**өзгөчө кырдаалдарда пайдалануу үчүн Жарандык коргонуунун материалдык ресурстарынын кол тийбес запасын түзөт;
**Жарандык коргонуу муктаждыктары үчүн мамлекеттик каржылык жана материалдык резервдерди түзүүгө катышат;
**калктуу конуштарды жана объектилерди селден жана суу ташкындарынан коргоону камсыз кылган иш-чараларды жүргүзөт, селден коргоочу курулуштарды курат жана бул инженердик курулуштардын ишке киришин камсыздайт;
**өзгөчө кырдаал болгон райондо жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен биргеликте жабыр тарткан калктын биринчи кезектеги жашоо-тиричилигин камсыздоону уюштурат;
**өзгөчө кырдаалдар келип чыккан учурда кызыкдар аткаруу бийлик органдары, эл аралык жана өкмөттүк эмес уюмдар менен биргеликте Кыргыз Республикасынын жана чет мамлекеттердин калкына гуманитардык жардамды белгиленген тартипте жеткирүүнү ишке ашырат;
**калкты жана аймактарды табигый жана техногендик мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдардан коргоо боюнча иш-чараларды өткөрүүгө Жарандык коргонуунун башкаруу органдарын жана күчтөрүн дайыма даярдыкта кармайт;
**Жарандык коргонуу күчтөрүн даярдоону жана калкты өзгөчө кырдаалдардагы аракеттерге үйрөтүүнү, Жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология жаатындагы билимдерди пропагандалоону жана жайылтууну, анын ичинде келишимдик негизде ишке ашырат;
**өрт өчүрүүнү жана ага байланышкан куткаруу иштерин ишке ашырат жана уюштурат;
**суу объектилеринде суу алдындагы-техникалык жана суучулдар иши боюнча эксперттик ишти ишке ашырат;
**Кыргыз Республикасынын суу объектилеринде жана гидротехникалык курулмаларында издөө-куткаруу жана илимий-изилдөө иштерин ишке ашырат;
**Кыргыз Республикасынын авиациялык издөө-куткаруу бөлүмүнүн күчтөрүн жана каражаттарын уюштурат жана кармап турат;
**Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын алкагында Министрликтин бюджеттик каражаттарынын пайдаланылышынын натыйжалуулугун талдоону, баалоону жана аудит жүргүзүүнү ишке ашырат;
**эл аралык чукул жардам көрсөтүү боюнча иш-чараларды жүзөгө ашырат;
**жеке коргонуу каражаттарын, химиялык жана дозиметриялык контролдоо приборлорун сактап кармайт;
**жаратылыш, техногендик жана башка коркунучтарга комплекстүү мониторинг жүргүзүү жана божомолдоо тутумунун иштөөсүн уюштурат;
**министрликтин кызматкерлерин социалдык жактан коргоону жана камсыздандырууну мыйзамдарга ылайык камсыз кылат;
**Кыргыз Республикасынын министрликтеринин, мамлекеттик комитеттеринин жана административдик ведомстволорунун, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрүнүн, жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын тынчтык жана согуш мезгилине карата Жарандык коргонуу пландарын макулдашат;
**кооптуу жаратылыш процесстеринин зоналарында жер участокторун бөлүп берүүнүн алдын алуу максатында турак үйлөрдү, администрациялык жана өндүрүштүк имараттарды жана курулмаларды курууга жер участокторун бөлүп берүү жөнүндө чечимдерди макулдашат;
**калкты жана аймактарды коргоо боюнча атайын алдын алуучу жана кесепеттерин жоюучу иш-чараларды, авариялык-калыбына келтирүү иштерин жана башка иш-чараларды жүргүзөт.

=== Укуктары&lt;ref&gt;[https://www.mchs.gov.kg/ky/about/ Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги. Министрлик жөнүндө] &lt;/ref&gt; ===
*Министрлик иштин белгиленген чөйрөсүндө функцияларды ишке ашыруу максатында төмөнкүлөргө укуктуу:
**аткаруу бийлик жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жетекчилеринин, чарбалык субъекттердин жетекчилеринин Министрликтин компетенциясына кирген маселелер боюнча, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына карама-каршы келген чечимдерди жоюу тууралуу отчетторун Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн жыйындарында угуу жөнүндө сунуштарды Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө белгиленген тартипте киргизүүгө;
**Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын, ошондой эле жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагындагы ченемдерди, эрежелерди жана стандарттарды бузгандыгы үчүн аткаруу бийлик жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, чарбалык субъекттердин жетекчилерин жоопкерчиликке тартуу жөнүндө сунуштарды Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө белгиленген тартипте киргизүүгө;
**эскертүүлөрдү жана көрсөтмөлөрдү аткарбаган учурда Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын, ошондой эле жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагындагы жана өзгөчө кырдаалдардын учурундагы ченемдерди, эрежелерди жана стандарттарды бузгандыгы үчүн кызмат адамдарын белгиленген тартипте жоопкерчиликке тартуу жөнүндө Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө жана укук коргоо органдарына белгиленген тартипте сунуш киргизүүгө;
**издөө, кырсыктан куткаруу жана калыбына келтирүүчү иштеринде, өрт өчүрүүдө, өзгөчө кырдаалдар зонасында жүргүзүлүүчү иштерде жана кооптуу табигый жана техногендик процесстерди изилдөөдө кызматкерлерди кырсыктардан жана каза болуудан камсыздандырууга;
**белгиленген тартипте бекитилген таануу белгилери, сигнализация жана байланыш каражаттары менен жабдылган атайын транспорт каражаттарына ээ болууга;
**Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте мамлекеттик резервдин материалдык баалуулуктарын жана гуманитардык жүктөрдү пошлиналарды жана жыйымдардын башка түрлөрүн төлөбөстөн унаанын ар кандай түрлөрү менен ташууну ишке ашырууга;
**байланышуу жана маалыматты берүү үчүн байланыштын республикалык тутумдарын жана мекемелик тармактарын, анын ичинде аскердик командалык органдарынын байланыш тармактарын артыкчылыктуу тартипте пайдаланууга;
**өзгөчө кырдаалдар келип чыккан учурда байланыш жана маалымат берүү үчүн жалпы пайдалануудагы электр байланыш тармактарынын операторлору тарабынан берилген электр байланыш кызматын жана тармагын артыкчылыктуу тартипте пайдаланууга;
**адам өмүрүнүн жана ден соолугунун коопсуздугуна тиешелүү маалыматтарды калкка жеткирүү менен байланышкан коомдук маанилүү билдирүүлөрдү акысыз негизде жалпыга маалымдоо каражаттары (телекөрсөтүү, радио), уюлдук байланыш операторлору аркылуу берүүнү ишке ашырууга;
**өзгөчө кырдаалдарды жоюу боюнча иштерге жетекчилик кылуу учурунда кырсык аймактарында өзгөчө абалды киргизүү жөнүндө чечим кабыл алган органдар менен макулдашуу боюнча Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык чараларды көрүүгө;
**өзгөчө кырдаалдарды жоюу боюнча иш-аракеттерге Жарандык коргонуу күчтөрүн жана каражаттарын, башка райондордон дайыма даярдыктагы күчтөрүн тартуу жөнүндө чечим кабыл алууга;
**Министрликтин борбордук аппаратында жана ведомстволук жана аймактык бөлүмдөрдө өзгөчө кырдаалдарга чара көрүү үчүн 200 (эки жүз) миң сомго чейин өлчөмдөгү резервге ээ болууга;
**министрликтин ведомстволук бөлүмдөрүнө, мамлекеттик мекемелерине жана ишканаларына товарларды, жумуштарды жана кызмат көрсөтүүлөрдү мамлекеттик сатып алууну &quot;Мамлекеттик сатып алуулар жөнүндө&quot; Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык жүргүзүүнү жүктөөгө;
**юридикалык жактардын жана жеке адамдардын өтүнмөлөрү боюнча Кыргыз Республикасынын нормативдик укуктук актыларында белгиленген тартипте акы төлөнүүчү кызматтарды көрсөтүүгө;
**өрт өчүрүүгө менчигинин түрүнө карабастан ишканалардын бул максаттар үчүн ыңгайлаштырылган техникасын тартууга;
**кырсыктан куткаруу, кырсыктан калыбына келтирүү жумуштарын жүргүзүүгө Жарандык коргонуу кошуундарын, менчигинин түрүнө карабастан, уюмдарды, ишканаларды жана жарандарды белгиленген тартипте тартууга;
**шашылыш кырдаалдарда Кыргыз Республикасынын Премьер-министринин **Жарандык коргонуунун башчысынын атынан мамлекеттик тиешелүү башкаруу органдары, юридикалык жактар жана жеке адамдар тарабынан аткаруу үчүн милдеттүү болгон буйруктарды белгиленген тартипте чыгарууга;
**пайдаланууга берилбей турган биринчи кезектеги алдын алуу жана кырсыктан калыбына келтирүү иштерине багытталган чыгымдарды Кыргыз Республикасынын нормативдик укуктук актыларында белгиленген тартипте эсептен чыгарууга.
*Министрликтин кызматкерлери кызматтык милдеттерин аткаруу учурунда ишканаларга, мекемелерге, (анын ичинде, режимдик) уюмдарга, кайтарылуучу аймактарга, башка объектилерге кайсы мекемеге таандык экенине жана менчигинин түрүнө карабастан, белгиленген тартипте кирүүгө, текшерүүгө жана текшерүүнүн жыйынтыгы боюнча актылар менен протоколдорду түзүүгө, Кыргыз Республикасынын мыйзам бузууларын жоюу боюнча милдеттүү түрдө аткарылууга тийиш болгон эскертүүлөрдү берүүгө укуктуу.
== Колдонулган адабияттар ==
** Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты.  – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.mchs.gov.kg/ky/ Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин расмий сайты]
* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}

[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>izsra1xsft1y1yk4gpvfxla5kvx0oo4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650199</id>
      <parentid>650182</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:08:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тышкы шилтемелер */</comment>
      <origin>650199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37833" sha1="meuu3q0wggay4s0bb4mrdgcy108fb5d" xml:space="preserve">{{Мамлекеттик орган
|Аталышы                      = Өзгөчө кырдаалдар министрлиги
|Расмий аталышы               = Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги
|эмблема                      = National emblem of Kyrgyzstan.svg
|эмблеманын_туурасы           = 180px
|эмблеманын_сүрөттөмөсү       = 
|сүрөт                        = 
|сүрөттүн_туурасы             = 280px
|сүрөттүн_сүрөттөмөсү         = 
|Мамлекет                     = Кыргызстан
|юрисдикция                   = Кыргызстан
|түзүлгөн күнү                = 1991-жыл 1-июль
|мурунку орган1               = КР Коргонуу комитетинин алдындагы Өзгөчө кырдаалдар боюнча комиссия
|бай ийет                     = [[Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети]]
|башчынын кызматы1            = Министр
|башчынын аты1                = Чыныбаев Канатбек Койчубекович
|штаб-квартира                = Бишкек шаары, Манас проспекти, 101/1
|сайт                         = [https://www.mchs.gov.kg/ky/ mchs.gov.kg]
|Аймактык карта 1             = Бишкек
|lat_deg                      = 42
|lat_min                      = 52
|lat_sec                      = 24
|lat_dir                      = N
|lon_deg                      = 74
|lon_min                      = 35
|lon_sec                      = 16
|lon_dir                      = E
|region                       = KG-GB
|CoordScale                   = 2000
|Викиказына                   = Government of Kyrgyzstan
}}
'''Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги''' — Кыргыз Республикасынын аткаруу бийлигинин жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагындагы бирдиктүү мамлекеттик саясатты жүзөгө ашыруучу ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы болуп саналат.

== Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин ыйгарым укуктары жана жоопкерчилиги ==

=== Максаттары ===
Министрликтин максаты жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорологияда тармагындагы бирдиктүү мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана жүзөгө ашыруу болуп эсептелет&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/99814/edition/851014/kg КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ.  2017-жылдын 24-февралы № 122 Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн айрым чечимдерине өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү тууралуу Токтому]&lt;/ref&gt;.

Министрликтин милдеттери болуп төмөнкүлөр саналат&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;:

** коркунучтуу табигый, техногендик процесстерге жана кубулуштарга мониторинг жана болжолдоо жүргүзүү, Жарандык коргонуунун, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагындагы иш-чараларды пландаштыруу, жарандык коргонуунун башкаруу органдарын, күчтөрүн жана калкты өзгөчө кырдаалдарда аракеттенүүгө даярдоо;
** алдын алуу, өзгөчө кырдаалдардан алдын ала коргоочу иш-чараларды өткөрүү;
** издөө-куткаруу, кырсыктан калыбына келтирүү жана башка кечиктирилгис жумуштарды уюштуруу жана өткөрүү, өзгөчө кырдаалдардын кесепеттерин жоюу, алардын масштабына баа берүү.

=== Функциялары&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/99777/edition/1118019/kg КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ. 2016-жылдын 12-декабры № 653 Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн айрым чечимдерине толуктоолорду киргизүү жөнүндө Токтому]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/11870/edition/24258/kg КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ. 2018-жылдын 16-майы № 238 Жарандык коргонуу тармагындагы Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн айрым чечимдерине өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө Токтому]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/14644/edition/1064952/kg КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ. 2019-жылдын 30-июлу № 379 Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн өрт коопсуздугу чөйрөсүндөгү айрым чечимдерине өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө Токтому]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/157723/edition/1054742/kg КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ. 2020-жылдын 11-ноябры № 543 Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2012-жылдын 20-февралындагы № 115 &quot;Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги жөнүндө&quot; токтомуна өзгөртүүлөрдү киргизүү тууралуу  Токтому]&lt;/ref&gt; ===
*Тармактык саясат функциясы:
**жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагындагы бирдиктүү мамлекеттик саясатты иштеп чыгат жана жүзөгө ашырат;
**Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн чечими боюнча жарандык коргонууну уюштуруу жана киргизүү боюнча чараларды ишке ашырат;
**жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагындагы ченемдик-укуктук актыларды иштеп чыгууну уюштурат;
**Кыргыз Республикасынын Жарандык коргонуусунун согуш жана тынчтык мезгилиндеги планын Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө карап чыгуу жана бекитүү үчүн берет;
**Министрликтин жарандык коргонуусунун аскерлерин жана башкаруунун аймактык органдарынын күжүрмөн жана мобилизациялык даярдыгын камсыз кылат;
**өзгөчө жана кризистик кырдаалдарда Кыргыз Республикасынын Бирдиктүү маалыматтык-башкаруу тутумун, өзгөчө кырдаалдардын келип чыгуу коркунучу же келип чыгышы жөнүндө кабарлоо тутумун түзөт жана дайыма даярдыкта кармайт;
**калкты жана аймактарды коргоону камсыздоо үчүн радиоактивдүү жана уулуу калдык сактоочу жайларда жана тоо кен калдыктарында кырсыктардын алдын алуу боюнча мамлекеттик программаларды иштеп чыгат жана ишке ашырат;
**тейлеген тармагына ылайык укуктук пропаганда боюнча иш-чараларды өткөрөт;
**жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объекттеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология жаатындагы эл аралык кызматташтыкты жүргүзөт, Кыргыз Республикасы катышуучу болуп эсептелген, белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдердин жана макулдашуулардын аткарылышын камсыз кылат жана ишке ашырат;
**Министрликтин карамагында турган консервацияланган калдык сактоочу жайларды, тоо кен калдыктарын жана радиоактивдүү калдыктарды коопсуз кармоо боюнча чаралардын комплексин ишке ашырат;
**Жарандык коргонуу жаатындагы концепцияларды, стратегияларды, максаттуу программаларды иштеп чыгууну жана жүзөгө ашырууну уюштурат.
*Жөнгө салуу функциясы:
**коркунучтуу табигый процесстерге мониторинг жүргүзөт, алардын жандануусун божомолдойт;
**министрликтер, мамлекеттик комитеттер жана административдик ведомстволор, жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана менчигинин түрүнө карабастан уюмдар тарабынан аткаруу үчүн милдеттүү болуп саналган Жарандык коргонуу жаатындагы жазма буйруктарды жана көрсөтмөлөрдү берет;
**Кыргыз Республикасынын аймагында, ошондой эле Кыргызстан макулдашуу түзгөн башка мамлекеттердин аймагында издөө-куткаруу жана өзгөчө кырдаалдарды жоюу боюнча башка кечиктирилгис авариялык иштерди, ошондой эле куткаруу кызматтарын жана куткаруу кошуундарын аккредитациялоону жана аттестациялоону уюштурат жана жүргүзөт;
**чет мамлекеттердин өзгөчө кызматтары, эл аралык жана өкмөттүк эмес уюмдары менен бөөдө кырсыктардын кесепеттерин жоюу жана гуманитардык жардам көрсөтүүгө байланышкан келишимдерди белгиленген тартипте түзөт;
**Атом энергиясы боюнча эл аралык агенттиги (МАГАТЭ) менен техникалык кызматташтыкты өзүнүн компетенциясынын чегинде жөнгө салууну ишке ашырат;
**Жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук жана гидрометеорология тармагындагы талаптарды сактоо бөлүгүндө калктуу конуштардын жана объекттердин башкы пландарынын долбоорлоруна мамлекеттик экспертиза жүргүзүүгө катышат;
**Министрликтин карамагында турган дарыялардын жээгинде селден коргоочу курулмалардын жана түзүлүштөрдүн пайдаланууга киргизилишин ишке ашырат;
**Жарандык коргонуунун күчтөрүнүн курамын аныктайт жана алардын өзгөчө кырдаалдардагы иш-аракеттерге даярдыгын камсыздайт;
**андан ары долбоорлоо жана куруу үчүн корутунду берүү менен коргоо объекттеринин, өрттөн коргоо системаларынын долбоордук документтерине мамлекеттик өрт-техникалык экспертиза жүргүзөт;
**өзүнүн компетенциясынын чегинде бузуулар жөнүндө иштер боюнча өндүрүштү жүргүзөт;
**өрт жана аларга байланышкан бөөдө кырсыктар жөнүндө иштерди териштирет жана алгачкы текшерүүнү жүзөгө ашырат, болгон өрт кырсыгын эсепке алып, статистиканы, тиешелүү талдоону жүргүзөт;
**бардык суучулдук түшүүлөргө жана жумуштарга уюштуруу-методикалык жетекчиликти ишке ашырат, Кыргыз Республикасындагы суучулдар кесибинин бардык адистери үчүн адистик мүнөздөмөлөрдүн жана тастыктоолордун талаптарын белгилейт.
*Координациялоо жана контролдоо функциясы:
**Жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагында бардык деңгээлдеги мамлекеттик бийлик органдарынын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, уюмдардын ишин мамлекеттик башкарууну жана координациялоону ишке ашырат;
**радиациялык коопсуздук, калдык сактоочу жайлар менен иштөө, тоо кен шилендилери жана радиоактивдүү калдыктар маселелери менен иштеген уюмдардын ишин координациялайт;
**Жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагында илимий, изилдөө жана долбоорлоо-издөө жумуштарын жүргүзүүдө мамлекеттик башка органдар жана уюмдар менен өз ара аракеттенет;
**мамлекеттик органдар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана чарба жүргүзүү субъекттери менен бирдикте алардын күчтөрүн жана каражаттарын өрт өчүрүүгө катышуу үчүн тартуу тартибин белгилейт, бул күчтөрдүн жана каражаттардын даярдыгын контролдойт;
**Жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагында маалыматтарды топтоону жана иштеп чыгууну, ошондой эле аны алмашууну белгиленген тартипте ишке ашырат;
**Жарандык коргонуу жаатында берилген жазма буйруктарды жана көрсөтмөлөрдү аткарбоо фактысы боюнча күнөөлүү жеке жана юридикалык жактарды Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчиликке тартуу жөнүндө тиешелүү органдарга кабарлайт;
**Жарандык коргонуу жаатында жана өзгөчө кырдаалдар учурунда Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын, ошондой эле ченемдерди, эрежелерди жана стандарттарды бузгандыгы үчүн кызмат адамдарын жоопкерчиликке тартуу жөнүндө Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө жана укук коргоо органдарына сунуш киргизет;
**Жарандык коргонуу жаатында Жарандык коргонуунун башкаруу органдарын, күчтөрүн, уюмдарды жана калкты даярдоону жана кайра даярдоону уюштурат жана координациялайт;
**өзгөчө кырдаалдардын алдын алуу жана кырсыктын тобокелдигин азайтуу боюнча иш-чараларды координациялайт жана жүргүзөт;
**калктын жашоо тиричилигин, ошондой эле эл аралык уюмдардын жана Кыргыз Республикасынын аймагында Кырсыктын тобокелдигин азайтуу боюнча улуттук платформанын катышуучуларынын ишин координациялайт жана камсыз кылат;
**өзгөчө кырдаалдарга комплекстүү мониторинг жүргүзүүнүн жана божомолдоонун Бирдиктүү тутумун иштетүүнү, координациялоону жана методикалык жетектөөнү уюштурат.
*Кызмат көрсөтүү функциясы:
**суу алдындагы техникалык, суучулдар иштерин жана дайвингди жүргүзөт жана уюштурат;
**адистештирилген метеорологиялык, агрометеорологиялык, гидрологиялык маалыматтарды берет;
**Жарандык коргонуу тармагындагы уюмдардын, анын ичинде өкмөттүк эмес уюмдардын, мекемелердин, коммерциялык түзүмдөрдүн адистерин жана жеке адамдарды даярдоону жана кайра даярдоону уюштурат;
**&quot;суучулдар иши&quot;, &quot;суудан куткаруу иши&quot;, &quot;дайвинг&quot; боюнча адистерди окутууну, даярдоону, кайра даярдоону, адистигин жогорулатууну уюштурат;
**адистерди даярдоону жана кайра даярдоону, жумушчуларды, кызматкерлерди, студенттерди, окуучуларды өрт коопсуздугунун чараларына үйрөтөт;
**мамлекеттик эмес (штаттан тышкаркы) авариялык-куткаруучу түзүлүштөрдүн куткаруучуларын даярдоону, кайра даярдоону жана квалификациясын жогорулатууну уюштурат;
**химиялык зыяндуу заттарды камтыган инженердик курулмаларды текшерет жана мындай курулмаларды пайдаланган жеке жана юридикалык жактардын арыздары боюнча корутундуларды берет;
**жеке жана юридикалык жактардын арыздары боюнча шахталардын жана кендердин атайын жабдууларына сыноо жүргүзөт.
*Колдоо функциясы:
**өзгөчө кырдаалдарда пайдалануу үчүн Жарандык коргонуунун материалдык ресурстарынын кол тийбес запасын түзөт;
**Жарандык коргонуу муктаждыктары үчүн мамлекеттик каржылык жана материалдык резервдерди түзүүгө катышат;
**калктуу конуштарды жана объектилерди селден жана суу ташкындарынан коргоону камсыз кылган иш-чараларды жүргүзөт, селден коргоочу курулуштарды курат жана бул инженердик курулуштардын ишке киришин камсыздайт;
**өзгөчө кырдаал болгон райондо жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен биргеликте жабыр тарткан калктын биринчи кезектеги жашоо-тиричилигин камсыздоону уюштурат;
**өзгөчө кырдаалдар келип чыккан учурда кызыкдар аткаруу бийлик органдары, эл аралык жана өкмөттүк эмес уюмдар менен биргеликте Кыргыз Республикасынын жана чет мамлекеттердин калкына гуманитардык жардамды белгиленген тартипте жеткирүүнү ишке ашырат;
**калкты жана аймактарды табигый жана техногендик мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдардан коргоо боюнча иш-чараларды өткөрүүгө Жарандык коргонуунун башкаруу органдарын жана күчтөрүн дайыма даярдыкта кармайт;
**Жарандык коргонуу күчтөрүн даярдоону жана калкты өзгөчө кырдаалдардагы аракеттерге үйрөтүүнү, Жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология жаатындагы билимдерди пропагандалоону жана жайылтууну, анын ичинде келишимдик негизде ишке ашырат;
**өрт өчүрүүнү жана ага байланышкан куткаруу иштерин ишке ашырат жана уюштурат;
**суу объектилеринде суу алдындагы-техникалык жана суучулдар иши боюнча эксперттик ишти ишке ашырат;
**Кыргыз Республикасынын суу объектилеринде жана гидротехникалык курулмаларында издөө-куткаруу жана илимий-изилдөө иштерин ишке ашырат;
**Кыргыз Республикасынын авиациялык издөө-куткаруу бөлүмүнүн күчтөрүн жана каражаттарын уюштурат жана кармап турат;
**Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын алкагында Министрликтин бюджеттик каражаттарынын пайдаланылышынын натыйжалуулугун талдоону, баалоону жана аудит жүргүзүүнү ишке ашырат;
**эл аралык чукул жардам көрсөтүү боюнча иш-чараларды жүзөгө ашырат;
**жеке коргонуу каражаттарын, химиялык жана дозиметриялык контролдоо приборлорун сактап кармайт;
**жаратылыш, техногендик жана башка коркунучтарга комплекстүү мониторинг жүргүзүү жана божомолдоо тутумунун иштөөсүн уюштурат;
**министрликтин кызматкерлерин социалдык жактан коргоону жана камсыздандырууну мыйзамдарга ылайык камсыз кылат;
**Кыргыз Республикасынын министрликтеринин, мамлекеттик комитеттеринин жана административдик ведомстволорунун, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрүнүн, жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын тынчтык жана согуш мезгилине карата Жарандык коргонуу пландарын макулдашат;
**кооптуу жаратылыш процесстеринин зоналарында жер участокторун бөлүп берүүнүн алдын алуу максатында турак үйлөрдү, администрациялык жана өндүрүштүк имараттарды жана курулмаларды курууга жер участокторун бөлүп берүү жөнүндө чечимдерди макулдашат;
**калкты жана аймактарды коргоо боюнча атайын алдын алуучу жана кесепеттерин жоюучу иш-чараларды, авариялык-калыбына келтирүү иштерин жана башка иш-чараларды жүргүзөт.

=== Укуктары&lt;ref&gt;[https://www.mchs.gov.kg/ky/about/ Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги. Министрлик жөнүндө] &lt;/ref&gt; ===
*Министрлик иштин белгиленген чөйрөсүндө функцияларды ишке ашыруу максатында төмөнкүлөргө укуктуу:
**аткаруу бийлик жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жетекчилеринин, чарбалык субъекттердин жетекчилеринин Министрликтин компетенциясына кирген маселелер боюнча, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына карама-каршы келген чечимдерди жоюу тууралуу отчетторун Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн жыйындарында угуу жөнүндө сунуштарды Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө белгиленген тартипте киргизүүгө;
**Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын, ошондой эле жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагындагы ченемдерди, эрежелерди жана стандарттарды бузгандыгы үчүн аткаруу бийлик жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, чарбалык субъекттердин жетекчилерин жоопкерчиликке тартуу жөнүндө сунуштарды Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө белгиленген тартипте киргизүүгө;
**эскертүүлөрдү жана көрсөтмөлөрдү аткарбаган учурда Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын, ошондой эле жарандык коргонуу, өрт, радиациялык коопсуздук, суу объектилеринде адамдардын коопсуздугу жана гидрометеорология тармагындагы жана өзгөчө кырдаалдардын учурундагы ченемдерди, эрежелерди жана стандарттарды бузгандыгы үчүн кызмат адамдарын белгиленген тартипте жоопкерчиликке тартуу жөнүндө Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө жана укук коргоо органдарына белгиленген тартипте сунуш киргизүүгө;
**издөө, кырсыктан куткаруу жана калыбына келтирүүчү иштеринде, өрт өчүрүүдө, өзгөчө кырдаалдар зонасында жүргүзүлүүчү иштерде жана кооптуу табигый жана техногендик процесстерди изилдөөдө кызматкерлерди кырсыктардан жана каза болуудан камсыздандырууга;
**белгиленген тартипте бекитилген таануу белгилери, сигнализация жана байланыш каражаттары менен жабдылган атайын транспорт каражаттарына ээ болууга;
**Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте мамлекеттик резервдин материалдык баалуулуктарын жана гуманитардык жүктөрдү пошлиналарды жана жыйымдардын башка түрлөрүн төлөбөстөн унаанын ар кандай түрлөрү менен ташууну ишке ашырууга;
**байланышуу жана маалыматты берүү үчүн байланыштын республикалык тутумдарын жана мекемелик тармактарын, анын ичинде аскердик командалык органдарынын байланыш тармактарын артыкчылыктуу тартипте пайдаланууга;
**өзгөчө кырдаалдар келип чыккан учурда байланыш жана маалымат берүү үчүн жалпы пайдалануудагы электр байланыш тармактарынын операторлору тарабынан берилген электр байланыш кызматын жана тармагын артыкчылыктуу тартипте пайдаланууга;
**адам өмүрүнүн жана ден соолугунун коопсуздугуна тиешелүү маалыматтарды калкка жеткирүү менен байланышкан коомдук маанилүү билдирүүлөрдү акысыз негизде жалпыга маалымдоо каражаттары (телекөрсөтүү, радио), уюлдук байланыш операторлору аркылуу берүүнү ишке ашырууга;
**өзгөчө кырдаалдарды жоюу боюнча иштерге жетекчилик кылуу учурунда кырсык аймактарында өзгөчө абалды киргизүү жөнүндө чечим кабыл алган органдар менен макулдашуу боюнча Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык чараларды көрүүгө;
**өзгөчө кырдаалдарды жоюу боюнча иш-аракеттерге Жарандык коргонуу күчтөрүн жана каражаттарын, башка райондордон дайыма даярдыктагы күчтөрүн тартуу жөнүндө чечим кабыл алууга;
**Министрликтин борбордук аппаратында жана ведомстволук жана аймактык бөлүмдөрдө өзгөчө кырдаалдарга чара көрүү үчүн 200 (эки жүз) миң сомго чейин өлчөмдөгү резервге ээ болууга;
**министрликтин ведомстволук бөлүмдөрүнө, мамлекеттик мекемелерине жана ишканаларына товарларды, жумуштарды жана кызмат көрсөтүүлөрдү мамлекеттик сатып алууну &quot;Мамлекеттик сатып алуулар жөнүндө&quot; Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык жүргүзүүнү жүктөөгө;
**юридикалык жактардын жана жеке адамдардын өтүнмөлөрү боюнча Кыргыз Республикасынын нормативдик укуктук актыларында белгиленген тартипте акы төлөнүүчү кызматтарды көрсөтүүгө;
**өрт өчүрүүгө менчигинин түрүнө карабастан ишканалардын бул максаттар үчүн ыңгайлаштырылган техникасын тартууга;
**кырсыктан куткаруу, кырсыктан калыбына келтирүү жумуштарын жүргүзүүгө Жарандык коргонуу кошуундарын, менчигинин түрүнө карабастан, уюмдарды, ишканаларды жана жарандарды белгиленген тартипте тартууга;
**шашылыш кырдаалдарда Кыргыз Республикасынын Премьер-министринин **Жарандык коргонуунун башчысынын атынан мамлекеттик тиешелүү башкаруу органдары, юридикалык жактар жана жеке адамдар тарабынан аткаруу үчүн милдеттүү болгон буйруктарды белгиленген тартипте чыгарууга;
**пайдаланууга берилбей турган биринчи кезектеги алдын алуу жана кырсыктан калыбына келтирүү иштерине багытталган чыгымдарды Кыргыз Республикасынын нормативдик укуктук актыларында белгиленген тартипте эсептен чыгарууга.
*Министрликтин кызматкерлери кызматтык милдеттерин аткаруу учурунда ишканаларга, мекемелерге, (анын ичинде, режимдик) уюмдарга, кайтарылуучу аймактарга, башка объектилерге кайсы мекемеге таандык экенине жана менчигинин түрүнө карабастан, белгиленген тартипте кирүүгө, текшерүүгө жана текшерүүнүн жыйынтыгы боюнча актылар менен протоколдорду түзүүгө, Кыргыз Республикасынын мыйзам бузууларын жоюу боюнча милдеттүү түрдө аткарылууга тийиш болгон эскертүүлөрдү берүүгө укуктуу.
== Колдонулган адабияттар ==
** Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты.  – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.mchs.gov.kg/ky/ Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин расмий сайты]
* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
* [https://egov.kg/kg Маалыматтын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн борборлоштурулган порталы]
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}

[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>meuu3q0wggay4s0bb4mrdgcy108fb5d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кыргыз Республикасынын Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлиги</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153242</id>
    <revision>
      <id>650053</id>
      <parentid>650026</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T12:25:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2485" sha1="9bfv6s2bqnujl2siutwp8lx9961yl9x" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 05:42, 20 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлиги''' — суу ресурстары, анын ичинде суу фонду, ичүүчү суу менен камсыз кылуу жана саркынды сууларды чыгаруу, жерлерди мелиорациялоо, ирригациялык жана мелиоративдик инфраструктура, агроөнөр жай комплекси, анын ичинде мал чарбачылыгы, ветеринария, балык өстүрүү (аквакультура), өсүмдүк өстүрүү, өсүмдүктөрдүн карантини, айыл чарба багытындагы жерлер (айыл чарба жерлеринин мамлекеттик фонду жана жайыттар), тамак-аш жана кайра иштетүү өнөр жайы (этил спиртин, алкоголдук жана спирт камтыган продукцияны өндүрүү, импорттоо, сактоо жана жүгүртүү жаатындагы бирдиктүү мамлекеттик саясатты камсыз кылууну кошпогондо), жер жана суу мыйзамдарын колдонууда жана сактоодо бир түрдүүлүктү камсыз кылуу, ошондой эле ветеринардык, фитосанитардык коопсуздук жаатында мамлекеттик көзөмөлдөө жана контролдоо жана Кыргыз Республикасынын жер жана суу мыйзамдарын сактоо, ошондой эле жашыл жана органикалык айыл чарба, климаттын өзгөрүшүнө байланыштуу айыл чарбадагы адаптациялык жана митигациялык чаралар чөйрөсүндө мамлекеттик саясатты ишке ашыруучу аткаруу бийлигинин ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы болуп саналат.
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}</text>
      <sha1>9bfv6s2bqnujl2siutwp8lx9961yl9x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650097</id>
      <parentid>650053</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T07:21:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2806" sha1="177pqy9xetkawevlgw7arrencmwpta7" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 05:42, 20 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлиги''' — суу ресурстары, анын ичинде суу фонду, ичүүчү суу менен камсыз кылуу жана саркынды сууларды чыгаруу, жерлерди мелиорациялоо, ирригациялык жана мелиоративдик инфраструктура, агроөнөр жай комплекси, анын ичинде мал чарбачылыгы, ветеринария, балык өстүрүү (аквакультура), өсүмдүк өстүрүү, өсүмдүктөрдүн карантини, айыл чарба багытындагы жерлер (айыл чарба жерлеринин мамлекеттик фонду жана жайыттар), тамак-аш жана кайра иштетүү өнөр жайы (этил спиртин, алкоголдук жана спирт камтыган продукцияны өндүрүү, импорттоо, сактоо жана жүгүртүү жаатындагы бирдиктүү мамлекеттик саясатты камсыз кылууну кошпогондо), жер жана суу мыйзамдарын колдонууда жана сактоодо бир түрдүүлүктү камсыз кылуу, ошондой эле ветеринардык, фитосанитардык коопсуздук жаатында мамлекеттик көзөмөлдөө жана контролдоо жана Кыргыз Республикасынын жер жана суу мыйзамдарын сактоо, ошондой эле жашыл жана органикалык айыл чарба, климаттын өзгөрүшүнө байланыштуу айыл чарбадагы адаптациялык жана митигациялык чаралар чөйрөсүндө мамлекеттик саясатты ишке ашыруучу аткаруу бийлигинин ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы болуп саналат.
== Булактар ==
* Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты.  – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}</text>
      <sha1>177pqy9xetkawevlgw7arrencmwpta7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650180</id>
      <parentid>650097</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:05:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Кыргызстандын министирликтери|Кыргызстандын министирликтери]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>650180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2888" sha1="h76emficwga9ic49wo7mtxc8dntw4p5" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 05:42, 20 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлиги''' — суу ресурстары, анын ичинде суу фонду, ичүүчү суу менен камсыз кылуу жана саркынды сууларды чыгаруу, жерлерди мелиорациялоо, ирригациялык жана мелиоративдик инфраструктура, агроөнөр жай комплекси, анын ичинде мал чарбачылыгы, ветеринария, балык өстүрүү (аквакультура), өсүмдүк өстүрүү, өсүмдүктөрдүн карантини, айыл чарба багытындагы жерлер (айыл чарба жерлеринин мамлекеттик фонду жана жайыттар), тамак-аш жана кайра иштетүү өнөр жайы (этил спиртин, алкоголдук жана спирт камтыган продукцияны өндүрүү, импорттоо, сактоо жана жүгүртүү жаатындагы бирдиктүү мамлекеттик саясатты камсыз кылууну кошпогондо), жер жана суу мыйзамдарын колдонууда жана сактоодо бир түрдүүлүктү камсыз кылуу, ошондой эле ветеринардык, фитосанитардык коопсуздук жаатында мамлекеттик көзөмөлдөө жана контролдоо жана Кыргыз Республикасынын жер жана суу мыйзамдарын сактоо, ошондой эле жашыл жана органикалык айыл чарба, климаттын өзгөрүшүнө байланыштуу айыл чарбадагы адаптациялык жана митигациялык чаралар чөйрөсүндө мамлекеттик саясатты ишке ашыруучу аткаруу бийлигинин ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы болуп саналат.
== Булактар ==
* Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты.  – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}

[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>h76emficwga9ic49wo7mtxc8dntw4p5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650197</id>
      <parentid>650180</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:08:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3236" sha1="denblk003jqh0py134yms93rq8uirsf" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 05:42, 20 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлиги''' — суу ресурстары, анын ичинде суу фонду, ичүүчү суу менен камсыз кылуу жана саркынды сууларды чыгаруу, жерлерди мелиорациялоо, ирригациялык жана мелиоративдик инфраструктура, агроөнөр жай комплекси, анын ичинде мал чарбачылыгы, ветеринария, балык өстүрүү (аквакультура), өсүмдүк өстүрүү, өсүмдүктөрдүн карантини, айыл чарба багытындагы жерлер (айыл чарба жерлеринин мамлекеттик фонду жана жайыттар), тамак-аш жана кайра иштетүү өнөр жайы (этил спиртин, алкоголдук жана спирт камтыган продукцияны өндүрүү, импорттоо, сактоо жана жүгүртүү жаатындагы бирдиктүү мамлекеттик саясатты камсыз кылууну кошпогондо), жер жана суу мыйзамдарын колдонууда жана сактоодо бир түрдүүлүктү камсыз кылуу, ошондой эле ветеринардык, фитосанитардык коопсуздук жаатында мамлекеттик көзөмөлдөө жана контролдоо жана Кыргыз Республикасынын жер жана суу мыйзамдарын сактоо, ошондой эле жашыл жана органикалык айыл чарба, климаттын өзгөрүшүнө байланыштуу айыл чарбадагы адаптациялык жана митигациялык чаралар чөйрөсүндө мамлекеттик саясатты ишке ашыруучу аткаруу бийлигинин ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы болуп саналат.
== Булактар ==
* Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты.  – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
* [https://egov.kg/kg Маалыматтын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн борборлоштурулган порталы]
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}

[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>denblk003jqh0py134yms93rq8uirsf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кыргыз Республикасынын Транспорт жана коммуникациялар министрлиги</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153243</id>
    <revision>
      <id>650054</id>
      <parentid>650027</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T12:25:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1089" sha1="iikqlpary1kl25mop1ctpz0qoxav50z" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 05:43, 20 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Транспорт жана коммуникациялар министрлиги''' — автомобиль, темир жол, электр жана суу транспорту, жолдор, анын ичинде аэропорттордун ички аэропорттук жолдору, аэродром элементтери (жасалма учуучу-конуучу тилке, буруучу жолчо жана перрон) (мындан ары — жол-транспорт комплекси) чөйрөсүндө мамлекеттик саясатты түзүүчү, ишке ашыруучу жана башкарууну ишке ашыруучу аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы болуп саналат.
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}</text>
      <sha1>iikqlpary1kl25mop1ctpz0qoxav50z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650098</id>
      <parentid>650054</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T07:21:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1410" sha1="ilwoi5t7shzmo5lxmhjmojwdf6svyfi" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 05:43, 20 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Транспорт жана коммуникациялар министрлиги''' — автомобиль, темир жол, электр жана суу транспорту, жолдор, анын ичинде аэропорттордун ички аэропорттук жолдору, аэродром элементтери (жасалма учуучу-конуучу тилке, буруучу жолчо жана перрон) (мындан ары — жол-транспорт комплекси) чөйрөсүндө мамлекеттик саясатты түзүүчү, ишке ашыруучу жана башкарууну ишке ашыруучу аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы болуп саналат.
== Булактар ==
* Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты.  – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}</text>
      <sha1>ilwoi5t7shzmo5lxmhjmojwdf6svyfi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650181</id>
      <parentid>650098</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:05:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Кыргызстандын министирликтери|Кыргызстандын министирликтери]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>650181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1492" sha1="k87bp9ve8lhulviq15e8fh915yci5p8" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 05:43, 20 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Транспорт жана коммуникациялар министрлиги''' — автомобиль, темир жол, электр жана суу транспорту, жолдор, анын ичинде аэропорттордун ички аэропорттук жолдору, аэродром элементтери (жасалма учуучу-конуучу тилке, буруучу жолчо жана перрон) (мындан ары — жол-транспорт комплекси) чөйрөсүндө мамлекеттик саясатты түзүүчү, ишке ашыруучу жана башкарууну ишке ашыруучу аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы болуп саналат.
== Булактар ==
* Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты.  – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}

[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>k87bp9ve8lhulviq15e8fh915yci5p8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650198</id>
      <parentid>650181</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:08:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1840" sha1="q8p5i5ktc37c0gc8i3xrouf03ic6gyt" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 05:43, 20 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Транспорт жана коммуникациялар министрлиги''' — автомобиль, темир жол, электр жана суу транспорту, жолдор, анын ичинде аэропорттордун ички аэропорттук жолдору, аэродром элементтери (жасалма учуучу-конуучу тилке, буруучу жолчо жана перрон) (мындан ары — жол-транспорт комплекси) чөйрөсүндө мамлекеттик саясатты түзүүчү, ишке ашыруучу жана башкарууну ишке ашыруучу аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы болуп саналат.
== Булактар ==
* Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты.  – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
* [https://egov.kg/kg Маалыматтын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн борборлоштурулган порталы]
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}

[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>q8p5i5ktc37c0gc8i3xrouf03ic6gyt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ашымбаев, Маулен Сагатханулы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153246</id>
    <revision>
      <id>650038</id>
      <parentid>650037</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T12:00:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ханбийке Асанова</username>
        <id>38297</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>650038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42801" sha1="80k6k4hbeq6wwrj53r7cy7s7ff4gm68" xml:space="preserve">{{Мамлекеттик ишмер
|ысымы          =Маулен Сагатханулы Ашимбаев
| оригинал имени = {{lang-kk|Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев}}
|сүрөтү = Mäulen Äşimbaev (2026-05-20).jpg
| туурасы = 300px 
| сүрөттүн сүрөттөлүшү = Ашимбаев 2026-жылы 
| кызматы          =Казакстандын Парламентинин Сенатынын Төрагасы
| катары            = 
| желек             = Emblem of Kazakhstan (3D).svg
| желек2          = National emblem of Kyrgyzstan.svg


| предшественник = [[Назарбаева, Дарига Нурсултановна|Дарига Назарбаева]]
| преемник = должность упразднена 
| должность_2          = [[Депутаты Сената Парламента Казахстана VI созыва|Депутат Сената Парламента Казахстана VI]], [[Депутаты Сената Парламента Казахстана VII созыва|VII]] и [[Депутаты Сената Парламента Казахстана VIII созыва|VIII созывов]]
| порядок_2            =
| флаг_2               = Emblem of Kazakhstan (3D).svg
| флаг2_2              = Flag of Kazakhstan.svg
| периодначало_2       = 4 мая 2020
| периодконец_2        = 1 июля 2026
| предшественник_2     = [[Назарбаева, Дарига Нурсултановна|Дарига Назарбаева]]
| преемник_2           = должность упразднена 
| премьер_2            =
| президент_2          = [[Токаев, Касым-Жомарт Кемелевич|Касым-Жомарт Токаев]]
| должность_3          = Первый заместитель [[Руководитель Администрации президента Казахстана|руководителя Администрации президента Казахстана]]
| порядок_3            = 
| флаг_3               = Flag of the President of Kazakhstan.svg
| флаг2_3              = Flag of Kazakhstan.svg
| периодначало_3       = 18 декабря 2019
| периодконец_3        = 4 мая 2020
| предшественник_3     = [[Калетаев, Дархан Аманович|Дархан Калетаев]]
| преемник_3           = [[Абаев, Даурен Аскербекович|Даурен Абаев]]
| премьер_3            =
| президент_3          = [[Токаев, Касым-Жомарт Кемелевич|Касым-Жомарт Токаев]]
| должность_4          = [[Помощник президента Казахстана]]
| порядок_4            =
| флаг_4               = Flag of the President of Kazakhstan.svg
| флаг2_4              = Flag of Kazakhstan.svg
| периодначало_4       = 30 июля
| периодконец_4        = 18 декабря 2019
| предшественник_4     = [[Сулейменов, Тимур Муратович|Тимур Сулейменов]]
| преемник_4           = [[Бозумбаев, Канат Алдабергенович|Канат Бозумбаев]]
| премьер_4            =
| президент_4          = [[Токаев, Касым-Жомарт Кемелевич|Касым-Жомарт Токаев]]
| должность_5          = [[Аманат (партия)|Первый заместитель председателя партии «Нур Отан»]]
| порядок_5            = 
| флаг_5               = Flag of Nur Otan (2019).svg
| флаг2_5              = Flag of Kazakhstan.svg
| периодначало_5       = 1 февраля 2018
| периодконец_5        = 29 июня 2019
| предшественник_5     = [[Кул-Мухаммед, Мухтар Абрарулы|Мухтар Кул-Мухаммед]]
| преемник_5           = [[Байбек, Бауыржан Кыдыргалиулы|Бауыржан Байбек]]
| премьер_5            =
| президент_5          =
| должность_6          = Председатель [[Мажилис Парламента Казахстана|Комитета по международным делам, обороне и безопасности Мажилиса Парламента Казахстана]]
| порядок_6            = 
| флаг_6               = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg
| флаг2_6              = Flag of Kazakhstan.svg
| периодначало_6       = 20 января 2012
| периодконец_6        = 7 февраля 2018
| предшественник_6     = [[Жолшибеков, Амзебек Рысбекович|Амзебек Жолшибеков]]
| преемник_6           = [[Ерман, Мухтар Тилдабекулы|Мухтар Ерман]]
| премьер_6            =
| президент_6          =
| должность_7          = [[Депутаты Мажилиса Парламента Казахстана V созыва|Депутат Мажилиса Парламента Казахстана V]] и [[Депутаты Мажилиса Парламента Казахстана VI созыва|VI созывов]]
| порядок_7            =
| флаг_7               = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg
| флаг2_7              = Flag of Kazakhstan.svg
| периодначало_7       = 18 января 2012
| периодконец_7        = 7 февраля 2018
| предшественник_7     =
| преемник_7           =
| премьер_7            =
| президент_7          =
| дата рождения = 28.01.1971
| место рождения = {{МР|Алма-Ата}}, [[Казахская Советская Социалистическая Республика|Казахская ССР]], [[Союз Советских Социалистических Республик|СССР]]
| отец                 = [[Ашимбаев, Сагат|Сагатхан Ашимбаев]]
| мать                 = [[Бейсенова, Шарбану Конакбаевна|Шарбану Бейсенова]]
| супруга              = Айгуль Бутеева
| дети                 = 4
| партия = [[Аманат (партия)|Аманат]]
| образование = [[Казахский национальный университет]],&lt;br&gt;[[Университет Джонса Хопкинса]],&lt;br&gt;[[Университет Тафтса]]
| учёная степень = {{учёная степень|кандидат|политических наук}} (2001)
| награды = {{Ряд-л| {{Орден «Барыс» 1 степени}}}}
{{Ряд-л
 | {{Орден «Барыс» 2 степени}}
 | {{Орден Парасат}}
 | {{Орден Курмет}}
}}
{{Ряд-л
 | {{Медаль 10 лет независимости РК}}
 | {{Медаль 10 лет Астане}}
 | {{Медаль 20 лет независимости РК}}
}}
{{Ряд-л
 | {{Медаль 10 лет Конституции РК}}
 | {{Медаль 20 лет Конституции РК}}
 | {{Медаль 25 лет Конституции РК}}
}}
{{Ряд-л
 | {{Медаль 25 лет независимости РК}}
 | {{Медаль 20 лет Астане}}
 | {{Медаль 30 лет независимости РК}}
}}
{{Ряд-л
 | {{Орден Дружбы}}
}}
{{Ряд-л
 | {{Орден Содружество}}
}}
}}

'''Маулен Сагатхан уулу Ашымбаев''' (каз. Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев (1971-жылы 28-январда туулган, Алматы, Казак ССРи, СССР) - казакстандык мамлекеттик ишмер жана экономист. 2020-жылдан 2026-жылы Сенат жоюлганга чейин Казакстан Парламентинин Сенатынын төрагасы. 2019-жылдан 2020-жылга чейин Президенттик администрациянын жетекчисинин биринчи орун басары.

== '''Билим берүү''' ==
1988—1993 — Аль-Фараби атындагы Казак улуттук университети, экономист, саясий экономия мугалими.

2001 — Саясий илимдердин кандидаты (диссертациянын темасы: «Казакстандагы саясий транзит глобалдык демократиялаштыруу процесстеринин контекстинде»)

2003 — Джонс Хопкинс университети (АКШ), Эл аралык изилдөөлөр боюнча жогорку мектеби (SAIS) [англ.], илимий стажировка.

2015—2016 — Тафтс университети, Флетчер атындагы укук жана дипломатия мектеби, эл аралык мамилелер боюнча магистр.

== '''Өмүр баяны''' ==
1993—1994 — жылдары университетти аяктагандан кийин Басма жана массалык маалымат министрлигинин системасында иштеген.

1994—1995-жж. — Казакстан Республикасынын Жогорку Советинин депутатынын жардамчысы.

1995-жылдын июнь—ноябрь айларында — Казакстан Республикасынын Коопсуздук Кеңешинин аппаратында консультант.

1995—1999-жж. — Казакстан Республикасынын Президенттик администрациясынын Анализ жана стратегиялык изилдөөлөр борборунун улук эксперти, сектор башчысы, биринчи орун басары.

1999—2000-жж. — Казакстан Республикасынын Коопсуздук Кеңешинин Аналитикалык борборунун жетекчиси.

2000—2002-жж. — Казакстан Республикасынын Коопсуздук Кеңешинин Аналитикалык борборунун жетекчиси — Казакстан Республикасынын Президентине караштуу Казакстан стратегиялык изилдөөлөр институтунун директору.

2002—2005-жж. — Казакстан Республикасынын Президентине караштуу стратегиялык изилдөөлөр институтунун директору.

2005— 2006— жылдары —  Казакстан Республикасынын Коопсуздук кеңешинин катчысынын орун басары.

2006— 2011— жылдары —  Казакстан Республикасынын Президентинин Администрациясынын жетекчисинин орун басары

2012-жылдын январь айынан 2016-жылдын январь айына чейин — Казакстан Республикасынын Парламентинин V чакырылышынын Мажилисинин депутаты, Эл аралык иштер, коргоо жана коопсуздук боюнча комитетинин төрагасы.

2016-жылдын 25-мартынан тартып — Казакстан Республикасынын VI чакырылыштагы Парламентинин Мажилисинин депутаты, Эл аралык иштер, коргоо жана коопсуздук боюнча комитетинин төрагасы.

2018-жылдын 1-февралынан тартып — «Нур Отан» партиясынын төрагасынын биринчи орун басары.

2019-жылдын 30-июлунан 2019-жылдын 18-декабрына чейин — Казакстан Республикасынын Президентинин жардамчысы.

2019-жылдын 18-декабрынан — Казакстан Республикасынын Президентинин Администрациясынын Башчысынын биринчи орун басары.

2020-жылдын 4-майынан тартып - Казакстан Республикасынын Парламентинин Сенатынын төрагасы.

Бочча боюнча Казакстан федерациясынын президенти (негизделген учурдан тартып).

Казак тилинен сырткары орус жана англис тилдеринде эркин сүйлөйт.

== '''Президенттик администрациядагы ишмердүүлүк''' ==
2009-жылдын декабрь айында, Казакстан элдер ассамблеясы тарабынан иштелип чыккан «Улуттук биримдик» доктрина долбооруна байланыштуу, акын Мухтар Шаханов баштаган казак интеллектуалдарынын тобу бул документти кабыл алууга каршы нааразычылык билдирип, бийликке тогуз талап коюп, мөөнөтсүз ачкачылык жарыялашты. Акциянын белгиленген күнүнүн алдында Шаханов күтүүсүз жерден ачкачылыктан баш тартты, муну доктринаны жалпы элдик талкуулоону токтотуу тууралуу президенттик администрациядан жооп келгендиги менен түшүндүрдү. Шахановдун айтымында, дал ушул Ашимбаев бийликтин интеллектуалдардын талаптарын аткаруу боюнча убадасын жеткирген.

Алматыдагы Республика аянтындагы митингде Шаханов коомчулукка президенттин администрациясынын башчысынын орун басары Маулен Ашимбаев бийлик тогуз талаптын баарын аткарууга даяр экендигин билдиргенин айтты.[1] Жакында өткөн «Азаттык» радиосунун тегерек столунда катышуучулар ар кандай баа беришти. Айрымдары болуп өткөн окуяны жарандык коомдун чыныгы жеңиши деп эсептесе, башкалары, атап айтканда, диссидент Каришал Асанов чиновниктин убадалары президенттин өзүнүн убадаларына барабар эмес деп ойлошкон.

== '''Мыйзам чыгаруу ишмердүүлүгү''' ==

=== Мажилистин депутаты (2012–2018) ===
2012-жылы Мажилистин шайлоосунда Борбордук шайлоо комиссиясынын 2012-жылдын 18-январындагы №8/163 токтому менен V чакырылыштын депутаты мандатын алган.

2014-жылдын күзүндө Мажилис Евразия экономикалык биримдиги жөнүндөгү келишимди бир добуштан ратификациялады. Добуш берүүгө чейин Ашимбаевдин документти 11-декабрга чейин кароо мүмкүнчүлүгү тууралуу билдирүүлөрү биримдиктин каршылаштарында процессти создойт деген үмүттү жараткан.[1] Ратификациядан кийин Ашимбаев президенттин позициясын кайталоо менен чектелген, ага ылайык келишим Казакстандын укуктары бузулган учурда биримдиктен чыгууга мүмкүндүк берген ченемдерди камтыйт. Бул чечим социалдык тармактарда катуу сынга алынып, колдонуучулар депутаттарды өлкөнүн кызыкчылыктарына чыккынчылык кылды деп айыпташкан.[2]

2015-жылы Ашимбаев беш жылдан ашык иштелип чыккан «Маалыматка жетүү жөнүндө» мыйзам долбоорун илгерилетүүгө жигердүү катышкан. Анын айтымында, мыйзамдын кабыл алынышы коррупцияга каршы күрөштө маанилүү кадам болушу керек эле: «Коррупциянын негизги шарттарынын бири – бул маалыматтын жоктугу, маалыматтын жабык болушу».[1] Ашимбаев мыйзам кабыл алынгандан кийин мамлекеттик органдардын карамагындагы бардык маалыматтын 70%ына жакыны ачык маалымат болорун, ал эми ал учурда бул көрсөткүч 40%дан ашпаганын убадалаган. Эксперттер өз идеясын колдошкон, бирок айрым жоболордун, айрыкча «кызматтык маалымат» түшүнүгүнө байланыштуу так эместигин сындашкан.

2016-жылдын июнь айында Актоодо куралдуу кол салуулардан кийин антитеррордук мыйзамдарды иштеп чыгуу иши бир топ тездетилди. 2016-жылдын сентябрь айында Ашимбаев комитеттин жыйынын жетектеп жатып, каралып жаткан мыйзам долбоорун сынга алды. Анын пикиринде, документ күч колдонуу чараларына өтө эле көп басым жасап, көйгөйдүн идеологиялык жактарын камтыган эмес. &quot;Идеологияга идеология менен гана каршы турууга болот&quot;, - деди ал. [1] Жыйынга катышкан укук коргоочулар жазаны күчөтүү социалдык жагын эске албаса, өзү коомдо нааразычылыкты жаратышы мүмкүн деп эскертишти. [


2017-жылдын май айында Ашимбаев 2016-жылдан бери экстремизм беренелери боюнча кылмыш жоопкерчилигине 220 адам тартылганын билдирди. Анын комитетинин көчмө жыйыны Актобеде өттү, бул аймакты атайын кызматтар &quot;эң татаал диний кырдаалдагы аймак&quot; деп мүнөздөшкөн.[1] 2017-жылдын ноябрь айында дин аалымдарынын форумунда Ашимбаев салафизм биздин жолубуз да, ата-бабаларыбыздын жолу да эмес деп түз айткан.[2] Ошол эле учурда ал балдардын диний билим алуусун күчөтүү маселесин койгон. Маалыматтарга караганда, жылына миңге жакын бейформал окуу жайларында 30 миңге жакын бала дин боюнча билим алышкан.

2017-жылдын февралында Ашимбаев Орусиянын Мамлекеттик Думасынын депутаты Павел Шперовдун Казакстанга карата аймактык дооматтары тууралуу билдирүүлөрүн ачык айыптап, аларды жол берилгис деп атаган.[1] 2017-жылдын жайында Орусиянын Сирияга казак аскерлерин жөнөтүү өтүнүчү тууралуу маалыматтар пайда болгондо, Ашимбаев парламентке мындай суроо-талап түшкөн эмес деп билдирген, ал эми аскерлерди жөнөтүү БУУнун Коопсуздук Кеңешинин мандаты болгон учурда гана мүмкүн болоорун белгилеген.

=== Сенаттын төрагасы ===
2020-жылдын 4-майында эртең менен президент Токаевдин №318 жарлыгы менен Дарига Назарбаеванын ордуна Сенаттын депутаты болуп дайындалып, андан кийин Борбордук шайлоо комиссиясынын токтому менен катталып, ошол эле күнү жыйында бир добуштан төрага болуп шайланган. Ашимбаев Сенаттын акыркы төрагасы болгон, анткени 2026-жылдын 1-июлунда эки палаталуу парламенттик системаны жоюп, бир палаталуу Курултайга өтүүчү жаңы Конституцияны кабыл алуунун натыйжасында конституциялык реформанын алкагында Сенат жана Мажилис жоюлган.

2024-жылы Улуттук экономиканын мурдагы министри Куандык Бишимбаев тарабынан Салтанат Нукенованын өлтүрүлүшү боюнча резонанстуу иштен кийин, коомдук активисттер &quot;Сенаттын каттары&quot; акциясын баштап, Маулен Ашимбаевге аялдардын укуктарын коргоо мыйзам долбоорун кароону суранып кайрылууларды жөнөтүүнү чакырышты. Чакырыкка беш миңге жакын адам жооп берип, кампания башталгандан бир жума өткөндөн кийин депутаттар үй-бүлөлүк зомбулук үчүн кылмыш жоопкерчилигин киргизген &quot;Салтанат мыйзамы&quot; деп аталган мыйзамды жактырышты.[1] Ошол эле учурда, буга чейин, 2023-жылдын ноябрь айында, Ашимбаев мамлекеттик башкаруу системасында үйүндө абьюз менен алектенген адамдар жок деп билдирип, бул укук коргоочулардын сынына кабылган.

2024-жылдын ноябрь айында Ашимбаев өзү алып барган &quot;Талдау talks&quot; подкастын баштаган. Долбоор эксперттер жана чиновниктердин катышуусунда өлкөнүн экономикалык жана саясий көйгөйлөрүнө арналган.[1] Баяндамачылар Ашимбаевдин кесиптештерине ыңгайсыз суроолорду берип, экономикалык саясатты сындоосун казак мамлекеттик машинасы үчүн стандарттуу эмес формат катары белгилешкен. Чакырылган экономисттердин бири видеокамералар алдындагы жолугушууну коммуникацияны революциялоо деп атаган.

==== &quot;Деназарбаевдештирүү&quot; ====
2022-жылы май айында Маулен Ашимбаев Конституцияга экс-президент Нурсултан Назарбаевдин статусун бекемдөөгө каршы чыккан жарандардын үлүшүн 95–99% деп баалаган. 2022-жылы сентябрда Сенат анын жетекчилиги астында «Биринчи президент күнүн» мамлекеттик майрамдар тизмесинен чыгарган. Ашимбаев 25-октябрда Республика күнүн жаңы майрам катары бекитүүнү тарыхый жана өтө маанилүү чечим деп атады. 2023-жылы январь айында ал «Биринчи Президент — Елбасы жөнүндөгү» мыйзамдын жокко чыгарылышына байланыштуу «Ардактуу сенатор» наамы да регламенттен чыгарылганын жарыялады.

Муну менен Ашимбаев өткөндү тууралуу кескин сөздөрдөн алыс болууга аракет кылган. Мажилисте иштеп турганда Назарбаевдин мүлкүнүн кол тийгис тийбестигин кеңейткен түзөтүүлөргө добуш бергендиги тууралуу фактыны комментарийлеп жатып, Ашимбаев эч бир чечими үчүн уялууга негиз жоктугун айтты, кошумчалагандай, балким, бүгүнкү күндө биздин чындыкты чагылдырбаган мыйзамдар болгондур.

==== Социалдык-экономикалык маселелер ====
2023-жылдын ноябрь айында Ашимбаев өкмөттүн Улуттук фонддун каражаттарын пайдалануу боюнча парламент алдында отчет бербегендигин сынга алып, бюджеттик отчеттордо маалымат жок деп билдирген.[1] 2024-жылдын декабрь айында Ашимбаев теңгенин алсызданышы тууралуу комментарий берип, улуттук валютаны долларга байлоо туңгуюк мамиле деп атаган, бирок ошол эле учурда чет элдик валютанын экономика үчүн маанилүүлүгүн баса белгилеген.[2] 2025-жылдын февраль айында КНСти жогорулатуу талкуусунун контекстинде, ал алгач мамлекеттик чыгымдарды кайра карап чыгууну жана алардын натыйжасыз бөлүгүн кыскартууну талап кылып, Илон Маск жетектеген АКШ өкмөтүнүн натыйжалуулук департаментинин тажрыйбасына шилтеме кылган.[3]

2024-жылдын февралында Ашимбаев Казакстандын түштүгүнөн түндүгүнө калктын көчүрүү боюнча мамлекеттик программанын ийгиликсиздигин мойнуна алды, анткени жеңилдиктерге карабастан, түндүк аймактардын калкынын саны азайып жаткан. 

== '''Партиялык ишмердүүлүк''' ==

=== 2019-жылдагы президенттик шайлоо ===
Кыргыз тилине которулган текст: Касым-Жомарт Токаевдин талапкерлигин колдогон республикалык коомдук штабдын жетекчиси катары, &quot;Нур Отан&quot; партиясынын төрагасынын биринчи орун басары Ашимбаев, эфир күнү Жогорку Евразия экономикалык кеңешинин жыйынына катышкан талапкер Токаевдин ордуна теледебатка чыккан. [1] Дебаттар Казакстандын жаңы тарыхында экинчи гана жолу өткөн. Ашимбаев Токаевдин программасын үч негизги багытка: мураскерчилик, адилеттүүлүк жана өнүгүүгө негизденип тааныштырып, чыныгы мекенчил катары талапкерге добуш берүүгө чакырды. Ири партиялардын талапкерлеринин өздөрүнүн катышпагандыгы шайлоочуларды сыйлабоо катары бааланган.

Шайлоо өнөктүгү учурунда Ашимбаев курч коомдук кырдаалдарды жөнгө салуу менен да алектенген. 2019-жылдын 4-июнунда, сот чечимдерине макул болбогон 74 жаран Нур Отандын борбордук кеңсесинде чогулуп, Токаев менен жолугушууну талап кылышканда, алардын алдына Токаевдин ордуна Ашимбаев чыгып, атайын комиссия түзүүнү убада кылган.[1] Бирок кийинчерээк нааразы болгондор комиссия түзүлбөгөндүгүн билдиришкен. Бул маселе 2019-жылдын июль жана ноябрь айларында, ошондой эле 2020-жылы кайрадан көтөрүлгөн.

== '''Көз караштары''' ==

=== Орусия-Украина согушу ===
2022-жылдын апрелинде Бучадан жайкын тургундардын сөөктөрү табылгандан кийин, Маулен Ашимбаев БУУнун колдоосу астында, эмоциясыз жана айыптоолорсуз кеңири иликтөө жүргүзүүгө чакырды.[1] 2023-жылдын майында ал Казакстан Орусияга каршы санкцияларга кошулбай турганын, бирок көп багыттуу саясатты карманып, аларды айланып өтүү үчүн өз аймагын жана компанияларын колдонууга жол бербей турганын кайталады.[2] 2024-жылдын майында Ашимбаев Украинанын президенти Зеленскийдин Борбор Азия өлкөлөрү «Кремлге ыктап жатат» деген билдирүүсүнө макул болгон жок жана Казакстандын позициясы так экенин баса белгиледи, анткени «кан төгүүнү токтотуу жана согушту токтотуу өтө маанилүү».

Ушул билдирүүлөрдүн фонунда, орус саясатчыларынын чабуулдарына реакцияда сабырдуулук мүнөздүү бойдон калды. 2024-жылдын май айында, Мамлекеттик Думанын төрагасынын орун басары Пётр Толстой Казакстанды орустарга каршы маанайда айыптап, Алматынын казак чеби жөнүндө айтканда, Ашимбаев Толстойдун сөздөрүн анын жеке пикири деп атап, кырдаалды курчутпоону сурап гана чектелген.

=== Кош бийлик ===
2024-жылдын июль айында Ашимбаев 2019–2022-жылдардагы мезгилди мүнөздөп, аны эки бийлик доору деп атады, анда эски элиталардын өкүлдөрү мурунку чечим кабыл алуу борборуна көз чаптырып турушкан, ал эми 2022-жылдын январь окуялары, анын айтымында, мурунку режимди калыбына келтирүүгө жана сактап калууга кызыкдар күчтөр тарабынан багытталган. Атып салуу буйругу жана 200дөн ашуун адамдын өлүмү тууралуу Ашимбаев түз айткан жок, бирок Токаев президент үчүн эң оор чечимди кабыл алууга аргасыз болгонун, антпесе өлкө бөлүнүп-жарылып, талкаланган абалда ойгонмок экенин белгиледи.

=== Сингулярдуулук ===
2026-жылдын башында Маулен Ашимбаев көз карандысыз гезитке бир катар макала жарыялап, анда &quot;сингулярдуулук&quot; деген терминди колдонуп, Казакстандын бир палаталуу парламентке өтүшү тарыхый зарылчылык экенин белгилеген. Комментаторлор бул жарыяларды конституциялык реформа талкуусундагы сыноо катары кабыл алышкан. Алардын баамында, Ашимбаев коомду жана элитаны өзгөрүүлөргө алдын ала даярдоого аракет кылган, ошол эле учурда эмне өзгөрөрү тууралуу так жооптордон качкан.

== Сын ==

=== Ачарчылыктын баасы ===
2021-жылдын февраль айында Маулен Ашимбаев: &quot;Ачарчылыкты белгилүү бир улутка каршы кылмыш катары кароого болбойт, анткени ал көптөгөн СССР элдерин камтыган большевик бийлигинин саясатынын натыйжасы болгон&quot; деп билдирип, бул теманы саясий эмес, илимий позициядан кароого чакырган. [1] Тарыхчы Бейбит Койшыбаев бул билдирүү Орусиянын позициясын эске алуу менен жасалганын ачык айтты. Бир катар активисттер трагедияга саясий баа берүүнүн зарылдыгын талап кылып, макул болбой турганын билдиришти.

=== &quot;Хабарды&quot; коргоо ===
2024-жылдын мартында, мамлекеттик «Хабар» телеканалынын ток-шоусундагы жарандык зомбулуктун курмандыгын агрессивдүү күйөөсү менен элдешип кетүүгө көндүрүү боюнча чыккан чатакка комментарий берип жатып, Ашимбаев телеканалды жактап, мамлекеттик каналдардын ишине шек келтирүүгө негиз жок деп билдирген. Ошол эле учурда Ашимбаев Мажилистин бир катар депутаттары сунуштаган «үй-бүлө башчысы жөнүндө» атайын мыйзам кабыл алуунун зарылдыгын көрбөй турганын айткан.

=== Садыковдун иши ===
2024-жылдын июнь айында Киевде казакстандык оппозициялык активист Айдос Садыковго кол салуу болуп, кийин ал алган жарааттарынан каза болгондон кийин, Ашимбаев казак бийлигинин тиешеси бар деген версияларды четке кагып, аларды провокация жана инсинуация деп атап, Казакстан Украинага шектүү казакстандык жаранды бербей турганын билдирген.

== Рейтингдери ==
2020-жылы Ашимбаев Сенаттын спикери болуп шайлангандан кийин, мурдагы дипломат Казбек Бейсебаев аны Токаев үчүн ыңгайлуу адам деп атаган. Карнеги фондунун Вашингтондук аналитиги Пол Стронски бул дайындоону Токаев менен системанын бул кызматка жөндөмдүү технократты көрүүнү каалагандыгынын белгиси катары мүнөздөдү. Саясат таануучу Досум Сатпаев &quot;жаш агашкалардын&quot;, &quot;аксакалдардын&quot; манерасын туурап, лоялдуулукту мамлекеттик кызыкчылыктардан жогору койгондордун пайда болуу коркунучу жөнүндө эскерткен.

== Сыйлыктары ==

* 2001-жыл – Казакстан Республикасынын Ардак грамотасы;
* 2007 - «Курмет» ордени;
* 2015 - «Парасат» ордени;
* 2021 (2-декабрь) - 2-даражадагы «Барыс» ордени ;
* 2026 (17-март) - 1-даражадагы «Барыс» ордени; 
* 6 юбилейлик медаль;
* [[Достук Ордени (Орусия)|Достук ордени]] (2026-жылдын 18-майы, [[Орусия|Россия]] ) - ''орус-казак мамилелерин чыңдоого кошкон олуттуу салымы үчүн'' 
* «Шериктештик» ордени (2018-жылдын 29-ноябры, [[Кмшга катышуучу мамлекеттердин парламенттер аралык ассамблеясы|КМШ Парламенттер аралык Ассамблеясы]] ) - ''Парламенттер аралык Ассамблеянын жана анын органдарынын ишине активдүү катышкандыгы, Көз карандысыз Мамлекеттер Шериктештигине мүчө мамлекеттердин элдеринин ортосундагы достукту чыңдоого кошкон салымы үчүн'' &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://iacis.ru/public/upload/files/1/840.pdf|title=Постановление Совета Межпарламентской Ассамблеи государств — участников Содружества Независимых Государств от 29 ноября 2018 года № 48 «О награждении орденом Межпарламентской Ассамблеи государств — участников Содружества Независимых Государств „Содружество“»|accessdate=2024-06-17}}&lt;/ref&gt; ;
* «КМШ ПАА. 25 жыл» медалы (2017-жылдын 27-марты, [[Кмшга катышуучу мамлекеттердин парламенттер аралык ассамблеясы|КМШнын Парламенттер аралык Ассамблеясы]] ) - ''парламентаризмди өнүктүрүү жана бекемдөөдөгү сиңирген эмгеги, Көз карандысыз Мамлекеттер Шериктештигинин иштешинин укуктук базасын өнүктүрүүгө жана өркүндөтүүгө, эл аралык мамилелерди жана парламенттер аралык кызматташтыкты чыңдоого кошкон салымы үчүн''  .

== Библиография ==
100дөн ашык изилдөөлөрдүн, илимий эмгектердин, макалалардын, интервьюлардын жана ар кандай форумдардагы баяндамалардын автору.

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; «Казакстандагы саясий транзит: процесстин мазмуну жана өзгөчөлүктөрү» (2001);

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; «Азыркы терроризм: Борбордук Азиядан көз караш» (2002, авторлош);

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; «Казакстандын коопсуздугу азыркы этапта» (2002);

* «Саясий транзит: глобалдыктан улуттук деңгээлге» (2002);
* «11-сентябрдан кийинки жана мурунку Борбордук Азия: геосаясат жана коопсуздук» (2002, авторлош);
* «Казакстандын мунай жана газ ресурстары дүйнөлүк жана регионалдык мамилелер системасында» (2002, авторлош);
* «Каспий-Борбордук Азия регионундагы аскердик-саясий күчтөрдүн абалы» (2003, авторлош;
* Ашимбаев М. С. Реформалардын логикасы. Келечектеги казак тарыхынын жети бөлүмү. — Астана: Фолиант, 2026. — 168 б. — 1000 нуска. — ISBN 978-601-11-0613-9.

== Үй-бүлө ==
Атасы - Сагат Ашимбаев, мамлекеттик жана коомдук ишмер, жазуучу, адабий сынчы.

Апасы - Шарбану Бейсенова, журналист, жазуучу.

Жубайы - Бутеева Айгүл Аскарбековна.

Үч кызы жана бир уулу бар (1996-жылы туулган Айганым, 1999-жылы туулган Алтынай, 2004-жылы туулган Алима, 2022-жылы туулган Амирлан).

== Булактары ==
Ашимбаев Д. Р. Казакстанда ким ким. Алматы, 2012.

== Эскертүүлөр ==
{{Булактар}}
[[Категория:Достук орденинин (Орусия) кавалерлери]]
[[Категория:Арип боюнча инсандар]]
[[Категория:Туулгандар 1971-жылы]]
[[Категория:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>80k6k4hbeq6wwrj53r7cy7s7ff4gm68</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650067</id>
      <parentid>650038</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T04:51:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ханбийке Асанова</username>
        <id>38297</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:ru:Special:Redirect/revision/153796231|Ашимбаев, Маулен Сагатханулы]]&quot; барагынан которулуп түзүлдү</comment>
      <origin>650067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33141" sha1="r7e6us2e0sn09o0tr9kqvz4be4v22np" xml:space="preserve">
Маулен Сагатхан уулу Ашымбаев (каз. Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев (1971-жылы 28-январда туулган, Алматы, Казак ССРи, СССР) - казакстандык мамлекеттик ишмер жана экономист. 2020-жылдан 2026-жылы Сенат жоюлганга чейин Казакстан Парламентинин Сенатынын төрагасы. 2019-жылдан 2020-жылга чейин Президенттик администрациянын жетекчисинин биринчи орун басары.

== Билим берүү ==
Апасы - Шарбану Бейсенова, журналист, жазуучу.

Жубайы - Бутеева Айгүл Аскарбековна.

2003 — Джонс Хопкинс университети (АКШ), Эл аралык изилдөөлөр боюнча жогорку мектеби (SAIS) [англ.], илимий стажировка.

2015—2016 — Тафтс университети, Флетчер атындагы укук жана дипломатия мектеби, эл аралык мамилелер боюнча магистр.

== Өмүр баяны ==
1993—1994 — жылдары университетти аяктагандан кийин Басма жана массалык маалымат министрлигинин системасында иштеген.

1994—1995-жж. — Казакстан Республикасынын Жогорку Советинин депутатынын жардамчысы.

1995-жылдын июнь—ноябрь айларында — Казакстан Республикасынын Коопсуздук Кеңешинин аппаратында консультант.

1995—1999-жж. — Казакстан Республикасынын Президенттик администрациясынын Анализ жана стратегиялык изилдөөлөр борборунун улук эксперти, сектор башчысы, биринчи орун басары.

1999—2000-жж. — Казакстан Республикасынын Коопсуздук Кеңешинин Аналитикалык борборунун жетекчиси.

Атасы - Сагат Ашимбаев, мамлекеттик жана коомдук ишмер, жазуучу, адабий сынчы.

2002—2005-жж. — Казакстан Республикасынын Президентине караштуу стратегиялык изилдөөлөр институтунун директору.

2005— 2006— жылдары —  Казакстан Республикасынын Коопсуздук кеңешинин катчысынын орун басары.

2006— 2011— жылдары —  Казакстан Республикасынын Президентинин Администрациясынын жетекчисинин орун басары

2012-жылдын январь айынан 2016-жылдын январь айына чейин — Казакстан Республикасынын Парламентинин V чакырылышынын Мажилисинин депутаты, Эл аралык иштер, коргоо жана коопсуздук боюнча комитетинин төрагасы.

2016-жылдын 25-мартынан тартып — Казакстан Республикасынын VI чакырылыштагы Парламентинин Мажилисинин депутаты, Эл аралык иштер, коргоо жана коопсуздук боюнча комитетинин төрагасы.

2018-жылдын 1-февралынан тартып — «Нур Отан» партиясынын төрагасынын биринчи орун басары.

2019-жылдын 30-июлунан 2019-жылдын 18-декабрына чейин — Казакстан Республикасынын Президентинин жардамчысы.

2019-жылдын 18-декабрынан — Казакстан Республикасынын Президентинин Администрациясынын Башчысынын биринчи орун басары.

2020-жылдын 4-майынан тартып - Казакстан Республикасынын Парламентинин Сенатынын төрагасы.

2001 — Саясий илимдердин кандидаты (диссертациянын темасы: «Казакстандагы саясий транзит глобалдык демократиялаштыруу процесстеринин контекстинде»)

== Библиография ==
Казак тилинен сырткары орус жана англис тилдеринде эркин сүйлөйт.

Алматыдагы Республика аянтындагы митингде Шаханов коомчулукка президенттин администрациясынын башчысынын орун басары Маулен Ашимбаев бийлик тогуз талаптын баарын аткарууга даяр экендигин билдиргенин айтты.[1] Жакында өткөн «Азаттык» радиосунун тегерек столунда катышуучулар ар кандай баа беришти. Айрымдары болуп өткөн окуяны жарандык коомдун чыныгы жеңиши деп эсептесе, башкалары, атап айтканда, диссидент Каришал Асанов чиновниктин убадалары президенттин өзүнүн убадаларына барабар эмес деп ойлошкон.

== Булактары ==

=== Мажилистин депутаты (2012–2018) ===
2012-жылы Мажилистин шайлоосунда Борбордук шайлоо комиссиясынын 2012-жылдын 18-январындагы №8/163 токтому менен V чакырылыштын депутаты мандатын алган.

2014-жылдын күзүндө Мажилис Евразия экономикалык биримдиги жөнүндөгү келишимди бир добуштан ратификациялады. Добуш берүүгө чейин Ашимбаевдин документти 11-декабрга чейин кароо мүмкүнчүлүгү тууралуу билдирүүлөрү биримдиктин каршылаштарында процессти создойт деген үмүттү жараткан.[1] Ратификациядан кийин Ашимбаев президенттин позициясын кайталоо менен чектелген, ага ылайык келишим Казакстандын укуктары бузулган учурда биримдиктен чыгууга мүмкүндүк берген ченемдерди камтыйт. Бул чечим социалдык тармактарда катуу сынга алынып, колдонуучулар депутаттарды өлкөнүн кызыкчылыктарына чыккынчылык кылды деп айыпташкан.[2]

2015-жылы Ашимбаев беш жылдан ашык иштелип чыккан «Маалыматка жетүү жөнүндө» мыйзам долбоорун илгерилетүүгө жигердүү катышкан. Анын айтымында, мыйзамдын кабыл алынышы коррупцияга каршы күрөштө маанилүү кадам болушу керек эле: «Коррупциянын негизги шарттарынын бири – бул маалыматтын жоктугу, маалыматтын жабык болушу».[1] Ашимбаев мыйзам кабыл алынгандан кийин мамлекеттик органдардын карамагындагы бардык маалыматтын 70%ына жакыны ачык маалымат болорун, ал эми ал учурда бул көрсөткүч 40%дан ашпаганын убадалаган. Эксперттер өз идеясын колдошкон, бирок айрым жоболордун, айрыкча «кызматтык маалымат» түшүнүгүнө байланыштуу так эместигин сындашкан.

2016-жылдын июнь айында Актоодо куралдуу кол салуулардан кийин антитеррордук мыйзамдарды иштеп чыгуу иши бир топ тездетилди. 2016-жылдын сентябрь айында Ашимбаев комитеттин жыйынын жетектеп жатып, каралып жаткан мыйзам долбоорун сынга алды. Анын пикиринде, документ күч колдонуу чараларына өтө эле көп басым жасап, көйгөйдүн идеологиялык жактарын камтыган эмес. &quot;Идеологияга идеология менен гана каршы турууга болот&quot;, - деди ал. [1] Жыйынга катышкан укук коргоочулар жазаны күчөтүү социалдык жагын эске албаса, өзү коомдо нааразычылыкты жаратышы мүмкүн деп эскертишти. [


2017-жылдын май айында Ашимбаев 2016-жылдан бери экстремизм беренелери боюнча кылмыш жоопкерчилигине 220 адам тартылганын билдирди. Анын комитетинин көчмө жыйыны Актобеде өттү, бул аймакты атайын кызматтар &quot;эң татаал диний кырдаалдагы аймак&quot; деп мүнөздөшкөн.[1] 2017-жылдын ноябрь айында дин аалымдарынын форумунда Ашимбаев салафизм биздин жолубуз да, ата-бабаларыбыздын жолу да эмес деп түз айткан.[2] Ошол эле учурда ал балдардын диний билим алуусун күчөтүү маселесин койгон. Маалыматтарга караганда, жылына миңге жакын бейформал окуу жайларында 30 миңге жакын бала дин боюнча билим алышкан.

2017-жылдын февралында Ашимбаев Орусиянын Мамлекеттик Думасынын депутаты Павел Шперовдун Казакстанга карата аймактык дооматтары тууралуу билдирүүлөрүн ачык айыптап, аларды жол берилгис деп атаган.[1] 2017-жылдын жайында Орусиянын Сирияга казак аскерлерин жөнөтүү өтүнүчү тууралуу маалыматтар пайда болгондо, Ашимбаев парламентке мындай суроо-талап түшкөн эмес деп билдирген, ал эми аскерлерди жөнөтүү БУУнун Коопсуздук Кеңешинин мандаты болгон учурда гана мүмкүн болоорун белгилеген.

=== Сенаттын төрагасы ===
2020-жылдын 4-майында эртең менен президент Токаевдин №318 жарлыгы менен Дарига Назарбаеванын ордуна Сенаттын депутаты болуп дайындалып, андан кийин Борбордук шайлоо комиссиясынын токтому менен катталып, ошол эле күнү жыйында бир добуштан төрага болуп шайланган. Ашимбаев Сенаттын акыркы төрагасы болгон, анткени 2026-жылдын 1-июлунда эки палаталуу парламенттик системаны жоюп, бир палаталуу Курултайга өтүүчү жаңы Конституцияны кабыл алуунун натыйжасында конституциялык реформанын алкагында Сенат жана Мажилис жоюлган.

2024-жылы Улуттук экономиканын мурдагы министри Куандык Бишимбаев тарабынан Салтанат Нукенованын өлтүрүлүшү боюнча резонанстуу иштен кийин, коомдук активисттер &quot;Сенаттын каттары&quot; акциясын баштап, Маулен Ашимбаевге аялдардын укуктарын коргоо мыйзам долбоорун кароону суранып кайрылууларды жөнөтүүнү чакырышты. Чакырыкка беш миңге жакын адам жооп берип, кампания башталгандан бир жума өткөндөн кийин депутаттар үй-бүлөлүк зомбулук үчүн кылмыш жоопкерчилигин киргизген &quot;Салтанат мыйзамы&quot; деп аталган мыйзамды жактырышты.[1] Ошол эле учурда, буга чейин, 2023-жылдын ноябрь айында, Ашимбаев мамлекеттик башкаруу системасында үйүндө абьюз менен алектенген адамдар жок деп билдирип, бул укук коргоочулардын сынына кабылган.

2024-жылдын ноябрь айында Ашимбаев өзү алып барган &quot;Талдау talks&quot; подкастын баштаган. Долбоор эксперттер жана чиновниктердин катышуусунда өлкөнүн экономикалык жана саясий көйгөйлөрүнө арналган.[1] Баяндамачылар Ашимбаевдин кесиптештерине ыңгайсыз суроолорду берип, экономикалык саясатты сындоосун казак мамлекеттик машинасы үчүн стандарттуу эмес формат катары белгилешкен. Чакырылган экономисттердин бири видеокамералар алдындагы жолугушууну коммуникацияны революциялоо деп атаган.

==== &quot;Деназарбаевдештирүү&quot; ====
2022-жылы май айында Маулен Ашимбаев Конституцияга экс-президент Нурсултан Назарбаевдин статусун бекемдөөгө каршы чыккан жарандардын үлүшүн 95–99% деп баалаган. 2022-жылы сентябрда Сенат анын жетекчилиги астында «Биринчи президент күнүн» мамлекеттик майрамдар тизмесинен чыгарган. Ашимбаев 25-октябрда Республика күнүн жаңы майрам катары бекитүүнү тарыхый жана өтө маанилүү чечим деп атады. 2023-жылы январь айында ал «Биринчи Президент — Елбасы жөнүндөгү» мыйзамдын жокко чыгарылышына байланыштуу «Ардактуу сенатор» наамы да регламенттен чыгарылганын жарыялады.

Муну менен Ашимбаев өткөндү тууралуу кескин сөздөрдөн алыс болууга аракет кылган. Мажилисте иштеп турганда Назарбаевдин мүлкүнүн кол тийгис тийбестигин кеңейткен түзөтүүлөргө добуш бергендиги тууралуу фактыны комментарийлеп жатып, Ашимбаев эч бир чечими үчүн уялууга негиз жоктугун айтты, кошумчалагандай, балким, бүгүнкү күндө биздин чындыкты чагылдырбаган мыйзамдар болгондур.

==== Социалдык-экономикалык маселелер ====
2023-жылдын ноябрь айында Ашимбаев өкмөттүн Улуттук фонддун каражаттарын пайдалануу боюнча парламент алдында отчет бербегендигин сынга алып, бюджеттик отчеттордо маалымат жок деп билдирген.[1] 2024-жылдын декабрь айында Ашимбаев теңгенин алсызданышы тууралуу комментарий берип, улуттук валютаны долларга байлоо туңгуюк мамиле деп атаган, бирок ошол эле учурда чет элдик валютанын экономика үчүн маанилүүлүгүн баса белгилеген.[2] 2025-жылдын февраль айында КНСти жогорулатуу талкуусунун контекстинде, ал алгач мамлекеттик чыгымдарды кайра карап чыгууну жана алардын натыйжасыз бөлүгүн кыскартууну талап кылып, Илон Маск жетектеген АКШ өкмөтүнүн натыйжалуулук департаментинин тажрыйбасына шилтеме кылган.[3]

2024-жылдын февралында Ашимбаев Казакстандын түштүгүнөн түндүгүнө калктын көчүрүү боюнча мамлекеттик программанын ийгиликсиздигин мойнуна алды, анткени жеңилдиктерге карабастан, түндүк аймактардын калкынын саны азайып жаткан. 

== Эскертүүлөр ==

=== 2019-жылдагы президенттик шайлоо ===
Кыргыз тилине которулган текст: Касым-Жомарт Токаевдин талапкерлигин колдогон республикалык коомдук штабдын жетекчиси катары, &quot;Нур Отан&quot; партиясынын төрагасынын биринчи орун басары Ашимбаев, эфир күнү Жогорку Евразия экономикалык кеңешинин жыйынына катышкан талапкер Токаевдин ордуна теледебатка чыккан. [1] Дебаттар Казакстандын жаңы тарыхында экинчи гана жолу өткөн. Ашимбаев Токаевдин программасын үч негизги багытка: мураскерчилик, адилеттүүлүк жана өнүгүүгө негизденип тааныштырып, чыныгы мекенчил катары талапкерге добуш берүүгө чакырды. Ири партиялардын талапкерлеринин өздөрүнүн катышпагандыгы шайлоочуларды сыйлабоо катары бааланган.

Шайлоо өнөктүгү учурунда Ашимбаев курч коомдук кырдаалдарды жөнгө салуу менен да алектенген. 2019-жылдын 4-июнунда, сот чечимдерине макул болбогон 74 жаран Нур Отандын борбордук кеңсесинде чогулуп, Токаев менен жолугушууну талап кылышканда, алардын алдына Токаевдин ордуна Ашимбаев чыгып, атайын комиссия түзүүнү убада кылган.[1] Бирок кийинчерээк нааразы болгондор комиссия түзүлбөгөндүгүн билдиришкен. Бул маселе 2019-жылдын июль жана ноябрь айларында, ошондой эле 2020-жылы кайрадан көтөрүлгөн.

== Президенттик администрациядагы ишмердүүлүк ==

=== Орусия-Украина согушу ===
2022-жылдын апрелинде Бучадан жайкын тургундардын сөөктөрү табылгандан кийин, Маулен Ашимбаев БУУнун колдоосу астында, эмоциясыз жана айыптоолорсуз кеңири иликтөө жүргүзүүгө чакырды.[1] 2023-жылдын майында ал Казакстан Орусияга каршы санкцияларга кошулбай турганын, бирок көп багыттуу саясатты карманып, аларды айланып өтүү үчүн өз аймагын жана компанияларын колдонууга жол бербей турганын кайталады.[2] 2024-жылдын майында Ашимбаев Украинанын президенти Зеленскийдин Борбор Азия өлкөлөрү «Кремлге ыктап жатат» деген билдирүүсүнө макул болгон жок жана Казакстандын позициясы так экенин баса белгиледи, анткени «кан төгүүнү токтотуу жана согушту токтотуу өтө маанилүү».

Ушул билдирүүлөрдүн фонунда, орус саясатчыларынын чабуулдарына реакцияда сабырдуулук мүнөздүү бойдон калды. 2024-жылдын май айында, Мамлекеттик Думанын төрагасынын орун басары Пётр Толстой Казакстанды орустарга каршы маанайда айыптап, Алматынын казак чеби жөнүндө айтканда, Ашимбаев Толстойдун сөздөрүн анын жеке пикири деп атап, кырдаалды курчутпоону сурап гана чектелген.

=== Кош бийлик ===
2024-жылдын июль айында Ашимбаев 2019–2022-жылдардагы мезгилди мүнөздөп, аны эки бийлик доору деп атады, анда эски элиталардын өкүлдөрү мурунку чечим кабыл алуу борборуна көз чаптырып турушкан, ал эми 2022-жылдын январь окуялары, анын айтымында, мурунку режимди калыбына келтирүүгө жана сактап калууга кызыкдар күчтөр тарабынан багытталган. Атып салуу буйругу жана 200дөн ашуун адамдын өлүмү тууралуу Ашимбаев түз айткан жок, бирок Токаев президент үчүн эң оор чечимди кабыл алууга аргасыз болгонун, антпесе өлкө бөлүнүп-жарылып, талкаланган абалда ойгонмок экенин белгиледи.

=== Сингулярдуулук ===
2026-жылдын башында Маулен Ашимбаев көз карандысыз гезитке бир катар макала жарыялап, анда &quot;сингулярдуулук&quot; деген терминди колдонуп, Казакстандын бир палаталуу парламентке өтүшү тарыхый зарылчылык экенин белгилеген. Комментаторлор бул жарыяларды конституциялык реформа талкуусундагы сыноо катары кабыл алышкан. Алардын баамында, Ашимбаев коомду жана элитаны өзгөрүүлөргө алдын ала даярдоого аракет кылган, ошол эле учурда эмне өзгөрөрү тууралуу так жооптордон качкан.

== Мыйзам чыгаруу ишмердүүлүгү ==

=== Ачарчылыктын баасы ===
2021-жылдын февраль айында Маулен Ашимбаев: &quot;Ачарчылыкты белгилүү бир улутка каршы кылмыш катары кароого болбойт, анткени ал көптөгөн СССР элдерин камтыган большевик бийлигинин саясатынын натыйжасы болгон&quot; деп билдирип, бул теманы саясий эмес, илимий позициядан кароого чакырган. [1] Тарыхчы Бейбит Койшыбаев бул билдирүү Орусиянын позициясын эске алуу менен жасалганын ачык айтты. Бир катар активисттер трагедияга саясий баа берүүнүн зарылдыгын талап кылып, макул болбой турганын билдиришти.

=== &quot;Хабарды&quot; коргоо ===
2024-жылдын мартында, мамлекеттик «Хабар» телеканалынын ток-шоусундагы жарандык зомбулуктун курмандыгын агрессивдүү күйөөсү менен элдешип кетүүгө көндүрүү боюнча чыккан чатакка комментарий берип жатып, Ашимбаев телеканалды жактап, мамлекеттик каналдардын ишине шек келтирүүгө негиз жок деп билдирген. Ошол эле учурда Ашимбаев Мажилистин бир катар депутаттары сунуштаган «үй-бүлө башчысы жөнүндө» атайын мыйзам кабыл алуунун зарылдыгын көрбөй турганын айткан.

=== Садыковдун иши ===
2024-жылдын июнь айында Киевде казакстандык оппозициялык активист Айдос Садыковго кол салуу болуп, кийин ал алган жарааттарынан каза болгондон кийин, Ашимбаев казак бийлигинин тиешеси бар деген версияларды четке кагып, аларды провокация жана инсинуация деп атап, Казакстан Украинага шектүү казакстандык жаранды бербей турганын билдирген.

== Партиялык ишмердүүлүк ==
2020-жылы Ашимбаев Сенаттын спикери болуп шайлангандан кийин, мурдагы дипломат Казбек Бейсебаев аны Токаев үчүн ыңгайлуу адам деп атаган. Карнеги фондунун Вашингтондук аналитиги Пол Стронски бул дайындоону Токаев менен системанын бул кызматка жөндөмдүү технократты көрүүнү каалагандыгынын белгиси катары мүнөздөдү. Саясат таануучу Досум Сатпаев &quot;жаш агашкалардын&quot;, &quot;аксакалдардын&quot; манерасын туурап, лоялдуулукту мамлекеттик кызыкчылыктардан жогору койгондордун пайда болуу коркунучу жөнүндө эскерткен.

== Сыйлыктары ==

* 2001-жыл – Казакстан Республикасынын Ардак грамотасы;
* 2007 - «Курмет» ордени;
* 2015 - «Парасат» ордени;
* 2021 (2-декабрь) - 2-даражадагы «Барыс» ордени ;
* 2026 (17-март) - 1-даражадагы «Барыс» ордени; 
* 6 юбилейлик медаль;
* [[Достук Ордени (Орусия)|Достук ордени]] (2026-жылдын 18-майы, [[Орусия|Россия]] ) - ''орус-казак мамилелерин чыңдоого кошкон олуттуу салымы үчүн'' 
* «Шериктештик» ордени (2018-жылдын 29-ноябры, [[Кмшга катышуучу мамлекеттердин парламенттер аралык ассамблеясы|КМШ Парламенттер аралык Ассамблеясы]] ) - ''Парламенттер аралык Ассамблеянын жана анын органдарынын ишине активдүү катышкандыгы, Көз карандысыз Мамлекеттер Шериктештигине мүчө мамлекеттердин элдеринин ортосундагы достукту чыңдоого кошкон салымы үчүн'' &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://iacis.ru/public/upload/files/1/840.pdf|title=Постановление Совета Межпарламентской Ассамблеи государств — участников Содружества Независимых Государств от 29 ноября 2018 года № 48 «О награждении орденом Межпарламентской Ассамблеи государств — участников Содружества Независимых Государств „Содружество“»|accessdate=2024-06-17}}&lt;/ref&gt; ;
* «КМШ ПАА. 25 жыл» медалы (2017-жылдын 27-марты, [[Кмшга катышуучу мамлекеттердин парламенттер аралык ассамблеясы|КМШнын Парламенттер аралык Ассамблеясы]] ) - ''парламентаризмди өнүктүрүү жана бекемдөөдөгү сиңирген эмгеги, Көз карандысыз Мамлекеттер Шериктештигинин иштешинин укуктук базасын өнүктүрүүгө жана өркүндөтүүгө, эл аралык мамилелерди жана парламенттер аралык кызматташтыкты чыңдоого кошкон салымы үчүн''  .

== Рейтингдери ==
100дөн ашык изилдөөлөрдүн, илимий эмгектердин, макалалардын, интервьюлардын жана ар кандай форумдардагы баяндамалардын автору.

* «Казакстандагы саясий транзит: процесстин мазмуну жана өзгөчөлүктөрү» (2001);
* «Заманбап терроризм: Борбордук Азиядан көз караш» (2002, авторлош);
* « [[Казакстан|Казакстандын]] азыркы этаптагы коопсуздугу» (2002);
* «Саясий өткөөл мезгил: глобалдык деңгээлден улуттук өлчөмгө» (2002);
* «11-сентябрга чейин жана андан кийин Борбордук Азия : Геосаясат жана коопсуздук» (2002, биргелешип жазган);
* «Казакстандын мунай жана газ ресурстары дүйнөлүк жана аймактык мамилелер системасында» (2002, авторлош);
* &quot;Каспий-Борбордук Азия аймагындагы күчтөрдүн аскердик-саясий балансы&quot; (2003, биргелешип жазылган)
* Ашимбаев М. С. Реформалардын логикасы. Келечектеги Казакстан тарыхынын жети бабы. — Астана: Фолиант, 2026. — 168 б. — 1000 нуска. — &lt;nowiki&gt;ISBN 978-601-11-0613-9&lt;/nowiki&gt;.

== Үй-бүлө ==


Жубайы - Бутеева Айгүл Аскарбековна.

Үч кызы жана бир уулу бар (1996-жылы туулган Айганым, 1999-жылы туулган Алтынай, 2004-жылы туулган Алима, 2022-жылы туулган Амирлан).

== Булак ==
Ашимбаев Д. Р. Казакстанда ким ким. Алматы, 2012.

== Эскертүүлөр ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
[[Категория:Достук орденинин (Орусия) кавалерлери]]
[[Категория:Арип боюнча инсандар]]
[[Категория:Туулгандар 1971-жылы]]</text>
      <sha1>r7e6us2e0sn09o0tr9kqvz4be4v22np</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650091</id>
      <parentid>650067</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T07:14:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ханбийке Асанова</username>
        <id>38297</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:ru:Special:Redirect/revision/153796231|Ашимбаев, Маулен Сагатханулы]]&quot; барагынан которулуп түзүлдү</comment>
      <origin>650091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35718" sha1="deha97s9idolm1pvm8dzzx24j4gx8dz" xml:space="preserve">
{{Мамлекеттик ишмер|изображение=Mäulen Äşimbaev (2026-05-20).jpg|президент=[[Токаев, Касым-Жомарт Кемелевич|Касым-Жомарт Токаев]]|порядок_2=|премьер_2=|президент_2=[[Токаев, Касым-Жомарт Кемелевич|Касым-Жомарт Токаев]]|порядок_3=|премьер_3=|президент_3=[[Токаев, Касым-Жомарт Кемелевич|Касым-Жомарт Токаев]]|порядок_4=|премьер_4=|президент_4=[[Токаев, Касым-Жомарт Кемелевич|Касым-Жомарт Токаев]]|порядок_5=|премьер_5=|президент_5=|порядок_6=|премьер_6=|президент_6=|порядок_7=|премьер_7=|президент_7=}}Маулен Сагатхан уулу Ашымбаев (каз. Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев (1971-жылы 28-январда туулган, Алматы, Казак ССРи, СССР) - казакстандык мамлекеттик ишмер жана экономист. 2020-жылдан 2026-жылы Сенат жоюлганга чейин Казакстан Парламентинин Сенатынын төрагасы. 2019-жылдан 2020-жылга чейин Президенттик администрациянын жетекчисинин биринчи орун басары.

== Билим берүү ==
1988—1993 — Аль-Фараби атындагы Казак улуттук университети, экономист, саясий экономия мугалими.

2001 — Саясий илимдердин кандидаты (диссертациянын темасы: «Казакстандагы саясий транзит жана глобалдык демократиялашуу процесстеринин контекстинде»).

2003 — Джонс Хопкинс университети (АКШ), Эл аралык изилдөөлөр боюнча жогорку мектеби (SAIS) [англ.], илимий стажировка.

2015—2016 — Тафтс университети, Флетчер атындагы укук жана дипломатия мектеби, эл аралык мамилелер боюнча магистр.

== Өмүр баяны ==
1993—1994 — жылдары университетти аяктагандан кийин Басма жана массалык маалымат министрлигинин системасында иштеген.

1994—1995-жж. — Казакстан Республикасынын Жогорку Советинин депутатынын жардамчысы.

1995-жылдын июнь—ноябрь айларында — Казакстан Республикасынын Коопсуздук Кеңешинин аппаратында консультант.

1995—1999-жж. — Казакстан Республикасынын Президенттик администрациясынын Анализ жана стратегиялык изилдөөлөр борборунун улук эксперти, сектор башчысы, биринчи орун басары.

1999—2000-жж. — Казакстан Республикасынын Коопсуздук Кеңешинин Аналитикалык борборунун жетекчиси.

2000—2002-жж. — Казакстан Республикасынын Коопсуздук Кеңешинин Аналитикалык борборунун башчысы — Казакстан Республикасынын Президентине караштуу Стратегиялык изилдөөлөр институтунун директору.

2002—2005-жж. — Казакстан Республикасынын Президентине караштуу стратегиялык изилдөөлөр институтунун директору.

2005— 2006— жылдары —  Казакстан Республикасынын Коопсуздук кеңешинин катчысынын орун басары.

2006— 2011— жылдары —  Казакстан Республикасынын Президентинин Администрациясынын жетекчисинин орун басары

2012-жылдын январь айынан 2016-жылдын январь айына чейин — Казакстан Республикасынын Парламентинин V чакырылышынын Мажилисинин депутаты, Эл аралык иштер, коргоо жана коопсуздук боюнча комитетинин төрагасы.

2016-жылдын 25-мартынан тартып — Казакстан Республикасынын VI чакырылыштагы Парламентинин Мажилисинин депутаты, Эл аралык иштер, коргоо жана коопсуздук боюнча комитетинин төрагасы.

2018-жылдын 1-февралынан тартып — «Нур Отан» партиясынын төрагасынын биринчи орун басары.

2019-жылдын 30-июлунан 2019-жылдын 18-декабрына чейин — Казакстан Республикасынын Президентинин жардамчысы.

2019-жылдын 18-декабрынан — Казакстан Республикасынын Президентинин Администрациясынын Башчысынын биринчи орун басары.

2020-жылдын 4-майынан тартып - Казакстан Республикасынын Парламентинин Сенатынын төрагасы.

Казакстан Бочча федерациясынын президенте (негизделгенден бери).

Казак тилинен сырткары, орус жана англис тилдерин да билет.

== Президенттик администрациядагы ишмердүүлүк ==
2009-жылдын декабрь айында, Казакстан элдер ассамблеясы тарабынан иштелип чыккан «Улуттук биримдик» доктрина долбооруна байланыштуу, акын Мухтар Шаханов баштаган казак интеллектуалдарынын тобу бул документти кабыл алууга каршы нааразычылык билдирип, бийликке тогуз талап коюп, мөөнөтсүз ачкачылык жарыялашкан. Акциянын белгиленген күнүнүн алдында Шаханов күтүүсүз жерден ачкачылыктан баш тартты, муну доктринаны жалпы элдик талкуулоону токтотуу тууралуу президенттик администрациядан жооп келгендиги менен түшүндүрдү. Шахановдун айтымында, дал ушул Ашимбаев бийликтин интеллектуалдардын талаптарын аткаруу боюнча убадасын жеткирген.

Алматыдагы Республика аянтындагы митингде Шаханов коомчулукка президенттин администрациясынын башчысынын орун басары Маулен Ашимбаев бийлик тогуз талаптын баарын аткарууга даяр экендигин билдиргенин айтты.[1] Жакында өткөн «Азаттык» радиосунун тегерек столунда катышуучулар ар кандай баа беришти. Айрымдары болуп өткөн окуяны жарандык коомдун чыныгы жеңиши деп эсептесе, башкалары, атап айтканда, диссидент Каришал Асанов чиновниктин убадалары президенттин өзүнүн убадаларына барабар эмес деп ойлошкон.

== Мыйзам чыгаруу иши ==

=== Мажилистин депутаты (2012–2018) ===
2012-жылы Мажилистин шайлоосунда Борбордук шайлоо комиссиясынын 2012-жылдын 18-январындагы №8/163 токтому менен V чакырылыштын депутаты мандатын алган.

2014-жылдын күзүндө Мажилис Евразия экономикалык биримдиги жөнүндөгү келишимди бир добуштан ратификациялады. Добуш берүүгө чейин Ашимбаевдин документти 11-декабрга чейин кароо мүмкүнчүлүгү тууралуу билдирүүлөрү биримдиктин каршылаштарында процессти создойт деген үмүттү жараткан.[1] Ратификациядан кийин Ашимбаев президенттин позициясын кайталоо менен чектелген, ага ылайык келишим Казакстандын укуктары бузулган учурда биримдиктен чыгууга мүмкүндүк берген ченемдерди камтыйт. Бул чечим социалдык тармактарда катуу сынга алынып, колдонуучулар депутаттарды өлкөнүн кызыкчылыктарына чыккынчылык кылды деп айыпташкан.[2]

2015-жылы Ашимбаев беш жылдан ашык иштелип чыккан «Маалыматка жетүү жөнүндө» мыйзам долбоорун илгерилетүүгө жигердүү катышкан. Анын айтымында, мыйзамдын кабыл алынышы коррупцияга каршы күрөштө маанилүү кадам болушу керек эле: «Коррупциянын негизги шарттарынын бири – бул маалыматтын жоктугу, маалыматтын жабык болушу».[1] Ашимбаев мыйзам кабыл алынгандан кийин мамлекеттик органдардын карамагындагы бардык маалыматтын 70%ына жакыны ачык маалымат болорун, ал эми ал учурда бул көрсөткүч 40%дан ашпаганын убадалаган. Эксперттер өз идеясын колдошкон, бирок айрым жоболордун, айрыкча «кызматтык маалымат» түшүнүгүнө байланыштуу так эместигин сындашкан.

2016-жылдын июнь айында Актоодо куралдуу кол салуулардан кийин антитеррордук мыйзамдарды иштеп чыгуу иши бир топ тездетилди. 2016-жылдын сентябрь айында Ашимбаев комитеттин жыйынын жетектеп жатып, каралып жаткан мыйзам долбоорун сынга алды. Анын пикиринде, документ күч колдонуу чараларына өтө эле көп басым жасап, көйгөйдүн идеологиялык жактарын камтыган эмес. &quot;Идеологияга идеология менен гана каршы турууга болот&quot;, - деди ал. [1] Жыйынга катышкан укук коргоочулар жазаны күчөтүү социалдык жагын эске албаса, өзү коомдо нааразычылыкты жаратышы мүмкүн деп эскертишти. [


2017-жылдын май айында Ашимбаев 2016-жылдан бери экстремизм беренелери боюнча кылмыш жоопкерчилигине 220 адам тартылганын билдирди. Анын комитетинин көчмө жыйыны Актобеде өттү, бул аймакты атайын кызматтар &quot;эң татаал диний кырдаалдагы аймак&quot; деп мүнөздөшкөн.[1] 2017-жылдын ноябрь айында дин аалымдарынын форумунда Ашимбаев салафизм биздин жолубуз да, ата-бабаларыбыздын жолу да эмес деп түз айткан.[2] Ошол эле учурда ал балдардын диний билим алуусун күчөтүү маселесин койгон. Маалыматтарга караганда, жылына миңге жакын бейформал окуу жайларында 30 миңге жакын бала дин боюнча билим алышкан.

2017-жылдын февралында Ашимбаев Орусиянын Мамлекеттик Думасынын депутаты Павел Шперовдун Казакстанга карата аймактык дооматтары тууралуу билдирүүлөрүн ачык айыптап, аларды жол берилгис деп атаган.[1] 2017-жылдын жайында Орусиянын Сирияга казак аскерлерин жөнөтүү өтүнүчү тууралуу маалыматтар пайда болгондо, Ашимбаев парламентке мындай суроо-талап түшкөн эмес деп билдирген, ал эми аскерлерди жөнөтүү БУУнун Коопсуздук Кеңешинин мандаты болгон учурда гана мүмкүн болоорун белгилеген.

=== Сенаттын төрагасы ===
2020-жылдын 4-майында эртең менен президент Токаевдин №318 жарлыгы менен Дарига Назарбаеванын ордуна Сенаттын депутаты болуп дайындалып, андан кийин Борбордук шайлоо комиссиясынын токтому менен катталып, ошол эле күнү жыйында бир добуштан төрага болуп шайланган. Ашимбаев Сенаттын акыркы төрагасы болгон, анткени 2026-жылдын 1-июлунда эки палаталуу парламенттик системаны жоюп, бир палаталуу Курултайга өтүүчү жаңы Конституцияны кабыл алуунун натыйжасында конституциялык реформанын алкагында Сенат жана Мажилис жоюлган.

2024-жылы Улуттук экономиканын мурдагы министри Куандык Бишимбаев тарабынан Салтанат Нукенованын өлтүрүлүшү боюнча резонанстуу иштен кийин, коомдук активисттер &quot;Сенаттын каттары&quot; акциясын баштап, Маулен Ашимбаевге аялдардын укуктарын коргоо мыйзам долбоорун кароону суранып кайрылууларды жөнөтүүнү чакырышты. Чакырыкка беш миңге жакын адам жооп берип, кампания башталгандан бир жума өткөндөн кийин депутаттар үй-бүлөлүк зомбулук үчүн кылмыш жоопкерчилигин киргизген &quot;Салтанат мыйзамы&quot; деп аталган мыйзамды жактырышты.[1] Ошол эле учурда, буга чейин, 2023-жылдын ноябрь айында, Ашимбаев мамлекеттик башкаруу системасында үйүндө абьюз менен алектенген адамдар жок деп билдирип, бул укук коргоочулардын сынына кабылган.

2024-жылдын ноябрь айында Ашимбаев өзү алып барган &quot;Талдау talks&quot; подкастын баштаган. Долбоор эксперттер жана чиновниктердин катышуусунда өлкөнүн экономикалык жана саясий көйгөйлөрүнө арналган.[1] Баяндамачылар Ашимбаевдин кесиптештерине ыңгайсыз суроолорду берип, экономикалык саясатты сындоосун казак мамлекеттик машинасы үчүн стандарттуу эмес формат катары белгилешкен. Чакырылган экономисттердин бири видеокамералар алдындагы жолугушууну коммуникацияны революциялоо деп атаган.

==== &quot;Деназарбаевдештирүү&quot; ====
2022-жылы май айында Маулен Ашимбаев Конституцияга экс-президент Нурсултан Назарбаевдин статусун бекемдөөгө каршы чыккан жарандардын үлүшүн 95–99% деп баалаган. 2022-жылы сентябрда Сенат анын жетекчилиги астында «Биринчи президент күнүн» мамлекеттик майрамдар тизмесинен чыгарган. Ашимбаев 25-октябрда Республика күнүн жаңы майрам катары бекитүүнү тарыхый жана өтө маанилүү чечим деп атады. 2023-жылы январь айында ал «Биринчи Президент — Елбасы жөнүндөгү» мыйзамдын жокко чыгарылышына байланыштуу «Ардактуу сенатор» наамы да регламенттен чыгарылганын жарыялады.

Муну менен Ашимбаев өткөндү тууралуу кескин сөздөрдөн алыс болууга аракет кылган. Мажилисте иштеп турганда Назарбаевдин мүлкүнүн кол тийгис тийбестигин кеңейткен түзөтүүлөргө добуш бергендиги тууралуу фактыны комментарийлеп жатып, Ашимбаев эч бир чечими үчүн уялууга негиз жоктугун айтты, кошумчалагандай, балким, бүгүнкү күндө биздин чындыкты чагылдырбаган мыйзамдар болгондур.

==== Социалдык-экономикалык маселелер ====
2023-жылдын ноябрь айында Ашимбаев өкмөттүн Улуттук фонддун каражаттарын пайдалануу боюнча парламент алдында отчет бербегендигин сынга алып, бюджеттик отчеттордо маалымат жок деп билдирген.[1] 2024-жылдын декабрь айында Ашимбаев теңгенин алсызданышы тууралуу комментарий берип, улуттук валютаны долларга байлоо туңгуюк мамиле деп атаган, бирок ошол эле учурда чет элдик валютанын экономика үчүн маанилүүлүгүн баса белгилеген.[2] 2025-жылдын февраль айында КНСти жогорулатуу талкуусунун контекстинде, ал алгач мамлекеттик чыгымдарды кайра карап чыгууну жана алардын натыйжасыз бөлүгүн кыскартууну талап кылып, Илон Маск жетектеген АКШ өкмөтүнүн натыйжалуулук департаментинин тажрыйбасына шилтеме кылган.[3]

2024-жылдын февралында Ашимбаев Казакстандын түштүгүнөн түндүгүнө калктын көчүрүү боюнча мамлекеттик программанын ийгиликсиздигин мойнуна алды, анткени жеңилдиктерге карабастан, түндүк аймактардын калкынын саны азайып жаткан. 

== Партиялык ишмердүүлүк ==

=== 2019-жылдагы президенттик шайлоо ===
Кыргыз тилине которулган текст: Касым-Жомарт Токаевдин талапкерлигин колдогон республикалык коомдук штабдын жетекчиси катары, &quot;Нур Отан&quot; партиясынын төрагасынын биринчи орун басары Ашимбаев, эфир күнү Жогорку Евразия экономикалык кеңешинин жыйынына катышкан талапкер Токаевдин ордуна теледебатка чыккан. [1] Дебаттар Казакстандын жаңы тарыхында экинчи гана жолу өткөн. Ашимбаев Токаевдин программасын үч негизги багытка: мураскерчилик, адилеттүүлүк жана өнүгүүгө негизденип тааныштырып, чыныгы мекенчил катары талапкерге добуш берүүгө чакырды. Ири партиялардын талапкерлеринин өздөрүнүн катышпагандыгы шайлоочуларды сыйлабоо катары бааланган.

Шайлоо өнөктүгү учурунда Ашимбаев курч коомдук кырдаалдарды жөнгө салуу менен да алектенген. 2019-жылдын 4-июнунда, сот чечимдерине макул болбогон 74 жаран Нур Отандын борбордук кеңсесинде чогулуп, Токаев менен жолугушууну талап кылышканда, алардын алдына Токаевдин ордуна Ашимбаев чыгып, атайын комиссия түзүүнү убада кылган.[1] Бирок кийинчерээк нааразы болгондор комиссия түзүлбөгөндүгүн билдиришкен. Бул маселе 2019-жылдын июль жана ноябрь айларында, ошондой эле 2020-жылы кайрадан көтөрүлгөн.

== Кош бийлик ==

=== Орусия-Украина согушу ===
2022-жылдын апрелинде Бучадан жайкын тургундардын сөөктөрү табылгандан кийин, Маулен Ашимбаев БУУнун колдоосу астында, эмоциясыз жана айыптоолорсуз кеңири иликтөө жүргүзүүгө чакырды.[1] 2023-жылдын майында ал Казакстан Орусияга каршы санкцияларга кошулбай турганын, бирок көп багыттуу саясатты карманып, аларды айланып өтүү үчүн өз аймагын жана компанияларын колдонууга жол бербей турганын кайталады.[2] 2024-жылдын майында Ашимбаев Украинанын президенти Зеленскийдин Борбор Азия өлкөлөрү «Кремлге ыктап жатат» деген билдирүүсүнө макул болгон жок жана Казакстандын позициясы так экенин баса белгиледи, анткени «кан төгүүнү токтотуу жана согушту токтотуу өтө маанилүү».

Ушул билдирүүлөрдүн фонунда, орус саясатчыларынын чабуулдарына реакцияда сабырдуулук мүнөздүү бойдон калды. 2024-жылдын май айында, Мамлекеттик Думанын төрагасынын орун басары Пётр Толстой Казакстанды орустарга каршы маанайда айыптап, Алматынын казак чеби жөнүндө айтканда, Ашимбаев Толстойдун сөздөрүн анын жеке пикири деп атап, кырдаалды курчутпоону сурап гана чектелген.

=== Кош бийлик ===
2024-жылдын июль айында Ашимбаев 2019–2022-жылдардагы мезгилди мүнөздөп, аны эки бийлик доору деп атады, анда эски элиталардын өкүлдөрү мурунку чечим кабыл алуу борборуна көз чаптырып турушкан, ал эми 2022-жылдын январь окуялары, анын айтымында, мурунку режимди калыбына келтирүүгө жана сактап калууга кызыкдар күчтөр тарабынан багытталган. Атып салуу буйругу жана 200дөн ашуун адамдын өлүмү тууралуу Ашимбаев түз айткан жок, бирок Токаев президент үчүн эң оор чечимди кабыл алууга аргасыз болгонун, антпесе өлкө бөлүнүп-жарылып, талкаланган абалда ойгонмок экенин белгиледи.

=== Сингулярдуулук ===
2026-жылдын башында Маулен Ашимбаев көз карандысыз гезитке бир катар макала жарыялап, анда &quot;сингулярдуулук&quot; деген терминди колдонуп, Казакстандын бир палаталуу парламентке өтүшү тарыхый зарылчылык экенин белгилеген. Комментаторлор бул жарыяларды конституциялык реформа талкуусундагы сыноо катары кабыл алышкан. Алардын баамында, Ашимбаев коомду жана элитаны өзгөрүүлөргө алдын ала даярдоого аракет кылган, ошол эле учурда эмне өзгөрөрү тууралуу так жооптордон качкан.

== Сын пикир ==

=== Ачарчылыктын баасы ===
2021-жылдын февраль айында Маулен Ашимбаев: &quot;Ачарчылыкты белгилүү бир улутка каршы кылмыш катары кароого болбойт, анткени ал көптөгөн СССР элдерин камтыган большевик бийлигинин саясатынын натыйжасы болгон&quot; деп билдирип, бул теманы саясий эмес, илимий позициядан кароого чакырган. [1] Тарыхчы Бейбит Койшыбаев бул билдирүү Орусиянын позициясын эске алуу менен жасалганын ачык айтты. Бир катар активисттер трагедияга саясий баа берүүнүн зарылдыгын талап кылып, макул болбой турганын билдиришти.

=== &quot;Хабарды&quot; коргоо ===
2024-жылдын мартында, мамлекеттик «Хабар» телеканалынын ток-шоусундагы жарандык зомбулуктун курмандыгын агрессивдүү күйөөсү менен элдешип кетүүгө көндүрүү боюнча чыккан чатакка комментарий берип жатып, Ашимбаев телеканалды жактап, мамлекеттик каналдардын ишине шек келтирүүгө негиз жок деп билдирген. Ошол эле учурда Ашимбаев Мажилистин бир катар депутаттары сунуштаган «үй-бүлө башчысы жөнүндө» атайын мыйзам кабыл алуунун зарылдыгын көрбөй турганын айткан.

=== Садыковдун иши ===
2024-жылдын июнь айында Киевде казакстандык оппозициялык активист Айдос Садыковго кол салуу болуп, кийин ал алган жарааттарынан каза болгондон кийин, Ашимбаев казак бийлигинин тиешеси бар деген версияларды четке кагып, аларды провокация жана инсинуация деп атап, Казакстан Украинага шектүү казакстандык жаранды бербей турганын билдирген.

== Эскертүүлөр ==
2020-жылы Ашимбаев Сенаттын спикери болуп шайлангандан кийин, мурдагы дипломат Казбек Бейсебаев аны Токаев үчүн ыңгайлуу адам деп атаган. Карнеги фондунун Вашингтондук аналитиги Пол Стронски бул дайындоону Токаев менен системанын бул кызматка жөндөмдүү технократты көрүүнү каалагандыгынын белгиси катары мүнөздөдү. Саясат таануучу Досум Сатпаев &quot;жаш агашкалардын&quot;, &quot;аксакалдардын&quot; манерасын туурап, лоялдуулукту мамлекеттик кызыкчылыктардан жогору койгондордун пайда болуу коркунучу жөнүндө эскерткен.

== Сыйлыктары ==

* 2001-жыл – Казакстан Республикасынын Ардак грамотасы;
* 2007 - «Курмет» ордени;
* 2015 - «Парасат» ордени;
* 2021 (2-декабрь) - 2-даражадагы «Барыс» ордени ;
* 2026 (17-март) - 1-даражадагы «Барыс» ордени; 
* 6 юбилейлик медаль;
* [[Достук Ордени (Орусия)|Достук ордени]] (2026-жылдын 18-майы, [[Орусия|Россия]] ) - ''орус-казак мамилелерин чыңдоого кошкон олуттуу салымы үчүн'' 
* «Шериктештик» ордени (2018-жылдын 29-ноябры, [[Кмшга катышуучу мамлекеттердин парламенттер аралык ассамблеясы|КМШ Парламенттер аралык Ассамблеясы]] ) - ''Парламенттер аралык Ассамблеянын жана анын органдарынын ишине активдүү катышкандыгы, Көз карандысыз Мамлекеттер Шериктештигине мүчө мамлекеттердин элдеринин ортосундагы достукту чыңдоого кошкон салымы үчүн'' &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://iacis.ru/public/upload/files/1/840.pdf|title=Постановление Совета Межпарламентской Ассамблеи государств — участников Содружества Независимых Государств от 29 ноября 2018 года № 48 «О награждении орденом Межпарламентской Ассамблеи государств — участников Содружества Независимых Государств „Содружество“»|accessdate=2024-06-17}}&lt;/ref&gt; ;
* «КМШ ПАА. 25 жыл» медалы (2017-жылдын 27-марты, [[Кмшга катышуучу мамлекеттердин парламенттер аралык ассамблеясы|КМШнын Парламенттер аралык Ассамблеясы]] ) - ''парламентаризмди өнүктүрүү жана бекемдөөдөгү сиңирген эмгеги, Көз карандысыз Мамлекеттер Шериктештигинин иштешинин укуктук базасын өнүктүрүүгө жана өркүндөтүүгө, эл аралык мамилелерди жана парламенттер аралык кызматташтыкты чыңдоого кошкон салымы үчүн''  .

== Партиялык ишмердүүлүк ==
100дөн ашык изилдөөлөрдүн, илимий эмгектердин, макалалардын, интервьюлардын жана ар кандай форумдардагы баяндамалардын автору.

* «Казакстандагы саясий транзит: процесстин мазмуну жана өзгөчөлүктөрү» (2001);
* «Заманбап терроризм: Борбордук Азиядан көз караш» (2002, авторлош);
* « [[Казакстан|Казакстандын]] азыркы этаптагы коопсуздугу» (2002);
* «Саясий өткөөл мезгил: глобалдык деңгээлден улуттук өлчөмгө» (2002);
* «11-сентябрга чейин жана андан кийин Борбордук Азия : Геосаясат жана коопсуздук» (2002, биргелешип жазган);
* «Казакстандын мунай жана газ ресурстары дүйнөлүк жана аймактык мамилелер системасында» (2002, авторлош);
* &quot;Каспий-Борбордук Азия аймагындагы күчтөрдүн аскердик-саясий балансы&quot; (2003, биргелешип жазылган)
* Ашимбаев М. С. Реформалардын логикасы. Келечектеги Казакстан тарыхынын жети бабы. — Астана: Фолиант, 2026. — 168 б. — 1000 нуска. — &lt;nowiki&gt;ISBN 978-601-11-0613-9&lt;/nowiki&gt;.

== Үй бүлө ==
Атасы - Сагат Ашимбаев, мамлекеттик жана коомдук ишмер, жазуучу, адабий сынчы.

Апасы - Шарбану Бейсенова, журналист, жазуучу.

Жубайы - Бутеева Айгүл Аскарбековна.

Үч кызы жана бир уулу бар (1996-жылы туулган Айганым, 1999-жылы туулган Алтынай, 2004-жылы туулган Алима, 2022-жылы туулган Амирлан).

== Булак ==
Ашимбаев Д. Р. Казакстанда ким ким. Алматы, 2012.
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
[[Категория:Достук орденинин (Орусия) кавалерлери]]
[[Категория:Арип боюнча инсандар]]
[[Категория:Туулгандар 1971-жылы]]</text>
      <sha1>deha97s9idolm1pvm8dzzx24j4gx8dz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650095</id>
      <parentid>650091</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T07:19:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ханбийке Асанова</username>
        <id>38297</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Билим берүү */ &quot;негизги тема&quot; калың тамгалар менен өзгөрттүм</comment>
      <origin>650095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35790" sha1="4cmuz6hg406pfen0bndqwhkuv79icc4" xml:space="preserve">
{{Мамлекеттик ишмер|изображение=Mäulen Äşimbaev (2026-05-20).jpg|президент=[[Токаев, Касым-Жомарт Кемелевич|Касым-Жомарт Токаев]]|порядок_2=|премьер_2=|президент_2=[[Токаев, Касым-Жомарт Кемелевич|Касым-Жомарт Токаев]]|порядок_3=|премьер_3=|президент_3=[[Токаев, Касым-Жомарт Кемелевич|Касым-Жомарт Токаев]]|порядок_4=|премьер_4=|президент_4=[[Токаев, Касым-Жомарт Кемелевич|Касым-Жомарт Токаев]]|порядок_5=|премьер_5=|президент_5=|порядок_6=|премьер_6=|президент_6=|порядок_7=|премьер_7=|президент_7=}}Маулен Сагатхан уулу Ашымбаев (каз. Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев (1971-жылы 28-январда туулган, Алматы, Казак ССРи, СССР) - казакстандык мамлекеттик ишмер жана экономист. 2020-жылдан 2026-жылы Сенат жоюлганга чейин Казакстан Парламентинин Сенатынын төрагасы. 2019-жылдан 2020-жылга чейин Президенттик администрациянын жетекчисинин биринчи орун басары.

== '''Билим берүү''' ==
1988—1993 — Аль-Фараби атындагы Казак улуттук университети, экономист, саясий экономия мугалими.

2001 — Саясий илимдердин кандидаты (диссертациянын темасы: «Казакстандагы саясий транзит жана глобалдык демократиялашуу процесстеринин контекстинде»).

2003 — Джонс Хопкинс университети (АКШ), Эл аралык изилдөөлөр боюнча жогорку мектеби (SAIS) [англ.], илимий стажировка.

2015—2016 — Тафтс университети, Флетчер атындагы укук жана дипломатия мектеби, эл аралык мамилелер боюнча магистр.

== '''Өмүр баяны''' ==
1993—1994 — жылдары университетти аяктагандан кийин Басма жана массалык маалымат министрлигинин системасында иштеген.

1994—1995-жж. — Казакстан Республикасынын Жогорку Советинин депутатынын жардамчысы.

1995-жылдын июнь—ноябрь айларында — Казакстан Республикасынын Коопсуздук Кеңешинин аппаратында консультант.

1995—1999-жж. — Казакстан Республикасынын Президенттик администрациясынын Анализ жана стратегиялык изилдөөлөр борборунун улук эксперти, сектор башчысы, биринчи орун басары.

1999—2000-жж. — Казакстан Республикасынын Коопсуздук Кеңешинин Аналитикалык борборунун жетекчиси.

2000—2002-жж. — Казакстан Республикасынын Коопсуздук Кеңешинин Аналитикалык борборунун башчысы — Казакстан Республикасынын Президентине караштуу Стратегиялык изилдөөлөр институтунун директору.

2002—2005-жж. — Казакстан Республикасынын Президентине караштуу стратегиялык изилдөөлөр институтунун директору.

2005— 2006— жылдары —  Казакстан Республикасынын Коопсуздук кеңешинин катчысынын орун басары.

2006— 2011— жылдары —  Казакстан Республикасынын Президентинин Администрациясынын жетекчисинин орун басары

2012-жылдын январь айынан 2016-жылдын январь айына чейин — Казакстан Республикасынын Парламентинин V чакырылышынын Мажилисинин депутаты, Эл аралык иштер, коргоо жана коопсуздук боюнча комитетинин төрагасы.

2016-жылдын 25-мартынан тартып — Казакстан Республикасынын VI чакырылыштагы Парламентинин Мажилисинин депутаты, Эл аралык иштер, коргоо жана коопсуздук боюнча комитетинин төрагасы.

2018-жылдын 1-февралынан тартып — «Нур Отан» партиясынын төрагасынын биринчи орун басары.

2019-жылдын 30-июлунан 2019-жылдын 18-декабрына чейин — Казакстан Республикасынын Президентинин жардамчысы.

2019-жылдын 18-декабрынан — Казакстан Республикасынын Президентинин Администрациясынын Башчысынын биринчи орун басары.

2020-жылдын 4-майынан тартып - Казакстан Республикасынын Парламентинин Сенатынын төрагасы.

Казакстан Бочча федерациясынын президенте (негизделгенден бери).

Казак тилинен сырткары, орус жана англис тилдерин да билет.

== '''Президенттик администрациядагы ишмердүүлүк''' ==
2009-жылдын декабрь айында, Казакстан элдер ассамблеясы тарабынан иштелип чыккан «Улуттук биримдик» доктрина долбооруна байланыштуу, акын Мухтар Шаханов баштаган казак интеллектуалдарынын тобу бул документти кабыл алууга каршы нааразычылык билдирип, бийликке тогуз талап коюп, мөөнөтсүз ачкачылык жарыялашкан. Акциянын белгиленген күнүнүн алдында Шаханов күтүүсүз жерден ачкачылыктан баш тартты, муну доктринаны жалпы элдик талкуулоону токтотуу тууралуу президенттик администрациядан жооп келгендиги менен түшүндүрдү. Шахановдун айтымында, дал ушул Ашимбаев бийликтин интеллектуалдардын талаптарын аткаруу боюнча убадасын жеткирген.

Алматыдагы Республика аянтындагы митингде Шаханов коомчулукка президенттин администрациясынын башчысынын орун басары Маулен Ашимбаев бийлик тогуз талаптын баарын аткарууга даяр экендигин билдиргенин айтты.[1] Жакында өткөн «Азаттык» радиосунун тегерек столунда катышуучулар ар кандай баа беришти. Айрымдары болуп өткөн окуяны жарандык коомдун чыныгы жеңиши деп эсептесе, башкалары, атап айтканда, диссидент Каришал Асанов чиновниктин убадалары президенттин өзүнүн убадаларына барабар эмес деп ойлошкон.

== '''Мыйзам чыгаруу иши''' ==

=== Мажилистин депутаты (2012–2018) ===
2012-жылы Мажилистин шайлоосунда Борбордук шайлоо комиссиясынын 2012-жылдын 18-январындагы №8/163 токтому менен V чакырылыштын депутаты мандатын алган.

2014-жылдын күзүндө Мажилис Евразия экономикалык биримдиги жөнүндөгү келишимди бир добуштан ратификациялады. Добуш берүүгө чейин Ашимбаевдин документти 11-декабрга чейин кароо мүмкүнчүлүгү тууралуу билдирүүлөрү биримдиктин каршылаштарында процессти создойт деген үмүттү жараткан.[1] Ратификациядан кийин Ашимбаев президенттин позициясын кайталоо менен чектелген, ага ылайык келишим Казакстандын укуктары бузулган учурда биримдиктен чыгууга мүмкүндүк берген ченемдерди камтыйт. Бул чечим социалдык тармактарда катуу сынга алынып, колдонуучулар депутаттарды өлкөнүн кызыкчылыктарына чыккынчылык кылды деп айыпташкан.[2]

2015-жылы Ашимбаев беш жылдан ашык иштелип чыккан «Маалыматка жетүү жөнүндө» мыйзам долбоорун илгерилетүүгө жигердүү катышкан. Анын айтымында, мыйзамдын кабыл алынышы коррупцияга каршы күрөштө маанилүү кадам болушу керек эле: «Коррупциянын негизги шарттарынын бири – бул маалыматтын жоктугу, маалыматтын жабык болушу».[1] Ашимбаев мыйзам кабыл алынгандан кийин мамлекеттик органдардын карамагындагы бардык маалыматтын 70%ына жакыны ачык маалымат болорун, ал эми ал учурда бул көрсөткүч 40%дан ашпаганын убадалаган. Эксперттер өз идеясын колдошкон, бирок айрым жоболордун, айрыкча «кызматтык маалымат» түшүнүгүнө байланыштуу так эместигин сындашкан.

2016-жылдын июнь айында Актоодо куралдуу кол салуулардан кийин антитеррордук мыйзамдарды иштеп чыгуу иши бир топ тездетилди. 2016-жылдын сентябрь айында Ашимбаев комитеттин жыйынын жетектеп жатып, каралып жаткан мыйзам долбоорун сынга алды. Анын пикиринде, документ күч колдонуу чараларына өтө эле көп басым жасап, көйгөйдүн идеологиялык жактарын камтыган эмес. &quot;Идеологияга идеология менен гана каршы турууга болот&quot;, - деди ал. [1] Жыйынга катышкан укук коргоочулар жазаны күчөтүү социалдык жагын эске албаса, өзү коомдо нааразычылыкты жаратышы мүмкүн деп эскертишти. [


2017-жылдын май айында Ашимбаев 2016-жылдан бери экстремизм беренелери боюнча кылмыш жоопкерчилигине 220 адам тартылганын билдирди. Анын комитетинин көчмө жыйыны Актобеде өттү, бул аймакты атайын кызматтар &quot;эң татаал диний кырдаалдагы аймак&quot; деп мүнөздөшкөн.[1] 2017-жылдын ноябрь айында дин аалымдарынын форумунда Ашимбаев салафизм биздин жолубуз да, ата-бабаларыбыздын жолу да эмес деп түз айткан.[2] Ошол эле учурда ал балдардын диний билим алуусун күчөтүү маселесин койгон. Маалыматтарга караганда, жылына миңге жакын бейформал окуу жайларында 30 миңге жакын бала дин боюнча билим алышкан.

2017-жылдын февралында Ашимбаев Орусиянын Мамлекеттик Думасынын депутаты Павел Шперовдун Казакстанга карата аймактык дооматтары тууралуу билдирүүлөрүн ачык айыптап, аларды жол берилгис деп атаган.[1] 2017-жылдын жайында Орусиянын Сирияга казак аскерлерин жөнөтүү өтүнүчү тууралуу маалыматтар пайда болгондо, Ашимбаев парламентке мындай суроо-талап түшкөн эмес деп билдирген, ал эми аскерлерди жөнөтүү БУУнун Коопсуздук Кеңешинин мандаты болгон учурда гана мүмкүн болоорун белгилеген.

=== Сенаттын төрагасы ===
2020-жылдын 4-майында эртең менен президент Токаевдин №318 жарлыгы менен Дарига Назарбаеванын ордуна Сенаттын депутаты болуп дайындалып, андан кийин Борбордук шайлоо комиссиясынын токтому менен катталып, ошол эле күнү жыйында бир добуштан төрага болуп шайланган. Ашимбаев Сенаттын акыркы төрагасы болгон, анткени 2026-жылдын 1-июлунда эки палаталуу парламенттик системаны жоюп, бир палаталуу Курултайга өтүүчү жаңы Конституцияны кабыл алуунун натыйжасында конституциялык реформанын алкагында Сенат жана Мажилис жоюлган.

2024-жылы Улуттук экономиканын мурдагы министри Куандык Бишимбаев тарабынан Салтанат Нукенованын өлтүрүлүшү боюнча резонанстуу иштен кийин, коомдук активисттер &quot;Сенаттын каттары&quot; акциясын баштап, Маулен Ашимбаевге аялдардын укуктарын коргоо мыйзам долбоорун кароону суранып кайрылууларды жөнөтүүнү чакырышты. Чакырыкка беш миңге жакын адам жооп берип, кампания башталгандан бир жума өткөндөн кийин депутаттар үй-бүлөлүк зомбулук үчүн кылмыш жоопкерчилигин киргизген &quot;Салтанат мыйзамы&quot; деп аталган мыйзамды жактырышты.[1] Ошол эле учурда, буга чейин, 2023-жылдын ноябрь айында, Ашимбаев мамлекеттик башкаруу системасында үйүндө абьюз менен алектенген адамдар жок деп билдирип, бул укук коргоочулардын сынына кабылган.

2024-жылдын ноябрь айында Ашимбаев өзү алып барган &quot;Талдау talks&quot; подкастын баштаган. Долбоор эксперттер жана чиновниктердин катышуусунда өлкөнүн экономикалык жана саясий көйгөйлөрүнө арналган.[1] Баяндамачылар Ашимбаевдин кесиптештерине ыңгайсыз суроолорду берип, экономикалык саясатты сындоосун казак мамлекеттик машинасы үчүн стандарттуу эмес формат катары белгилешкен. Чакырылган экономисттердин бири видеокамералар алдындагы жолугушууну коммуникацияны революциялоо деп атаган.

==== &quot;Деназарбаевдештирүү&quot; ====
2022-жылы май айында Маулен Ашимбаев Конституцияга экс-президент Нурсултан Назарбаевдин статусун бекемдөөгө каршы чыккан жарандардын үлүшүн 95–99% деп баалаган. 2022-жылы сентябрда Сенат анын жетекчилиги астында «Биринчи президент күнүн» мамлекеттик майрамдар тизмесинен чыгарган. Ашимбаев 25-октябрда Республика күнүн жаңы майрам катары бекитүүнү тарыхый жана өтө маанилүү чечим деп атады. 2023-жылы январь айында ал «Биринчи Президент — Елбасы жөнүндөгү» мыйзамдын жокко чыгарылышына байланыштуу «Ардактуу сенатор» наамы да регламенттен чыгарылганын жарыялады.

Муну менен Ашимбаев өткөндү тууралуу кескин сөздөрдөн алыс болууга аракет кылган. Мажилисте иштеп турганда Назарбаевдин мүлкүнүн кол тийгис тийбестигин кеңейткен түзөтүүлөргө добуш бергендиги тууралуу фактыны комментарийлеп жатып, Ашимбаев эч бир чечими үчүн уялууга негиз жоктугун айтты, кошумчалагандай, балким, бүгүнкү күндө биздин чындыкты чагылдырбаган мыйзамдар болгондур.

==== Социалдык-экономикалык маселелер ====
2023-жылдын ноябрь айында Ашимбаев өкмөттүн Улуттук фонддун каражаттарын пайдалануу боюнча парламент алдында отчет бербегендигин сынга алып, бюджеттик отчеттордо маалымат жок деп билдирген.[1] 2024-жылдын декабрь айында Ашимбаев теңгенин алсызданышы тууралуу комментарий берип, улуттук валютаны долларга байлоо туңгуюк мамиле деп атаган, бирок ошол эле учурда чет элдик валютанын экономика үчүн маанилүүлүгүн баса белгилеген.[2] 2025-жылдын февраль айында КНСти жогорулатуу талкуусунун контекстинде, ал алгач мамлекеттик чыгымдарды кайра карап чыгууну жана алардын натыйжасыз бөлүгүн кыскартууну талап кылып, Илон Маск жетектеген АКШ өкмөтүнүн натыйжалуулук департаментинин тажрыйбасына шилтеме кылган.[3]

2024-жылдын февралында Ашимбаев Казакстандын түштүгүнөн түндүгүнө калктын көчүрүү боюнча мамлекеттик программанын ийгиликсиздигин мойнуна алды, анткени жеңилдиктерге карабастан, түндүк аймактардын калкынын саны азайып жаткан. 

== '''Партиялык ишмердүүлүк''' ==

=== 2019-жылдагы президенттик шайлоо ===
Кыргыз тилине которулган текст: Касым-Жомарт Токаевдин талапкерлигин колдогон республикалык коомдук штабдын жетекчиси катары, &quot;Нур Отан&quot; партиясынын төрагасынын биринчи орун басары Ашимбаев, эфир күнү Жогорку Евразия экономикалык кеңешинин жыйынына катышкан талапкер Токаевдин ордуна теледебатка чыккан. [1] Дебаттар Казакстандын жаңы тарыхында экинчи гана жолу өткөн. Ашимбаев Токаевдин программасын үч негизги багытка: мураскерчилик, адилеттүүлүк жана өнүгүүгө негизденип тааныштырып, чыныгы мекенчил катары талапкерге добуш берүүгө чакырды. Ири партиялардын талапкерлеринин өздөрүнүн катышпагандыгы шайлоочуларды сыйлабоо катары бааланган.

Шайлоо өнөктүгү учурунда Ашимбаев курч коомдук кырдаалдарды жөнгө салуу менен да алектенген. 2019-жылдын 4-июнунда, сот чечимдерине макул болбогон 74 жаран Нур Отандын борбордук кеңсесинде чогулуп, Токаев менен жолугушууну талап кылышканда, алардын алдына Токаевдин ордуна Ашимбаев чыгып, атайын комиссия түзүүнү убада кылган.[1] Бирок кийинчерээк нааразы болгондор комиссия түзүлбөгөндүгүн билдиришкен. Бул маселе 2019-жылдын июль жана ноябрь айларында, ошондой эле 2020-жылы кайрадан көтөрүлгөн.

== '''Кош бийлик''' ==

=== Орусия-Украина согушу ===
2022-жылдын апрелинде Бучадан жайкын тургундардын сөөктөрү табылгандан кийин, Маулен Ашимбаев БУУнун колдоосу астында, эмоциясыз жана айыптоолорсуз кеңири иликтөө жүргүзүүгө чакырды.[1] 2023-жылдын майында ал Казакстан Орусияга каршы санкцияларга кошулбай турганын, бирок көп багыттуу саясатты карманып, аларды айланып өтүү үчүн өз аймагын жана компанияларын колдонууга жол бербей турганын кайталады.[2] 2024-жылдын майында Ашимбаев Украинанын президенти Зеленскийдин Борбор Азия өлкөлөрү «Кремлге ыктап жатат» деген билдирүүсүнө макул болгон жок жана Казакстандын позициясы так экенин баса белгиледи, анткени «кан төгүүнү токтотуу жана согушту токтотуу өтө маанилүү».

Ушул билдирүүлөрдүн фонунда, орус саясатчыларынын чабуулдарына реакцияда сабырдуулук мүнөздүү бойдон калды. 2024-жылдын май айында, Мамлекеттик Думанын төрагасынын орун басары Пётр Толстой Казакстанды орустарга каршы маанайда айыптап, Алматынын казак чеби жөнүндө айтканда, Ашимбаев Толстойдун сөздөрүн анын жеке пикири деп атап, кырдаалды курчутпоону сурап гана чектелген.

=== Кош бийлик ===
2024-жылдын июль айында Ашимбаев 2019–2022-жылдардагы мезгилди мүнөздөп, аны эки бийлик доору деп атады, анда эски элиталардын өкүлдөрү мурунку чечим кабыл алуу борборуна көз чаптырып турушкан, ал эми 2022-жылдын январь окуялары, анын айтымында, мурунку режимди калыбына келтирүүгө жана сактап калууга кызыкдар күчтөр тарабынан багытталган. Атып салуу буйругу жана 200дөн ашуун адамдын өлүмү тууралуу Ашимбаев түз айткан жок, бирок Токаев президент үчүн эң оор чечимди кабыл алууга аргасыз болгонун, антпесе өлкө бөлүнүп-жарылып, талкаланган абалда ойгонмок экенин белгиледи.

=== Сингулярдуулук ===
2026-жылдын башында Маулен Ашимбаев көз карандысыз гезитке бир катар макала жарыялап, анда &quot;сингулярдуулук&quot; деген терминди колдонуп, Казакстандын бир палаталуу парламентке өтүшү тарыхый зарылчылык экенин белгилеген. Комментаторлор бул жарыяларды конституциялык реформа талкуусундагы сыноо катары кабыл алышкан. Алардын баамында, Ашимбаев коомду жана элитаны өзгөрүүлөргө алдын ала даярдоого аракет кылган, ошол эле учурда эмне өзгөрөрү тууралуу так жооптордон качкан.

== '''Сын пикир''' ==

=== Ачарчылыктын баасы ===
2021-жылдын февраль айында Маулен Ашимбаев: &quot;Ачарчылыкты белгилүү бир улутка каршы кылмыш катары кароого болбойт, анткени ал көптөгөн СССР элдерин камтыган большевик бийлигинин саясатынын натыйжасы болгон&quot; деп билдирип, бул теманы саясий эмес, илимий позициядан кароого чакырган. [1] Тарыхчы Бейбит Койшыбаев бул билдирүү Орусиянын позициясын эске алуу менен жасалганын ачык айтты. Бир катар активисттер трагедияга саясий баа берүүнүн зарылдыгын талап кылып, макул болбой турганын билдиришти.

=== &quot;Хабарды&quot; коргоо ===
2024-жылдын мартында, мамлекеттик «Хабар» телеканалынын ток-шоусундагы жарандык зомбулуктун курмандыгын агрессивдүү күйөөсү менен элдешип кетүүгө көндүрүү боюнча чыккан чатакка комментарий берип жатып, Ашимбаев телеканалды жактап, мамлекеттик каналдардын ишине шек келтирүүгө негиз жок деп билдирген. Ошол эле учурда Ашимбаев Мажилистин бир катар депутаттары сунуштаган «үй-бүлө башчысы жөнүндө» атайын мыйзам кабыл алуунун зарылдыгын көрбөй турганын айткан.

=== Садыковдун иши ===
2024-жылдын июнь айында Киевде казакстандык оппозициялык активист Айдос Садыковго кол салуу болуп, кийин ал алган жарааттарынан каза болгондон кийин, Ашимбаев казак бийлигинин тиешеси бар деген версияларды четке кагып, аларды провокация жана инсинуация деп атап, Казакстан Украинага шектүү казакстандык жаранды бербей турганын билдирген.

== '''Эскертүүлөр''' ==
2020-жылы Ашимбаев Сенаттын спикери болуп шайлангандан кийин, мурдагы дипломат Казбек Бейсебаев аны Токаев үчүн ыңгайлуу адам деп атаган. Карнеги фондунун Вашингтондук аналитиги Пол Стронски бул дайындоону Токаев менен системанын бул кызматка жөндөмдүү технократты көрүүнү каалагандыгынын белгиси катары мүнөздөдү. Саясат таануучу Досум Сатпаев &quot;жаш агашкалардын&quot;, &quot;аксакалдардын&quot; манерасын туурап, лоялдуулукту мамлекеттик кызыкчылыктардан жогору койгондордун пайда болуу коркунучу жөнүндө эскерткен.

== '''Сыйлыктары''' ==

* 2001-жыл – Казакстан Республикасынын Ардак грамотасы;
* 2007 - «Курмет» ордени;
* 2015 - «Парасат» ордени;
* 2021 (2-декабрь) - 2-даражадагы «Барыс» ордени ;
* 2026 (17-март) - 1-даражадагы «Барыс» ордени; 
* 6 юбилейлик медаль;
* [[Достук Ордени (Орусия)|Достук ордени]] (2026-жылдын 18-майы, [[Орусия|Россия]] ) - ''орус-казак мамилелерин чыңдоого кошкон олуттуу салымы үчүн'' 
* «Шериктештик» ордени (2018-жылдын 29-ноябры, [[Кмшга катышуучу мамлекеттердин парламенттер аралык ассамблеясы|КМШ Парламенттер аралык Ассамблеясы]] ) - ''Парламенттер аралык Ассамблеянын жана анын органдарынын ишине активдүү катышкандыгы, Көз карандысыз Мамлекеттер Шериктештигине мүчө мамлекеттердин элдеринин ортосундагы достукту чыңдоого кошкон салымы үчүн'' &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://iacis.ru/public/upload/files/1/840.pdf|title=Постановление Совета Межпарламентской Ассамблеи государств — участников Содружества Независимых Государств от 29 ноября 2018 года № 48 «О награждении орденом Межпарламентской Ассамблеи государств — участников Содружества Независимых Государств „Содружество“»|accessdate=2024-06-17}}&lt;/ref&gt; ;
* «КМШ ПАА. 25 жыл» медалы (2017-жылдын 27-марты, [[Кмшга катышуучу мамлекеттердин парламенттер аралык ассамблеясы|КМШнын Парламенттер аралык Ассамблеясы]] ) - ''парламентаризмди өнүктүрүү жана бекемдөөдөгү сиңирген эмгеги, Көз карандысыз Мамлекеттер Шериктештигинин иштешинин укуктук базасын өнүктүрүүгө жана өркүндөтүүгө, эл аралык мамилелерди жана парламенттер аралык кызматташтыкты чыңдоого кошкон салымы үчүн''  .

== '''Партиялык ишмердүүлүк''' ==
100дөн ашык изилдөөлөрдүн, илимий эмгектердин, макалалардын, интервьюлардын жана ар кандай форумдардагы баяндамалардын автору.

* «Казакстандагы саясий транзит: процесстин мазмуну жана өзгөчөлүктөрү» (2001);
* «Заманбап терроризм: Борбордук Азиядан көз караш» (2002, авторлош);
* « [[Казакстан|Казакстандын]] азыркы этаптагы коопсуздугу» (2002);
* «Саясий өткөөл мезгил: глобалдык деңгээлден улуттук өлчөмгө» (2002);
* «11-сентябрга чейин жана андан кийин Борбордук Азия : Геосаясат жана коопсуздук» (2002, биргелешип жазган);
* «Казакстандын мунай жана газ ресурстары дүйнөлүк жана аймактык мамилелер системасында» (2002, авторлош);
* &quot;Каспий-Борбордук Азия аймагындагы күчтөрдүн аскердик-саясий балансы&quot; (2003, биргелешип жазылган)
* Ашимбаев М. С. Реформалардын логикасы. Келечектеги Казакстан тарыхынын жети бабы. — Астана: Фолиант, 2026. — 168 б. — 1000 нуска. — &lt;nowiki&gt;ISBN 978-601-11-0613-9&lt;/nowiki&gt;.

== '''Үй бүлө''' ==
Атасы - Сагат Ашимбаев, мамлекеттик жана коомдук ишмер, жазуучу, адабий сынчы.

Апасы - Шарбану Бейсенова, журналист, жазуучу.

Жубайы - Бутеева Айгүл Аскарбековна.

Үч кызы жана бир уулу бар (1996-жылы туулган Айганым, 1999-жылы туулган Алтынай, 2004-жылы туулган Алима, 2022-жылы туулган Амирлан).

== '''Булак''' ==
Ашимбаев Д. Р. Казакстанда ким ким. Алматы, 2012.
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
[[Категория:Достук орденинин (Орусия) кавалерлери]]
[[Категория:Арип боюнча инсандар]]
[[Категория:Туулгандар 1971-жылы]]</text>
      <sha1>4cmuz6hg406pfen0bndqwhkuv79icc4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650102</id>
      <parentid>650095</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T10:40:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ханбийке Асанова</username>
        <id>38297</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:ru:Special:Redirect/revision/153796231|Ашимбаев, Маулен Сагатханулы]]&quot; барагынан которулуп түзүлдү</comment>
      <origin>650102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34866" sha1="2r7bbk9ls9bss1x9sv01un39z2stwi3" xml:space="preserve">
Маулен Сагатхан уулу Ашымбаев (каз. Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев (1971-жылы 28-январда туулган, Алматы, Казак ССРи, СССР) - казакстандык мамлекеттик ишмер жана экономист. 2020-жылдан 2026-жылы Сенат жоюлганга чейин Казакстан Парламентинин Сенатынын төрагасы. 2019-жылдан 2020-жылга чейин Президенттик администрациянын жетекчисинин биринчи орун басары.

== Билим берүү ==
1988—1993 — Аль-Фараби атындагы Казак улуттук университети, экономист, саясий экономия мугалими.

2001 — Саясий илимдердин кандидаты (диссертациянын темасы: «Казакстандагы саясий транзит жана глобалдык демократиялашуу процесстеринин контекстинде»).

2003 — Джонс Хопкинс университети (АКШ), Эл аралык изилдөөлөр боюнча жогорку мектеби (SAIS) [англ.], илимий стажировка.

2015—2016 — Тафтс университети, Флетчер атындагы укук жана дипломатия мектеби, эл аралык мамилелер боюнча магистр.

== Өмүр баяны ==
1993—1994 — жылдары университетти аяктагандан кийин Басма жана массалык маалымат министрлигинин системасында иштеген.

1994—1995-жж. — Казакстан Республикасынын Жогорку Советинин депутатынын жардамчысы.

1995-жылдын июнь—ноябрь айларында — Казакстан Республикасынын Коопсуздук Кеңешинин аппаратында консультант.

1995—1999-жж. — Казакстан Республикасынын Президенттик администрациясынын Анализ жана стратегиялык изилдөөлөр борборунун улук эксперти, сектор башчысы, биринчи орун басары.

1999—2000-жж. — Казакстан Республикасынын Коопсуздук Кеңешинин Аналитикалык борборунун жетекчиси.

2000—2002-жж. — Казакстан Республикасынын Коопсуздук Кеңешинин Аналитикалык борборунун башчысы — Казакстан Республикасынын Президентине караштуу Стратегиялык изилдөөлөр институтунун директору.

2002—2005-жж. — Казакстан Республикасынын Президентине караштуу стратегиялык изилдөөлөр институтунун директору.

2005— 2006— жылдары —  Казакстан Республикасынын Коопсуздук кеңешинин катчысынын орун басары.

2006— 2011— жылдары —  Казакстан Республикасынын Президентинин Администрациясынын жетекчисинин орун басары

2012-жылдын январь айынан 2016-жылдын январь айына чейин — Казакстан Республикасынын Парламентинин V чакырылышынын Мажилисинин депутаты, Эл аралык иштер, коргоо жана коопсуздук боюнча комитетинин төрагасы.

2016-жылдын 25-мартынан тартып — Казакстан Республикасынын VI чакырылыштагы Парламентинин Мажилисинин депутаты, Эл аралык иштер, коргоо жана коопсуздук боюнча комитетинин төрагасы.

2018-жылдын 1-февралынан тартып — «Нур Отан» партиясынын төрагасынын биринчи орун басары.

2019-жылдын 30-июлунан 2019-жылдын 18-декабрына чейин — Казакстан Республикасынын Президентинин жардамчысы.

2019-жылдын 18-декабрынан — Казакстан Республикасынын Президентинин Администрациясынын Башчысынын биринчи орун басары.

2020-жылдын 4-майынан тартып - Казакстан Республикасынын Парламентинин Сенатынын төрагасы.

Казакстан Бочча федерациясынын президенте (негизделгенден бери).

Казак тилинен сырткары, орус жана англис тилдерин да билет.

== Президенттик администрациядагы ишмердүүлүк ==
2009-жылдын декабрь айында, Казакстан элдер ассамблеясы тарабынан иштелип чыккан «Улуттук биримдик» доктрина долбооруна байланыштуу, акын Мухтар Шаханов баштаган казак интеллектуалдарынын тобу бул документти кабыл алууга каршы нааразычылык билдирип, бийликке тогуз талап коюп, мөөнөтсүз ачкачылык жарыялашкан. Акциянын белгиленген күнүнүн алдында Шаханов күтүүсүз жерден ачкачылыктан баш тартты, муну доктринаны жалпы элдик талкуулоону токтотуу тууралуу президенттик администрациядан жооп келгендиги менен түшүндүрдү. Шахановдун айтымында, дал ушул Ашимбаев бийликтин интеллектуалдардын талаптарын аткаруу боюнча убадасын жеткирген.

Алматыдагы Республика аянтындагы митингде Шаханов коомчулукка президенттин администрациясынын башчысынын орун басары Маулен Ашимбаев бийлик тогуз талаптын баарын аткарууга даяр экендигин билдиргенин айтты.[1] Жакында өткөн «Азаттык» радиосунун тегерек столунда катышуучулар ар кандай баа беришти. Айрымдары болуп өткөн окуяны жарандык коомдун чыныгы жеңиши деп эсептесе, башкалары, атап айтканда, диссидент Каришал Асанов чиновниктин убадалары президенттин өзүнүн убадаларына барабар эмес деп ойлошкон.

== Мыйзам чыгаруу иши ==

=== Мажилистин депутаты (2012–2018) ===
2012-жылы Мажилистин шайлоосунда Борбордук шайлоо комиссиясынын 2012-жылдын 18-январындагы №8/163 токтому менен V чакырылыштын депутаты мандатын алган.

2014-жылдын күзүндө Мажилис Евразия экономикалык биримдиги жөнүндөгү келишимди бир добуштан ратификациялады. Добуш берүүгө чейин Ашимбаевдин документти 11-декабрга чейин кароо мүмкүнчүлүгү тууралуу билдирүүлөрү биримдиктин каршылаштарында процессти создойт деген үмүттү жараткан.[1] Ратификациядан кийин Ашимбаев президенттин позициясын кайталоо менен чектелген, ага ылайык келишим Казакстандын укуктары бузулган учурда биримдиктен чыгууга мүмкүндүк берген ченемдерди камтыйт. Бул чечим социалдык тармактарда катуу сынга алынып, колдонуучулар депутаттарды өлкөнүн кызыкчылыктарына чыккынчылык кылды деп айыпташкан.[2]

2015-жылы Ашимбаев беш жылдан ашык иштелип чыккан «Маалыматка жетүү жөнүндө» мыйзам долбоорун илгерилетүүгө жигердүү катышкан. Анын айтымында, мыйзамдын кабыл алынышы коррупцияга каршы күрөштө маанилүү кадам болушу керек эле: «Коррупциянын негизги шарттарынын бири – бул маалыматтын жоктугу, маалыматтын жабык болушу».[1] Ашимбаев мыйзам кабыл алынгандан кийин мамлекеттик органдардын карамагындагы бардык маалыматтын 70%ына жакыны ачык маалымат болорун, ал эми ал учурда бул көрсөткүч 40%дан ашпаганын убадалаган. Эксперттер өз идеясын колдошкон, бирок айрым жоболордун, айрыкча «кызматтык маалымат» түшүнүгүнө байланыштуу так эместигин сындашкан.

2016-жылдын июнь айында Актоодо куралдуу кол салуулардан кийин антитеррордук мыйзамдарды иштеп чыгуу иши бир топ тездетилди. 2016-жылдын сентябрь айында Ашимбаев комитеттин жыйынын жетектеп жатып, каралып жаткан мыйзам долбоорун сынга алды. Анын пикиринде, документ күч колдонуу чараларына өтө эле көп басым жасап, көйгөйдүн идеологиялык жактарын камтыган эмес. &quot;Идеологияга идеология менен гана каршы турууга болот&quot;, - деди ал. [1] Жыйынга катышкан укук коргоочулар жазаны күчөтүү социалдык жагын эске албаса, өзү коомдо нааразычылыкты жаратышы мүмкүн деп эскертишти. [


2017-жылдын май айында Ашимбаев 2016-жылдан бери экстремизм беренелери боюнча кылмыш жоопкерчилигине 220 адам тартылганын билдирди. Анын комитетинин көчмө жыйыны Актобеде өттү, бул аймакты атайын кызматтар &quot;эң татаал диний кырдаалдагы аймак&quot; деп мүнөздөшкөн.[1] 2017-жылдын ноябрь айында дин аалымдарынын форумунда Ашимбаев салафизм биздин жолубуз да, ата-бабаларыбыздын жолу да эмес деп түз айткан.[2] Ошол эле учурда ал балдардын диний билим алуусун күчөтүү маселесин койгон. Маалыматтарга караганда, жылына миңге жакын бейформал окуу жайларында 30 миңге жакын бала дин боюнча билим алышкан.

2017-жылдын февралында Ашимбаев Орусиянын Мамлекеттик Думасынын депутаты Павел Шперовдун Казакстанга карата аймактык дооматтары тууралуу билдирүүлөрүн ачык айыптап, аларды жол берилгис деп атаган.[1] 2017-жылдын жайында Орусиянын Сирияга казак аскерлерин жөнөтүү өтүнүчү тууралуу маалыматтар пайда болгондо, Ашимбаев парламентке мындай суроо-талап түшкөн эмес деп билдирген, ал эми аскерлерди жөнөтүү БУУнун Коопсуздук Кеңешинин мандаты болгон учурда гана мүмкүн болоорун белгилеген.

=== Сенаттын төрагасы ===
2020-жылдын 4-майында эртең менен президент Токаевдин №318 жарлыгы менен Дарига Назарбаеванын ордуна Сенаттын депутаты болуп дайындалып, андан кийин Борбордук шайлоо комиссиясынын токтому менен катталып, ошол эле күнү жыйында бир добуштан төрага болуп шайланган. Ашимбаев Сенаттын акыркы төрагасы болгон, анткени 2026-жылдын 1-июлунда эки палаталуу парламенттик системаны жоюп, бир палаталуу Курултайга өтүүчү жаңы Конституцияны кабыл алуунун натыйжасында конституциялык реформанын алкагында Сенат жана Мажилис жоюлган.

2024-жылы Улуттук экономиканын мурдагы министри Куандык Бишимбаев тарабынан Салтанат Нукенованын өлтүрүлүшү боюнча резонанстуу иштен кийин, коомдук активисттер &quot;Сенаттын каттары&quot; акциясын баштап, Маулен Ашимбаевге аялдардын укуктарын коргоо мыйзам долбоорун кароону суранып кайрылууларды жөнөтүүнү чакырышты. Чакырыкка беш миңге жакын адам жооп берип, кампания башталгандан бир жума өткөндөн кийин депутаттар үй-бүлөлүк зомбулук үчүн кылмыш жоопкерчилигин киргизген &quot;Салтанат мыйзамы&quot; деп аталган мыйзамды жактырышты.[1] Ошол эле учурда, буга чейин, 2023-жылдын ноябрь айында, Ашимбаев мамлекеттик башкаруу системасында үйүндө абьюз менен алектенген адамдар жок деп билдирип, бул укук коргоочулардын сынына кабылган.

2024-жылдын ноябрь айында Ашимбаев өзү алып барган &quot;Талдау talks&quot; подкастын баштаган. Долбоор эксперттер жана чиновниктердин катышуусунда өлкөнүн экономикалык жана саясий көйгөйлөрүнө арналган.[1] Баяндамачылар Ашимбаевдин кесиптештерине ыңгайсыз суроолорду берип, экономикалык саясатты сындоосун казак мамлекеттик машинасы үчүн стандарттуу эмес формат катары белгилешкен. Чакырылган экономисттердин бири видеокамералар алдындагы жолугушууну коммуникацияны революциялоо деп атаган.

==== &quot;Деназарбаевдештирүү&quot; ====
2022-жылы май айында Маулен Ашимбаев Конституцияга экс-президент Нурсултан Назарбаевдин статусун бекемдөөгө каршы чыккан жарандардын үлүшүн 95–99% деп баалаган. 2022-жылы сентябрда Сенат анын жетекчилиги астында «Биринчи президент күнүн» мамлекеттик майрамдар тизмесинен чыгарган. Ашимбаев 25-октябрда Республика күнүн жаңы майрам катары бекитүүнү тарыхый жана өтө маанилүү чечим деп атады. 2023-жылы январь айында ал «Биринчи Президент — Елбасы жөнүндөгү» мыйзамдын жокко чыгарылышына байланыштуу «Ардактуу сенатор» наамы да регламенттен чыгарылганын жарыялады.

Муну менен Ашимбаев өткөндү тууралуу кескин сөздөрдөн алыс болууга аракет кылган. Мажилисте иштеп турганда Назарбаевдин мүлкүнүн кол тийгис тийбестигин кеңейткен түзөтүүлөргө добуш бергендиги тууралуу фактыны комментарийлеп жатып, Ашимбаев эч бир чечими үчүн уялууга негиз жоктугун айтты, кошумчалагандай, балким, бүгүнкү күндө биздин чындыкты чагылдырбаган мыйзамдар болгондур.

==== Социалдык-экономикалык маселелер ====
2023-жылдын ноябрь айында Ашимбаев өкмөттүн Улуттук фонддун каражаттарын пайдалануу боюнча парламент алдында отчет бербегендигин сынга алып, бюджеттик отчеттордо маалымат жок деп билдирген.[1] 2024-жылдын декабрь айында Ашимбаев теңгенин алсызданышы тууралуу комментарий берип, улуттук валютаны долларга байлоо туңгуюк мамиле деп атаган, бирок ошол эле учурда чет элдик валютанын экономика үчүн маанилүүлүгүн баса белгилеген.[2] 2025-жылдын февраль айында КНСти жогорулатуу талкуусунун контекстинде, ал алгач мамлекеттик чыгымдарды кайра карап чыгууну жана алардын натыйжасыз бөлүгүн кыскартууну талап кылып, Илон Маск жетектеген АКШ өкмөтүнүн натыйжалуулук департаментинин тажрыйбасына шилтеме кылган.[3]

2024-жылдын февралында Ашимбаев Казакстандын түштүгүнөн түндүгүнө калктын көчүрүү боюнча мамлекеттик программанын ийгиликсиздигин мойнуна алды, анткени жеңилдиктерге карабастан, түндүк аймактардын калкынын саны азайып жаткан. 

== Партиялык ишмердүүлүк ==

=== 2019-жылдагы президенттик шайлоо ===
Кыргыз тилине которулган текст: Касым-Жомарт Токаевдин талапкерлигин колдогон республикалык коомдук штабдын жетекчиси катары, &quot;Нур Отан&quot; партиясынын төрагасынын биринчи орун басары Ашимбаев, эфир күнү Жогорку Евразия экономикалык кеңешинин жыйынына катышкан талапкер Токаевдин ордуна теледебатка чыккан. [1] Дебаттар Казакстандын жаңы тарыхында экинчи гана жолу өткөн. Ашимбаев Токаевдин программасын үч негизги багытка: мураскерчилик, адилеттүүлүк жана өнүгүүгө негизденип тааныштырып, чыныгы мекенчил катары талапкерге добуш берүүгө чакырды. Ири партиялардын талапкерлеринин өздөрүнүн катышпагандыгы шайлоочуларды сыйлабоо катары бааланган.

Шайлоо өнөктүгү учурунда Ашимбаев курч коомдук кырдаалдарды жөнгө салуу менен да алектенген. 2019-жылдын 4-июнунда, сот чечимдерине макул болбогон 74 жаран Нур Отандын борбордук кеңсесинде чогулуп, Токаев менен жолугушууну талап кылышканда, алардын алдына Токаевдин ордуна Ашимбаев чыгып, атайын комиссия түзүүнү убада кылган.[1] Бирок кийинчерээк нааразы болгондор комиссия түзүлбөгөндүгүн билдиришкен. Бул маселе 2019-жылдын июль жана ноябрь айларында, ошондой эле 2020-жылы кайрадан көтөрүлгөн.

== Кош бийлик ==

=== Орусия-Украина согушу ===
2022-жылдын апрелинде Бучадан жайкын тургундардын сөөктөрү табылгандан кийин, Маулен Ашимбаев БУУнун колдоосу астында, эмоциясыз жана айыптоолорсуз кеңири иликтөө жүргүзүүгө чакырды.[1] 2023-жылдын майында ал Казакстан Орусияга каршы санкцияларга кошулбай турганын, бирок көп багыттуу саясатты карманып, аларды айланып өтүү үчүн өз аймагын жана компанияларын колдонууга жол бербей турганын кайталады.[2] 2024-жылдын майында Ашимбаев Украинанын президенти Зеленскийдин Борбор Азия өлкөлөрү «Кремлге ыктап жатат» деген билдирүүсүнө макул болгон жок жана Казакстандын позициясы так экенин баса белгиледи, анткени «кан төгүүнү токтотуу жана согушту токтотуу өтө маанилүү».

Ушул билдирүүлөрдүн фонунда, орус саясатчыларынын чабуулдарына реакцияда сабырдуулук мүнөздүү бойдон калды. 2024-жылдын май айында, Мамлекеттик Думанын төрагасынын орун басары Пётр Толстой Казакстанды орустарга каршы маанайда айыптап, Алматынын казак чеби жөнүндө айтканда, Ашимбаев Толстойдун сөздөрүн анын жеке пикири деп атап, кырдаалды курчутпоону сурап гана чектелген.

=== Кош бийлик ===
2024-жылдын июль айында Ашимбаев 2019–2022-жылдардагы мезгилди мүнөздөп, аны эки бийлик доору деп атады, анда эски элиталардын өкүлдөрү мурунку чечим кабыл алуу борборуна көз чаптырып турушкан, ал эми 2022-жылдын январь окуялары, анын айтымында, мурунку режимди калыбына келтирүүгө жана сактап калууга кызыкдар күчтөр тарабынан багытталган. Атып салуу буйругу жана 200дөн ашуун адамдын өлүмү тууралуу Ашимбаев түз айткан жок, бирок Токаев президент үчүн эң оор чечимди кабыл алууга аргасыз болгонун, антпесе өлкө бөлүнүп-жарылып, талкаланган абалда ойгонмок экенин белгиледи.

=== Сингулярдуулук ===
2026-жылдын башында Маулен Ашимбаев көз карандысыз гезитке бир катар макала жарыялап, анда &quot;сингулярдуулук&quot; деген терминди колдонуп, Казакстандын бир палаталуу парламентке өтүшү тарыхый зарылчылык экенин белгилеген. Комментаторлор бул жарыяларды конституциялык реформа талкуусундагы сыноо катары кабыл алышкан. Алардын баамында, Ашимбаев коомду жана элитаны өзгөрүүлөргө алдын ала даярдоого аракет кылган, ошол эле учурда эмне өзгөрөрү тууралуу так жооптордон качкан.

== Сын пикир ==

=== Ачарчылыктын баасы ===
2021-жылдын февраль айында Маулен Ашимбаев: &quot;Ачарчылыкты белгилүү бир улутка каршы кылмыш катары кароого болбойт, анткени ал көптөгөн СССР элдерин камтыган большевик бийлигинин саясатынын натыйжасы болгон&quot; деп билдирип, бул теманы саясий эмес, илимий позициядан кароого чакырган. [1] Тарыхчы Бейбит Койшыбаев бул билдирүү Орусиянын позициясын эске алуу менен жасалганын ачык айтты. Бир катар активисттер трагедияга саясий баа берүүнүн зарылдыгын талап кылып, макул болбой турганын билдиришти.

=== &quot;Хабарды&quot; коргоо ===
2024-жылдын мартында, мамлекеттик «Хабар» телеканалынын ток-шоусундагы жарандык зомбулуктун курмандыгын агрессивдүү күйөөсү менен элдешип кетүүгө көндүрүү боюнча чыккан чатакка комментарий берип жатып, Ашимбаев телеканалды жактап, мамлекеттик каналдардын ишине шек келтирүүгө негиз жок деп билдирген. Ошол эле учурда Ашимбаев Мажилистин бир катар депутаттары сунуштаган «үй-бүлө башчысы жөнүндө» атайын мыйзам кабыл алуунун зарылдыгын көрбөй турганын айткан.

=== Садыковдун иши ===
2024-жылдын июнь айында Киевде казакстандык оппозициялык активист Айдос Садыковго кол салуу болуп, кийин ал алган жарааттарынан каза болгондон кийин, Ашимбаев казак бийлигинин тиешеси бар деген версияларды четке кагып, аларды провокация жана инсинуация деп атап, Казакстан Украинага шектүү казакстандык жаранды бербей турганын билдирген.

== Эскертүүлөр ==
2020-жылы Ашимбаев Сенаттын спикери болуп шайлангандан кийин, мурдагы дипломат Казбек Бейсебаев аны Токаев үчүн ыңгайлуу адам деп атаган. Карнеги фондунун Вашингтондук аналитиги Пол Стронски бул дайындоону Токаев менен системанын бул кызматка жөндөмдүү технократты көрүүнү каалагандыгынын белгиси катары мүнөздөдү. Саясат таануучу Досум Сатпаев &quot;жаш агашкалардын&quot;, &quot;аксакалдардын&quot; манерасын туурап, лоялдуулукту мамлекеттик кызыкчылыктардан жогору койгондордун пайда болуу коркунучу жөнүндө эскерткен.

== Сыйлыктары ==

* 2001-жыл – Казакстан Республикасынын Ардак грамотасы;
* 2007 - «Курмет» ордени;
* 2015 - «Парасат» ордени;
* 2021 (2-декабрь) - 2-даражадагы «Барыс» ордени ;
* 2026 (17-март) - 1-даражадагы «Барыс» ордени; 
* 6 юбилейлик медаль;
* [[Достук Ордени (Орусия)|Достук ордени]] (2026-жылдын 18-майы, [[Орусия|Россия]] ) - ''орус-казак мамилелерин чыңдоого кошкон олуттуу салымы үчүн'' 
* «Шериктештик» ордени (2018-жылдын 29-ноябры, [[Кмшга катышуучу мамлекеттердин парламенттер аралык ассамблеясы|КМШ Парламенттер аралык Ассамблеясы]] ) - ''Парламенттер аралык Ассамблеянын жана анын органдарынын ишине активдүү катышкандыгы, Көз карандысыз Мамлекеттер Шериктештигине мүчө мамлекеттердин элдеринин ортосундагы достукту чыңдоого кошкон салымы үчүн'' &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://iacis.ru/public/upload/files/1/840.pdf|title=Постановление Совета Межпарламентской Ассамблеи государств — участников Содружества Независимых Государств от 29 ноября 2018 года № 48 «О награждении орденом Межпарламентской Ассамблеи государств — участников Содружества Независимых Государств „Содружество“»|accessdate=2024-06-17}}&lt;/ref&gt; ;
* «КМШ ПАА. 25 жыл» медалы (2017-жылдын 27-марты, [[Кмшга катышуучу мамлекеттердин парламенттер аралык ассамблеясы|КМШнын Парламенттер аралык Ассамблеясы]] ) - ''парламентаризмди өнүктүрүү жана бекемдөөдөгү сиңирген эмгеги, Көз карандысыз Мамлекеттер Шериктештигинин иштешинин укуктук базасын өнүктүрүүгө жана өркүндөтүүгө, эл аралык мамилелерди жана парламенттер аралык кызматташтыкты чыңдоого кошкон салымы үчүн''  .

== Партиялык ишмердүүлүк ==
100дөн ашык изилдөөлөрдүн, илимий эмгектердин, макалалардын, интервьюлардын жана ар кандай форумдардагы баяндамалардын автору.

* «Казакстандагы саясий транзит: процесстин мазмуну жана өзгөчөлүктөрү» (2001);
* «Заманбап терроризм: Борбордук Азиядан көз караш» (2002, авторлош);
* « [[Казакстан|Казакстандын]] азыркы этаптагы коопсуздугу» (2002);
* «Саясий өткөөл мезгил: глобалдык деңгээлден улуттук өлчөмгө» (2002);
* «11-сентябрга чейин жана андан кийин Борбордук Азия : Геосаясат жана коопсуздук» (2002, биргелешип жазган);
* «Казакстандын мунай жана газ ресурстары дүйнөлүк жана аймактык мамилелер системасында» (2002, авторлош);
* &quot;Каспий-Борбордук Азия аймагындагы күчтөрдүн аскердик-саясий балансы&quot; (2003, биргелешип жазылган)
* Ашимбаев М. С. Реформалардын логикасы. Келечектеги Казакстан тарыхынын жети бабы. — Астана: Фолиант, 2026. — 168 б. — 1000 нуска. — &lt;nowiki&gt;ISBN 978-601-11-0613-9&lt;/nowiki&gt;.

== Үй бүлө ==
Атасы - Сагат Ашимбаев, мамлекеттик жана коомдук ишмер, жазуучу, адабий сынчы.

Апасы - Шарбану Бейсенова, журналист, жазуучу.

Жубайы - Бутеева Айгүл Аскарбековна.

Үч кызы жана бир уулу бар (1996-жылы туулган Айганым, 1999-жылы туулган Алтынай, 2004-жылы туулган Алима, 2022-жылы туулган Амирлан).

== Булак ==
Ашимбаев Д. Р. Казакстанда ким ким. Алматы, 2012.
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
[[Категория:Достук орденинин (Орусия) кавалерлери]]
[[Категория:Арип боюнча инсандар]]
[[Категория:Туулгандар 1971-жылы]]</text>
      <sha1>2r7bbk9ls9bss1x9sv01un39z2stwi3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650249</id>
      <parentid>650102</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:38:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ханбийке Асанова</username>
        <id>38297</id>
      </contributor>
      <origin>650249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39793" sha1="li39da0qti45z6zhxm0fgzuz3c03apj" xml:space="preserve">{{Мамлекеттик ишмер
|ысымы          =Маулен Сагатхан уулу Ашымбаев
|сүрөтү = Mäulen Äşimbaev (2026-05-20).jpg
| кызматы          =Казакстан Парламентинин Сенатынын төрагасы 
| катары            = 
| желек             = Emblem of Kazakhstan (3D).svg
| желек2          = Flag of Kazakhstan.svg
| иш баштоо убагы =   4-май, 2020
| иш аяктоо убагы       = 01-июль, 2026 
|президент           = [[Касым-Жоомарт Токаев|Токаев Касым-Жомарт Кемелевич]]
| премьер            =  Бектенов Олжас Абаевич &lt;br&gt; 
| андан мурунку инсан   = Назарбаева Дарига Нурсултановна 
| андан кийинки инсан =
| кызматы_2         =Казакстан Республикасынын VI чакырылыштагы Парламентинин Мажилисинин депутаты, Эл аралык иштер, коргоо жана коопсуздук боюнча комитетинин төрагасы
| катары_2            = 
| желек_2            = Emblem of Kazakhstan (3D).svg
| желек2_2         = Flag of Kazakhstan.svg
| иш баштоо убагы_2 =   04-май, 2020
| иш аяктоо убагы_2       = 01-июль, 2026
| андан мурунку инсан_2  = Назарбаева Дарига Нурсултановна
| андан кийинки инсан_2 =  
| кызматы_3         = Казакстан Республикасынын Президентинин Администрациясынын жетекчисинин орун басары
| катары_3            = 
| желек_3            = Flag of Kazakhstan.svg
| желек2_3         = Flag of Kazakhstan.svg
| иш баштоо убагы_3 =   18-декабрь, 2019
| иш аяктоо убагы_3       = 04-май, 2020
| андан мурунку инсан_3  = Калетаев Дархан Аманович
| андан кийинки инсан_3 = Абаев Даурен Аскербекович
| кызматы_4         =Казакстан Республикасынын Президентинин жардамчысы
| катары_4            = 
| желек_4            = Flag of Kazakhstan.svg
| желек2_4         = Flag of Kazakhstan.svg
| иш баштоо убагы_4 =   30-июль
| иш аяктоо убагы_4       = 18-декабрь, 2019
| андан мурунку инсан_4  = Сулейменов Тимур Муратович
| андан кийинки инсан_ = Бозумбаев Канат Алдабергенович
| кызматы_5         =«Нур Отан» партиясынын төрагасынын биринчи орун басары
| катары_5            = Flag of Nur Otan (2019).svg
| желек_5            = Flag of Kazakhstan.svg
| желек2_5         = Flag of Kazakhstan.svg
| иш баштоо убагы_5 =   1 февраль, 2018
| иш аяктоо убагы_5       =  29 июнь, 2019
| андан мурунку инсан_5  = Кул-Мухаммед Мухтар Абрар уулу
| андан кийинки инсан_ = Байбек Бауыржан Кыдыргали уулу
| кызматы_6         =Казакстан Республикасынын VI чакырылыштагы Парламентинин Мажилисинин депутаты, Эл аралык иштер, коргоо жана коопсуздук боюнча комитетинин төрагасы
| катары_6            = 
| желек_6            = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg
| желек2_6         = Flag of Kazakhstan.svg
| иш баштоо убагы_6 =   20 январь, 2012
| иш аяктоо убагы_6       = 7 февраль, 2018
| андан мурунку инсан_6  = Жолшибеков Амзебек Рысбекович
| андан кийинки инсан = Ерман Мухтар Тилдабек уулу


|билими = Саясий илимдердин кандидаты (2021)
|кесиби = экономист, саясатчы
|партиясы =[[Аманат (партия)|Аманат]]  
|туулган жылы           =  13.05.1977
|туулган жери             = [[Кара-Жыгач (Аксы району)|Кара-Жыгач]], [[Аксы району]], [[Жалал-Абад облусу]], [[Кыргыз ССРи]], [[СССР]] 
 |каза болгон датасы       = 
 |каза болгон жери         = 
|жубайы = 
|балдары = 
|улуту = [[кыргыз]]
|дини = [[ислам]]
|атасы =
|энеси =
|сайты = 
|сыйлыктары = [[Файл:OrdenDostik.png|40px]]
}}

'''Маулен Сагатхан уулу''' '''Ашымбаев''' (каз. Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев (1971-жылы 28-январда туулган, Алматы, Казак ССРи, СССР) - казакстандык мамлекеттик ишмер жана экономист. 2020-жылдан 2026-жылы Сенат жоюлганга чейин Казакстан Парламентинин Сенатынын төрагасы. 2019-жылдан 2020-жылга чейин Президенттик администрациянын жетекчисинин биринчи орун басары.

== Билим берүү ==
1988—1993 — Аль-Фараби атындагы Казак улуттук университети, экономист, саясий экономия мугалими.

2001 — Саясий илимдердин кандидаты (диссертациянын темасы: «Казакстандагы саясий транзит жана глобалдык демократиялашуу процесстеринин контекстинде»).

2003 — Джонс Хопкинс университети (АКШ), Эл аралык изилдөөлөр боюнча жогорку мектеби (SAIS) [англ.], илимий стажировка.

2015—2016 — Тафтс университети, Флетчер атындагы укук жана дипломатия мектеби, эл аралык мамилелер боюнча магистр.

== Өмүр баяны ==
1993—1994 — жылдары университетти аяктагандан кийин Басма жана массалык маалымат министрлигинин системасында иштеген.

1994—1995-жж. — Казакстан Республикасынын Жогорку Советинин депутатынын жардамчысы.

1995-жылдын июнь—ноябрь айларында — Казакстан Республикасынын Коопсуздук Кеңешинин аппаратында консультант.

1995—1999-жж. — Казакстан Республикасынын Президенттик администрациясынын Анализ жана стратегиялык изилдөөлөр борборунун улук эксперти, сектор башчысы, биринчи орун басары.

1999—2000-жж. — Казакстан Республикасынын Коопсуздук Кеңешинин Аналитикалык борборунун жетекчиси.

2000—2002-жж. — Казакстан Республикасынын Коопсуздук Кеңешинин Аналитикалык борборунун башчысы — Казакстан Республикасынын Президентине караштуу Стратегиялык изилдөөлөр институтунун директору.

2002—2005-жж. — Казакстан Республикасынын Президентине караштуу стратегиялык изилдөөлөр институтунун директору.

2005— 2006— жылдары —  Казакстан Республикасынын Коопсуздук кеңешинин катчысынын орун басары.

2006— 2011— жылдары —  Казакстан Республикасынын Президентинин Администрациясынын жетекчисинин орун басары

2012-жылдын январь айынан 2016-жылдын январь айына чейин — Казакстан Республикасынын Парламентинин V чакырылышынын Мажилисинин депутаты, Эл аралык иштер, коргоо жана коопсуздук боюнча комитетинин төрагасы.

2016-жылдын 25-мартынан тартып — Казакстан Республикасынын VI чакырылыштагы Парламентинин Мажилисинин депутаты, Эл аралык иштер, коргоо жана коопсуздук боюнча комитетинин төрагасы.

2018-жылдын 1-февралынан тартып — «Нур Отан» партиясынын төрагасынын биринчи орун басары.

2019-жылдын 30-июлунан 2019-жылдын 18-декабрына чейин — Казакстан Республикасынын Президентинин жардамчысы.

2019-жылдын 18-декабрынан — Казакстан Республикасынын Президентинин Администрациясынын Башчысынын биринчи орун басары.

2020-жылдын 4-майынан тартып - Казакстан Республикасынын Парламентинин Сенатынын төрагасы.

Казакстан Бочча федерациясынын президенте (негизделгенден бери).

Казак тилинен сырткары, орус жана англис тилдерин да билет.

== Президенттик администрациядагы ишмердүүлүк ==
2009-жылдын декабрь айында, Казакстан элдер ассамблеясы тарабынан иштелип чыккан «Улуттук биримдик» доктрина долбооруна байланыштуу, акын Мухтар Шаханов баштаган казак интеллектуалдарынын тобу бул документти кабыл алууга каршы нааразычылык билдирип, бийликке тогуз талап коюп, мөөнөтсүз ачкачылык жарыялашкан. Акциянын белгиленген күнүнүн алдында Шаханов күтүүсүз жерден ачкачылыктан баш тартты, муну доктринаны жалпы элдик талкуулоону токтотуу тууралуу президенттик администрациядан жооп келгендиги менен түшүндүрдү. Шахановдун айтымында, дал ушул Ашимбаев бийликтин интеллектуалдардын талаптарын аткаруу боюнча убадасын жеткирген.

Алматыдагы Республика аянтындагы митингде Шаханов коомчулукка президенттин администрациясынын башчысынын орун басары Маулен Ашимбаев бийлик тогуз талаптын баарын аткарууга даяр экендигин билдиргенин айтты.[1] Жакында өткөн «Азаттык» радиосунун тегерек столунда катышуучулар ар кандай баа беришти. Айрымдары болуп өткөн окуяны жарандык коомдун чыныгы жеңиши деп эсептесе, башкалары, атап айтканда, диссидент Каришал Асанов чиновниктин убадалары президенттин өзүнүн убадаларына барабар эмес деп ойлошкон.

== Мыйзам чыгаруу иши ==

=== Мажилистин депутаты (2012–2018) ===
2012-жылы Мажилистин шайлоосунда Борбордук шайлоо комиссиясынын 2012-жылдын 18-январындагы №8/163 токтому менен V чакырылыштын депутаты мандатын алган.

2014-жылдын күзүндө Мажилис Евразия экономикалык биримдиги жөнүндөгү келишимди бир добуштан ратификациялады. Добуш берүүгө чейин Ашимбаевдин документти 11-декабрга чейин кароо мүмкүнчүлүгү тууралуу билдирүүлөрү биримдиктин каршылаштарында процессти создойт деген үмүттү жараткан.[1] Ратификациядан кийин Ашимбаев президенттин позициясын кайталоо менен чектелген, ага ылайык келишим Казакстандын укуктары бузулган учурда биримдиктен чыгууга мүмкүндүк берген ченемдерди камтыйт. Бул чечим социалдык тармактарда катуу сынга алынып, колдонуучулар депутаттарды өлкөнүн кызыкчылыктарына чыккынчылык кылды деп айыпташкан.[2]

2015-жылы Ашимбаев беш жылдан ашык иштелип чыккан «Маалыматка жетүү жөнүндө» мыйзам долбоорун илгерилетүүгө жигердүү катышкан. Анын айтымында, мыйзамдын кабыл алынышы коррупцияга каршы күрөштө маанилүү кадам болушу керек эле: «Коррупциянын негизги шарттарынын бири – бул маалыматтын жоктугу, маалыматтын жабык болушу».[1] Ашимбаев мыйзам кабыл алынгандан кийин мамлекеттик органдардын карамагындагы бардык маалыматтын 70%ына жакыны ачык маалымат болорун, ал эми ал учурда бул көрсөткүч 40%дан ашпаганын убадалаган. Эксперттер өз идеясын колдошкон, бирок айрым жоболордун, айрыкча «кызматтык маалымат» түшүнүгүнө байланыштуу так эместигин сындашкан.

2016-жылдын июнь айында Актоодо куралдуу кол салуулардан кийин антитеррордук мыйзамдарды иштеп чыгуу иши бир топ тездетилди. 2016-жылдын сентябрь айында Ашимбаев комитеттин жыйынын жетектеп жатып, каралып жаткан мыйзам долбоорун сынга алды. Анын пикиринде, документ күч колдонуу чараларына өтө эле көп басым жасап, көйгөйдүн идеологиялык жактарын камтыган эмес. &quot;Идеологияга идеология менен гана каршы турууга болот&quot;, - деди ал. [1] Жыйынга катышкан укук коргоочулар жазаны күчөтүү социалдык жагын эске албаса, өзү коомдо нааразычылыкты жаратышы мүмкүн деп эскертишти. [


2017-жылдын май айында Ашимбаев 2016-жылдан бери экстремизм беренелери боюнча кылмыш жоопкерчилигине 220 адам тартылганын билдирди. Анын комитетинин көчмө жыйыны Актобеде өттү, бул аймакты атайын кызматтар &quot;эң татаал диний кырдаалдагы аймак&quot; деп мүнөздөшкөн.[1] 2017-жылдын ноябрь айында дин аалымдарынын форумунда Ашимбаев салафизм биздин жолубуз да, ата-бабаларыбыздын жолу да эмес деп түз айткан.[2] Ошол эле учурда ал балдардын диний билим алуусун күчөтүү маселесин койгон. Маалыматтарга караганда, жылына миңге жакын бейформал окуу жайларында 30 миңге жакын бала дин боюнча билим алышкан.

2017-жылдын февралында Ашимбаев Орусиянын Мамлекеттик Думасынын депутаты Павел Шперовдун Казакстанга карата аймактык дооматтары тууралуу билдирүүлөрүн ачык айыптап, аларды жол берилгис деп атаган.[1] 2017-жылдын жайында Орусиянын Сирияга казак аскерлерин жөнөтүү өтүнүчү тууралуу маалыматтар пайда болгондо, Ашимбаев парламентке мындай суроо-талап түшкөн эмес деп билдирген, ал эми аскерлерди жөнөтүү БУУнун Коопсуздук Кеңешинин мандаты болгон учурда гана мүмкүн болоорун белгилеген.

=== Сенаттын төрагасы ===
2020-жылдын 4-майында эртең менен президент Токаевдин №318 жарлыгы менен Дарига Назарбаеванын ордуна Сенаттын депутаты болуп дайындалып, андан кийин Борбордук шайлоо комиссиясынын токтому менен катталып, ошол эле күнү жыйында бир добуштан төрага болуп шайланган. Ашимбаев Сенаттын акыркы төрагасы болгон, анткени 2026-жылдын 1-июлунда эки палаталуу парламенттик системаны жоюп, бир палаталуу Курултайга өтүүчү жаңы Конституцияны кабыл алуунун натыйжасында конституциялык реформанын алкагында Сенат жана Мажилис жоюлган.

2024-жылы Улуттук экономиканын мурдагы министри Куандык Бишимбаев тарабынан Салтанат Нукенованын өлтүрүлүшү боюнча резонанстуу иштен кийин, коомдук активисттер &quot;Сенаттын каттары&quot; акциясын баштап, Маулен Ашимбаевге аялдардын укуктарын коргоо мыйзам долбоорун кароону суранып кайрылууларды жөнөтүүнү чакырышты. Чакырыкка беш миңге жакын адам жооп берип, кампания башталгандан бир жума өткөндөн кийин депутаттар үй-бүлөлүк зомбулук үчүн кылмыш жоопкерчилигин киргизген &quot;Салтанат мыйзамы&quot; деп аталган мыйзамды жактырышты.[1] Ошол эле учурда, буга чейин, 2023-жылдын ноябрь айында, Ашимбаев мамлекеттик башкаруу системасында үйүндө абьюз менен алектенген адамдар жок деп билдирип, бул укук коргоочулардын сынына кабылган.

2024-жылдын ноябрь айында Ашимбаев өзү алып барган &quot;Талдау talks&quot; подкастын баштаган. Долбоор эксперттер жана чиновниктердин катышуусунда өлкөнүн экономикалык жана саясий көйгөйлөрүнө арналган.[1] Баяндамачылар Ашимбаевдин кесиптештерине ыңгайсыз суроолорду берип, экономикалык саясатты сындоосун казак мамлекеттик машинасы үчүн стандарттуу эмес формат катары белгилешкен. Чакырылган экономисттердин бири видеокамералар алдындагы жолугушууну коммуникацияны революциялоо деп атаган.

==== &quot;Деназарбаевдештирүү&quot; ====
2022-жылы май айында Маулен Ашимбаев Конституцияга экс-президент Нурсултан Назарбаевдин статусун бекемдөөгө каршы чыккан жарандардын үлүшүн 95–99% деп баалаган. 2022-жылы сентябрда Сенат анын жетекчилиги астында «Биринчи президент күнүн» мамлекеттик майрамдар тизмесинен чыгарган. Ашимбаев 25-октябрда Республика күнүн жаңы майрам катары бекитүүнү тарыхый жана өтө маанилүү чечим деп атады. 2023-жылы январь айында ал «Биринчи Президент — Елбасы жөнүндөгү» мыйзамдын жокко чыгарылышына байланыштуу «Ардактуу сенатор» наамы да регламенттен чыгарылганын жарыялады.

Муну менен Ашимбаев өткөндү тууралуу кескин сөздөрдөн алыс болууга аракет кылган. Мажилисте иштеп турганда Назарбаевдин мүлкүнүн кол тийгис тийбестигин кеңейткен түзөтүүлөргө добуш бергендиги тууралуу фактыны комментарийлеп жатып, Ашимбаев эч бир чечими үчүн уялууга негиз жоктугун айтты, кошумчалагандай, балким, бүгүнкү күндө биздин чындыкты чагылдырбаган мыйзамдар болгондур.

==== Социалдык-экономикалык маселелер ====
2023-жылдын ноябрь айында Ашимбаев өкмөттүн Улуттук фонддун каражаттарын пайдалануу боюнча парламент алдында отчет бербегендигин сынга алып, бюджеттик отчеттордо маалымат жок деп билдирген.[1] 2024-жылдын декабрь айында Ашимбаев теңгенин алсызданышы тууралуу комментарий берип, улуттук валютаны долларга байлоо туңгуюк мамиле деп атаган, бирок ошол эле учурда чет элдик валютанын экономика үчүн маанилүүлүгүн баса белгилеген.[2] 2025-жылдын февраль айында КНСти жогорулатуу талкуусунун контекстинде, ал алгач мамлекеттик чыгымдарды кайра карап чыгууну жана алардын натыйжасыз бөлүгүн кыскартууну талап кылып, Илон Маск жетектеген АКШ өкмөтүнүн натыйжалуулук департаментинин тажрыйбасына шилтеме кылган.[3]

2024-жылдын февралында Ашимбаев Казакстандын түштүгүнөн түндүгүнө калктын көчүрүү боюнча мамлекеттик программанын ийгиликсиздигин мойнуна алды, анткени жеңилдиктерге карабастан, түндүк аймактардын калкынын саны азайып жаткан. 

== Партиялык ишмердүүлүк ==

=== 2019-жылдагы президенттик шайлоо ===
Кыргыз тилине которулган текст: Касым-Жомарт Токаевдин талапкерлигин колдогон республикалык коомдук штабдын жетекчиси катары, &quot;Нур Отан&quot; партиясынын төрагасынын биринчи орун басары Ашимбаев, эфир күнү Жогорку Евразия экономикалык кеңешинин жыйынына катышкан талапкер Токаевдин ордуна теледебатка чыккан. [1] Дебаттар Казакстандын жаңы тарыхында экинчи гана жолу өткөн. Ашимбаев Токаевдин программасын үч негизги багытка: мураскерчилик, адилеттүүлүк жана өнүгүүгө негизденип тааныштырып, чыныгы мекенчил катары талапкерге добуш берүүгө чакырды. Ири партиялардын талапкерлеринин өздөрүнүн катышпагандыгы шайлоочуларды сыйлабоо катары бааланган.

Шайлоо өнөктүгү учурунда Ашимбаев курч коомдук кырдаалдарды жөнгө салуу менен да алектенген. 2019-жылдын 4-июнунда, сот чечимдерине макул болбогон 74 жаран Нур Отандын борбордук кеңсесинде чогулуп, Токаев менен жолугушууну талап кылышканда, алардын алдына Токаевдин ордуна Ашимбаев чыгып, атайын комиссия түзүүнү убада кылган.[1] Бирок кийинчерээк нааразы болгондор комиссия түзүлбөгөндүгүн билдиришкен. Бул маселе 2019-жылдын июль жана ноябрь айларында, ошондой эле 2020-жылы кайрадан көтөрүлгөн.

== Кош бийлик ==

=== Орусия-Украина согушу ===
2022-жылдын апрелинде Бучадан жайкын тургундардын сөөктөрү табылгандан кийин, Маулен Ашимбаев БУУнун колдоосу астында, эмоциясыз жана айыптоолорсуз кеңири иликтөө жүргүзүүгө чакырды.[1] 2023-жылдын майында ал Казакстан Орусияга каршы санкцияларга кошулбай турганын, бирок көп багыттуу саясатты карманып, аларды айланып өтүү үчүн өз аймагын жана компанияларын колдонууга жол бербей турганын кайталады.[2] 2024-жылдын майында Ашимбаев Украинанын президенти Зеленскийдин Борбор Азия өлкөлөрү «Кремлге ыктап жатат» деген билдирүүсүнө макул болгон жок жана Казакстандын позициясы так экенин баса белгиледи, анткени «кан төгүүнү токтотуу жана согушту токтотуу өтө маанилүү».

Ушул билдирүүлөрдүн фонунда, орус саясатчыларынын чабуулдарына реакцияда сабырдуулук мүнөздүү бойдон калды. 2024-жылдын май айында, Мамлекеттик Думанын төрагасынын орун басары Пётр Толстой Казакстанды орустарга каршы маанайда айыптап, Алматынын казак чеби жөнүндө айтканда, Ашимбаев Толстойдун сөздөрүн анын жеке пикири деп атап, кырдаалды курчутпоону сурап гана чектелген.

=== Кош бийлик ===
2024-жылдын июль айында Ашимбаев 2019–2022-жылдардагы мезгилди мүнөздөп, аны эки бийлик доору деп атады, анда эски элиталардын өкүлдөрү мурунку чечим кабыл алуу борборуна көз чаптырып турушкан, ал эми 2022-жылдын январь окуялары, анын айтымында, мурунку режимди калыбына келтирүүгө жана сактап калууга кызыкдар күчтөр тарабынан багытталган. Атып салуу буйругу жана 200дөн ашуун адамдын өлүмү тууралуу Ашимбаев түз айткан жок, бирок Токаев президент үчүн эң оор чечимди кабыл алууга аргасыз болгонун, антпесе өлкө бөлүнүп-жарылып, талкаланган абалда ойгонмок экенин белгиледи.

=== Сингулярдуулук ===
2026-жылдын башында Маулен Ашимбаев көз карандысыз гезитке бир катар макала жарыялап, анда &quot;сингулярдуулук&quot; деген терминди колдонуп, Казакстандын бир палаталуу парламентке өтүшү тарыхый зарылчылык экенин белгилеген. Комментаторлор бул жарыяларды конституциялык реформа талкуусундагы сыноо катары кабыл алышкан. Алардын баамында, Ашимбаев коомду жана элитаны өзгөрүүлөргө алдын ала даярдоого аракет кылган, ошол эле учурда эмне өзгөрөрү тууралуу так жооптордон качкан.

== Сын пикир ==

=== Ачарчылыктын баасы ===
2021-жылдын февраль айында Маулен Ашимбаев: &quot;Ачарчылыкты белгилүү бир улутка каршы кылмыш катары кароого болбойт, анткени ал көптөгөн СССР элдерин камтыган большевик бийлигинин саясатынын натыйжасы болгон&quot; деп билдирип, бул теманы саясий эмес, илимий позициядан кароого чакырган. [1] Тарыхчы Бейбит Койшыбаев бул билдирүү Орусиянын позициясын эске алуу менен жасалганын ачык айтты. Бир катар активисттер трагедияга саясий баа берүүнүн зарылдыгын талап кылып, макул болбой турганын билдиришти.

=== &quot;Хабарды&quot; коргоо ===
2024-жылдын мартында, мамлекеттик «Хабар» телеканалынын ток-шоусундагы жарандык зомбулуктун курмандыгын агрессивдүү күйөөсү менен элдешип кетүүгө көндүрүү боюнча чыккан чатакка комментарий берип жатып, Ашимбаев телеканалды жактап, мамлекеттик каналдардын ишине шек келтирүүгө негиз жок деп билдирген. Ошол эле учурда Ашимбаев Мажилистин бир катар депутаттары сунуштаган «үй-бүлө башчысы жөнүндө» атайын мыйзам кабыл алуунун зарылдыгын көрбөй турганын айткан.

=== Садыковдун иши ===
2024-жылдын июнь айында Киевде казакстандык оппозициялык активист Айдос Садыковго кол салуу болуп, кийин ал алган жарааттарынан каза болгондон кийин, Ашимбаев казак бийлигинин тиешеси бар деген версияларды четке кагып, аларды провокация жана инсинуация деп атап, Казакстан Украинага шектүү казакстандык жаранды бербей турганын билдирген.

== Эскертүүлөр ==
2020-жылы Ашимбаев Сенаттын спикери болуп шайлангандан кийин, мурдагы дипломат Казбек Бейсебаев аны Токаев үчүн ыңгайлуу адам деп атаган. Карнеги фондунун Вашингтондук аналитиги Пол Стронски бул дайындоону Токаев менен системанын бул кызматка жөндөмдүү технократты көрүүнү каалагандыгынын белгиси катары мүнөздөдү. Саясат таануучу Досум Сатпаев &quot;жаш агашкалардын&quot;, &quot;аксакалдардын&quot; манерасын туурап, лоялдуулукту мамлекеттик кызыкчылыктардан жогору койгондордун пайда болуу коркунучу жөнүндө эскерткен.

== Сыйлыктары ==

* 2001-жыл – Казакстан Республикасынын Ардак грамотасы;
* 2007 - «Курмет» ордени;
* 2015 - «Парасат» ордени;
* 2021 (2-декабрь) - 2-даражадагы «Барыс» ордени ;
* 2026 (17-март) - 1-даражадагы «Барыс» ордени; 
* 6 юбилейлик медаль;
* [[Достук Ордени (Орусия)|Достук ордени]] (2026-жылдын 18-майы, [[Орусия|Россия]] ) - ''орус-казак мамилелерин чыңдоого кошкон олуттуу салымы үчүн'' 
* «Шериктештик» ордени (2018-жылдын 29-ноябры, [[Кмшга катышуучу мамлекеттердин парламенттер аралык ассамблеясы|КМШ Парламенттер аралык Ассамблеясы]] ) - ''Парламенттер аралык Ассамблеянын жана анын органдарынын ишине активдүү катышкандыгы, Көз карандысыз Мамлекеттер Шериктештигине мүчө мамлекеттердин элдеринин ортосундагы достукту чыңдоого кошкон салымы үчүн'' &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://iacis.ru/public/upload/files/1/840.pdf|title=Постановление Совета Межпарламентской Ассамблеи государств — участников Содружества Независимых Государств от 29 ноября 2018 года № 48 «О награждении орденом Межпарламентской Ассамблеи государств — участников Содружества Независимых Государств „Содружество“»|accessdate=2024-06-17}}&lt;/ref&gt; ;
* «КМШ ПАА. 25 жыл» медалы (2017-жылдын 27-марты, [[Кмшга катышуучу мамлекеттердин парламенттер аралык ассамблеясы|КМШнын Парламенттер аралык Ассамблеясы]] ) - ''парламентаризмди өнүктүрүү жана бекемдөөдөгү сиңирген эмгеги, Көз карандысыз Мамлекеттер Шериктештигинин иштешинин укуктук базасын өнүктүрүүгө жана өркүндөтүүгө, эл аралык мамилелерди жана парламенттер аралык кызматташтыкты чыңдоого кошкон салымы үчүн''  .

== Партиялык ишмердүүлүк ==
100дөн ашык изилдөөлөрдүн, илимий эмгектердин, макалалардын, интервьюлардын жана ар кандай форумдардагы баяндамалардын автору.

* «Казакстандагы саясий транзит: процесстин мазмуну жана өзгөчөлүктөрү» (2001);
* «Заманбап терроризм: Борбордук Азиядан көз караш» (2002, авторлош);
* « [[Казакстан|Казакстандын]] азыркы этаптагы коопсуздугу» (2002);
* «Саясий өткөөл мезгил: глобалдык деңгээлден улуттук өлчөмгө» (2002);
* «11-сентябрга чейин жана андан кийин Борбордук Азия : Геосаясат жана коопсуздук» (2002, биргелешип жазган);
* «Казакстандын мунай жана газ ресурстары дүйнөлүк жана аймактык мамилелер системасында» (2002, авторлош);
* &quot;Каспий-Борбордук Азия аймагындагы күчтөрдүн аскердик-саясий балансы&quot; (2003, биргелешип жазылган)
* Ашимбаев М. С. Реформалардын логикасы. Келечектеги Казакстан тарыхынын жети бабы. — Астана: Фолиант, 2026. — 168 б. — 1000 нуска. — &lt;nowiki&gt;ISBN 978-601-11-0613-9&lt;/nowiki&gt;.

== Үй бүлө ==
Атасы - Сагат Ашимбаев, мамлекеттик жана коомдук ишмер, жазуучу, адабий сынчы.

Апасы - Шарбану Бейсенова, журналист, жазуучу.

Жубайы - Бутеева Айгүл Аскарбековна.

Үч кызы жана бир уулу бар (1996-жылы туулган Айганым, 1999-жылы туулган Алтынай, 2004-жылы туулган Алима, 2022-жылы туулган Амирлан).

== Булак ==
Ашимбаев Д. Р. Казакстанда ким ким. Алматы, 2012.
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
[[Категория:Достук орденинин (Орусия) кавалерлери]]
[[Категория:Арип боюнча инсандар]]
[[Категория:Туулгандар 1971-жылы]]</text>
      <sha1>li39da0qti45z6zhxm0fgzuz3c03apj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Кыргызстандын Министрлер Кабинети</title>
    <ns>10</ns>
    <id>153249</id>
    <revision>
      <id>650042</id>
      <timestamp>2026-07-20T12:19:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңы барак: &quot;‎{{Navbox | name       = Кыргызстандын Министрлер Кабинети | title      = Кыргызстандын Министрлер Кабинети | state      = {{{state|autocollapse}}} | listclass  = hlist | image      = [[Файл:Emblem of Kyrgyzstan.svg|80px|]] | titlestyle = background:#ccccff; | groupstyle = background:#ccccff;  |group1  = Министирликтер |list1   = Кыргыз Республикасынын Тышкы...&quot;</comment>
      <origin>650042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6066" sha1="iz8i8cgulj2tvrfakujs59m0cdu5pr5" xml:space="preserve">{{Navbox
| name       = Кыргызстандын Министрлер Кабинети
| title      = Кыргызстандын Министрлер Кабинети
| state      = {{{state|autocollapse}}}
| listclass  = hlist
| image      = [[Файл:Emblem of Kyrgyzstan.svg|80px|]]
| titlestyle = background:#ccccff;
| groupstyle = background:#ccccff;

|group1  = Министирликтер
|list1   = [[Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлиги|Тышкы иштер министирлиги]]
[[Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлиги|Ички иштер министирлиги]]
[[Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги|Юстиция министирлиги]]
[[Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги|Коргоо министирлиги]]
[[Кыргыз Республикасынын Финансы министрлиги|Финансы министирлиги]]
[[Кыргыз Республикасынын Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлиги|Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министирлиги]]
[[Кыргыз Республикасынын Транспорт жана коммуникациялар министрлиги|Транспорт жана коммуникациялар министирлиги]]
[[Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги|Өзгөчө кырдаалдар министирлиги]]
[[Кыргыз Республикасынын Агартуу министрлиги|Агартуу министирлиги]]
[[Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлиги|Экономика жана коммерция министирлиги]]
[[Кыргыз Республикасынын Санариптик өнүктүрүү жана инновациялык технологиялар министрлиги|Санариптик өнүктүрүү жана инновациялык технологиялар министирлиги]]
[[Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлиги|Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министирлиги]]
[[Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги|Саламаттык сактоо министирлиги]]
[[Кыргыз Республикасынын Энергетика министрлиги|Энергетика министирлиги]]
[[Кыргыз Республикасынын Маданият, маалымат жана жаштар саясаты министрлиги|Маданият, маалымат жана жаштар саясаты министирлиги]]
[[Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги|Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министирлиги]]
[[Кыргыз Республикасынын Курулуш, архитектура жана турак жай-коммуналдык чарба министрлиги|Курулуш, архитектура жана турак жай-коммуналдык чарба министирлиги]]
[[Кыргыз Республикасынын Илим, жогорку билим берүү жана инновациялар министрлиги|Илим, жогорку билим берүү жана инновациялар министирлиги]]


|group2  = Комитеттер
|list2   = [[Кыргыз Республикасынын улуттук коопсуздук мамлекеттик комитети|УКМК]]

|group3  = Комитеттер
|list3   = [[Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Мамлекеттик мүлктү башкаруу боюнча мамлекеттик агенттиги|Мамлекеттик мүлктү башкаруу боюнча мамлекеттик агенттиги]]
[[Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Мамлекеттик кызмат жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу иштери боюнча мамлекеттик агенттиги|Мамлекеттик кызмат жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу иштери боюнча мамлекеттик агенттиги]]
[[Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жеке маалыматтарды коргоо боюнча мамлекеттик агенттиги|Жеке маалыматтарды коргоо боюнча мамлекеттик агенттиги]]
[[Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Дене тарбия жана спорт мамлекеттик агенттиги|Дене тарбия жана спорт мамлекеттик агенттиги]]
[[Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттиги|Жарандык авиация мамлекеттик агенттиги]]
[[Кыргыз Республикасынын социалдык фонду|Социалдык фонд]]


| below = 

}}&lt;noinclude&gt;
[[Категория:Багыттоочу калыптар:Өкмөттөр]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iz8i8cgulj2tvrfakujs59m0cdu5pr5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650043</id>
      <parentid>650042</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T12:20:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6105" sha1="if8jzifud93is4hdz8p55c4ey2rqx5g" xml:space="preserve">{{Navbox
| name       = Кыргызстандын Министрлер Кабинети
| title      = Кыргызстандын Министрлер Кабинети
| state      = {{{state|autocollapse}}}
| listclass  = hlist
| image      = [[Файл:Emblem of Kyrgyzstan.svg|80px|]]
| titlestyle = background:#ccccff;
| groupstyle = background:#ccccff;

|group1  = Министирликтер
|list1   = 
* [[Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлиги|Тышкы иштер министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлиги|Ички иштер министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги|Юстиция министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги|Коргоо министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Финансы министрлиги|Финансы министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлиги|Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Транспорт жана коммуникациялар министрлиги|Транспорт жана коммуникациялар министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги|Өзгөчө кырдаалдар министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Агартуу министрлиги|Агартуу министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлиги|Экономика жана коммерция министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Санариптик өнүктүрүү жана инновациялык технологиялар министрлиги|Санариптик өнүктүрүү жана инновациялык технологиялар министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлиги|Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги|Саламаттык сактоо министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Энергетика министрлиги|Энергетика министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Маданият, маалымат жана жаштар саясаты министрлиги|Маданият, маалымат жана жаштар саясаты министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги|Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Курулуш, архитектура жана турак жай-коммуналдык чарба министрлиги|Курулуш, архитектура жана турак жай-коммуналдык чарба министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Илим, жогорку билим берүү жана инновациялар министрлиги|Илим, жогорку билим берүү жана инновациялар министирлиги]]


|group2  = Комитеттер
|list2   = 
[[Кыргыз Республикасынын улуттук коопсуздук мамлекеттик комитети|УКМК]]

|group3  = Комитеттер
|list3   = 
[[Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Мамлекеттик мүлктү башкаруу боюнча мамлекеттик агенттиги|Мамлекеттик мүлктү башкаруу боюнча мамлекеттик агенттиги]]
[[Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Мамлекеттик кызмат жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу иштери боюнча мамлекеттик агенттиги|Мамлекеттик кызмат жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу иштери боюнча мамлекеттик агенттиги]]
[[Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жеке маалыматтарды коргоо боюнча мамлекеттик агенттиги|Жеке маалыматтарды коргоо боюнча мамлекеттик агенттиги]]
[[Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Дене тарбия жана спорт мамлекеттик агенттиги|Дене тарбия жана спорт мамлекеттик агенттиги]]
[[Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттиги|Жарандык авиация мамлекеттик агенттиги]]
[[Кыргыз Республикасынын социалдык фонду|Социалдык фонд]]


| below = 

}}&lt;noinclude&gt;
[[Категория:Багыттоочу калыптар:Өкмөттөр]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>if8jzifud93is4hdz8p55c4ey2rqx5g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650044</id>
      <parentid>650043</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T12:21:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6060" sha1="8h61dq910wue7at25llcbs4r8876ns6" xml:space="preserve">{{Navbox
| name       = Кыргызстандын Министрлер Кабинети
| title      = Кыргызстандын Министрлер Кабинети
| state      = {{{state|autocollapse}}}
| listclass  = hlist
| image      = [[Файл:Emblem of Kyrgyzstan.svg|80px|]]
| titlestyle = background:#ccccff;
| groupstyle = background:#ccccff;

|group1  = Министирликтер
|list1   = 
* [[Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлиги|Тышкы иштер министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлиги|Ички иштер министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги|Юстиция министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги|Коргоо министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Финансы министрлиги|Финансы министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлиги|Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Транспорт жана коммуникациялар министрлиги|Транспорт жана коммуникациялар министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги|Өзгөчө кырдаалдар министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Агартуу министрлиги|Агартуу министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлиги|Экономика жана коммерция министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Санариптик өнүктүрүү жана инновациялык технологиялар министрлиги|Санариптик өнүктүрүү жана инновациялык технологиялар министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлиги|Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги|Саламаттык сактоо министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Энергетика министрлиги|Энергетика министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Маданият, маалымат жана жаштар саясаты министрлиги|Маданият, маалымат жана жаштар саясаты министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги|Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Курулуш, архитектура жана турак жай-коммуналдык чарба министрлиги|Курулуш, архитектура жана турак жай-коммуналдык чарба министирлиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Илим, жогорку билим берүү жана инновациялар министрлиги|Илим, жогорку билим берүү жана инновациялар министирлиги]]


|group2  = Комитеттер
|list2   = 
* [[Кыргыз Республикасынын улуттук коопсуздук мамлекеттик комитети|УКМК]]

|group3  = Комитеттер
|list3   = 
* [[Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Мамлекеттик мүлктү башкаруу боюнча мамлекеттик агенттиги|Мамлекеттик мүлктү башкаруу боюнча мамлекеттик агенттиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик кызмат жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу иштери боюнча мамлекеттик агенттиги|Мамлекеттик кызмат жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу иштери боюнча мамлекеттик агенттиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жеке маалыматтарды коргоо боюнча мамлекеттик агенттиги|Жеке маалыматтарды коргоо боюнча мамлекеттик агенттиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Дене тарбия жана спорт мамлекеттик агенттиги|Дене тарбия жана спорт мамлекеттик агенттиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттиги|Жарандык авиация мамлекеттик агенттиги]]
* [[Кыргыз Республикасынын социалдык фонду|Социалдык фонд]]


| below = 

}}&lt;noinclude&gt;
[[Категория:Багыттоочу калыптар:Өкмөттөр]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8h61dq910wue7at25llcbs4r8876ns6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категория:Багыттоочу калыптар:Өкмөттөр</title>
    <ns>14</ns>
    <id>153250</id>
    <revision>
      <id>650045</id>
      <timestamp>2026-07-20T12:22:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Created blank page</comment>
      <origin>650045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650046</id>
      <parentid>650045</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T12:22:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Багыттоочу калыптар|Багыттоочу калыптар]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>650046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="n1u0rk6hftrwufxzx44248digbxwvj4" xml:space="preserve">[[Категория:Багыттоочу калыптар]]</text>
      <sha1>n1u0rk6hftrwufxzx44248digbxwvj4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Darkmoon21</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153251</id>
    <revision>
      <id>650056</id>
      <timestamp>2026-07-20T15:53:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="egtm0fq52wzuw1qyam0ye2mgivl5h0t" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 15:53, 20 июль 2026 (UTC)</text>
      <sha1>egtm0fq52wzuw1qyam0ye2mgivl5h0t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-40757-23</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153252</id>
    <revision>
      <id>650061</id>
      <timestamp>2026-07-21T03:55:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="e8idqiv5c4jhfyzn31gcd12vnka2x0t" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 03:55, 21 июль 2026 (UTC)</text>
      <sha1>e8idqiv5c4jhfyzn31gcd12vnka2x0t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-40703-64</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153253</id>
    <revision>
      <id>650062</id>
      <timestamp>2026-07-21T03:56:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="40ospncghmgb5ft7ek5ned7zt8zw6er" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 03:56, 21 июль 2026 (UTC)</text>
      <sha1>40ospncghmgb5ft7ek5ned7zt8zw6er</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Өрөөн</title>
    <ns>10</ns>
    <id>153254</id>
    <revision>
      <id>650081</id>
      <timestamp>2026-07-21T06:24:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңы барак: &quot;‎&lt;!--Үлгүнү өзгөрткөндө документтерди өзгөрткөндү унутпагыла!--&gt;&lt;includeonly&gt; {{Карточка |Аталышы               = Арал |үстүндө               = {{{Аталышы}}} |стиль_үстүндө         = background:#ffeecc; |үстүндө2              = {{{Расмий аталышы|}}} |стиль_үстүндө2        = font-style:normal |сүрөт                 = {{Сүрөттү ф...&quot;</comment>
      <origin>650081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6809" sha1="kz82ak765ao60gqcoqoub8jsywrjxkp" xml:space="preserve">&lt;!--Үлгүнү өзгөрткөндө документтерди өзгөрткөндү унутпагыла!--&gt;&lt;includeonly&gt;
{{Карточка
|Аталышы               = Арал
|үстүндө               = {{{Аталышы}}}
|стиль_үстүндө         = background:#ffeecc;
|үстүндө2              = {{{Расмий аталышы|}}}
|стиль_үстүндө2        = font-style:normal
|сүрөт                 = {{Сүрөттү форматтоо|{{{Сүрөт|}}}|{{#if:{{{Сүрөттүн туурасы|}}}|{{{Сүрөттүн туурасы}}}|280}}}}
|стиль_сүрөт           =
|сүрөттүн_аталышы      = {{#if:{{{Сүрөттүн аталышы|}}} | &lt;small&gt;{{{Сүрөттүн аталышы|}}}&lt;/small&gt;}}
|стиль_башжазуу        = background:#ffeecc;
|стиль_белги           = background:{{{Түс1|}}}; font-weight:bold; text-align:left;
|башжазуу1             = {{#if: {{{lat_deg|}}}
| &lt;small&gt;[[Географиялык координаттары|Координаттар]]: {{nobr|{{Coord|1={{{lat_deg|}}}|2={{{lat_min|}}}|3={{{lat_sec|}}}|4={{{lat_dir|N}}}|5={{{lon_deg|}}}|6={{{lon_min|}}}|7={{{lon_sec|}}}|8={{{lon_dir|E}}}|9={{#if: {{{region|}}}
     |type:waterbody_region:{{{region}}} 
     |type:waterbody}}|yandex=1|scale={{#if:{{{CoordScale|}}}|{{{CoordScale}}}|100000}}}}}}{{Карта/Бк|2|{{Координаттар менен карта|{{{lat_deg|}}}|{{{lat_min|}}}|{{{lat_sec|}}}|{{{lat_dir|}}}|{{{lon_deg|}}}|{{{lon_min|}}}|{{{lon_sec|}}}|{{{lon_dir|}}}}}}}&lt;/small&gt;}}

|башжазуу2             = Мүнөздөмөлөрү
|белги3                = Түрү
|текст3                = {{#if:{{{Түрү|}}} |{{{Түрү}}} }}

|белги4                = Аянты
|текст4                = {{#if:{{{Аянты|}}} |{{{Аянты}}} км²}}
|белги5                = Эң бийик чекити
|текст5                = {{#if:{{{Эң бийик чекити|}}} |{{{Эң бийик чекити}}} м}}
|белги6                = Эң төмөнкү чекити
|текст6                = {{#if:{{{Эң төмөнкү чекити|}}} |{{{Эң төмөнкү чекити}}} м}}
|белги7                = Тереңдиги
|текст7                = {{#if:{{{Тереңдиги|}}} |{{{Тереңдиги}}} м}}
|белги8                = Узуну
|текст8                = {{#if:{{{Узуну|}}} |{{{Узуну}}} км}}
|белги9                = Туурасы
|текст9                = {{#if:{{{Туурасы|}}} |{{{Туурасы}}} км}}

|башжазуу10            = Жайгашуусу

|белги11               = Өлкө
|текст11               = {{#if:{{{Өлкө|}}}|{{Өлкө желеги|{{{Өлкө}}} }} }}{{#if:{{{Өлкө2|}}}|&lt;br&gt;{{Өлкө желеги|{{{Өлкө2}}} }} }}{{#if:{{{Өлкө3|}}}|&lt;br&gt;{{Өлкө желеги|{{{Өлкө3}}} }} }}{{#if:{{{Өлкө4|}}}|&lt;br&gt;{{Өлкө желеги|{{{Өлкө4}}} }} }}{{#if:{{{Өлкө5|}}}|&lt;br&gt;{{Өлкө желеги|{{{Өлкө5}}} }} }}

|белги12               = Аймак
|текст12               = {{#if:{{{Аймак|}}}|{{{Аймак}}} }}{{#if:{{{Аймак2|}}}|&lt;br&gt;{{{Аймак2}}} }}{{#if:{{{Аймак3|}}}|&lt;br&gt;{{{Аймак3}}} }}{{#if:{{{Аймак4|}}}|&lt;br&gt;{{{Аймак4}}} }}{{#if:{{{Аймак5|}}}|&lt;br&gt;{{{Аймак5}}} }}

|белги13               = Район
|текст13               = {{#if:{{{Район|}}}|{{{Район}}} }}{{#if:{{{Район2|}}}|&lt;br&gt;{{{Район2}}} }}{{#if:{{{Район3|}}}|&lt;br&gt;{{{Район3}}} }}{{#if:{{{Район4|}}}|&lt;br&gt;{{{Район4}}} }}{{#if:{{{Район5|}}}|&lt;br&gt;{{{Район5}}} }}


|башжазуу14            = {{#if: {{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{Аймактык карта 1|}}}
 | {{АймакКартасы
  |{{trim|{{{Аймактык карта 1|}}}}}
  |label={{{Аталышы}}}
  |altname={{{altname|}}}
  |position=
  |width={{#if:{{{АймакКартасы туурасы 1|}}}|{{{АймакКартасы туурасы 1|}}}|280}}
  |lat_deg={{{lat_deg}}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}}
  |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}}
  |float=center
  |crosses180 = {{{crosses180|}}}
  |mark=Blue pog.svg
  |caption = 
  |alt=physical
  }} }} }}
|башжазуу15            = {{#if: {{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{Аймактык карта 2|}}}
 | {{АймакКартасы
  |{{trim|{{{Аймактык карта 2|}}}}}
  |label={{{Аталышы}}}
  |altname={{{altname2|}}}
  |position=
  |width={{#if:{{{АймакКартасы туурасы 2|}}}|{{{АймакКартасы туурасы 2}}}|280}}
  |lat_deg={{{lat_deg}}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}}
  |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}}
  |float=center
  |mark=Blue pog.svg
  |caption = 
  |alt=physical
  }} }} }}
| стиль_астында        = border-top:1px solid #DDD; background:#e0e8ff;
|башжазуу16            = {{#if: {{{Викиказына|}}} |'''{{Commonslink|{{{Викиказына|}}}|{{{Commons-text|{{{Аталышы}}}}}}}} [[Викиказына|Викиказынада]]'''}}
| астында              =
}}&lt;!-- 
--&gt;{{#if:{{{lat_deg|}}}||[[Категория:Википедия:Географиялык координаттары жок өрөөндөр]]}}&lt;!-- 
--&gt;{{#if:{{{Аймактык карта 1|}}}{{{Аймактык карта 2|}}}||[[Категория:Википедия:Аймактык карталары жок өрөөндөр]]}}&lt;!-- 
--&gt;{{#ifeq: өрөөндөр |{{str left|{{PAGENAME}}|6}}|{{DEFAULTSORT:{{Башынан|{{PAGENAME}}|Өрөөндөр }}}}}}&lt;!-- 
--&gt;{{#if: {{{lat_deg|}}} | {{coord|1={{{lat_deg|0}}}|2={{{lat_min|0}}}|3={{{lat_sec|0}}}|4={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}}|5={{{lon_deg|0}}}|6={{{lon_min|0}}}|7={{{lon_sec|0}}}|8={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}}|9={{#if: {{{region|}}} |type:waterbody_region:{{{region}}} |type:waterbody}}|scale={{#if:{{{CoordScale|}}}|{{{CoordScale}}}|100000}}|format=dms|display=title|yandex=1}} | }}
[[Категория:Арип боюнча өрөөндөр]]
&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Документация}}

[[Категория:География калыптары]]
[[Категория:Өрөөндөр|&amp;]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kz82ak765ao60gqcoqoub8jsywrjxkp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650082</id>
      <parentid>650081</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:36:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7012" sha1="5b86rcrjykibom2wt1vh5brm8ruoncu" xml:space="preserve">&lt;!--Үлгүнү өзгөрткөндө документтерди өзгөрткөндү унутпагыла!--&gt;&lt;includeonly&gt;
{{Карточка
|Аталышы               = Арал
|үстүндө               = {{{Аталышы}}}
|стиль_үстүндө         = background:#ffeecc;
|үстүндө2              = {{{Расмий аталышы|}}}
|стиль_үстүндө2        = font-style:normal
|сүрөт                 = {{Сүрөттү форматтоо|{{{Сүрөт|}}}|{{#if:{{{Сүрөттүн туурасы|}}}|{{{Сүрөттүн туурасы}}}|280}}}}
|стиль_сүрөт           =
|сүрөттүн_аталышы      = {{#if:{{{Сүрөттүн аталышы|}}} | &lt;small&gt;{{{Сүрөттүн аталышы|}}}&lt;/small&gt;}}
|стиль_башжазуу        = background:#ffeecc;
|стиль_белги           = background:{{{Түс1|}}}; font-weight:bold; text-align:left;
|башжазуу1             = {{#if: {{{lat_deg|}}}
| &lt;small&gt;[[Географиялык координаттары|Координаттар]]: {{nobr|{{Coord|1={{{lat_deg|}}}|2={{{lat_min|}}}|3={{{lat_sec|}}}|4={{{lat_dir|N}}}|5={{{lon_deg|}}}|6={{{lon_min|}}}|7={{{lon_sec|}}}|8={{{lon_dir|E}}}|9={{#if: {{{region|}}}
     |type:waterbody_region:{{{region}}} 
     |type:waterbody}}|yandex=1|scale={{#if:{{{CoordScale|}}}|{{{CoordScale}}}|100000}}}}}}{{Карта/Бк|2|{{Координаттар менен карта|{{{lat_deg|}}}|{{{lat_min|}}}|{{{lat_sec|}}}|{{{lat_dir|}}}|{{{lon_deg|}}}|{{{lon_min|}}}|{{{lon_sec|}}}|{{{lon_dir|}}}}}}}&lt;/small&gt;}}

|башжазуу2             = Мүнөздөмөлөрү
|белги3                = Түрү
|текст3                = {{#if:{{{Түрү|}}} |{{{Түрү}}} }}

|белги4                = Аянты
|текст4                = {{#if:{{{Аянты|}}} |{{{Аянты}}} км²}}
|белги5                = Эң бийик чекити
|текст5                = {{#if:{{{Эң бийик чекити|}}} |{{{Эң бийик чекити}}} м}}
|белги6                = Эң төмөнкү чекити
|текст6                = {{#if:{{{Эң төмөнкү чекити|}}} |{{{Эң төмөнкү чекити}}} м}}
|белги7                = Тереңдиги
|текст7                = {{#if:{{{Тереңдиги|}}} |{{{Тереңдиги}}} м}}
|белги8                = Узуну
|текст8                = {{#if:{{{Узуну|}}} |{{{Узуну}}} км}}
|белги9                = Туурасы
|текст9                = {{#if:{{{Туурасы|}}} |{{{Туурасы}}} км}}

|башжазуу10            = Жайгашуусу

|белги11               = Астрономиялык объект
|текст11               = {{#if:{{{Астрономиялык объект|}}}|{{{Астрономиялык объект}}} }}

|белги12               = Өлкө
|текст12               = {{#if:{{{Өлкө|}}}|{{Өлкө желеги|{{{Өлкө}}} }} }}{{#if:{{{Өлкө2|}}}|&lt;br&gt;{{Өлкө желеги|{{{Өлкө2}}} }} }}{{#if:{{{Өлкө3|}}}|&lt;br&gt;{{Өлкө желеги|{{{Өлкө3}}} }} }}{{#if:{{{Өлкө4|}}}|&lt;br&gt;{{Өлкө желеги|{{{Өлкө4}}} }} }}{{#if:{{{Өлкө5|}}}|&lt;br&gt;{{Өлкө желеги|{{{Өлкө5}}} }} }}

|белги13               = Аймак
|текст13               = {{#if:{{{Аймак|}}}|{{{Аймак}}} }}{{#if:{{{Аймак2|}}}|&lt;br&gt;{{{Аймак2}}} }}{{#if:{{{Аймак3|}}}|&lt;br&gt;{{{Аймак3}}} }}{{#if:{{{Аймак4|}}}|&lt;br&gt;{{{Аймак4}}} }}{{#if:{{{Аймак5|}}}|&lt;br&gt;{{{Аймак5}}} }}

|белги14               = Район
|текст14               = {{#if:{{{Район|}}}|{{{Район}}} }}{{#if:{{{Район2|}}}|&lt;br&gt;{{{Район2}}} }}{{#if:{{{Район3|}}}|&lt;br&gt;{{{Район3}}} }}{{#if:{{{Район4|}}}|&lt;br&gt;{{{Район4}}} }}{{#if:{{{Район5|}}}|&lt;br&gt;{{{Район5}}} }}


|башжазуу15            = {{#if: {{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{Аймактык карта 1|}}}
 | {{АймакКартасы
  |{{trim|{{{Аймактык карта 1|}}}}}
  |label={{{Аталышы}}}
  |altname={{{altname|}}}
  |position=
  |width={{#if:{{{АймакКартасы туурасы 1|}}}|{{{АймакКартасы туурасы 1|}}}|280}}
  |lat_deg={{{lat_deg}}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}}
  |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}}
  |float=center
  |crosses180 = {{{crosses180|}}}
  |mark=Blue pog.svg
  |caption = 
  |alt=physical
  }} }} }}
|башжазуу16            = {{#if: {{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{Аймактык карта 2|}}}
 | {{АймакКартасы
  |{{trim|{{{Аймактык карта 2|}}}}}
  |label={{{Аталышы}}}
  |altname={{{altname2|}}}
  |position=
  |width={{#if:{{{АймакКартасы туурасы 2|}}}|{{{АймакКартасы туурасы 2}}}|280}}
  |lat_deg={{{lat_deg}}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}}
  |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}}
  |float=center
  |mark=Blue pog.svg
  |caption = 
  |alt=physical
  }} }} }}
| стиль_астында        = border-top:1px solid #DDD; background:#e0e8ff;
|башжазуу17            = {{#if: {{{Викиказына|}}} |'''{{Commonslink|{{{Викиказына|}}}|{{{Commons-text|{{{Аталышы}}}}}}}} [[Викиказына|Викиказынада]]'''}}
| астында              =
}}&lt;!-- 
--&gt;{{#if:{{{lat_deg|}}}||[[Категория:Википедия:Географиялык координаттары жок өрөөндөр]]}}&lt;!-- 
--&gt;{{#if:{{{Аймактык карта 1|}}}{{{Аймактык карта 2|}}}||[[Категория:Википедия:Аймактык карталары жок өрөөндөр]]}}&lt;!-- 
--&gt;{{#ifeq: өрөөндөр |{{str left|{{PAGENAME}}|6}}|{{DEFAULTSORT:{{Башынан|{{PAGENAME}}|Өрөөндөр }}}}}}&lt;!-- 
--&gt;{{#if: {{{lat_deg|}}} | {{coord|1={{{lat_deg|0}}}|2={{{lat_min|0}}}|3={{{lat_sec|0}}}|4={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}}|5={{{lon_deg|0}}}|6={{{lon_min|0}}}|7={{{lon_sec|0}}}|8={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}}|9={{#if: {{{region|}}} |type:waterbody_region:{{{region}}} |type:waterbody}}|scale={{#if:{{{CoordScale|}}}|{{{CoordScale}}}|100000}}|format=dms|display=title|yandex=1}} | }}
[[Категория:Арип боюнча өрөөндөр]]
&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Документация}}

[[Категория:География калыптары]]
[[Категория:Өрөөндөр|&amp;]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5b86rcrjykibom2wt1vh5brm8ruoncu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650084</id>
      <parentid>650082</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:52:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7173" sha1="cenyt13iiulp3ko354z7gu4kk7v4xch" xml:space="preserve">&lt;!--Үлгүнү өзгөрткөндө документтерди өзгөрткөндү унутпагыла!--&gt;&lt;includeonly&gt;
{{Карточка
|Аталышы               = Арал
|үстүндө               = {{{Аталышы}}}
|стиль_үстүндө         = background:#ffeecc;
|үстүндө2              = {{{Расмий аталышы|}}}
|стиль_үстүндө2        = font-style:normal
|сүрөт                 = {{Сүрөттү форматтоо|{{{Сүрөт|}}}|{{#if:{{{Сүрөттүн туурасы|}}}|{{{Сүрөттүн туурасы}}}|280}}}}
|стиль_сүрөт           =
|сүрөттүн_аталышы      = {{#if:{{{Сүрөттүн аталышы|}}} | &lt;small&gt;{{{Сүрөттүн аталышы|}}}&lt;/small&gt;}}
|стиль_башжазуу        = background:#ffeecc;
|стиль_белги           = background:{{{Түс1|}}}; font-weight:bold; text-align:left;
|башжазуу1             = {{#if: {{{lat_deg|}}}
| &lt;small&gt;[[Географиялык координаттары|Координаттар]]: {{nobr|{{Coord|1={{{lat_deg|}}}|2={{{lat_min|}}}|3={{{lat_sec|}}}|4={{{lat_dir|N}}}|5={{{lon_deg|}}}|6={{{lon_min|}}}|7={{{lon_sec|}}}|8={{{lon_dir|E}}}|9={{#if: {{{region|}}}
     |type:waterbody_region:{{{region}}} 
     |type:waterbody}}|yandex=1|scale={{#if:{{{CoordScale|}}}|{{{CoordScale}}}|100000}}}}}}{{Карта/Бк|2|{{Координаттар менен карта|{{{lat_deg|}}}|{{{lat_min|}}}|{{{lat_sec|}}}|{{{lat_dir|}}}|{{{lon_deg|}}}|{{{lon_min|}}}|{{{lon_sec|}}}|{{{lon_dir|}}}}}}}&lt;/small&gt;}}

|башжазуу2             = Мүнөздөмөлөрү
|белги3                = Түрү
|текст3                = {{#if:{{{Түрү|}}} |{{{Түрү}}} }}

|белги4                = Аянты
|текст4                = {{#if:{{{Аянты|}}} |{{{Аянты}}} км²}}
|белги5                = Эң бийик чекити
|текст5                = {{#if:{{{Эң бийик чекити|}}} |{{{Эң бийик чекити}}} м}}
|белги6                = Эң төмөнкү чекити
|текст6                = {{#if:{{{Эң төмөнкү чекити|}}} |{{{Эң төмөнкү чекити}}} м}}
|белги7                = Тереңдиги
|текст7                = {{#if:{{{Тереңдиги|}}} |{{{Тереңдиги}}} м}}
|белги8                = Узуну
|текст8                = {{#if:{{{Узуну|}}} |{{{Узуну}}} км}}
|белги9                = Туурасы
|текст9                = {{#if:{{{Туурасы|}}} |{{{Туурасы}}} км}}

|башжазуу10            = Жайгашуусу

|белги11               = Астрономиялык объект
|текст11               = {{#if:{{{Астрономиялык объект|}}}|{{{Астрономиялык объект}}} }}

|белги12               = Өлкө
|текст12               = {{#if:{{{Өлкө|}}}|{{Өлкө желеги|{{{Өлкө}}} }} }}{{#if:{{{Өлкө2|}}}|&lt;br&gt;{{Өлкө желеги|{{{Өлкө2}}} }} }}{{#if:{{{Өлкө3|}}}|&lt;br&gt;{{Өлкө желеги|{{{Өлкө3}}} }} }}{{#if:{{{Өлкө4|}}}|&lt;br&gt;{{Өлкө желеги|{{{Өлкө4}}} }} }}{{#if:{{{Өлкө5|}}}|&lt;br&gt;{{Өлкө желеги|{{{Өлкө5}}} }} }}

|белги13               = Аймак
|текст13               = {{#if:{{{Аймак|}}}|{{{Аймак}}} }}{{#if:{{{Аймак2|}}}|&lt;br&gt;{{{Аймак2}}} }}{{#if:{{{Аймак3|}}}|&lt;br&gt;{{{Аймак3}}} }}{{#if:{{{Аймак4|}}}|&lt;br&gt;{{{Аймак4}}} }}{{#if:{{{Аймак5|}}}|&lt;br&gt;{{{Аймак5}}} }}

|белги14               = Район
|текст14               = {{#if:{{{Район|}}}|{{{Район}}} }}{{#if:{{{Район2|}}}|&lt;br&gt;{{{Район2}}} }}{{#if:{{{Район3|}}}|&lt;br&gt;{{{Район3}}} }}{{#if:{{{Район4|}}}|&lt;br&gt;{{{Район4}}} }}{{#if:{{{Район5|}}}|&lt;br&gt;{{{Район5}}} }}

|белги15               = Тоо системасы
|текст15               = {{#if:{{{Тоо системасы|}}}|{{{Тоо системасы}}} }}


|башжазуу16            = {{#if: {{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{Аймактык карта 1|}}}
 | {{АймакКартасы
  |{{trim|{{{Аймактык карта 1|}}}}}
  |label={{{Аталышы}}}
  |altname={{{altname|}}}
  |position=
  |width={{#if:{{{АймакКартасы туурасы 1|}}}|{{{АймакКартасы туурасы 1|}}}|280}}
  |lat_deg={{{lat_deg}}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}}
  |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}}
  |float=center
  |crosses180 = {{{crosses180|}}}
  |mark=Blue pog.svg
  |caption = 
  |alt=physical
  }} }} }}
|башжазуу17            = {{#if: {{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{Аймактык карта 2|}}}
 | {{АймакКартасы
  |{{trim|{{{Аймактык карта 2|}}}}}
  |label={{{Аталышы}}}
  |altname={{{altname2|}}}
  |position=
  |width={{#if:{{{АймакКартасы туурасы 2|}}}|{{{АймакКартасы туурасы 2}}}|280}}
  |lat_deg={{{lat_deg}}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}}
  |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}}
  |float=center
  |mark=Blue pog.svg
  |caption = 
  |alt=physical
  }} }} }}
| стиль_астында        = border-top:1px solid #DDD; background:#e0e8ff;
|башжазуу18            = {{#if: {{{Викиказына|}}} |'''{{Commonslink|{{{Викиказына|}}}|{{{Commons-text|{{{Аталышы}}}}}}}} [[Викиказына|Викиказынада]]'''}}
| астында              =
}}&lt;!-- 
--&gt;{{#if:{{{lat_deg|}}}||[[Категория:Википедия:Географиялык координаттары жок өрөөндөр]]}}&lt;!-- 
--&gt;{{#if:{{{Аймактык карта 1|}}}{{{Аймактык карта 2|}}}||[[Категория:Википедия:Аймактык карталары жок өрөөндөр]]}}&lt;!-- 
--&gt;{{#ifeq: өрөөндөр |{{str left|{{PAGENAME}}|6}}|{{DEFAULTSORT:{{Башынан|{{PAGENAME}}|Өрөөндөр }}}}}}&lt;!-- 
--&gt;{{#if: {{{lat_deg|}}} | {{coord|1={{{lat_deg|0}}}|2={{{lat_min|0}}}|3={{{lat_sec|0}}}|4={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}}|5={{{lon_deg|0}}}|6={{{lon_min|0}}}|7={{{lon_sec|0}}}|8={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}}|9={{#if: {{{region|}}} |type:waterbody_region:{{{region}}} |type:waterbody}}|scale={{#if:{{{CoordScale|}}}|{{{CoordScale}}}|100000}}|format=dms|display=title|yandex=1}} | }}
[[Категория:Арип боюнча өрөөндөр]]
&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Документация}}

[[Категория:География калыптары]]
[[Категория:Өрөөндөр|&amp;]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cenyt13iiulp3ko354z7gu4kk7v4xch</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:АймакКартасы Кыргызстан Чүй облусу</title>
    <ns>10</ns>
    <id>153255</id>
    <revision>
      <id>650083</id>
      <timestamp>2026-07-21T06:45:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңы барак: &quot;‎{{#switch:{{{1}}}  |name = Чүй облусу |top     = 43.506620 |bottom  = 41.625075 |left    = 72.739997 |right   = 77.449321 | image  = Outline map of Chuy Province on the map of Kyrgyzstan.svg }}&lt;noinclude&gt;{{АймакКартасы/Инфо|Кыргызстан}} [[Категория:Аймактык карталар:Кыргызстан]]  &lt;/noinclude&gt;&quot;</comment>
      <origin>650083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="363" sha1="qvn02txzw3ne99r02kehp3vz5644ue6" xml:space="preserve">{{#switch:{{{1}}} 
|name = Чүй облусу
|top     = 43.506620
|bottom  = 41.625075
|left    = 72.739997
|right   = 77.449321
| image  = Outline map of Chuy Province on the map of Kyrgyzstan.svg
}}&lt;noinclude&gt;{{АймакКартасы/Инфо|Кыргызстан}}
[[Категория:Аймактык карталар:Кыргызстан]]

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qvn02txzw3ne99r02kehp3vz5644ue6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Өрөөн/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>153256</id>
    <revision>
      <id>650086</id>
      <timestamp>2026-07-21T07:09:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңы барак: &quot;‎&lt;noinclude&gt;{{docpage}}&lt;/noinclude&gt; == Көчүрүүгө камылга == &lt;pre&gt; {{Өрөөн |Аталышы                 =  |Расмий аталышы          =  |Сүрөт                   =  |Сүрөттүн туурасы        =  |Сүрөттүн аталышы        =  |lat_dir                 =  |lat_deg                 =  |lat_min                 =  |lat_sec                 =  |lon_dir                 =  |lon_deg                 =  |lon_min...&quot;</comment>
      <origin>650086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9174" sha1="g6ftjgd7z9i1as4aem7cv9cai2berhf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{docpage}}&lt;/noinclude&gt;
== Көчүрүүгө камылга ==
&lt;pre&gt;
{{Өрөөн
|Аталышы                 = 
|Расмий аталышы          = 
|Сүрөт                   = 
|Сүрөттүн туурасы        = 
|Сүрөттүн аталышы        = 
|lat_dir                 = 
|lat_deg                 = 
|lat_min                 = 
|lat_sec                 = 
|lon_dir                 = 
|lon_deg                 = 
|lon_min                 = 
|lon_sec                 = 
|region                  = 
|CoordScale              = 
|Түрү                    = 
|Аянты                   = 
|Эң бийик чекити         = 
|Эң төмөнкү чекити       = 
|Тереңдиги               = 
|Узуну                   = 
|Туурасы                 = 
|Астрономиялык объект    = 
|Өлкө                    = 
|Өлкө2                   = 
|Өлкө3                   = 
|Өлкө4                   = 
|Өлкө5                   = 
|Аймак                   = 
|Аймак2                  = 
|Аймак3                  = 
|Аймак4                  = 
|Аймак5                  = 
|Район                   = 
|Район2                  = 
|Район3                  = 
|Район4                  = 
|Район5                  = 
|Тоо системасы           = 
|Аймактык карта 1        = 
|АймакКартасы туурасы 1  = 
|Аймактык карта 2        = 
|АймакКартасы туурасы 2  = 
|Викиказына              = 
}}
&lt;/pre&gt;
== Колдонуу мисалы ==
{{Өрөөн
|Аталышы                 = Cуусамыр өрөөнү
|Расмий аталышы          = 
|Сүрөт                   = Suusamyr Valley (3968831398).jpg
|Сүрөттүн туурасы        = 280px
|Сүрөттүн аталышы        = Суусамыр өрөөнү
|lat_dir                 = N
|lat_deg                 = 42
|lat_min                 = 10
|lat_sec                 = 00
|lon_dir                 = E
|lon_deg                 = 73
|lon_min                 = 57
|lon_sec                 = 00
|region                  = KG
|CoordScale              = 5000 
|Түрү                    = [[Өрөөн]]
|Аянты                   = 4000
|Эң бийик чекити         = 2600
|Эң төмөнкү чекити       = 2200
|Узуну                   = 100
|Туурасы                 = 20
|Аймак                   = [[Чүй облусу]]
|Район                   = [[Жайыл району]]
|Тоо системасы           = [[Суусамыр тоо кыркасы|Суусамыр кырка тоосу]], [[Жумгал кырка тоосу]]
|Аймактык карта 1        = Кыргызстан
|АймакКартасы туурасы 1  = 280
|Аймактык карта 2        = Кыргызстан Чүй облусу
|АймакКартасы туурасы 2  = 280
|Викиказына              = Suusamyr Valley
}}
&lt;pre&gt;
{{Өрөөн
|Аталышы                 = Cуусамыр өрөөнү
|Расмий аталышы          = 
|Сүрөт                   = Suusamyr Valley (3968831398).jpg
|Сүрөттүн туурасы        = 280px
|Сүрөттүн аталышы        = Суусамыр өрөөнү
|lat_dir                 = N
|lat_deg                 = 42
|lat_min                 = 10
|lat_sec                 = 00
|lon_dir                 = E
|lon_deg                 = 73
|lon_min                 = 57
|lon_sec                 = 00
|region                  = KG
|CoordScale              = 5000 
|Түрү                    = [[Өрөөн]]
|Аянты                   = 4000
|Эң бийик чекити         = 2600
|Эң төмөнкү чекити       = 2200
|Узуну                   = 100
|Туурасы                 = 20
|Аймак                   = [[Чүй облусу]]
|Район                   = [[Жайыл району]]
|Тоо системасы           = [[Суусамыр тоо кыркасы|Суусамыр кырка тоосу]], [[Жумгал кырка тоосу]]
|Аймактык карта 1        = Кыргызстан
|АймакКартасы туурасы 1  = 280
|Аймактык карта 2        = Кыргызстан Чүй облусу
|АймакКартасы туурасы 2  = 280
|Викиказына              = Suusamyr Valley
}}
&lt;/pre&gt;

== Категориялар ==
# Аралдар тууралуу макалаларга бул калып кошулгандан кийин автоматтык түрдө [[:Категория:Арип_боюнча_өрөөндөр]] категориясына жайгаштырылышат

== Көрсөткүчтөрдүн толук тизмеси ==
* '''Аталышы''' — кыргызча аталышы сөзсүз жазылууга тийиш.
* '''Расмий аталышы''' — Улуттук, эл аралык аталышы же жайгашкан мамлекеттеги тилде жазылышы керек {{cn|&amp;lt;br /&amp;gt;}}. 
* '''Сүрөт''' — файлдын аталышы {{cn|filename.jpg}}.
** '''Сүрөттүн туурасы''' — сүрөттүн туурасы пиксел менен көрсөтүлөт. Авто — {{cn|280}}.
** '''Сүрөттүн аталышы''' — сүрөттүн астындагы текст.
* ''Координаттар:''
** '''lat_dir'''— географиялык кеңдик. N (түндүк) же S (түштүк). Авто— N.
** '''lat_deg'''— кеңдиктин градустары.
** '''lat_min'''— кеңдиктин минуталары.
** '''lat_sec'''— кеңдиктин секундалары.
** '''lon_dir'''— географиялык узундук. E (чыгыш) же W (батыш). Авто— E.
** '''lon_deg'''— узундуктун градустары.
** '''lon_min'''— узундуктун минуталары.
** '''lon_sec'''— узундуктун секундалары.
** '''region'''— Өлкөнүн эки тамгалуу коду ([[ISO 3166]]).
** '''CoordScale''' — отурукташкан аймактын масштабы [http://maps.google.com Google Maps]. Тескери масштаб да кабыл алынат, мисалы, эгерде 1:300000 масштаб керек болсо, көрсөткүчкө {{cn|300000}} белгилейсиз. Авто — {{cn|100000}}.
* '''Түрү''' — түрү (Өрөөн/Каньон/Капчыгай)
* '''Аянты''' — жалпы аянты
* '''Эң бийик чекити''' — эң бийик чекити
* '''Эң төмөнкү чекити''' — эң төмөнкү чекити
* '''Тереңдиги''' — тереңдиги, мисалы каньондун тереңдиги
* '''Узуну''' — узуну км менен
* '''Туурасы''' — туурасы км менен
* '''Астрономиялык объект''' — эгер Өрөөн/Каньон/Капчыгай башка планетада же астрономиялык объекте жайгашса гана толтурулат. Эгер Өрөөн/Каньон/Капчыгай Жерде болсо бул көрсөткүч толтурулбайт.
* '''Өлкө''' — кайсы мамлекетке тиешелүү. Мамлекеттин аталышы гана жазылууга тийиш, калып автоматтык негизде {{cn|&lt;nowiki&gt;{{Өлкө желеги|}}&lt;/nowiki&gt;}} калыбын кошот. Эгер бир нече мамлекетке карашту болсо {{cn|&lt;nowiki&gt;Өлкө=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Өлкө2=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Өлкө3=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Өлкө4=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Өлкө5=&lt;/nowiki&gt;}} көрсөткүчтөрү толтурулат.
* '''Аймак''' — кайсы аймакта жайгашкан. Эгер бир нече аймакта жайгашса {{cn|&lt;nowiki&gt;Аймак=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Аймак2=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Аймак3=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Аймак4=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Аймак5=&lt;/nowiki&gt;}} көрсөткүчтөрү толтурулат.
* '''Район''' — кайсы райондо жайгашкан. Эгер бир нече райондоа жайгашса {{cn|&lt;nowiki&gt;Район=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Район2=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Район3=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Район4=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Район5=&lt;/nowiki&gt;}} көрсөткүчтөрү толтурулат.
* '''Тоо системасы''' — Өрөөн/Каньон/Капчыгай жайгашкан тоо системасы же тоо кыркалары
* '''Аймактык карта 1''' — Аймактык карта 1 аталышы (Мисалы: Түндүк Америка)
* '''Аймактык карта 2''' — Аймактык карта 2 аталышы (Мисалы: Гренландия)
* '''Викиказына''' — {{cn|&lt;nowiki&gt;Madagascar&lt;/nowiki&gt;}}</text>
      <sha1>g6ftjgd7z9i1as4aem7cv9cai2berhf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650088</id>
      <parentid>650086</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T07:10:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9179" sha1="lkxhw0r4tniplj7ime0n4n81r7pf6ol" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{docpage}}&lt;/noinclude&gt;
== Көчүрүүгө камылга ==
&lt;pre&gt;
{{Өрөөн
|Аталышы                 = 
|Расмий аталышы          = 
|Сүрөт                   = 
|Сүрөттүн туурасы        = 
|Сүрөттүн аталышы        = 
|lat_dir                 = 
|lat_deg                 = 
|lat_min                 = 
|lat_sec                 = 
|lon_dir                 = 
|lon_deg                 = 
|lon_min                 = 
|lon_sec                 = 
|region                  = 
|CoordScale              = 
|Түрү                    = 
|Аянты                   = 
|Эң бийик чекити         = 
|Эң төмөнкү чекити       = 
|Тереңдиги               = 
|Узуну                   = 
|Туурасы                 = 
|Астрономиялык объект    = 
|Өлкө                    = 
|Өлкө2                   = 
|Өлкө3                   = 
|Өлкө4                   = 
|Өлкө5                   = 
|Аймак                   = 
|Аймак2                  = 
|Аймак3                  = 
|Аймак4                  = 
|Аймак5                  = 
|Район                   = 
|Район2                  = 
|Район3                  = 
|Район4                  = 
|Район5                  = 
|Тоо системасы           = 
|Аймактык карта 1        = 
|АймакКартасы туурасы 1  = 
|Аймактык карта 2        = 
|АймакКартасы туурасы 2  = 
|Викиказына              = 
}}
&lt;/pre&gt;
== Колдонуу мисалы ==
{{Өрөөн
|Аталышы                 = Cуусамыр өрөөнү
|Расмий аталышы          = 
|Сүрөт                   = Suusamyr Valley (3968831398).jpg
|Сүрөттүн туурасы        = 280px
|Сүрөттүн аталышы        = Суусамыр өрөөнү
|lat_dir                 = N
|lat_deg                 = 42
|lat_min                 = 10
|lat_sec                 = 00
|lon_dir                 = E
|lon_deg                 = 73
|lon_min                 = 57
|lon_sec                 = 00
|region                  = KG
|CoordScale              = 5000 
|Түрү                    = [[Өрөөн]]
|Аянты                   = 4000
|Эң бийик чекити         = 2600
|Эң төмөнкү чекити       = 2200
|Узуну                   = 100
|Туурасы                 = 20
|Аймак                   = [[Чүй облусу]]
|Район                   = [[Жайыл району]]
|Тоо системасы           = [[Суусамыр тоо кыркасы|Суусамыр кырка тоосу]], [[Жумгал кырка тоосу]]
|Аймактык карта 1        = Кыргызстан
|АймакКартасы туурасы 1  = 280
|Аймактык карта 2        = Кыргызстан Чүй облусу
|АймакКартасы туурасы 2  = 280
|Викиказына              = Suusamyr Valley
}}
&lt;pre&gt;
{{Өрөөн
|Аталышы                 = Cуусамыр өрөөнү
|Расмий аталышы          = 
|Сүрөт                   = Suusamyr Valley (3968831398).jpg
|Сүрөттүн туурасы        = 280px
|Сүрөттүн аталышы        = Суусамыр өрөөнү
|lat_dir                 = N
|lat_deg                 = 42
|lat_min                 = 10
|lat_sec                 = 00
|lon_dir                 = E
|lon_deg                 = 73
|lon_min                 = 57
|lon_sec                 = 00
|region                  = KG
|CoordScale              = 5000 
|Түрү                    = [[Өрөөн]]
|Аянты                   = 4000
|Эң бийик чекити         = 2600
|Эң төмөнкү чекити       = 2200
|Узуну                   = 100
|Туурасы                 = 20
|Аймак                   = [[Чүй облусу]]
|Район                   = [[Жайыл району]]
|Тоо системасы           = [[Суусамыр тоо кыркасы|Суусамыр кырка тоосу]], [[Жумгал кырка тоосу]]
|Аймактык карта 1        = Кыргызстан
|АймакКартасы туурасы 1  = 280
|Аймактык карта 2        = Кыргызстан Чүй облусу
|АймакКартасы туурасы 2  = 280
|Викиказына              = Suusamyr Valley
}}
&lt;/pre&gt;

== Категориялар ==
# Аралдар тууралуу макалаларга бул калып кошулгандан кийин автоматтык түрдө [[:Категория:Арип_боюнча_өрөөндөр]] категориясына жайгаштырылышат

== Көрсөткүчтөрдүн толук тизмеси ==
* '''Аталышы''' — кыргызча аталышы сөзсүз жазылууга тийиш.
* '''Расмий аталышы''' — Улуттук, эл аралык аталышы же жайгашкан мамлекеттеги тилде жазылышы керек {{cn|&amp;lt;br /&amp;gt;}}. 
* '''Сүрөт''' — файлдын аталышы {{cn|filename.jpg}}.
** '''Сүрөттүн туурасы''' — сүрөттүн туурасы пиксел менен көрсөтүлөт. Авто — {{cn|280}}.
** '''Сүрөттүн аталышы''' — сүрөттүн астындагы текст.
* ''Координаттар:''
** '''lat_dir'''— географиялык кеңдик. N (түндүк) же S (түштүк). Авто— N.
** '''lat_deg'''— кеңдиктин градустары.
** '''lat_min'''— кеңдиктин минуталары.
** '''lat_sec'''— кеңдиктин секундалары.
** '''lon_dir'''— географиялык узундук. E (чыгыш) же W (батыш). Авто— E.
** '''lon_deg'''— узундуктун градустары.
** '''lon_min'''— узундуктун минуталары.
** '''lon_sec'''— узундуктун секундалары.
** '''region'''— Өлкөнүн эки тамгалуу коду ([[ISO 3166]]).
** '''CoordScale''' — отурукташкан аймактын масштабы [http://maps.google.com Google Maps]. Тескери масштаб да кабыл алынат, мисалы, эгерде 1:300000 масштаб керек болсо, көрсөткүчкө {{cn|300000}} белгилейсиз. Авто — {{cn|100000}}.
* '''Түрү''' — түрү (Өрөөн/Каньон/Капчыгай)
* '''Аянты''' — жалпы аянты
* '''Эң бийик чекити''' — эң бийик чекити
* '''Эң төмөнкү чекити''' — эң төмөнкү чекити
* '''Тереңдиги''' — тереңдиги, мисалы каньондун тереңдиги
* '''Узуну''' — узуну км менен
* '''Туурасы''' — туурасы км менен
* '''Астрономиялык объект''' — эгер Өрөөн/Каньон/Капчыгай башка планетада же астрономиялык объекте жайгашса гана толтурулат. Эгер Өрөөн/Каньон/Капчыгай Жерде болсо бул көрсөткүч толтурулбайт.
* '''Өлкө''' — кайсы мамлекетке тиешелүү. Мамлекеттин аталышы гана жазылууга тийиш, калып автоматтык негизде {{cn|&lt;nowiki&gt;{{Өлкө желеги|}}&lt;/nowiki&gt;}} калыбын кошот. Эгер бир нече мамлекетке карашту болсо {{cn|&lt;nowiki&gt;Өлкө=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Өлкө2=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Өлкө3=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Өлкө4=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Өлкө5=&lt;/nowiki&gt;}} көрсөткүчтөрү толтурулат.
* '''Аймак''' — кайсы аймакта жайгашкан. Эгер бир нече аймакта жайгашса {{cn|&lt;nowiki&gt;Аймак=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Аймак2=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Аймак3=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Аймак4=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Аймак5=&lt;/nowiki&gt;}} көрсөткүчтөрү толтурулат.
* '''Район''' — кайсы райондо жайгашкан. Эгер бир нече райондоа жайгашса {{cn|&lt;nowiki&gt;Район=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Район2=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Район3=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Район4=&lt;/nowiki&gt;}}, {{cn|&lt;nowiki&gt;Район5=&lt;/nowiki&gt;}} көрсөткүчтөрү толтурулат.
* '''Тоо системасы''' — Өрөөн/Каньон/Капчыгай жайгашкан тоо системасы же тоо кыркалары
* '''Аймактык карта 1''' — Аймактык карта 1 аталышы (Мисалы: Түндүк Америка)
* '''Аймактык карта 2''' — Аймактык карта 2 аталышы (Мисалы: Гренландия)
* '''Викиказына''' — {{cn|&lt;nowiki&gt;Suusamyr_Valley&lt;/nowiki&gt;}}</text>
      <sha1>lkxhw0r4tniplj7ime0n4n81r7pf6ol</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категория:Арип боюнча өрөөндөр</title>
    <ns>14</ns>
    <id>153257</id>
    <revision>
      <id>650089</id>
      <timestamp>2026-07-21T07:13:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңы барак: &quot;‎{{негизги макала|Өрөөн}}&quot;</comment>
      <origin>650089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="ig9xzaw7ufke9r98fg0l01dj11ko1qn" xml:space="preserve">{{негизги макала|Өрөөн}}</text>
      <sha1>ig9xzaw7ufke9r98fg0l01dj11ko1qn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650090</id>
      <parentid>650089</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T07:14:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Өрөөндөр|Өрөөндөр]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>650090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83" sha1="8gcvmm90c91l95fpt3gmxj7742te1w6" xml:space="preserve">{{негизги макала|Өрөөн}}

[[Категория:Өрөөндөр]]</text>
      <sha1>8gcvmm90c91l95fpt3gmxj7742te1w6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категория:Аймактык карталар:Кыргызстан</title>
    <ns>14</ns>
    <id>153258</id>
    <revision>
      <id>650094</id>
      <timestamp>2026-07-21T07:18:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Created blank page</comment>
      <origin>650094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Muhiddin.M.S</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153259</id>
    <revision>
      <id>650103</id>
      <timestamp>2026-07-21T10:57:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="h7f64nkyfl4zh5hakl9fdit7kblry1n" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 10:57, 21 июль 2026 (UTC)</text>
      <sha1>h7f64nkyfl4zh5hakl9fdit7kblry1n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кубарси, Пау</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153260</id>
    <revision>
      <id>650104</id>
      <timestamp>2026-07-21T11:20:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ханбийке Асанова</username>
        <id>38297</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:ru:Special:Redirect/revision/154026827|Кубарси, Пау]]&quot; барагынан которулуп түзүлдү</comment>
      <origin>650104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11706" sha1="gct9lh16ow5us473t7jonyazltft0mw" xml:space="preserve">
 

'''Пау Кубарси Паредес''' ( {{Lang-es|Pau Cubarsí Paredes}}  22-январь, 2007-жыл, [[Барселона]], [[Испания]] ) - [[Испания|испаниялык]] [[Футбол|футболчу]], [[Барселона (футбол клубу)|&quot;Барселона&quot;]] футбол клубунун жана [[Испания улуттук футбол курамасы|Испания курама командасынын]] борбордук коргоочусу . [[2026 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|Ал 2026-жылкы ФИФАнын Дүйнөлүк Кубогунун жеңүүчүсү]] жана Олимпиада чемпиону (2024).

Пау Кубарси Паредес (исп. Pau Cubarsí Paredes; 22-январь, 2007-жыл, Барселона, Испания) — испаниялык футболчу, &quot;Барселона&quot; клубунун жана Испания курама командасынын борбордук коргоочусу. 2026-жылкы дүйнө чемпиону. Олимпиада чемпиону (2024).

== Клубдук карьерасы ==
2023-жылдын 22-декабрында Кубарси [[Барселона (футбол клубу)|&quot;Барселонанын&quot;]] негизги курама командасында мексикалык  «Америка» клубуна каршы жолдоштук беттеште дебют жасаган.

2024-жылдын 18-январында Пау Испания Кубогунун &quot;Унионистас де Саламанка&quot; клубуна каршы оюнунда [[Барселона|&quot;Барселона&quot;]] үчүн дебют жасап, пас аркылуу гол жаратты. 2024-жылдын 21-январында Кубарси Испания Чемпионатынын [[Реал Бетис|&quot;Реал Бетис&quot;]] клубуна каршы оюнунда алгачкы жолу чыгып, башталгыч курамда ойногон. 2024-жылдын 12-мартында Пау [[2024/2025 УЕФА Чемпиондор лигасы|УЕФА Чемпиондор Лигасы]]нда 1/8 финалдын кайтаруу оюнунда &quot;Наполи&quot; клубуна каршы башталгыч курамда ойногон жана оюндун мыкты оюнчусу аталган.

== Улуттук курама командадагы карьерасы ==
2024-жылдын 15-мартында Кубарси алдыдагы жолдоштук беттештерге [[Испания улуттук футбол курамасы|Испаниянын улуттук курама командасына]] чакырылган. 2024-жылдын 22-мартында Пау [[Колумбия улуттук футбол курамасы|Колумбия]] курамасына каршы жолдоштук беттеште Испания курамасы үчүн дебют жасап, команданын тарыхындагы экинчи эң жаш [[дебют]]ант болду.

== Жетишкендиктери ==

=== Команда ===
'''Барселона'''

* [[Испания футбол чемпиондугу|Испания чемпиону]] ( '''2''' ): 2024/25, 2025/26
* Испания Кубогунун ээси: 2024/25
* Испания Суперкубогунун ээси ( '''2''' ): 2025, 2026

'''Испания курама командасы'''

* [[Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|Дүйнө чемпиону]] : [[2026 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2026]]
* Олимпиада чемпиону : 2024
* УЕФА Улуттар Лигасынын финалчысы: 2024/25

=== Жеке ===

* Дүйнө чемпионатынын &quot;Мыкты жаш оюнчусу&quot; : [[2026 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2026]]
* [[Испания футбол чемпиондугу|Ла Лиганын]] айдын жаш оюнчусу: 2024-жылдын март айы &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.laliga.com/noticias/pau-cubarsi-mejor-jugador-sub-23-de-laliga-ea-sports-en-marzo|title=Pau Cubarsí, Mejor Jugador sub-23 de LALIGA EA SPORTS en marzo|lang=en|date=2024-03-27}}&lt;/ref&gt;
* Ла Лиганын жылдыздар командасына кирген: 2024/25 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4270408/seven-from-fc-barcelona-in-the-team-of-the-season|title=Seven from FC Barcelona in the Team of the Season|lang=en|date=2025-05-23}}&lt;/ref&gt;

== Аткаруу статистикасы ==

=== Клубдук карьерасы ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|- style=&quot;background:beige;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; |Клуб
! rowspan=&quot;2&quot; | Сезон
! colspan=&quot;2&quot; | Лига
! colspan=&quot;2&quot; | Кубок
! colspan=&quot;2&quot; | Европа кубоктору 
! colspan=&quot;2&quot; | Башкалар 
! colspan=&quot;2&quot; | Жалпы сумма
|- style=&quot;background:beige;&quot;
! Оюндар
! Голдор
! Оюндар
! Голдор
! Оюндар
! Голдор
! Оюндар
! Голдор
! Оюндар
! Голдор
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | '''[[Барселона Атлетик]]'''
| 2023/24
| 9
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
! 9
! 0
|- style=&quot;background:lemonchiffon;&quot;
! Жалпы сумма
! 9
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
! 9
! 0
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | '''[[Барселона (футбол клубу)|Барселона]]'''
| 2023/24
| 19
| 0
| 2
| 0
| 3
| 0
| 0
| 0
! 24
! 0
|-
| 2024/25
| 35
| 0
| 6
| 1
| 13
| 0
| 2
| 0
! 56
! 1
|-
| [[«Барселона» футбол клубунун 2025/2026 сезону|2025/26]]
| 31
| 1
| 5
| 0
| 10
| 0
| 2
| 0
! 48
! 1
|-
|- style=&quot;background:lemonchiffon;&quot;
! Жалпы сумма
! 85
! 1
! 13
! 1
! 26
! 0
! 4
! 0
! 128
! 2
|- style=&quot;background:beige;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; | Толук карьера
! 94
! 1
! 13
! 1
! 26
! 0
! 4
! 0
! 137
! 2
|}

=== Улуттук курама команда үчүн оюндары ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|- style=&quot;background:beige&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;120&quot; |Улуттук курама команда
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;40&quot; | Жыл
! colspan=&quot;2&quot; width=&quot;90&quot; | [[Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|Дүйнөлүк кубоктун тандоо турунун беттештери]]
! colspan=&quot;2&quot; width=&quot;90&quot; | [[Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|Дүйнөлүк кубоктун финалдык беттештери]]
! colspan=&quot;2&quot; width=&quot;90&quot; | УЕФА Улуттар Лигасы
! colspan=&quot;2&quot; width=&quot;90&quot; | Жолдоштук беттештер
! colspan=&quot;2&quot; width=&quot;90&quot; | Жалпы сумма
|- style=&quot;background:beige&quot;
! Оюндар
! Голдор
! Оюндар
! Голдор
! Оюндар
! Голдор
! Оюндар
! Голдор
! Оюндар
! Голдор
|-
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;center&quot; | '''[[Испания улуттук футбол курамасы|Испания]]'''
| align=&quot;center&quot; | 2024-жыл
| align=&quot;center&quot; | -
| align=&quot;center&quot; | -
| align=&quot;center&quot; | -
| align=&quot;center&quot; | -
| align=&quot;center&quot; | 2
| align=&quot;center&quot; | 0
| align=&quot;center&quot; | 3
| align=&quot;center&quot; | 0
! 5
! 0
|-
| align=&quot;center&quot; | 2025-жыл
| align=&quot;center&quot; | 4
| align=&quot;center&quot; | 0
| align=&quot;center&quot; | -
| align=&quot;center&quot; | -
| align=&quot;center&quot; | 1
| align=&quot;center&quot; | 0
| align=&quot;center&quot; | -
| align=&quot;center&quot; | -
! 5
! 0
|-
| align=&quot;center&quot; | 2026-жыл
| align=&quot;center&quot; | -
| align=&quot;center&quot; | -
| align=&quot;center&quot; | 0
| align=&quot;center&quot; | 0
| align=&quot;center&quot; | -
| align=&quot;center&quot; | -
| align=&quot;center&quot; | 1
| align=&quot;center&quot; | 0
! 1
! 0
|-
|- style=&quot;background:beige&quot;
! colspan=&quot;2&quot; | Толук карьера
! 4
! 0
! 0
! 0
! 3
! 0
! 4
! 0
! 11
! 0
|}

=== Улуттук курама команда үчүн беттештер жана голдор ===
{| class=&quot;wikitable tpl-blanktable collapsible collapsed&quot; style=&quot;font-size: 95%&quot; width=&quot;100%&quot;
! colspan=&quot;6&quot; style=&quot;{{цвета сборной/Испания|1}}&quot; | Кубарсинин Испания курама командасы үчүн оюндары жана голдору
|-
! Жок.
! Дата
! Атаандаш
! Текшерүү
! Голдор
! Мелдеш
|-
| align=&quot;center&quot; | 1
| 2024-жылдын 22-марты
|[[Колумбия улуттук футбол курамасы|Колумбия]]
| align=&quot;center&quot; | 0:1
| align=&quot;center&quot; | —
| Жолдоштук беттеш
|-
| align=&quot;center&quot; | 2
| 2024-жылдын 26-марты
|[[Бразилия улуттук футбол курамасы|Бразилия]]
| align=&quot;center&quot; | 3:3
| align=&quot;center&quot; | —
| Жолдоштук беттеш
|-
| align=&quot;center&quot; | 3
| 2024-жылдын 5-июну
|[[Сборная Андорры по футболу|Андора]]
| align=&quot;center&quot; | 5:0
| align=&quot;center&quot; | —
| Жолдоштук беттеш
|-
| align=&quot;center&quot; | 4
| 2024-жылдын 15-октябры
|[[Сборная Сербии по футболу|Сербия]]
| align=&quot;center&quot; | 3:0
| align=&quot;center&quot; | —
| УЕФА Улуттар Лигасынын 2024/25 тайпалык этабы
|-
| align=&quot;center&quot; | 5
| 2024-жылдын 18-ноябры
|[[Швейцария улуттук футбол курамасы|Швейцария]]
| align=&quot;center&quot; | 3:2
| align=&quot;center&quot; | —
| УЕФА Улуттар Лигасынын 2024/25 тайпалык этабы
|-
| align=&quot;center&quot; | 6
| 2025-жылдын 20-марты
|[[Нидерланд улуттук футбол курамасы|Голландия]]
| align=&quot;center&quot; | 2:2
| align=&quot;center&quot; | —
| УЕФА Улуттар Лигасы 2024/25. Чейрек финалдар
|-
| align=&quot;center&quot; | 7
| 2025-жылдын 4-сентябры
|[[Сборная Болгарии по футболу|Болгария]]
| align=&quot;center&quot; | 3:0
| align=&quot;center&quot; | —
| 2026-жылкы Дүйнөлүк Чемпионаттын тандоо турунун беттештери
|-
| align=&quot;center&quot; | 8
| 2025-жылдын 11-октябры
|[[Сборная Грузии по футболу|Грузия]]
| align=&quot;center&quot; | 2:0
| align=&quot;center&quot; | —
| 2026-жылкы Дүйнөлүк Чемпионаттын тандоо турунун беттештери
|-
| align=&quot;center&quot; | 9
| 2025-жылдын 15-ноябры
|[[Сборная Грузии по футболу|Грузия]]
| align=&quot;center&quot; | 4:0
| align=&quot;center&quot; | —
| 2026-жылкы Дүйнөлүк Чемпионаттын тандоо турунун беттештери
|-
| align=&quot;center&quot; | 10
| 2025-жылдын 18-ноябры
|[[Түркия улуттук футбол курамасы|Түркия]]
| align=&quot;center&quot; | 2:2
| align=&quot;center&quot; | —
| 2026-жылкы Дүйнөлүк Чемпионаттын тандоо турунун беттештери
|-
| align=&quot;center&quot; | 11
| 2026-жылдын 27-марты
|[[Сборная Сербии по футболу|Сербия]]
| align=&quot;center&quot; | 3:0
| align=&quot;center&quot; | —
| Жолдоштук беттеш
|-
|}
'''Жалпысынан: 11 беттеш / 0 гол; 7 жеңиш, 3 тең чыгуу, 1 жеңилүү''' .

== Эскертүүлөр ==
{{Булактар}}

== Шилтемелер ==

* [https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/players/129400/pau-cubarsi Барселонанын веб-сайтындагы профиль] (Испанча)
[[Категория:«Барселона» футбол клубунун оюнчулары]]
[[Категория:Арип боюнча футболчулар]]
[[Категория:Арип боюнча спортчулар]]
[[Категория:Арип боюнча инсандар]]</text>
      <sha1>gct9lh16ow5us473t7jonyazltft0mw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650248</id>
      <parentid>650104</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:45:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ханбийке Асанова</username>
        <id>38297</id>
      </contributor>
      <origin>650248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14398" sha1="7qhwtuxiyvhj5bwzqi5uhmxnfxsptpr" xml:space="preserve">{{Stub}}

{| class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;float:right; margin:0 0 0.5em 1em; width:20em; clear:right;&quot;
|-
|colspan=2 style=&quot;text-align:center; color:blak&quot; | '''''' &lt;br /&gt;

[[File:Uzbekistan vs. Spain, 2024 Summer Olympic men's association football, 2024-07-24 (250) - Pau Cubarsí.jpg|Uzbekistan_vs._Spain,_2024_Summer_Olympic_men's_association_football,_2024-07-24_(250)_-_Pau_Cubarsí]]
|-
|align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;orange&quot; colspan=2 style=&quot;font-size: small&quot; |'''Жалпы маалымат'''
|-
|colspan=2 style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|'''Толук аты-жөнү:''' ||Пау Кубарси Паредес
|-
|'''Туулган жылы:''' || 2007-жыл, 22-январь
|-
|'''Туулган жери:''' || [[Эспаньол|Эстаньол]], [[Жирона]], [[Испания]]
|-
|'''Өлкө:''' || [[Image:Flag of Spain.svg|border|15px]]  [[Испания]]
|-
|'''Бою:''' || 	183—185 см
|-
|'''Жубайы:'''|| Бойдок
|-
|'''Эмгек акысы:'''||4 миллион EUR (жылына), 76 923 EUR (жумасына), 1,5 миллион EUR (жылдык бонусу) - (2025)
|-
|align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;orange&quot; colspan=2 style=&quot;font-size: small&quot; |'''Клуб маалыматы
|-
|'''Учурдагы клубу:''' || [[Image:Flag of Spain.svg|border|15px]] [[Барселона (футбол клубу)|Барселона]] 
|-
|'''Позициясы:''' || Борбордук коргоочу
|-
|'''Номери:''' || 5
|-
|align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;orange&quot; colspan=2 style=&quot;font-size: small&quot;|'''Өспүрүм клубдары'''
|-
|2014—2018:||[[Image:Flag of Spain.svg|border|15px]]  [[Жирона]]
|-
|2018—2023:||[[Image:Flag of Spain.svg|border|15px]]  [[Барселона (футбол клубу)|Барселона]] 
|-
|align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;orange&quot; colspan=2 style=&quot;font-size: small&quot;|'''Клубдук карьерасы'''
|-
|2021||[[Image:Flag of Spain.svg|border|15px]]  [[Барселона (футбол клубу)|Барселона]] 85 (1)
|-
|2021||[[Image:Flag of Spain.svg|border|15px]] [[Барселона (футбол клубу)|Барселона Атлетик]]	9 (0)
|-
|align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;orange&quot; colspan=2 style=&quot;font-size: small&quot;|'''Улуттук курама'''
|-
|2022||[[Image:Flag of Spain.svg|border|15px]] [[Испания]] (U-15)	6 (1)
|-
|2022—2023:||[[Image:Flag of Spain.svg|border|15px]] [[Испания]] (U-17)	18 (0)
|-
|2024||[[Image:Flag of Spain.svg|border|15px]] [[Испания]] (U-21)	2 (0)	
|-
|2024-а.ч.:||[[Image:Flag of Spain.svg|border|15px]] [[Испания]]	18 (0)
|-
|2004:||[[Image:Flag of Spain.svg|border|15px]] [[Испания]] (олимп.) 6 (0)
|}
 

'''Пау Кубарси Паредес''' ( {{Lang-es|Pau Cubarsí Paredes}}  22-январь, 2007-жыл, [[Барселона]], [[Испания]] ) - [[Испания|испаниялык]] [[Футбол|футболчу]], [[Барселона (футбол клубу)|&quot;Барселона&quot;]] футбол клубунун жана [[Испания улуттук футбол курамасы|Испания курама командасынын]] борбордук коргоочусу . [[2026 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|Ал 2026-жылкы ФИФАнын Дүйнөлүк Кубогунун жеңүүчүсү]] жана Олимпиада чемпиону (2024).

Пау Кубарси Паредес (исп. Pau Cubarsí Paredes; 22-январь, 2007-жыл, Барселона, Испания) — испаниялык футболчу, &quot;Барселона&quot; клубунун жана Испания курама командасынын борбордук коргоочусу. 2026-жылкы дүйнө чемпиону. Олимпиада чемпиону (2024).

== Клубдук карьерасы ==
2023-жылдын 22-декабрында Кубарси [[Барселона (футбол клубу)|&quot;Барселонанын&quot;]] негизги курама командасында мексикалык  «Америка» клубуна каршы жолдоштук беттеште дебют жасаган.

2024-жылдын 18-январында Пау Испания Кубогунун &quot;Унионистас де Саламанка&quot; клубуна каршы оюнунда [[Барселона|&quot;Барселона&quot;]] үчүн дебют жасап, пас аркылуу гол жаратты. 2024-жылдын 21-январында Кубарси Испания Чемпионатынын [[Реал Бетис|&quot;Реал Бетис&quot;]] клубуна каршы оюнунда алгачкы жолу чыгып, башталгыч курамда ойногон. 2024-жылдын 12-мартында Пау [[2024/2025 УЕФА Чемпиондор лигасы|УЕФА Чемпиондор Лигасы]]нда 1/8 финалдын кайтаруу оюнунда &quot;Наполи&quot; клубуна каршы башталгыч курамда ойногон жана оюндун мыкты оюнчусу аталган.

== Улуттук курама командадагы карьерасы ==
2024-жылдын 15-мартында Кубарси алдыдагы жолдоштук беттештерге [[Испания улуттук футбол курамасы|Испаниянын улуттук курама командасына]] чакырылган. 2024-жылдын 22-мартында Пау [[Колумбия улуттук футбол курамасы|Колумбия]] курамасына каршы жолдоштук беттеште Испания курамасы үчүн дебют жасап, команданын тарыхындагы экинчи эң жаш [[дебют]]ант болду.

== Жетишкендиктери ==

=== Команда ===
'''Барселона'''

* [[Испания футбол чемпиондугу|Испания чемпиону]] ( '''2''' ): 2024/25, 2025/26
* Испания Кубогунун ээси: 2024/25
* Испания Суперкубогунун ээси ( '''2''' ): 2025, 2026

'''Испания курама командасы'''

* [[Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|Дүйнө чемпиону]] : [[2026 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2026]]
* Олимпиада чемпиону : 2024
* УЕФА Улуттар Лигасынын финалчысы: 2024/25

=== Жеке ===

* Дүйнө чемпионатынын &quot;Мыкты жаш оюнчусу&quot; : [[2026 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2026]]
* [[Испания футбол чемпиондугу|Ла Лиганын]] айдын жаш оюнчусу: 2024-жылдын март айы &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.laliga.com/noticias/pau-cubarsi-mejor-jugador-sub-23-de-laliga-ea-sports-en-marzo|title=Pau Cubarsí, Mejor Jugador sub-23 de LALIGA EA SPORTS en marzo|lang=en|date=2024-03-27}}&lt;/ref&gt;
* Ла Лиганын жылдыздар командасына кирген: 2024/25 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4270408/seven-from-fc-barcelona-in-the-team-of-the-season|title=Seven from FC Barcelona in the Team of the Season|lang=en|date=2025-05-23}}&lt;/ref&gt;

== Аткаруу статистикасы ==

=== Клубдук карьерасы ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|- style=&quot;background:beige;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; |Клуб
! rowspan=&quot;2&quot; | Сезон
! colspan=&quot;2&quot; | Лига
! colspan=&quot;2&quot; | Кубок
! colspan=&quot;2&quot; | Европа кубоктору 
! colspan=&quot;2&quot; | Башкалар 
! colspan=&quot;2&quot; | Жалпы сумма
|- style=&quot;background:beige;&quot;
! Оюндар
! Голдор
! Оюндар
! Голдор
! Оюндар
! Голдор
! Оюндар
! Голдор
! Оюндар
! Голдор
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | '''[[Барселона Атлетик]]'''
| 2023/24
| 9
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
! 9
! 0
|- style=&quot;background:lemonchiffon;&quot;
! Жалпы сумма
! 9
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
! 9
! 0
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | '''[[Барселона (футбол клубу)|Барселона]]'''
| 2023/24
| 19
| 0
| 2
| 0
| 3
| 0
| 0
| 0
! 24
! 0
|-
| 2024/25
| 35
| 0
| 6
| 1
| 13
| 0
| 2
| 0
! 56
! 1
|-
| [[«Барселона» футбол клубунун 2025/2026 сезону|2025/26]]
| 31
| 1
| 5
| 0
| 10
| 0
| 2
| 0
! 48
! 1
|-
|- style=&quot;background:lemonchiffon;&quot;
! Жалпы сумма
! 85
! 1
! 13
! 1
! 26
! 0
! 4
! 0
! 128
! 2
|- style=&quot;background:beige;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; | Толук карьера
! 94
! 1
! 13
! 1
! 26
! 0
! 4
! 0
! 137
! 2
|}

=== Улуттук курама команда үчүн оюндары ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|- style=&quot;background:beige&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;120&quot; |Улуттук курама команда
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;40&quot; | Жыл
! colspan=&quot;2&quot; width=&quot;90&quot; | [[Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|Дүйнөлүк кубоктун тандоо турунун беттештери]]
! colspan=&quot;2&quot; width=&quot;90&quot; | [[Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|Дүйнөлүк кубоктун финалдык беттештери]]
! colspan=&quot;2&quot; width=&quot;90&quot; | УЕФА Улуттар Лигасы
! colspan=&quot;2&quot; width=&quot;90&quot; | Жолдоштук беттештер
! colspan=&quot;2&quot; width=&quot;90&quot; | Жалпы сумма
|- style=&quot;background:beige&quot;
! Оюндар
! Голдор
! Оюндар
! Голдор
! Оюндар
! Голдор
! Оюндар
! Голдор
! Оюндар
! Голдор
|-
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;center&quot; | '''[[Испания улуттук футбол курамасы|Испания]]'''
| align=&quot;center&quot; | 2024-жыл
| align=&quot;center&quot; | -
| align=&quot;center&quot; | -
| align=&quot;center&quot; | -
| align=&quot;center&quot; | -
| align=&quot;center&quot; | 2
| align=&quot;center&quot; | 0
| align=&quot;center&quot; | 3
| align=&quot;center&quot; | 0
! 5
! 0
|-
| align=&quot;center&quot; | 2025-жыл
| align=&quot;center&quot; | 4
| align=&quot;center&quot; | 0
| align=&quot;center&quot; | -
| align=&quot;center&quot; | -
| align=&quot;center&quot; | 1
| align=&quot;center&quot; | 0
| align=&quot;center&quot; | -
| align=&quot;center&quot; | -
! 5
! 0
|-
| align=&quot;center&quot; | 2026-жыл
| align=&quot;center&quot; | -
| align=&quot;center&quot; | -
| align=&quot;center&quot; | 0
| align=&quot;center&quot; | 0
| align=&quot;center&quot; | -
| align=&quot;center&quot; | -
| align=&quot;center&quot; | 1
| align=&quot;center&quot; | 0
! 1
! 0
|-
|- style=&quot;background:beige&quot;
! colspan=&quot;2&quot; | Толук карьера
! 4
! 0
! 0
! 0
! 3
! 0
! 4
! 0
! 11
! 0
|}

=== Улуттук курама команда үчүн беттештер жана голдор ===
{| class=&quot;wikitable tpl-blanktable collapsible collapsed&quot; style=&quot;font-size: 95%&quot; width=&quot;100%&quot;
! colspan=&quot;6&quot; style=&quot;{{цвета сборной/Испания|1}}&quot; | Кубарсинин Испания курама командасы үчүн оюндары жана голдору
|-
! Жок.
! Дата
! Атаандаш
! Текшерүү
! Голдор
! Мелдеш
|-
| align=&quot;center&quot; | 1
| 2024-жылдын 22-марты
|[[Колумбия улуттук футбол курамасы|Колумбия]]
| align=&quot;center&quot; | 0:1
| align=&quot;center&quot; | —
| Жолдоштук беттеш
|-
| align=&quot;center&quot; | 2
| 2024-жылдын 26-марты
|[[Бразилия улуттук футбол курамасы|Бразилия]]
| align=&quot;center&quot; | 3:3
| align=&quot;center&quot; | —
| Жолдоштук беттеш
|-
| align=&quot;center&quot; | 3
| 2024-жылдын 5-июну
|[[Сборная Андорры по футболу|Андора]]
| align=&quot;center&quot; | 5:0
| align=&quot;center&quot; | —
| Жолдоштук беттеш
|-
| align=&quot;center&quot; | 4
| 2024-жылдын 15-октябры
|[[Сборная Сербии по футболу|Сербия]]
| align=&quot;center&quot; | 3:0
| align=&quot;center&quot; | —
| УЕФА Улуттар Лигасынын 2024/25 тайпалык этабы
|-
| align=&quot;center&quot; | 5
| 2024-жылдын 18-ноябры
|[[Швейцария улуттук футбол курамасы|Швейцария]]
| align=&quot;center&quot; | 3:2
| align=&quot;center&quot; | —
| УЕФА Улуттар Лигасынын 2024/25 тайпалык этабы
|-
| align=&quot;center&quot; | 6
| 2025-жылдын 20-марты
|[[Нидерланд улуттук футбол курамасы|Голландия]]
| align=&quot;center&quot; | 2:2
| align=&quot;center&quot; | —
| УЕФА Улуттар Лигасы 2024/25. Чейрек финалдар
|-
| align=&quot;center&quot; | 7
| 2025-жылдын 4-сентябры
|[[Сборная Болгарии по футболу|Болгария]]
| align=&quot;center&quot; | 3:0
| align=&quot;center&quot; | —
| 2026-жылкы Дүйнөлүк Чемпионаттын тандоо турунун беттештери
|-
| align=&quot;center&quot; | 8
| 2025-жылдын 11-октябры
|[[Сборная Грузии по футболу|Грузия]]
| align=&quot;center&quot; | 2:0
| align=&quot;center&quot; | —
| 2026-жылкы Дүйнөлүк Чемпионаттын тандоо турунун беттештери
|-
| align=&quot;center&quot; | 9
| 2025-жылдын 15-ноябры
|[[Сборная Грузии по футболу|Грузия]]
| align=&quot;center&quot; | 4:0
| align=&quot;center&quot; | —
| 2026-жылкы Дүйнөлүк Чемпионаттын тандоо турунун беттештери
|-
| align=&quot;center&quot; | 10
| 2025-жылдын 18-ноябры
|[[Түркия улуттук футбол курамасы|Түркия]]
| align=&quot;center&quot; | 2:2
| align=&quot;center&quot; | —
| 2026-жылкы Дүйнөлүк Чемпионаттын тандоо турунун беттештери
|-
| align=&quot;center&quot; | 11
| 2026-жылдын 27-марты
|[[Сборная Сербии по футболу|Сербия]]
| align=&quot;center&quot; | 3:0
| align=&quot;center&quot; | —
| Жолдоштук беттеш
|-
|}
'''Жалпысынан: 11 беттеш / 0 гол; 7 жеңиш, 3 тең чыгуу, 1 жеңилүү''' .

== Эскертүүлөр ==
{{Булактар}}

== Шилтемелер ==

* [https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/players/129400/pau-cubarsi Барселонанын веб-сайтындагы профиль] (Испанча)
[[Категория:«Барселона» футбол клубунун оюнчулары]]
[[Категория:Арип боюнча футболчулар]]
[[Категория:Арип боюнча спортчулар]]
[[Категория:Арип боюнча инсандар]]</text>
      <sha1>7qhwtuxiyvhj5bwzqi5uhmxnfxsptpr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Vadim Chuprina</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153261</id>
    <revision>
      <id>650109</id>
      <timestamp>2026-07-21T11:57:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="89jvv0zx7kg2vk3ymwo5imsorab89ed" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 11:57, 21 июль 2026 (UTC)</text>
      <sha1>89jvv0zx7kg2vk3ymwo5imsorab89ed</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Nesko200</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153262</id>
    <revision>
      <id>650119</id>
      <timestamp>2026-07-21T13:57:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="46lkshlhqjfi2jl7rdjn3368rurw3wz" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 13:57, 21 июль 2026 (UTC)</text>
      <sha1>46lkshlhqjfi2jl7rdjn3368rurw3wz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-40773-17</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153263</id>
    <revision>
      <id>650131</id>
      <timestamp>2026-07-21T14:57:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="5sebc5g9eukbjrpjdrdeznvxv8bc2c0" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 14:57, 21 июль 2026 (UTC)</text>
      <sha1>5sebc5g9eukbjrpjdrdeznvxv8bc2c0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-40831-76</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153264</id>
    <revision>
      <id>650139</id>
      <timestamp>2026-07-21T17:58:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="55ccv5abc0yo1irem56uy7irwigukg9" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 17:58, 21 июль 2026 (UTC)</text>
      <sha1>55ccv5abc0yo1irem56uy7irwigukg9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-40877-53</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153265</id>
    <revision>
      <id>650151</id>
      <timestamp>2026-07-21T18:58:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="t2lvldf6vgl2unzswqgacnchkkj9u1i" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 18:58, 21 июль 2026 (UTC)</text>
      <sha1>t2lvldf6vgl2unzswqgacnchkkj9u1i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-40801-07</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153266</id>
    <revision>
      <id>650152</id>
      <timestamp>2026-07-21T18:58:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="t2lvldf6vgl2unzswqgacnchkkj9u1i" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 18:58, 21 июль 2026 (UTC)</text>
      <sha1>t2lvldf6vgl2unzswqgacnchkkj9u1i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-40903-27</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153267</id>
    <revision>
      <id>650153</id>
      <timestamp>2026-07-21T18:58:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="t2lvldf6vgl2unzswqgacnchkkj9u1i" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 18:58, 21 июль 2026 (UTC)</text>
      <sha1>t2lvldf6vgl2unzswqgacnchkkj9u1i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-40940-54</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153268</id>
    <revision>
      <id>650155</id>
      <timestamp>2026-07-22T02:00:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="6c1x9atw8a0y0rv3ulzol55gt7yrbbw" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 02:00, 22 июль 2026 (UTC)</text>
      <sha1>6c1x9atw8a0y0rv3ulzol55gt7yrbbw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:MidnightWC30</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153269</id>
    <revision>
      <id>650156</id>
      <timestamp>2026-07-22T03:00:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="sn8ipq7a97fb66dxgu6d8ocgxcz8ce0" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 03:00, 22 июль 2026 (UTC)</text>
      <sha1>sn8ipq7a97fb66dxgu6d8ocgxcz8ce0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Pagaes</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153270</id>
    <revision>
      <id>650157</id>
      <timestamp>2026-07-22T05:00:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="iiwwtt2wv692eqyo68ce6xtvlwhngzb" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 05:00, 22 июль 2026 (UTC)</text>
      <sha1>iiwwtt2wv692eqyo68ce6xtvlwhngzb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кыргыз Республикасынын Агартуу министрлиги</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153271</id>
    <revision>
      <id>650163</id>
      <timestamp>2026-07-22T07:45:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңы барак: &quot;‎{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=~~~~}} '''Кыргыз Республикасынын Агартуу министрлиги''' — мектепке чейинки билим берүү, башталгыч, негизги жана орто жалпы билим берүү , кесиптик башталгыч билим берүү, кошумча кесиптик билим берүү жана балдарга, эрезеге жеткендерге к...&quot;</comment>
      <origin>650163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1644" sha1="icoouj1q093rwakzg3tdfgsecsonecj" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 07:45, 22 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Агартуу министрлиги''' — мектепке чейинки билим берүү, башталгыч, негизги жана орто жалпы билим берүү , кесиптик башталгыч билим берүү, кошумча кесиптик билим берүү жана балдарга, эрезеге жеткендерге кошумча билим берүү чөйрөсүндө бирдиктүү мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча функцияларды, тиешелүү деңгээлдерде билим берүүнүн жеткиликтүүлүгүн жана сапатын мамлекеттик контролдоо, Кыргыз Республикасынын жарандарынын билим алууга конституциялык укуктарын камсыз кылуу боюнча функцияларды ишке ашыруучу аткаруу бийлигинин борбордук мамлекеттик органы болуп саналат.
== Кыргыз Республикасынын Агартуу министрлигинин ыйгарым укуктары == 
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==</text>
      <sha1>icoouj1q093rwakzg3tdfgsecsonecj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650164</id>
      <parentid>650163</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T07:46:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1951" sha1="2grwn9nmq5jck24luvymbugg41v9u9s" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 07:45, 22 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Агартуу министрлиги''' — мектепке чейинки билим берүү, башталгыч, негизги жана орто жалпы билим берүү , кесиптик башталгыч билим берүү, кошумча кесиптик билим берүү жана балдарга, эрезеге жеткендерге кошумча билим берүү чөйрөсүндө бирдиктүү мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча функцияларды, тиешелүү деңгээлдерде билим берүүнүн жеткиликтүүлүгүн жана сапатын мамлекеттик контролдоо, Кыргыз Республикасынын жарандарынын билим алууга конституциялык укуктарын камсыз кылуу боюнча функцияларды ишке ашыруучу аткаруу бийлигинин борбордук мамлекеттик органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/230029085/edition/34234/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Агартуу министрлиги жөнүндө жобо]&lt;/ref&gt;.
== Кыргыз Республикасынын Агартуу министрлигинин ыйгарым укуктары == 
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==</text>
      <sha1>2grwn9nmq5jck24luvymbugg41v9u9s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650183</id>
      <parentid>650164</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:06:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Кыргызстандын министирликтери|Кыргызстандын министирликтери]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>650183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2033" sha1="hrsatxc1mjox3yod6jeg7rh6g7jjz1b" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 07:45, 22 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Агартуу министрлиги''' — мектепке чейинки билим берүү, башталгыч, негизги жана орто жалпы билим берүү , кесиптик башталгыч билим берүү, кошумча кесиптик билим берүү жана балдарга, эрезеге жеткендерге кошумча билим берүү чөйрөсүндө бирдиктүү мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча функцияларды, тиешелүү деңгээлдерде билим берүүнүн жеткиликтүүлүгүн жана сапатын мамлекеттик контролдоо, Кыргыз Республикасынын жарандарынын билим алууга конституциялык укуктарын камсыз кылуу боюнча функцияларды ишке ашыруучу аткаруу бийлигинин борбордук мамлекеттик органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/230029085/edition/34234/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Агартуу министрлиги жөнүндө жобо]&lt;/ref&gt;.
== Кыргыз Республикасынын Агартуу министрлигинин ыйгарым укуктары == 
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>hrsatxc1mjox3yod6jeg7rh6g7jjz1b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650200</id>
      <parentid>650183</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:08:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2341" sha1="l1dwown78g4aveelv58xqan0p1kujqo" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 07:45, 22 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Агартуу министрлиги''' — мектепке чейинки билим берүү, башталгыч, негизги жана орто жалпы билим берүү , кесиптик башталгыч билим берүү, кошумча кесиптик билим берүү жана балдарга, эрезеге жеткендерге кошумча билим берүү чөйрөсүндө бирдиктүү мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча функцияларды, тиешелүү деңгээлдерде билим берүүнүн жеткиликтүүлүгүн жана сапатын мамлекеттик контролдоо, Кыргыз Республикасынын жарандарынын билим алууга конституциялык укуктарын камсыз кылуу боюнча функцияларды ишке ашыруучу аткаруу бийлигинин борбордук мамлекеттик органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/230029085/edition/34234/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Агартуу министрлиги жөнүндө жобо]&lt;/ref&gt;.
== Кыргыз Республикасынын Агартуу министрлигинин ыйгарым укуктары == 
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===

== Булактар ==
{{Булактар|2}}
== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
* [https://egov.kg/kg Маалыматтын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн борборлоштурулган порталы]

[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>l1dwown78g4aveelv58xqan0p1kujqo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650220</id>
      <parentid>650200</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:13:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2410" sha1="61b2zsfg9ss4oi4z4cz4fknq4tz66tr" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 07:45, 22 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Агартуу министрлиги''' — мектепке чейинки билим берүү, башталгыч, негизги жана орто жалпы билим берүү , кесиптик башталгыч билим берүү, кошумча кесиптик билим берүү жана балдарга, эрезеге жеткендерге кошумча билим берүү чөйрөсүндө бирдиктүү мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча функцияларды, тиешелүү деңгээлдерде билим берүүнүн жеткиликтүүлүгүн жана сапатын мамлекеттик контролдоо, Кыргыз Республикасынын жарандарынын билим алууга конституциялык укуктарын камсыз кылуу боюнча функцияларды ишке ашыруучу аткаруу бийлигинин борбордук мамлекеттик органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/230029085/edition/34234/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Агартуу министрлиги жөнүндө жобо]&lt;/ref&gt;.
== Кыргыз Республикасынын Агартуу министрлигинин ыйгарым укуктары == 
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===

== Булактар ==
{{Булактар|2}}
== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
* [https://egov.kg/kg Маалыматтын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн борборлоштурулган порталы]

{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}
[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>61b2zsfg9ss4oi4z4cz4fknq4tz66tr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлиги</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153272</id>
    <revision>
      <id>650165</id>
      <timestamp>2026-07-22T07:49:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңы барак: &quot;‎{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=~~~~}} '''Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлиги''' — макроэкономикалык, соода, монополияга каршы (отун-энергетикалык комплексинен тышкары), бажылык-тарифтик, лицензиялык, тышкы экономикалык, өнөр жай (тамак-аш өн...&quot;</comment>
      <origin>650165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3324" sha1="9durdqhsdlgpog59p0kiqfuc3rbsaja" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 07:49, 22 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлиги''' — макроэкономикалык, соода, монополияга каршы (отун-энергетикалык комплексинен тышкары), бажылык-тарифтик, лицензиялык, тышкы экономикалык, өнөр жай (тамак-аш өнөр жайынан тышкары), экспорттук контролдоо, региондорду өнүктүрүү, административдик-аймактык түзүлүш, аймактык-мейкиндик пландоо жана аймактык өнүктүрүү, мамлекеттик мүлктү башкаруу, банкроттук жана анын алдын алуу (банктардын жана финансылык-кредиттик уюмдардын банкроттугун кошпогондо), техникалык жөнгө салуу, метрология, стандартташтыруунун жана шайкештикти баалоо боюнча органдарды аккредитациялоонун улуттук системалары, адал-индустрия, ишкердик, «жашыл» экономика, климаттык өзгөрүүнүн кесепеттерин жеңилдетүү жана адаптациялоо, банктык эмес финансы рыногу, бухгалтердик эсепке алуу жана финансылык отчеттуулук, риелтордук иш тармактарында мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруучу, ошондой эле мамлекеттик салык, бажы саясаты, камсыздандыруу төгүмдөрүн башкаруу, этил спиртин, алкоголдук жана спирт камтыган продукцияны, биоэтанолду өндүрүү жана жүгүртүүнү жөнгө салуу, баалуу металлдар менен асыл таштардан жасалган зергердик буюмдарды өндүрүү жана алар менен операцияларды аткаруу чөйрөлөрүндө бирдиктүү мамлекеттик саясатты иштеп чыгуучу аткаруу бийлигинин борбордук органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/99775/edition/46690/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлиги жөнүндө ЖОБО]&lt;/ref&gt;.
== Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлигинин ыйгарым укуктары == 
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==</text>
      <sha1>9durdqhsdlgpog59p0kiqfuc3rbsaja</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650184</id>
      <parentid>650165</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:06:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Кыргызстандын министирликтери|Кыргызстандын министирликтери]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>650184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3406" sha1="4r5jwu4o2uq8vbpdkcby4re7l2rsjjb" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 07:49, 22 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлиги''' — макроэкономикалык, соода, монополияга каршы (отун-энергетикалык комплексинен тышкары), бажылык-тарифтик, лицензиялык, тышкы экономикалык, өнөр жай (тамак-аш өнөр жайынан тышкары), экспорттук контролдоо, региондорду өнүктүрүү, административдик-аймактык түзүлүш, аймактык-мейкиндик пландоо жана аймактык өнүктүрүү, мамлекеттик мүлктү башкаруу, банкроттук жана анын алдын алуу (банктардын жана финансылык-кредиттик уюмдардын банкроттугун кошпогондо), техникалык жөнгө салуу, метрология, стандартташтыруунун жана шайкештикти баалоо боюнча органдарды аккредитациялоонун улуттук системалары, адал-индустрия, ишкердик, «жашыл» экономика, климаттык өзгөрүүнүн кесепеттерин жеңилдетүү жана адаптациялоо, банктык эмес финансы рыногу, бухгалтердик эсепке алуу жана финансылык отчеттуулук, риелтордук иш тармактарында мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруучу, ошондой эле мамлекеттик салык, бажы саясаты, камсыздандыруу төгүмдөрүн башкаруу, этил спиртин, алкоголдук жана спирт камтыган продукцияны, биоэтанолду өндүрүү жана жүгүртүүнү жөнгө салуу, баалуу металлдар менен асыл таштардан жасалган зергердик буюмдарды өндүрүү жана алар менен операцияларды аткаруу чөйрөлөрүндө бирдиктүү мамлекеттик саясатты иштеп чыгуучу аткаруу бийлигинин борбордук органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/99775/edition/46690/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлиги жөнүндө ЖОБО]&lt;/ref&gt;.
== Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлигинин ыйгарым укуктары == 
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>4r5jwu4o2uq8vbpdkcby4re7l2rsjjb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650201</id>
      <parentid>650184</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:09:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3715" sha1="1sbrwhh1xuathme03hblg2lezsl3gbt" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 07:49, 22 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлиги''' — макроэкономикалык, соода, монополияга каршы (отун-энергетикалык комплексинен тышкары), бажылык-тарифтик, лицензиялык, тышкы экономикалык, өнөр жай (тамак-аш өнөр жайынан тышкары), экспорттук контролдоо, региондорду өнүктүрүү, административдик-аймактык түзүлүш, аймактык-мейкиндик пландоо жана аймактык өнүктүрүү, мамлекеттик мүлктү башкаруу, банкроттук жана анын алдын алуу (банктардын жана финансылык-кредиттик уюмдардын банкроттугун кошпогондо), техникалык жөнгө салуу, метрология, стандартташтыруунун жана шайкештикти баалоо боюнча органдарды аккредитациялоонун улуттук системалары, адал-индустрия, ишкердик, «жашыл» экономика, климаттык өзгөрүүнүн кесепеттерин жеңилдетүү жана адаптациялоо, банктык эмес финансы рыногу, бухгалтердик эсепке алуу жана финансылык отчеттуулук, риелтордук иш тармактарында мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруучу, ошондой эле мамлекеттик салык, бажы саясаты, камсыздандыруу төгүмдөрүн башкаруу, этил спиртин, алкоголдук жана спирт камтыган продукцияны, биоэтанолду өндүрүү жана жүгүртүүнү жөнгө салуу, баалуу металлдар менен асыл таштардан жасалган зергердик буюмдарды өндүрүү жана алар менен операцияларды аткаруу чөйрөлөрүндө бирдиктүү мамлекеттик саясатты иштеп чыгуучу аткаруу бийлигинин борбордук органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/99775/edition/46690/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлиги жөнүндө ЖОБО]&lt;/ref&gt;.
== Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлигинин ыйгарым укуктары == 
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
* [https://egov.kg/kg Маалыматтын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн борборлоштурулган порталы]

[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>1sbrwhh1xuathme03hblg2lezsl3gbt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650219</id>
      <parentid>650201</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:13:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3784" sha1="ia9pwdabkcfspad55vlfxuqp71r5q9r" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 07:49, 22 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлиги''' — макроэкономикалык, соода, монополияга каршы (отун-энергетикалык комплексинен тышкары), бажылык-тарифтик, лицензиялык, тышкы экономикалык, өнөр жай (тамак-аш өнөр жайынан тышкары), экспорттук контролдоо, региондорду өнүктүрүү, административдик-аймактык түзүлүш, аймактык-мейкиндик пландоо жана аймактык өнүктүрүү, мамлекеттик мүлктү башкаруу, банкроттук жана анын алдын алуу (банктардын жана финансылык-кредиттик уюмдардын банкроттугун кошпогондо), техникалык жөнгө салуу, метрология, стандартташтыруунун жана шайкештикти баалоо боюнча органдарды аккредитациялоонун улуттук системалары, адал-индустрия, ишкердик, «жашыл» экономика, климаттык өзгөрүүнүн кесепеттерин жеңилдетүү жана адаптациялоо, банктык эмес финансы рыногу, бухгалтердик эсепке алуу жана финансылык отчеттуулук, риелтордук иш тармактарында мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруучу, ошондой эле мамлекеттик салык, бажы саясаты, камсыздандыруу төгүмдөрүн башкаруу, этил спиртин, алкоголдук жана спирт камтыган продукцияны, биоэтанолду өндүрүү жана жүгүртүүнү жөнгө салуу, баалуу металлдар менен асыл таштардан жасалган зергердик буюмдарды өндүрүү жана алар менен операцияларды аткаруу чөйрөлөрүндө бирдиктүү мамлекеттик саясатты иштеп чыгуучу аткаруу бийлигинин борбордук органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/99775/edition/46690/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлиги жөнүндө ЖОБО]&lt;/ref&gt;.
== Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлигинин ыйгарым укуктары == 
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
* [https://egov.kg/kg Маалыматтын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн борборлоштурулган порталы]

{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}
[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>ia9pwdabkcfspad55vlfxuqp71r5q9r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кыргыз Республикасынын Санариптик өнүктүрүү жана инновациялык технологиялар министрлиги</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153273</id>
    <revision>
      <id>650166</id>
      <timestamp>2026-07-22T07:51:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңы барак: &quot;‎{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=~~~~}} '''Кыргыз Республикасынын Санариптик өнүктүрүү министрлиги''' — санариптештирүү, электрондук башкаруу жаатында, электрондук кол тамганы пайдалануу, мамлекеттик жана муниципалдык электрондук кызмат көрсөтүүлөр, идентификаци...&quot;</comment>
      <origin>650166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1970" sha1="h5bex96uhgqwmzfgifikdbepv9a9csm" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 07:51, 22 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Санариптик өнүктүрүү министрлиги''' — санариптештирүү, электрондук башкаруу жаатында, электрондук кол тамганы пайдалануу, мамлекеттик жана муниципалдык электрондук кызмат көрсөтүүлөр, идентификациялоо системасы, санариптик технологиялардын, электр жана почта байланышынын, анын ичинде радио жана телеберүүлөрдүн бирдей жеткиликтүүлүгүн камсыз кылуу, калкты, жарандык абалдын актыларын каттоо, архив иши, киберкоопсуздук (Министрликтин компетенциясынын чегинде) чөйрөсүндө мамлекеттик саясатты иштеп чыгуучу жана жүзөгө ашыруучу аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы болуп эсептелет&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/158713/edition/33109/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Санариптик өнүктүрүү министрлиги жөнүндө ЖОБО]&lt;/ref&gt;.

== Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлигинин ыйгарым укуктары == 
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==</text>
      <sha1>h5bex96uhgqwmzfgifikdbepv9a9csm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650185</id>
      <parentid>650166</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:06:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Кыргызстандын министирликтери|Кыргызстандын министирликтери]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>650185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2052" sha1="6mt68ojbzhs72gfg1ib4hqif58d4p6g" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 07:51, 22 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Санариптик өнүктүрүү министрлиги''' — санариптештирүү, электрондук башкаруу жаатында, электрондук кол тамганы пайдалануу, мамлекеттик жана муниципалдык электрондук кызмат көрсөтүүлөр, идентификациялоо системасы, санариптик технологиялардын, электр жана почта байланышынын, анын ичинде радио жана телеберүүлөрдүн бирдей жеткиликтүүлүгүн камсыз кылуу, калкты, жарандык абалдын актыларын каттоо, архив иши, киберкоопсуздук (Министрликтин компетенциясынын чегинде) чөйрөсүндө мамлекеттик саясатты иштеп чыгуучу жана жүзөгө ашыруучу аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы болуп эсептелет&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/158713/edition/33109/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Санариптик өнүктүрүү министрлиги жөнүндө ЖОБО]&lt;/ref&gt;.

== Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлигинин ыйгарым укуктары == 
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>6mt68ojbzhs72gfg1ib4hqif58d4p6g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650202</id>
      <parentid>650185</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:09:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тышкы шилтемелер */</comment>
      <origin>650202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2359" sha1="35o14ydr8xk8cswgxip8vgxirobozc2" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 07:51, 22 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Санариптик өнүктүрүү министрлиги''' — санариптештирүү, электрондук башкаруу жаатында, электрондук кол тамганы пайдалануу, мамлекеттик жана муниципалдык электрондук кызмат көрсөтүүлөр, идентификациялоо системасы, санариптик технологиялардын, электр жана почта байланышынын, анын ичинде радио жана телеберүүлөрдүн бирдей жеткиликтүүлүгүн камсыз кылуу, калкты, жарандык абалдын актыларын каттоо, архив иши, киберкоопсуздук (Министрликтин компетенциясынын чегинде) чөйрөсүндө мамлекеттик саясатты иштеп чыгуучу жана жүзөгө ашыруучу аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы болуп эсептелет&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/158713/edition/33109/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Санариптик өнүктүрүү министрлиги жөнүндө ЖОБО]&lt;/ref&gt;.

== Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлигинин ыйгарым укуктары == 
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==
* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
* [https://egov.kg/kg Маалыматтын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн борборлоштурулган порталы]
[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>35o14ydr8xk8cswgxip8vgxirobozc2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650218</id>
      <parentid>650202</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:13:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2428" sha1="atnv3ybpey8dryjc91mp3288kgxzz1f" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 07:51, 22 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Санариптик өнүктүрүү министрлиги''' — санариптештирүү, электрондук башкаруу жаатында, электрондук кол тамганы пайдалануу, мамлекеттик жана муниципалдык электрондук кызмат көрсөтүүлөр, идентификациялоо системасы, санариптик технологиялардын, электр жана почта байланышынын, анын ичинде радио жана телеберүүлөрдүн бирдей жеткиликтүүлүгүн камсыз кылуу, калкты, жарандык абалдын актыларын каттоо, архив иши, киберкоопсуздук (Министрликтин компетенциясынын чегинде) чөйрөсүндө мамлекеттик саясатты иштеп чыгуучу жана жүзөгө ашыруучу аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы болуп эсептелет&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/158713/edition/33109/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Санариптик өнүктүрүү министрлиги жөнүндө ЖОБО]&lt;/ref&gt;.

== Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлигинин ыйгарым укуктары == 
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==
* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
* [https://egov.kg/kg Маалыматтын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн борборлоштурулган порталы]
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}
[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>atnv3ybpey8dryjc91mp3288kgxzz1f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлиги</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153274</id>
    <revision>
      <id>650167</id>
      <timestamp>2026-07-22T07:53:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңы барак: &quot;‎{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=~~~~}} '''Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлиги''' — эмгек, анын ичинен эмгекти коргоо жана калкты иш менен камсыз кылууга көмөк көрсөтүү, калкты социалдык коргоо, анын ичинде жарандардын социалд...&quot;</comment>
      <origin>650167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2212" sha1="3zwqlbx32gnrcvtrgmdwsjc2g33p021" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 07:53, 22 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлиги''' — эмгек, анын ичинен эмгекти коргоо жана калкты иш менен камсыз кылууга көмөк көрсөтүү, калкты социалдык коргоо, анын ичинде жарандардын социалдык жактан корголбогон категорияларын, турмуштук оор кырдаалга кабылган балдарды, ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелүү адамдарды жана улгайган жарандарды колдоо, социалдык камсыздоо, гендердик теңчилик, үй-бүлөлүк зомбулуктан коргоо жана сактоо, ошондой эле миграция, анын ичинен иммигранттар, этностук кыргыздар, качкындар жана адам сатуунун курмандыктары маселелери боюнча мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу функцияларын жүзөгө ашыруучу аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/158733/edition/22525/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлиги жөнүндө жобо]&lt;/ref&gt;.

== Министрликтин ыйгарым укуктары, максаттары, милдеттери ==

=== Максаттары ===

=== Функциялары ===

=== Укуктары ===

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==</text>
      <sha1>3zwqlbx32gnrcvtrgmdwsjc2g33p021</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650186</id>
      <parentid>650167</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:06:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Кыргызстандын министирликтери|Кыргызстандын министирликтери]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>650186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2294" sha1="40j5awpdqo02691lps51tvb6olymqse" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 07:53, 22 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлиги''' — эмгек, анын ичинен эмгекти коргоо жана калкты иш менен камсыз кылууга көмөк көрсөтүү, калкты социалдык коргоо, анын ичинде жарандардын социалдык жактан корголбогон категорияларын, турмуштук оор кырдаалга кабылган балдарды, ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелүү адамдарды жана улгайган жарандарды колдоо, социалдык камсыздоо, гендердик теңчилик, үй-бүлөлүк зомбулуктан коргоо жана сактоо, ошондой эле миграция, анын ичинен иммигранттар, этностук кыргыздар, качкындар жана адам сатуунун курмандыктары маселелери боюнча мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу функцияларын жүзөгө ашыруучу аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/158733/edition/22525/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлиги жөнүндө жобо]&lt;/ref&gt;.

== Министрликтин ыйгарым укуктары, максаттары, милдеттери ==

=== Максаттары ===

=== Функциялары ===

=== Укуктары ===

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>40j5awpdqo02691lps51tvb6olymqse</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650203</id>
      <parentid>650186</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:09:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тышкы шилтемелер */</comment>
      <origin>650203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2601" sha1="2bpbgw5wkb181o1653oz8yftokzikn7" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 07:53, 22 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлиги''' — эмгек, анын ичинен эмгекти коргоо жана калкты иш менен камсыз кылууга көмөк көрсөтүү, калкты социалдык коргоо, анын ичинде жарандардын социалдык жактан корголбогон категорияларын, турмуштук оор кырдаалга кабылган балдарды, ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелүү адамдарды жана улгайган жарандарды колдоо, социалдык камсыздоо, гендердик теңчилик, үй-бүлөлүк зомбулуктан коргоо жана сактоо, ошондой эле миграция, анын ичинен иммигранттар, этностук кыргыздар, качкындар жана адам сатуунун курмандыктары маселелери боюнча мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу функцияларын жүзөгө ашыруучу аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/158733/edition/22525/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлиги жөнүндө жобо]&lt;/ref&gt;.

== Министрликтин ыйгарым укуктары, максаттары, милдеттери ==

=== Максаттары ===

=== Функциялары ===

=== Укуктары ===

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==
* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
* [https://egov.kg/kg Маалыматтын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн борборлоштурулган порталы]
[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>2bpbgw5wkb181o1653oz8yftokzikn7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650217</id>
      <parentid>650203</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:13:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2670" sha1="i3h1zo2wrevi02w1nkzlz6l1yjpnhsg" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 07:53, 22 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлиги''' — эмгек, анын ичинен эмгекти коргоо жана калкты иш менен камсыз кылууга көмөк көрсөтүү, калкты социалдык коргоо, анын ичинде жарандардын социалдык жактан корголбогон категорияларын, турмуштук оор кырдаалга кабылган балдарды, ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелүү адамдарды жана улгайган жарандарды колдоо, социалдык камсыздоо, гендердик теңчилик, үй-бүлөлүк зомбулуктан коргоо жана сактоо, ошондой эле миграция, анын ичинен иммигранттар, этностук кыргыздар, качкындар жана адам сатуунун курмандыктары маселелери боюнча мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу функцияларын жүзөгө ашыруучу аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/158733/edition/22525/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлиги жөнүндө жобо]&lt;/ref&gt;.

== Министрликтин ыйгарым укуктары, максаттары, милдеттери ==

=== Максаттары ===

=== Функциялары ===

=== Укуктары ===

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==
* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
* [https://egov.kg/kg Маалыматтын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн борборлоштурулган порталы]
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}
[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>i3h1zo2wrevi02w1nkzlz6l1yjpnhsg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153275</id>
    <revision>
      <id>650168</id>
      <timestamp>2026-07-22T07:55:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңы барак: &quot;‎{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=~~~~}} Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги — саламаттык сактоо чөйрөсүндө мамлекеттик саясатты иштеп чыгуучу жана ишке ашыруучу жана башкарууну жүзөгө ашыруучу аткаруу бийлигинин борбордук мамлекеттик органы бо...&quot;</comment>
      <origin>650168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1249" sha1="n2oduq4lh5lxo3qne0yfeyozi922yx9" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 07:55, 22 июль 2026 (UTC)}}
Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги — саламаттык сактоо чөйрөсүндө мамлекеттик саясатты иштеп чыгуучу жана ишке ашыруучу жана башкарууну жүзөгө ашыруучу аткаруу бийлигинин борбордук мамлекеттик органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/158730/edition/46687/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги жөнүндө жобо]&lt;/ref&gt;.
== Министрликтин ыйгарым укуктары, максаттары, милдеттери ==
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==</text>
      <sha1>n2oduq4lh5lxo3qne0yfeyozi922yx9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650187</id>
      <parentid>650168</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:06:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Кыргызстандын министирликтери|Кыргызстандын министирликтери]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>650187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1331" sha1="meatuic6nyxj7mnprc5me2k8d1le4mk" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 07:55, 22 июль 2026 (UTC)}}
Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги — саламаттык сактоо чөйрөсүндө мамлекеттик саясатты иштеп чыгуучу жана ишке ашыруучу жана башкарууну жүзөгө ашыруучу аткаруу бийлигинин борбордук мамлекеттик органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/158730/edition/46687/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги жөнүндө жобо]&lt;/ref&gt;.
== Министрликтин ыйгарым укуктары, максаттары, милдеттери ==
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>meatuic6nyxj7mnprc5me2k8d1le4mk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650204</id>
      <parentid>650187</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:09:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тышкы шилтемелер */</comment>
      <origin>650204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1638" sha1="5uh9ssubtwz8cndxn0ebk44az6nzt1n" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 07:55, 22 июль 2026 (UTC)}}
Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги — саламаттык сактоо чөйрөсүндө мамлекеттик саясатты иштеп чыгуучу жана ишке ашыруучу жана башкарууну жүзөгө ашыруучу аткаруу бийлигинин борбордук мамлекеттик органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/158730/edition/46687/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги жөнүндө жобо]&lt;/ref&gt;.
== Министрликтин ыйгарым укуктары, максаттары, милдеттери ==
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==
* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
* [https://egov.kg/kg Маалыматтын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн борборлоштурулган порталы]
[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>5uh9ssubtwz8cndxn0ebk44az6nzt1n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650216</id>
      <parentid>650204</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:12:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1707" sha1="labhch7c61jfctm3mrr7snh3xvumxi0" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 07:55, 22 июль 2026 (UTC)}}
Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги — саламаттык сактоо чөйрөсүндө мамлекеттик саясатты иштеп чыгуучу жана ишке ашыруучу жана башкарууну жүзөгө ашыруучу аткаруу бийлигинин борбордук мамлекеттик органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/158730/edition/46687/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги жөнүндө жобо]&lt;/ref&gt;.
== Министрликтин ыйгарым укуктары, максаттары, милдеттери ==
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==
* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
* [https://egov.kg/kg Маалыматтын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн борборлоштурулган порталы]
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}
[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>labhch7c61jfctm3mrr7snh3xvumxi0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кыргыз Республикасынын Энергетика министрлиги</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153276</id>
    <revision>
      <id>650169</id>
      <timestamp>2026-07-22T07:58:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңы барак: &quot;‎{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=~~~~}} '''Кыргыз Республикасынын Энергетика министрлиги''' — отун-энергетикалык комплекси жаатында мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана жүзөгө ашыруу боюнча функцияларды ишке ашыруучу, ошондой эле энергетика чөйрөсүндөгү мыйзамда...&quot;</comment>
      <origin>650169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1500" sha1="mwipfkgu04m3cl5aya8kt5ixcvkp5rq" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 07:58, 22 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Энергетика министрлиги''' — отун-энергетикалык комплекси жаатында мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана жүзөгө ашыруу боюнча функцияларды ишке ашыруучу, ошондой эле энергетика чөйрөсүндөгү мыйзамдардын сакталышына мамлекеттик контроль жана көзөмөл жүргүзүүчү Кыргыз Республикасынын аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/158098/edition/1110377/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Энергетика жана өнөр жай министрлиги жөнүндө жобо]&lt;/ref&gt;.
== Министрликтин ыйгарым укуктары, максаттары, милдеттери ==
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==</text>
      <sha1>mwipfkgu04m3cl5aya8kt5ixcvkp5rq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650188</id>
      <parentid>650169</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:06:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Кыргызстандын министирликтери|Кыргызстандын министирликтери]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>650188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1582" sha1="njd7mx31rpkw5m605zi8nzigbje0ipc" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 07:58, 22 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Энергетика министрлиги''' — отун-энергетикалык комплекси жаатында мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана жүзөгө ашыруу боюнча функцияларды ишке ашыруучу, ошондой эле энергетика чөйрөсүндөгү мыйзамдардын сакталышына мамлекеттик контроль жана көзөмөл жүргүзүүчү Кыргыз Республикасынын аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/158098/edition/1110377/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Энергетика жана өнөр жай министрлиги жөнүндө жобо]&lt;/ref&gt;.
== Министрликтин ыйгарым укуктары, максаттары, милдеттери ==
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>njd7mx31rpkw5m605zi8nzigbje0ipc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650205</id>
      <parentid>650188</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:09:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тышкы шилтемелер */</comment>
      <origin>650205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1889" sha1="6rhfxpmvfj2faunxfv7oam9t6k8auyl" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 07:58, 22 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Энергетика министрлиги''' — отун-энергетикалык комплекси жаатында мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана жүзөгө ашыруу боюнча функцияларды ишке ашыруучу, ошондой эле энергетика чөйрөсүндөгү мыйзамдардын сакталышына мамлекеттик контроль жана көзөмөл жүргүзүүчү Кыргыз Республикасынын аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/158098/edition/1110377/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Энергетика жана өнөр жай министрлиги жөнүндө жобо]&lt;/ref&gt;.
== Министрликтин ыйгарым укуктары, максаттары, милдеттери ==
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==
* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
* [https://egov.kg/kg Маалыматтын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн борборлоштурулган порталы]
[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>6rhfxpmvfj2faunxfv7oam9t6k8auyl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650215</id>
      <parentid>650205</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:12:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1958" sha1="gmpft2rudsl4kvbqpaltxokbuyyqyjq" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 07:58, 22 июль 2026 (UTC)}}
'''Кыргыз Республикасынын Энергетика министрлиги''' — отун-энергетикалык комплекси жаатында мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана жүзөгө ашыруу боюнча функцияларды ишке ашыруучу, ошондой эле энергетика чөйрөсүндөгү мыйзамдардын сакталышына мамлекеттик контроль жана көзөмөл жүргүзүүчү Кыргыз Республикасынын аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/158098/edition/1110377/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Энергетика жана өнөр жай министрлиги жөнүндө жобо]&lt;/ref&gt;.
== Министрликтин ыйгарым укуктары, максаттары, милдеттери ==
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==
* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
* [https://egov.kg/kg Маалыматтын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн борборлоштурулган порталы]
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}
[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>gmpft2rudsl4kvbqpaltxokbuyyqyjq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кыргыз Республикасынын Маданият, маалымат жана жаштар саясаты министрлиги</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153277</id>
    <revision>
      <id>650170</id>
      <timestamp>2026-07-22T08:00:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңы барак: &quot;‎{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=~~~~}} Кыргыз Республикасынын Маданият, маалымат жана жаштар саясаты министрлиги — маданият, искусство, маалымат жана жаштар саясаты чөйрөсүндөгү мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча функцияларды жүзөгө ашыруу...&quot;</comment>
      <origin>650170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1371" sha1="680um9xcnba8ypgefjcjgwezgrcuodi" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 08:00, 22 июль 2026 (UTC)}}
Кыргыз Республикасынын Маданият, маалымат жана жаштар саясаты министрлиги — маданият, искусство, маалымат жана жаштар саясаты чөйрөсүндөгү мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча функцияларды жүзөгө ашыруучу аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/230028300/edition/46731/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Маданият, маалымат жана жаштар саясаты министрлиги жөнүндө жобо]&lt;/ref&gt;.
== Министрликтин ыйгарым укуктары, максаттары, милдеттери ==
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==</text>
      <sha1>680um9xcnba8ypgefjcjgwezgrcuodi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650189</id>
      <parentid>650170</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:06:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Кыргызстандын министирликтери|Кыргызстандын министирликтери]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>650189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1453" sha1="b7ju1ek55cuxvofc7g9bs5sbb7x7z0q" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 08:00, 22 июль 2026 (UTC)}}
Кыргыз Республикасынын Маданият, маалымат жана жаштар саясаты министрлиги — маданият, искусство, маалымат жана жаштар саясаты чөйрөсүндөгү мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча функцияларды жүзөгө ашыруучу аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/230028300/edition/46731/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Маданият, маалымат жана жаштар саясаты министрлиги жөнүндө жобо]&lt;/ref&gt;.
== Министрликтин ыйгарым укуктары, максаттары, милдеттери ==
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>b7ju1ek55cuxvofc7g9bs5sbb7x7z0q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650206</id>
      <parentid>650189</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:09:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тышкы шилтемелер */</comment>
      <origin>650206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1760" sha1="seyb0zebcv0pwtqg1267kb0s8982qep" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 08:00, 22 июль 2026 (UTC)}}
Кыргыз Республикасынын Маданият, маалымат жана жаштар саясаты министрлиги — маданият, искусство, маалымат жана жаштар саясаты чөйрөсүндөгү мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча функцияларды жүзөгө ашыруучу аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/230028300/edition/46731/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Маданият, маалымат жана жаштар саясаты министрлиги жөнүндө жобо]&lt;/ref&gt;.
== Министрликтин ыйгарым укуктары, максаттары, милдеттери ==
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==
* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
* [https://egov.kg/kg Маалыматтын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн борборлоштурулган порталы]
[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>seyb0zebcv0pwtqg1267kb0s8982qep</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650214</id>
      <parentid>650206</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:12:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1829" sha1="rodtwdk689n0z7vd9qu1i119yl1z0l3" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 08:00, 22 июль 2026 (UTC)}}
Кыргыз Республикасынын Маданият, маалымат жана жаштар саясаты министрлиги — маданият, искусство, маалымат жана жаштар саясаты чөйрөсүндөгү мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча функцияларды жүзөгө ашыруучу аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/230028300/edition/46731/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Маданият, маалымат жана жаштар саясаты министрлиги жөнүндө жобо]&lt;/ref&gt;.
== Министрликтин ыйгарым укуктары, максаттары, милдеттери ==
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==
* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
* [https://egov.kg/kg Маалыматтын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн борборлоштурулган порталы]
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}
[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>rodtwdk689n0z7vd9qu1i119yl1z0l3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-35595-94</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153278</id>
    <revision>
      <id>650171</id>
      <timestamp>2026-07-22T08:01:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="jt645kcgweu815yd1rgqn9yb4r3c4w9" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 08:01, 22 июль 2026 (UTC)</text>
      <sha1>jt645kcgweu815yd1rgqn9yb4r3c4w9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Гайка09</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153279</id>
    <revision>
      <id>650172</id>
      <timestamp>2026-07-22T08:01:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="jt645kcgweu815yd1rgqn9yb4r3c4w9" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 08:01, 22 июль 2026 (UTC)</text>
      <sha1>jt645kcgweu815yd1rgqn9yb4r3c4w9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Jakypovna</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153280</id>
    <revision>
      <id>650173</id>
      <timestamp>2026-07-22T08:01:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="jt645kcgweu815yd1rgqn9yb4r3c4w9" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 08:01, 22 июль 2026 (UTC)</text>
      <sha1>jt645kcgweu815yd1rgqn9yb4r3c4w9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153281</id>
    <revision>
      <id>650174</id>
      <timestamp>2026-07-22T08:01:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңы барак: &quot;‎{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=~~~~}} Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги — айлана-чөйрөнү коргоо, экология жана климат, геология жана жер казынасын пайдалануу, жаратылыш ресурстарын, анын ичинде биоресурст...&quot;</comment>
      <origin>650174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2195" sha1="hv0ih1taun3lctwvnri60h73kvuv3pr" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 08:01, 22 июль 2026 (UTC)}}
Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги — айлана-чөйрөнү коргоо, экология жана климат, геология жана жер казынасын пайдалануу, жаратылыш ресурстарын, анын ичинде биоресурстарды, жер казынасын пайдалануу жана коргоо чөйрөлөрүндөгү мамлекеттик саясатты иштеп чыгууну, ишке ашырууну жана координациялоону жүзөгө ашыруучу, экологиялык (анын ичинде химиялык, биологиялык, радиациялык жана ядролук) өнөр жай коопсуздугунун, тоо-кен иштеринин коопсуздугунун, жер казынасын коргоонун талаптарынын сакталышына, көмүрдүн жана отундун сапатына мамлекеттик контролду жана көзөмөлдү жүзөгө ашыруучу аткаруу бийлигинин ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/158727/edition/50360/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги жөнүндө жобо]&lt;/ref&gt;. 
== Министрликтин ыйгарым укуктары, максаттары, милдеттери ==
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==</text>
      <sha1>hv0ih1taun3lctwvnri60h73kvuv3pr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650190</id>
      <parentid>650174</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:06:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Кыргызстандын министирликтери|Кыргызстандын министирликтери]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>650190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2277" sha1="d0zsfrvemweu18r0r9v54ngkbsv40r3" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 08:01, 22 июль 2026 (UTC)}}
Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги — айлана-чөйрөнү коргоо, экология жана климат, геология жана жер казынасын пайдалануу, жаратылыш ресурстарын, анын ичинде биоресурстарды, жер казынасын пайдалануу жана коргоо чөйрөлөрүндөгү мамлекеттик саясатты иштеп чыгууну, ишке ашырууну жана координациялоону жүзөгө ашыруучу, экологиялык (анын ичинде химиялык, биологиялык, радиациялык жана ядролук) өнөр жай коопсуздугунун, тоо-кен иштеринин коопсуздугунун, жер казынасын коргоонун талаптарынын сакталышына, көмүрдүн жана отундун сапатына мамлекеттик контролду жана көзөмөлдү жүзөгө ашыруучу аткаруу бийлигинин ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/158727/edition/50360/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги жөнүндө жобо]&lt;/ref&gt;. 
== Министрликтин ыйгарым укуктары, максаттары, милдеттери ==
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>d0zsfrvemweu18r0r9v54ngkbsv40r3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650207</id>
      <parentid>650190</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:09:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тышкы шилтемелер */</comment>
      <origin>650207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2584" sha1="3sfka5kzmcgr96btzei8cwpmasgtoyx" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 08:01, 22 июль 2026 (UTC)}}
Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги — айлана-чөйрөнү коргоо, экология жана климат, геология жана жер казынасын пайдалануу, жаратылыш ресурстарын, анын ичинде биоресурстарды, жер казынасын пайдалануу жана коргоо чөйрөлөрүндөгү мамлекеттик саясатты иштеп чыгууну, ишке ашырууну жана координациялоону жүзөгө ашыруучу, экологиялык (анын ичинде химиялык, биологиялык, радиациялык жана ядролук) өнөр жай коопсуздугунун, тоо-кен иштеринин коопсуздугунун, жер казынасын коргоонун талаптарынын сакталышына, көмүрдүн жана отундун сапатына мамлекеттик контролду жана көзөмөлдү жүзөгө ашыруучу аткаруу бийлигинин ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/158727/edition/50360/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги жөнүндө жобо]&lt;/ref&gt;. 
== Министрликтин ыйгарым укуктары, максаттары, милдеттери ==
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==
* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
* [https://egov.kg/kg Маалыматтын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн борборлоштурулган порталы]
[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>3sfka5kzmcgr96btzei8cwpmasgtoyx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650213</id>
      <parentid>650207</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:12:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2653" sha1="1hb1ybvh8qbb9tmqb9tvxfp96ao82mj" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 08:01, 22 июль 2026 (UTC)}}
Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги — айлана-чөйрөнү коргоо, экология жана климат, геология жана жер казынасын пайдалануу, жаратылыш ресурстарын, анын ичинде биоресурстарды, жер казынасын пайдалануу жана коргоо чөйрөлөрүндөгү мамлекеттик саясатты иштеп чыгууну, ишке ашырууну жана координациялоону жүзөгө ашыруучу, экологиялык (анын ичинде химиялык, биологиялык, радиациялык жана ядролук) өнөр жай коопсуздугунун, тоо-кен иштеринин коопсуздугунун, жер казынасын коргоонун талаптарынын сакталышына, көмүрдүн жана отундун сапатына мамлекеттик контролду жана көзөмөлдү жүзөгө ашыруучу аткаруу бийлигинин ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/158727/edition/50360/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги жөнүндө жобо]&lt;/ref&gt;. 
== Министрликтин ыйгарым укуктары, максаттары, милдеттери ==
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==
* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
* [https://egov.kg/kg Маалыматтын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн борборлоштурулган порталы]
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}
[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>1hb1ybvh8qbb9tmqb9tvxfp96ao82mj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кыргыз Республикасынын Курулуш, архитектура жана турак жай-коммуналдык чарба министрлиги</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153282</id>
    <revision>
      <id>650175</id>
      <timestamp>2026-07-22T08:03:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңы барак: &quot;‎{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=~~~~}} Кыргыз Республикасынын Курулуш, архитектура жана турак жай-коммуналдык чарба министрлиги — шаар куруу, архитектура-курулуш иши, турак жай-коммуналдык чарба чөйрөсүндө мамлекеттик саясатты ишке ашыруу боюнча борбордук мамле...&quot;</comment>
      <origin>650175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1345" sha1="21c463ge304rn8g026gafho1ieiqltk" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 08:03, 22 июль 2026 (UTC)}}
Кыргыз Республикасынын Курулуш, архитектура жана турак жай-коммуналдык чарба министрлиги — шаар куруу, архитектура-курулуш иши, турак жай-коммуналдык чарба чөйрөсүндө мамлекеттик саясатты ишке ашыруу боюнча борбордук мамлекеттик орган болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/230026310/edition/31219/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Курулуш, архитектура жана турак жай-коммуналдык чарба министрлиги жөнүндө жобо]&lt;/ref&gt;.
== Министрликтин ыйгарым укуктары, максаттары, милдеттери ==
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==</text>
      <sha1>21c463ge304rn8g026gafho1ieiqltk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650191</id>
      <parentid>650175</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:06:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Кыргызстандын министирликтери|Кыргызстандын министирликтери]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>650191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1427" sha1="637hw14sibb53lgn4zikihnqrlf9rwy" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 08:03, 22 июль 2026 (UTC)}}
Кыргыз Республикасынын Курулуш, архитектура жана турак жай-коммуналдык чарба министрлиги — шаар куруу, архитектура-курулуш иши, турак жай-коммуналдык чарба чөйрөсүндө мамлекеттик саясатты ишке ашыруу боюнча борбордук мамлекеттик орган болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/230026310/edition/31219/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Курулуш, архитектура жана турак жай-коммуналдык чарба министрлиги жөнүндө жобо]&lt;/ref&gt;.
== Министрликтин ыйгарым укуктары, максаттары, милдеттери ==
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>637hw14sibb53lgn4zikihnqrlf9rwy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650208</id>
      <parentid>650191</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:10:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тышкы шилтемелер */</comment>
      <origin>650208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1734" sha1="d1dto8uyskpae1rr1bjzf4qhzjz9yv1" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 08:03, 22 июль 2026 (UTC)}}
Кыргыз Республикасынын Курулуш, архитектура жана турак жай-коммуналдык чарба министрлиги — шаар куруу, архитектура-курулуш иши, турак жай-коммуналдык чарба чөйрөсүндө мамлекеттик саясатты ишке ашыруу боюнча борбордук мамлекеттик орган болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/230026310/edition/31219/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Курулуш, архитектура жана турак жай-коммуналдык чарба министрлиги жөнүндө жобо]&lt;/ref&gt;.
== Министрликтин ыйгарым укуктары, максаттары, милдеттери ==
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==
* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
* [https://egov.kg/kg Маалыматтын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн борборлоштурулган порталы]
[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>d1dto8uyskpae1rr1bjzf4qhzjz9yv1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650212</id>
      <parentid>650208</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:12:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1803" sha1="c2t8lwwb3n9wiigzcte96hhbxe0sgs3" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 08:03, 22 июль 2026 (UTC)}}
Кыргыз Республикасынын Курулуш, архитектура жана турак жай-коммуналдык чарба министрлиги — шаар куруу, архитектура-курулуш иши, турак жай-коммуналдык чарба чөйрөсүндө мамлекеттик саясатты ишке ашыруу боюнча борбордук мамлекеттик орган болуп саналат&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/230026310/edition/31219/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Курулуш, архитектура жана турак жай-коммуналдык чарба министрлиги жөнүндө жобо]&lt;/ref&gt;.
== Министрликтин ыйгарым укуктары, максаттары, милдеттери ==
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==
* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
* [https://egov.kg/kg Маалыматтын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн борборлоштурулган порталы]
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}
[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>c2t8lwwb3n9wiigzcte96hhbxe0sgs3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кыргыз Республикасынын Илим, жогорку билим берүү жана инновациялар министрлиги</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153283</id>
    <revision>
      <id>650176</id>
      <timestamp>2026-07-22T08:04:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңы барак: &quot;‎{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=~~~~}} Кыргыз Республикасынын Илим, жогорку билим берүү жана инновациялар министрлиги — жогорку, орто, жогорку окуу жайдан кийинки, кошумча кесиптик билим берүү, илим, инновацияларды өнүктүрүү, илимий-техникалык жана инновациялык и...&quot;</comment>
      <origin>650176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1824" sha1="29qckm6yhtto8lr2qlxo6hh9krxcwwn" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 08:04, 22 июль 2026 (UTC)}}
Кыргыз Республикасынын Илим, жогорку билим берүү жана инновациялар министрлиги — жогорку, орто, жогорку окуу жайдан кийинки, кошумча кесиптик билим берүү, илим, инновацияларды өнүктүрүү, илимий-техникалык жана инновациялык иш, интеллектуалдык менчикти укуктук коргоо жана сактоо, жогорку квалификациялуу илимий жана илимий-педагогикалык кадрларды даярдоо жана аттестациялоо чөйрөсүндөгү бирдиктүү мамлекеттик саясатты иштеп чыгуучу жана ишке ашыруучу аткаруу бийлигинин борбордук мамлекеттик органы болуп эсептелет&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/230029489/edition/34771/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Илим, жогорку билим берүү жана инновациялар министрлиги жөнүндө  ЖОБО]&lt;/ref&gt;.
== Министрликтин ыйгарым укуктары, максаттары, милдеттери ==
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==</text>
      <sha1>29qckm6yhtto8lr2qlxo6hh9krxcwwn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650192</id>
      <parentid>650176</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:06:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Кыргызстандын министирликтери|Кыргызстандын министирликтери]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>650192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1906" sha1="ezuj3kioigsyjmkzabznicwl8u2t28t" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 08:04, 22 июль 2026 (UTC)}}
Кыргыз Республикасынын Илим, жогорку билим берүү жана инновациялар министрлиги — жогорку, орто, жогорку окуу жайдан кийинки, кошумча кесиптик билим берүү, илим, инновацияларды өнүктүрүү, илимий-техникалык жана инновациялык иш, интеллектуалдык менчикти укуктук коргоо жана сактоо, жогорку квалификациялуу илимий жана илимий-педагогикалык кадрларды даярдоо жана аттестациялоо чөйрөсүндөгү бирдиктүү мамлекеттик саясатты иштеп чыгуучу жана ишке ашыруучу аткаруу бийлигинин борбордук мамлекеттик органы болуп эсептелет&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/230029489/edition/34771/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Илим, жогорку билим берүү жана инновациялар министрлиги жөнүндө  ЖОБО]&lt;/ref&gt;.
== Министрликтин ыйгарым укуктары, максаттары, милдеттери ==
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>ezuj3kioigsyjmkzabznicwl8u2t28t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650209</id>
      <parentid>650192</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:10:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тышкы шилтемелер */</comment>
      <origin>650209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2213" sha1="opvzow4ido258nlboseopuf0lcmr2ys" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 08:04, 22 июль 2026 (UTC)}}
Кыргыз Республикасынын Илим, жогорку билим берүү жана инновациялар министрлиги — жогорку, орто, жогорку окуу жайдан кийинки, кошумча кесиптик билим берүү, илим, инновацияларды өнүктүрүү, илимий-техникалык жана инновациялык иш, интеллектуалдык менчикти укуктук коргоо жана сактоо, жогорку квалификациялуу илимий жана илимий-педагогикалык кадрларды даярдоо жана аттестациялоо чөйрөсүндөгү бирдиктүү мамлекеттик саясатты иштеп чыгуучу жана ишке ашыруучу аткаруу бийлигинин борбордук мамлекеттик органы болуп эсептелет&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/230029489/edition/34771/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Илим, жогорку билим берүү жана инновациялар министрлиги жөнүндө  ЖОБО]&lt;/ref&gt;.
== Министрликтин ыйгарым укуктары, максаттары, милдеттери ==
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==
* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
* [https://egov.kg/kg Маалыматтын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн борборлоштурулган порталы]
[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>opvzow4ido258nlboseopuf0lcmr2ys</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>650211</id>
      <parentid>650209</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:11:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2282" sha1="jnto9ejnulvx6pfa6nwjofl9weq812s" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 08:04, 22 июль 2026 (UTC)}}
Кыргыз Республикасынын Илим, жогорку билим берүү жана инновациялар министрлиги — жогорку, орто, жогорку окуу жайдан кийинки, кошумча кесиптик билим берүү, илим, инновацияларды өнүктүрүү, илимий-техникалык жана инновациялык иш, интеллектуалдык менчикти укуктук коргоо жана сактоо, жогорку квалификациялуу илимий жана илимий-педагогикалык кадрларды даярдоо жана аттестациялоо чөйрөсүндөгү бирдиктүү мамлекеттик саясатты иштеп чыгуучу жана ишке ашыруучу аткаруу бийлигинин борбордук мамлекеттик органы болуп эсептелет&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/230029489/edition/34771/kg Кыргыз Республикасынын Укуктук маалыматтардын борборлоштурулган банкы. Кыргыз Республикасынын Илим, жогорку билим берүү жана инновациялар министрлиги жөнүндө  ЖОБО]&lt;/ref&gt;.
== Министрликтин ыйгарым укуктары, максаттары, милдеттери ==
=== Максаттары ===
=== Функциялары ===
=== Укуктары ===


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==
* [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайты]
* [https://egov.kg/kg Маалыматтын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн борборлоштурулган порталы]
{{Кыргызстандын Министрлер Кабинети}}
[[Категория:Кыргызстандын министирликтери]]</text>
      <sha1>jnto9ejnulvx6pfa6nwjofl9weq812s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Akiilaii</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153284</id>
    <revision>
      <id>650222</id>
      <timestamp>2026-07-22T10:01:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="3mw5tfho7rzomsfi2clqs9piddcgfpx" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 10:01, 22 июль 2026 (UTC)</text>
      <sha1>3mw5tfho7rzomsfi2clqs9piddcgfpx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Maria Kyureghyan</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153285</id>
    <revision>
      <id>650225</id>
      <timestamp>2026-07-22T11:01:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="1fa4eq7wqn77osjh6rjqsuqgqf58f9y" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 11:01, 22 июль 2026 (UTC)</text>
      <sha1>1fa4eq7wqn77osjh6rjqsuqgqf58f9y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-41009-75</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153286</id>
    <revision>
      <id>650229</id>
      <timestamp>2026-07-22T12:02:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="9y1r70xks70k8kjzj91sz9lp3q3446x" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 12:02, 22 июль 2026 (UTC)</text>
      <sha1>9y1r70xks70k8kjzj91sz9lp3q3446x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-40840-34</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153287</id>
    <revision>
      <id>650232</id>
      <timestamp>2026-07-22T13:02:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="lxhw5bay86l8wegfjc7t15wyf5m9zar" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 13:02, 22 июль 2026 (UTC)</text>
      <sha1>lxhw5bay86l8wegfjc7t15wyf5m9zar</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Andy Dingley</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153288</id>
    <revision>
      <id>650235</id>
      <timestamp>2026-07-22T19:03:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="3jjizc9qjkvt8zmdghcvtu3i5gbdrbn" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 19:03, 22 июль 2026 (UTC)</text>
      <sha1>3jjizc9qjkvt8zmdghcvtu3i5gbdrbn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:SimoProve</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153289</id>
    <revision>
      <id>650236</id>
      <timestamp>2026-07-22T20:03:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="1erc3byh344uxivfmdiex8fe29oownh" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 20:03, 22 июль 2026 (UTC)</text>
      <sha1>1erc3byh344uxivfmdiex8fe29oownh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:DLysenko97</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153290</id>
    <revision>
      <id>650239</id>
      <timestamp>2026-07-22T22:03:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="epjvy2wm82d9rl537zos955t7gm5ieu" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 22:03, 22 июль 2026 (UTC)</text>
      <sha1>epjvy2wm82d9rl537zos955t7gm5ieu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-41097-39</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153291</id>
    <revision>
      <id>650240</id>
      <timestamp>2026-07-23T00:04:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="9v8s02wex3ivff2zquecqflonaawogw" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 00:04, 23 июль 2026 (UTC)</text>
      <sha1>9v8s02wex3ivff2zquecqflonaawogw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-40158-92</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153292</id>
    <revision>
      <id>650241</id>
      <timestamp>2026-07-23T00:04:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="9v8s02wex3ivff2zquecqflonaawogw" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 00:04, 23 июль 2026 (UTC)</text>
      <sha1>9v8s02wex3ivff2zquecqflonaawogw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Spenĉjo</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153293</id>
    <revision>
      <id>650242</id>
      <timestamp>2026-07-23T01:04:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="de3b809zldr8w00mv1zh712i9dt3pt1" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 01:04, 23 июль 2026 (UTC)</text>
      <sha1>de3b809zldr8w00mv1zh712i9dt3pt1</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>