Википедия kywiki https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Медиа Атайын Талкуу Колдонуучу Колдонуучунун баарлашуулары Википедия Википедияны талкуулоо Файл Файлды талкуулоо МедиаВики МедиаВикини талкуулоо Калып Калыпты талкуулоо Жардам Жардамды талкуулоо Категория Категорияны талкуулоо Макала долбоору Макала долбоорун талкуулоо TimedText TimedText talk Модуль Модулду талкуулоо Event Event talk 0 3643 663404 646728 2026-10-23T21:48:20Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 663404 wikitext text/x-wiki {{Административдик бирдик |Түс1 = {{Түс|Кыргызстан}} |Кыргызча аталышы = Ала-Бука району [[Файл:Ala-Buka central.jpg|center|300px]] |Өздүк аталышы = |Герб = Coat of arms of Ala-Buka district.png |Желек = Flag of Ala-Buka district.png |Белгинин көлөмү = |Желектин көлөмү = |Белгинин аты = |Желектин аты = |Өлкө = Кыргызстан |lat_dir = 41.402665|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = 71.486996|lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = |type = |деңгээл = |CoordScale = |Гимни = |Абалы = Район |Киргени = Жалал-Абад облусу |Курамында = 8 айыл өкмөтү,<br/> 42 айыл |Борбору = [[Ала-Бука]] |Ири шаары = |Ири шаарлары = |Түзүлгөн убакыты = 1936 |Таратылган убакыты = |Башчысы = |Башчынын түрү = Аким |Башчысы2 = |Башчынын түрү2 = |ИДӨ = |ИДӨ жылы = |ИДӨ бойунча оруну = |Жан башына алынган ИДӨ оруну = |Тили = [[Кыргыз тили]] |Тилдери = |Калкы = 116 249<ref name="Демогр2023">{{Cite web |url=http://www.stat.kg/ru/statistics/download/operational/825 |title=Численность населения областей, районов, городов, поселков городского типа, айылных аймаков и айылов (сел) Кыргызской Республики (по данным айыл окмоту на начало 2023 г.) |access-date=2023-07-10 |archive-date= |archive-url= |deadlink=no }}</ref> |Санак жылы = 2023 |Пайызы = |Калктын саны бойунча оруну = |Жыштыгы = |Жыштыгы бойунча оруну = |Улуттук курамы = [[Кыргыздар]] — 89,3%<br> [[Өзбектер]] — 6,1%<br> [[Тажиктер]] — 4,6%<ref name="Этно2009.Джалал-Абад">{{cite web |title = Перепись населения Киргизии 2015. Джалал-Абадская область |url = http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/Джалал-Абадская%20область.pdf |archiveurl = https://web.archive.org/web/20110810173253/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB-%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |archivedate = 2011-08-10 |deadlink = yes |accessdate = 2014-08-26 }}</ref> |Диний курамы = |Жер аянты = 3054 |Жер аянтынын пайызы = |Жер аянты боюнча оруну = |Максималдуу бийиктиги = 4315<ref name="Бийиктик">{{Cite web |url=https://www.freemaptools.com/elevation-finder.htm |title=Elevation Finder of FreeMapTools.com}}</ref> |Орточо бийиктиги = 1156<ref name="Бийиктик"/> |Минималдуу бийиктиги = 1124<ref name="Бийиктик"/> |Көлөмү = |Узундугу = |Карта = Kyrgyzstan Ala-Buka Raion.png |Картанын көлөмү = 300px |Акимчилик бирдигинин картасы = |Акимчилик бирдигинин картасынын көлөмү = |Саат алкагы = [[UTC+6]] |Аббревиатура = |ISO = |FIPS = |Телефон коду = +996 3741 |Почто индекстери = 715720 |Интернет-домени = |Унаа коду = |Сайты = http://alabuka.kg/ |Commons түрмөгү = |Түшүндүрмөлөр = }} '''Ала-Бука району''' - [[Жалал-Абад облусу|Жалал-Абад облусунун]] батыш бөлүгүн ээлейт. 1937-ж. апрелде, Кызыл-Жар районунан бөлүнүп, өзүнчө район болуп уюшулган. 1956-ж. ага Чаткал району кошулган. 1963-ж. Жаңы-Жол (Аксы) району менен биригип, 1969-ж. кайра бөлүнгөн. 1980-ж. Чаткал району андан бөлүнүп кеткен. Түндүгүнөн Чаткал, чыгышынан Аксы райондору, батышынан Өзбекстан Республикасынын Наманган облусу менен чектешет. Аянты 3 миң км2. Калкы 116 249 (2023)<ref name="Демогр2023"/>. Райондо 42 кыштак, 8 айыл өкмөтү бар. Борбору - Ала-Бука кыштагы. Райондун аймагы көбүнчө Чаткал кырка тоосунун түштүк-чыгыш тармактарын жана анын этегиндеги адырларды ээлейт. Рельефи негизинен тоолуу. Чаткал кырка тоосунун капталдарынан түстүү жана сейрек кездешүүчү металл кендери ачылган. Сумсар жана Кабасай кендеринин мааниси зор. Курулуш материалдарына да бай. 2025-жылы [[Шах Фазил күмбөзү|Шах-Фазил]] тарыхый-маданий комплексинин аймагында Кыргызстандын эң маанилүү архитектуралык жана археологиялык эстеликтеринин бири деп эсептелген, бул жердин тарыхына жана маданий мурасына арналган музей ачылган<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251019124921/https://minstroy.gov.kg/ru/news/815/show |archivedate=2025-10-19 |title=архив көчүрмөсү |url=https://minstroy.gov.kg/ru/news/815/show |accessdate=2026-05-18}}</ref>. == Климаты == Климаты континенттик, кургакчыл. Адырларда январдын орточо температурасы • -10°С, июлдуку 30°С, тоолордо январдыкы -20 С, июлдуку 20°С. Жылдык жаан-чачыны тоо этектеринде 300400 мм, тоолордо 600 ммге чейин. Райондун аймагынан Ала-Бука, Чанач-Сай, Терек-Сай, Сумсар, Касан-Сай суулары агып өтөт. Суулар райондун жана Өзбекстандын жерлерин сугарууда пайдаланылат. Касан-Сай суусунда суусактагыч курулган. Райондун деңиз деңгээлинен 1500 м бийиктикте ачык, кара боз, 2600 м бийиктикте кара кочкул, айрым жерлеринде кара топурак тараган. 1300-2500 м бийиктикте (Чаткал кыркатоосунун капталдарында) тоо-токой топурагы басымдуу. Андан жогору тоо шалбаа топурагы мүнөздүү. Тоо этектериндеги түздүктө ж-а адырларда чекенди, улам жогорулаган сайын шыралжын, эрмен-шыбак, бетеге ж. б. өсүмдүктөр өсөт. Тоо капталдарында алча, алма ж. б. аралаш жаңгак, деңиз деңгээлинен 3000 м бийиктикте арча токою, андан жогору субальп шалбаасы-жайыт ээлейт. Калкы көп улуттуу, көбү кыргыздар (62%), ошондой эле өзбек, тажик ж.б. улут өкүлдөрү да жашайт. Орт. жыштыгы - 1 км2ге 26 киши (2004). Калктын негизги бөлүгү тоо этектериндеги түздүктөрдө жана суу бойлорунда отурукташкан. == Чарбасы == Чарбасынын негизин дыйканчылык ж-а мал чарбасы түзөт. А. ч. жарактуу жери 150,1 миң га (2004), а. и. 21,3 миң га айдоо жер (анын 12,9 миң гасы сугат жер), 258 га чабынды, 129,8 миң га жайыт, 861 га бак-дарак; 117 га саздак жери бар. Райондо 2648 жеке, 439 дыйкан, 42 фермердик чарба, 22 а. ч. кооперативи уюшулган. Аларды Зеңгиата, Падек, Ак-Коргон үрөнчүлүк чарбалары үрөн м-н камсыздайт. 2003-ж. 10,8 миң га жерге дан эгиндери эгилип, дүң жыйымы 30,4 миң о; 2,2 миң га жердеги жүгөрүнүн дүң жыйымы 13,3 миң о; 1,2 миң га жердеги тамекинин дүң жыйымы 2,8 миң о, 2,8 га жердеги май алынуучу өсүмдүктөрдүн дүң жыйымы 2,7 миң о; 828 га жердеги картошканын дүң жыйымы 21,4 миң о; 929 га жердеги жашылчанын дүң жыйымы 15,2 миң о; 868 га мөмө-жемиш багынын дүң жыйымы 2,9 миң оны түзгөн. Райондо 2003-ж. 18 миң карамал (а. и. 9,1 миң уй), 103,3 миң кой-эчки, 5,3 миң жылкы (а. и. 1,4 миң бээ), 61,1 миң үйкушу болгон. Район б-ча 5,8 миң о эт (тирүүлөй салмак), 23,7 миң о сүт, 290 о жүн, 4,5 миң даана жумуртка даярдалган (2004). Өнөр жай ишканаларынан «Техник» акционердик коому, «Достук-Калача» фирмасы, кыш, тамеки ферменттөөчү з-ддор ж. б. ишгейт. 2003-ж. «Техник» акционердик коому 9,1 о макарон, «Достук-Калача» фирмасы 57,4 миң л вино, кыш з-ду 200 миң даана кыш даярдаган, тамеки ферменттөөчү з-д 572 о тамеки ферменттеген. Райондун аймагында алгачкы мектептер 1927-ж. Достук, Кызыл-Ата айылдарында ачылган. 2003/04-окуу жылында райондогу 36 мектепте (а. и. 27 орто, 6 негизги, 3 башталгыч) 19,6 миң окуучу окуп, 1,3 миң мугалим иштеген. Райондо 13 балабакча (1400дөн ашык бала тарбияланган), балдардын «Жоогазын» эсалуу лагери (Чанач-Сай кыш-нда, 500 орундуу) иштеген. 1997-ж. балдардын билим берүү борбору (12 мугалим иштеген) ачылган, анда балдардын чыг-лык үйү бар. Райондо 128 орундуу борборлоштурулган оорукана, 4 участкалык оорукана, 17 ФАП, район аралык учук оорулар диспансери, санитария-эпидемиологиялык станция, 7 бейтапкана, 19 дарыкана иштейт. Райондун аймагында «Шахфазил» тарыхый-мемориалдык ансамбли бар. Райондук «Айыл акыйкаты» гезити чыгат. == Административдик-аймактык түзүлүшү == Райондо 8 [[айыл аймагы]] жана алардын курамына кирген 42 айыл бар<ref name="Кыргыз Республикасынын администрациялык-аймактык жана аймактык бирдиктердин объектилерин белгилөө тутумунун мамлекеттик классификатору">[http://www.stat.kg/media/files/3a3aec14-4d77-4317-99c8-d337b1828f37.doc Кыргыз Республикасынын администрациялык-аймактык жана аймактык бирдиктердин объектилерин белгилөө тутумунун мамлекеттик классификатору, 29.04.2023]</ref>: * '''Ак-Коргон айыл аймагы''': [[Ак-Коргон (Ала-Бука району)|Ак-Коргон]](борбору), [[Баястан (айыл)|Баястан]], [[Падек]], [[Сафедбулан]]; * '''Ак-Там айыл аймагы''': [[Ак-Там]] (борбору), [[Жапа-Салды]], [[Кызыл-Ата]]; * '''Ала-Бука айыл аймагы''': [[Ала-Бука]] (борбору), [[Достук (Ала-Бука району)|Достук]], [[Сапалак]], [[Сары-Талаа (Ала-Бука району)|Сары-Талаа]]; * '''Биринчи май айыл аймагы''': [[Айры-Там]] (борбору), [[Ажек]], [[Ак-Башат (Ала-Бука району)|Ак-Башат]], [[Алма-Бел]], [[Жаңы-Шаар]], [[Кара-Үңкүр (Ала-Бука району)|Кара-Үнкүр]], [[Совет-Сай]]; * '''Көк-Серек айыл аймагы''': [[Теңги]] (борбору), [[Ак-Тайлак]], [[Бирлешкен]], [[Кош-Болот]], [[Сары-Кол (айыл)|Сары-Кол]], [[Төлөкө]]; * '''Көк-Таш айыл аймагы''': [[Көк-Таш (Ала-Бука району)|Көк-Таш]] (борбору), [[Булак-Башы (Ала-Бука району)|Булак-Башы]], [[Жалгыз-Өрүк (Ала-Бука району)|Жалгыз-Өрүк]], [[Күлпөк-Сай]], [[Орто-Суу (Ала-Бука району)|Орто-Суу]], [[Чоң-Сай]]; * '''Төрөгелди Балтагулов айыл аймагы''': [[Ызар]] (борбору), [[Баймак]], [[Кашкалак]], [[Келте]], [[Кош-Алмурут]], [[Кош-Терек]], [[Кажар (Ала-Бука району)|Кажар]]; * '''Өрүктү айыл аймагы''': [[Өрүктү]] (борбору), [[Кеңкол, Ала-Бука району|Кеңкол]], [[Орто-Токой (Ала-Бука району)|Орто-Токой]], [[Чолок-Тума]], [[Өрүктү-Сай]]. {{Ала-Бука районунун картасы}} {{clear}} == Колдонулган адабияттар == * “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1 == Маалымат каяктан алган == {{Булактар}} {{Кыргызстандын райондору}} {{Kyrgyzstan-geo-stub}} [[Категория:Ала-Бука району| ]] [[Категория:Жалал-Абад облусу]] 30b137mn4r6qlys6kregwl90fncomp8 0 5687 663393 648113 2026-10-23T12:53:03Z Penarc 590 /* Булактар */ 663393 wikitext text/x-wiki {{Infobox website | аталышы = Википедия | лого = <center>[[Файл:Wikipedia-v2-logo.svg|frameless|150px]]</center> | лого аталышы = Википедиянын логотиби ― жазуу тутумдарынын [[глиф|глифтерин]] чагылдырган глобус. | скриншот = [[Файл:Wikipedia Main Page.png|border|300px|alt=Англисче Уикипедиянын башкы барагы]] | скриндин баяндамасы = Англисче Уикипедиянын башкы барагы | collapsible = | collapsetext = | caption = | баяндамасы = | url = https://www.wikipedia.org|wikipedia.org | урааны = Ар ким оңдой ала турган эркин энциклопедия | коммерциялыкпы = жок | түрү = [[Интернет энциклопедия]] | катталуу = Милдеттүү эмес.<ref group=notes> Катталуу [[Атайын:ProtectedPages|коргологон барактарды]] өзгөртүү, жаңы макала түзүү жана файл жүктөө үчүн талап кылынат.</ref> | тилдери = 287 тилде | колдонуучулардын саны = <small>(2015 июнь)</small> 71,049 жигердүү редактор.<ref name="WikiStat" />l<ref group=notes> Бир айда бештен ашык өзгөртүү кылган катышуучулар жигердүү деп таанылат.</ref> Түзүлгөн эсептердин жалпы саны - 26,014,271 | мазмундун лицензиясы = <nowiki>Creative Commons licenses CC Attribution / Share-Alike]] 3.0 </nowiki><small>Тексттердин көбү дагы [[GFDL]] лицензиясында; медиа лицензиялар ар түрдүү.</small> | ээси = [[Wikimedia Foundation]] | автору = [[Уэйлс, Жимми]], [[Ларри Сэнгер]]<ref name="Sidener" /> | редактору = | ачылган күнү = 2001-жылы 15-январь | alexa = 7<ref name="Alexa siteinfo" /> ({{as of|2015|08|13|alt=August 2015}}) | кирешеси = | азыркы абалы = иштейт | шилтемелер = }} '''Википедия''' ({{Lang-en|Wikipedia}}, [ˌwɪkɪˈpiːdɪə] деп окулат) ― [[Викимедиа фонду|Викимедиа фондунун]] көп тилдүү, эркин лицензиянган жана [[вики]] принцибинде ыктыярчылар тарабынан жазылуучу интернет [[Энциклопедия|энциклопедиясы]]<ref>Alec Fisher (September 22, 2011). Critical Thinking: An Introduction. Cambridge University Press. pp. 199–200. ISBN 978-1-107-40198-3.</ref>. Маалыматтардын көлөмү жана тематикалык ар түрдүүлүгү боюнча адамзат тарыхындагы эң көлөмдүү энциклопедия болуп эсептелип, дүйнөдөгү эң көп окулуучу [[Сайт|сайттардын]] ондугуна кирет<ref name="Alexa siteinfo" /><ref> Bill Tancer (May 1, 2007). "Look Who's Using Wikipedia". Time. Retrieved December 1, 2007. "The sheer volume of content [...] is partly responsible for the site's dominance as an online reference. When compared to the top 3,200 educational reference sites in the US, Wikipedia is No. 1, capturing 24.3% of all visits to the category". Cf Bill Tancer (Global Manager, Hitwise), "Wikipedia, Search and School Homework", Hitwise, March 1, 2007.</ref><ref> "comScore MMX Ranks Top 50 US Web Properties for August 2012". comScore. September 12, 2012. Retrieved February 6, 2013.</ref>. Википедия 2001-жылдын 15-январында [[Уэйлс, Жимми|Жимми Уэйлс]] жана [[Ларри Сенгер|Ларри Сэнгер]] тарабынан ишке киргизилген. Аталышы «wiki» (гавай тилинен «ылдам») жана «encyclopedia» (англис тилинен «энциклопедия») сөздөрүнүн айкалышынан түзүлгөн<ref>Sidener, Jonathan (October 9, 2006). "Wikipedia family feud rooted in San Diego". The San Diego Union-Tribune. Retrieved May 5, 2009.</ref><ref>Mike Miliard (March 1, 2008). "Wikipediots: Who Are These Devoted, Even Obsessive Contributors to Wikipedia?". Salt Lake City Weekly. Retrieved December 18, 2008.</ref>. Бүгүнкү күндө [[Англис Википедиясы|англис тилдүү Википедия]] 335 тилдеги Википедиянын арасынан 6,8 миллиондон ашуун макаласы менен өзгөчөлөнөт<ref> "Wikipedia cofounder Jimmy Wales on 60 Minutes". CBS News. Retrieved 2015-04-06.</ref>. 2014-жылдын ноябрь айына карата, Википедияга жалпысынан 19 миллион колдонуучу катталган<ref> Jemielniak, Dariusz (2014). Common Knowledge?: An Ethnography of Wikipedia. Stanford University Press. p. 4.</ref>. Булардын 69 миңи жигердүү салым кошуучулар<ref> "Wikipedia Statistics – Tables – Active wikipedians". Stats.wikimedia.org. Retrieved July 4, 2013.</ref>. == Тарыхы == Википедиянын негиздөөчүлөрү красудсорсинг онлайн энциклопедия менен алектенгендердин биринчилери эмес, бирок дүйнө масштабындагы ийгиликке биринчи жетишкен. Википедия 2001-жылы пайда болушуна чейин сыяктуу максаттарды көздөгөн 7 долбоор болгон: * Interpedia (1993–1994-жылдары); * The Distributed Encyclopedia (1997–1998-жылдары); * Everything 2 (1998–азыркы күнгө чейин); * h2g2 (1999-азыркы күнгө чейин); * The Info Network (2000–2003-жылдары); * Nupedia (2000–2003-жылдары); * GNUpedia (2001-жылы негизделген, кийин Нупедияга кошулуп кеткен)<ref>[https://www.niemanlab.org/2011/10/the-contribution-conundrum-why-did-wikipedia-succeed-while-other-encyclopedias-failed/ The contribution conundrum: Why did Wikipedia succeed while other encyclopedias failed?]</ref>. 2000-жылы, [[Жимми Уэйлс]] ― Bomis компаниясынын башкы мүдүрү катары, философия докторун ― Лэрри Сэнгерди, Нупедиянын өз долбоорунун командасына башкы редактор катары кабыл алат. Ал долбоор (англ. Nupedia) болгон ― англис тилдүү онлайн энциклопедиясы. Википедиядай мазмуну эркин лицензияланган. Ал үчүн [[GNU General Public License|«GNU General Public License»]] лицензиясын колдогон. Айтмакчы, [[GNU долбоору|GNU долбоорунун]], ал алкагында пайда болгон ― GNUpedia жана эркин програмдык камсыздоо фондунун (англ. FSF) негиздөөчүнүн ― [[Ричард Столлман|Ричирад Столлмандын]] таасири менен айтылган лицензияга өтүшкөн. [[Файл:Nupedia.svg|thumb|Нупедиянын логотиби]] Нупедиянын макалалары өз тармагындагы адистери тарабынан ыктыярдуу жазылчу. Макала жарыялангандан мурун Сэнгер иштеп чыккан текшерүү процедурасынан өткөн. Макалаларды рецензиялоо үчүн академиялык билими барларды тартышкан (көпчүлүгүндө философия жана медицина боюнча доктордук даражасы болгон). 2001-жылдын сентябрына карата Нупедияда 12 эле макала жарыяланган болчу. Жай жылыштарга кабатыр болуп 2001-жылдын 10-январында Сэнгер Нупедия үчүн макалаларды жаратууну тездетиш үчүн вики-сайтты ачууну сунуштайт. Сайтка «Википедия» аталышын коёт. «Вики» – вики технологиясындагы сайтты билдирет, экинчи бөлүгү «энцикло'''педия'''» сөзүнүн «педия» бөлүгүнөн алынган. Ошентип, 15-январында Википедия Нупедиянын кошумча долбоору катары ойлонуп ишин баштайт («wikipedia.com» доменинде кийин «wikipedia.org» доменине көчүрүлөт). Каалагандар Википедия үчүн макалаларды жазып кийин алар Нупедиянын текшерүү процедурасынан өтүшү керек эле. Бирок, Нупедиянын консультациялык кеңешмеси андай идеяны күлкүлүү деп кабыл алган жок. Жыйынтыгында, Википедия өзүнчө долбоор болуп кеткен. 2001-жылдын 12-февралында жаңы долбоордун миң макаласы жазылган, сентябрга 10 миң. Долбоор бат өсүп жаткан. Алгачкы редакторлор Нупедия, Slashdot жана издөө тутумунун индексациясы аркылуу келишкен. Жогоруда белгиленген Ричард Столлман ― 2001-жылы Википедия принциптерине жакын жана бир кезде ишин баштаган GNUpedia долбоорунун токтотту (Нупедия менен бириктирип)<ref>https://slashdot.org/comments.pl?sid=9990&threshold=1&commentsort=0&mode=thread&cid=502603</ref>. Википедиянын ийгилигин көрүп аны колдоду: ''«…Эми энциклопедия долбоору Википедия Нупедиянын философиясын кабыл алды жана андан да ары кетти. Ал сайтка кирип жана анын өнүгүүсүнө салымыңызды кошууну сунуштайбыз»''<ref>{{Cite web |title=The Free Encyclopedia Project |url=https://www.gnu.org/encyclopedia/ |accessdate=2021-12-09 |archivedate=2012-12-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121221000617/http://www.gnu.org/encyclopedia/ }}</ref>. Википедиянын ишке киришине эки ай толуп анын биринчи тил бөлүмү ачылат ― [[Немис Уикипедиясы|deutsche.wikipedia.com]] (немис тилинде)<ref>{{cite web|url=http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000049.html|title=Википедиянын альтернативдик тили|work=Тизмелер|publisher=Викимедия|date=15 март 2001-жылы}}</ref>. Бир нече сааттан кийин ― catalan.wikipedia.com (каталан тилинде). Бул көрүнүш улана берген. 2001-жылдын 28-сентябрында бардык негизги тилдерде жайылуусун, негизги стандарттарды белгилөө жана жаңы викилер үчүн негизги барактарды (мисалы катары GNU лицензиясы келтирилген) которууга умтулуу жөнүндө колдонуучуларды кабарлашкан<ref>[[:en:Wikipedia:Milestones_2001#September_28,_2001|Wikipedia: Milestones 2001]]</ref>. Ошентип, ушул кезден Википедиянын көп тилдүүлүккө берилгендигин айтканга болот. Википедиянын кыска мөөнөттөгү чоң ийгиликке жетишин, жарыяланган кабарлоодогу кыска үзүндү белгилейт: ''«Дат прессасынын макалаларына жооп катары, биз Дат Википедиясын түздүк»''. Башынан эле Bomis компаниясы Википедияны коммерциялык ийгиликтүү долбоор катары көрчү. 2002-жылы Википедияга жарнама орношу мүмкүнчүлүн жарыялашкан. Белгилеп кетсек Bomis компаниясы кыйынчылыктарды тартып, Википедиянын негиздөөчүлөрдүн бири жана башкы жетекчиси ― Сэнгер ал кезде акы албай калган. 1-мартта ушул себептен жана долбоордун ишмердүүлүгүндө болгон көйгөйлөр үчүн долбоордон кеткен. Анын кетиши менен Нупедия долбоорунун өнүгүүсү токтогон (2003-жылы 24 макаланы камтыган мазмуну Википедияга көчүрүлгөн). Википедиянын коммерциялаштырууга жамаат каршы болгон. Ушул жылдын февралында Испан Википедиясынын жамааты коммерциялык жарнама болушуна кабадыр болуп жана алардын долбоорунда көзөмөл жоктугу үчүн Enciclipedia Libre түзүү үчүн Википедия менен ажырашкан. Кийин, Уэйлс Википедия жарнама киргизбешин жарыялап, «wikipedia.com» доменин «wikipedia.org» доменине өзгөрткөн. Ошентип, Википедия интерфейсине жарнама киргизүүдөн баш тартышкан. 2003-жылы Википедияны каржылоо максатында [[Викимедиа фонду|Викимедия фонду]] түзүлүп, менчигине өткөрүлгөн. == Тактыгы == 1869-жылдан бери чыгып жаткан, илимий чөйрөдө өтө белгилүү англиялык Nature журналы, Википедияга киргизилген маалыматтардын тактыгын далилдөө максаты менен 2005-жылы жүргүзүлгөн изилдөөнүн жыйынтыктарын жарыялаган. Изилдөөдө Уикипедиядан алынган 42 макала менен Британника эңциклопедиясындагы (англ. Encyclopaedia Britannica) илимий макала салыштырылган.<ref>Jim Giles (December 2005). "Internet encyclopedias go head to head". Nature 438 (7070): 900–901. Bibcode:2005Natur.438..900G. doi:10.1038/438900a. PMID 16355180.(subscription required) Note: The study (that was not in itself peer reviewed[citation needed]) was cited in several news articles; e.g.: "Wikipedia survives research test". BBC News. December 15, 2005.</ref> Натыйжада Википедиянын тактыгы кеңирилик менен тууралыгы боюнча деңгээли алдыңкы орунда турган кадыр-барктуу энциклопедиядан кем калышпай турганы маалым болгон. == Сын == Ошол эле учурда Википедияда жаңылыштыктар көп кетирилип, көп учурда “чындык, жарым-жартылай чындык менен бирге калптарга”<ref>Black, Edwin (April 19, 2010) Wikipedia—The Dumbing Down of World Knowledge, History News Network Retrieved October 21, 2014</ref> да орун бериле тургандыгын, ошондой эле маалыматтарды каалагандай жарыялай берүүгө мүмкүн экендигин<ref>J. Petrilli , Michael (SPRING 2008/Vol.8, No.2) Wikipedia or Wickedpedia?, Education Next Retrieved October 22, 2014</ref> сынга алынып келет. Википедиягагы макалаларда текшерилбеген айрым маалыматтар орун алгандыктан, Википедиянын бейтарап саясатына шек келтирген сындар айтылат. Википедияга колдонуучу катары катталгандар да, катталбагандар да салым кошуу укугуна ээ. Жаңы түзүлгөн же оңдолгон макалада текстке тиешеси жок маалымат же идеологиялык жактан туура эмес ой айтылса да дароо сакталат. Бирок салттуу энциклопедиялардан айырмаланган Уикипедиядагы [[Маалымат|маалыматтар]] оңдолуп турат.<ref>Zittrain, Jonathan (2008). The Future of the Internet and How to Stop It – Chapter 6: The Lessons of Wikipedia. Yale University Press. ISBN 978-0-300-12487-3. Retrieved December 26, 2008.</ref> == Чектөөлөр == Википедиянын англис тилинде же башка бөлүмдөрүндө макала түзүү мүмкүндүгү чектелет. Мисалы, катталган колдонуучу гана жаңы макала түзөт<ref> Registration notes</ref>. Кылдаттыкты талап кылуучу макалаларды түзүүгө же оңдоого жарым-жартылай тыюу салынат<ref>English Wikipedia's semi-protection policy</ref>. Айрым макалаларды аймактык администратор гана оңдоо укугуна ээ<ref> English Wikipedia's full protection policy</ref>. Википедиянын «Түзөтүү тарыхы» функциясынын жардамы менен буга чейинки өзгөртүүлөрдү көрүүгө болот. Бул функция макаладагы каталарды оңдоп, андан кийинки өзгөрүүлөрдү көзөмөлдөөгө жардам берет.<ref>Wikipedia:New pages patrol</ref> Википедиянын колдонуучулары «Талкуу» функциясы аркылуу түзүлүп жаткан макалага тиешелүү маселелерди талкуулай алышат. Туруктуу колдонуучулар «Көзөмөл тизмеси» аркылуу кызыктуу деп эсептеген макалаларды белгилеп алып, бул макаладагы толуктоолор же түзөтүүлөр жөнүндө кабардар болуп турушат. Бот деп аталган компьютердик программа макаланын тактыгы менен тууралыгына шек келтирген маалыматтарды өчүрүп турат. Бул программа жалпы стилистикалык каталарды оңдоп, статистикалык маалыматтарга таянган стандарттуу форматтагы макалаларды жаратууга көмөкчү болот. == Вандализм == Википедиядагы [[вандализм]] — интернет энциклопедиясынын бүтүндүгүн жана тууралыгын бузуу аракеттери. [[Цензура|Цензурага]] алынган сөздөр менен бирөөнүн намысына шек келтирүү вандализмдин кеңири таралган түрү. Википедиянын казынасындагы макалаларда жеке кызыкчылыгын таанытуу максаты менен бир нерсени [[Жарыялоо|жарыялоого]], рекламалоого тыюу салынат<ref>Link spamming Wikipedia for profit (2011)</ref>. Википедиянын айрым беттерин толугу менен өчүрүү, чындыкка туура келбеген маалымат берүү, темага тиешеси жок ашыкча маалыматтарды кошумчалоо дагы вандализмдин түрлөрү. Чын-жалган аралаш маалыматты улам жаңыланып турган макалалардын арасынан тез ажыратып табуу дээрлик мүмкүн эмес<ref> Vandalism. Wikipedia. Retrieved November 6, 2012.</ref>. Бул себептен вандализмге учураган айрым барактар көпкө чейин өзгөртүлбөй калышы мүмкүн<ref>Seigenthaler, John (November 29, 2005). "A False Wikipedia 'biography'". USA Today. Retrieved December 26, 2008.</ref>. Википедиядагы вандализм менен «жараланган» беттерди таап чыгууга бир нече гана мүнөт кетсе дагы, кээ бир беттерди калыбына келтирүү үчүн бир топ убакыт талап кылынат<ref>Reid Priedhorsky, Jilin Chen, Shyong (Tony) K. Lam, Katherine Panciera, Loren Terveen, and John Riedl (GroupLens Research, Department of Computer Science and Engineering, University of Minnesota) (November 4, 2007). "Creating, Destroying, and Restoring Value in Wikipedia" (PDF). Association for Computing Machinery GROUP '07 conference proceedings (Sanibel Island, Florida). Retrieved October 13, 2007.</ref><ref>Fernanda B. Viégas, Martin Wattenberg, and Kushal Dave (2004). "Studying Cooperation and Conflict between Authors with History Flow Visualizations" (PDF). Proceedings of the ACM Conference on Human Factors in Computing Systems (CHI) (Vienna, Austria: ACM SIGCHI): 575–582. doi:10.1145/985921.985953. ISBN 1-58113-702-8. Retrieved January 24, 2007.</ref>. Вандализмге учураган Википедиянын айрым беттерине өтүүгө чек коюлуп калышы мүмкүн. 2005-жылдын май айында Жон Лоуренс Сайгенталер аттуу америкалык журналист, жазуучу жана саясий ишмердин өмүр баянын белгисиз колдонуучу вандалдык кылып бузган. Аты-жөнү белгисиз түзөтүүчү Сайгенталерди Жон Ф. Кеннединин өлүмүнө тиешеси бар деп көрсөткөн<ref>Seigenthaler, John (November 29, 2005). "A False Wikipedia 'biography'". USA Today. Retrieved December 26, 2008.</ref>. Википедиянын чөйрөсүндө бул жалааны төрт ай бою эч ким оңдогон эмес<ref>Seigenthaler, John (November 29, 2005). "A False Wikipedia 'biography'". USA Today. Retrieved December 26, 2008.</ref>. Жон Сайгенталер ― «USA Today» аттуу күнүгө чыгуучу [[АКШ|АКШнын]] эң биринчи жалпы улуттук гезитинин баш редактору жана Вандербильт университетинин алдында уюштурулган. Эркиндик форумунун (Freedom Forum) түзүүчүсү болгон. Жон Сайгенталер Википедиянын жетекчиси Жимми Уэйлске кайрылып, өмүр баянына олуттуу жалаа киргизген ким экендигин сурайт. Жимми Уэйлс бул ишке жооптуу адам ким экенин билбей тургандыгын, тактоо керектигин билдирет<ref>Friedman, Thomas L. (2007). The World is Flat. Farrar, Straus & Giroux. p. 124. ISBN 978-0-374-29278-2.</ref><ref>Buchanan, Brian J. (November 17, 2006). "Founder shares cautionary tale of libel in cyberspace". archive.firstamendmentcenter.org. Archived from the original on December 21, 2012. Retrieved November 17, 2012.</ref>. Болуп өткөн окуядан кийин Сайгенталер Википедияны «жарабаган жана жоопкерчиликти билбеген изилдөө куралы» деп атайт<ref> Seigenthaler, John (November 29, 2005). "A False Wikipedia 'biography'". USA Today. Retrieved December 26, 2008.</ref>. Бул окуядан кийин Википедияда тирүү [[Инсан|инсандардын]] өмүр баянын камтыган макалаларга олуттуу текшерүү талап кылына баштайт<ref>Helm, Burt (December 13, 2005). "Wikipedia: "A Work in Progress"". BusinessWeek. Retrieved July 26, 2012.</ref>. == Уикипедиянын маданияттагы орду == Википедиянын казынасы илимий изилдөөлөрдө, китептерде, [[Конференция|конференцияларда]] жана [[Сот|сот иштеринде]] булак катары пайдаланылат<ref> [Wikipedia:Wikipedia_in_the_media "Wikipedia:Wikipedia in the media"]. Wikipedia. Retrieved December 26, 2008.</ref><ref>"Wikipedian Justice" (PDF). Retrieved June 9, 2009.</ref><ref>"Bourgeois et al. v. Peters et al." (PDF). Retrieved February 6, 2007.</ref>. Мисалы, [[Канада]] Парламентинин расмий сайты салттык эмес үй-бүлөлөр жөнүндөгү (Civil Marriage Act) мыйзамына мисал катары Уикипедияга шилтеме берет<ref>"LEGISinfo – House Government Bill C-38 (38–1)". Retrieved September 9, 2014.</ref>. АКШнын Федералдык соту менен [[Дүйнөлүк интеллектуалдык менчик уюму]] (World Intellectual Property Organization) көп учурда Уикипедияны кошумча булак катары көрсөтөт<ref>Cohen, Noam (January 29, 2007). "Courts Turn to Wikipedia, but Selectively". The New York Times. Retrieved December 26, 2008.</ref>. АКШнын чалгындоочу мекемеси айрым билдирүүдөрүндө Уикипедияга шилтеме берет. 2013-жылы Венгриялык окумуштуулар Уикипедия аркылуу прокатка чыга элек кинотасмалардын ийгилигин алдын-ала белгилөөгө мүмкүн экенин далилдешти. == Википедия журналистикада == [[Журналистика|Журналистикада]] Википедияны булак катары пайдаланган учурлар көп кездешет<ref>Shaw, Donna (February–March 2008). "Wikipedia in the Newsroom". American Journalism Review. Retrieved February 11, 2008.</ref><ref>Lexington (September 24, 2011). "Classlessness in America: The uses and abuses of an enduring myth". The Economist. Retrieved September 27, 2011. "Socialist Labour Party of America [...] though it can trace its history as far back as 1876, when it was known as the Workingmen's Party, no less an authority than Wikipedia pronounces it "moribund".</ref>. Википедиядагы маалыматтардан плагиат кылгандыгы үчүн бир нече журналист жумуштан кетирилген<ref>"Shizuoka newspaper plagiarized Wikipedia article". Japan News Review. July 5, 2007.</ref><ref>"Express-News staffer resigns after plagiarism in column is discovered" at the Wayback Machine (archived October 15, 2007), San Antonio Express-News, January 9, 2007.</ref><ref> Frank Bridgewater. "Inquiry prompts reporter's dismissal". Honolulu Star-Bulletin. Retrieved September 9, 2014.</ref>. 2007-жылдын июль айында Википедияга арналган 30 мүнөттүк документалдык тасма тартылган (BBC Radio 4). Тасмада «Википедия» термини — Google, [[Facebook]], YouTube сыяктуу дүйнөнүн эң таанымал терминдеринин бирине айланганы жөнүндө сөз болот. Стивен Колберт аттуу америкалык куудул жана диктор The Colbert Report деген телеберүүсүндө Уикипедияны тамашаларына көп катыштырган. Стивен Колберт «wikiality» деген термин ойлоп тапкан. == Негизги принциптер жана эрежелер == Википедия кадимки кагаз энциклопедия, сөздүк, жаңы идеяны таратуучу платформа, трибуна, арыздар жана сунуштар китеби, файлдар архиви же шилтемелер каталогу, блог, социалдык желе, маалыматтардын башаламан жыйындысы эмес. Википедия — бул жогорку сапаттуу энциклопедияны түзүү максатында бирин-бири урматтоо көз караш тутунган, өз ыктыярдуулар коому негиздеген онланй энциклопедия. == Булактар == {{Булактар}} </references/> [[Категория:Сайттар‎]] 6h98c7urvg9c8k3cbrzwwv6afm45tvd 663394 663393 2026-10-23T12:54:15Z Penarc 590 typefejl 663394 wikitext text/x-wiki {{Infobox website | аталышы = Википедия | лого = <center>[[Файл:Wikipedia-v2-logo.svg|frameless|150px]]</center> | лого аталышы = Википедиянын логотиби ― жазуу тутумдарынын [[глиф|глифтерин]] чагылдырган глобус. | скриншот = [[Файл:Wikipedia Main Page.png|border|300px|alt=Англисче Уикипедиянын башкы барагы]] | скриндин баяндамасы = Англисче Уикипедиянын башкы барагы | collapsible = | collapsetext = | caption = | баяндамасы = | url = https://www.wikipedia.org|wikipedia.org | урааны = Ар ким оңдой ала турган эркин энциклопедия | коммерциялыкпы = жок | түрү = [[Интернет энциклопедия]] | катталуу = Милдеттүү эмес.<ref group=notes> Катталуу [[Атайын:ProtectedPages|коргологон барактарды]] өзгөртүү, жаңы макала түзүү жана файл жүктөө үчүн талап кылынат.</ref> | тилдери = 287 тилде | колдонуучулардын саны = <small>(2015 июнь)</small> 71,049 жигердүү редактор.<ref name="WikiStat" />l<ref group=notes> Бир айда бештен ашык өзгөртүү кылган катышуучулар жигердүү деп таанылат.</ref> Түзүлгөн эсептердин жалпы саны - 26,014,271 | мазмундун лицензиясы = <nowiki>Creative Commons licenses CC Attribution / Share-Alike]] 3.0 </nowiki><small>Тексттердин көбү дагы [[GFDL]] лицензиясында; медиа лицензиялар ар түрдүү.</small> | ээси = [[Wikimedia Foundation]] | автору = [[Уэйлс, Жимми]], [[Ларри Сэнгер]]<ref name="Sidener" /> | редактору = | ачылган күнү = 2001-жылы 15-январь | alexa = 7<ref name="Alexa siteinfo" /> ({{as of|2015|08|13|alt=August 2015}}) | кирешеси = | азыркы абалы = иштейт | шилтемелер = }} '''Википедия''' ({{Lang-en|Wikipedia}}, [ˌwɪkɪˈpiːdɪə] деп окулат) ― [[Викимедиа фонду|Викимедиа фондунун]] көп тилдүү, эркин лицензиянган жана [[вики]] принцибинде ыктыярчылар тарабынан жазылуучу интернет [[Энциклопедия|энциклопедиясы]]<ref>Alec Fisher (September 22, 2011). Critical Thinking: An Introduction. Cambridge University Press. pp. 199–200. ISBN 978-1-107-40198-3.</ref>. Маалыматтардын көлөмү жана тематикалык ар түрдүүлүгү боюнча адамзат тарыхындагы эң көлөмдүү энциклопедия болуп эсептелип, дүйнөдөгү эң көп окулуучу [[Сайт|сайттардын]] ондугуна кирет<ref name="Alexa siteinfo" /><ref> Bill Tancer (May 1, 2007). "Look Who's Using Wikipedia". Time. Retrieved December 1, 2007. "The sheer volume of content [...] is partly responsible for the site's dominance as an online reference. When compared to the top 3,200 educational reference sites in the US, Wikipedia is No. 1, capturing 24.3% of all visits to the category". Cf Bill Tancer (Global Manager, Hitwise), "Wikipedia, Search and School Homework", Hitwise, March 1, 2007.</ref><ref> "comScore MMX Ranks Top 50 US Web Properties for August 2012". comScore. September 12, 2012. Retrieved February 6, 2013.</ref>. Википедия 2001-жылдын 15-январында [[Уэйлс, Жимми|Жимми Уэйлс]] жана [[Ларри Сенгер|Ларри Сэнгер]] тарабынан ишке киргизилген. Аталышы «wiki» (гавай тилинен «ылдам») жана «encyclopedia» (англис тилинен «энциклопедия») сөздөрүнүн айкалышынан түзүлгөн<ref>Sidener, Jonathan (October 9, 2006). "Wikipedia family feud rooted in San Diego". The San Diego Union-Tribune. Retrieved May 5, 2009.</ref><ref>Mike Miliard (March 1, 2008). "Wikipediots: Who Are These Devoted, Even Obsessive Contributors to Wikipedia?". Salt Lake City Weekly. Retrieved December 18, 2008.</ref>. Бүгүнкү күндө [[Англис Википедиясы|англис тилдүү Википедия]] 335 тилдеги Википедиянын арасынан 6,8 миллиондон ашуун макаласы менен өзгөчөлөнөт<ref> "Wikipedia cofounder Jimmy Wales on 60 Minutes". CBS News. Retrieved 2015-04-06.</ref>. 2014-жылдын ноябрь айына карата, Википедияга жалпысынан 19 миллион колдонуучу катталган<ref> Jemielniak, Dariusz (2014). Common Knowledge?: An Ethnography of Wikipedia. Stanford University Press. p. 4.</ref>. Булардын 69 миңи жигердүү салым кошуучулар<ref> "Wikipedia Statistics – Tables – Active wikipedians". Stats.wikimedia.org. Retrieved July 4, 2013.</ref>. == Тарыхы == Википедиянын негиздөөчүлөрү красудсорсинг онлайн энциклопедия менен алектенгендердин биринчилери эмес, бирок дүйнө масштабындагы ийгиликке биринчи жетишкен. Википедия 2001-жылы пайда болушуна чейин сыяктуу максаттарды көздөгөн 7 долбоор болгон: * Interpedia (1993–1994-жылдары); * The Distributed Encyclopedia (1997–1998-жылдары); * Everything 2 (1998–азыркы күнгө чейин); * h2g2 (1999-азыркы күнгө чейин); * The Info Network (2000–2003-жылдары); * Nupedia (2000–2003-жылдары); * GNUpedia (2001-жылы негизделген, кийин Нупедияга кошулуп кеткен)<ref>[https://www.niemanlab.org/2011/10/the-contribution-conundrum-why-did-wikipedia-succeed-while-other-encyclopedias-failed/ The contribution conundrum: Why did Wikipedia succeed while other encyclopedias failed?]</ref>. 2000-жылы, [[Жимми Уэйлс]] ― Bomis компаниясынын башкы мүдүрү катары, философия докторун ― Лэрри Сэнгерди, Нупедиянын өз долбоорунун командасына башкы редактор катары кабыл алат. Ал долбоор (англ. Nupedia) болгон ― англис тилдүү онлайн энциклопедиясы. Википедиядай мазмуну эркин лицензияланган. Ал үчүн [[GNU General Public License|«GNU General Public License»]] лицензиясын колдогон. Айтмакчы, [[GNU долбоору|GNU долбоорунун]], ал алкагында пайда болгон ― GNUpedia жана эркин програмдык камсыздоо фондунун (англ. FSF) негиздөөчүнүн ― [[Ричард Столлман|Ричирад Столлмандын]] таасири менен айтылган лицензияга өтүшкөн. [[Файл:Nupedia.svg|thumb|Нупедиянын логотиби]] Нупедиянын макалалары өз тармагындагы адистери тарабынан ыктыярдуу жазылчу. Макала жарыялангандан мурун Сэнгер иштеп чыккан текшерүү процедурасынан өткөн. Макалаларды рецензиялоо үчүн академиялык билими барларды тартышкан (көпчүлүгүндө философия жана медицина боюнча доктордук даражасы болгон). 2001-жылдын сентябрына карата Нупедияда 12 эле макала жарыяланган болчу. Жай жылыштарга кабатыр болуп 2001-жылдын 10-январында Сэнгер Нупедия үчүн макалаларды жаратууну тездетиш үчүн вики-сайтты ачууну сунуштайт. Сайтка «Википедия» аталышын коёт. «Вики» – вики технологиясындагы сайтты билдирет, экинчи бөлүгү «энцикло'''педия'''» сөзүнүн «педия» бөлүгүнөн алынган. Ошентип, 15-январында Википедия Нупедиянын кошумча долбоору катары ойлонуп ишин баштайт («wikipedia.com» доменинде кийин «wikipedia.org» доменине көчүрүлөт). Каалагандар Википедия үчүн макалаларды жазып кийин алар Нупедиянын текшерүү процедурасынан өтүшү керек эле. Бирок, Нупедиянын консультациялык кеңешмеси андай идеяны күлкүлүү деп кабыл алган жок. Жыйынтыгында, Википедия өзүнчө долбоор болуп кеткен. 2001-жылдын 12-февралында жаңы долбоордун миң макаласы жазылган, сентябрга 10 миң. Долбоор бат өсүп жаткан. Алгачкы редакторлор Нупедия, Slashdot жана издөө тутумунун индексациясы аркылуу келишкен. Жогоруда белгиленген Ричард Столлман ― 2001-жылы Википедия принциптерине жакын жана бир кезде ишин баштаган GNUpedia долбоорунун токтотту (Нупедия менен бириктирип)<ref>https://slashdot.org/comments.pl?sid=9990&threshold=1&commentsort=0&mode=thread&cid=502603</ref>. Википедиянын ийгилигин көрүп аны колдоду: ''«…Эми энциклопедия долбоору Википедия Нупедиянын философиясын кабыл алды жана андан да ары кетти. Ал сайтка кирип жана анын өнүгүүсүнө салымыңызды кошууну сунуштайбыз»''<ref>{{Cite web |title=The Free Encyclopedia Project |url=https://www.gnu.org/encyclopedia/ |accessdate=2021-12-09 |archivedate=2012-12-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121221000617/http://www.gnu.org/encyclopedia/ }}</ref>. Википедиянын ишке киришине эки ай толуп анын биринчи тил бөлүмү ачылат ― [[Немис Уикипедиясы|deutsche.wikipedia.com]] (немис тилинде)<ref>{{cite web|url=http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000049.html|title=Википедиянын альтернативдик тили|work=Тизмелер|publisher=Викимедия|date=15 март 2001-жылы}}</ref>. Бир нече сааттан кийин ― catalan.wikipedia.com (каталан тилинде). Бул көрүнүш улана берген. 2001-жылдын 28-сентябрында бардык негизги тилдерде жайылуусун, негизги стандарттарды белгилөө жана жаңы викилер үчүн негизги барактарды (мисалы катары GNU лицензиясы келтирилген) которууга умтулуу жөнүндө колдонуучуларды кабарлашкан<ref>[[:en:Wikipedia:Milestones_2001#September_28,_2001|Wikipedia: Milestones 2001]]</ref>. Ошентип, ушул кезден Википедиянын көп тилдүүлүккө берилгендигин айтканга болот. Википедиянын кыска мөөнөттөгү чоң ийгиликке жетишин, жарыяланган кабарлоодогу кыска үзүндү белгилейт: ''«Дат прессасынын макалаларына жооп катары, биз Дат Википедиясын түздүк»''. Башынан эле Bomis компаниясы Википедияны коммерциялык ийгиликтүү долбоор катары көрчү. 2002-жылы Википедияга жарнама орношу мүмкүнчүлүн жарыялашкан. Белгилеп кетсек Bomis компаниясы кыйынчылыктарды тартып, Википедиянын негиздөөчүлөрдүн бири жана башкы жетекчиси ― Сэнгер ал кезде акы албай калган. 1-мартта ушул себептен жана долбоордун ишмердүүлүгүндө болгон көйгөйлөр үчүн долбоордон кеткен. Анын кетиши менен Нупедия долбоорунун өнүгүүсү токтогон (2003-жылы 24 макаланы камтыган мазмуну Википедияга көчүрүлгөн). Википедиянын коммерциялаштырууга жамаат каршы болгон. Ушул жылдын февралында Испан Википедиясынын жамааты коммерциялык жарнама болушуна кабадыр болуп жана алардын долбоорунда көзөмөл жоктугу үчүн Enciclipedia Libre түзүү үчүн Википедия менен ажырашкан. Кийин, Уэйлс Википедия жарнама киргизбешин жарыялап, «wikipedia.com» доменин «wikipedia.org» доменине өзгөрткөн. Ошентип, Википедия интерфейсине жарнама киргизүүдөн баш тартышкан. 2003-жылы Википедияны каржылоо максатында [[Викимедиа фонду|Викимедия фонду]] түзүлүп, менчигине өткөрүлгөн. == Тактыгы == 1869-жылдан бери чыгып жаткан, илимий чөйрөдө өтө белгилүү англиялык Nature журналы, Википедияга киргизилген маалыматтардын тактыгын далилдөө максаты менен 2005-жылы жүргүзүлгөн изилдөөнүн жыйынтыктарын жарыялаган. Изилдөөдө Уикипедиядан алынган 42 макала менен Британника эңциклопедиясындагы (англ. Encyclopaedia Britannica) илимий макала салыштырылган.<ref>Jim Giles (December 2005). "Internet encyclopedias go head to head". Nature 438 (7070): 900–901. Bibcode:2005Natur.438..900G. doi:10.1038/438900a. PMID 16355180.(subscription required) Note: The study (that was not in itself peer reviewed[citation needed]) was cited in several news articles; e.g.: "Wikipedia survives research test". BBC News. December 15, 2005.</ref> Натыйжада Википедиянын тактыгы кеңирилик менен тууралыгы боюнча деңгээли алдыңкы орунда турган кадыр-барктуу энциклопедиядан кем калышпай турганы маалым болгон. == Сын == Ошол эле учурда Википедияда жаңылыштыктар көп кетирилип, көп учурда “чындык, жарым-жартылай чындык менен бирге калптарга”<ref>Black, Edwin (April 19, 2010) Wikipedia—The Dumbing Down of World Knowledge, History News Network Retrieved October 21, 2014</ref> да орун бериле тургандыгын, ошондой эле маалыматтарды каалагандай жарыялай берүүгө мүмкүн экендигин<ref>J. Petrilli , Michael (SPRING 2008/Vol.8, No.2) Wikipedia or Wickedpedia?, Education Next Retrieved October 22, 2014</ref> сынга алынып келет. Википедиягагы макалаларда текшерилбеген айрым маалыматтар орун алгандыктан, Википедиянын бейтарап саясатына шек келтирген сындар айтылат. Википедияга колдонуучу катары катталгандар да, катталбагандар да салым кошуу укугуна ээ. Жаңы түзүлгөн же оңдолгон макалада текстке тиешеси жок маалымат же идеологиялык жактан туура эмес ой айтылса да дароо сакталат. Бирок салттуу энциклопедиялардан айырмаланган Уикипедиядагы [[Маалымат|маалыматтар]] оңдолуп турат.<ref>Zittrain, Jonathan (2008). The Future of the Internet and How to Stop It – Chapter 6: The Lessons of Wikipedia. Yale University Press. ISBN 978-0-300-12487-3. Retrieved December 26, 2008.</ref> == Чектөөлөр == Википедиянын англис тилинде же башка бөлүмдөрүндө макала түзүү мүмкүндүгү чектелет. Мисалы, катталган колдонуучу гана жаңы макала түзөт<ref> Registration notes</ref>. Кылдаттыкты талап кылуучу макалаларды түзүүгө же оңдоого жарым-жартылай тыюу салынат<ref>English Wikipedia's semi-protection policy</ref>. Айрым макалаларды аймактык администратор гана оңдоо укугуна ээ<ref> English Wikipedia's full protection policy</ref>. Википедиянын «Түзөтүү тарыхы» функциясынын жардамы менен буга чейинки өзгөртүүлөрдү көрүүгө болот. Бул функция макаладагы каталарды оңдоп, андан кийинки өзгөрүүлөрдү көзөмөлдөөгө жардам берет.<ref>Wikipedia:New pages patrol</ref> Википедиянын колдонуучулары «Талкуу» функциясы аркылуу түзүлүп жаткан макалага тиешелүү маселелерди талкуулай алышат. Туруктуу колдонуучулар «Көзөмөл тизмеси» аркылуу кызыктуу деп эсептеген макалаларды белгилеп алып, бул макаладагы толуктоолор же түзөтүүлөр жөнүндө кабардар болуп турушат. Бот деп аталган компьютердик программа макаланын тактыгы менен тууралыгына шек келтирген маалыматтарды өчүрүп турат. Бул программа жалпы стилистикалык каталарды оңдоп, статистикалык маалыматтарга таянган стандарттуу форматтагы макалаларды жаратууга көмөкчү болот. == Вандализм == Википедиядагы [[вандализм]] — интернет энциклопедиясынын бүтүндүгүн жана тууралыгын бузуу аракеттери. [[Цензура|Цензурага]] алынган сөздөр менен бирөөнүн намысына шек келтирүү вандализмдин кеңири таралган түрү. Википедиянын казынасындагы макалаларда жеке кызыкчылыгын таанытуу максаты менен бир нерсени [[Жарыялоо|жарыялоого]], рекламалоого тыюу салынат<ref>Link spamming Wikipedia for profit (2011)</ref>. Википедиянын айрым беттерин толугу менен өчүрүү, чындыкка туура келбеген маалымат берүү, темага тиешеси жок ашыкча маалыматтарды кошумчалоо дагы вандализмдин түрлөрү. Чын-жалган аралаш маалыматты улам жаңыланып турган макалалардын арасынан тез ажыратып табуу дээрлик мүмкүн эмес<ref> Vandalism. Wikipedia. Retrieved November 6, 2012.</ref>. Бул себептен вандализмге учураган айрым барактар көпкө чейин өзгөртүлбөй калышы мүмкүн<ref>Seigenthaler, John (November 29, 2005). "A False Wikipedia 'biography'". USA Today. Retrieved December 26, 2008.</ref>. Википедиядагы вандализм менен «жараланган» беттерди таап чыгууга бир нече гана мүнөт кетсе дагы, кээ бир беттерди калыбына келтирүү үчүн бир топ убакыт талап кылынат<ref>Reid Priedhorsky, Jilin Chen, Shyong (Tony) K. Lam, Katherine Panciera, Loren Terveen, and John Riedl (GroupLens Research, Department of Computer Science and Engineering, University of Minnesota) (November 4, 2007). "Creating, Destroying, and Restoring Value in Wikipedia" (PDF). Association for Computing Machinery GROUP '07 conference proceedings (Sanibel Island, Florida). Retrieved October 13, 2007.</ref><ref>Fernanda B. Viégas, Martin Wattenberg, and Kushal Dave (2004). "Studying Cooperation and Conflict between Authors with History Flow Visualizations" (PDF). Proceedings of the ACM Conference on Human Factors in Computing Systems (CHI) (Vienna, Austria: ACM SIGCHI): 575–582. doi:10.1145/985921.985953. ISBN 1-58113-702-8. Retrieved January 24, 2007.</ref>. Вандализмге учураган Википедиянын айрым беттерине өтүүгө чек коюлуп калышы мүмкүн. 2005-жылдын май айында Жон Лоуренс Сайгенталер аттуу америкалык журналист, жазуучу жана саясий ишмердин өмүр баянын белгисиз колдонуучу вандалдык кылып бузган. Аты-жөнү белгисиз түзөтүүчү Сайгенталерди Жон Ф. Кеннединин өлүмүнө тиешеси бар деп көрсөткөн<ref>Seigenthaler, John (November 29, 2005). "A False Wikipedia 'biography'". USA Today. Retrieved December 26, 2008.</ref>. Википедиянын чөйрөсүндө бул жалааны төрт ай бою эч ким оңдогон эмес<ref>Seigenthaler, John (November 29, 2005). "A False Wikipedia 'biography'". USA Today. Retrieved December 26, 2008.</ref>. Жон Сайгенталер ― «USA Today» аттуу күнүгө чыгуучу [[АКШ|АКШнын]] эң биринчи жалпы улуттук гезитинин баш редактору жана Вандербильт университетинин алдында уюштурулган. Эркиндик форумунун (Freedom Forum) түзүүчүсү болгон. Жон Сайгенталер Википедиянын жетекчиси Жимми Уэйлске кайрылып, өмүр баянына олуттуу жалаа киргизген ким экендигин сурайт. Жимми Уэйлс бул ишке жооптуу адам ким экенин билбей тургандыгын, тактоо керектигин билдирет<ref>Friedman, Thomas L. (2007). The World is Flat. Farrar, Straus & Giroux. p. 124. ISBN 978-0-374-29278-2.</ref><ref>Buchanan, Brian J. (November 17, 2006). "Founder shares cautionary tale of libel in cyberspace". archive.firstamendmentcenter.org. Archived from the original on December 21, 2012. Retrieved November 17, 2012.</ref>. Болуп өткөн окуядан кийин Сайгенталер Википедияны «жарабаган жана жоопкерчиликти билбеген изилдөө куралы» деп атайт<ref> Seigenthaler, John (November 29, 2005). "A False Wikipedia 'biography'". USA Today. Retrieved December 26, 2008.</ref>. Бул окуядан кийин Википедияда тирүү [[Инсан|инсандардын]] өмүр баянын камтыган макалаларга олуттуу текшерүү талап кылына баштайт<ref>Helm, Burt (December 13, 2005). "Wikipedia: "A Work in Progress"". BusinessWeek. Retrieved July 26, 2012.</ref>. == Уикипедиянын маданияттагы орду == Википедиянын казынасы илимий изилдөөлөрдө, китептерде, [[Конференция|конференцияларда]] жана [[Сот|сот иштеринде]] булак катары пайдаланылат<ref> [Wikipedia:Wikipedia_in_the_media "Wikipedia:Wikipedia in the media"]. Wikipedia. Retrieved December 26, 2008.</ref><ref>"Wikipedian Justice" (PDF). Retrieved June 9, 2009.</ref><ref>"Bourgeois et al. v. Peters et al." (PDF). Retrieved February 6, 2007.</ref>. Мисалы, [[Канада]] Парламентинин расмий сайты салттык эмес үй-бүлөлөр жөнүндөгү (Civil Marriage Act) мыйзамына мисал катары Уикипедияга шилтеме берет<ref>"LEGISinfo – House Government Bill C-38 (38–1)". Retrieved September 9, 2014.</ref>. АКШнын Федералдык соту менен [[Дүйнөлүк интеллектуалдык менчик уюму]] (World Intellectual Property Organization) көп учурда Уикипедияны кошумча булак катары көрсөтөт<ref>Cohen, Noam (January 29, 2007). "Courts Turn to Wikipedia, but Selectively". The New York Times. Retrieved December 26, 2008.</ref>. АКШнын чалгындоочу мекемеси айрым билдирүүдөрүндө Уикипедияга шилтеме берет. 2013-жылы Венгриялык окумуштуулар Уикипедия аркылуу прокатка чыга элек кинотасмалардын ийгилигин алдын-ала белгилөөгө мүмкүн экенин далилдешти. == Википедия журналистикада == [[Журналистика|Журналистикада]] Википедияны булак катары пайдаланган учурлар көп кездешет<ref>Shaw, Donna (February–March 2008). "Wikipedia in the Newsroom". American Journalism Review. Retrieved February 11, 2008.</ref><ref>Lexington (September 24, 2011). "Classlessness in America: The uses and abuses of an enduring myth". The Economist. Retrieved September 27, 2011. "Socialist Labour Party of America [...] though it can trace its history as far back as 1876, when it was known as the Workingmen's Party, no less an authority than Wikipedia pronounces it "moribund".</ref>. Википедиядагы маалыматтардан плагиат кылгандыгы үчүн бир нече журналист жумуштан кетирилген<ref>"Shizuoka newspaper plagiarized Wikipedia article". Japan News Review. July 5, 2007.</ref><ref>"Express-News staffer resigns after plagiarism in column is discovered" at the Wayback Machine (archived October 15, 2007), San Antonio Express-News, January 9, 2007.</ref><ref> Frank Bridgewater. "Inquiry prompts reporter's dismissal". Honolulu Star-Bulletin. Retrieved September 9, 2014.</ref>. 2007-жылдын июль айында Википедияга арналган 30 мүнөттүк документалдык тасма тартылган (BBC Radio 4). Тасмада «Википедия» термини — Google, [[Facebook]], YouTube сыяктуу дүйнөнүн эң таанымал терминдеринин бирине айланганы жөнүндө сөз болот. Стивен Колберт аттуу америкалык куудул жана диктор The Colbert Report деген телеберүүсүндө Уикипедияны тамашаларына көп катыштырган. Стивен Колберт «wikiality» деген термин ойлоп тапкан. == Негизги принциптер жана эрежелер == Википедия кадимки кагаз энциклопедия, сөздүк, жаңы идеяны таратуучу платформа, трибуна, арыздар жана сунуштар китеби, файлдар архиви же шилтемелер каталогу, блог, социалдык желе, маалыматтардын башаламан жыйындысы эмес. Википедия — бул жогорку сапаттуу энциклопедияны түзүү максатында бирин-бири урматтоо көз караш тутунган, өз ыктыярдуулар коому негиздеген онланй энциклопедия. == Булактар == {{Булактар}} <references/> [[Категория:Сайттар‎]] lml1h2a7utivh06ncfndigyusnytkdg 0 5792 663422 650710 2026-10-24T09:19:21Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 663422 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="float:right; margin:0 0 0.5em 1em; width:18em; clear:right;" |- |colspan=2 style="text-align:center; color:green" | '''''Мегахилидалар''' <br />[[Файл:Anthidium manicatum male.jpg|thumb]] ''Anthidium manicatum'' |- |align="center" bgcolor="gold" colspan=2 style="font-size: large" |'''Илимий классификациясы''' |- |colspan=2 style="text-align:center;" | |- |'''Дүйнөсү:''' || [[Жаныбарлар]] |- |'''Тиби:''' || [[Муунак буттуулар]] |- |'''Классы:''' || [[Курт-кумурскалар]] |- |'''Отряды:''' || [[Жаргак канаттуулар]] |- |'''Уруусу:''' || [[Мегахилидалар]] |- |'''Латынча аталышы:''' || [[Megachilidae]] |} '''Мегахилидалар''' ([[Латын тили|лат.]] Megachilidae) − уруусу [[Аары|Аарылар]], түркүмү [[Жаргак канаттуулар]] [[курт-кумурскалар]]. Өзүнө 3100 ашык түрдү камтыйт. == Биологиясы == Карыган дарактардын бутактарында, көп жылдык өсүмдүктөрдүн сабактарында, аскалардын боорлорундагы тешикчелерде, таштарда жана кумдуу топуракта уялашат. Уя кутучаларын өсүмдүктөрдүн жалбырактары жана гүлдөрүнүн желекчелери менен шилекейлери аркылуу жабыштырышат. == Мүнөздөмө == Аарылардын көлөмүнүн чоңдугу 5-18 мм чейин жетет. Жогорку эриндери чоң дана кенен келет. Бул ууруга денесинин узундугу 39 мм жеткен дүйнөдөгү эң чоң аары - [[Megachile pluto]] да кирет. == Таралышы == [[Антарктида|Антарктидадан]] башка, баардык жерде таралган. == Классификациясы == 70 түркүм жана 3100 ашык түрлөрдү санашууда. * уруусу ''[[Fideliinae]]'' **Триба ''[[Fideliini]]'' *** ''Fidelia'' Friese, 1899 *** ''Neofidelia'' Moure & Michener, 1955 **Триба ''[[Pararhophitini]]'' *** ''Pararhophites'' Friese, 1898 * уруусу ''[[Megachilinae]]'' **Триба [[Anthidiini]] ***''[[Anthidium]]'' Fabricius, 1804 *** ''[[Stelis]]'' Panzer, 1806 (клептопаразиттер) *** ''[[Trachusa]]'' Panzer, 1805 **Триба [[Dioxyini]] ***''[[Dioxys]]'' Lepeletier et Serville, 1825 (паразиттер [[Megachile]], [[Anthidium]] жана [[Osmia]]) **Триба [[Lithurgini]] *** ''[[Lithurgus]]'' Berthold, 1827 **Триба [[Megachilinii]] *** ''[[Chalicodoma]]'' Lepeletier, 1841 - Таштак аарылар *** ''[[Coelioxys]]'' Latreille, 1809 (паразиттер [[Megachile]]) *** ''[[Megachile]]'' Latreille, 1802 - Жалбырак кесүүчү аарылар **Триба [[Osmiini]] *** ''[[Chelostoma]]'' Latreille, 1809 *** ''[[Heriades]]'' Spinola, 1808 *** ''[[Hoplitis]]'' Klug, 1807 *** ''[[Osmia]]'' Panzer, 1806 - Жыгач аарылары == Жөнөкөй түрлөр == * ''[[Chalicodoma|Таштак аарылар]]'' (Chalicodoma) * ''[[Megachile|Жалбырак кесүүчү аарылар]]'' (Megachile) ** ''[[Кара беде жалбырагын кесүүчү аарылар]]'' (''Megachile rotundata'') * ''[[Osmia|Жыгач аарылары]]'' (Osmia) == Фотогалерея== <gallery> Image:Anthidium_manicatum_fem.jpg|''[[Anthidium manicatum]]''<br /> <small>Фото: Bruce Marlin</small> Image:Coelioxys7341.JPG|''[[Coelioxys]]'', Түндүк Каролина Image:Osmia_ribifloris_bee.jpg|''[[Osmia ribifloris]]'' </gallery> == Колдонулган адабияттар == *Пономарева А.А. [[1978]]. ''Определитель насекомых европейской части СССР, Сем. Megachilidae'' // Л., Наука, 1978. Т 3, стр. 418—452. *Романькова Т.Г. [[1995]]. ''Сем. Megachilidae'' // Определитель насекомых Дальнего Востока России. - Санкт-Петербург. Том 4. Часть 1. С. 530-547. *Ромасенко Л. П. [[1990]]. Определитель гнезд мегахилид (Apoidea, Megachilidae) европейской части СССР. – К.: Ин-т зоологии АН УССР, 1990. – 37 с. *Banaszak J., Romasenko L. [[1998]]. ''Megachilid bees of Europe (Hymenoptera, Apoidea, Megachilidae).'' – Bydgoszcz: Pedagogical Univ. Bydgoszcz, 1998. – 239 p. *Brothers D.J. [[1999]]. ''Phylogeny and evolution of wasps, ants and bees (Hymenoptera, Chrysidoidea, Vespoidea and Apoidea)''. Zoologica Scripta 28: 233–250. * Michener, C.D. [[2007]]. ''The bees of the world, second edition.'' Johns Hopkins University Press, Baltimore and London, 953 pp. *Ungricht, S.; Müller, A.; Dorn, S. [[2008]]. ''A taxonomic catalogue of the Palaearctic bees of the tribe Osmiini (Hymenoptera: Apoidea: Megachilidae).'' Zootaxa, 1865: 1-253. == Шилтемелер == * [http://zoologie.umh.ac.be/hymenoptera/galerie/exploredb.aspx?parent=45 Фотогалерея] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303181831/http://zoologie.umh.ac.be/hymenoptera/galerie/exploredb.aspx?parent=45 |date=2016-03-03 }} * [https://web.archive.org/web/20050420141818/http://www.entomology.cornell.edu/BeePhylogeny/megachilidae.html Megachilidae] * [http://faculty.ucr.edu/~heraty/beepage.html Список родов и синонимов] * [http://www.biolib.cz/en/taxon/id277188/ BioLib] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110711171011/http://www.biolib.cz/en/taxon/id277188/ |date=2011-07-11 }} * [http://www.waspweb.org/Apoidea/Apidae/index.htm waspweb.org] * [http://www.cirrusimage.com/bees_Megachilidae_Anthidium.htm Wool Carder Bee] Фотографии для определения * [http://www.pollinator.com/gallery/mason_nest.htm Фото орхидных пчел] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090207082509/http://pollinator.com/gallery/mason_nest.htm |date=2009-02-07 }} * [http://wildblueberries.maine.edu/FactSheets/301.htm Использование пчел-листорезов для опыления] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080507130355/http://wildblueberries.maine.edu/FactSheets/301.htm |date=2008-05-07 }} * [http://eugraph.com/photos/insects/cuckoo Видео и фото] * [http://creatures.ifas.ufl.edu/misc/bees/leafcutting_bees.htm Пчелы-листорезы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081015032624/http://creatures.ifas.ufl.edu/misc/bees/leafcutting_bees.htm |date=2008-10-15 }} [[Категория:Курт-кумурскалар‎]] rrg4zze9402c99ojllr9xez8i91uy7d 0 6784 663412 663357 2026-10-24T01:37:01Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 663412 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |макамы = борбор шаар |кыргызча аталышы = Вашингтон |сүрөт = {{Фотомонтаж | photo1a = Washington 260424 US Capitol 02.jpg|px300{{!}} | photo2a = Washington National Cathedral Looking SE.jpg{{!}} | photo2b = Aerial view of Lincoln Memorial - east side EDIT.jpeg{{!}} | photo3a = 12072012 Smithsonian Building 03.jpg{{!}} | photo3b = The Washington Monument, viewed from the Lincoln Memorial (50393597013).png{{!}} | photo4a = White House lawn (long tightly cropped).jpg{{!}} | photo4b = | photo5a = | photo5b = | color = white | color_border = white | position = center | spacing = 2 | size = 280 | foot_montage = }} |сүрөт ачыктамасы = Капитолий, Ыйык Пётр менен Ыйык Павелдин собору, Линкольн мемориалы, Смитсон институту, Вашингтон монументи, Ак үй |герб = Seal of the District of Columbia.svg |желек = Flag of Washington, D.C.svg |желектин сүрөттөлүшү = |гербдин сүрөттөлүшү = |желектин туурасы = |гербдин туурасы = |өлкө = АКШ |аймактын түрү = Федералдык округ |таблицадагы аймак = Колумбия федералдык округу |баш ийгени = |облус = |облус түрү = |таблицадагы облус = |район = |район түрү = |таблицадагы район = |коом = |коомдун түрү = |таблицадагы коом = |lat_dir = N |lat_deg = 38 |lat_min = 53 |lat_sec = 42 |lon_dir = W |lon_deg = 77 |lon_min = 02 |lon_sec = 11 |CoordAddon = type:city(670000)_region:US-DC |CoordScale = 100000 |ички бөлүнүшү = 8 округ (wards) |башчысы = Мюриэл Баузер |башчысынын түрү = Мэр |борбору = |негизделген күнү = 1790 |биринчи белгиленген = 1790-жыл 16-июль |мурунку аталышы = |макамдын берилиши = 1791 |аймагы = 177 |ОЖ борборунун бийиктиги = 125 |бийиктиктин түрү = |климаты = Нымдуу субтропиктик |убакыт аралыгы = −05:00 |DST = |расмий тили = англис тили |калкы = 689 545 |элди каттоо жылы = 2020 |жыштыгы = 4355,39 |агломерация = 6 304 975 |улуттук курамы = афроамерикалыктар (45%), европалыктардын урпактары (37%), испандардын урпактары (11%), азиялыктар (4%) |диний курамы = христиандар (протестанттар, католиктер) |этнохороним = вашингтондук |телефон коду = +1 202 |почта индекси = 20001–20098, 20201–20599 |почта индекстери = |автоунаа коду = DC |сандык идентификатор = 11-50000 |сайты = https://dc.gov/ |сайтынын тили = en |сайтынын тили 2 = |сайтынын тили 3 = |сайтынын тили 4 = |сайтынын тили 5 = |сайты 2 = |сайттын аталышы 2 = |сайтынын тили 2_2 = |сайтынын тили 2_3 = |сайтынын тили 2_4 = |сайтынын тили 2_5 = |сайты 3 = |сайттын аталышы 3 = |сайтынын тили 3_2 = |сайтынын тили 3_3 = |сайтынын тили 3_4 = |сайтынын тили 3_5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |өлкө картасынын өлчөмү = |өлкө картасы = |облус картасынын өлчөмү = |облус картасы = |район картасынын өлчөмү = |район картасы = DC neighborhoods map high res.png |Commons түрмөгүндө = Washington, D.C. }} '''Вашингтон''' ({{lang-en|Washington, D.C.}}) — [[Америка Кошмо Штаттары|Америка Кошмо Штаттарынын]] борбор шаары, федералдык аймак. Расмий аталышы — Колумбия округу ({{lang-en|District of Columbia}}). Шаар [[Виргиния]] штатынын жанында, Потомак дарыясынын түндүк-чыгыш жээгинде жайгашып, түндүгүнөн, чыгышынан жана түштүгүнөн [[Мэриленд (штат)|Мэриленд]] штаты менен курчалган. Округ америкалыктардын улуттун чагылдырган жана Кошмо Штаттарга адамдык келбет менен мүнөздөмөлөрдү берген Колумбия аял-символунун урматына аталган. "Вашингтон" аталышы шаардын жалпы аталышына кийинчерээк АКШнын биринчи президенти [[Жорж Вашингтон|Жорж Вашингтондун]] урматына берилген. 1789-жылдагы АКШ Конституциясы бир дагы штатка же аймакка кирбеген, АКШ Конгрессинин өзгөчө юрисдикциясындагы федералдык округду түзүү туралуу маалыматтарды камтыган. 1790-жылдын 16-июлунда кабыл алынган «Отурукташуу жөнүндөгү мыйзам» (Residence Act) Потомак дарыясынын боюнда борбордук округду түзүүнү бекиткен жана бул күн шаардын түптөлгөн күнү катары эсептелет. 1800-жылы борбор Филадельфиядан көчүрүлгөндө, 6-Конгресс ошол кездеги курулушу бүтө элек Капитолий имаратында чогула баштаган, ал эми экинчи президент [[Жон Адамс]] жаңыдан курулушу бүткөрүлгөн Ак үйгө көчүп келген. 1801-жылы мурда [[Мэриленд (штат)|Мэриленд]] менен Вирджиниянын курамына кирген, курамында Жорджтаун жана Александрия калктуу конуштары камтыган Колумбия округу расмий түрдө федералдык округ болуп аталган. Адегенде шаар чоңураак округдун ичиндеги өзүнчө калктуу конуш болгон. 1846-жылы Конгресс Виргиния өткөрүп берген жерлерди, анын ичинде Александрия шаарын кайтарып берүү менен округдун аянтын кичирейткен. 1871-жылы ал бүткүл округду бирдиктүү муниципалитетке айландырган. 1880-жылдардан бери округду андан ары кичирейтип, калган бөлүгүн штат катары кабыл алуу боюнча бир нече ийгиликсиз аракеттер болгон, анын ичинде 2021-жылы Өкүлдөр палатасы тарабынан кабыл алынып, бирок АКШ Сенаты тарабынан четке кагылган штаттуулук жөнүндөгү мыйзам долбоору да бар. 1791-жылы Пьер Шарль Ланфан тарабынан долбоорлонгон шаар Капитолий имаратынан кесилишкен төрт квадратка (квадрантка) бөлүнөт жана жалпысынан 131 микрорайондон (кварталдан) турат. 2020-жылдагы эл каттоо боюнча шаардын калкы 689 545 адамды түзгөн<ref>[https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/washingtoncitydistrictofcolumbia/PST045222 United States Census Bureau. QuickFacts: Washington city, District of Columbia]</ref>. Жумуш күндөрү Мэриленд жана Виргиния штаттарынын аймактарынан келген жумушчулар шаардын күндүзгү калкын бир миллиондон ашыкка көбөйтөт. Мэриленд, Виргиния жана Батыш Виргиниянын бөлүктөрүн камтыган Вашингтон агломерациясы 6,3 миллион (2023-жыл) калкы менен өлкөдөгү жетинчи эң ири агломерация болуп саналат. 1973-жылдан бери округду жергиликтүү шайланган мэр жана 13 мүчөдөн турган кеңеш башкарып келет, бирок Конгресс жергиликтүү мыйзамдарды жокко чыгаруу укугун сактап калат. Вашингтондун (Колумбия округу) жашоочулары Конгрессте добуш берүүчү өкүлчүлүккө ээ эмес, бирок АКШнын Өкүлдөр палатасына добуш берүү укугу жок бир конгресс делегатын шайлашат. Шаардын шайлоочулары 1961-жылы кабыл алынган Жыйырма үчүнчү оңдоого ылайык үч президенттик шайлоочуну тандашат. АКШ федералдык өкмөтүнүн борбору катары шаар дүйнөлүк маанилүү саясий борбор болуп саналат. Шаарда федералдык өкмөттүн штаб-квартиралары жайгашкан имараттар, анын ичинде Ак үй, АКШ Капитолийи, Жогорку сот имараты жана бир катар федералдык департаменттер менен агенттиктер жайгашкан. Шаарда көптөгөн улуттук эстеликтер жана музейлер бар, алар негизинен Улуттук моллдо же анын айланасында жайгашкан, анын ичинде Жефферсон мемориалы, Линкольн мемориалы жана Вашингтон монументи бар. Шаарда 177 чет өлкөлөрдүн элчиликтери, ошондой эле [[Бүткүл дүйнөлүк банк|Бүткүл дүйнөлүк банктын]], [[Эл аралык валюта фонду|Эл аралык валюта фондунун]], [[Америка мамлекеттеринин уюму|Америка мамлекеттеринин уюмунун]] жана башка эл аралык уюмдардын глобалдык штаб-квартиралары жайгашкан. Өлкөнүн эң ири тармактык ассоциацияларынын, коммерциялык эмес уюмдарынын жана аналитикалык борборлорунун мекени болгон шаар К-стритте жана анын айланасында топтолгон лоббизм борбору катары белгилүү<ref>[https://www.washingtonpost.com/lifestyle/style/k-street-the-route-of-all-evil-or-just-the-main-drag/2012/01/26/gIQAAnKdsQ_story.html The Washington Post. K Street: The route of all evil, or just the main drag?]</ref>. Шаар өлкөнүн башкы туристтик багыттарынын бири болуп саналат, 2022-жылы болжол менен 20,7 миллион<ref>[https://washington.org/research/washington-dc-visitor-research Washington.org. Washington, DC Visitor Statistics]</ref> ички жана 1,2 миллион чет элдик коноктор жана туристтер келген<ref>[https://www.worldatlas.com/cities/america-s-10-most-visited-cities.html World Atlas. America's Most Visited Cities]</ref>, бул АКШ шаарларынын арасында жетинчи көрсөткүч. [[Файл:DCmontage3.jpg|thumb|Вашингтон.]] == Этимологиясы == Шаар 1791-жылы түптөлүп, АКШнын биринчи президенти Жордж Вашингтондун урматына Вашингтон деп аталган. Шаарды курчап турган аймак америкалыктардын улуттун чагылдырган жана Кошмо Штаттарга адамдык келбет менен мүнөздөмөлөрдү берген Колумбия аял-символунун урматына аталган<ref>[https://books.google.kg/books?id=GgULOzNSafMC&printsec=frontcover&dq=%22Records+of+the+Columbia+Historical+Society+%22+%22Stewart%22&lr=&source=gbs_similarbooks_r&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Columbia Historical Society. Records of the Columbia Historical Society, Washington, D.C., 2-том]</ref><ref>[https://books.google.kg/books?id=5Q81AAAAIAAJ&printsec=titlepage&source=gbs_summary_r&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Harvey W. Crew. Centennial History of the City of Washington, D. C.]</ref>. Шаарды ушул эле аталыштагы штаттан айырмалоо үчүн америкалыктар оозеки сүйлөшүүдө шаарды адатта "Ди-Си" же "Вашингтон, Ди-Си" деп аташат. == Тарыхы == == Географиясы == Вашингтон (Колумбия округу) АКШнын Чыгыш жээгиндеги Орто Атлантикалык аймагында жайгашкан. Шаардын жалпы аянты 177 км², анын ичинен 158,1 км² кургактык жана 18,9 км² (10,67%) суулу аймактар түзөт<ref>[https://web.archive.org/web/20160618075141/https://www.census.gov/prod/cen2010/cph-2-10.pdf United States Census Bureau. District of Columbia: 2010]</ref>. Округ, түндүк-батышынан Мэриленд штатынын Монтгомери округу, чыгышынан Мэриленд штатынын Принс-Жорж округу, батышынан Виргиния штатынын Арлингтон округу жана түштүгүнөн Виргиния штатынын Александрия шаары менен чектешет. Потомак дарыясынын түштүк жээги округдун Виргиния штаты менен болгон табыгый чек арасын түзөт жана анын эки ири куймасы бар: Анакостия дарыясы жана Рок-Крик<ref>[https://www.potomacriver.org/potomac-basin-facts/ ICPRB. Potomac Basin Facts]</ref>. Бир кезде Улуттук молл аркылуу өткөн табигый суу агымы болуп саналган Тайбер-Крик 1870-жылдары толугу менен жер астына киргизилген<ref name=":1">[https://www.nps.gov/rocr/index.htm National Park Service. Rock Creek]</ref>. Рок-Крик 1815-жылдан 1850-жылдарга чейин шаар аркылуу Анакостия дарыясына өтүүгө мүмкүндүк берген, ал эми азыр жер астында калган Вашингтон шаардык каналынын бир бөлүгүн түзгөн<ref>[https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2584968 SSRN. The Social-Ecological Resilience of an Eastern Urban-Suburban Watershed: The Anacostia River Basin]</ref>. Чесапик жана Огайо каналы Жоржтаундан башталат жана XIX кылымда шаардын түндүк-батыш четиндеги Потомак дарыясынын Литтл-Фоллс босогосун айланып өтүү үчүн колдонулган<ref>[https://www.nps.gov/choh/learn/historyculture/index.htm National Park Service. Chesapeake & Ohio Canal National Historical Park]</ref>. Округдун эң бийик табигый чекити 125 м, ал Вашингтондун түндүк-батыш бөлүгүндө жайгашкан Форт-Рено паркында жайгашкан<ref>[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/04/17/AR2008041703859.html The Washington Post. D.C.'s Puny Peak Enough to Pump Up 'Highpointers']</ref>. Эң төмөнкү чекити — Потомак дарыясынын жээги<ref>[https://books.google.kg/books?id=bMejFkODGIcC&redir_esc=y Deane Winegar. Highroad Guide to the Chesapeake Bay]</ref>. Вашингтондун географиялык борбору 4-көчө ж менен L көчөлөрүнүн кесилишине жакын жайгашкан<ref>[https://washingtonian.com/2011/08/29/washingtons-myths-legends-and-tall-talessome-of-which-are-true/ Washingtonian. Washington’s Myths, Legends, and Tall Tales—Some of Which Are True]</ref><ref>[https://www.washingtonpost.com/local/washington-built-on-a-swamp-think-again/2012/03/31/gIQA7BfBpS_story.html The Washington Post. Washington built on a swamp? Think again.]</ref>. === Парктары === Вашингтондо көптөгөн парктар, бакчалар, аянттар жана сейил бактар (скверлер) жайгашкан. Шаарда 683 парк жана жашыл аймак бар, алар 30,21 км² же анын кургактыктагы аянтынын болжол менен 20% түзөт. Шаар тургундарынын 99% парктарга чейин 10 мүнөттүк жөө басуу аралыгында жашайт. «Trust for Public Land» коммерциялык эмес уюмунун маалыматы боюнча, 2023-жылы Вашингтон жеткиликтүүлүк, парктар үчүн резервделген жердин үлүшү жана жашыл аймактарга жумшалган инвестициянын көлөмү сыяктуу көрсөткүчтөрдүн негизинде АКШнын 100 ири шаарынын ичинен коомдук парктары боюнча биринчи орунду ээлеген<ref>[https://www.axios.com/local/washington-dc/2023/06/02/dc-public-parks-best AXIOS. D.C. ranks top in the country for public parks]</ref><ref>[https://washingtonian.com/2013/02/05/dc-named-a-top-city-for-urban-forests/ Washingtonian. DC Named a Top City for Urban Forests]</ref><ref>[https://dcist.com/story/12/05/23/dc-parks-again-fare-well-in-nationa/ DCIST. D.C. Parks Again Fare Well in National Rankings]</ref>. Улуттук парк кызматы АКШ өкмөтүнө таандык шаардык аймак болгон 36,92 км² басымдуу бөлүгүн башкарат. Шаардын түндүк-батышында жайгашкан Рок-Крик паркы — шаардагы эң чоң парк, анын аянты 7,10 км² . Шаарды экиге бөлгөн суу өрөөнү аркылуу 15,0 км аралыкка созулуп жайгашкан. 1890-жылы түптөлгөн бул парк өлкөдөгү төртүнчү эң эски улуттук парк болуп саналат жана анда ар кандай өсүмдүктөр менен жаныбарлардын түрлөрү, анын ичинде сүлөөсүндөр, маралдар, үкүлөр жана койоттор байырлашат<ref name=":1" />. Улуттук парк кызматынын башка мүлктөрүнө Чесапик жана Огайо каналынын улуттук тарыхый паркы, Улуттук молл жана мемориалдык парктар, Форт-Дюпон паркы, Меридиан-Хилл паркы, Кенилворт паркы жана суу бакчалары, ошондой эле Анакостия паркы кирет<ref>[https://www.nps.gov/state/dc/list.htm National Park Service. District of Columbia]</ref>. Колумбия округунун Парктар жана эс алуу департаменти шаардагы 3,6 км² спорттук жана оюн аянтчаларын, 40 бассейнди жана 68 эс алуу борборун тейлейт<ref>[https://oca.dc.gov/sites/default/files/dc/sites/oca/publication/attachments/DPR12.pdf FY 2012 PERFORMANCE PLAN. Department of Parks and Recreation]</ref>. АКШнын Айыл чарба департаменти Түндүк-Чыгыш Ди-Сиде жыгач өсүмдүктөрү жыш отургузулган жана дендрарий болуп саналган, аянты 1,80 км² болгон Америка Кошмо Штаттарынын Улуттук дендрарийин башкарат. Дендрарийдин эң белгилүү көрүнүктүү жери — Улуттук Капитолий колонналары монументи<ref>[https://www.usna.usda.gov/discover/gardens-collections/national-capitol-columns/ U.S. National Arboretum. National Capitol Columns]</ref>. Вашингтондо бир нече дарыядагы аралдар бар. Потомак дарыясында Теодор Рузвельт улуттук мемориалыжайгашкан Теодор Рузвельт аралы<ref>[https://www.nps.gov/this/index.htm National Park Service. Theodore Roosevelt Island] </ref>, Линдон Бэйнс Жонсон мемориалдык бакчасы, Аскер-деңиз соода флотунун мемориалы жана яхта токтотуучу жайлары бар Колумбия аралы жайгашкан. Анакостия дарыясындагы Кингман аралында Лангстон гольф аянтчасы жана сейилдөө үчүн жолчолору бар коомдук парк жайгашкан. Уэст-Потомак паркы Линкольн мемориалынан Вашингтон монументинин аймагына чейин созулган сейилбак тилкесин камтыйт<ref>[https://historicsites.dcpreservation.org/items/show/167 DC Historic Sites. East and West Potomac Parks Historic DistrictEast and West Potomac Parks comprise a large portion of the Washington’s monumental core, while at the same time providing recreational space for residents and tourists alike]</ref>. Ак үйдүн түндүк тарабында жайгашкан Лафайетт-Сквер — тарыхый коомдук аянт болуп саналат жана аянт көптөгөн нааразычылык акцияларынын, жүрүштөрдүн жана митингдердин орду болгон. Башка парктарга, бакчаларга жана аянттарга Дамбартон-Окс, Меридиан-Хилл паркы, Йардс, Линкольн паркы, Франклин-Сквер, Макферсон-Сквер жана Фаррагут-Сквер кирет. Вашингтондо көптөгөн айланма жол кесилиштериндеги формасы тегерек парктар бар, алардын ичинде Дюпон-Серкл, Логан-Серкл жана Томас-Серкл бар<ref>[https://ggwash.org/view/71396/the-fascinating-story-of-washington-dc-many-circles-and-squares-lenfant Greater Greater Washington. What we can learn from the history of DC’s circles and squares]</ref>. == Бийлик органдары == [[Файл:Exterior_Of_The_United_States_Capitol_Building.jpg|thumb|220x220px|Капитолий — АКШ парламентинин имараты]] [[Файл:WhSouthLawn.JPEG|thumb|220x220px|Ак үй — АКШ президентинин резиденциясы]] [[Файл:Flag_of_Washington,_D.C.svg|thumb|220x220px|Колумбия округунун желеги]] [[Файл:Seal_of_the_District_of_Columbia.svg|thumb|220x220px|Колумбия округунун мөөрү]] === Федералдык бийлик органдары === Вашингтондо АКШнын бардык федералдык бийлик органдары жайгашкан. АКШ президентинин резиденциясы Ак үйдө, Конгресс Капитолийде, ал эми Жогорку сот Жогорку соттун имаратында орун алган. Ошондой эле бул шаарда АКШ Федералдык өкмөтүнүн бардык аткаруу бийлик органдары — аткаруу департаменттери (коңшу округдагы Пентагондо жайгашкан АКШ Коргоо министрлигинен сырткары) жана түздөн-түз департаменттерге (аткаруу бийлиги) же Конгресске (мыйзам чыгаруу бийлиги) баш ийген АКШнын федералдык агенттиктери орун алган. Вашингтондуктар, башка америкалыктарга салыштырмалуу, бир катар саясий укуктардан ажыратылган, алардын Конгрессте шайлануучу өкүлчүлүгү жок. 1991-жылдан бери Өкүлдөр палатасында Вашингтондон делегат катары Элеонор Холмс Нортон саналат, бирок анын добуш берүү укугу жок, бирок комитеттерге катышууга жана дебаттарга катышууга укуктуу. Сенатта шаардан өкүлдөр жок. Бирок, добуш берүү укугу болбогон делегаттары бар Пуэрто-Рико же Гуам сыяктуу башка америкалык аймактардын тургундарынан айырмаланып, Колумбия округунун жарандары АКШнын бардык федералдык салыктарын төлөшөт<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080512132132/http://www.irs.gov/businesses/small/international/article/0,,id=97321,00.html |archivedate=2008-05-12 |title=Internal Revenue Service. Individuals Living or Working in U.S. Possessions |url=http://www.irs.gov/businesses/small/international/article/0,,id=97321,00.html |accessdate=2011-08-23}}</ref>. === Жергиликтүү бийлик органдары === Америка Конституциясынын 1-беренесине ылайык, Конгресс Вашингтондун аймагында жогорку бийликке ээ. Колумбия округунда 1973-жылы өзүн-өзү башкаруу жөнүндө мыйзам кабыл алынганга чейин шайлануучу муниципалдык кеңеш болгон эмес. Бул мыйзам Конгресстин айрым ыйгарым укуктарын жергиликтүү бийлик органына өткөрүп берген, ал мэр жана курамына 12 адам кирген шаардык кеңеш (Колумбия округунун Кеңеши) тарабынан башкарылат. Бирок Конгресс муниципалдык кеңеш тарабынан кабыл алынган мыйзамдарды жокко чыгаруу укугун өзүнө калтырат жана шаарды башкарууга кийлигише алат<ref name=":2">{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110903101200/http://www.dccouncil.washington.dc.us/history |archivedate=2011-09-03 |title=Council of the District of Columbia. History of Self-Government in the District of Columbia |url=http://www.dccouncil.washington.dc.us/history |accessdate=2011-08-23}}</ref>. Кеңеш сегиз райондун ар биринен бирден талапкерди шайлоо менен түзүлөт, калган бешөө (анын ичинде мэр) бүткүл шаар боюнча шайланат. Мэр жана кеңеш жергиликтүү бюджетти кабыл алат, ал Конгресс тарабынан бекитилет. Ошондой эле федералдык өкмөт Вашингтондогу соттор тутумун башкарат<ref name=":2" />. === Расмий символдору === Вашингтондун туусу ак фондогу эки кызыл тилкеден жана үч кызыл беш бурчтуу жылдыздан турат. Ал 1938-жылы бекитилген, желек бекитилгенге чейин шаардын расмий туусу болгон эмес, анын ордуна башка расмий эмес символдор колдонулган. 2004-жылы Түндүк Америка вексиллологиялык ассоциациясы АКШнын 150 шаарынын арасында эң мыкты туу боюнча өз мүчөлөрүнүн арасында добуш берүү өткөргөн. Вашингтондун туусу биринчи орунду ээлеген<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110830054957/http://www.nava.org/Flag%20Design/City%20Survey%202004/acf_press_release.htm |archivedate=2011-08-30 |title=North American Vexillological Association. WASHINGTON, D.C. TOPS AMERICAN CITY FLAGS SURVEY, POCATELLO PLACES LAST |url=http://www.nava.org/Flag%20Design/City%20Survey%202004/acf_press_release.htm |accessdate=2011-08-23}}</ref>. Шаардын экинчи расмий символу — 1871-жылы кабыл алынган мөөр. Мөөрдө Жорж Вашингтон жана Фемида тартылган, арткы планда Потомак дарыясы, Капитолий жана эски паровоз турган виадук чагылдырылган. Мөөрдүн ылдый жагында шаардын урааны жазылган. == Калкы == {{Калктын санынын тарыхы |аталышы = Вашингтондун калкынын санынын тарыхы |тегиздөө = right |мамычалар = 2 |график-позиция = bottom |пайыз = pagr | 1800|8144 | 1810|15471 | 1820|23336 | 1830|30261 | 1840|33745 | 1850|51687 | 1860|75080 | 1870|131700 | 1880|177624 | 1890|230392 | 1900|278718 | 1910|331069 | 1920|437571 | 1930|486869 | 1940|663091 | 1950|802178 | 1960|763956 | 1970|756510 | 1980|638333 | 1990|606900 | 2000|572059 | 2010|601723 | 2020|689545 |булактар= Булактар:<ref>[https://www.census.gov/data/tables/2020/dec/2020-apportionment-data.html Census 2020. 2020 Census Apportionment Results]</ref> }} Шаардын калк саны башка америкалык мегаполистерге салыштырмалуу азыраак. 1860-жылы Жарандык согуштун алдында Вашингтондо болжол менен 75 000 калк жашаган<ref name=":3">{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080726045433/http://www.census.gov/population/www/documentation/twps0056/tab23.pdf |archivedate=2008-07-26 |title=District of Columbia - Race and Hispanic Origin: 1800 to 1990 |url=http://www.census.gov/population/www/documentation/twps0056/tab23.pdf |accessdate=2011-08-23}}</ref>, бул Нью-Йорк же Филадельфия сыяктуу башка шаарларга караганда кыйла аз болгон. Жарандык согуштан кийин шаардын калкы 75% көбөйүп, 1930-жылдардагы Улуу депрессияга чейин салыштырмалуу туруктуу бойдон калган<ref name=":3" />. Экинчи дүйнөлүк согуш учурунда федералдык органдарда иштеген мамлекеттик кызматчылардын эсебинен шаар калкы кайрадан өскөн<ref>[https://web.archive.org/web/20050214190234/http://exploredc.org/index.php?id=189 WETA-TV. WWII: Changes]</ref>. 1950-жылга карата Вашингтондун калкы өзүнүн эң жогорку чегине жетип, 802 178 адамды түзгөн<ref>[https://www.census.gov/Press-Release/www/releases/archives/facts_for_features_special_editions/001574.html Anniversary of Washington, D.C. as Nation’s Capital.] </ref>. Бирок көп өтпөй, жол тармагынын кеңейиши шаардан сырткары жерлердеги турак жайларды жеткиликтүү кылгандыктан, тургундардын шаар айланасындагы аймактарга көчүшүнөн улам шаардын калкы азая баштаган. 1960-жылдардагы коомдук башаламандыктар жана кылмыштуулуктун өсүшү 1980-жылга карата шаар калкынын 25% азайышына алып келген<ref name=":3" />. Шаар калкы 1990-жылдарга чейин азаюусун уланткан, бирок 2000-жылдан тарта биринчи жолу калк санынын өсүшү байкалган, ал эми 2010-жылдагы эл каттоонун жыйынтыгы боюнча он жыл ичинде калктын өсүшү 5,2% түзгөн<ref>[https://web.archive.org/web/20180719124330/https://www.census.gov/2010census/popmap/ipmtext.php?fl=11 United States Census Bureau (2010). Resident Population Data]</ref>. Вашингтон шаары түптөлгөндөн тартып, шаардын аймагында көп сандагы афроамерикалыктар жашап келген: Көз карандысыздык үчүн согуштан кийин кулдар шаарга көчүп келе башташкан. Бул аймактагы боштондук алган афроамерикалыктар согушка чейинк болжол менен калктын 1% түзгөн болсо, 1810-жылга карата 10% чейин көбөйгөн<ref>[[iarchive:americanslavery10000kolc|Kolchin Peter. American Slavery: 1619–1877]]</ref>. 1800-жылдан 1940-жылга чейинки мезгилде афроамерикалыктар бүткүл калктын болжол менен 30% түзгөн<ref name=":3" />. Вашингтондогу афроамерикалыктардын саны 1970-жылга карата эң жогорку көрсөткүчкө жеткен, бирок ошондон бери шаардыктар шаар айланасына көчүп кетип жаткандыктан шаардагы афроамерикалыктардын саны азаюуда. Ошол эле учурда шаардагы ак терилүү калктын саны көбөйүүдө<ref>[https://www.nytimes.com/2007/09/16/us/16washington.html Associated Press. Washington's Black Majority Is Shrinking]</ref>. 2000-жылдагы эл каттоо Вашингтондун 33 000 же жалпы шаар калкынын 8,1% чукул тургуну гомосексуал же бисексуал адамдар экенин көрсөткөн. 2012-жылдагы сурамжылоо бул демографиялык топтун 10% чейин өскөнүн аныктаган. Мындай көрсөткүчтү Вашингтондун либералдык саясаты менен түшүндүрүүгө болот<ref>[https://news.gallup.com/poll/160196/alabama-north-dakota-wyoming-conservative-states.aspx Gallup. Alabama, North Dakota, Wyoming Most Conservative States]</ref><ref>[https://news.gallup.com/poll/160517/lgbt-percentage-highest-lowest-north-dakota.aspx Gallup. LGBT Percentage Highest in D.C., Lowest in North Dakota]</ref>. Шаардын мэри бир жыныстуу никелер жөнүндөгү мыйзам долбооруна 2009-жылдын декабрында кол коюлган. 2010-жылдагы эл каттоо боюнча Вашингтондун калкы 601 657 адамды түзгөн<ref>[https://web.archive.org/web/20180719124330/https://www.census.gov/2010census/popmap/ipmtext.php?fl=11 United States Census Bureau. Resident Population Data]</ref>. 2007-жылдагы эл каттоо ошондой эле борбор калаанын тургундарынын болжол менен үчтөн бир бөлүгү функционалдык жактан сабатсыз экенин көрсөткөн. Мындай статистика англис тилин начар билген иммигранттар менен байланыштуу. Вашингтондун калкынын 85,16% англис тилинде, 8,78% испан тилинде жана 1,35% француз тилинде сүйлөйт. Функционалдык сабатсыздыктын жогорку көрсөткүчүнө карабастан, тургундардын дээрлик 46% колледжде төрт жылдык окуудан кийин алган бакалавр даражасына ээ. АКШ Калк саноо бюросу жүргүзгөн эл каттоого ылайык, 2010-жылы шаарда 50,7% афроамерикалыктар, 38,5% ак терилүүлөр, 3,5% азиаттар жана 0,3% түпкү америкалыктар (индейлер) жашаган. Башка расалардын өкүлдөрү 4,1%, ал эми аралаш расалардын өкүлдөрү 2,9% түзгөн. Латын Америкасынан чыккандардын үлүшү 9,1% түзгөн. == Экономикасы == Вашингтон шаарынын экономикасы туруктуулугу жана башка аймактарга караганда өндүрүштүк кризистерге аз кабылары менен айырмаланат. Бул, биринчи кезекте, федералдык өкмөттүн жана ага байланыштуу тармактардын (лоббизм, укуктук кызматтар, аналитикалык борборлор) болушу менен түшүндүрүлөт. Шаардын ички дүң продукциясы Колумбия округунун деңгээлинде гана эмес, Вашингтон агломерациясы (Вашингтон — Арлингтон — Александрия) менен бирге каралганда, АКШдагы эң ири жана бай аймактык экономикалардын бири болуп саналат. Федералдык өкмөт — шаардагы эң ири жумуш берүүчү болуп саналат. Вашингтондо АКШ Президентинин администрациясы, АКШ Конгресси, федералдык министерликтер жана ведомстволор, ошондой эле сот системасынын жогорку органдары жайгашкан. Мамлекеттик сектор миңдеген жумуш орундарын камсыз кылуу менен бирге, туруктуу айлык акы жана социалдык кепилдиктерди түзөт. Мамлекеттик жана эл аралык уюмдардын айланасында масштабдуу көмөкчү тармактар калыптанган: * Юридикалык жана лоббисттик компаниялар: Вашингтондо АКШнын жана дүйнөнүн алдыңкы юридикалык фирмаларынын филиалдары жана өкүлчүлүктөрү жайгашкан. K Street (Кей-стрит) көчөсү лоббисттик жана консалтингдик компаниялардын борбору катары белгилүү. * Аналитикалык борборлор (Think Tanks): Брукингс институту (Brookings Institution), Эл аралык тынчтык үчүн Карнеги фонду сыяктуу жүздөгөн аналитикалык жана изилдөө борборлору мамлекеттик саясатты жана эл аралык мамилелерди изилдөө менен алектенет. * Вашингтон глобалдык финансылык жана дипломатиялык борбор болуп саналат. Шаарда эл аралык уюмдардын башкы штаб-квартиралары жайгашкан. Туризм — Вашингтон экономикасынын эң кирешелүү тармактарынын бири. Шаардагы Смитсон институтунун (Smithsonian Institution) акысыз музейлери, Капитолий, Ак үй, ар кандай мемориалдар жана тарыхый жайлар жылына миллиондогон жергиликтүү жана чет өлкөлүк туристтерди өзүнө тартат. Бул мейманкана, коомдук тамактануу жана транспорт тармактарынын өнүгүшүнө зор өбөлгө түзөт. == Колдонулган адабияттар == * “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055-4 == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://dc.gov/ Расмий сайты] * [https://edits.nationalmap.gov/apps/gaz-domestic/public/search/names/1702382 U.S. Geological Survey Geographic Names Information System: District of Columbia] * [https://historicsites.dcpreservation.org/ DC Historic Sites] {{Түндүк Америка өлкөлөрүнүн борборлору}} [[Категория:АКШ шаарлары‎]] j9sx0cetd7cuj8fa38v5oddunxk7t35 0 19934 663424 557212 2026-10-24T09:22:41Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 663424 wikitext text/x-wiki '''Медиа билим берүү''' - (латын сзүнөн media – каражат) – массалык байланыштын [[Мыйзам (укук)|мыйзам]] ченемдүүлүгүн окуучулардын өздөштүрүүсүнө арналган [[Педагогика|педагогика]]нын багыты. Медиа билим берүү- окуу процессинде [[Маалыматтар техноложиси|маалымат]]тык [[Технология|технология]]лар боюнча окуучунун таанып-билүү жөндөмүн калыптандырууга арналган. Медиа [[Билим|билим]] берүү негизги милдеттери болуп төмөнкүлөр эсептелет:<br /> а) Окуучуларды ар кайсы булактардан тиешелүү маалыматтарды чогултууга үйрөтүү;<br /> б)[[Маалымат сайты|Маалымат]] каражаттары менен иштөөгө окуучуларды үйрөтүү жана калыптандыруу;<br /> в) Ар кандай каражаттардан [[Маалымат жабдуусу|маалымат]]тарды алуу жана аларга жүктөй билүү.<br /> Медиа билим берүүнүн негизги каражаттары болуп: [[Массалык маалымат каражаттары|массалык маалымат]] каражаттары (гезит, журнал, радио, теле берүү), аудио-видео, [[Компьютер|компьютер]]лер, [[Интернет|интернет]] тармагы эсептелет. Натыйжалуу азыркы дүйнөдө талап бир гана билим жана көндүмдөрдү арна. Бирок, учурдагы окутуу иш жүзүндө иштин ушул түрүн камсыз эч кандай куралдар бар. Бул курал Agile болушу мүмкүн.<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191221002323/https://leadstartup.ru/db/agile-in-education |archivedate=2019-12-21 |title=Кантип окутууга Agile жетишкендиктер ишке ашыруу жана аны кайра карап көрүү үчүн? |url=https://leadstartup.ru/db/agile-in-education |accessdate=2020-01-09}}</ref> == Жазуулар == <references /> == Колдонулган адабияттар == * Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004 [[Категория:Билим берүү]] [[Категория:Маданият]] [[Категория:Педагогика]] [[Категория:Медиа]] luc7dnan6bmyktv6prih2a38x0cy6sv 0 21807 663408 652754 2026-10-23T23:25:14Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 663408 wikitext text/x-wiki [[Файл:Annie Kenney and Christabel Pankhurst.jpg|thumb|280px|Энни Кенни менен Кристабель Панкхерст аялдардын шайлоо укугу үчүн күрөшүүү акциялары учурунда.]] '''Аялдардын укуктары''' – [[Адам укуктары|адамдын жалпы укуктары]], ошондой эле аялдардын биологиялык өзгөчөлүктөрү, социалдык жана үй-бүлөлүк статусу менен шартталган укуктары менен эркиндиктеринин жыйындысы. 1945-жылдан кийин А. у. Эл-аралык-укуктук жөнгө салуунун маанилүү объектилеринин бири болуп калды (аялдардын абалына тийешелүү бир катар атайын конвенциялар кабыл алынды). Аялдардын укуктары – ар бир аялга, кызга [[Жарандык|жарандыгына]], жаш курагына, [[Раса|расасына]], этникалык жана диний өзгөчөлүгүнө карабай туулгандан тарта таандык жана тартып алгыс [[Укук|укуктар]]. Кээ бир өлкөлөрдө бул укуктар мыйзам, жергиликтүү үрп-адат жана жүрүм-турум менен институтташтырылган же колдоого алынат, ал эми башкаларында алар этибарга алынбайт жана басылышат. Көбүнчө аялдардын укуктары жөнүндөгү түшүнүктөр менен байланышкан маселелерге дененин бүтүндүгүн жана өз алдынчалуулугун, сексуалдык зомбулуктан эркин болуу, добуш берүү, мамлекеттик кызматтарды ээлөө, мыйзамдуу келишимдерди түзүү, үй-бүлөлүк укукта бирдей укуктарга ээ болуу, иштөө, адилет эмгек акы же бирдей акы алуу, репродуктивдүү укуктарга ээ болуу, менчикке ээ болуу жана билим алуу кирет.<ref>Lockwood, Bert B. (ed.), Women's Rights: A "Human Rights Quarterly" Reader (Johns Hopkins University Press, 2006), (англ.). <nowiki>ISBN 978-0-8018-8374-3</nowiki>.</ref> == Тарыхы == Байыркы Шумерияда аялдар мүлк сатып алууга, мүлккө ээлик кылууга, сатууга жана мурастоого укуктуу болушкан деген маалымат бар.<ref>Kramer, Samuel Noah (1963), [https://books.google.kg/books?id=IuxIdug8DBUC&printsec=frontcover&dq=isbn:9780226452388&hl=ru&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false The Sumerians: Their History, Culture, and Character] University of Chicago Press, (англ.). <nowiki>ISBN 978-0-226-45238-8</nowiki></ref> Алар соода менен алектенип жана сотто күбө катары көрсөтмө бере алышкан. Байыркы [[Мисир|Мысырда]] аялдар ал учурдагы башка көптөгөн өнүккөн цивилизациялардагы аялдарга, мисалы, байыркы [[Греция]] жана [[Рим|Римдеги]] аялдарга салыштырмалуу бийик статуста болушкан. Мысырдык аялдар мурас калтырууда эркектер менен тең укуктуу болуп эсептелген, согуштан бөлөк учурларда өлкөдө кыймыл эркиндигине ээ болушкан, келишим түзүүгө, сотторго катышууга, бирөөнү сотко берүүгө, балдарды өз наамына каттоого укуктуу болушкан. Птолемей доорунун тушунда Мысырда жашаган жана күйөөсүнөн көз каранды грек аялдары мысырдык аялдардын өз алдынчалыгына, эркиндигине суктанышкан деп айтылат.<ref>Bob Brier, [https://books.google.kg/books?id=h1LsCh68d7kC&printsec=frontcover&dq=isbn:9780313353062&hl=ru&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Hoyt Hobbs. Daily Life of the Ancient Egyptians]. — Westport: Greenwood Press, 2008. — <nowiki>ISBN 978-0-313-35306-2</nowiki>.</ref> Байыркы [[Афины|Афиныда]] аялдардын укуктары кыйла чектелүү болгон. Алар үчүн көп тармактар кол жеткис болгон, аларга жетүүгө умтулган аялдар коомдук кескин сын-пикирлерге дуушар болушкан.<ref>Schaps, D. M. [https://www.jstor.org/stable/284411 "What Was Free about a Free Athenian Woman?"] // Transactions of the American Philological Society. — 1998.</ref> Батыш [[Европа|Европадагы]] аялдар үчүн никеге туруу менен башталып, никени токтотуу менен аяктаган өзгөчө жөндөмсүздүк иштелип чыккан. Англис укугунда турмушка чыккан аял өзүнүн укуктук жекелигин таптакыр жоготкон, күйөө-аял бир адам деп саналган, ал адам – күйөө. Күйөөсү аялы менен келишим түзө алган эмес, аялынын турмушка чыга элек кезиндеги карыздары күйөөнүн карызына айланган, аял турмушка чыгары менен анын керээзи жокко чыгып, бардык кыймылдуу мүлкү күйөөсүнүн менчиги деп таанылган. Аял өз алдынча келишим түзө алган эмес, күйөөсүнүн макулдугу менен түзүлгөн келишимге аял эмес, күйөөсү жоопкер болгон. 1882-жылы гана Улуу Британиядагы аялдар мүлккө ортомчусуз ээлик кылуу жана керээз калтыруу укугуна ээ болушту.<ref name=":0">[https://dic.academic.ru/dic.nsf/brokgauz_efron/40701/%D0%96%D0%B5%D0%BD%D1%89%D0%B8%D0%BD%D0%B0 Женщина, в гражданском праве // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона] (орус.). — СПб., 1890—1907.</ref> [[Америка Кошмо Штаттары|АКШнын]] биринчи болуп Миссисипи штаты 1839-жылы никелүү аялдын жеке менчикке болгон укугу жөнүндө мыйзам кабыл алып, артынан башка штаттар да кабыл ала башташкан.<ref>Married Women’s Property Acts United States [1839] https://www.britannica.com/event/Married-Womens-Property-Acts-United-States-1839 Текшерилген күн: бугу айынын 20, 2022.</ref> Ушундай эле мыйзамды [[Швеция]] 1874-жылы кабыл алды.<ref>[https://theoryandpractice.ru/posts/17679-pokonchit-s-yarmarkoy-nevest-kak-zhenshchiny-v-xix-veke-dobivalis-prava-lyubit-i-razvoditsya Покончить с ярмаркой невест: как женщины в XIX веке добивались права любить и разводиться] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210709190413/https://theoryandpractice.ru/posts/17679-pokonchit-s-yarmarkoy-nevest-kak-zhenshchiny-v-xix-veke-dobivalis-prava-lyubit-i-razvoditsya |date=2021-07-09 }} (орус.). Текшерилген күн: бугу айынын 20, 2022.</ref> [[Германия]] күйөөсү аялынын никеге чейинки мүлктөрүнө ээлик кылуусун токтотуп, никеден кийин табылган мүлктөрдү экөөсүнүн жалпы мүлкү деп тааный турган мыйзамды 1957-жылы кабыл алган.<ref>[https://germania-online.diplo.de/ru-dz-ru/politik/-/2199688 Перемены участи: краткая история борьбы за права женщин в Германии.] (орус.). Текшерилген күн: бугу айынын 20, 2022.</ref>   АКШда 1963-жылдан баштап бирдей эмгек маяна, эмгек акы чөйрөсүндө жыныс белгисине карап дискриминациялоого тыюу салуу жөнүндө мыйзам иштеп баштаган. 1968-жылы турак жай курулушунда жыныстардын бирдейлиги, 1974-жылы аялдардын билим алуудагы теңдиги, 1975-жылы насыялоо ишинде бирдей мүмкүнчүлүктөр жөнүндө мыйзамдар кабыл алынган.<ref>[https://www.kommersant.ru/doc/387897 От женщины до тоже человека] (орус.).Текшерилген күн: бугу айынын 20, 2022.</ref> Медициналык көрсөтмөсүз абортторго [[Улуу Британия|Улуу Британияда]] 1967-жылы, [[Америка Кошмо Штаттары|АКШда]] 1973-жылы, [[Франция|Францияда]] 1979-жылы уруксат берилген. 1917-жылдагы Октябрь революциясы Россияда аялдардын абалынын терең жана бардыгын кучагына алган өзгөрүүлөрдүн башталышын белгиледи. 1917-жылы декабрда Бүткүл россиялык Борбордук Аткаруу Комитети жана Элдик Комиссарлар Совети нике жана ажырашуу жөнүндө декреттерди кабыл алышкан, алар күйөө менен аялга бирдей укуктарды берген. 1918-жылы январь айында Советтердин Бүткүл россиялык III съезди аялдарга эркектер менен бирдей саясий укуктарды берген «Эмгекчи жана эксплуатацияланган элдин укуктарынын декларациясын» бекитти. 1918-жылдын июль айында советтик биринчи Конституция бул укуктарды жана эркектер менен аялдардын закондуу теңдигин камсыз кылган. 1920-1930-жылдар аялдарды массалык түрдө коомдук иштерге тартуу мезгили болду.<ref>Гамелько, Е. В. [https://moluch.ru/archive/16/527/ Советское законодательство о положении женщины в 1917-1930-гг.] / Е. В. Гамелько. (орус.). // Молодой ученый. — 2010. — № 5 (16). — Т. 2. — б. 97-99.</ref> [[Файл:Hujum.png|alt=8-март Аялдардын эл аралык күнүндө Анжияндагы паранжаларды өрттөө, 1927-ж|left|thumb|400x400px|8-март Аялдардын эл аралык күнүндө Анжияндагы паранжаларды өрттөө, 1927-ж]] Коомдук өндүрүштө жалпы жумушчулардын жана кызматчылардын 51 пайызын аялдар түзүп турган учурлар болду.<ref name=":1">Поленина С. В. [https://a-z.ru/women/texts/polenrd.htm Советская женщина в обществе и семье // Роль женщины в современном обществе] (орус.). макалалар тизмеси II. Москва, 1985/ б. 203-218.</ref> Билим алууда советтик аялдар 1920-жылдардан кийин эл чарбачылыгында иштеген жогорку жана орто билимдүү адистердин 59 пайызын түздү.<ref name=":1" /> 1981-жылы аялдар ЖОЖдордо окуган студенттердин 52 пайызын, орто атайын билим берүү мекемелеринде окугандардын 56 пайызын түзгөн. 1980-жылкы шайлоолордо 1 миллиондон ашык аял жергиликтүү Советтердин депутаты болуп шайланды. Бул – жалпы депутаттардын 50 пайызы болчу. Орто Азияда аялдардын укугу жана эркиндигин чагылдырган көрүнүктүү окуялардын бири – Худжум операциясы. Худжум (түрк. “баштоо, киришүү”) – аялдардын статусун өзгөртүү максатында 1920-30-жылдары Орто Азияда жүргүзүлгөн кампания. [[Орто Азия|Орто Азияда]] көп аялдуулук, жашы жете элек кыздарды күйөөгө берүү, аялды мураска калтыруу (күйөөсү каза болсо, анын бир тууганына энчилеп берүү) көрүнүштөрү кездешчү.<ref>Татыбекова Ж.С. Великий Октябрь и женщины Киргизстана. (орус.). Фрунзе: Кыргызстан, 1975</ref> 1920-жылдары СССР боюнча аялдардын коомдогу статусун жакшыртуу саясаты старт алган. 1920-жылдын ортосунда “Чыгыш аялдарынын боштондугу” кампаниясынын алкагында атайын көрсөтмө иштелип чыккан – бул худжум. Аялдар бала багуу, гигиена, укук, медицина боюнча окутула баштаган. [[Худжум («Чабуул»)|Худжум]] – аялдардын коомчулук алдында паранжысын чечип өрттөгөн акциялары менен белгилүү. Совет бийлиги 1924-жылы “Калың төлөөнү жоюу тууралуу” декретти күчүнө киргизген, ушундан кийин биринчилерден болуп өзбек жумушчулары массалык түрдө паранжа ташташкан.<ref>Журнал «Смена» № 965 от август 1967 год (орус.).</ref> 7-кылымга чейин Араб жарым аралдарында бир үй-бүлөнүн бирден ашык кызы болсо, алар жүк болуп көрүнсө, аларды тирүүлөй көмүшкөн.<ref>А. Safi, [https://historyofyesterday.com/pre-islamic-arabs-used-to-bury-their-children-alive-994d9290c7a0 Pre-Islamic Arabs Used to Bury Their Children Alive] (англ.). Текшерилген күн: бугу айынын 22,2022.</ref> Жаңы диндин пайда болушу менен жаңы төрөлгөн наристелерди өлтүрүүгө тыюу салынган. Куран аяттарынын биринде бул тууралуу минтип жазылган: “Ачкачылыктан коркуп өз балдарыңарды өлтүрбөгүлө, биз аларды жана силерди багабыз...”.<ref>[[Сура 17 «Аль-Исра», аят 31]]</ref> Ымыркайларды өлтүрүү салты токтогону менен, кыздарга караганда уул балдарга дагы деле артыкчылык берилет. Түркияда феминисттик кыймылдар XIX кылымда Осмон империясы кулаган тушта башталган. Гендердик теңдиктин идеалы расмий деңгээлде Мустафа Кемаль Ататүрктүн башкаруусу тушунда кабыл алынган деп эсептелет. Анын модернизацияланган реформалары көп аялдуулукка тыюу салууну да камтыган, жыйынтыгы түрк аялдарына саясий укук берүүгө алып барды.   Түркияда 1908-жылы алгачкы аялдар ассоциациясы, аялдарды социалдык камсыздоо боюнча Осмон уюму түзүлгөн. Түркия 1930-жылы аялдарга толук саясий укук берди, аялдар муниципалдык деңгээлде шайлоо жана шайланууга мүмкүнчүлүк алышты, 1934-жылы бул укук улуттук деңгээлге көтөрүлдү. Түркия Конституциялык соттун жетекчилигине аял бекитилген дүйнөдөгү биринчи өлкө.<ref>Великое Национальное Собрание Турции.  <nowiki>https://www5.tbmm.gov.tr/yayinlar/yabanci_diller/TBMM_Rusca.pdf</nowiki></ref> Африкалык коомдордо тарыхка белгилүү аял лидерлер 7-кылымдан баштап болуп келген. Маданият жана чөлкөмдүн динамикасынын көп тараптуулугу көп кылымдар бою бири-бири менен өз ара аракетте болду, татаал жана карама каршылыктуу гендердик маданиятты жаратты дешет адистер.<ref>[https://www.encyclopedia.com/history/dictionaries-thesauruses-pictures-and-press-releases/feminism-africa-and-african-diaspora "Feminism: Africa and African Diaspora] ." New Dictionary of the History of Ideas. (англ.). ''Encyclopedia.com.'' 25 Apr. 2022 <https://www.encyclopedia.com>.</ref> Өзүнчө кыймыл катары африкалык феминизм XX кылымда старт алган. Аны жарандык активист Аделаида Кейси-Хейфорд (1918-жылы [[Түштүк-Африка Республикасы|Түштүк Африкада]] “Банту” аялдар лигасын түзгөн) жана Худа Шараави (1923-жылы Египеттик феминисттик союзду түзгөн) жетектеген. == Негизги түшүнүктөр == === Табигый укуктар === '''Табигый укуктар''' (лат. ''ius naturale'') – адамга табияттан ыйгарылган жана мамлекетте мыйзам аркылуу таанууга же тааныбоого муктаж эмес баалуулуктардын жана укуктардын жыйындысын түшүндүргөн термин. Мисалы, элдин Конституция түзүүгө карата укугу, үй-бүлө курууга же курбоого болгон укугу, эмгекке болгон укук, жарандардын мыйзам жана сот алдында бирдейлиги жана башкалар табыгый укук болуп саналат.<ref name=":2">[http://pravo-olymp.ru/wp-content/uploads/2013/05/Lazarev_V_V_Obschaya_teoria_prava_i_gosudarstva-U.pdf Общая теория права и государства]: Учебник / Под ред. 0-28 В. В. Лазарева. — 3-е изд., перераб. и доп. — М.: Юристъ, 2001. — С. 48.</ref> Улуу Британия менен Америкадагы 17-кылымдагы табигый укук философтору [[Аристотель]] жана христиан теологу Томас Аквинский сыяктуу байыркы философторго шилтеме жасоо менен табигый укуктар теориясын иштеп чыгышкан. Байыркы философтор сыяктуу эле, 17-кылымдын табигый укук философтору кулчулукту жана мыйзамдагы аялдардын төмөн статусун жакташкан.<ref>Morey, Dr Robert A. [https://books.google.kg/books?id=Ct2P-AUUMe0C&dq=Dr+Robert+a.+Morey&redir_esc=y&hl=ru The Bible, Natural theology and Natural Law: Conflict Or Compromise?] (англ.). — Xulon Press, 2010. — P. 282. — <nowiki>ISBN 978-1-60957-143-6</nowiki>.</ref> === Добуш берүү укугу === [[Файл:Emmeline_Pankhurst_addresses_crowd.jpg|thumb|260x260px|Үйүн саткан англиялык активист {{iw|Эммелин Панкхерст|Эммелин Панкхерст|en|Emmeline Pankhurst}} Британия менен АКШны добуш укугу үчүн сөз сүйлөп кыдырды. Ал 1913-жылы Коннектикутта сүйлөгөн "Эркиндик же өлүм" деген анын эң белгилүү сөздөрүнүн бири.]] Жарандын мамлекетте шайлоого жана шайланууга болгон укугу.<ref>[https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=suffrage "Suffrage"]. The American Heritage Dictionary of the English Language (5th ed.). (англ.). HarperCollins</ref> Биринчилерден болуп аялдардын шайлоо укугун [[Жаңы Зеландия]] (1893), [[Австралия]] (1902), [[Европа|Европада]] – [[Финляндия|Финляндиянын]] Улуу Герцогдугу (Россия империясынын курамында, 1906), ислам дүйнөсүндө – Крым Эл Республикасы (1917) киргизген.<ref name=":2" /> Акыркыларынын айрымдары: [[Кувейт]] (2005), [[Бириккен Араб Эмирликтери|Бириккен Араб Эмираттары]] (2006) жана [[Сауд Арабиясы]] (2011). === Менчик укуктары === '''Менчик укуктары''' – өндүрүш каражатына жана пайдалануу предметине болгон менчик мамилелерди бекемдеген укуктук нормалардын системи. 19-кылымга чейин Батыш Европа өлкөлөрүндө аялдардын менчикке укугу дээрлик жок болчу. Бул аракетке жөндөмсүздүгүнүн ашкере көрүнүшү англиялык мыйзамдарда берилген, мында аял никеге тургандан кийин өзүнүн юридикалык субъектилигинен толук ажырайт. Бир гана 1882-жылы [[Улуу Британия|Улуу Британияда]] аялдар менчик укугуна ээ болгон.<ref name=":0" /> Америка Кошмо Штаттарында Миссисипи штаты биринчилерден болуп 1839-жылы үй-бүлөлүү аялдын мүлккө болгон укугу жөнүндөгү мыйзамды кабыл алган, андан кийин башка штаттар.<ref>[https://www.britannica.com/event/Married-Womens-Property-Acts-United-States-1839 Married Women’s Property Acts], United States [1839] (англ.). Текшерилген күну: бугу айынын 22, 2022.</ref> Германияда 1957-жылы теңдик жөнүндө мыйзам кабыл алынган, ага ылайык күйөөсү мындан ары аялынын мүлкүн башкара албайт, аялынын айлыгын сарптоо укугунан ажыратылган жана мындан ары жумуш берүүчүдөн аны жумуштан кетирүүнү талап кыла албайт .<ref>[https://germania-online.diplo.de/ru-dz-ru/politik/-/2199688 Перемены участи: краткая история борьбы за права женщин в Германии, 2019.] Текшерилген күнү: бугу айынын 22, 2022.</ref> Кыргызстанда аялдардын турак жайга болгон укуктары корголбойт, аялдардын 10%ы гана турак жайга ээ. Ал эми Кыргызстандагы турак жайлардын 71%ы эркектерге таандык.<ref>К. Элкеева, [https://www.azattyk.org/a/25408273.html Үй милдетиңди аткар, укугуңду унут...] 2014. Текшерилген күн: бугу айынын 22, 2022.</ref> === Тең эмгектенүү укугу === '''Тең эмгектенүү укугу''' – “[[Адам укуктарынын жалпы декларациясы|Адам укуктарынын жалпы декларациясынын]]” 23-беренесине ылайык, ар бир адам эмгекке, жумушту эркин тандоого, адижаштүү жана алгылыктуу эмгек шартына жана жумушсуздуктан корголууга укуктуу. Мисалы, айрым өлкөлөрдө жумуштун кээ бир түрлөрүнө аялдарды тартууга уруксат берилбейт. [[Декларация (жарнак)|Декларация]] андай көрүнүштөрдү айыптайт.   === '''Кыймыл эркиндиги''' === {{iw|Кыймыл эркиндиги|Кыймыл эркиндиги|en|freedom of movement}} – адамдын өлкө ичинде тоскоолдуксуз кыймылдоого, жашай турган жерин тандоого, өлкөдөн чыгууга жана кайтып келүүгө болгон укугу.<ref>[https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=suffrage "Suffrage"]. The American Heritage Dictionary of the English Language (5th ed.). HarperCollins.</ref> Адамдагы негизги жеке укуктардын бири. Бул укук өлкө жарандары үчүн гана толук түрдө берилет, башка өлкөнүн жарандары үчүн чектелиши ыктымал. Бүгүнкү күндө бир катар өлкөлөрдө аялдардын кыймыл эркиндиги чектелүү, мисалы, [[Бириккен Араб Эмирликтери|Бириккен Араб Эмирчиликтеригин]] коомдук нормалары аялдын күйөөсүнүн же атасынын макулдугусуз чыгуу мүмкүнчүлүгүн чектейт.<ref>Freedomhouse. Freedom in the world 2020. United Arab Emirates, country overview. https://freedomhouse.org/country/united-arab-emirates/freedom-world/2020</ref> [[Конституция|Конституциянын]] 29-беренеси [[Бириккен Араб Эмирликтери|БАЭ]]нин бардык жарандарына, эркектерине жана аялдарына, мыйзам чегинде кыймыл жана жашоо эркиндигине кепилдик берсе дагы аялдар чет өлкөгө чыгуу үчүн камкорчу эркектин уруксатына ээ болушу керек. Эркек адам аялынын жана кыздарынын паспортторун тартып алууга же иммиграция органдарына алардын БАЭден чыгуусуна тыюу салууга укуктуу.<ref>FIDH. [https://www.fidh.org/IMG/pdf/UAE_summaryreport_for_CEDAW.pdf Women's Rights in the United Arab Emirates (UAE)] 2010 (англ.).</ref> === Саламаттык укугу === '''Саламаттык укугу''' – Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун Уставына ылайык, “саламаттыктын жогорку жеткиликтүү деңгээлине жетишүү бардык адамзаттын негизги укуктарынын бири болуп саналат”.<ref>WHO. [https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/human-rights-and-health Human rights and health], 29 December 2017 (англ.).</ref> Мисалы, өлкөнүн ар бир жараны ооруп калганда мамлекеттик ооруканадан дарыланууга укуктуу. === Билим алуу укугу === '''Билим алуу укугу''' – “экинчи муундагы” адамдардын укуктарынын бири. [[Бириккен Улуттар Уюму|БУУнун]] экономикалык, социалдык жана маданий укуктар боюнча комитети тарабынан билим алууга болгон укук 4 негизги мүнөздөмөгө бөлүнөт: бар болуучулук, жеткиликтүүлүк, алгылыктуулук жана билим берүүнүн адаптациялануучулугу. Башка көпчүлүк өлкөлөрдөй эле, Кыргызстандын Баш мыйзамында да ар бир жаран билим алууга укуктуу экени жазылган. === Репродуктивдик укуктар === '''Репродуктивдик укуктар''' – адамдын жыныстык ден соолугу менен байланышкан, ар кайсы өлкө өз алдынча аныктаган жана ар кандай түшүнүлгөн мыйзамдуу (юридикалык) укуктардын бир бөлүгү.<ref>Cook, Rebecca J.; Mahmoud F. Fathalla. [https://www.jstor.org/stable/2950752?seq=1 Advancing Reproductive Rights Beyond Cairo and Beijing] (англ.) // International Family Planning Perspectives  (англ.)рус. : journal. — International Family Planning Perspectives, Vol. 22, No. 3, 1996. — September (vol. 22, no. 3). — P. 115—121. — doi:10.2307/2950752. — JSTOR 2950752</ref> [[Жаран|Жарандардын]] тукум улоого, алардын репродуктивдик ден соолугун коргоого жана никеси бар же никеден тышкары бала төрөө (төрөтүү) же бала төрөөдөн (төрөтүүдөн) баш тартуу, бойго бүтүрүү жана бала төрөө ыкмалары туурасында чечимдерди эркин кабыл алууга, бул чөйрөдө медициналык, маалыматтык жана консультациялык жардам алууга болгон укуктары.<ref>Кыргыз Республикасынын [http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/111191?cl=ky-kg “Жарандардын репродуктивдик укуктары жана аларды ишке ашыруудагы кепилдиктери жөнүндө”] мыйзамы.</ref> === Зомбулуктан эркин болуу укугу === '''Зомбулуктан эркин болуу укугу''' – [[Баланын укуктары жөнүндө конвенция]] 19-беренесине ылайык, ар бир мүчө-мамлекет балдарды физикалык жана психологиялык зомбулуктун бардык формасынан коргоо үчүн зарыл болгон бардык мыйзамдык, административдик, социалдык чараларды көрүүгө милдеттүү. Мисалы, өспүрүм кыздарды оор жумуштарга тартуудан коргоочу мыйзамдар жана жоболор. === Үй-бүлөлүк укугу === '''Үй-бүлөлүк укугу''' – Аялдарга карата дискриминациянын бардык формасын жоюу жөнүндө конвенциянын (1979) 9-беренесине ылайык, ар бир мүчө-мамлекет балдарынын жарандыгына карата аялдарга жана эркектерге бирдей укук берүүгө тийиш деп бекитилген. Мисалы, баланы кайсы өлкөдө окутууну жана жашатууну аныктоону ата жана эне бирдей чече алышат дегенди билдирет. == 8-март == [[Файл:8_марта_—_день_восстания_работниц_против_кухонного_рабства!.jpg|thumb|'''Агитациялык плакат:''' 8 март — үй кулчулугуна каршы жумушчу аялдардын козголошунун күнү. Дейкин Б.,1932, СССР]] '''Аялдардын эл аралык күнү''' – дүйнөнүн бир нече өлкөлөрүндө жыл сайын 8-мартта белгиленген,тең укуктуулук үчүн күрөшүүдө аялдардын тилектештигинин күнү катары жаралган. 1975-жылдын мартынан баштап Аялдардын эл аралык күнү БУУда белгиленет.<ref>UN. International Women's Day, 8 March //https://www.un.org/en/observances/womens-day</ref> Аялдардын эл аралык күнүнүн жыл сайын майрамдалып башташына 1910-жылы [[Копенгаген|Копенгагенде]] өткөн социалист айымдардын Экинчи эл аралык конференциясы салым кошту. Бул күндү майрамдоону Клара Цеткин сунуштаган. Максаттарынын бири – аялдардын жалпыга бирдей шайлоо укугу үчүн күрөшүү эле. Сунуш 17 өлкөнүн атынан катышкан 100дөн ашык аялдын бир добуштан колдоосуна татыган<ref>UN. About International Women’s Day. (англ.).https://unwomen.org.au/get-involved/international-womens-day/about/</ref>, бирок кайсы датада белгиленери чечилген эмес. Көп жылдар бою бул күн ар кайсы өлкөдө март айынын ар кайсы күнүндө белгиленип жүрдү.<ref>History of International Women's Day. (англ.). https://www.internationalwomensday.com/Activity/15586/The-history-of-IWD</ref> 1975-жылы БУУ Аялдардын эл аралык жылына байланыштуу 8-мартта Аялдардын эл аралык күнүн белгилөөнү баштаган. Учурда 8-март Аялдардын эл аралык күнү белгиленет жана мурдагы СССРдеги мамлекеттерде (Латвия, Литва жана Эстониядан башка) иш күнү эмес деп жарыяланат.<ref>[https://tass.ru/info/6196352 История Международного женского дня] // ТАСС, 08.03.2019.</ref> Кытайда аялдар үчүн кыскартылган иш күнү каралган. [[Германия|Германияда]] 2019-жылдан бери 8-март аймактык майрам болуп эсептелет жана Берлинде дем алыш күн деп жарыяланат.<ref>German holidays 2022 & 2023 (англ.). https://www.iamexpat.de/expat-info/german-holidays Текшерилген күн: бугу айынын 21, 2022.</ref> Кыргызстанда 8-март Аялдардын эл аралык күнү катары майрамдалат. Бул күнү феминисттер ар кандай акцияларды өткөрүшүп, тең укуктуулук тууралуу коңгуроо кагышат.       == Дүйнөлүк диндердеги аял укуктары == [[Ислам]] мыйзамдары укук, милдеттер жаатында эркек жана аялдын ролундагы сезилерлик айырмачылыкты белгилейт. Андай айырмачылыктар никеде, ажырашууда, укуктук статуста, кийинүүдө жана билим алууда даана байкалат. Мисалы, эркектин (күйөөсүнүн) 3 жолу [[талак]] деп айтышы менен жубайлар ажырашып кетиши мүмкүн (диний жөрөлгө боюнча). Аялда андай укук жок. Шарият олуттуу себеби жок туруп аялдын талак сурашын айыптайт, бул жаатта [[Мухаммед]] пайгамбардын мындай дегени бар:<blockquote>“Аял күйөөсү менен ажырашууну кааласа, бирок ал үчүн олуттуу себептер жок болсо, андай аял бейиштин жытын да жыттабайт”.<ref>Абу Дауд: 2226; Тирмизи: 1187; Ибн Мажа: 2055.https://vhijabe.ru/video/abu-umar-razvod-po-initsiative-zheny/ Текшерилген күн: бугу айынын 22, 2022.</ref></blockquote> [[Файл:Loujain_Alhathloul.jpg|thumb|{{iw|Лужайн аль-Хатлул|Лужайн аль-Хатлул|en|Loujain al-Hathloul}}, саудиялык аялдардын укугун коргоочу активист. Автоунаа айдап жүргөнү үчүн 2018-жылы камакка алынган.]] Куранда ''“эркектер аялдардан бир даража жогору турушат”'' деп айтылат.<ref>Куран, [https://quran-online.ru/2:228 аль-Бакара 2:228]</ref> ''“Эркектер аялдардын үстүнөн башкаруучу”''.<ref>Куран, [https://quran-online.ru/4:34 ан-Ниса 4:34] (араб/орус.). Текшерилген күнү: бугу айынын 22, 2022.</ref> ''“Бийликти аялга ыйгарып койгон коом эч ийгиликке жетишпейт”''.<ref>[https://hadith.islamnews.ru/?p=208401 Бухари: 4425] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251210064847/https://hadith.islamnews.ru/?p=208401 |date=2025-12-10 }} (орус.). Текшерилген күнү: бугу айынын 22, 2022.</ref> Исламдагы эркекке 4 аялга чейин алууга болот, ал эми аялга бир никеден башкага уруксат берилбейт деген норма дагы бар.   [[Индия|Индиялык]] “Ману мыйзамы” мындай деп бекемдейт:<blockquote>“Бала кезде аял атасына, жаш кезинде күйөөсүнө, күйөөсү өлгөндөн кийин балдарына баш ийиши керек... Аял эч качан баш ийүүдөн эркин болбошу керек”.<ref>Ляшенко, Е. Н. (2013). [https://cyberleninka.ru/article/n/pravovoe-polozhenie-zhenschiny-po-drevneindiyskim-istochnikam/viewer Правовое положение женщины по древнеиндийским источникам]. Вестник Волжского университета им. В. Н. Татищева, (2 (78)), 210-218.</ref></blockquote>[[Инжил|Инжилде]]<blockquote>“Аялдар, күйөөңөргө Кудайга баш ийгендей баш ийгиле. Анткени күйөөңөр аялдын башчысы, Христос чиркөөнүн башчысы болгондой эле” деп айтылат.<ref>[https://www.bible-center.ru/ru/bibletext/synnew_ru/eph/5:22-23 Послание к Ефесянам, V: 22—23] (орус.). Текшерилген күнү: бугу айынын 22, 2022.</ref></blockquote>Жогорудагыдай нормалардан улам айрым окумуштуулар диний окуулар аялдардын коомдогу тең укуксуз ордун эскертип турат деп белгилешет.<ref>М. Степанянц. [https://iphras.ru/uplfile/orient/biblio/marietta_stepanyants/018_Stepanyants_ZhENShchINA_V_OBShchESTVE.pdf “Образ женщины в религиозном сознании: прошлое, настоящее, будущее”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210513220340/https://iphras.ru/uplfile/orient/biblio/marietta_stepanyants/018_Stepanyants_ZhENShchINA_V_OBShchESTVE.pdf |date=2021-05-13 }} (орус.). 1993.</ref> == Аял укуктары боюнча бүткүл дүйнөлүк маанилүү конференциялар == === Штутгарт, 1907. === Аял-социалисттердин эл аралык биринчи конференциясы 1907-жылы августта Германиянын Штутгарт шаарында өтүп, ага 15 өлкөдөн 58 делегат катышкан. Конференцияда [[Штутгарт|Штутгартта]] катчылык түзүлүп, {{iw|Клара Цеткин|Клара Цеткин|en|Clara Zetkin}} катчы болуп дайындалган.<ref>Ленин В.И. Полное собрание сочинений Том 16 [https://leninism.su/works/54-tom-16/2788-mezhdunarodnyj-soczialisticheskij-kongress-v-shtutgarte-2.html Международный социалистический конгресс в Штутгарте] Текшерилген күн: бугу айынын 22, 2022.</ref> === Копенгаген, 1910. === Эл аралык экинчи социалисттик аялдардын конференциясы 1910-жылы 26-27-августта Копенгагенде өттү. 17 мамлекеттен жүздөй делегат катышкан: Германиянын социал-демократиялык аялдары, Аялдардын жумушчу лигасы жана башкалар. Социалдык мыйзамдар, билим берүү, саламаттыкты сактоо маселелери талкууланган. === Mexico, 1975 === Аялдардын абалы боюнча биринчи дүйнөлүк конференция. Жыйын 1975-жылы 19-июнь-2-июль аралыгында [[Мексика|Мексиканын]] [[Мехико]] шаарында өткөн. Катышуучулар мамлекеттерди аялдардын өнүгүү процессине тең укуктуу катышуусу үчүн улуттук стратегияларды иштеп чыгууга жана максаттарды так аныктоого чакырышкан. Мехикодогу бул жолугушуунун маанилүү аспекти – дискуссиянын өңүтүн түздөн-түз аялдар өздөрү аныкташты. Конференцияга катышкан 133 делегациянын 113 үн аялдар жетектешкен.<ref>UN. [https://www.un.org/en/conferences/women/mexico-city1975 World Conference of the International Women's Year] [https://www.un.org/en/conferences/women/mexico-city1975 19 June-2 July 1975, Mexico City, Mexico] (англ.). Текшерилген кунү: бугу айынын 22, 2022.</ref> === Copenhagen, 1980 === Аялдардын абалы боюнча экинчи дүйнөлүк конференция. 1980-жылдын 14-30-июль күндөрү [[Дания|Даниянын]] [[Копенгаген]] шаарында иш жүргүздү. Анда 1975-жылкы конференциядагы иш-аракеттер планынын аткарылышына анализ жүргүзүлүп, баа берилди. БУУга мүчө 145 өлкөдөн делегаттар катышып, бул тармакта сезилерлик прогресске жетишүү жөнүндө бир пикирге келишкен. 5 жыл мурун Мехикодо коюлган максаттарга жетүүдө ийгиликтер бар экени айтылган. Ал ийгиликтердин бири 1979-жылы Башкы ассамблея тарабынан Аялдарга карата дискриминациянын бардык формасын жоюу жөнүндө конвенциянын кабыл алынышы болчу.<ref>UN. [https://www.un.org/en/conferences/women/copenhagen1980 World Conference of the United Nations Decade for Women]14-30 July 1980, Copenhagen, Denmark (англ.). Текшерилген күнү: бугу айынын 22, 2022.</ref> === Nairobi, 1985 === [[Кения|Кениянын]] [[Найроби]] шаарында 1985-жылдын 15-26-июлунда өткөн аялдардын абалы боюнча үчүнчү дүйнөлүк конференция. Гендердик теңдик үчүн кыймыл аталган конференцияда “БУУ аялдар он жылдыгынын жетишкендиктерин баяндоо жана баалоо үчүн дүйнөлүк конференция: Теңдик, өнүгүү жана тынчтык” деген аталышта чыныгы дүйнөлүк кабыл алууга жетишти. Өкмөттүк эмес уюмдардын 15 миңден ашык өкүлдөрү параллелдүү Өкмөттүк эмес уюмдардын форумуна катышып, аталган конференцияга “дүйнөлүк [[Феминизм|феминизмдин]] төрөлүш” акты катары мамиле кылышты.<ref>UN. [https://www.un.org/en/conferences/women/nairobi1985 World Conference to Review and Appraise the Achievements of the United Nations Decade for Women 15-26 July 1985, Nairobi, Kenya] (англ.). Текшерилген күнү: бугу айынын 22, 2022.</ref> === Beijing, 1995 === Аялдардын абалы боюнча төртүнчү дүйнөлүк конференция. Бул конференция Пекин декларациясы жана иш-аракеттер платформасынын кабыл алынышы менен эсте калды. Бул документтер – аялдардын мүмкүнчүлүгүн жана укугун кеңейтүүнүн стратегиялык программасы. Бүгүнкү күндө гендердик теңдикти ишке ашырууда толук кандуу глобалдык алкактык программа жана концептуалдык иш-аракеттердин планы бойдон калууда.<ref>UN. [https://www.un.org/en/conferences/women/beijing1995 Fourth World Conference on Women, 4-15 September 1995, Beijing, China] (англ.). Текшерилген күнү: бугу айынын 22,2022.</ref> == Аялдардын шайлоо укугу киргизилген жылдар == Тизме мамлекеттерде жана аймактарда аялдардын эл өкүлдөрүн шайлоо укугу биринчи жолу киргизилген даталарды көрсөтөт.<ref>{{cite web|url=http://www.ipu.org/wmn-e/suffrage.htm|title=A World Chronology of the Recognition of Women's Rights to Vote and to Stand for Election|lang=en|accessdate=2010-02-24|archiveurl=https://www.webcitation.org/60vtRGq5g?url=http://www.ipu.org/wmn-e/suffrage.htm|archivedate=2011-08-14}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2123.html|title=CIA - The World Fact Book - Suffrage|accessdate=2013-03-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080109020202/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2123.html|archivedate=2008-01-09|deadlink=yes}} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2123.html |accessdate=2022-06-02 |archivedate=2008-01-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080109020202/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2123.html }}</ref>. {| class="wikitable sortable" !Өлкө !Жыл !Жашы |- |{{Флагификация|Австралия|1901}} |1902 |18 жаш |- |{{Флагификация|Австрия}} |1918 |16 жаш |- |[[Азербайжан]] |1918 |18 жаш |- |{{Флагификация|Албания|1914}} |1920 |18 жаш |- |{{Флагификация|Алжир}} |1962 |18 жаш |- |АКШнын Виргин аралдары |маалымат жок |18 жаш |- |Америкалык Самоа |1990 |18 жаш |- |Ангилья |1951 |18 жаш |- |{{Флагификация|Ангола}} |1975 |18 жаш |- |{{Флагификация|Андорра}} |1970 |18 жаш |- |Антигуа и Барбуда |1951 |18 жаш |- |Макао |маалымат жок |18 жаш |- |{{Флагификация|Аргентина}} |1947 |18 жаш |- |{{Флагификация|Армения}} |1919, 1921 |20 жаш, 18 жаш |- |Аруба |маалымат жок |18 жаш |- |Афганистан |1963 |18 жаш |- |Багамы |1960 |18 жаш |- |{{Флагификация|Бангладеш}} |1972 |18 жаш |- |{{Флагификация|Барбадос}} |1950 |18 жаш |- |{{Флагификация|Бахрейн}} |2002 |18 жаш |- |{{Флагификация|Белиз}} |1954 |18 жаш |- |{{Флагификация|Белоруссия}} |1919 |18 жаш |- |{{Флагификация|Бельгия}} |1919/1948 |18 жаш |- |{{Флагификация|Бенин}} |1956 |18 жаш |- |Бермуды |1944 |18 жаш |- |{{Флагификация|Болгария}} |1944 |18 жаш |- |{{Флагификация|Боливия}} |1952 |18 жаш |- |Босния жана Герцеговина |1949 |18 жаш |- |{{Флагификация|Ботсвана}} |1965 |18 жаш |- |{{Флагификация|Бразилия}} |1931 |16 жаш |- |Британиялык Виргин Аралдары |маалымат жок |18 жаш |- |{{Флагификация|Бруней}} |1959 |18 жаш<ref group="п">Добуш берүү жергиликтүү шайлоолордо гана жүргүзүлөт.</ref> |- |{{Флагификация|Буркина-Фасо}} |1958 |18 жаш |- |{{Флагификация|Бурунди}} |1961 |18 жаш |- |{{Флагификация|Бутан}} |1953 |18 жаш |- |{{Флагификация|Вануату}} |1975 |18 жаш |- |Улуу Британия |1918 |18 жаш<ref group="п">1928-жылга чейин жаш курагы боюнча (30 жаш) жана башка чектөөлөр болгон.</ref> |- |{{Флагификация|Венгрия}} |1918 |18 жаш |- |{{Флагификация|Венесуэла}} |1946 |18 жаш |- |Чыгыш Тимор |маалымат жок |17 жаш |- |{{Флагификация|Вьетнам}} |1946 |18 жаш |- |{{Флагификация|Габон}} |1956 |21 жаш |- |{{Флагификация|Гаити}} |1950 |18 жаш |- |{{Флагификация|Гайана}} |1953 |18 жаш |- |{{Флагификация|Гамбия}} |1960 |18 жаш |- |{{Флагификация|Гана}} |1954 |18 жаш |- |{{Флагификация|Гватемала}} |1946 |18 жаш |- |{{Флагификация|Гвинея}} |1958 |18 жаш |- |{{Флагификация|Гвинея-Бисау}} |1977 |18 жаш |- |{{Флагификация|Германия}} |1918 |18 жаш |- |Гернси |маалымат жок |18 жаш |- |Гибралтар |маалымат жок |18 жаш |- |Гондурас |1955 |18 жаш |- |{{Флагификация|Гонконг}} |1949 |18 жаш |- |{{Флагификация|Гренада}} |1951 |18 жаш |- |Гренландия |маалымат жок |18 жаш |- |{{Флагификация|Греция}} |1952 |18 жаш |- |{{Флагификация|Грузия}} |1918 |18 жаш |- |{{Флагификация|Гуам}} |маалымат жок |18 жаш |- |{{Флагификация|Дания}} |1915 |18 жаш |- |Конго Демократиялык Республика |1967 |18 жаш |- |Джерси |маалымат жок |16 жаш |- |{{Флагификация|Джибути}} |1946 |18 жаш |- |{{Флагификация|Доминика}} |1951 |18 жаш |- |Доминикан Республикасы |1942 |18 жаш |- |{{Флагификация|Египет}} |1956 |18 жаш |- |{{Флагификация|Замбия}} |1962 |18 жаш |- |{{Флагификация|Зимбабве}} |1957 |18 жаш |- |{{Флагификация|Израиль}} |1948 |18 жаш |- |{{Флагификация|Индия}} |1947 |18 жаш |- |{{Флагификация|Индонезия}} |1945 |17 жаш<ref group="п">Никеде турган аялдар жашына карабастан шайлоого укуктуу.</ref> |- |{{Флагификация|Иордания}} |1974 |18 жаш |- |{{Флагификация|Ирак}} |1980 |18 жаш |- |{{Флагификация|Иран}} |1963 |16 жаш |- |{{Флагификация|Ирландия}} |1918 |18 жаш |- |{{Флагификация|Исландия}} |1915 |18 жаш |- |{{Флагификация|Испания}} |1931 |18 жаш |- |{{Флагификация|Италия}} |1946 |18 жаш<ref group="п">Сенатка 25 жаштан баштап шайлоого укуктуу, шайлоого кандидат катары катышуу 40 жаштан баштап укуктуу.</ref> |- |{{Флагификация|Йемен}} |1967 |18 жаш |- |{{Флагификация|Кабо-Верде}} |1975 |18 жаш |- |Казакстан |1924 |18 жаш |- |Кайман аралдары |маалымат жок |18 жаш |- |{{Флагификация|Камбоджа}} |1955 |18 жаш |- |{{Флагификация|Камерун}} |1946 |20 жаш |- |{{Флагификация|Канада}} |1917 |18 жаш |- |{{Флагификация|Катар}} |1997 |18 жаш |- |{{Флагификация|Кения}} |1963 |18 жаш |- |{{Флагификация|Кипр}} |1960 |18 жаш |- |Кыргыз Республикасы |1918 |18 жаш |- |{{Флагификация|Кирибати}} |1967 |18 жаш |- |Кытай Эл Республикасы |1949 |18 жаш |- |Кытай Республикасы |1947 |20 жаш |- |Кокос аралдары |маалымат жок |18 жаш |- |{{Флагификация|Колумбия}} |1954 |18 жаш |- |Коморы |1956 |18 жаш |- |Түндүк Корея |1946 |17 жаш |- |{{Флагификация|Коста-Рика}} |1949 |18 жаш |- |{{Флагификация|Кот-д’Ивуар}} |1952 |19 жаш |- |{{Флагификация|Куба}} |1934 |16 жаш |- |{{Флагификация|Кувейт}} |2005 |21 жаш |- |Түштүк Корея |1948 |19 жаш |- |{{Флагификация|Чад}} |1958 |18 жаш |- |{{Флагификация|Чили}} |1935 |18 жаш |- |Конго Республикасы |1963 |18 жаш |- |Кука аралы |1893 |18 жаш |- |{{Флагификация|Хорватия}} |1945 |18 жаш |- |{{Флагификация|Чехия}} |1920 |18 жаш |- |{{Флагификация|Эквадор}} |1929 |18 жаш |- |{{Флагификация|Сальвадор}} |1939 |18 жаш |- |Экваториалдык Гвинея |1963 |18 жаш |- |{{Флагификация|Эритрея}} |1993 |18 жаш |- |{{Флагификация|Эфиопия}} |1955 |18 жаш |- |Фолкленд аралдары |1984 |18 жаш |- |Фарер аралдары |маалымат жок |18 жаш |- |{{Флагификация|Фиджи}} |1963 |21 жаш |- |{{Флагификация|Финляндия}} |1906 |18 жаш |- |{{Флагификация|Франция}} |1944 |18 жаш |- |Француз Полинезиясы |маалымат жок |18 жаш |- |{{Флагификация|Ватикан}} |нет |нет<ref group="п">Кардиналдар гана добуш берүүгө укуктуу, аялдарга кардинал болууга тыюу салынган.</ref> |- |{{Флагификация|Ямайка}} |1944 |18 жаш |- |Жапония |1945 |20 жаш |- |{{Флагификация|Лаос}} |1958 |18 жаш |- |{{Флагификация|Латвия}} |1918 |18 жаш |- |{{Флагификация|Ливан}} |1952 |21 жаш<ref group="п">Аялдардын шайлоо укугу алынган билими менен чектелген.</ref> |- |{{Флагификация|Лесото}} |1965 |18 жаш |- |{{Флагификация|Либерия}} |1946 |18 жаш |- |{{Флагификация|Ливия}} |1964 |18 жаш |- |{{Флагификация|Лихтенштейн}} |1984 |18 жаш |- |{{Флагификация|Литва}} |1918 |18 жаш |- |{{Флагификация|Люксембург}} |1919 |18 жаш |- |{{Флагификация|Македония}} |1946 |18 жаш |- |{{Флагификация|Мадагаскар}} |1959 |18 жаш |- |{{Флагификация|Малави}} |1961 |18 жаш |- |{{Флагификация|Малайзия}} |1957 |21 жаш |- |Мальдивдер |1932 |21 жаш |- |{{Флагификация|Мали}} |1956 |18 жаш |- |{{Флагификация|Мальта}} |1947 |18 жаш |- |Маршал аралдары |1979 |18 жаш |- |{{Флагификация|Мавритания}} |1961 |18 жаш |- |{{Флагификация|Маврикий}} |1956 |18 жаш |- |Майотта |маалымат жок |18 жаш |- |{{Флагификация|Мексика}} |1947 |18 жаш |- |{{Флагификация|Микронезия}} |1979 |18 жаш |- |Молдова |1940 |18 жаш |- |{{Флагификация|Монако}} |1962 |18 жаш |- |{{Флагификация|Монголия}} |1924 |18 жаш |- |{{Флагификация|Черногория}} |маалымат жок |18 жаш |- |Монтсеррат |маалымат жок |18 жаш |- |{{Флагификация|Марокко}} |1963 |18 жаш |- |{{Флагификация|Мозамбик}} |1975 |18 жаш |- |Бирма |1922 |18 жаш |- |{{Флагификация|Намибия}} |1989 |18 жаш |- |{{Флагификация|Науру}} |1968 |20 жаш |- |{{Флагификация|Непал}} |1951 |18 жаш |- |Нидерланддар |1919 |18 жаш |- |Нидерланд Антиль аралдары |маалымат жок |18 жаш |- |Жаңы Каледония |маалымат жок |18 жаш |- |Жаңы Зеландий |1893 |18 жаш |- |{{Флагификация|Никарагуа}} |1955 |16 жаш |- |{{Флагификация|Нигер}} |1948 |18 жаш |- |{{Флагификация|Нигерия}} |1958 |18 жаш |- |Ниуэ |маалымат жок |18 жаш |- |Норфолк аралы |маалымат жок |18 жаш |- |Түндүк Мариан аралдары |маалымат жок |18 жаш |- |{{Флагификация|Норвегия}} |1913 |18 жаш |- |{{Флагификация|Оман}} |2003 |21 жаш |- |Мэн аралы |1881 |16 жаш |- |{{Флагификация|Пакистан}} |1947 |18 жаш |- |{{Флагификация|Палау}} |1979 |18 жаш |- |{{Флагификация|Панама}} |1941 |18 жаш |- |Папуа=Жаңы Гвинея |1964 |18 жаш |- |{{Флагификация|Парагвай}} |1961 |18 жаш |- |{{Флагификация|Перу}} |1955 |18 жаш |- |Филиппиндер |1937 |18 жаш |- |Питкерн аралы |1838 |18 жаш |- |{{Флагификация|Польша}} |1918 |18 жаш |- |{{Флагификация|Португалия}} |1931 |18 жаш |- |{{Флагификация|Пуэрто-Рико}} |1929 |18 жаш |- |{{Флагификация|Румыния}} |1938 |18 жаш |- |[[Орусия]] |1917 |18 жаш |- |{{Флагификация|Руанда}} |1961 |18 жаш |- |Сан-Бэртелеми |маалымат жок |18 жаш |- |Ыйык Елена аралы |маалымат жок |маалымат жок |- |Сен-Китс жана Невис |1951 |18 жаш |- |{{Флагификация|Сент-Люсия}} |1924 |18 жаш |- |Сен-Мартен |маалымат жок |18 жаш |- |Сен-Пьер жана Микелон |маалымат жок |18 жаш |- |Сен-Винсент жана Гринедин |1951 |18 жаш |- |{{Флагификация|Самоа}} |1990 |21 жаш |- |{{Флагификация|Сан-Марино}} |1959 |18 жаш |- |Сан-Томе жана Принсипи |1975 |18 жаш |- |[[Сауд Арабиясы]] |2011 |21 жаш |- |{{Флагификация|Сенегал}} |1945 |18 жаш |- |{{Флагификация|Сербия}} |1945 |18 жаш |- |Сейшел аралдары |1948 |17 жаш |- |{{Флагификация|Сьерра-Леоне}} |1961 |18 жаш |- |{{Флагификация|Сингапур}} |1947 |21 жаш |- |{{Флагификация|Словакия}} |1920 |18 жаш |- |{{Флагификация|Словения}} |1945 |18 жаш<ref group="п">Кызматкерлер үчүн - 16 жаш.</ref> |- |Соломон аралдары |1974 |21 жаш |- |{{Флагификация|Сомали}} |1956 |18 жаш |- |Борбордук Африка Республикасы |1986 |21 жаш |- |Түштүк Африка Республикасы |1930; 1994<ref group="п">1930-жылы ак түстүү аялдар, 1994-жылы кара түстүү аялдар добуш берүү укугун алышкан.</ref> |18 жаш |- |{{Флагификация|Шри-Ланка}} |1931 |18 жаш |- |{{Флагификация|Судан}} |1964 |17 жаш |- |{{Флагификация|Суринам}} |1948 |18 жаш |- |{{Флагификация|Свазиленд}} |1968 |18 жаш |- |{{Флагификация|Швеция}} |1919 |18 жаш |- |{{Флагификация|Швейцария}} |1971 |18 жаш |- |{{Флагификация|Сирия}} |1949 |18 жаш |- |[[Тажикстан]] |1924 |18 жаш |- |{{Флагификация|Танзания}} |1959 |18 жаш |- |{{Флагификация|Таиланд}} |1932 |18 жаш |- |{{Флагификация|Того}} |1945 |18 жаш |- |Токелау |маалымат жок |21 жаш |- |{{Флагификация|Тонга}} |1960 |21 жаш |- |Тринидад жана Тобаго |1946 |18 жаш |- |{{Флагификация|Тунис}} |1959 |18 жаш |- |Түркия |1930 |18 жаш |- |Түркменистан |1924 |18 жаш |- |Теркс жана Кайкос |маалымат жок |18 жаш |- |{{Флагификация|Тувалу}} |1967 |18 жаш |- |{{Флагификация|Уганда}} |1962 |18 жаш |- |{{Флагификация|Украина}} |1919 |18 жаш |- |БАЭ |2006 |маалымат жок |- |АКШ |1920 |18 жаш |- |{{Флагификация|Уругвай}} |1927 |18 жаш |- |Өзбекистан |1924 |18 жаш |- |Уолис жана Футуна |2001 |18 жаш |- |{{Флагификация|Эстония}} |1919<ref group="п">Добуш берүү укугу 1919-жылы киргизилген. 1934-жылы жоюлган. 1940-жылы калыбына келтирилген.</ref> |18 жаш |- |{{Флагификация|Югославия}} |1945 |18 жаш |} == Кошумча шилтемелер == [http://www.un-documents.net/beijingd.htm Бейджин декларациясы] (англ.) [https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N80/222/80/PDF/N8022280.pdf?OpenElement БУУнун аялдар декадасы дүйнөлүк конференциянын отчёту. Копенгаген,1980.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220522052859/https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N80/222/80/PDF/N8022280.pdf?OpenElement |date=2022-05-22 }} (англ.) [https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N76/353/95/PDF/N7635395.pdf?OpenElement Эл аралык аялдар жылы дүйнөлүк конференциясынын отчёту. Мехико, 1975.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220522052900/https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N76/353/95/PDF/N7635395.pdf?OpenElement |date=2022-05-22 }} (англ.) == Эскертүүлөр == <references group="п" /> == Колдонулган маалымат булактары: == <references responsive="" /> == Колдонулган адабияттар == *[[Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү]]. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 [[Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр]] [[Категория:Аял укуктары]] [[Категория:Укук]] [[Категория:Феминизм]] [[Категория:Гендер]] 7lpagl88z4xzkil524341tc9kl0j7vt 0 22064 663403 557830 2026-10-23T20:46:03Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 663403 wikitext text/x-wiki '''Абхаздар''' ({{lang-ab|аԥсуаа}}) - [[Грузия]]дагы Абхазия жумуриятынын жергиликтүү эли. Алардын бир бөлүгү Ажарияда да жашайт. Абхаз тилинде сүйлөшөт. {{Калк | аталышы = Аԥсуаа | сүрөт = | туурасы = 300px | расмий аталышы = | саны = 600 000 ден 1 325 000 ге чейин ([[Абазиндер]] менен кошо санаса) | жайгашуусу = {{TUR}}: 300 000 — 1 200 000<br>{{ABH}}: 122 069 (2011)<ref>http://abkhazeti.info/abkhazia/2011/1325123334.php</ref><br>{{RUS}}: 11 249 (2010)<br>{{SYR}}: 5 200 — 75 000 |сүрөт = [[Файл:Abkhaz and Georgian generals (A).jpg | thumb | 220x124px | right]] | жок болгон = | архмаданият = | тили = [[Абхаз тили]] | раса = | дини =[[Православие]] | туугандары = [[абазиндер]], [[Адыгэлер|адыгэлер]], [[убыхтар]] | кирет = [[Абхаз негрлери]] | кошулат = | келип чыгышы = |мамлекеттүүлүгү = [[Файл:Flag of the SSR Abkhazia.svg|24px|border]] СС Абхазия Республикасы (1921-1931)<br>[[Файл:Flag of the Abkhaz ASSR.svg|24px|border]] [[Абхаз АССРи]] (1931-1992)<br>[[Файл:Flag of Abkhazia (GE).svg|24px|border]] [[Абхазия АР]] (1992-учурда)<br>{{ABH}} (1992-учурда) }} Мурдагы [[СССР]]де Алардын саны 83 миң киши болгон (1970). В. з. ч. 11-кылымдагы ассириялык маалыматтарга, 1-2-кылымдагы авторлордун эскерүүлөрүнө караганда, Алардын ата-бабалары [[Кавказ]]дын Кара деңиз жээгинде жашаган эң байыркы элдерге кирет. Мурда 'А. гудаут жебзыб, абжуй, самурзакан деген үч террялык группага бөлүнгөн, азыр ал айырмалар "жоюлуп келе жатат. Алардын арасында православие (6-к-дан баштап) жана ислам динине (15-кылымдан баштап) ишенгендер бар. Абхазия Грузиянын курамында (эл аралык де-юре макамы боюнча). 1991-жылы СССР ойрон болгон соң, абхаз диаспорасы менен Абхазиянын калкынын карым-катнаштары ээн-эркин жүрүүдө. 2008-жылкы кыска мөөнөттүк [[Орусия]]-Грузия согушунан кийин Абхазия өзүн Грузиядан эгемен өлкө деп жарыялады, бирок анын эгемендигин Орусиядан тышкары 1 өлкө гана таанып келет. === Музыкалык фольклор === [[Файл:Abkhazia02.png|thumb|Азыркы Абхазиянын картасы|250px]] Абхаз калк [[Музыка|музыка]]сы адыг жана грузин элдериникине окшош. Абхаздар да нарт [[Дастан|дастандар]]ын айтышат. == Кыскача адабият == * Инал-ипа Ш. Д. Абхазы. Сухуми, 1965. * Хашба М. Абхазские народные музыкальные инструменты. Сухуми, 1967. * Хашба М. Жанры абхазской народной музыки. Сухуми, 1983. * Hewitt B.G. (ed.). The Abkhazians. A Handbook. London: Curzon Press, 1999. == Интернеттеги шилтемелер == * http://www.svobodanews.ru/content/transcript/1856076.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120215055222/http://www.svobodanews.ru/content/transcript/1856076.html |date=2012-02-15 }} <br> * https://web.archive.org/web/20171216092604/http://www.labyrinth.ru/content/card.asp?cardid=15806 <br> * http://kse.janyzak.kg/a/09_armian.htm{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} <br> * <br> [[Категория:Дүйнө элдери]] [[Категория:Евразия]] [[Категория:Кавказ]] [[Категория:СССР]] [[Категория:Таажы-2012]] tv6bnhhkmrhpxbyaxeoc5o2ml5vo9da 0 44818 663416 653129 2026-10-24T04:40:29Z ~2026-56665-37 49542 663416 wikitext text/x-wiki {{Өлкөнүн футбол боюнча курамасы | Аталышы = Кыргызстан | Эн белгиси = Flag_of_Kyrgyzstan.svg | Лакап аттары = ''Ак шумкарлар''<br> ''Ала-Тоо жоокерлери'' <br>''Тоо уулдары'' | Федерациясы = [[Кыргыз футбол биримдиги]] | Конфедерациясы = [[Азия футбол конфедерациясы]] | Субфедерациясы = [[Борбор Азия футбол федерациясы]] | Капитаны = [[Валерий Кичин]] | Машыктыруучусу = {{желек|Кыргызстан}} [[Урмат Абдукаимов]] | Эң көп оюн саны = [[Кайрат Жыргалбек уулу]] (84) | Мыкты бомбардири = [[Мирлан Мурзаев]] (16) | Үй стадиону = Дөлөн Өмүрзаков стадиону | Азыркы рейтинги = {{ФИФА эркектер рейтинги|KGZ}} | Мыкты рейтинги = 75 <small>(апрель 2018)</small> | Төмөнкү рейтинги = 201 <small>(март 2013)</small> | ФИФА коду = KGZ | Биринчи оюну = {{футбол|UZB}} 3:0 {{футбол|KGZ|1992||R}}<br>''([[Ташкент]], [[Өзбекстан]]; 23-август 1992)'' | Жеңиши = {{футбол|KGZ|1992}} 8:1 {{футбол|MYA|||R}}<br>''([[Осака]], [[Япония]]; 11-июнь 2021)''<br>{{футбол|KGZ|1992}} 7:0 {{футбол|MYA|||R}}<br>''([[Бишкек]], [[Кыргызстан]]; 10-декабрь 2019)'' | Жеңилүүсү = {{футбол|IRI}} 7:0 {{футбол|KGZ|1992||R}}<br>''([[Дамаск]], [[Сирия]]; 4-июнь 1997)'' | Аймактык мелдеш = [[Футбол боюнча Азия Кубогу|Азия Кубогу]] | Аймактык оюн = 2 | Биринчи мелдеш = [[2019 Футбол боюнча Азия Кубогу|2019]] | Аймактык жетишкендиги = 1/8 финал ([[2019 Футбол боюнча Азия Кубогу|2019]]) | 2-Аймактык мелдеш = [[АФК Чакырык Кубогу]] | 2-Аймактык оюн = 3 | 2-Биринчи мелдеш = [[2006 АФК Чакырык Кубогу|2006]] | 2-Аймактык жетишкендиги = 3-орун ([[2006 АФК Чакырык Кубогу|2006]]) <!-- Форма --> | pattern_la1 = _yellowborder | pattern_b1 = _kgz24h | pattern_ra1 = _yellowborder | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FF0000 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _kgz24a | pattern_b2 = _kgz24a | pattern_ra2 = _kgz24a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''Кыргызстандын улуттук футбол курамасы''' — [[футбол]] боюнча эл аралык мелдештерде [[Кыргызстан|Кыргыз Республикасынын]] атынан чыгуучу команда. Өлкөдөгү футболду башкарган негизги орган болгон [[Кыргыз футбол биримдиги]] тарабынан жетектелет жана көзөмөлдөнөт. Үйдөгү оюндарын [[Бишкек]] шаарында жайгашкан [[Дөлөн Өмүрзаков атындагы стадион|Дөлөн Өмүрзаков атындагы стадиондо]] өткөрөт. Кураманын башкы машыктыруучусу — [[Хорватия|хорватиялык]] адис [[Роберт Просинечки]], капитаны — «[[Барс (футбол клубу)|Барс]]» футбол клубунун коргоочусу [[Валерий Кичин]]. ФИФА рейтингинин 2026-жылдын 19-январындагы көрсөткүчү боюнча команда 103-орунда турат<ref name="FIFA World Rankings"/>. Эң жогорку көрсөткүчүнө 2018-жылдын апрель айында жетип, 75-орунду ээлеген, ал эми эң төмөнкү көрсөткүчү 2013-жылдын март айында катталып, анда 201-орунда турган. Кыргызстан курамасы [[Футбол боюнча дүйнө чемпиондугу|Дүйнө чемпионатынын]] финалдык баскычына чыгып көрө элек, ал эми [[Азия футбол конфедерациясы|АФК]] тарабынан уюштурулган [[АФК Азия Кубогу|Азия Кубогуна]] биринчи жолу [[2019 футбол боюнча Азия Кубогу|2019-жылы]] катышып, 1/8 финал тайпасына чейин жеткен. Ошондон кийин катары менен үч Азия Кубогуна катышкан. == Тарых == === Алгачкы жылдар === 1991-жылы [[Кеңештер Бирлиги]] кулаганга чейин кыргыз футболчулары КСРБнин улуттук командасынын курамында ойношкон. [[Кыргызстан]] 1991-жылдын 31-августунда эгемендүүлүк алгандан кийин улуттук курама команда түзүлгөн. Кыргыз Республикасынын футбол федерациясы (азыр [[Кыргыз футбол биримдиги]] деп кайра аталган) 1992-жылы түзүлүп, 1994-жылы [[ФИФА|эл аралык футбол федерациясынын]] (ФИФА) жана [[Азия футбол конфедерациясы|Азия футбол конфедерациясынын]] (АФК) толук кандуу мүчөсү болгон. Кыргызстандын улуттук курама командасы алгачкы оюнун 1992-жылдын 23-августунда [[Ташкент]] шаарында [[Өзбекстан улуттук футбол курамасы|Өзбекстанга]] каршы Борбор Азия Кубогу алкагында өткөргөн. Бул беттеш 3:0 эсеби менен Өзбекстандын жеңиши менен аяктап, Кыргызстан бул мелдешти төртүнчү орунда жыйынтыктаган. 1994-жылы команда Өзбекстандын Эгемендүүлүк кубогуна катышып, акыркы орунду ээлеген. 1995-жылы улуттук курама бир да оюн өткөргөн эмес. 1996-жылкы [[АФК Азия Кубогу|Азия Кубогунун]] тандоо оюндарында алгачкы жолу катышып, экинчи орунду ээлеп, кийинки баскычка чыга алган эмес. 1997-жылы Кыргызстан 1998 [[Футбол боюнча дүйнө чемпиондугу|Дүйнө чемпионатынын]] тандоо мелдешине катышып, тайпасында экинчи орунду ээлегенине карабастан, биринчи айлампада эле мелдештен чыгып калган. === Кризис мезгили === 1999-жылы Кыргызстан 2000 Азия Кубогунун тандоо оюндарында тайпасында акыркы орунду ээлеген. Ошол эле жылы команда 2000-жылкы [[Түштүк-Батыш Азия]] футбол федерациясынын (WAFF) чемпионатына катышып, анда да акыркы орун менен чектелген. 2001-жылы Кыргызстан 2002 Дүйнө чемпионатынын тандоо мелдештерине катышып, тайпасында үчүнчү орунду ээлеп, биринчи айлампада мелдештен четтетилген. 2002-жылы улуттук курама бир да оюн өткөргөн эмес. 2003-жылы 2004 Азия Кубогунун тандоо оюндарында тайпасында экинчи орунду ээлеп, финалдык баскычка чыга алган эмес. Ошол эле жылы 2006 Дүйнө чемпионатынын тандоо мелдешинин биринчи айлампасына катышып, Пакистан курама командасын эки беттеште тең утуп, кийинки баскычка жолдомо алган. 2004-жылы тандоонун экинчи баскычына катышып, тайпасында төртүнчү орунду ээлеген. 2005-жылы улуттук курама команда бир да беттеш өткөргөн эмес. 2006-жылы курама Азиядагы рейтинги эң аз командалар үчүн АФК тарабынан уюштурулган жаңы мелдеш — АФК Чакырык Кубогуна катышкан. Мелдеш [[Бангладеш|Бангладеште]] өткөн. Кыргызстан өз тайпасында биринчи орунду ээлеп, кийинки баскычка чыккан (тайпада Тажикстан, Пакистан жана Макао курама командалары болгон). Чейрек финалда Палестина курама командасын 1:0 эсеби менен жеңип, ал эми жарым финалда Тажикстан курама командасына 0:2 эсеби менен утулган. 2006-жылы жалпысынан 6 беттеш өткөрүлүп, алардын жарымында жеңишке жетип, жарымында утулган. Кыргызстандын улуттук курама командасы ФИФА рейтингинин өтө төмөн болушуна байланыштуу Азиядагы дагы 15 алсыз курама команда менен бирге 2007-жылкы Азия Кубогунун тандоо турниринде катышкан эмес. 2007-жылдын январь айында улуттук курама команданын башкы машыктыруучусу болуп кайрадан Нематжан Закиров дайындалган. 2007-жылы курама [[Казакстан|Казакстанда]] өткөн АлмаТВ Кубогунда катышып, Казакстан, Өзбекстан жана Азербайжан курама командаларына каршы болгон үч беттештин баарында тең утулган. Ошол эле жылы команда [[Индия|Индияда]] өткөн 2007 Неру Кубогунда катышып, тайпадан чыга албай, беш команданын ичинен үчүнчү орунду ээлеген. Тайпадагы атаандаштар Сирия, Индия, Бангладеш жана Камбоджа курама командалары болгон. Ошол жылы Кыргызстан 2010-жылкы [[Түштүк-Африка Республикасы|Түштүк-Африка Республикасында]] өткөн Дүйнө чемпионатынын тандоо мелдештерине да катышып, алдын ала биринчи айлампада Иордания курама командасына утулуп, мелдештен чыгып калган. Жалпысынан 2007-жылы улуттук курама 9 беттеш өткөрүп, 3 жеңишке жетип, 6 жолу утулган. 2008-жылы улуттук курама 2008 АФК Чакырык Кубогунун тандоо турниринде катышкан. Бирок Кыргызстан бул мелдешке жолдомо ала албай, Афганистан жана Бангладеш курама командалары менен болгон тайпада экинчи орунду ээлеген. 2008-жылы улуттук курама болгону 3 беттеш өткөрүп, бирөөндө жеңишке жетип, калган экөөсүндө утулган. Ошол жылдын декабрь айында Нематжан Закиров башкы машыктыруучу кызматынан бошотулган. 2009-жылдын январь айында улуттук курама команданын башкы машыктыруучусу болуп Анарбек Омромбеков дайындалып, ал бул кызматты 2011-жылдын май айына чейин аркалаган. Кыргызстан экинчи ирет Индияда өткөн 2009 Неру Кубогунда катышып, мурункудай эле тайпадан чыга албай, беш команданын ичинен үчүнчү орунду ээлеген. Тайпадагы атаандаштар Сирия, Индия, Ливан жана Шри-Ланка курама командалары болгон. Ошол эле жылы Кыргызстан 2010 АФК Чакырык Кубогунун тандоо турниринде катышып, бул жолу финалдык баскычка жолдомо алууга жетишкен. Жалпысынан 2009-жылы улуттук курама 7 беттеш өткөрүп, 1 жеңишке жетип, 3 жолу тең чыгып, 3 жолу утулган. 2010-жылы Кыргызстан курама командасы [[Шри-Ланка|Шри-Ланкада]] өткөн 2010 АФК Чакырык Кубогунда катышып, В тайпасына Түндүк Корея, Түркмөнстан жана Индия курама командалары менен бирге түшүп, үчүнчү орунду ээлеген. ФИФА рейтингинин өтө төмөн болушуна байланыштуу Кыргызстандын улуттук курама командасы 2011 Азия Кубогунун тандоо турниринде катышкан эмес. 2011-жылы курама 2012 АФК Чакырык Кубогунун тандоо турниринде катышкан. Мальдив, Тажикстан жана Камбоджа курама командалары менен бир тайпага түшүп, мелдештин финалдык баскычына жолдомо ала алган эмес. 2011-жылдын май айында башкы машыктыруучу болуп Анарбек Омромбековдун ордуна Мурат Жумакеев дайындалган. Ошол эле жылы Кыргызстан 2014-жылкы [[Бразилия|Бразилияда]] өтө турган Дүйнө чемпионатынын тандоо мелдештерине да катышкан. Команда экинчи айлампада Өзбекстан курама командасына утулуп, мелдештен чыккан. 2011-жылы улуттук курама болгону 5 беттеш өткөрүп, алардын 4өөндө утулуп, 1 оюнда жеңишке жеткен. 2012-жылы Кыргызстандын улуттук курама командасы болгону бир гана беттеш өткөргөн — Казакстан курама командасына каршы жолдоштук оюнда 2:5 эсеби менен утулган. Ошол эле жылдын сентябрь айында Мурат Жумакеев башкы машыктыруучу кызматынан бошотулуп, анын ордуна Кыргызстандын курама командасына тарыхта алгач ирет чет өлкөлүк адис — [[Орусия|орусиялык]] машыктыруучу Сергей Дворянков дайындалган. 2013-жылы Кыргызстан 2014 АФК Чакырык Кубогунун кезектеги тандоо турниринде катышкан. Тажикстан, Пакистан жана Макао курама командалары менен бир тайпага түшүп, өз тайпасында биринчи орунду ээлеп, турнирдин финалдык баскычына жолдомо алган. Ошол эле жылы улуттук курама Эстония, Беларусь, Молдова, Азербайжан жана Индонезия курама командаларына каршы беш жолдоштук беттеш өткөргөн. Жалпысынан 2013-жылы курама 8 оюн өткөрүп, 3 жеңишке жетип, 2 жолу тең чыгып, 3 жолу утулган. ФИФА рейтингинин төмөндүгүнө байланыштуу Кыргызстан 2015 Азия Кубогунун тандоо турниринде да катышкан эмес. 2014-жылы Кыргызстан [[Мальдив|Мальдив аралдарында]] өткөн 2014 АФК Чакырык Кубогунда А тайпасына түшкөн Палестина, Мальдив жана Мьянма курама командалары менен атаандашып, өз тайпасында үчүнчү орунду ээлеген. Ошол жылы улуттук курама жалпысынан 9 беттеш өткөрүп, 1 жеңишке жетип, 2 жолу тең чыгып, 6 жолу утулган. 2014-жылдын май айында Сергей Дворянков башкы машыктыруучу кызматынан бошотулуп, анын ордуна убактылуу Мирлан Эшенов дайындалган. Ошол эле жылдын октябрь айында башкы машыктыруучу болуп орусиялык адис [[Александр Крестинин]] дайындалып, 2023-жылына чейин иштеген. === Өнүгүүнүн башталышы === 2015-жылы Кыргызстандын улуттук курама командасы Александр Крестининдин жетекчилиги алдында Россияда өтө турган [[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпиондугу|2018 Дүйнө чемпионатынын]] тандоо турниринде катышкан. Курама экинчи айлампада токтоп, өз тайпасында беш команданын ичинен үчүнчү орунду ээлеген. Тайпадагы атаандаштар Австралия, Иордания, Тажикстан жана Бангладеш курама командалары болгон. Тайпада үчүнчү орунду ээлегенинин аркасында Кыргызстан [[Бириккен Араб Эмирликтери|БАЭде]] өтө турган [[2019 футбол боюнча Азия Кубогу|2019 Азия Кубогунун]] тандоо турниринин финалдык айлампасына катышуу мүмкүнчүлүгүнө ээ болгон. 2016-жылы улуттук курама Филиппиндер (эки беттеш), Ливан, Түркмөнстан жана Бахрейн курама командаларына каршы 5 жолдоштук оюн өткөргөн: 1 жеңишке жетип, 2 жолу тең чыгып, 2 жолу утулган. 2017-жылдын март айынан баштап 2018-жылдын март айына чейин Кыргызстандын улуттук курама командасы 2019-жылкы Азия Кубогунун тандоо турниринин финалдык айлампасына катышкан. 2018-жылдын март айында Кыргызстан өз тайпасында биринчи орунду ээлеп, өз тарыхында биринчи жолу Азия Кубогуна жолдомо алган. Тандоо тайпасындагы атаандаштар Индия, Мьянма жана Макао курама командалары болгон. 2017-жылдын аягында Кыргызстан [[Индонезия|Индонезияда]] өткөн эл аралык 2017 Цунами Солидардуулугу Кубогунда катышып, мелдештин жеңүүчүсү болуп чыккан. 2018-жылы улуттук курама 2019 Азия Кубогуна даярдык көрүү максатында бир катар жолдоштук беттештерди өткөргөн. Чучукулак тартуунун жыйынтыгында Кыргызстан С тайпасына түшүп, анда Корея Республикасы, Кытай жана Филиппиндер курама командалары менен атаандаш болгон. === Азия Кубогундагы дебют === [[Файл:KGZ-PHI 2019-01-16.svg|thumb|150px|[[2019 футбол боюнча Азия Кубогу|2019 Азия Кубогундагы]] Кыргызстандын Филиппиндерге каршы старттык курамы]] 2019-жылы январь айында [[Бириккен Араб Эмирликтери|Бириккен Араб Эмирликтеринде]] өткөн [[2019 футбол боюнча Азия Кубогу|Азия Кубогунда]] катышуусун баштады. Алгачкы оюнунда Кытай менен беттешкен. Азия Кубокторундагы Кыргызстандын биринчи голун Ахлетдин Исраилов киргизген, бирок «Ак шумкар» 1:2 эсеби менен жеңилип калган. Экинчи оюнун Корея Республикасынын курамасы менен ойноп, жакшы оюн көрсөткөн. Жалгыз голду азыркы [[Бавария Мүнхен|Бавария Мүнхендин]] коргоочусу Ким Мин Жэден өткөрүп жиберген дагы, 0:1 эсеп менен утулган. Акыркы турдун алкагында Кыргызстан менен Филиппиндер бирдей нөл упай менен келе жаткан. Бетме-бет оюнда кыргызстандык чабуулчу [[Виталий Люкс]] хет-трик (үч гол) жасап, Кыргыз курамасы 3:1 эсеби менен жеңген. Үчүнчү орунду ээлеген курамалардын рейтингинде Кыргызстан экинчи орунду ээлеп, дебюттук мелдешинде плей-офф баскычына чыккан. 1/8 финалда мелдештин уюштуруучусу БАЭ курамасына чыккан. Кыргызстандык оюнчулар татыктуу оюн көрсөтүшүп, 2:2 эсеби менен оюнду кошумча убакытка которушкан. 103-минутада [[Кытай|кытайлык]] калыс Фу Минг «Ак шумкардын» дарбазасына талаш пенальти белгилеген дагы, БАЭ үчүнчү голун киргизген. Калган убакытта Кыргызстан гол киргизгенге жетишпей, 2:3 эсеби менен утулуп, мелдештен четтетилген. Кыргызстандын күйөрмандары ушул жетишкендикке сыймыктанышып, соцтармактарда<ref>{{cite web|url=https://kaktus.media/doc/385546_rahmat_ak_shymkar_kyrgyzstancy_blagodarny_nacionalnoy_komande_po_fytboly.html|title=Рахмат, "Ак-Шумкар"! Кыргызстанцы благодарны национальной команде по футболу|work=Кактус Медиа|lang=ru|date=22-01-2019|access-date=23-01-2026}}</ref> жана Бишкектеги [[Ала-Тоо аянты|Ала-Тоо аянтында]] футболчуларга ыраазычылык билдиришти<ref>{{cite web|url=https://kaktus.media/doc/385617_na_ploshadi_ala_too_proydet_vstrecha_bolelshikov_i_igrokov_sbornoy_kyrgyzstana_po_fytboly.html|title=На площади Ала-Тоо пройдет встреча болельщиков и игроков сборной Кыргызстана по футболу|work=Кактус Медиа|lang=ru|date=22-01-2019|access-date=23-01-2026}}</ref>. === Кийинки жылдар === Ошол эле жылдын күзүндө [[2022 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2022 Дүйнө чемпионатына]] тандоо оюндары башталган. Кыргызстан F тайпасына Жапония, Тажикстан, Мьянма жана Монголия курамалары менен түшкөн. 10-октябрь Дөлөн Өмүрзаков атындагы стадиондо өткөн Мьянма менен беттеште «Ак шумкар» 7:0 эсеби менен тарыхындагы эң ири жеңишке жеткен. Жарым коргоочу [[Эдгар Бернхардт]] хет-трик жасаган. 2020-жылы [[коронавирус]] пандемиясына байланыштуу курама бир дагы оюн өткөргөн эмес. 2021-жылдын 11-июнунда кайрадан Мьянма менен оюнда Кыргызстан эң ири жеңишин кайталаган — 8:1 эсеби менен жеңген. Кыргызстан курамасы өзүнүн тайпасында 10 упай менен үчүнчү орунду ээлеп, Дүйнө чемпионатына чыкпай калган, бирок 2023 Азия кубогунун тандоо оюндарынын үчүнчү раундуна жолдомо алган. Ошол эле жылы Кыргызстан 2021 Үч улут кубогун [[Бишкек]] шаарында кабыл алган. Палестина жана Бангладеш курамаларын жеңип, мелдештин жеңүүчүсү болуп чыккан. 2022-жылы Азия Кубогунун тандоо баскычынын үчүнчү раундунда Сингапур жана Мьянма курамаларын жеңип жана Тажикстан курамасы менен тең чыгып, F тайпасында экинчи орунду ээлеп, Кыргызстан курамасы [[2023 футбол боюнча Азия Кубогу|2023 Азия Кубогуна]] экинчи жолу жолдомо алган. 2023-жылдын башында [[Индия|Индиянын]] Импхал шаарында өткөн Үч улут кубогунда катышып, Индияга жеңилип жана Мьянма менен тең чыгып, акыркы орунду ээлеген. Ошол эле жылдын жайында алгачкы жолу өткөн БАФФ Улуттар Кубогунда Кыргызстан B тайпасында экинчи орунду ээлеп, үчүнчү орунду аныктаган оюнда Оманга 0:1 эсеби менен утулуп, мелдеште төртүнчү орун менен жыйынтыктаган. Жылдын аягында башталып жана 2025-жылдын июнь айына чейин [[2026 Футбол дүйнө чемпионаты|2026 Дүйнө чемпионатына]] тандоо оюндары өткөн. Тандоонун экинчи раундунда Кыргызстан D тайпасында Оман, Малайзия жана Кытай Тайбэйи менен ойноп, 11 упай менен экинчи орунду ээлеп, үчүнчү раундка өткөн жана 2027 Азия Кубогуна жолдомо алган. 2024-жылдын январь айында [[Катар|Катарда]] [[2023 футбол боюнча Азия Кубогу|2023 Азия Кубогу]] өткөрүлдү. Кыргызстан F тайпасына Сауд Арабия, Таиланд жана Оман курамалары менен чогу түшкөн. Таиланд менен Сауд Арабияга «Ак шумкар» бирдей 0:2 эсеп менен утулуп, Оман менен тең чыккан. Үч оюнда бир гол киргизип, курама бир упай менен акыркы орунда жайгашып, мелдештеги катышуусун жыйынтыктаган. [[2026 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2026 Дүйнө чемпионатынын]] тандоо баскычынын үчүнчү раундунда Кыргызстан A тайпасында Иран, Өзбекстан, Катар, БАЭ жана Түндүк Корея курамалары менен беттешкен. 2025-жылдын март айында Бишкекте өткөн Катар менен оюнда Кыргызстан 3:1 эсеби менен Азия чемпионун жеңип алган. Акырында «Ак шумкар» өз тайпасында 8 упай менен бешинчи орунду ээлеп, Дүйнө чемпионатына чыкпай калган. == Эл аралык мелдештерде катышуусу == === Дүйнө чемпионаты === {| class="wikitable" |- | {{желек|Уругвай}} 1930 — {{желек|Италия}} 1990 || Катышкан эмес: [[Кеңештер Бирлиги улуттук футбол курамасы|Кеңештер Бирлигинин]] курамында болгон |- | {{желек|АКШ}} 1994 || ФИФА мүчөсү эмес |- | {{желек|Франция}} 1998 || Тандоодон өткөн эмес: Биринчи раунд, 2-тайпасында 2-орун |- | {{желек|Корея Республикасы}}{{желек|Жапония}} 2002 || Тандоодон өткөн эмес: Биринчи раунд, 4-тайпасында 3-орун |- | {{желек|Германия}} 2006 || Тандоодон өткөн эмес: Экинчи раунд, 6-тайпасында 4-орун |- | {{желек|ТАР}} 2010 || Тандоодон өткөн эмес: Биринчи раундда жеңилүү |- | {{желек|Бразилия}} 2014 || Тандоодон өткөн эмес: Экинчи раундда жеңилүү |- | {{желек|Орусия}} [[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпиондугу|2018]] || Тандоодон өткөн эмес: Экинчи раунд, B тайпасында 3-орун |- | {{желек|Катар}} [[2022 Футбол боюнча дүйнө чемпиондугу|2022]] || Тандоодон өткөн эмес: Экинчи раунд, F тайпасында 3-орун |- | {{желек|АКШ}}{{желек|Канада}}{{желек|Мексика}} [[2026 Футбол дүйнө чемпионаты|2026]] || Тандоодон өткөн эмес: Үчүнчү раунд, A тайпасында 5-орун |} === Азия Кубогу === {| class="wikitable" |- | {{желек|Гонконг}} 1956 — {{желек|Катар}} 1988 || Катышкан эмес: [[Кеңештер Бирлиги улуттук футбол курамасы|Кеңештер Бирлигинин]] курамында болгон |- | {{желек|Жапония}} 1992 || АФК мүчөсү эмес |- | {{желек|БАЭ}} 1996 || Тандоодон өткөн эмес: 9-тайпада 2-орун |- | {{желек|Ливан}} 2000 || Тандоодон өткөн эмес: 1-тайпада 4-орун |- | {{желек|Кытай}} 2004 || Тандоодон өткөн эмес: Биринчи раунд, C тайпасында 2-орун |- | {{желек|Индонезия}}{{желек|Малайзия}}{{желек|Таиланд}}{{желек|Вьетнам}} 2007 || Тандоого катышкан эмес |- | {{желек|Катар}} 2011 || Тандоого катышкан эмес |- | {{желек|Австралия}} 2015 || Тандоого катышкан эмес |- | {{желек|БАЭ}} [[2019 футбол боюнча Азия Кубогу|2019]] || 1/8 финал |- | {{желек|Катар}} [[2023 футбол боюнча Азия Кубогу|2023]] || Тайпалык баскыч: F тайпасында 4-орун |- | {{желек|Сауд Арабиясы}} 2027 || Жолдомо алды |} === Чакырык Кубогу === {| class="wikitable" |- | {{желек|Бангладеш}} 2006 ||'''{{Коло медаль}} Үчүнчү орун''' |- | {{желек|Индия}} 2008 || Тандоодон өткөн эмес: С тайпасында 2-орун |- | {{желек|Шри-Ланка}} 2010 || Тайпалык баскыч: B тайпасында 3-орун |- | {{желек|Непал}} 2012 || Тандоодон өткөн эмес: C тайпасында 3-орун |- | {{желек|Мальдив}} 2014 || Тайпалык баскыч: A тайпасында 3-орун |} == Акыркы көрсөткүчтөрү == === 2025 === {{footballbox collapsible | round = ДЧ-2026 тандоосу 3Р | date = 20-март | time = 22:00 [[UTC+6]] | team1 = {{fb-rt|UZB}} | score = 1:0 | report = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/520/288263/288276/400018464 | goals1 = *Алиджанов {{гол|40}} | goals2 = | team2 = {{fb|KGZ}} | location = [[Ташкент]], [[Өзбекстан]] | stadium = «Бунёдкор» | attendance = 32 458 | referee = {{желек|Жапония}} Юсукэ Араки | result = L }} {{footballbox collapsible | round = ДЧ-2026 тандоосу 3Р | date = 25-март | time = 19:45 [[UTC+6]] | team1 = {{fb-rt|KGZ}} | score = 3:1 | report = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/520/288263/288276/400018457 | goals1 = *[[Валерий Кичин|Кичин]] {{гол|45+1}} *[[Александр Мищенко|Мищенко]] {{гол|82}} *[[Алимардон Шүкүров|Шүкүров]] {{гол|90+3}} | goals2 = *Мендис {{гол|52}} | team2 = {{fb|QAT}} | stadium = [[Дөлөн Өмүрзаков атындагы стадиону]] | location = [[Бишкек]], [[Кыргызстан]] | attendance = 12 325 | referee = {{желек|Малайзия}} Назми Насаруддин | result = W }} {{footballbox collapsible | round = ДЧ-2026 тандоосу 3Р | date = 5-июнь | time = 00:15 [[UTC+6]] | team1 = {{fb-rt|PRK}} | score = 2:2 | report = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/520/288263/288276/400018443 | goals1 = *Пак {{гол|44}} *Ри {{гол|52}} | goals2 = *[[Гүлжигит Алыкулов|Алыкулов]] {{гол|57}} *Ким {{гол|90+5|авт}} | team2 = {{fb|KGZ}} | location = [[Эр-Рияд]], [[Сауд Арабиясы]] | stadium = «Принц Фейсал ибн Фахд» | attendance = 100 | referee = {{желек|Иордания}} Адхам Махадмех | result = D | note = КЭДР курамасы бардык оюндарын нейтралдуу стадиондо кабыл алат. 2025-жылдын 17-апрелинде КЭДР футбол ассоциациясы Кыргызстан менен оюну Эр-Рияд шаарында өтөрүн билдирди<ref>{{cite web|url=https://www.kfu.kg/news/1041|title=МАТЧ КНДР – КЫРГЫЗСТАН СОСТОИТСЯ В ГОРОДЕ ЭР-РИЯД|work=[[Кыргыз футбол биримдиги]]|date=2025-04-17|access-date=2025-12-12|lang=ru}}</ref>. }} {{footballbox collapsible | round = ДЧ-2026 тандоосу 3Р | date = 10-июнь | time = 19:45 [[UTC+6]] | team1 = {{fb-rt|KGZ}} | score = 1:1 | report = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/520/288263/288276/400018458 | goals1 = *[[Кай Мерк]] {{гол|90+5}} | goals2 = *Абдалла {{гол|30}} | team2 = {{fb|UAE}} | stadium = [[Дөлөн Өмүрзаков атындагы стадиону]] | location = [[Бишкек]], [[Кыргызстан]] | attendance = 12 258 | referee = {{желек|Кувейт}} Ахмад Аль-Али | result = D }} {{footballbox collapsible | round = [[БАФФ]] улуттар кубогу | date = 30-август | time = 18:00 [[UTC+6]] | team1 = {{fb-rt|KGZ}} | score = 1:1 | report = https://www.flashscore.com.ua/match/football/kyrgyzstan-pMXTD85a/turkmenistan-SUftDSK5/?mid=l0T3ZGMF | goals1 = *[[Жоэл Кожо|Кожо]] {{гол|45}} | goals2 = *Жумаев {{гол|44}} | team2 = {{fb|TKM}} | stadium = «Жар» | location = [[Ташкент]], [[Өзбекстан]] | referee = {{желек|Тажикстан}} Саижон Зайниддинов | result = D }} {{footballbox collapsible | round = [[БАФФ]] улуттар кубогу | date = 2-сентябрь | time = 18:00 [[UTC+6]] | team1 = {{fb-rt|OMA}} | score = 2:1 | report = https://www.flashscore.com.ua/match/football/kyrgyzstan-pMXTD85a/turkmenistan-SUftDSK5/?mid=l0T3ZGMF | goals1 = *Ас-Сабхи {{гол|90+1||90+5}} | goals2 = *[[Тамирлан Козубаев|Козубаев]] {{гол|24}} | team2 = {{fb|KGZ}} | stadium = «Жар» | location = [[Ташкент]], [[Өзбекстан]] | referee = {{желек|Иран}} Хассан Акрами | result = L }} {{footballbox collapsible | round = [[БАФФ]] улуттар кубогу | date = 5-сентябрь | time = 20:30 [[UTC+6]] | team1 = {{fb-rt|UZB}} | score = 4:0 | report = https://www.flashscore.com.ua/match/football/kyrgyzstan-pMXTD85a/uzbekistan-EZYKKRMc/?mid=lOBjQCq2 | goals1 = *Мозговой {{гол|20}} *Шукуров {{гол|67|пен}} *Сергеев {{гол|82}} *Тургунбоев {{гол|90+3}} | goals2 = | team2 = {{fb|KGZ}} | stadium = Олимпиялык | location = [[Ташкент]], [[Өзбекстан]] | referee = {{желек|Тажикстан}} Садулло Гулмуроди | result = L }} == Жаат курамы == {{Бүтө элек-stub}} == Башкы машыктыруучулар == {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" |- !Машыктыруучу !-баштап !-чейин |- |align=left|{{желек|Кыргызстан|1992}} [[Меклис Кошалиев]] |Август 1992 |Февраль 1996 |- |align=left|{{желек|Кыргызстан|1992}} [[Евгений Новиков]] |Июнь 1997 |Февраль 2001 |- |align=left|{{желек|Кыргызстан|1992}} [[Нематжан Закиров]] |Март 2003 |Март 2006 |- |align=left|{{желек|Кыргызстан|1992}} [[Борис Подкорытов]] |Март 2006 |Декабрь 2006 |- |align=left|{{желек|Кыргызстан|1992}} [[Нематжан Закиров]] |Январь 2007 |Декабрь 2008 |- |align=left|{{желек|Кыргызстан|1992}} [[Анарбек Ормомбеков]] |Январь 2009 |Май 2011 |- |align=left|{{желек|Кыргызстан|1992}} [[Мурат Жумакеев]] |Май 2011 |Сентябрь 2012 |- |align=left|{{желек|Орусия}} [[Сергей Дворянков]] |Сентябрь 2012 |Май 2014 |- |align=left|{{желек|Кыргызстан|1992}} [[Мирлан Эшенов]] |Май 2014 |Октябрь 2014 |- |align=left|{{желек|Орусия}} [[Александр Крестинин]] |Октябрь 2014 |Апрель 2023 |- |align=left|{{желек|Словакия}} [[Штефан Таркович]] |Апрель 2023 |Июнь 2024 |- |align=left|{{желек|Орусия}} [[Максим Лисицын]] |Июнь 2024 |Июль 2025 |- |align=left|{{желек|Кыргызстан}} [[Урмат Абдукаимов]] ({{м. а.}}) |Июль 2025 |Декабрь 2025 |- |align=left|{{желек|Хорватия}} [[Роберт Просинечки]] |Декабрь 2025 |{{а. у.}} |} == Булактар == {{булактар}} == Шилтемелер == * [https://web.archive.org/web/20181212065225/https://www.fifa.com/associations/association=kgz/index.html Кыргызстан курамасы ФИФА сайтында] * [http://wildstat.ru/p/7001/ch/all/team1/KGZ/ydate/1992 Кыргызстан курамасынын 1992-жылдан баштап бардык оюндары] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250123083420/https://wildstat.ru/p/7001/ch/all/team1/KGZ/ydate/1992 |date=2025-01-23 }} {{Азия футбол курамалары}} [[Категория:Кыргызстан курамалары|Футбол]] [[Категория:Футбол курамалар]] clpzkwqhqpc22hc7mmcobql08k9uk1m 663418 663416 2026-10-24T04:44:10Z ~2026-56665-37 49542 2026-жылдын август айында алмашуу болгон 663418 wikitext text/x-wiki {{Өлкөнүн футбол боюнча курамасы | Аталышы = Кыргызстан | Эн белгиси = Flag_of_Kyrgyzstan.svg | Лакап аттары = ''Ак шумкарлар''<br> ''Ала-Тоо жоокерлери'' <br>''Тоо уулдары'' | Федерациясы = [[Кыргыз футбол биримдиги]] | Конфедерациясы = [[Азия футбол конфедерациясы]] | Субфедерациясы = [[Борбор Азия футбол федерациясы]] | Капитаны = [[Валерий Кичин]] | Машыктыруучусу = {{желек|Кыргызстан}} [[Урмат Абдукаимов]] | Эң көп оюн саны = [[Кайрат Жыргалбек уулу]] (84) | Мыкты бомбардири = [[Мирлан Мурзаев]] (16) | Үй стадиону = Дөлөн Өмүрзаков стадиону | Азыркы рейтинги = {{ФИФА эркектер рейтинги|KGZ}} | Мыкты рейтинги = 75 <small>(апрель 2018)</small> | Төмөнкү рейтинги = 201 <small>(март 2013)</small> | ФИФА коду = KGZ | Биринчи оюну = {{футбол|UZB}} 3:0 {{футбол|KGZ|1992||R}}<br>''([[Ташкент]], [[Өзбекстан]]; 23-август 1992)'' | Жеңиши = {{футбол|KGZ|1992}} 8:1 {{футбол|MYA|||R}}<br>''([[Осака]], [[Япония]]; 11-июнь 2021)''<br>{{футбол|KGZ|1992}} 7:0 {{футбол|MYA|||R}}<br>''([[Бишкек]], [[Кыргызстан]]; 10-декабрь 2019)'' | Жеңилүүсү = {{футбол|IRI}} 7:0 {{футбол|KGZ|1992||R}}<br>''([[Дамаск]], [[Сирия]]; 4-июнь 1997)'' | Аймактык мелдеш = [[Футбол боюнча Азия Кубогу|Азия Кубогу]] | Аймактык оюн = 2 | Биринчи мелдеш = [[2019 Футбол боюнча Азия Кубогу|2019]] | Аймактык жетишкендиги = 1/8 финал ([[2019 Футбол боюнча Азия Кубогу|2019]]) | 2-Аймактык мелдеш = [[АФК Чакырык Кубогу]] | 2-Аймактык оюн = 3 | 2-Биринчи мелдеш = [[2006 АФК Чакырык Кубогу|2006]] | 2-Аймактык жетишкендиги = 3-орун ([[2006 АФК Чакырык Кубогу|2006]]) <!-- Форма --> | pattern_la1 = _yellowborder | pattern_b1 = _kgz24h | pattern_ra1 = _yellowborder | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FF0000 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _kgz24a | pattern_b2 = _kgz24a | pattern_ra2 = _kgz24a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''Кыргызстандын улуттук футбол курамасы''' — [[футбол]] боюнча эл аралык мелдештерде [[Кыргызстан|Кыргыз Республикасынын]] атынан чыгуучу команда. Өлкөдөгү футболду башкарган негизги орган болгон [[Кыргыз футбол биримдиги]] тарабынан жетектелет жана көзөмөлдөнөт. Үйдөгү оюндарын [[Бишкек]] шаарында жайгашкан [[Дөлөн Өмүрзаков атындагы стадион|Дөлөн Өмүрзаков атындагы стадиондо]] өткөрөт. Кураманын башкы машыктыруучусу — Кыргызстандык жергиликтүү адис [[Роберт Просинечки|Урмат Абдукаимов]], капитаны — «[[Барс (футбол клубу)|Барс]]» футбол клубунун коргоочусу [[Валерий Кичин]]. ФИФА рейтингинин 2026-жылдын 19-январындагы көрсөткүчү боюнча команда 103-орунда турат<ref name="FIFA World Rankings"/>. Эң жогорку көрсөткүчүнө 2018-жылдын апрель айында жетип, 75-орунду ээлеген, ал эми эң төмөнкү көрсөткүчү 2013-жылдын март айында катталып, анда 201-орунда турган. Кыргызстан курамасы [[Футбол боюнча дүйнө чемпиондугу|Дүйнө чемпионатынын]] финалдык баскычына чыгып көрө элек, ал эми [[Азия футбол конфедерациясы|АФК]] тарабынан уюштурулган [[АФК Азия Кубогу|Азия Кубогуна]] биринчи жолу [[2019 футбол боюнча Азия Кубогу|2019-жылы]] катышып, 1/8 финал тайпасына чейин жеткен. Ошондон кийин катары менен үч Азия Кубогуна катышкан. == Тарых == === Алгачкы жылдар === 1991-жылы [[Кеңештер Бирлиги]] кулаганга чейин кыргыз футболчулары КСРБнин улуттук командасынын курамында ойношкон. [[Кыргызстан]] 1991-жылдын 31-августунда эгемендүүлүк алгандан кийин улуттук курама команда түзүлгөн. Кыргыз Республикасынын футбол федерациясы (азыр [[Кыргыз футбол биримдиги]] деп кайра аталган) 1992-жылы түзүлүп, 1994-жылы [[ФИФА|эл аралык футбол федерациясынын]] (ФИФА) жана [[Азия футбол конфедерациясы|Азия футбол конфедерациясынын]] (АФК) толук кандуу мүчөсү болгон. Кыргызстандын улуттук курама командасы алгачкы оюнун 1992-жылдын 23-августунда [[Ташкент]] шаарында [[Өзбекстан улуттук футбол курамасы|Өзбекстанга]] каршы Борбор Азия Кубогу алкагында өткөргөн. Бул беттеш 3:0 эсеби менен Өзбекстандын жеңиши менен аяктап, Кыргызстан бул мелдешти төртүнчү орунда жыйынтыктаган. 1994-жылы команда Өзбекстандын Эгемендүүлүк кубогуна катышып, акыркы орунду ээлеген. 1995-жылы улуттук курама бир да оюн өткөргөн эмес. 1996-жылкы [[АФК Азия Кубогу|Азия Кубогунун]] тандоо оюндарында алгачкы жолу катышып, экинчи орунду ээлеп, кийинки баскычка чыга алган эмес. 1997-жылы Кыргызстан 1998 [[Футбол боюнча дүйнө чемпиондугу|Дүйнө чемпионатынын]] тандоо мелдешине катышып, тайпасында экинчи орунду ээлегенине карабастан, биринчи айлампада эле мелдештен чыгып калган. === Кризис мезгили === 1999-жылы Кыргызстан 2000 Азия Кубогунун тандоо оюндарында тайпасында акыркы орунду ээлеген. Ошол эле жылы команда 2000-жылкы [[Түштүк-Батыш Азия]] футбол федерациясынын (WAFF) чемпионатына катышып, анда да акыркы орун менен чектелген. 2001-жылы Кыргызстан 2002 Дүйнө чемпионатынын тандоо мелдештерине катышып, тайпасында үчүнчү орунду ээлеп, биринчи айлампада мелдештен четтетилген. 2002-жылы улуттук курама бир да оюн өткөргөн эмес. 2003-жылы 2004 Азия Кубогунун тандоо оюндарында тайпасында экинчи орунду ээлеп, финалдык баскычка чыга алган эмес. Ошол эле жылы 2006 Дүйнө чемпионатынын тандоо мелдешинин биринчи айлампасына катышып, Пакистан курама командасын эки беттеште тең утуп, кийинки баскычка жолдомо алган. 2004-жылы тандоонун экинчи баскычына катышып, тайпасында төртүнчү орунду ээлеген. 2005-жылы улуттук курама команда бир да беттеш өткөргөн эмес. 2006-жылы курама Азиядагы рейтинги эң аз командалар үчүн АФК тарабынан уюштурулган жаңы мелдеш — АФК Чакырык Кубогуна катышкан. Мелдеш [[Бангладеш|Бангладеште]] өткөн. Кыргызстан өз тайпасында биринчи орунду ээлеп, кийинки баскычка чыккан (тайпада Тажикстан, Пакистан жана Макао курама командалары болгон). Чейрек финалда Палестина курама командасын 1:0 эсеби менен жеңип, ал эми жарым финалда Тажикстан курама командасына 0:2 эсеби менен утулган. 2006-жылы жалпысынан 6 беттеш өткөрүлүп, алардын жарымында жеңишке жетип, жарымында утулган. Кыргызстандын улуттук курама командасы ФИФА рейтингинин өтө төмөн болушуна байланыштуу Азиядагы дагы 15 алсыз курама команда менен бирге 2007-жылкы Азия Кубогунун тандоо турниринде катышкан эмес. 2007-жылдын январь айында улуттук курама команданын башкы машыктыруучусу болуп кайрадан Нематжан Закиров дайындалган. 2007-жылы курама [[Казакстан|Казакстанда]] өткөн АлмаТВ Кубогунда катышып, Казакстан, Өзбекстан жана Азербайжан курама командаларына каршы болгон үч беттештин баарында тең утулган. Ошол эле жылы команда [[Индия|Индияда]] өткөн 2007 Неру Кубогунда катышып, тайпадан чыга албай, беш команданын ичинен үчүнчү орунду ээлеген. Тайпадагы атаандаштар Сирия, Индия, Бангладеш жана Камбоджа курама командалары болгон. Ошол жылы Кыргызстан 2010-жылкы [[Түштүк-Африка Республикасы|Түштүк-Африка Республикасында]] өткөн Дүйнө чемпионатынын тандоо мелдештерине да катышып, алдын ала биринчи айлампада Иордания курама командасына утулуп, мелдештен чыгып калган. Жалпысынан 2007-жылы улуттук курама 9 беттеш өткөрүп, 3 жеңишке жетип, 6 жолу утулган. 2008-жылы улуттук курама 2008 АФК Чакырык Кубогунун тандоо турниринде катышкан. Бирок Кыргызстан бул мелдешке жолдомо ала албай, Афганистан жана Бангладеш курама командалары менен болгон тайпада экинчи орунду ээлеген. 2008-жылы улуттук курама болгону 3 беттеш өткөрүп, бирөөндө жеңишке жетип, калган экөөсүндө утулган. Ошол жылдын декабрь айында Нематжан Закиров башкы машыктыруучу кызматынан бошотулган. 2009-жылдын январь айында улуттук курама команданын башкы машыктыруучусу болуп Анарбек Омромбеков дайындалып, ал бул кызматты 2011-жылдын май айына чейин аркалаган. Кыргызстан экинчи ирет Индияда өткөн 2009 Неру Кубогунда катышып, мурункудай эле тайпадан чыга албай, беш команданын ичинен үчүнчү орунду ээлеген. Тайпадагы атаандаштар Сирия, Индия, Ливан жана Шри-Ланка курама командалары болгон. Ошол эле жылы Кыргызстан 2010 АФК Чакырык Кубогунун тандоо турниринде катышып, бул жолу финалдык баскычка жолдомо алууга жетишкен. Жалпысынан 2009-жылы улуттук курама 7 беттеш өткөрүп, 1 жеңишке жетип, 3 жолу тең чыгып, 3 жолу утулган. 2010-жылы Кыргызстан курама командасы [[Шри-Ланка|Шри-Ланкада]] өткөн 2010 АФК Чакырык Кубогунда катышып, В тайпасына Түндүк Корея, Түркмөнстан жана Индия курама командалары менен бирге түшүп, үчүнчү орунду ээлеген. ФИФА рейтингинин өтө төмөн болушуна байланыштуу Кыргызстандын улуттук курама командасы 2011 Азия Кубогунун тандоо турниринде катышкан эмес. 2011-жылы курама 2012 АФК Чакырык Кубогунун тандоо турниринде катышкан. Мальдив, Тажикстан жана Камбоджа курама командалары менен бир тайпага түшүп, мелдештин финалдык баскычына жолдомо ала алган эмес. 2011-жылдын май айында башкы машыктыруучу болуп Анарбек Омромбековдун ордуна Мурат Жумакеев дайындалган. Ошол эле жылы Кыргызстан 2014-жылкы [[Бразилия|Бразилияда]] өтө турган Дүйнө чемпионатынын тандоо мелдештерине да катышкан. Команда экинчи айлампада Өзбекстан курама командасына утулуп, мелдештен чыккан. 2011-жылы улуттук курама болгону 5 беттеш өткөрүп, алардын 4өөндө утулуп, 1 оюнда жеңишке жеткен. 2012-жылы Кыргызстандын улуттук курама командасы болгону бир гана беттеш өткөргөн — Казакстан курама командасына каршы жолдоштук оюнда 2:5 эсеби менен утулган. Ошол эле жылдын сентябрь айында Мурат Жумакеев башкы машыктыруучу кызматынан бошотулуп, анын ордуна Кыргызстандын курама командасына тарыхта алгач ирет чет өлкөлүк адис — [[Орусия|орусиялык]] машыктыруучу Сергей Дворянков дайындалган. 2013-жылы Кыргызстан 2014 АФК Чакырык Кубогунун кезектеги тандоо турниринде катышкан. Тажикстан, Пакистан жана Макао курама командалары менен бир тайпага түшүп, өз тайпасында биринчи орунду ээлеп, турнирдин финалдык баскычына жолдомо алган. Ошол эле жылы улуттук курама Эстония, Беларусь, Молдова, Азербайжан жана Индонезия курама командаларына каршы беш жолдоштук беттеш өткөргөн. Жалпысынан 2013-жылы курама 8 оюн өткөрүп, 3 жеңишке жетип, 2 жолу тең чыгып, 3 жолу утулган. ФИФА рейтингинин төмөндүгүнө байланыштуу Кыргызстан 2015 Азия Кубогунун тандоо турниринде да катышкан эмес. 2014-жылы Кыргызстан [[Мальдив|Мальдив аралдарында]] өткөн 2014 АФК Чакырык Кубогунда А тайпасына түшкөн Палестина, Мальдив жана Мьянма курама командалары менен атаандашып, өз тайпасында үчүнчү орунду ээлеген. Ошол жылы улуттук курама жалпысынан 9 беттеш өткөрүп, 1 жеңишке жетип, 2 жолу тең чыгып, 6 жолу утулган. 2014-жылдын май айында Сергей Дворянков башкы машыктыруучу кызматынан бошотулуп, анын ордуна убактылуу Мирлан Эшенов дайындалган. Ошол эле жылдын октябрь айында башкы машыктыруучу болуп орусиялык адис [[Александр Крестинин]] дайындалып, 2023-жылына чейин иштеген. === Өнүгүүнүн башталышы === 2015-жылы Кыргызстандын улуттук курама командасы Александр Крестининдин жетекчилиги алдында Россияда өтө турган [[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпиондугу|2018 Дүйнө чемпионатынын]] тандоо турниринде катышкан. Курама экинчи айлампада токтоп, өз тайпасында беш команданын ичинен үчүнчү орунду ээлеген. Тайпадагы атаандаштар Австралия, Иордания, Тажикстан жана Бангладеш курама командалары болгон. Тайпада үчүнчү орунду ээлегенинин аркасында Кыргызстан [[Бириккен Араб Эмирликтери|БАЭде]] өтө турган [[2019 футбол боюнча Азия Кубогу|2019 Азия Кубогунун]] тандоо турниринин финалдык айлампасына катышуу мүмкүнчүлүгүнө ээ болгон. 2016-жылы улуттук курама Филиппиндер (эки беттеш), Ливан, Түркмөнстан жана Бахрейн курама командаларына каршы 5 жолдоштук оюн өткөргөн: 1 жеңишке жетип, 2 жолу тең чыгып, 2 жолу утулган. 2017-жылдын март айынан баштап 2018-жылдын март айына чейин Кыргызстандын улуттук курама командасы 2019-жылкы Азия Кубогунун тандоо турниринин финалдык айлампасына катышкан. 2018-жылдын март айында Кыргызстан өз тайпасында биринчи орунду ээлеп, өз тарыхында биринчи жолу Азия Кубогуна жолдомо алган. Тандоо тайпасындагы атаандаштар Индия, Мьянма жана Макао курама командалары болгон. 2017-жылдын аягында Кыргызстан [[Индонезия|Индонезияда]] өткөн эл аралык 2017 Цунами Солидардуулугу Кубогунда катышып, мелдештин жеңүүчүсү болуп чыккан. 2018-жылы улуттук курама 2019 Азия Кубогуна даярдык көрүү максатында бир катар жолдоштук беттештерди өткөргөн. Чучукулак тартуунун жыйынтыгында Кыргызстан С тайпасына түшүп, анда Корея Республикасы, Кытай жана Филиппиндер курама командалары менен атаандаш болгон. === Азия Кубогундагы дебют === [[Файл:KGZ-PHI 2019-01-16.svg|thumb|150px|[[2019 футбол боюнча Азия Кубогу|2019 Азия Кубогундагы]] Кыргызстандын Филиппиндерге каршы старттык курамы]] 2019-жылы январь айында [[Бириккен Араб Эмирликтери|Бириккен Араб Эмирликтеринде]] өткөн [[2019 футбол боюнча Азия Кубогу|Азия Кубогунда]] катышуусун баштады. Алгачкы оюнунда Кытай менен беттешкен. Азия Кубокторундагы Кыргызстандын биринчи голун Ахлетдин Исраилов киргизген, бирок «Ак шумкар» 1:2 эсеби менен жеңилип калган. Экинчи оюнун Корея Республикасынын курамасы менен ойноп, жакшы оюн көрсөткөн. Жалгыз голду азыркы [[Бавария Мүнхен|Бавария Мүнхендин]] коргоочусу Ким Мин Жэден өткөрүп жиберген дагы, 0:1 эсеп менен утулган. Акыркы турдун алкагында Кыргызстан менен Филиппиндер бирдей нөл упай менен келе жаткан. Бетме-бет оюнда кыргызстандык чабуулчу [[Виталий Люкс]] хет-трик (үч гол) жасап, Кыргыз курамасы 3:1 эсеби менен жеңген. Үчүнчү орунду ээлеген курамалардын рейтингинде Кыргызстан экинчи орунду ээлеп, дебюттук мелдешинде плей-офф баскычына чыккан. 1/8 финалда мелдештин уюштуруучусу БАЭ курамасына чыккан. Кыргызстандык оюнчулар татыктуу оюн көрсөтүшүп, 2:2 эсеби менен оюнду кошумча убакытка которушкан. 103-минутада [[Кытай|кытайлык]] калыс Фу Минг «Ак шумкардын» дарбазасына талаш пенальти белгилеген дагы, БАЭ үчүнчү голун киргизген. Калган убакытта Кыргызстан гол киргизгенге жетишпей, 2:3 эсеби менен утулуп, мелдештен четтетилген. Кыргызстандын күйөрмандары ушул жетишкендикке сыймыктанышып, соцтармактарда<ref>{{cite web|url=https://kaktus.media/doc/385546_rahmat_ak_shymkar_kyrgyzstancy_blagodarny_nacionalnoy_komande_po_fytboly.html|title=Рахмат, "Ак-Шумкар"! Кыргызстанцы благодарны национальной команде по футболу|work=Кактус Медиа|lang=ru|date=22-01-2019|access-date=23-01-2026}}</ref> жана Бишкектеги [[Ала-Тоо аянты|Ала-Тоо аянтында]] футболчуларга ыраазычылык билдиришти<ref>{{cite web|url=https://kaktus.media/doc/385617_na_ploshadi_ala_too_proydet_vstrecha_bolelshikov_i_igrokov_sbornoy_kyrgyzstana_po_fytboly.html|title=На площади Ала-Тоо пройдет встреча болельщиков и игроков сборной Кыргызстана по футболу|work=Кактус Медиа|lang=ru|date=22-01-2019|access-date=23-01-2026}}</ref>. === Кийинки жылдар === Ошол эле жылдын күзүндө [[2022 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2022 Дүйнө чемпионатына]] тандоо оюндары башталган. Кыргызстан F тайпасына Жапония, Тажикстан, Мьянма жана Монголия курамалары менен түшкөн. 10-октябрь Дөлөн Өмүрзаков атындагы стадиондо өткөн Мьянма менен беттеште «Ак шумкар» 7:0 эсеби менен тарыхындагы эң ири жеңишке жеткен. Жарым коргоочу [[Эдгар Бернхардт]] хет-трик жасаган. 2020-жылы [[коронавирус]] пандемиясына байланыштуу курама бир дагы оюн өткөргөн эмес. 2021-жылдын 11-июнунда кайрадан Мьянма менен оюнда Кыргызстан эң ири жеңишин кайталаган — 8:1 эсеби менен жеңген. Кыргызстан курамасы өзүнүн тайпасында 10 упай менен үчүнчү орунду ээлеп, Дүйнө чемпионатына чыкпай калган, бирок 2023 Азия кубогунун тандоо оюндарынын үчүнчү раундуна жолдомо алган. Ошол эле жылы Кыргызстан 2021 Үч улут кубогун [[Бишкек]] шаарында кабыл алган. Палестина жана Бангладеш курамаларын жеңип, мелдештин жеңүүчүсү болуп чыккан. 2022-жылы Азия Кубогунун тандоо баскычынын үчүнчү раундунда Сингапур жана Мьянма курамаларын жеңип жана Тажикстан курамасы менен тең чыгып, F тайпасында экинчи орунду ээлеп, Кыргызстан курамасы [[2023 футбол боюнча Азия Кубогу|2023 Азия Кубогуна]] экинчи жолу жолдомо алган. 2023-жылдын башында [[Индия|Индиянын]] Импхал шаарында өткөн Үч улут кубогунда катышып, Индияга жеңилип жана Мьянма менен тең чыгып, акыркы орунду ээлеген. Ошол эле жылдын жайында алгачкы жолу өткөн БАФФ Улуттар Кубогунда Кыргызстан B тайпасында экинчи орунду ээлеп, үчүнчү орунду аныктаган оюнда Оманга 0:1 эсеби менен утулуп, мелдеште төртүнчү орун менен жыйынтыктаган. Жылдын аягында башталып жана 2025-жылдын июнь айына чейин [[2026 Футбол дүйнө чемпионаты|2026 Дүйнө чемпионатына]] тандоо оюндары өткөн. Тандоонун экинчи раундунда Кыргызстан D тайпасында Оман, Малайзия жана Кытай Тайбэйи менен ойноп, 11 упай менен экинчи орунду ээлеп, үчүнчү раундка өткөн жана 2027 Азия Кубогуна жолдомо алган. 2024-жылдын январь айында [[Катар|Катарда]] [[2023 футбол боюнча Азия Кубогу|2023 Азия Кубогу]] өткөрүлдү. Кыргызстан F тайпасына Сауд Арабия, Таиланд жана Оман курамалары менен чогу түшкөн. Таиланд менен Сауд Арабияга «Ак шумкар» бирдей 0:2 эсеп менен утулуп, Оман менен тең чыккан. Үч оюнда бир гол киргизип, курама бир упай менен акыркы орунда жайгашып, мелдештеги катышуусун жыйынтыктаган. [[2026 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2026 Дүйнө чемпионатынын]] тандоо баскычынын үчүнчү раундунда Кыргызстан A тайпасында Иран, Өзбекстан, Катар, БАЭ жана Түндүк Корея курамалары менен беттешкен. 2025-жылдын март айында Бишкекте өткөн Катар менен оюнда Кыргызстан 3:1 эсеби менен Азия чемпионун жеңип алган. Акырында «Ак шумкар» өз тайпасында 8 упай менен бешинчи орунду ээлеп, Дүйнө чемпионатына чыкпай калган. == Эл аралык мелдештерде катышуусу == === Дүйнө чемпионаты === {| class="wikitable" |- | {{желек|Уругвай}} 1930 — {{желек|Италия}} 1990 || Катышкан эмес: [[Кеңештер Бирлиги улуттук футбол курамасы|Кеңештер Бирлигинин]] курамында болгон |- | {{желек|АКШ}} 1994 || ФИФА мүчөсү эмес |- | {{желек|Франция}} 1998 || Тандоодон өткөн эмес: Биринчи раунд, 2-тайпасында 2-орун |- | {{желек|Корея Республикасы}}{{желек|Жапония}} 2002 || Тандоодон өткөн эмес: Биринчи раунд, 4-тайпасында 3-орун |- | {{желек|Германия}} 2006 || Тандоодон өткөн эмес: Экинчи раунд, 6-тайпасында 4-орун |- | {{желек|ТАР}} 2010 || Тандоодон өткөн эмес: Биринчи раундда жеңилүү |- | {{желек|Бразилия}} 2014 || Тандоодон өткөн эмес: Экинчи раундда жеңилүү |- | {{желек|Орусия}} [[2018 Футбол боюнча дүйнө чемпиондугу|2018]] || Тандоодон өткөн эмес: Экинчи раунд, B тайпасында 3-орун |- | {{желек|Катар}} [[2022 Футбол боюнча дүйнө чемпиондугу|2022]] || Тандоодон өткөн эмес: Экинчи раунд, F тайпасында 3-орун |- | {{желек|АКШ}}{{желек|Канада}}{{желек|Мексика}} [[2026 Футбол дүйнө чемпионаты|2026]] || Тандоодон өткөн эмес: Үчүнчү раунд, A тайпасында 5-орун |} === Азия Кубогу === {| class="wikitable" |- | {{желек|Гонконг}} 1956 — {{желек|Катар}} 1988 || Катышкан эмес: [[Кеңештер Бирлиги улуттук футбол курамасы|Кеңештер Бирлигинин]] курамында болгон |- | {{желек|Жапония}} 1992 || АФК мүчөсү эмес |- | {{желек|БАЭ}} 1996 || Тандоодон өткөн эмес: 9-тайпада 2-орун |- | {{желек|Ливан}} 2000 || Тандоодон өткөн эмес: 1-тайпада 4-орун |- | {{желек|Кытай}} 2004 || Тандоодон өткөн эмес: Биринчи раунд, C тайпасында 2-орун |- | {{желек|Индонезия}}{{желек|Малайзия}}{{желек|Таиланд}}{{желек|Вьетнам}} 2007 || Тандоого катышкан эмес |- | {{желек|Катар}} 2011 || Тандоого катышкан эмес |- | {{желек|Австралия}} 2015 || Тандоого катышкан эмес |- | {{желек|БАЭ}} [[2019 футбол боюнча Азия Кубогу|2019]] || 1/8 финал |- | {{желек|Катар}} [[2023 футбол боюнча Азия Кубогу|2023]] || Тайпалык баскыч: F тайпасында 4-орун |- | {{желек|Сауд Арабиясы}} 2027 || Жолдомо алды |} === Чакырык Кубогу === {| class="wikitable" |- | {{желек|Бангладеш}} 2006 ||'''{{Коло медаль}} Үчүнчү орун''' |- | {{желек|Индия}} 2008 || Тандоодон өткөн эмес: С тайпасында 2-орун |- | {{желек|Шри-Ланка}} 2010 || Тайпалык баскыч: B тайпасында 3-орун |- | {{желек|Непал}} 2012 || Тандоодон өткөн эмес: C тайпасында 3-орун |- | {{желек|Мальдив}} 2014 || Тайпалык баскыч: A тайпасында 3-орун |} == Акыркы көрсөткүчтөрү == === 2025 === {{footballbox collapsible | round = ДЧ-2026 тандоосу 3Р | date = 20-март | time = 22:00 [[UTC+6]] | team1 = {{fb-rt|UZB}} | score = 1:0 | report = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/520/288263/288276/400018464 | goals1 = *Алиджанов {{гол|40}} | goals2 = | team2 = {{fb|KGZ}} | location = [[Ташкент]], [[Өзбекстан]] | stadium = «Бунёдкор» | attendance = 32 458 | referee = {{желек|Жапония}} Юсукэ Араки | result = L }} {{footballbox collapsible | round = ДЧ-2026 тандоосу 3Р | date = 25-март | time = 19:45 [[UTC+6]] | team1 = {{fb-rt|KGZ}} | score = 3:1 | report = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/520/288263/288276/400018457 | goals1 = *[[Валерий Кичин|Кичин]] {{гол|45+1}} *[[Александр Мищенко|Мищенко]] {{гол|82}} *[[Алимардон Шүкүров|Шүкүров]] {{гол|90+3}} | goals2 = *Мендис {{гол|52}} | team2 = {{fb|QAT}} | stadium = [[Дөлөн Өмүрзаков атындагы стадиону]] | location = [[Бишкек]], [[Кыргызстан]] | attendance = 12 325 | referee = {{желек|Малайзия}} Назми Насаруддин | result = W }} {{footballbox collapsible | round = ДЧ-2026 тандоосу 3Р | date = 5-июнь | time = 00:15 [[UTC+6]] | team1 = {{fb-rt|PRK}} | score = 2:2 | report = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/520/288263/288276/400018443 | goals1 = *Пак {{гол|44}} *Ри {{гол|52}} | goals2 = *[[Гүлжигит Алыкулов|Алыкулов]] {{гол|57}} *Ким {{гол|90+5|авт}} | team2 = {{fb|KGZ}} | location = [[Эр-Рияд]], [[Сауд Арабиясы]] | stadium = «Принц Фейсал ибн Фахд» | attendance = 100 | referee = {{желек|Иордания}} Адхам Махадмех | result = D | note = КЭДР курамасы бардык оюндарын нейтралдуу стадиондо кабыл алат. 2025-жылдын 17-апрелинде КЭДР футбол ассоциациясы Кыргызстан менен оюну Эр-Рияд шаарында өтөрүн билдирди<ref>{{cite web|url=https://www.kfu.kg/news/1041|title=МАТЧ КНДР – КЫРГЫЗСТАН СОСТОИТСЯ В ГОРОДЕ ЭР-РИЯД|work=[[Кыргыз футбол биримдиги]]|date=2025-04-17|access-date=2025-12-12|lang=ru}}</ref>. }} {{footballbox collapsible | round = ДЧ-2026 тандоосу 3Р | date = 10-июнь | time = 19:45 [[UTC+6]] | team1 = {{fb-rt|KGZ}} | score = 1:1 | report = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/520/288263/288276/400018458 | goals1 = *[[Кай Мерк]] {{гол|90+5}} | goals2 = *Абдалла {{гол|30}} | team2 = {{fb|UAE}} | stadium = [[Дөлөн Өмүрзаков атындагы стадиону]] | location = [[Бишкек]], [[Кыргызстан]] | attendance = 12 258 | referee = {{желек|Кувейт}} Ахмад Аль-Али | result = D }} {{footballbox collapsible | round = [[БАФФ]] улуттар кубогу | date = 30-август | time = 18:00 [[UTC+6]] | team1 = {{fb-rt|KGZ}} | score = 1:1 | report = https://www.flashscore.com.ua/match/football/kyrgyzstan-pMXTD85a/turkmenistan-SUftDSK5/?mid=l0T3ZGMF | goals1 = *[[Жоэл Кожо|Кожо]] {{гол|45}} | goals2 = *Жумаев {{гол|44}} | team2 = {{fb|TKM}} | stadium = «Жар» | location = [[Ташкент]], [[Өзбекстан]] | referee = {{желек|Тажикстан}} Саижон Зайниддинов | result = D }} {{footballbox collapsible | round = [[БАФФ]] улуттар кубогу | date = 2-сентябрь | time = 18:00 [[UTC+6]] | team1 = {{fb-rt|OMA}} | score = 2:1 | report = https://www.flashscore.com.ua/match/football/kyrgyzstan-pMXTD85a/turkmenistan-SUftDSK5/?mid=l0T3ZGMF | goals1 = *Ас-Сабхи {{гол|90+1||90+5}} | goals2 = *[[Тамирлан Козубаев|Козубаев]] {{гол|24}} | team2 = {{fb|KGZ}} | stadium = «Жар» | location = [[Ташкент]], [[Өзбекстан]] | referee = {{желек|Иран}} Хассан Акрами | result = L }} {{footballbox collapsible | round = [[БАФФ]] улуттар кубогу | date = 5-сентябрь | time = 20:30 [[UTC+6]] | team1 = {{fb-rt|UZB}} | score = 4:0 | report = https://www.flashscore.com.ua/match/football/kyrgyzstan-pMXTD85a/uzbekistan-EZYKKRMc/?mid=lOBjQCq2 | goals1 = *Мозговой {{гол|20}} *Шукуров {{гол|67|пен}} *Сергеев {{гол|82}} *Тургунбоев {{гол|90+3}} | goals2 = | team2 = {{fb|KGZ}} | stadium = Олимпиялык | location = [[Ташкент]], [[Өзбекстан]] | referee = {{желек|Тажикстан}} Садулло Гулмуроди | result = L }} == Жаат курамы == {{Бүтө элек-stub}} == Башкы машыктыруучулар == {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" |- !Машыктыруучу !-баштап !-чейин |- |align=left|{{желек|Кыргызстан|1992}} [[Меклис Кошалиев]] |Август 1992 |Февраль 1996 |- |align=left|{{желек|Кыргызстан|1992}} [[Евгений Новиков]] |Июнь 1997 |Февраль 2001 |- |align=left|{{желек|Кыргызстан|1992}} [[Нематжан Закиров]] |Март 2003 |Март 2006 |- |align=left|{{желек|Кыргызстан|1992}} [[Борис Подкорытов]] |Март 2006 |Декабрь 2006 |- |align=left|{{желек|Кыргызстан|1992}} [[Нематжан Закиров]] |Январь 2007 |Декабрь 2008 |- |align=left|{{желек|Кыргызстан|1992}} [[Анарбек Ормомбеков]] |Январь 2009 |Май 2011 |- |align=left|{{желек|Кыргызстан|1992}} [[Мурат Жумакеев]] |Май 2011 |Сентябрь 2012 |- |align=left|{{желек|Орусия}} [[Сергей Дворянков]] |Сентябрь 2012 |Май 2014 |- |align=left|{{желек|Кыргызстан|1992}} [[Мирлан Эшенов]] |Май 2014 |Октябрь 2014 |- |align=left|{{желек|Орусия}} [[Александр Крестинин]] |Октябрь 2014 |Апрель 2023 |- |align=left|{{желек|Словакия}} [[Штефан Таркович]] |Апрель 2023 |Июнь 2024 |- |align=left|{{желек|Орусия}} [[Максим Лисицын]] |Июнь 2024 |Июль 2025 |- |align=left|{{желек|Кыргызстан}} [[Урмат Абдукаимов]] ({{м. а.}}) |Июль 2025 |Декабрь 2025 |- |align=left|{{желек|Хорватия}} [[Роберт Просинечки]] |Декабрь 2025 |{{а. у.}} |} == Булактар == {{булактар}} == Шилтемелер == * [https://web.archive.org/web/20181212065225/https://www.fifa.com/associations/association=kgz/index.html Кыргызстан курамасы ФИФА сайтында] * [http://wildstat.ru/p/7001/ch/all/team1/KGZ/ydate/1992 Кыргызстан курамасынын 1992-жылдан баштап бардык оюндары] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250123083420/https://wildstat.ru/p/7001/ch/all/team1/KGZ/ydate/1992 |date=2025-01-23 }} {{Азия футбол курамалары}} [[Категория:Кыргызстан курамалары|Футбол]] [[Категория:Футбол курамалар]] 6od3hvtsgrso8d03ig2lmrl07cqtpjx 0 49332 663395 643901 2026-10-23T13:38:18Z Nobatali 49530 /* */ 663395 wikitext text/x-wiki [[File:Hoca Ahmet Yesevi.png|thumb|middle|220px|Common Turkic: Xoca Ahmed Yesevi]] '''Ахмед Яссави''' (1093-1166-жылдар чени, Яссы шаары) — [[Орто Азия|Орто Азиялык]] сопу акын, дин үгүтчүсү. Атадан эрте ажырап, адегенде Арсланбабдан, кийин Бухара (көрүнүктүү шейх Юсуф Хамадандан) медресесинен билим алган. Муфтий Юсуф Хамадан дүйнөдөн кайткандан кийин анын ордуна бир нече жыл казы, муфтий болуп иштеген. Чыгармаларын чагатай тилинде жазган. Анын сопулук идеяларды чагылткан ырлары жана диний окуусу ошол аймактагы элдерге тараган. Анын кеңири таанымал болгон эмгеги «Акыл сөздөр жыйнагы» («Дивани хикмет», 1878) деген чыгармасы болуп саналат. Бул жыйнактагы ырларында ал элдик ырлардын, фольклордук чыгармалардын сүрөттөө формаларын кеңири колдонгон. Адамдарды кайрымдуу, чынчыл, ак ниет, ынсаптуу болууга үндөгөн. Анын «Хикматлар» аттуу ырлар жыйнагы Ташкен шаарындагы Гафур Гулям атындагы басмадан (1991) жарык көргөн. == Колдонулган адабияттар == * “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1 [[Категория:Инсандар]] etc0o84h70ml5d3t88n406bax3zncmp 663399 663395 2026-10-23T16:11:38Z Jeż0216 44447 [[Special:Contributions/Nobatali|Nobatali]] ([[User talk:Nobatali|баарлашуу]]) кылган [[Special:Diff/663395|663395]] түзөтүүсүн жокко чыгаруу AI generated image 663399 wikitext text/x-wiki '''Ахмед Яссави''' (1105-1166-жылдар чени, Яссы шаары) — [[Орто Азия|Орто Азиялык]] сопу акын, дин үгүтчүсү. Атадан эрте ажырап, адегенде Арсланбабдан, кийин Бухара (көрүнүктүү шейх Юсуф Хамадандан) медресесинен билим алган. Муфтий Юсуф Хамадан дүйнөдөн кайткандан кийин анын ордуна бир нече жыл казы, муфтий болуп иштеген. Чыгармаларын чагатай тилинде жазган. Анын сопулук идеяларды чагылткан ырлары жана диний окуусу ошол аймактагы элдерге тараган. Анын кеңири таанымал болгон эмгеги «Акыл сөздөр жыйнагы» («Дивани хикмет», 1878) деген чыгармасы болуп саналат. Бул жыйнактагы ырларында ал элдик ырлардын, фольклордук чыгармалардын сүрөттөө формаларын кеңири колдонгон. Адамдарды кайрымдуу, чынчыл, ак ниет, ынсаптуу болууга үндөгөн. Анын «Хикматлар» аттуу ырлар жыйнагы Ташкен шаарындагы Гафур Гулям атындагы басмадан (1991) жарык көргөн. == Колдонулган адабияттар == * “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1 [[Категория:Инсандар]] im15gw87ruozfef8bj90fdm89xvn72x 0 60261 663429 564398 2026-10-24T11:42:37Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 663429 wikitext text/x-wiki [[Файл:Neumonia.jpg|thumb]] '''Пневмония''' (бай.-грек. πνευμονία — «өпкөнүн оорусу», бай.-грек. πνεύμων — «өпкө<ref>Советский энциклопедический словарь / Гл. ред. А. М. Прохоров. — 4-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1988. — 1600 с.</ref>”), өпкөнүн сезгениши – өпкөнүн инфекция пайда кылуучу өз алдынча же башка дарттардын кабылдоосу катары пайда болуучу оорусу. Аны бактерия (пневмококк, стрептококк, стафилококк) жана вирустар (аденовирус, грипп) козгойт. Алар көбүнчө дем алуу жолдору, кээде лимфа жана кан тамырлар аркылуу кирет. Пневмониядагы сезгенүү процесси бронхиолаларда, альвеолаларда, аралык тутумдаштыргыч ткандарда жайлашып, өпкөнүн кан тамыр системасына да таасирин тийгизиши мүмкүн<ref>“Большая медицинская энциклопедия”.: государственное научное издательство/ А.Н.Бакулев/ Москва 1962. Том 25.ст. 120-121. Адрес главной редакции БМЭ: Москва, Центр, Петроверигский пер., д. 6/8</ref>. Пневмониянын негизги клиникалык белгилери – бул дене табынын жогорулашы жана [[Организм|организмдин]] уулануусу, объективдүү жана рентгенологиялык изилдөө менен аныкталган өпкөнүн ички альвеолярдык экссудациясы бар,  дем алуу органдарынын очоктуу жабыркашы менен мүнөздөлүүчү курч инфекциялык оору<ref>Синопальников А. И., Страчунский Л. С., 2000</ref>. == Классификация == Оорунун көп фактордук классификациясын түзүү пневмониянын полиэтиологиялык мүнөзү белгилүү кыйынчылыктарды жаратат. Классификацияны тактоо жана толуктоо жөнүндө 1978-жылы О.В.Коровина тарабынан жасалып, ал этиология жөнүндө түшүнүктү кеңейтүүнү, ошондой эле оорунун биринчи жана экинчи жолку көрүнүшүн эске алууну сунуш кылган. Ал кеңири колдонууга мүмкүнчүлүк бергендиктен, практикалык дарыгерлер тарабынан диагноз түзүү үчүн кеңири колдонулат<ref>Казанцев В. А. Пневмония. Руководство / В. А. Казанцев — «СпецЛит», 2002. <nowiki>ISBN 5-299-00216-5</nowiki>, стр.8-10</ref>. # ''Этиологиясы боюнча'': [[Бактерия|бактериялык]]; вирустук; микоплазмалык; хламидиалдык; риккетсиялык; грибоктук; мителик; аралаш. # ''Клиникалык жана морфологиялык белгилери боюнча:'' крупоздук (лобар); очоктук (бронхопневмония); интерстициалдык. # ''Патогенези боюнча:'' баштапкы; экинчилик. # ''Локализация боюнча:'' оң же сол өпкө; эки тараптуу жабыркашы; бөлүк, сегмент. # ''Тышкы дем алуунун жана кан айлануунун функционалдык бузулушунун болушу менен, алар оордук денгээлин аныктайт:'' функционалдык бузулууларсыз (жеңил агым); функционалдык бузулуулары бар (орточо деңгээл, оор агым). # ''Кыйынчылыктардын болушу менен'': өпкөлүк (өпкө шишиги, плеврит, деструкция); өпкө эмес (инфекция-токсикалык шок, ДВС синдрому ж.б.) Европа респиратордук жана Америка Кошмо Штаттарынын торакалдык коомунун ортосунда түзүлгөн бир пикирге ылайык, бир кыйла прагматикалык классификация сунушталат. # Ооруканадан сырткы (кенири тараган, тиричиликтик) пневмония. # Ооруканалык (оорукана ичиндеги) пневмониясы. # Атипиялык пневмония. # Иммундук кемтиктери күчтүү адамдардагы пневмония == Эки тараптуу пневмония == Бул эки өпкөнүн сезгенүүсү. Вирус, бактериялар же грибоктор өпкөлөрдүн альвеола деп аталган кичинекей баштыкчаларын сезгентип, суюктукка же ириңге толтуруп, дем алууну кыйындатат. Эки өпкө тең жабыркаганда, эки тараптуу пневмония деп аталат. Пневмония сыяктуу эле, кош пневмония көбүнчө бактериялык же вирустук инфекциядан улам пайда болот. Грипп (грипп вирустук инфекциясы), стрептококк бактериялык инфекцияларынын кээ бир түрлөрү, респиратор-синциталдык вирус (РСВ) жана башка кээ бир инфекциялар менен ооруган адамдар кош пневмонияга чалдыгышы мүмкүн. '''Белгилери''' Адамда пневмония же эки тараптуу пневмония бар экендигин белгилер боюнча эле билүүгө болбойт. Пневмония көбүнчө башка респиратордук ооруларынан кийин же ошол эле учурда пайда болот. Ал эми белгилери жөнөкөй эле пневмония жана респиратордук оорулардын белгилерине окшош болот. '''Оорунун өтүшүп кетүүсү''' Пневмония илдети өрчүшүп баратса, иммундук системасы начар адамдарга өзгөчө ВИЧ же СПИД сыяктуу алсыратуучу оорулары бар бейтаптарга  олуттуу кыйынчылыктарды жаратышы мүмкүн. Пневмониянын өтүшүп кетүүсү төмөндөгүлөрдү камтыйт; * Сепсис - организмдеги системалык сезгенүүнү пайда кылган инфекция. Бул өлүмгө алып келүүчү олуттуу оору. * Өпкөнүн ириңдөөсү же өпкөнүн абсцеси. * Плевра эффузиясы. Плевра - бул көкүрөк көңдөйүндөгү өпкөнү каптаган эки мембрана. Көбүнчө плевра суюктугунун бир аз бөлүгү мембраналардын ортосундагы боштукту толтурат, бирок пневмония бул суюктуктун топтолушун шартташы мүмкүн. Эгерде суюктук топтолуп же жукса, анда плевра эффузиясы өлүмгө алып келиши мүмкүн. * Плеврит. Бул пневмония менен болушу мүмкүн жана плевра катмарлары сезгенип, бири-бирине сүйкөгөндө пайда болот. Плеврит адам терең дем алганда же жөтөлгөндө көкүрөк оорусун пайда кылат. * [[Бөйрөк]] же дем алуу органдарынын иштебей калышы. == Оорунун белгилери == Пневмония чоңдордогу оорунун ар кандай белгилерине ээ, ага ылайык тажрыйбалуу дарыгер заматта патологиянын баскычын жана өзгөчөлүктөрүн аныктайт. Пневмококктун өнүгүшүнөн улам пайда болгон ''классикалык пневмониянын'' белгилерин карап көрөлү: * дене температурасынын 39-40 градуска чейин жогорулашы; * чоң кишинин өпкөсүнөн катуу жөтөл менен какырыктын чыгышы; * жөтөлгөндө жана дем алганда көкүрөктөгү оор сезимдер; * өпкөнү тыншаганда угула турган ышкырык. ''Бактериялык пневмония'' төмөнкүдөй белгилерди аныктоого жардам берет: * тердин көп бөлүнүп чыгышы; * энтигүү; * пульстун тез кагылуусу; * дем алуунун кыйындашы; * эриндер жана тырмактардын көгөрүшү. Микоплазма же хламидиоз менен шартталган пневмониянын атиптик көрүнүшү менен, чоң кишилерге башка белгилер дагы мүнөздүү: * 40 градуска чейин көтөрүлгөн жогорку температура; * кургак жөтөл, ал көп өтпөй какырык көп болгон нымдуу жөтөлгө айланат; * булчуңдардагы жана ткандардагы оору; * дайыма тамактын кырылдашы; * өзүндү жаман сезүү<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210126130600/https://www.medicina.ru/patsientam/zabolevanija/vospalenie-legkih/ |archivedate=2021-01-26 |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.medicina.ru/patsientam/zabolevanija/vospalenie-legkih |accessdate=2020-12-22}}</ref>. Көбүнчө ысытма сыяктуу белгилерди байкаган бейтаптар пневмонияны кадимки респиратордук оору деп эсептешет. Бирок сиз пневмониянын классикалык белгилерин ар дайым эске алышыңыз керек, алардын болушу оорукананын клиникасында пневмонияны дарылоону тезинен баштоо керектигин билдирет. Пневмониянын акыркы диагнозун тажрыйбалуу дарыгер лабораториялык анализден өткөндөн кийин жана түздөн-түз себептери менен натыйжалуу күрөшүү үчүн кылдат диагноз коюуну камсыз кылат. '''Балдардагы пневмониянын белгилери''' Эрте балалыкта, пневмониянын өөрчүшүнүн жүрүшү жана дарылоонун түрү ар башка болот. Бул организмдин гипотермиясынын кесепетинен гана эмес, ошондой эле туура эмес өнүгүүлөрдөн, дем алуу жолдоруна бөтөн нерсенин түшүшүнөн келип чыгат. Төмөндөгүдөй белгилер байкалганда, адиске кайрылууга туура келет<ref>МедКом, Пневмония: https://medkom62.ru/uslugi/fizicheskim-licam/priem-specialistov/terapevt/pnevmoniya.html</ref>: баланын тез жана көп чарчоосу; уйкусуроо жана кош көңүлдүк; табиттин жоктугу; тез дем алуусуу; негизсиз көп ыйлоо. Балдардын жети жана андан жогорку куракта пневмониянын белгилери чоңдорго окшош жана жогорку температура, алсыроо жана катуу тердөө менен мүнөздөлөт. == Пневмониянын өнүгүшүнө түрткү берген факторлор == '''Жаш балдарга''' Жатын ичиндеги гипоксия жана асфиксия; төрөлүүдөгү жаракат; жаңы төрөлгөн баланын пневмопатиясы; [[Жүрөк|жүрөктүн]] тубаса кемтиктери; өпкөнүн кемтиктери; муковисциброз; тукум куучу иммундук дефициттер; гипотрофия; гиповитаминоз. '''Чоңдорго''' Тамеки тартуу жана өнөкөт бронхит; өнөкөт өпкө оорусу; эндокриндик оорулар; жүрөк жетишсиздиги; иммундук дефицит; горизонталдык абалда узак болуу; алкоголизм жана баңгизаттарга болгон көз карандылык. Оору вирустарга каршы иммунитети калыптана элек баланын организмине тез таасир этет. Ошондуктан, эки жашка чейинки балдар үчүн пневмония эң коркунучтуу. Экинчи тобокелдик зонасына 2 жаштан 7 жашка чейинки балдар, 65 жаштан ашкан чоңдор жана башка жугуштуу оорулар менен жабыркаган иммундук системасы начар адамдар киришет. Пневмониянын алгачкы белгилерине адамдар көңүл бурушу керек: * диабет менен ооругандар; * ВИЧ-инфекциясы бар адамдар; * астма менен ооругандар; * жүрөк жетишсиздигинен азап чеккендер; * спирт ичимдиктерин жана тамеки көп колдонгон адамдар<ref><nowiki>https://medkom62.ru/uslugi/fizicheskim-licam/priem-specialistov/terapevt/pnevmoniya.html</nowiki></ref>. == Пневмониянын патогенези == Пайда болуу механизми - пневмониянын патогенези татаал. Бардыгы инфекциянын организмге кандайча киргенине байланыштуу. Организмге инфекцияны, уулуу заттарды жуктуруунун жолдору ар кандай: * Бронхтор аркылуу (бронхогендик патогенез). Бактериялар, вирустар өпкөгө аба тамчылары менен киришет; түздөн-түз дем алган аба менен же кыйыр түрдө (мурундан), былжырлуу кабыкчалар (мурун, көз) вирустар жана бактериялар бар жер менен контакта болсо; * Кан аркылуу (гематогендик патогенез). Мындай пневмония көбүнчө сепсистин фонунда - ириңдүү-септикалык кан жабыркашы менен өнүгөт * Лимфа аркылуу. Лимфадан микроорганизмдер бронхопульмонардык системанын эпителий клеткаларына өтүп, аларга жабышышат. * Ичтен (эндогендик патогенез). Бул учурда оорунун башталуу механизми бузулган микрофлорадан башталат (мисалы, адамдарда муциндердин (гликопротеиддер) синтези бузулат. Ушундан улам, мукоцилиардык клиренс менен көйгөйлөр келип чыгат, анын милдети ринобронхиалдык секрецияны түздөн-түз алып салуу. Бактериялар, токсиндер, вирустар өпкөгө киргенден кийин белоктор, цитокиндер (пептиддик маалымат молекулалары) ишке киришет. Алар нейтрофилдердин (лейкоциттердин бир бөлүгү), сезгенүү процессине катышкан макрофагдардын кыймылы менен активдешет. Дал ушул цитокиндер жергиликтүү коргонуу реакцияларынын өнүгүшүн жөнгө салат. Эгерде бронхопульмоналдык коргонуу бузулуп, иммундук система алсыз болсо, организмде аутоаллергиялык жана аллергиялык реакциялар пайда болот, ал өпкөнун сезгенишине алып келет. Ал эми, оорунун пайда болушуна грибоктор күнөөлүү болсо, анда оорунун өнүгүү механизминин мүнөздүү белгиси - грибоктук культурасынын активдүү көбөйүшү, лейкоциттердин миграциясы жана сероз суюктугунун бронхиолаларда, альвеолаларда топтолушу. == Себептери == Пневмония көбүнчө бактериялар же вирустар козгогон инфекциялардан, кээде грибоктордон жана мителерден пайда болот. Ал эми, бул оорунун эң көп козгогучу бактериялар болуп саналат, мисалы, бактериялык табигаттын козгогучтарынын арасында эң көп кездешкени пневмококк , бирок акыркы мезгилдерде, айрыкча, жогорку патогендүү сасык тумоонун эпидемиясы учурунда пневмония вирустук-бактериялык мүнөзгө ээ боло баштады<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://gkb-luki.tmbreg.ru/news/711-pnevmoniya-prichiny-simptomy-diagnostika-profilaktika |accessdate=2020-12-22 |archivedate=2019-10-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191008192315/http://gkb-luki.tmbreg.ru/news/711-pnevmoniya-prichiny-simptomy-diagnostika-profilaktika }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191008192315/http://gkb-luki.tmbreg.ru/news/711-pnevmoniya-prichiny-simptomy-diagnostika-profilaktika |date=2019-10-08 }}</ref>. Алардын себеби бактериялар жана вирустардын ассоциации. Пневмококк бул - курч лобар пневмониясы менен ооруган адамдардан бөлүнүп чыккан ланцетат диплококк<ref>“Большая медицинская энциклопедия”.: государственное научное издательство/ А.Н.Бакулев/ Москва 1962. Том 25. 54-бет</ref>. Чоңдордогу вирустук пневмониянын эң көп тараган себеби - грипп вирусу. Бир катар ар кандай респиратордук вирустар балдардын пневмониясына чалдыгышат, мисалы, респиратордук синцитиалдык вирус (РСВ). Вирустук пневмония бактериялык пневмонияга караганда жалпысынан анча оор болбосо дагы, вирустук пневмония болгондо экинчилик бактериялык пневмония коркунучу бар. Бирок, сасык тумоонун вирустары жана респиратордук синцитиалдык вирустар (RSV) кээ бир бейтаптарда олуттуу көйгөйлөрдү жаратышы мүмкүн. Пневмонияны козгогон вирустун башка түрлөрүнө кызылча жана чечек (чечек) вирустары кирет. Айрым вирустар сейрек учурларда, өлүмгө алып келүүчү пневмонияга алып келиши мүмкүн, мисалы, SARS (Катуу Курч Респиратордук Синдром) же MERS; эки оору тең ар башка коронавирустардан улам пайда болот. Пневмонияны козгогон грибокторго (Cryptococcus) Криптококк, (Histoplasma и Coccidioides) Гистоплазма жана Коксидиоиддер кирет. Көпчүлүк адамдарда булар ооруну козгобойт, бирок кээ бирлеринде пневмония пайда кылат. Көбүнчө грибоктук инфекциялар ВИЧ / СПИДден улам иммундук системасы начарлаган адамдарда же иммундук функцияны басаңдатуучу дарыларды ичкен адамдарда көп кездешет. == Профилактикасы == Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун маалыматы боюнча, пневмококк - пневмония менен менингиттин эң көп таралган козгогучу жана өлүмдүн көрсөткүчү жогору бактериялык инфекция. Пневмококк оорусун вакцинация аркылуу алдын алууга болот. Чет өлкөлөрдө жүргүзүлгөн изилдөөлөрдүн көпчүлүгү эмдөөнүн 80-95% натыйжалуулугун көрсөттү<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210126130600/https://www.medicina.ru/patsientam/zabolevanija/vospalenie-legkih/ |archivedate=2021-01-26 |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.medicina.ru/patsientam/zabolevanija/vospalenie-legkih/ |accessdate=2020-12-22}}</ref>. Балдардагы пневмониянын алдын алуу балдардын өлүмүн азайтуу стратегиясынын негизги компоненти ошондой эле, пневмококк, кызылча жана көк жөтөлгө каршы эмдөө пневмониянын алдын алуунун эң жакшы жолу болуп саналат. Баланын организминин коргонуу жөндөмүн күчөтүү үчүн, жетиштүү тамактануу, баланын биринчи 6 айында гана эмчек эмизүүдөн башталат. Ошондой эле, пневмониянын алдын алууда жана оорунун узактыгын кыскартууда натыйжалуу. Пневмония коркунучун азайтуу үчүн ВИЧ-инфекциясын жуктурган балдарга күн сайын антибиотик котримоксазол берилет. Ошондой эле, жеке гигиенаны сактоо пневмониянын алдын алууга маанилүү ролду ойнойт. == Дарылоо == Антибиотиктер бактерия жана грибоктук инфекциялардан улам пайда болгон пневмонияга каршы дарылоо каражаты болуп саналат. Антибиотик терапиясынын натыйжалуулугу кабыл алгандан кийин 48-72 саат өткөндөн кийин бааланат. Эгерде ушул мезгилде температура, жөтөлдүн интенсивдүүлүгү жана интоксикация (баш,алсыроо, булчуңдардагы жана муундардагы оорулар) төмөндөсө, дарылоо курсу улантылат. Эгерде бейтаптын абалы жакшырбаса, анда каражаттар башка топтогу дарыга алмаштырылат<ref><nowiki>https://www.kp.ru/guide/lechenie-pnevmonii.html</nowiki> </ref>. Антибиотиктер вирустук пневмонияга каршы натыйжасыз. Пневмонияны козгоочу вирустун түрүнө жараша, вируска каршы дары-дармектер оорунун башында башталса, пайдалуу болушу мүмкүн. Мындай кырдаалда оселтамивир жана занамивир сыяктуу вируска каршы каражаттар сунушталат. Алардан тышкары, комплекстүү терапиянын алкагында, врач умифеновирди жазып бериши мүмкүн. Вируска каршы дары-дармектер эртерээк жазылганга чейин натыйжалуу болот. Оптималдуу, биринчи белгилерден вируска каршы дарылоону баштаганга чейин 48-76 саат өтүшү керек. Эгерде врач пневмониянын аралаш мүнөзүнө шек туудурса, анда ал бактерияга каршы жана вируска каршы каражаттарды дайындай алат. Кошумча терапия катары иммуномодуляторлорду (иммуноглобулиндер) жана витаминдерди сунуштоого болот. Өпкөдөн какырыкты чыгарууну тездетүү үчүн пневмонияга каршы физиотерапия температура нормага келгенден кийин гана дайындалат. [[Категория:Медицина]] [[Категория:Ден соолук]] == Эскертүүлөр == hzu8vackurk5fpay47fe760c5w0661x 0 63327 663410 612853 2026-10-24T00:47:34Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 663410 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = муниципалитет |кыргызча аталышы = Бисмарк (Альтмарк) |расмий аталышы = Bismark (Altmark) |сурөтү = [[Сүрөт:Bismark_Kirche.jpg|330px]] |баш ийгени = |өлкө = Германия |герб = DE-ST 15-0-90-070 Bismark COA.png |желек = |гербдин сүрөттөлүшү = |желектин сүрөттөлүшү = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_dir=N |lat_deg=52 |lat_min=40 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=11 |lon_min=33 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |чек аранын түрү = |таблицадагы чек ара = |өлкөнүн картасынын өлчөмү = |облус картасынын өлчөмү = |район картасынын өлчөмү = |облус түрү = Германия жерлери{{!}}Жер |облус = Саксония-Анхальт |таблицадагы облус = Саксония-Анхальт |район түрү = Германиянын райондору{{!}}Район |район = Штендаль |таблицадагы район = Штендаль (район){{!}}Штендаль |коомдун түрү = |коом = |таблицадагы коом = |ички бөлүнүшү = |башчысынын түрү = |башчысы = Гудрун Вольтер |негизделген күнү = |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |статустун берилиши = |аймагы = 33,18 |бийиктиктин түрү = |ОЖ борборунун бийиктиги = 55 |климаты = |расмий тили = |калкы = 9122 |элди каттоо жылы = 2010 |жыштыгы = |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = +1 |DST = бар |телефон коду = 039089 |почта индекси = 39629 |почта индекстери = |автоунаа коду = SDL |идентификатордун түрү = Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду{{!}}Расмий коду |цифралык идентификатор = 15 0 90 070 |Commons түрмөгүндө = |сайты = http://www.stadt-bismark.de/ |сайтынын тили = de }} '''Бисмарк (Альтмарк)''' ({{lang-de|Bismark (Altmark)}}) — [[Германия|Германия Федеративдик Республикасынын]] [[Саксония-Анхальт|Саксония-Анхальт жеринде]] жайгашкан [[муниципалитет]]. [[Штендаль (район)|Штендаль]] районуна кирет. Калкы — 9122 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты — 33,18 км². Мамлекет ичинде бекитилген [[Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду|расмий коду]] — ''15 0 90 070''. Муниципалитеттин башчысы — Гудрун Вольтер. == Булактар == {{Булактар}} == Тышкы шилтемелер == * [https://web.archive.org/web/20220411201737/https://www.stadt-bismark.de/ Расмий сайты] {{Саксония-Анхальт райондору}} {{Германия:Штендаль Район:Шаарлар}} {{SaxonyAnhalt-geo-stub}} [[Категория:Саксония-Анхальт шаарлары]] fq5b4v6npe1nc4v6w1fkvjcataz875p 0 75962 663406 573860 2026-10-23T22:33:40Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 663406 wikitext text/x-wiki [[Файл:Ziferblat.png|thumb|left|Ушундай форматтагы дүйнөдөгү биринчи - Циферблат]] '''Антикафе''' – Ар кандай кызмат же тамактануу үчүн эмес, убакыт үчүн төлөнүүчү кафе же клуб. Анда ар бир мүнөт же саатына акча төлөнөт. Мындай жерлер кино көрүү, музыка угуу, белгилүү инсандар менен сүйлөшүү же жөн гана достор менен жолугушуу, бизнес-идеяларды талкуулоо жана башка ушул сыяктуу үчүн колдонулат. Антикафенин ичи ар түрдүүчө кооздолушу мүмкүн, бирок көбүнчө үйдөгүдөй жасалат. Алгачкы антикафенин автору ишкер Иван Митин 2011-жылы «Циферблат» аталышында Москвада ачкан. Учурда мындай мекемелер «бош жер», «тайм-кафе», «тайм-клуб» аталышта дүйнө жүзүнүн ар бурчунда күн сайын ачылууда. == Дагы караңыз == * [[Коворкинг]] * [[Интернет-кафе]] == Шилтемелер == * [https://web.archive.org/web/20150605233209/https://www.theseus.fi/bitstream/handle/10024/85511/Thesis_2_2.pdf?sequence=1 Anti-café as a unique concept of service business in Finland] / [[:en:JAMK_University_of_Applied_Sciences|JAMK University]], Bachelor’s thesis, 27.11.2014 {{ref-en}} [[Категория:Коомдук жай]] [[Категория:Эс алуу]] [[Категория:Жолугушуу]] [[Категория:Кафе]] q30cmwazh2npo5d9rabxvly7vcfcm9r 10 110962 663391 369073 2026-10-23T12:22:06Z Artelow 2286 663391 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{docpage}}</noinclude> == Көчүрүүгө камылга == <pre> {{Дарыя |Аталышы = |Расмий аталышы = |Сүрөт = |Сүрөттүн аталышы = |Узундугу = |Бассейндин аянты = |Бассейн = |Суу чыгымы = |Өлчөө жери = |Башаты = |Башаттын орду = |Башаттын бийиктиги = |s_lat_dir = |s_lat_deg = |s_lat_min = |s_lat_sec = |s_lon_dir = |s_lon_deg = |s_lon_min = |s_lon_sec = |Аягы = |Аягынын орду = |Аягынын бийиктиги = |m_lat_dir = |m_lat_deg = |m_lat_min = |m_lat_sec = |m_lon_dir = |m_lon_deg = |m_lon_min = |m_lon_sec = |Дарыянын агымы = |Өлкө = |Област = |Район = |Түрмөктөр Уикиказынада = }} </pre> == Колдонуу мисалы == s8jbjxkzzm8wlvgw5ic6mnxih50c1qi 663392 663391 2026-10-23T12:27:35Z Artelow 2286 663392 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{docpage}}</noinclude> == Көчүрүүгө камылга == <pre> {{Дарыя |Аталышы = |Расмий аталышы = |Сүрөт = |Сүрөттүн аталышы = |Сүрөттүн туурасы = |Узундугу = |Бассейндин аянты = |Бассейн = |Суу чыгымы = |Өлчөө жери = |Башаты = |Башаттын орду = |Башаттын бийиктиги = |s_lat_dir = |s_lat_deg = |s_lat_min = |s_lat_sec = |s_lon_dir = |s_lon_deg = |s_lon_min = |s_lon_sec = |Аягы = |Аягынын орду = |Аягынын бийиктиги = |m_lat_dir = |m_lat_deg = |m_lat_min = |m_lat_sec = |m_lon_dir = |m_lon_deg = |m_lon_min = |m_lon_sec = |Дарыянын агымы = |Өлкө = |Област = |Район = |Викиказына = }} </pre> == Колдонуу мисалы == {{Дарыя |Аталышы = Нарын |Расмий аталышы = {{lang-ky|Нарын}} |Сүрөт = Naryn river.jpg |Сүрөттүн аталышы = Нарын дарыясы, Нарын шаарынын аймагында |Сүрөттүн туурасы = 220px |Карта = |Картанын аталышы = |Узундугу = 807 |Бассейндин аянты = 59,9 миң |Бассейн = |Дарыя бассейни = [[Сырдарыя (дарыя)|Сырдарыя]] |Суу чыгымы = |Өлчөө жери = |Башаты = [[Борбордук Теңир-Тоо|Борбордук Тянь-Шань]] |Башаттын орду = |Башаттын бийиктиги = 1700 |s_lat_dir = N|s_lat_deg =41 |s_lat_min =49 |s_lat_sec =11 |s_lon_dir = E|s_lon_deg =78 |s_lon_min =3 |s_lon_sec =8 |Аягы = [[Сырдарыя (дарыя)|Сырдарыя]] |Аягынын орду = |Аягынын бийиктиги = |m_lat_dir = N|m_lat_deg =40 |m_lat_min =54 |m_lat_sec =07 |m_lon_dir = E|m_lon_deg =71 |m_lon_min =45 |m_lon_sec =29 |Дарыянын агымы = |Өлкө = Кыргызстан |Өлкө 1 = Өзбекстан |Регион = |Викиказына = Naryn }} <pre> {{Дарыя |Аталышы = Нарын |Расмий аталышы = {{lang-ky|Нарын}} |Сүрөт = Naryn river.jpg |Сүрөттүн аталышы = Нарын дарыясы, Нарын шаарынын аймагында |Сүрөттүн туурасы = 220px |Карта = |Картанын аталышы = |Узундугу = 807 |Бассейндин аянты = 59,9 миң |Бассейн = |Дарыя бассейни = [[Сырдарыя (дарыя)|Сырдарыя]] |Суу чыгымы = |Өлчөө жери = |Башаты = [[Борбордук Теңир-Тоо|Борбордук Тянь-Шань]] |Башаттын орду = |Башаттын бийиктиги = 1700 |s_lat_dir = N|s_lat_deg =41 |s_lat_min =49 |s_lat_sec =11 |s_lon_dir = E|s_lon_deg =78 |s_lon_min =3 |s_lon_sec =8 |Аягы = [[Сырдарыя (дарыя)|Сырдарыя]] |Аягынын орду = |Аягынын бийиктиги = |m_lat_dir = N|m_lat_deg =40 |m_lat_min =54 |m_lat_sec =07 |m_lon_dir = E|m_lon_deg =71 |m_lon_min =45 |m_lon_sec =29 |Дарыянын агымы = |Өлкө = Кыргызстан |Өлкө 1 = Өзбекстан |Регион = |Викиказына = Naryn }} </pre> au3rz4xjsls292nzh7b08wr36mvy1d8 1 119454 663430 421903 2026-10-24T11:56:29Z ~2026-56841-34 49550 /* Газневилер мамлекети */ жаңы бөлүм 663430 wikitext text/x-wiki '''Газневиддер династиясы''' Газневпддер мамлекетин (10-12-к.) башкарган династия. 962-ж. Саманиддердин аскербашчысы Алп-Тегин тарабынан негизделген. Себук-Тегиндин жана анын уулу [[Махмуд Газневи|Махмуд Газневинин]] (998-1030) тушунда күч-кубаты артып, азыркы Афганстандын, Ирандын, Орто Азиянын, Индиянын бир катар аймактарын караткан. Масуд Iнин (103041) тушунда мамлекет ыдырай баштаган. 12-кдын 70-80-жылдарында Гурпддердпн соккусуна дуушарланган. 1186-ж. Газневиддермамлекети кыйрап, династия толук жоюлган, к. Газневиддер мамлекети. [[Категория:Тарых]] ==Колдонулган адабияттар== * [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055 -4[[Газневиддер династиясы]] == Газневилер мамлекети == Акаран. Анна жад. Д7 [[Атайын:Contributions/~2026-56841-34|~2026-56841-34]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-56841-34|talk]]) 11:56, 24 октябрь 2026 (UTC) j6myz9l9r9vy6f0kx2mygaa7bmd1xyu 0 122621 663401 643056 2026-10-23T19:43:22Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 663401 wikitext text/x-wiki '''Конспирологиялык теория''' ({{тил|en|conspiracy theory – «кутум [[теория]]сы»}}) — кырдаалды көзөмөлдөп, өздөрүнүн жеке максаттары үчүн гана аракет кылган белгилүү бир адамдар тобунун кутумунун натыйжасы катары кайсы бир бир кырдаалды, окуяны түшүндүргөн концепция. Ал эми башка түшүндүрмөлөр чындыкка жакын болушу мүмкүн.[https://en.wikipedia.org/wiki/Conspiracy_theory#cite_ref-BrothertonFrench2013_4-0][https://en.wikipedia.org/wiki/Conspiracy_theory#cite_ref-3&#x20;]    2020-жылдын апрель айында, [[Кыргызстан]]да COVID-19 таажы вирус жугуштуу илдети пандемиясы  учурунда COVID-19, анын келип чыгышы, дарылоо ыкмалары жана башка жагдайлары жөнүндө ар кандай кутум теориялары жана туура эмес маалыматтар тарай баштады. Коомдук тармактар, мессенджерлер, айрым ата мекендик ЖМКлар да мындай маалыматтарды таратууга аянтча болуп беришти. Вирус биологиялык курал;[https://factcheck.kg/informacziya-o-zaderzhanii-billa-gejtsa-kak-sozdatelya-koronavirusa-fejk/] же калктын санын көзөмөлдөө каражаты; вирус [[Билл Гейтс]] тарабынан түзүлгөн;[https://web.archive.org/web/20200413153427/https://www.kp.kg/daily/27083.5/4155093/]   5G уюк мунаралары вирустун жайылышын күчөтөт  деген жана башка ушул сыяктуу ырастоолор кеңири тарады.[https://factcheck.kg/informacziya-o-zaderzhanii-billa-gejtsa-kak-sozdatelya-koronavirusa-fejk/] == Пандемиянын кутум теориялары == === [[Кытай]]дын [[Ухань]] лабораториясынан чыккан биологиялык куралы === 2020-жылы январь айында Би-Би-Си Washington Times гезитинин эки макаласына шилтеме жасап, COVID-19 вирусу - Ухань Вирусология институтунда жүргүзүлүүчү Кытайдын биологиялык курал программасынын бөлүгү деп жарыялаган.[https://www.bbc.com/news/blogs-trending-51271037]  Кийинчерээк Washington Post гезити Ухань институту эмне үчүн бул аскердик максатка ылайыксыз экендигин түшүндүргөн америкалык эксперттерге шилтеме жасап, бул теорияны жокко чыгарган макала чыгарды. Көпчүлүк өлкөлөр да биологиялык курал программаларын ийгиликсиз деп четке кагып, вирус генетикалык жактан иштелип чыккандыгына эч кандай далил жок экендигин билдиришти.[https://www.washingtonpost.com/world/2020/01/29/experts-debunk-fringe-theory-linking-chinas-coronavirus-weapons-research/]   Январь айында англиялык Zero Hedge бизнес блогу COVID-19 Ухань институтунун окумуштуулары тарабынан иштелип чыккандыгын так далили жок жоромолдогон. Zero Hedge бул окуяга жооптуу делген окумуштуу жөнүндө анын жеке маалыматтары менен кошо баардык маалыматтарды жарыялап, пандемиянын чоо-жайын билгиси келгендерди илимпоз менен байланышууга үндөдү. Кийинчерээк Twitter веб-сайтты тескөө саясатына байланыштуу блогдун аккаунтун биротоло жапты.[https://www.theverge.com/2020/1/31/21117663/twitter-zero-hedge-suspended-platform-manipulation-policy-doxxing-coronavirus]   2020-жылы январда америкалык Buzzfeed News жаңылыктар сайты Ухань институтунун WIV логотиби менен Resident Evil видео оюндар түрмөгүндөгү зомби апокалипсис вирусун иштеп чыккан улуттар аралык корпорация Umbrella Corporation ортосундагы байланыш жөнүндө кутум теориясын жарыялады. Бул теория “ Racoon” (Resident Evilдин борбору) менен “ Corona” анаграммасы (вирустун аталышы) ортосунда да байланыш бар деп тапкан. Кийинчерээк Snopes.com сайты логотип Ухань институтуна эмес, Шанхайдагы Бао Ху Сан-Биотех Лимитед компаниясына таандык экендигин далилдеп, Resident Evilдеги шаардын туура аталышы Раккун-Сити экендигин да билдирген.[https://www.snopes.com/fact-check/resident-evil-umbrella-coronavirus/]   The Inverse Bot Sentinelдин негиздөөчүсү Кристофер Бузи Inverse үчүн Twitterди талдап, онлайн боттор көптөгөн жалган маалыматтарды таратып жаткандыгын аныктаган. Аталган боттор Кытай вирусту атайын жараткан, ал биологиялык курал, демократтар Дональд Трампка зыян келтирүү коркунучун апыртып жатышат ж.б. деп ырасташкан.[https://www.inverse.com/mind-body/coronavirus-usa-2020]   The South China Morning Post (SCMP) гезити WIV изилдөөчүлөрүнүн бири Ши Чжэнлиге кытайлык социалдык тармактарда чабуул коюлганын, анын жарганаттардан алып жасалган вирустарды иликтөөсү COVID-19дун булагы деп айтып жатышкандыгын билдирди. Ши өз кезегинде: «Мен керт башым менен ант берем – [вирустун] лабораторияга эч кандай тиешеси жок», – деп жооп берди. SCMP бул чабуул жөнүндө түшүндүрүп берүүнү өтүнгөндө, Ши: «Менин убактым мындан маанилүү нерселерге жумшалышы керек», – деп жооп берди.[https://www.scmp.com/news/china/society/article/3049397/bat-ladys-cave-exploits-offer-hope-beat-virus-sneakier-sars]   16-апрелде америкалык Fox News телекомпаниясы өз булактарына таянып, «таажы вирус» менен ооруган «алгачкы» бейтап Ухандагы лабораторияда иштегендигин кабарлаган.[https://www.ntv.ru/novosti/2324202/]   21-апрелде The Guardian Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун расмий өкүлү Фадела Чайб менен биргеликте COVID-19 атайын жасалган эмес жана лабораторияларда чыгарылбаган деген макала жарыялаган. Анын айтымында, COVID-19дун баштапкы булагы азырынча белгисиз, бирок вирус адамдарга жарганаттардан ортодогу зат аркылуу жуккан деп болжолдонууда.[https://ru.sputnik.kg/world/20200421/1047969258/koronavirus-proiskhozhdenie-pervoistochnik.html] === Билл Гейтс, «чиптөө» жана калктын санын көзөмөлдөө === Коронавирус пандемиясына байланыштуу көптөгөн кутум теориялары жана фейк жаңылыктар америкалык мультимиллионер Билл Гейтстин жана анын Билл жана Мелинда Гейтс Фондусунун аты менен байланыштуу чыкты. Буга чейин, 2015-жылы TED конференциясында Гейтс жугуштуу оорулардын кооптуулугун айтып, аларды адамзат үчүн эң чоң коркунуч экенин айтып, буга эч кандай даярдык жок деген.[https://www.ted.com/talks/bill_gates_the_next_outbreak_we_re_not_ready/transcript?languageөru]  Бүгүнкү күнгө чейин Гейтс саламаттыкты сактоо тармагына жана жугуштуу ооруларга каршы долбоорлорго ири суммадагы акча жумшады, атап айтканда,  COVID-19 вакциналарын иштеп чыгууга 250 миллион доллардан ашуун каражат бөлдү жана алдыда мындан да көп каражат сарптайм деп убада кылды. 2019-жылдын октябрь айында Билл жана Мелинда Гейтс Фонду эпидемиялык вирусту изилдөөгө арналган «Окуя -201» иш-чарасына демөөрчүлүк кылды. Бул белгилүү бир COVID-19 вирусуна байланыштуу болбогон жана келечекте курман болгондордун конкреттүү бир санын божомолдогон эмес.[https://www.businessinsider.com/gates-foundation-spending-additional-150-million-on-coronavirus-aid-2020-4]   Ар кандай кутум теорияларында Гейтс эмдөөлөрдү шылтоолоп, «чиптөө» аркылуу Жердин калкынын санын азайтууга же адамдардын жүрүм-турумун тескөөгө аракет кылып жатат деп айтылууда. Технологиялык өнүгүүнүн азыркы баскычында организмде жашыруун «чиптөө» жана, баарынан да, анын жардамы менен жүрүм-турумду башкаруу мүмкүн эмес. Аталган «чиптөө» теориясы Гейтстин Reddit конференциясында таажы вирус жуккан бейтаптарды «санариптик шайкеш келтирүү» тууралуу билдирүүсүнө байланышкан.[https://www.theguardian.com/media/2020/may/12/vaccines-5g-bill-gates-why-are-australians-gathering-to-spread-coronavirus-conspiracy-theories] 2020-жылдын январь айында, YouTube блоггери, эмдөөгө каршы кыймылдын тарапкери Джордан Сатер Гейтстин калктын санын азайтуу максатында COVID-19дун пайда болушуна катыштыгы бар экендигинин далили катары анын эпидемия жөнүндө айткандарын келтирген.[https://www.buzzfeednews.com/article/ryanhatesthis/qanon-supporters-and-anti-vaxxers-are-spreading-a-hoax-that]  Zignal Labs компаниясынын маалыматы боюнча, 2020-жылдын апрель айынын ортосунда Facebook Гейтс жөнүндө аны COVID-19 менен байланыштырган болжол менен 16000 билдирүү жана 900000ден ашуун көрүү жана жактыруу (лайк) түрүндөгү жооп кылууну чогулткан. Дүйнө жүзү боюнча нааразылык акцияларында Билл Гейтстин аты аталган. Кыргызстанда 20-апрелде Argument.kg New York Times гезитине шилтеме жасап, «Таажы вирусун жаратуучу камакка алынды» деген аталышта жаңылык жарыялады. Макалада Билл Гейтстин бизнесин өнүктүрүү, ошондой эле өнөкөт оорулары бар адамдардан кутулуу максатында вирус жаратканы үчүн камакка алынганы жөнүндө сөз болот.[https://argument.kg/?pө52894] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210128032042/https://argument.kg/?p%D3%A952894 |date=2021-01-28 }}  Бирок эртеси күнү FactCheck.kg порталында бул кабарды төгүндөгөн материал чыкты.[https://factcheck.kg/informacziya-o-zaderzhanii-billa-gejtsa-kak-sozdatelya-koronavirusa-fejk/]  Көрсө, алар шилтеме кылган New York Times гезитинин материалында камакка алуу жөнүндө маалымат жок экен, а болгону учурда таажы вирусу тууралуу жалган маалыматтардын эң көп жайылганы Гейтс жөнүндөгү жалган маалымат гана деп айтылыптыр.[https://www.nytimes.com/2020/04/17/technology/bill-gates-virus-conspiracy-theories.html] Гейтс өзү Би-Би-Сиге берген маегинде бул теориялардын бар экенине «бир аз тынчсыздангандыгын» жана «бир аз таң калгандыгын» айтты. Ал эл вакциналоодон коркуп калат деген кооптонуусун билдирди. Ал вакциналоодон өткөн адамдарды өз ыктыяры менен каттоо маанилүү деп эсептээрин ырастап, бирок кеп «чиптерде» эмес экендигин баса белгиледи. Жакыр өлкөлөрдө каттоо кагаз жүзүндө жүргүзүлөт, ал эми Индияда маалыматтарды уюк телефондордо сактоо программасын сынактан өткөрүп жатышат.[https://www.bbc.com/russian/features-52878763] === Таажы вирусу мурун деле болгон деген теория === Lysol сыяктуу дезинфекциялоочу каражаттар кээ бир өкмөттөр таажы вирусу тууралуу 2019-2020-жылдардагы пандемияга чейин эле билгендигин далилдейт деген теориялар бар, анткени бул каражаттардын таңгактарында алардын «адамдын таажы вирусуна» каршы таасири айтылган. Lysol таңгактарында 1960-жылдардын башынан бери ушуга окшогон нерселер айтылып келген, демек, теория ушул мезгилге чейин өкмөттөр таажы вирусун мурда эле билген деп болжолдойт. Lysol брендинин ээси, британиялык Reckitt Benckiser компаниясы таажы вирустары илгертен келе жаткан вирустардын түркүмүнө кирерин жана алардын өнүмү жаңы пайда болгон COVID-19 менен күрөшүүгө арналган эмес деп жооп берди.[https://factcheck.afp.com/lysol-product-labels-are-not-evidence-novel-coronavirus-conspiracy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200328053231/https://factcheck.afp.com/lysol-product-labels-are-not-evidence-novel-coronavirus-conspiracy |date=2020-03-28 }}   Кыргызстанда 70-жылдардын ортосуна таандык делген советтик гезиттин макаласынын сканери социалдык желелерде тарап, анда жугуштуу ооруларды, атап айтканда, таажы вирусту дарылоого жарайт делген дарылардын тизмеси берилет. Factcheck.kg порталы бул билдирүүнүн аныктыгын жокко чыгарган материал жарыялаган жана гезит 2000-жылдарга чейин чыгышы мүмкүн эмес экендигин далилдеген. Анын шрифти менен сапаты да ушуну тастыктайт, ал эми материалда айтылган Рибомунил дарысы жаңы кылымдын башына чейин Россиянын аймагында болгон эмес; Мындан тышкары, таажы вирусу 1965-жылы эле аныкталгандыгына карабастан, 2000-жылдардын башына чейин ал ЖМКнын гана эмес, илимий изилдөөчүлөрдүн да көңүлүн бурган эмес. Ал тууралуу иш жүзүндө бир дагы маалымат жарыяланбаган. Алар ал жөнүндө 2002-2003-жылдары Кытайда SARS-CoV вирусунан улам пайда болгон типтүү эмес пневмония оорусунан кийин айта башташкан. === Таажы вирусунун таралышына 5Gнын  таасири === 2020-жылы февралда BBC News таажы вирусту 5G технологиясына байланыштырган кутум теориялары социалдык тармактарда жайыла баштагандыгын билдирди. Бул теория Ухандагы вирустун дүрт этишине электромагниттик талаалар жана 5G жана зымсыз технологиялар таасир эткен деп түшүндүрөт.[https://www.bbc.com/news/technology-51646309]   2020-жылы март айында, Калифорниянын медициналык кеңешинде сыноо мөөнөтүндө иштеп жаткан Томас Коуэн, Африка өлкөлөрү 5G аймагы болбогондуктан, пандемия анча жайылбады деген сөздөргө таянып, COVID-19га 5G себеп болгон деп айткан.[https://www.newsweek.com/youtube-video-suggests-5g-internet-causes-coronavirus-people-are-falling-it-1493321]  Коуэн ошондой эле тарыхый вирус пандемиялары радиотехника жаатындагы ири жетишкендиктер менен дал келет деп ырастаган.[https://www.cbc.ca/news/technology/fact-check-viral-video-coronavirus-1.5506595] Бул материалдан бир аз мурдараак, 2020-жылы 22-январда, Het Laatste Nieuws анча деле белгилүү эмес терапевт Крис ван Керховендин уюк мунаралар ден соолукка зыян келтирет жана COVID-19 пандемиясы кайсы бир даражада 5G менен байланышы бар деп ырастаган маегин жарыялаган. Кабарчы өз кезегинде 2019-жылы Ухань шаарынын айланасында 5G мунараларынын желеси орнотулгандыгын, инфекциянын биринчи очогу ошол жер болгон деп белгиледи.[https://www.wired.co.uk/article/5g-coronavirus-conspiracy-theory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210131143741/https://www.wired.co.uk/article/5g-coronavirus-conspiracy-theory |date=2021-01-31 }}  Маектин электрондук түрү өчүрүлгөнүнө карабастан, бул маектешүү 5G антенналары адамдын иммундук тутумун начарлатат, вирусту жуктурат же адам организмин вируска туруксуз кылат деген көптөгөн кутум теорияларын жаратты. Айрым белгилүү адамдар да, атап айтканда: мушкер Амир Хан, ырчылар Анн-Мари менен Кери Хилсон, актер Вуди Харрельсон жана башкалар ушул теорияны жактап чыгышты. Change.org сайтындагы 5Gге каршы петиция таанымал теле алып баруучу Аманда ага «жаңылыштык» менен шилтеме жасап, бөлүшүп жибергенден кийин 110 000 добуш алды. Апрелдин башында Улуу Британияда, негизинен Бирмингемдин жана Уэст-Мидлендин айланасында 20 уюлдук мунара өрттөлгөн же дагы башка жол менен бүлүндүрүлгөн. Операторлордун айтымында, өрттөлгөн мунаралардын көпчүлүгү 5G түзмөктөрүн күйгүзүшкөн да эмес эле, ал эми жабдууларды оңдоого катышкандарды жарандар коркутуп-үркүтүшкөн.[https://www.theguardian.com/technology/2020/apr/06/at-least-20-uk-phone-masts-vandalised-over-false-5g-coronavirus-claims][https://www.theguardian.com/technology/2020/apr/03/broadband-engineers-threatened-due-to-5g-coronavirus-conspiracies]    Нидерландыда дагы төрт мунара өрттөлдү.[https://nos.nl/artikel/2330065-brand-bij-vier-zendmasten-heel-sterk-vermoeden-van-brandstichting.html]   Аталган теория Кыргызстанда да кеңири кулач жайды. Фейсбукта «Ушул себептен 5G кооптуу» деген аталыштагы видео тарап, анда далил катары 2018-жылы Нидерландыдагы канаттуулардын жапырт өлүмүнө 5Gдин зыяны тийгенин мисал келтирет. Бул видео жасалма болуп чыкты, Factcheck.kg басылмасы Snope фактыларды текшерүүчү агенттиктин материалдарына таянып, төгүндөө жарыялады. [https://factcheck.kg/koronavirus-v-kyrgyzstane-i-gibel-ptiz-iz-za-5g-fejk/&#x20;&#x20;https://www.snopes.com/fact-check/5g-cellular-test-birds/] == Эпидемиянын масштабы жөнүндө маалыматтын бурмаланышы == === Медайымдан маалыматты ачыкка чыгарышы === 24-январда интернетте видео тарап, анда Хубей провинциясынан Цзинь Хуэй  аттуу медайым Ухандагы абал кытай чиновниктери билдиргенден алда канча оор экендигин маалымдаган.[https://theinitium.com/article/20200130-repost-pansci-2019ncov-misinformation/] Анын айтымында, Кытайда 90 000ден ашуун адамга вирус жуккан жана вирус бир адамдан 14 адамга тарашы мүмкүн жана ал экинчи мутацияны башташы ыктымал.[https://www.vox.com/recode/2020/1/31/21115589/coronavirus-wuhan-china-myths-hoaxes-facebook-social-media-tiktok-twitter-wechat]  Кийинчерээк Би-Би-Си англис субтитрлерине карабастан, видеодогу аял медайым же дарыгер болушу мүмкүн эмес экендигин белгилеген, анткени анын костюму жана беткабы Хубэйдеги медициналык кызматкерлер кийип жүргөн кийимге дал келбейт.[https://www.bbc.com/news/blogs-trending-51271037] === Маалыматтын чыгып кетиш болжолу === 2020-жылдын 25-февралында Taiwan News кытайлык Tencent инвестициялык компаниясы Кытайда каза болгондордун жана вирус жуккандардын чыныгы санын кокустан жарыялаганын ырастаган макала чыгарган. Taiwan News гезитиндеги макалага ылайык, Tencent Epidemic Situation Tracker кырдаал борбору кыска убакыт ичинде таажы вирусу жуккан жана андан өлүмгө дуушар болгондордун расмий маалыматтарына караганда бир нече эсе жогору санынын диаграммамасы бар скриншотту көрсөттү. Бул тууралуу маалымат 38 жаштагы тайвандык Хироки Лонун Фейсбуктагы билдирүүсүнөн жана тайвандык белгисиз интернет колдонуучудан алынган. Taiwan Newsтун макаласына Daily Mail сыяктуу башка да маалымат каражаттары шилтеме жасап, ал Твиттерде, Фейсбукта, 4chanда кеңири тараган жана кутум маалыматтардын эпкинин пайда кылган. Джонс Хопкинс университетинин Коомдук саламаттыкты сактоо мектебинин адүюнкт-профессору Джастин Лесслер бул «чыгып кетти» делген сандар чындыкка дал келбейт деп ырастайт. Tencentдин өкүлү Taiwan News постундагы сүрөт жасалма экендигин жана анда «биз эч качан жарыялабаган жалган маалыматтар камтылгандыгын» айтты.[https://newbloommag.net/2020/02/12/coronavirus-taiwan-news/]   == Маалыматтын бурмаланышына каршы күрөшүү чаралары == 2020-жылдын 2-февралында Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюму (ДСУ) вирус жөнүндө таркатылган жалган маалыматтардын көптүгүнө көңүл бурган. Ал «адамдарга зарыл учурда ишеничтүү булактарды жана ишеничтүү сунуштарды табууга тоскоолдук кыларын» белгилеп, «массалык инфодемия» (башкача айтканда, «жалган маалыматтын эпидемиясы») тууралуу билдирген. Ошондой эле ДСУнун маалыматына ылайык, 24 саат бою иштеген «шашылыш байланыш» түзүлүп, коммуникация жана социалдык желелердин адистери вирус тууралуу туура эмес маалыматтарды көзөмөлдөп, ДСУнун веб-сайты жана социалдык желелердеги баракчалар аркылуу жооп кылып турушат. ДСУ социалдык желелерде тараган айрым жалган имиштерди төгүндөдү. Мисалы, адам таажы вирустун барлыгын дем чыгарбай туруп текшерсе; сууну көп ичүү менен вирустан коргонсо же тамакты туздуу суу менен чайкап, айыкса болот деген.[https://www.cnn.com/2020/03/16/us/coronavirus-myths-debunking-holding-breath-10-seconds-trnd/index.html&#x20;&#x20;&#x20;&#x20;https://www.nytimes.com/2020/02/06/health/coronavirus-misinformation-social-media.html]   Facebook, Твиттер жана Googleв сыяктуу ири желелер жалган маалыматтарга каршы күрөшүү максатында кызматташууда ДСУга кол кабыш кылышты. Facebook өз блогунда «тулку-бойлук зыянга» алып келген маалыматты бурмалоого байланыштуу саламаттыкты сактоо уюмунун жана жергиликтүү бийликтин саясатын бузган материалдарды алып салабыз деп билдирген. Facebook ошондой эле ДСУ үчүн акысыз жарнама кызматын көрсөтөт.[https://www.nytimes.com/2020/02/06/health/coronavirus-misinformation-social-media.html] [https://www.reuters.com/article/us-china-health-facebook-idUSKBN1ZV388]   2020-жылдын февраль айынын аягында Amazon интернет дүкөнү каталогунан таажы вирусун айыктырат же коргойт деп мүнөздөлгөн миллиондон ашык өнүмдү, ошондой эле он миңдеген ашыкча бааланган медициналык буюмдарды алып салды.[https://www.bbc.co.uk/news/technology-51675183]   Материалдарына акы төлөп жазылуучу The New York Times жана Bloomberg өңдүү көптөгөн гезиттер, расмий сайттарында жайгаштырылган таажы вирусу темасындагы акы төлөнүүчү материалдарын бекер кылышты. Көптөгөн илимий басылмалар эпидемияга байланыштуу илимий макалаларын жалпыга жеткиликтүү жарыялашкан. Nature Medicine SARS-CoV-2 вирусу жасалма жол менен жаратылган деген кутум теориясын жокко чыгарган макаласын жарыялады.[https://wellcome.ac.uk/press-release/sharing-research-data-and-findings-relevant-novel-coronavirus-covid-19-outbreak] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200401224556/https://wellcome.ac.uk/press-release/sharing-research-data-and-findings-relevant-novel-coronavirus-covid-19-outbreak |date=2020-04-01 }}   COVID-19 жөнүндө бир нече онлайн платформаларда маалыматтар бурмаланган миллиондогон учурлар байкалган. Фейк жаңылыктарды изилдөөчүлөр айрым имиштер Кытайдан чыгып, кийин ошол эле имиштердин көпчүлүгү башка өлкөлөргө тарагандыгын белгилешет. Бул Кореядагы бир нече университеттерди интернеттеги ырастоолорго жооп кылуу үчүн көп тилдүү «имиштен мурда факты» өнөктүгүн баштоого түрттү.[https://www.ibs.re.kr/cop/bbs/BBSMSTR_000000000739/selectBoardArticle.do?nttIdө18241]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}   [[Категория:Теориялар]] [[Категория:COVID-19 пандемиясы]] opo292on6sk0u3go3d1o0a9ddv5i5p8 0 126296 663409 640672 2026-10-24T00:06:01Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 663409 wikitext text/x-wiki '''Батир-студия''' — эреже катары чоң эмес ички тосмолорусуз батир, анда ашкана, мейманкана жана уктоо бөлмөсү биригип бир бөлмөдө жайгашат. 20-кылымдын башында студиялар жашай турган кичине бөлмө болуп, минимум эмерек жана кээ бирде кабатта жалпы санитардык түйүн катары эсептелинчи.<ref>{{cite web|title=Monoambiente|url=https://monoambiente.com.ar/en/m16|accessdate=2022-01-25|work=monoambiente.com.ar|archivedate=2022-01-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220104113717/https://monoambiente.com.ar/en/m16}}</ref> Бүгүн батир-студиялар кыймылсыз мүлктүн ар кандай сегменттеринде тартууланат. Эконом класста ал чоң эмес метраждагы батирлер. Ошондой эле элиталык үйлөрдө чоң аянттагы батир-студиялар да бар. == Ар кандай өлкөлөрдө == === АКШ === [[Америка Кошмо Штаттары|АКШда]] студиянын орто көлөмү 46–56 м² түзөт.<ref>{{cite web|title=The Truth About Apartment Square Footage|url=https://www.hotspotrentals.com/the-truth-about-apartment-square-footage/|accessdate=2022-01-25|work=hotspotrentals.com}}</ref> === Аргентина === [[Аргентина|Аргентинада]] бир бөлмөлүү батир monoambiente (испанча mono – бул бир, а ambiente - бөлмө) деп аталат. === Германия === [[Германия|Германияда]] бир бөлмөлүү батирди адатта Garçonnière (французчадан garçon, бала, жаш жигит же бойдок дегенди билдирет) же Einzimmerwohnung («Ein» бир, «Zimmer» - бөлмө, ал эми «Wohnung» - батирди билдирет) деп аташат.<ref>{{cite web|title=Недвижимость в Германии: стоит ли покупать, цены, лучшие регионы!|url=https://egrp.ru/article/stoit-li-pokupat-nedvizhimost-v-germanii/|accessdate=2022-01-25|work=egrp.ru}}</ref> === Гонконг === [[Хоңкоң|Гонконгдо]] студия – бул 10 квадраттык метр аянты менен ванна жана ашканасы бар мини батир. Жашоо аянтынын минималдуу жеткиликтүү көлөмү автотуруктун көлөмүндөй болот.<ref>{{cite web|title=Жизнь в Гонконге: Дорогая недвижимость, отсутствие личного пространства и тайфуны|url=https://journal.tinkoff.ru/hong-kong/|accessdate=2022-01-25|work=journal.tinkoff.ru|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220104133734/https://journal.tinkoff.ru/hong-kong/|archivedate=2022-01-04}}</ref><ref>{{cite web|title=迷你71呎開放式單位= 1個標準車位 點放傢俬好？|url=http://topick.hket.com/article/1485817/|accessdate=2022-01-25|work=topick.hket.com}}</ref> === Канада === [[Канада|Канадада]] студияны bachelor (бойдоктор батири) дешет. === Португалия === [[Португалия|Португалияда]] батир-студияларда T0 (T-Zero) мааниси бар, 0 саны көз карандысыз уктоо бөлмөсү жок дегенди түшүндүрөт.<ref>{{cite web|title=Buying property in Portugal as a foreigner|url=https://wise.com/gb/blog/buy-property-in-portugal|accessdate=2022-01-25|work=wise.com}}</ref> === Швеция === [[Швеция|Швецияда]] батир-студияны etta, «бирдик» деп аташат. Алардын аянты кадыресе 20дан 40 м² чейин болот.<ref>{{cite web|title=Ett = One (1) & A; Etta = One-room flat|url=http://gothenburg-400.com/ett-one-1-etta-one-room-flat/|accessdate=2022-01-25|work=gothenburg-400.com|archivedate=2022-01-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220104112631/http://gothenburg-400.com/ett-one-1-etta-one-room-flat/}}</ref> === Япония === [[Жапония|Японияда]] 10 м² аянты менен батир-студиялар wan rūmu manshon (бир бөлмөлүү өзгөчө үй) деп аталат.<ref>{{cite web|title=Жильё в Японии (современные и традиционные дома)|url=https://miuki.info/2015/04/zhilyo-v-yaponii-sovremennye-i-tradicionnye-doma/|accessdate=2022-01-25|work=miuki.info}}</ref> == Эскертүүлөр == {{Эскертүүлөр}} [[Категория:Экономика]] g7qpa1vo9pltx0eqg0wqhob9yn2lcjf 0 130031 663417 662923 2026-10-24T04:42:55Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 663417 wikitext text/x-wiki {{Административдик бирдик|Кыргызча аталышы=Запорожье облусу|Өлкө=Украина|Желеги=Flag_of_Zaporizhia_Oblast.svg|Абалы=Облус|Белгиси=Coat_of_arms_of_Zaporizhia_Oblast.svg|Өздүк аталышы={{lang-uk|Запорізька область}}|Карта=Zaporizhia_in_Ukraine_(claims_hatched).svg|Акимчилик бирдигинин картасы=Zaporozhskaya_oblast_location_map.svg|Курамында=5 район|Борбору=[[Запорожье]]|Түзүлгөн убакыты=[[10-январь]] [[1939]]-ж.|Тили=[[Украин тили|украинче]]|Санак жылы=2022|Калктын саны бойунча оруну=7|Пайызы=4,11|Калкы=1 636 322<ref>[http://ukrstat.gov.ua/ Государственная служба статистики Украины] {{Wayback|url=http://ukrstat.gov.ua/ |date=20130123112523 }}{{ref-uk}}</ref>|Максималдуу бийиктиги=324|ISO=UA-23|Телефон коду=+380 61|Унаа коду='''AP''', '''КP''', '''ТР''', '''МР'''<ref>{{Cite web |url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/z0353-21#Text |title=Наказ № 166 от 02.03.2021. Про деякі питання державних номерних знаків транспортних засобів |access-date=2021-07-25 |archive-date=2021-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210725203001/https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/z0353-21#Text |deadlink=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210725203001/https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/z0353-21#Text |archivedate=2021-07-25 |accessdate=2023-01-26 }}</ref><br>(2004-кө чейин НА, НЕ, НО, НР, НС)|Интернет-домени=zaporizhzhe.ua; zp.ua|Почто индекстери=69xxx, 70xxx, 71xxx, 72xxx|Жер аянты=27 183|Жер аянты боунча оруну=9|Жер аянтынын пайызы=4,5}} '''Запорожье облусу''' ({{lang-uk|Запорізька область}}) — [[Украина|Украинанын]] административдик-аймактык бирдиги, өлкөнүн түштүгүндө, [[Днепр|Днепрдин]] төмөнкү агымында жайгашкан. Батышта [[Херсон облусу]], түндүгүндө [[Днепропетровск облусу]], чыгышында [[Донецк облусу]] менен чектешет, түштүгүндө [[Азов деңизи]] менен жуулат. Облустун аянты 27,1 миң км² (Украинада 9-орун), 2022-жылдын башына карата калкынын саны 1,6 миллион адамга (7-орун) бааланган. Акимий борбору жана ири шаары — [[Запорожье]], башка ири шаарлары — Мелитополь, Бердянск, Энергодар, Токмак. Облус 1939-жылы [[Украина Советтик Социалисттик Республикасы|Украина ССР]]инин [[Днепропетровск облусу]]нан бөлүнүшү менен түзүлгөн. 1944-жылы батыш бөлүгү облустан бөлүнүп, [[Херсон облусу]]на айланган. [[Орусиянын Украинага басып кирүүсү 2022|2022-жылы Орусиянын Украинага басып кириши]]нин натыйжасында облус жарым-жартылай орус баскынчылыгында калган. 2022-жылдын 30-сентябрында Орусия облустун аннексияланганын жарыялаган<ref>{{cite web|url=https://www.wsj.com/articles/russia-prepares-treaties-to-annex-ukrainian-land-11664536196|title=Russia Announces Annexation of Four Regions of Ukraine|website=[[Wall Street Journal]]|access-date=2022-10-08|archive-date=2022-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20220930191608/https://www.wsj.com/articles/russia-prepares-treaties-to-annex-ukrainian-land-11664536196|deadlink=no}}</ref>. Кээде бүт аймак туура эмес [[Порожияжак (аймак)|Запорожье]] деп аталат, бирок тарыхый жактан бул аталыш Запорожье облусунун түндүгүндө, азыркы [[Днепропетровск облусу]]нун аймагындагы аймакка берилген. == Административдик-аймактык түзүлүшү == {{АймакКартасы+|Украина Запорожье облусу|caption=Запорожье облусунун райондору 2020-жылдын 17-июлунан тартып|float=rihgt|width=350|places={{ПозКарта~|Украина Запорожье облусу|lat=47.83|lon=35.13|background=|mark=Green pog.svg|marksize=18|label_size=120|link=|label=[[Запорожье]]|position=right}} {{ПозКарта~|Украина Запорожье облусу|lat=46.99|lon=36.70|mark=green pog.svg|marksize=1|label_size=100|background=|label='''[[Бердянск району|Бердянск<br> району]]'''|position=bottom}} {{ПозКарта~|Украина Запорожье облусу|lat_deg=47.27|lon_deg=35.18|mark=green pog.svg|marksize=1|label_size=100|background=|label='''[[Васильевка району|Васильевка<br> району]]'''|position=top}} {{ПозКарта~|Украина Запорожье облусу|lat_deg=47.90|lon=35.60|mark=green pog.svg|marksize=1|label_size=100|background=|label='''[[Запорожье району]]'''|position=top}} {{ПозКарта~|Украина Запорожье облусу|lat_deg=46.83|lon_deg=35.37|mark=green pog.svg|marksize=1|label_size=100|background=|label='''[[Мелитополь району|Мелитополь<br> району]]'''|position=top}} {{ПозКарта~|Украина Запорожье облусу|lat_deg=47.45|lon_deg=36.37|mark=green pog.svg|marksize=1|label_size=100|background=|label='''[[Пологи району|Пологи<br> району]]'''|position=top}}}} Запорожье облусунун акимий борбору — [[Запорожье]] шаары. === Райондору === 2020-жылдын 17-июлунда облустун жаңы 5 районго бөлүнүшү кабыл алынган<ref>{{Cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/807-IX#Text|title=Постанова Верховної Ради України «Про утворення та ліквідацію районів»|access-date=2020-08-17|archive-date=2020-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200721124601/https://zakon.rada.gov.ua/go/807-20#Text|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200721124601/https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/807-IX#Text|archivedate=2020-07-21|accessdate=2023-01-26}}</ref><ref name="Карты">{{Cite web|url=https://www.minregion.gov.ua/press/news/novi-rajony-karty-sklad/|title=Нові райони: карти + склад|access-date=2020-08-17|archive-date=2021-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302224321/https://www.minregion.gov.ua/press/news/novi-rajony-karty-sklad/|deadlink=no}}</ref>: {| class="wikitable sortable" !№ !Району !Калкы <small>(миң адам)</small> !Аянты <small>(км²)</small> !Акимий борбору |- |1 |Бердянск району |183,9 |4 469 |Бердянск ш. |- |2 |Васильевка району |188,7 |4 293 |Васильевка ш. |- |3 |Запорожье району |874,2 |4 693 |[[Запорожье]] ш. |- |4 |Мелитополь району |286,6 |7 008 |Мелитополь ш. |- |5 |Пологи району |172,5 |6 771 |Пологи ш. |} Райондор өз кезегинде шаардык, поселкалык жана айылдык бириккен аймактык жамааттарга бөлүнөт ({{Lang-uk|об'єднана територіальна громада}}). == Булактар == * Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б. [[Категория:Украина]] [[Категория:Украинанын облустары]] [[Категория:1939-жыл]] <references />{{Украинанын административдик-аймактык түзүлүшү}} nr68faw7w1u1tmfdsa5490xx05120gl 0 130320 663413 492857 2026-10-24T02:28:42Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 663413 wikitext text/x-wiki '''Гомофо́бия'''  (байыркы грек тилинде, ὁμός «окшош, бирдей» φόβος «коркунуч» дегенди түшүндүрөт) —  гомосексуалдуулукка же [[ЛГБТ укуктары|ЛГБТ]] деп өзүн кабыл алган адамдарга ([[Лесби|лесбияндар]], [[Гей|гейлер]], бисексуалдар жана трансгендерлер) карата  терс мамилелер, аларды жектөө жана жек көрүү. “Гомофобия” термини европалык расмий документтерде колдонулуп, анда айрым  учурларда бул көрүнүш [[расизм]], [[ксенофобия]], [[антисемитизм]] жана [[сексизм]] менен бирдей деңгээлде каралат<ref>[https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-6-2006-01-18_EN.html?redirect#sdocta9 Гомофобия в Европе.] Полный текст резолюции Европарламента <small>(англ.) Зиярат күнү: 02.03.2023.</small></ref>. Гомофобия клиникалык башка [[фобия]] сыяктуу болбогону үчүн, бул терминге карата  “маанисине төп келбейт” деп сындар айтылып келет<ref>''Vittorio Lingiardi, Nicola Nardelli.'' [https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-319-06787-2_3 Negative Attitudes to Lesbians and Gay Men: Persecutors and Victims] <small>(англ.)</small> // Emotional, Physical and Sexual Abuse. — Cham: Springer International Publishing, 2014. — P. 33—47. — ISBN 9783319067865</ref>. == Терминди колдонуу тарыхы == «Гомофобия» терминин биринчи жолу 1960-жылдардын аягында америкалык клиникалык психолог Джордж Вайнберг колдонгон<ref name=":0">''Eric Anderson.'' [https://www.britannica.com/topic/homophobia Homophobia] (англ.). Encyclopædia Britannica.</ref>. Бир айдан кийин “Time” журналы мукабасында көрсөткөн ''"Америкадагы гомосексуал"'' (“''The Homosexual in America''”) аттуу макалада «гомофобия» деген сөз колдонулган. Ал эми илимий басылмада алгачкы ирет “гомофобия” термини 1971-жылы Кеннет Смиттин ''"Гомофобия: Инсандын болжолдуу профили"'' (''“Homophobia: A Tentative Personality Profile''”) деген макаласында учурайт<ref name=":1">''Angelo Brandelli Costa, Denise Ruschel Bandeira, Henrique Caetano Nardi.'' [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/jasp.12140 Systematic review of instruments measuring homophobia and related constructs] <small>(англ.)</small> // Journal of Applied Social Psychology. — 2013-06-01. — Vol. 43, iss. 6. — P. 1324—1332. </ref>. “Гомофобия” терминин жогоруда сөз кылган белгилүү америкалык психолог Джордж Вайнберг өзүнүн илимий эмгектеринде кеңири колдонгон. Ал бул терминди биринчи жолу 1971-жылы жарык көргөн ''"Жаңы маданият үчүн сөздөр"'' (''“Words for the New Culture”)'' деген макаласында, андан кийин 1972-жылы басылып чыккан ''«Коом жана дени сак гомосексуал»'' (''“Society and the Healthy Homosexual”)'' аттуу монографиясында (“гомофобия” термин колдонулган биринчи илимий эмгек)<ref name=":0" /> колдонгон. Анда ал гомофобияны "гомосексуалдарга жакын болуудан коркуу, ал эми гомосексуалдарга тийешелүү учурда болсо, өзүнөн жийиркенүү" деп мүнөздөгөн<ref name=":1" />. Вайнберг 2012-жылы “The Huffington Post” басылмасындагы жеке блогунда гомофобияны расмий түрдө [[Психикалык оору|психикалык оорулардын]] тизмесине бекитүүгө чакырык таштаган<ref>[https://www.huffpost.com/entry/homophobia-dont-ban-the-w_b_2253328 Homophobia: Don’t Ban the Word — Put It in the Index of Mental Disorders] (англ.). The Huffington Post (12 июня 2012). Зиярат күнү: 02.03.2023.</ref>. Ал эми Грегори Херек бул жаңы терминдин пайда болушун ЛГБТ тарыхында жаңы барактын ачылышы катары белгилеген. Анын айтымында, бул термин аркылуу  XX кылымда Түндүк Америкада жашаган гомосексуал аял-эркектердин башынан өткөргөн жектөө, кастык жана жашырынуу сыяктуу бүт тажрыйбалары ачыкка чыгарылган. Ошол эле учурда Херек Вайнбергдин гомофобияны патология катары кабылдоо далалатын саясат жасоо катары баалаган<ref name=":1" />. [[Файл:IDAHO_2015_Zagreb_HBK_rainbow_sidewalk_removal_4.jpg|left|thumb|350x350px|2015-жылы Гомофобияга каршы Эл аралык күнүнө карата Загребдеги Хорват епископторунун конференциясынын имаратынын алдындагы тротуарга тартылган асан-үсөндү жууган кызматкерлер.]] “[[Гомосексуалдуулук|Гомосексуалдуулуктун]] энциклопедиясы” (1990)   "гомофобия" терминине карата ар кандай аныктоолор бар экенин көрсөтөт. Ал эми аныктамалардын баарында жалпы окшоштук бар - аларда гомосексуалдуулукка жана гомосексуал адамдарга карата терс мамилелер камтылган. Ошондой эле энциклопедияда белгиленгендей, сексуалдык туура эмес ишенимдердин фобия катары мүнөздөлүшү көптөгөн себептерден улам сынга алынып келет. Мисал катары карасак,  сексуалдык туура эмес түшүнүктөр  маданий норманын көрсөткүчү эмес, себепсиз коркуулар жана  жеке патология катары эсептелинип калган. Бирок мындай кемчиликтерге карабастан, “гомофобия” термини англис тилинде кеңири жайылган. Авторлор гомофобияны клаустрофобия жана агорафобия сыяктуу орунсуз коркуу катары эмес, расизм жана антисемитизм сыяктуу эле жектөө феномени  катары аныктама берүү керектигин баса белгилешет<ref name=":2">''Gregory Herek.'' Homophobia // Encyclopedia of Homosexuality : [англ.] / Eds. Wayne R. Dynes, William A. Percy, Warren Johansson, Stephen Donaldson. — <abbr>N. Y.</abbr> : Garland Publishing, 1990. — P. 552—555. — 1522 p. — <nowiki>ISBN 0-8240-6544-1</nowiki>.</ref>. === Гомофобия аталышына сындар === Грекче [[Фобия|"фобия"]] деген мүчө  физиологиялык жана психологиялык жагымсыз абалды билдирет. Бирок ал клиникалык [[Диагноз|диагноздун]] критерийлерин камтыган “фобияга” дал келбейт.  Анткени аталган клиникалык диагноз объекттен же жагдайдан ашыкча, орунсуз жана дайыма корко берүү, ал жагдайдан качуу, аларга жолобоо сыяктуу симптомдорду камтыйт. Ал эми “гомофобия” термини бул критерийлерге жооп бербейт, анткени: * гомосексуалдуулукка каршы көз караштагы адамдар лесбияндарга жана гомосексуалдарга болгон терс реакцияларын кадыресе жана негиздүү деп эсептешет; * чыныгы клиникалык фобиялардан айырмаланып, гомосексуалдарга каршы көз караштагы адамдардын коомдук жашоосунда сөзсүз түрдө коркунуч жаралбайт; * гомофобдор азап-кайгыдан жапа чегишпейт жана терс көз караштардан арылуу зарылдыгын сезишпейт; * фобиялар коркунучтуу жагдайлардан же объекттерден качууга түрткү болот, ал эми гомофобияда коркуу жараткан объекттерден обочолонуу аракети ачык жийиркенүү же атайылап жасалган агрессия  менен коштолушу мүмкүн. Ошондуктан “гомофобия” термини бул көрүнүшкө ылайык келбейт. Анткени бул термин аркылуу гомофобияга тиешелүү айрым гана  учурлар камтылып калган. Мындан тышкары, “гомофобия” менен мизогиния, расизм, антисемитизм  сыяктуу  жектөөнүн башка көптөгөн формаларынын ортосундагы мамилелер эске алынбай калган<ref>''Vittorio Lingiardi, Nicola Nardelli.'' [https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-319-06787-2_3 Negative Attitudes to Lesbians and Gay Men: Persecutors and Victims] <small>(англ.)</small> // Emotional, Physical and Sexual Abuse. — Cham: Springer International Publishing, 2014. — P. 33—47. — ISBN 9783319067865</ref>. "Гомофобия" деген терминдин өзү психикалык ооруну билдирбейт, мындай аталыштагы дартты Бүткүл дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмуна караштуу Оорулардын эл аралык классификациясында жана Америкалык психиатриялык ассоциациянын психикалык оорулар боюнча диагностикалык жана статистикалык колдонмосунан кезиктирүү мүмкүн эмес. 2012-жылы дүйнөдөгү эң ири маалымат агенттиктеринин бири болгон “Associated Press”  макала жазуу боюнча сунуштамасында "гомофобия" терминин колдонбоого чакырган. Сунуштамада "фобия - бул акылга баш ийбеген коркуу болуп саналат жана көбүнчө психикалык оорунун бир түрү катары каралат" деп баса белгиленген. Ошондой эле, бул терминге туура эмес аныктама берилгенин жана гомосексуалдуулукка каршы сезимдердин же аракеттердин себептери ар түрдүү болушу мүмкүн экендиги айтылган. === Гомонегативизм === Бир жыныстуу сексуалдык мамилелердин каршылаштары алардын гомосексуалдуулукка болгон мамилелери көпчүлүктүн норма жөнүндөгү түшүнүктөрү менен дал келерин жана айыптоого жатпаган кадыресе көрүнүш экенин ырасташат. Бир жыныстуу мамилелердин айрым каршылаштары да, адистер да «гомофобия» терминин туура эмес колдонуусуна каршы чыгып келишүүдө. Алар бул терминди гомосексуалдуулукка каршы адамдарды ден-соолугу түзүк эмес адамдар катары көрсөтүү үчүн колдонулган идеологиялык клише деп эсептешет. Буга байланыштуу “гомофобия” терминин бир кыйла бейтараптуу «гомонегативизм» термини менен алмаштыруу сунуштары айтылууда. Учурда бул жаңы терминди колдонгон илимий эмгектер да бар. Бир катар адистер гомосексуалдык жүрүм-турумга жана жеке адам катары гомосексуалдарга карата моралдык  терс мамилелерди айырмалоону талап кылып келишет. Алардын айтымында, бул жектөөлөрдү гомонегативизмдин ар түрдүү жана өзүнчө формалары катары кароо шарт. Бул айырмачылыкты далилдеген бир катар изилдөөлөр да бар. Гомофобияны ксенофобиянын (бөтөн, чоочун адамдардан коркуу) бир түрү катары эсептеген пикирлер да айтылып келет . Бул көз карашты кармангандардын пикири боюнча, гомофобия - бул башкалардан өзгөчөлөнүп тургандардан коркуу<ref>[https://medportal.ru/budzdorova/issue_theme/gomofobiya-strakh-pered-inymi/ Гомофобия: страх перед иными] (орус.) // Медпортал. Зиярат күнү: 02.03.2023.</ref>. == Гомофобиянын көрүнүшү == [[Файл:World_laws_pertaining_to_homosexual_relationships_and_expression.svg|thumb|500x500px|'''Бир жыныстык катнашка, биримдикке жана билдирүүгө байланыштуу дүйнөлүк мыйзамдар.'''<!-- Кыргыз тилинде "биримдик" деген сөз бар, бирок бул контексте, бул сүйлөмдө кандай мааниде колдонулуп, эмне деген ой берилишин түшүнө алган жокмун. Балким башкадан сүйлөм түзүү керек? --> '''Бир жыныстуу катнаш мыйзамсыз. Жазалар:''' {{legend|#810000|Өлүм жазасы}}{{legend|#cd6630|Түрмө, Өлүм жазасы аткарылбайт|1|border=0.1}} {{legend|#ee8429|Түрмөгө камоо}}{{legend|#f9dd33|Түрмө, аткарылбайт|1|border=1}}<ref>Акыркы үч жылда эркинен ажыратуу аткарылган жок же мыйзамга мораторий коюлган.</ref> '''Бир жыныстык катнаш мыйзамдуу.''' '''Биримдиктерди таануу:'''{{legend|#001c54|Нике|1|border=1}}{{legend|#0066ff|жарандык биримдиктер|1|border=1}}{{legend|#9a00cd|экстрааймактык нике|1|border=1}}<ref>Өлкөдө нике кылуу жеткиликтүү эмес. Кээ бир юрисдикциялар өнөктөштүктүн башка түрлөрүн аткарышы мүмкүн.</ref>{{legend|#cbabfc|Чектелген чет элдик|1|border=1}}{{legend|#9acdff|Чектелген ички|1|border=1}}{{legend|#dfce88|Билдирүүгө чектөө|1|border=1}}{{legend|#cdcdcd|Жок|1}}]] '''Институцоналдык гомофобия''' “Гомосексуалдуулук энциклопедиясы”  (1990) боюнча, гомосексуалдуулукка каршы мыйзамдарды кабыл алуу, ошондой эле мыйзам чыгаруучулардын, саясатчылардын, уюшкан диний жана башка социалдык топтордун гомосексуалдуулукка каршы билдирүүлөрү   - бул инситуттук гомофобиянын (уюшулган, жалпы, коомдук) келип чыгуусун шарттайт. Мындан тышкары, авторлор институционалдык гомофобия катары  адамдардын гомосексуалдуулугун жашырууга багытталган социалдык процесстерди да аташат (мисалы, жалпыга маалымдоо каражаттарында гетеронормативдик терминдерди гана колдонуу). Батыш коому көптөгөн кылымдар бою гомосексуалдуулукту жектеген мамилеси менен мүнөздөлүп келген. Авторлордун айтымында,  коомдо гендердик ролдорду бекем сактоо жана жыныстык жүрүм-турумду тукум улоо зарылчылыгы катары караган идеологиядан улам коомчулукта гомосексуалдуулукка каршы маанай пайда болгон. Институционалдык гомофобиянын келип чыгышын аныктаган башка түшүндүрмөлөрдүн арасынан, авторлор айрым саясий жана диний топтор өз кызыкчылыктары үчүн ар түрдүү кагылышууларда гомосексуалдуулукка карай кастыкты колдонушарын белгилешет<ref name=":2" />. Коомдук гомофобиядан улам көптөгөн гомосексуал адамдар элдин жектөөсүнө кабылбоо максатында сексуалдык мамилелерин көмүскөдө жашырууга муктаж болуп келишет. Ал тургай бул феномен үчүн “шкафтын ичинде” деген атайын термин (англисче, ''in the closet'') да колдонулат. Тигил же бул себептерден улам “гомосексуал” деп шектелген гетеросексуалдар да гомофобиянын курмандыгы болушу мүмкүн. Ошентип, гетеросексуалдык көпчүлүктөн айырмалангысы келбеген гетеросексуалдар да, гомосексуалдар да гомосексуалдык көрүнүш катары күмөн туудурган бардык нерселерден этияттанып, алардан оолак болууга  аргасыз болушат.  Муну менен катар гетеросексуалдык маданий код менен кайра-кайра байланыш түзүүүгө мажбурланышат. Атап айтканда,  мисалы, коомдо калыптанган түшүнүк боюнча, эркектер командалык спортко, зордук-зомбулукка, унааларга, сыра ичүүгө кызыкдар болуп, чыныгы эркекке таандык деп эсептелген  сапат - сабырдуулукка ээ болушу керек; ал эми аялдар, өз кезегинде, салттуу түрдө искусствого, ашпозчулукка,  спорттун жеке түрүнө кызыгуусу керек жана аялдарда аларга ыйгарылган күчтүү эмоциялар болушу шарт. Ошондой эле, стереотиптик көз караш боюнча, карама-каршы жыныстагы адамдарга болгон кызыгуу - гомосексуалдуулукту жокко чыгарат<ref name=":0" />. === '''Жеке гомофобия''' === “Гомосексуалдуулук энциклопедиясы” жеке гомофобия деп, гомосексуал адамдарды ачык жектеген аракеттерди (жаман көз караштан баштап кол салууга чейин) атайт. Ошондой эле, “бардык достору жана туугандары төрөлгөндө эле гетеросексуал болуп жаралат” деген ой-пикирлерин таңуулоо дагы жеке гомофобия катары саналат. Энциклопедия америкалык улуттук изилдөөлөргө таянуу менен, жеке гомофобиянын деңгээли психологиялык, демографиялык абалдардын көрсөткүчүнө жараша болорун ырастайт. Бул ырастоолорго ылайык, гомофобиянын жогорку деңгээли эски көз караштагы жана динди катуу карманган адамдарга мүнөздүү болот. Белгилей кетчү нерсе, мындай адамдар гомосексуалдуулукка карата оң же толеранттуу көз караштагы адамдарга караганда [[Дин|диний]] сыйынуу иш-чараларына барышат, сексуалдык жана гендердик маселелерге карата чектөөчү көз караштарды карманышат, көбүнесе авторитаризмдин жактоочулары болушат жана өздөрүн ачык алып жүргөн гей, лесбияндар менен байланышы жокко эсе болот.  Бир катар изилдөөлөр гомофобия менен интеллекттин ортосундагы тескери көрсөткүчтү аныкташкан<ref>[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0160289617303628 The cognitive roots of prejudice towards same-sex couples: An analysis of an Australian national sample] <small>(англ.)</small> // Intelligence. — 2018-05-01. — Vol. 68. — P. 117–127. — ISSN 0160-2896. — doi:10.1016/j.intell.2018.03.012</ref>. Мисалы, эреже катары, гомофобиялык көз карашты карманган адамдардын билим деңгээли төмөн же  улгайган куракта болушат. Ошондой эле, жеке гомофобия жалпы коомчулугунда гомосексуалдарга карата терс мамиле өкүм сүргөн аймактарда (мисалы, айыл жеринде же кичи шаарларда) көбүрөөк кездешет<ref name=":2" />. Көптөгөн изилдөөлөр белгилегендей, гетеросексуалдык аялдарга караганда гетеросексуалдык эркектерде гомофобия жогорку деңгээлде болот. Ошондой эле, гомофобия  гомосексуал эркектерге каршы көбүрөөк багытталганы байкалат<ref name=":2" />. === '''Ички гомофобия''' === Ички гомофобия (англ. internalized homophobia) бул - инсандын гомосексуал же гетересексуал экенине карабастан, бир жыныстуу адамдарга тартылуу сезими пайда болгон учурларда  өзүнө карата болгон гомофобдук реакциясы<ref>''Gregory M. Herek.'' [https://link.springer.com/article/10.1525/srsp.2004.1.2.6 Beyond “Homophobia”: Thinking about sexual prejudice and stigma in the twenty-first century] <small>(англ.)</small> // Sexuality Research & Social Policy. — 2004-04-01. — Vol. 1, iss. 2. — P. 6—24. — ISSN 1553-6610 1868-9884, 1553-6610</ref><ref>''Williamson, Iain R.'' I[https://academic.oup.com/her/article/15/1/97/775710?login=false nternalized homophobia and health issues affecting lesbians and gay men] <small>(англ.)</small> // Health Education Research  <small>(англ.)</small>рус. : journal. — 2000. — 1 February (vol. 15, no. 1). — P. 97—107. — ISSN 0268-1153</ref>. Мындай учурда кээ бир гомосексуалдар, бисексуалдар жана лесбияндар өздөрүнүн гомосексуалдык каалоолорун өчүрүүгө аракет кылышат.  Айрымдары мындай кадам жасашпаса да,  өздөрүн күнөөлүү сезип, уялуу, тынчсыздануу, өкүнүү сыяктуу терс эмоцияларды баштан кечиришет<ref>David M. Frost and Ilan H. Meyer, I[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2678796/ nternalized Homophobia and Relationship Quality among Lesbians, Gay Men, and Bisexuals] J Couns Psychol. 2009 Jan; 56(1): 97–109. doi: 10.1037/a0012844</ref>. Гомофобия түшүнүгү сынга кабылгандай эле, “ички гомофобия” термини дагы  көптөгөн авторлор тарабынан четке кагылууда.  Алар бул терминдин аталышын “ички гетеросексизм", "ички сексуалдык жек көрүү" же "ички сексуалдык стигма” сыяктуу башка терминдер менен алмаштырууну сунуштап келишет. Бирок бүгүнкү күнгө чейин альтернативдик терминология кеңири колдонууга ээ болгон жок. Ички гомофобия адамдын психикалык ден-соолугуна орчундуу зыян алып келиши мүмкүн. Бул учурда адамда өзүнө болгон баа төмөндөп, невротация, түрдүү психологиялык өксүктөр өрчүп, депрессия күч алып, өз жанын кыйуу ниети пайда болуп, ал тургай өзүнө кол салуу аракеттери да болушу  мүмкүн. Ориентациясын башкалардан жашырып жашаган жана ички гомофобиядан жапа чеккен гомосексуалдарда жана бисексуалдарда да кандайдыр бир параноиддик маанай жаралып, оорулууда орунсуз шектенүүлөр пайда болушу мүмкүн. Мындай адамды башкалар аңдып жүргөндөй жана аны жашырган ориентациясы билинип калат деген кооптонуу коштоп жүрөт.  Ага анын артынан башкалар шылдыңдап, аны талкуулап, айыптап жаткандай сезиле берет. Ошондой эле анын ориентациясын билип алышып, ага терс мамиле жасап жатышкандай туюлуп,  “жумуштан кетиришет, же жумушка кабыл албай коюшат” деген кооптуу ойлордон чыга албай калат.  Бирок мындай кооптонууларга  негиздер болушу да, болбошу да мүмкүн. [[Файл:02019_1570_LGBT_free_zone,_cursed_rainbow,_Gazeta_Polska_stickers.jpg|thumb|ЛГБТден эркин зона, Польша гезитинин стикерлери.]] === Диндар тайпалардагы гомофобия === Салттуу баалуулуктар - бул муундан-муунга өтүп келген туруктуу адеп-ахлак нормалары жана адамдын жашоо жолу боюнча калыптанган түшүнүктөр. Көп учурда бул баалуулуктардын өзөгүн диний негиздер түзөт. [[Машаякчылык|Христиандыктын]], [[Иудаизм|иудаизмдин]] жана [[Ислам|исламдын]] салттуу агымдарында гомосексуалдык жыныстык катнаш чоң күнөө болуп эсептелинет<ref>Катехизис Католической церкви пп. 2357—2359, [http://ccconline.ru/#c22625 «Целомудрие и гомосексуализм»] (орус.) Зиярат күнү: 02.03.2023.</ref>. Диний көз караштар боюнча  күнөөкөрлөрдү  динге туура келбеген иштерден алыстатып,  аларды алган багытынан кайтаруу керек. Ал эми диний активисттердин пикири боюнча, мындай күнөөкөр жашоо образын жайылтуу иштери менен күрөшүү зарыл. Ошентип, диний активисттер мамлекеттен гомосексуалдык ориентациядагы адамдардын коомдук иш-аракеттерине тыюу салууну (гей-параддар жана ушул сыяктуулар) жана мындай аракеттери үчүн кылмыш же административдик жоопкерчиликке тартууну талап кылышат. == Гомофобиянын кесепеттери == === '''Гомосексуалдардын ден соолугуна тийгизген таасирлери''' === Изилдөөлөр көрсөткөндөй, гомосексуалдар гетеросексуалдарга караганда психикалык жактан көбүрөөк жабыркашат<ref name=":3">''Ilan H. Meyer.'' [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2072932/ Prejudice, Social Stress, and Mental Health in Lesbian, Gay, and Bisexual Populations: Conceptual Issues and Research Evidence] // Psychological bulletin. — 2003-9. — Т. 129, вып. 5. — С. 674–697. — ISSN 0033-2909</ref>.  Анда “гомофобиянын ден- соолукка келтирген зыяндарынан улам  азчылыктар стресстик абалга кептелет” деген теория биринчи жолу 1977-жылы Вирджиния Брукстун кандидаттык диссертациясында айтылган<ref>''Ashleigh J. Rich, Travis Salway, Ayden Scheim, Tonia Poteat.'' [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32053038/ Sexual Minority Stress Theory: Remembering and Honoring the Work of Virginia Brooks] // LGBT health. — 2020-04. — Т. 7, вып. 3. — С. 124–127. </ref>. 2003-жылы бул теорияны психиатриялык эпидемиолог Илан Майер кошумчалап, иштеп чыккан<ref name=":3" />.  Анын теориясына ылайык, азчылык кабылган стресс гомосексуалдар менен гетеросексуалдарда кезигүүчү психикалык оорулардын сандык ажырымына алып келген. Азчылыктардын стресси – бул стигматизацияланган, башкача айтканда, коомчулук тарабынан басынткан макам ыйгарылган адамдар арасында жайылган кошумча өнөкөт стресс. Азчылыктардын стресске кабыл болушу бир нече процесстерден турат:  стресс алууга шарттаган окуялар жана жагдайлар, мындай окуяларды азчылыктын өз мүчөлөрүнөн күтүү жана терс социалдык түшүнүктөрдү өзүнө сиңирип алуу.  Көбүнесе, ЛГБТ өкүлү дуушар боло турган кесепеттердин оордугу анын жеке инсандык өзгөчөлүктөрүнөн көз каранды болот: өздүгүн баалоо жөндөмү, өздүгүнө болгон мамилеси жана башкалар менен аралашып жашоо жөндөмү.  Эң башкысы, ЛГБТ коомчулугунун жана анын чөйрөсүндөгү адамдардын  колдоосу ЛГБТ адамдарга стресс менен күрөшүүгө жардам берет, ал эми өздүгүн жашыруу, тескерисинче, стресске алып келиши ыктымал. Акыркы изилдөөлөргө ылайык, коомчулукта жайылган депрессия, тынчсыздануу, стресстен алган психикалык оор абал, жанын кыюу сыяктуу ойлордун чеңгелинен чыга албай калуу жана баңгизаттарды колдонуу сыяктуу дарттарга гомофобиянын байланышы бар экени тастыкталган. Мындан тышкары, гомофобиянын ден-соолукка тийгизген таасирин да аныкташкан, алар: стресс гормондорунун  жогорулашы, денедеги жаракаттар, жүрөк-кан тамыр оорулары жана тамак сиңирүүнүн бузулушу<ref name=":4">[https://whatweknow.inequality.cornell.edu/topics/lgbt-equality/what-does-scholarly-research-say-about-the-effects-of-discrimination-on-the-health-of-lgbt-people/ What does the scholarly research say about the effects of discrimination on the health of LGBT people?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210604154442/https://whatweknow.inequality.cornell.edu/topics/lgbt-equality/what-does-scholarly-research-say-about-the-effects-of-discrimination-on-the-health-of-lgbt-people/ |date=2021-06-04 }} <small>(англ.)</small>. ''What We Know''. Зиярат күнү: 02.03.2023.</ref>. Мындан сырткары, гомофобия ЛГБТ адамдарынын арасында АИВ эпидемиясынын күчөшүнө да таасирин тийгизип келет<ref>''Riddhi A. Babel, Peng Wang, Edward J. Alessi, Henry F. Raymond, Chongyi Wei.'' [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33866444/ Stigma, HIV Risk, and Access to HIV Prevention and Treatment Services Among Men Who have Sex with Men (MSM) in the United States: A Scoping Review] // AIDS and behavior. — 2021-04-18. — ISSN 1573-3254. </ref>. Ошондой эле, кооптуу сексуалдык жүрүм-турумдун көбөйүшү, АИВге тестирлөөнүн жана бул дарттын алдын-алуу чараларынын азайышын да гомофобия менен байланыштырышат. Ошол эле учурда, коомдогу толеранттуулуктун өсүшү гейлердин ачыкка чыгып, аларга коопсуз сексуалдык тажрыйбадан баш тартууга мүмкүндүк берет. Ал эми мындай өзгөрүүлөр АИВ деңгээлинин төмөндөшүнө өбөлгө түзөт<ref>''Andrew M. Francis, Hugo M. Mialon.'' [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20036431/ Tolerance and HIV] // Journal of Health Economics. — 2010-03. — Т. 29, вып. 2. — С. 250–267. — ISSN 1879-1646. </ref>. Ата-эненин гомосексуал балдарын кабыл албай, четке кагуусу алардын психикалык ден-соолугуна, өзүнө болгон баанын төмөндөшүнө жана баңгизатты кыянаттык менен пайдалануу коркунучуна кептеши мүмкүн<ref name=":4" />. Айрым изилдөөлөргө ылайык, ата-энеси тарабынан жектөөгө кабылган гей, лесбиян жана бисексуал жаш балдарда депрессияга кабылуу 5,9 эсе, өзүн-өзү өлтүрүүгө аракет кылуу 8,4 эсе, баңги заттарды колдонуу 3,4 эсе жана сактанбаган жыныстык катнаш 3,4 эсе  көп учурайт<ref>''Caitlin Ryan, David Huebner, Rafael M. Diaz, Jorge Sanchez.'' [https://publications.aap.org/pediatrics/article-abstract/123/1/346/71912/Family-Rejection-as-a-Predictor-of-Negative-Health?redirectedFrom=fulltext Family Rejection as a Predictor of Negative Health Outcomes in White and Latino Lesbian, Gay, and Bisexual Young Adults] <small>(англ.)</small> // Pediatrics. — 2009-01-01. — Vol. 123, iss. 1. — P. 346–352. — ISSN 1098-4275 0031-4005, 1098-4275. </ref>. Ички гомофобия ЛГБТ өкүлдөрүнүн ден-соолугуна олуттуу таасирин тийгизет. Изилдөөлөр көрсөткөндөй, ЛГБТ мүчөлөрүн жана алардын бир жыныстуу үй-бүлө куруу укуктарын коргоо мыйзамдарынын жоктугу - мындай адамдар арасында психикалык жабыркоолордун, түрдүү көз карандылыктардын жана өз жанын кыйуулардын көбөйүүсүнө алып келет<ref>[https://nap.nationalacademies.org/catalog/25877/understanding-the-well-being-of-lgbtqi-populations ''Engineering National Academies of Sciences.'' Understanding the Well-Being of LGBTQI+ Populations.] — 2020-10-21. — <nowiki>ISBN 978-0-309-68081-3</nowiki>.</ref>. Ал эми саламаттыкты сактоо тармагындагы дискриминация дагы  ЛГБТ адамдарга  олуттуу таасирин тийгизиши мүмкүн. [[Улуу Британия|Улуу Британияда]] жүргүзүлгөн сурамжылоого ылайык, ЛГБТ адамдардын 13 пайызы медициналык кызматтарга кайрылуу учурунда теңсинбеген мамилеге дуушар болушса, 23 пайызы медицина кызматкерлеринен өздөрүнө карата кемсинткен орой сөздөрдү уккан. Натыйжада, ЛГБТ адамдардын 14  пайызы дарыгерлердин басынткан мамилелеринен  улам, аларга кайрылуудан баш тартышат<ref>LGBT in Britain - Health (англ.). ''[https://www.stonewall.org.uk/lgbt-britain-health Stonewall] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210809074530/https://www.stonewall.org.uk/lgbt-britain-health |date=2021-08-09 }}'' (7 ноября 2018). Зиярат күнү: 02.03.2023.</ref>. ''Бүткүл Дүйнөлүк Медициналык Ассоциация төмөндөгүлөрдү билдирет:''<blockquote>Изилдөөлөр көрсөткөндөй,  коомчулуктагы, анын ичинде саламаттык сактоо тутумундагы  ЛГБТ  өкүлдөрүнө карата өгөйлөгөн мамилелерден улам, алар өз убагында жана кесипкөй медициналык тейлөөлөрдү ала албай келишет.  Сапатсыз кам көрүүгө кошумча,  калктын башка мүчөлөрүнө жеткиликтүү медициналык кызмат көрсөтүүлөр алар үчүн жеткиликсиз болуп калышы да мүмкүн. Мындай жагымсыз жагдайлар депрессияга, жан дүйнө ооруларына, баңгизат колдонууга жана өзүн-өзү өлтүрүү үчүн иш-аракеттерге чоң өбөлгө түзөт.  </blockquote> === '''Бир жыныстуу мамилелерге тийгизген кесепеттери''' === Мета-анализдин көрсөткүчтөрүнө ылайык, ички гомофобия туура эмес мамилелерге алып келет<ref>''Hongjian Cao, Nan Zhou, Mark Fine, Yue Liang, Jiayao Li.'' [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/jomf.12415 Sexual Minority Stress and Same-Sex Relationship Well-being: A Meta-analysis of Research Prior to the U.S. Nationwide Legalization of Same-Sex Marriage] <small>(англ.)</small> // Journal of Marriage and Family. — 2017. — Vol. 79, iss. 5. — P. 1258–1277. </ref>. Андагы маалыматтар боюнча, гомофобиянын таасиринен улам ЛГБТ мүчөлөрүнө карата зомбулуктун өсүшү да байкалат.  Ошондой эле, гомофобия адамдардын ички мамилесинде да зомбулукту жаратышы толук ыктымал<ref>''Laura Badenes-Ribera, Julio Sánchez-Meca, Claudio Longobardi.'' [https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1524838017708781 The Relationship Between Internalized Homophobia and Intimate Partner Violence in Same-Sex Relationships: A Meta-Analysis] <small>(англ.)</small> // Trauma, Violence, & Abuse. — 2019-07-01. — Vol. 20, iss. 3. — P. 331–343. — ISSN 1524-8380.</ref>. Биринчиден, ички гомофобия  зөөкүрдү өзүн жек көрүү эмоциясын бир жыныстагы өнөктөшүнөн чыгарууга түртөт, ал эми мындай кырдаалда жабырлануучу өзүн зомбулукка татыктуу деп эсептейт. Экинчиден, [[Гомосексуалдуулук|гомосексуалдарды]] кордогондор гомофобдордун гомосексуалдык курмандыктарга болгон кайдыгерлигин же жек көрүүсүн өз максаттары үчүн пайдаланышат. Мисалы, ЛГБТ өкүлдөрүн коомчулуктан жашырган ориентациясын ачыктоо боюнча коркутууларды колдонушат. Үчүнчүдөн, бир жыныстуулардын мамилелери ар дайым гомофобдук чөйрөнүн көңүл чордонунда болот.  Мындай мамиле бул өнөктөштөрдү идеалдуу мамиленин образын сактап калууга жана үйдөгү уруш-талашты эл алдында чыгарбай, жаап-жашырып жашоого  мажбурлайт<ref>''Alysondra Duke, M. Meghan Davidson.'' [https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/10926770903291787 Same-Sex Intimate Partner Violence: Lesbian, Gay, and Bisexual Affirmative Outreach and Advocacy] // Journal of Aggression, Maltreatment & Trauma. — 2009-11-25. — Т. 18, вып. 8. — С. 795–816. — ISSN 1092-6771. </ref>. Төртүнчүдөн,  укук коргоо органдарына же үй-бүлөлүк зордук-зомбулуктун курмандыктарына жардам берүү үчүн атайын программаларга кайрылган гомосексуалдардын адекваттуу жардам алышы күмөн, же кайрадан гомофобиялык мамилеге туш болушу толук мүмкүн<ref>''Luca Rollè, Giulia Giardina, Angela M. Caldarera, Eva Gerino, Piera Brustia.'' [https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fpsyg.2018.01506/full#h7 When Intimate Partner Violence Meets Same Sex Couples: A Review of Same Sex Intimate Partner Violence] <small>(англ.)</small> // Frontiers in Psychology. — 2018. — Т. 0. — ISSN 1664-1078</ref>. === '''Эмгек теңсиздигинин кесепеттери''' === [[Европа|Европадагы]] ЛГБТ адамдардын 11-30 пайызы 2012-жылы жумушка орношууда дискриминацияга кабылганын билдиришкен<ref>[https://fra.europa.eu/en/publication/2014/eu-lgbt-survey-european-union-lesbian-gay-bisexual-and-transgender-survey-main EU LGBT survey - European Union lesbian, gay, bisexual and transgender survey - Main results] (англ.). ''European Union Agency for Fundamental Rights'' (21 октября 2014). </ref>. Алардын айтымында, жумушка орношууда жана кызматтан жогорулоодо басынтуулар болот, ал эми жумуш ордунда алардын дарегине ар кандай обу жок сөздөр айтыла берет<ref>''Brad Sears.'' [https://williamsinstitute.law.ucla.edu/publications/employ-discrim-effect-lgbt-people/ Documented Evidence of Employment Discrimination & Its Effects on LGBT People] <small>(англ.)</small>. ''Williams Institute''. Зиярат күнү: 02.03.2023.</ref>. Ошондой эле, ориентациясы үчүн жумуштан четтетилген учурлар да жок эмес. Мындай [[дискриминация]] [[Гей|гейлер]] менен гетеросексуалдардын  эмгек акыларындагы ажырымдын бир себеби болушу мүмкүн<ref>''National Academies of Sciences, Engineering and Medicine.'' [https://nap.nationalacademies.org/catalog/25877/understanding-the-well-being-of-lgbtqi-populations Understanding the Well-Being of LGBTQI+ Populations]. — 2020-10-21. — С. 253–286. — ISBN 978-0-309-68081-3</ref>. === '''Экономикалык кесепеттер''' === “Pew Research Center” изилдөө борбору жүргүзгөн сурамжылоолор боюнча, өлкөдө [[Гомосексуалдуулук|гомосексуалдуулукту]] кабыл алуу деңгээли канчалык өскөн сайын,  ал өлкөнүн ички дүң өндүрүшү дагы ошончолук жогорулаган<ref>[https://www.pewresearch.org/global/2020/06/25/global-divide-on-homosexuality-persists/ Views of Homosexuality Around the World] <small>(англ.)</small>. ''Pew Research Center's Global Attitudes Project'' (25 июня 2020). <small>Зиярат күнү: 02.03.2023.</small></ref>.  Дагы башка изилдөөлөргө ылайык, коомчулукта гомосексуалдуулукту кабыл алууну жана [[ЛГБТ укуктары|ЛГБТ]] өкүлдөрүн, алардын укуктарын коргогон  мыйзамдардын ишке киришин ички дүң өндүрүштүн жогорулаган деңгээли менен байланыштырышат<ref>''Lee Badgett.'' L[https://williamsinstitute.law.ucla.edu/wp-content/uploads/Global-Economy-and-LGBT-Inclusion-Mar-2018.pdf INKS BETWEEN ECONOMIC DEVELOPMENT AND NEW MEASURES OF LGBT INCLUSION]. ''The Williams Institute School of Law''. <small>Зиярат күнү: 02.03.2023.</small></ref>. Дагы башка изилдөөлөргө таянсак, гомофобия канчалык күчтөнгөн сайын, өлкөнүн дүң өндүрүшү азайып, адам укуктарын коргоо алсызданат, жарандардын бакубаттыгы төмөнкү көрсөткүчкө түшүп, АИВден каза болгон эркектердин саны жогорулайт<ref>''Erik Lamontagne.'' [https://academic.oup.com/eurpub/article/28/5/967/4919666?login=false A socioecological measurement of homophobia for all countries and its public health impact] <small>(англ.)</small> // European Journal of Public Health. — 2018. — 1 March (vol. 28, no. 5). — P. 967-972. Зиярат күнү: 02.03.2023.</ref>. Гомофобиянын экономикага тийгизген терс таасирлери төмөнкү факторлор менен байланышкан: өзүн-өзү өлтүрүү, баңгизатты колдонуу, тамеки чегүү жана ЛГБТ адамдар арасында [[депрессия]], эмгек рыногунда ЛГБТ адамдарды басмырлоо жана АИВ көбөйүшү<ref>''Christopher Banks.'' [https://cuisr.usask.ca/documents/publications/2000-2004/The%20Cost%20of%20Homophobia%20Literature%20Review%20on%20the%20Economic%20Impact%20of%20Homophobia%20On%20Canada.pdf The Co$t of Homophobia: Literature Review on the Economic Impact of Homophobia On Canada.] ''Community-University Institute for Social Research''. Зиярат күнү: 02.03.2023.</ref>. Ал эми белгилей кетчү нерсе, гейлердин никесин мыйзамдаштыруу экономикага бир кыйла пайда алып келиши мүмкүн: мисалы, АКШда бир жыныстуу нике мыйзамдаштырылган соң, 5 жыл аралыгында үйлөнүү үлпөттөн түшкөн киреше 3,8 миллиард долларды түзсө, мамлекеттик казынага 244 миллион доллар салык төлөнгөн<ref>[https://williamsinstitute.law.ucla.edu/publications/econ-impact-obergefell-5-years/ The Economic Impact of Marriage Equality Five Years after Obergefell v. Hodges] <small>(англ.)</small>. ''Williams Institute''. Зиярат күнү: 02.03.2023.</ref>. Өлкөнүн экономикалык өнүгүү деңгээли менен ЛГБТ адамдарга карата [[Толеранттуулук|толеранттуу]] мамилелердин байланышын эки тараптуу караса болот: бир жагынан, эмгек рыногунда жана саламаттыкты сактоо тармагында ЛГБТ адамдарды жектөөнүн төмөндөшү менен эмгектин натыйжалуулугу артат жана саламаттык сактоо тутумуна күч келбейт, мындай көрүнүш экономикалык өсүшкө стимул жаратат. Ал эми экинчи жагынан карасак, өнүккөн өлкөлөр адам укуктарына дагы көбүрөөк көңүл буруп,  эл аралык аренадагы мамлекеттин беделине  маани берип башташат<ref>[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0305750X19300695 The relationship between LGBT inclusion and economic development: Macro-level evidence] <small>(англ.)</small> // World Development. — 2019-08-01. — Vol. 120. — P. 1–14. — ISSN 0305-750X. </ref>. == Булактар == amy9ndbgzhz5zkjh6fmkgmd86kpxoau 0 132060 663431 647249 2026-10-24T11:57:47Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 663431 wikitext text/x-wiki {{Административдик бирдик |lat_dir=N |lat_deg=25 |lat_min=47 |lat_sec= |lon_dir=E |lon_deg=55 |lon_min=57 |lon_sec= |Карта=Map of Ras al-Khaimah blank.svg |Аббревиатура= |ISO=AE-RK |FIPS= |Кыргызча аталышы=Рас-аль-Хайма |Өздүк аталышы={{lang-ar |رأس الخيمة}} |Өлкө=БАЭ |Герб=Coat_of_arms_of_Ras_al-Khaimah.svg |Желек=Flag_of_Sharjah_and_Ras_Al_Khaimah.svg |Абалы=эмирлик |Борбору=[[Рас-аль-Хайма (шаар) |Рас-аль-Хайма]] |Түзүлгөн убакыты=1869-жыл |Башчынын түрү=Эмири |Башчысы=Сауд бин Сакр аль-Касими |Саат алкагы=UTC+4 |Калкы=241 000 |Калктын саны бойунча оруну=5 |Жыштыгы=97,25 |Жыштыгы бойынша оруну=5 |Жер аянты=2478 |Жер аянты боунча оруну=4 |Орточо бийиктиги=2 |Тили=араб тили |Сайты=https://www.rak.ae |Санак жылы=2009 |Максималдуу бийиктиги=1934}} [[Файл:Emirats-russian.png|right|thumb|277x277px|[[Оман]] жана [[Бириккен Араб Эмирликтери|БАЭ]] эксклавдары<br /><br /><br /><br />{{Legend|#DA251D|[[Оман]]|border=solid 1px #000}}{{Legend|#EF9A48|[[Абу-Даби (эмирлик)|Абу-Даби]] ([[БАЭ]])|border=solid 1px #000}}{{Legend|#F8C300|[[Дубай (эмирлик)|Дубай]] ([[БАЭ]])|border=solid 1px #000}}{{Legend|#FFFFFF|[[Шаржа (эмирлик)|Шаржа]] ([[БАЭ]])|border=solid 1px #000}}{{Legend|#007CC3|[[Ажман (эмирлик)|Ажман]] ([[БАЭ]])|border=solid 1px #000}}{{Legend|#00923F|[[Умм эль-Кайвайн (эмирлик)|Умм эль-Кайвайн]] ([[БАЭ]])|border=solid 1px #000}}{{Legend|#1F1A17|[[Рас-аль-Хайма (эмирлик)|Рас аль-Хайма]] ([[БАЭ]])|border=solid 1px #000}}{{Legend|#901E78|[[Фужейра (эмирлик)|Фужейра]] ([[БАЭ]])|border=solid 1px #000}}]] '''Рас-аль-Хайма''' ( {{Lang-ar|رأس الخيمة}} ''чатырдын үстү'' ) – [[Бириккен Араб Эмирликтери|БАЭнин]] түндүгүндөгү [[эмирлик]] . * Борбору – Рас-аль-Хайма шаары. * Эмираттын аянты {{Nobr|2478 [[км²]]}}<ref name=":0">{{Cite web |title=Ras Al Khaimah Facts |url=https://www.rakinfo.ae/facts.php |accessdate=2023-11-07 |archivedate=2020-01-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200102002751/https://www.rakinfo.ae/facts.php }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200102002751/https://www.rakinfo.ae/facts.php |date=2020-01-02 }}</ref>, калкы 241 000 адам (2009-жыл)<ref name=":0" />. Эмирликте дыйканчылык жана балык уулоо өнөрлөрү жакшы өнүккөн. Рас-аль-Хайма жарым марафону жыл сайын өткөрүлүп турат. Расмий тили араб тили; англис тили бизнесте кеңири колдонулат; [[Хинди тили|хинди]], [[Урдуча|урду]], бенгал, малаялам, [[Фарс тили|фарс]] жана башка азиялык тилдер иммигранттар арасында кеңири таралган. == Тарыхы == Рас-аль-Хайма эмирлигинин 7000 жылга жакын тарыхы бар. XIII-XIV кылымдарда азыркы Рас-аль-Хайма деп аталган аймакта белгилүү Жулфар аталыштагы порт жайгашкан. Жулфар [[Парс булуңу|Парс булуңундагы]] соода түйүндөрүнүн бири болуп, өзүнүн [[Бермет|берметтери]] менен кеңири белгилүү болгон. [[2019-жыл|2019-жылы]] бул аймакта сейрек кездешүүчү [[Кытай]] [[Керамика|керамикасынын]] табылышы мурдагы Жулфардагы соода-сатыктын аймагын жана көлөмүн көрсөтүп турат. [[Файл:Dhayah Fort showing hilltop location.jpg|thumb|Дөбөдө дайгашкан Дайя чеби]] Эмирликте ошондой эле [[Парс булуңу|Парс булуңундагы]] эң жакшы сакталып калган балык уулоочулардан тарыхый айылдардын бири - Аль-Жазира Аль-Хамра жана [[Бириккен Араб Эмирликтери|БАЭдеги]] сакталып калган, XVIII кылымга таандык Дайя чеби жайгашкан. Рас-аль-Хайма эмирлигинин 1000 жакын тарых жана маданият эстеликтери, ЮНЕСКОнун Бүткүл дүйнөлүк мурастарынын тизмесине кирген<ref>[https://whc.unesco.org/en/statesparties/ae Properties inscribed on the World Heritage List]</ref>. == Калкы == 2015-жылга карата калкынын жалпы саны 345,000 адамды түзгөн жана калкынын 127,000 адамы [[Бириккен Араб Эмирликтери|БАЭнин]] жарандары болуп саналат<ref>{{Cite web |title=Ras Al Khaimah. Population |url=https://u.ae/en/about-the-uae/the-seven-emirates/ras-al-khaimah |accessdate=2023-11-07 |archivedate=2022-03-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220318175145/https://u.ae/en/about-the-uae/the-seven-emirates/ras-al-khaimah }}</ref>. == Географиясы == Рас-аль-Хайма БАЭнин эң түндүккү чекитине жакын жайгашкан. [[Умм эль-Кайвайн (эмирлик)|Умм эль-Кайвайн]], [[Фужейра (эмирлик)|Фужейра]], [[Шаржа (эмирлик)|Шаржа]] эмирликтери жана [[Оман]] Султандыгы менен чектешет. [[Бириккен Араб Эмирликтери|БАЭнин]] эң бийик Жебел Жайс тоо чокусу да ушул эмирликте жайгашкан, анын бийиктиги 1934 метр<ref>{{Cite web |title=Ras Al Khaimah. Tourist attractions |url=https://u.ae/en/about-the-uae/the-seven-emirates/ras-al-khaimah |accessdate=2023-11-07 |archivedate=2022-03-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220318175145/https://u.ae/en/about-the-uae/the-seven-emirates/ras-al-khaimah }}</ref>. == Экономикасы == [[Бириккен Араб Эмирликтери|БАЭнин]] башка аймактарындагыдай эле экономиканын негизин [[мунай]] менен байланышкан өнөр жайлар түзөт. Мындан тышкары чопо жана цемент чыгаруучу ишканалар, «Julphar» дары-дармек сыгаруучу заводу бар. [[2000-жыл|2000-жылы]] бул эмирликте эркин экономикалык аймак ачылган. == Ажайып жайлары == БАЭнин эң бийик 1937 метрге жеткен Жебел Жайс тоо чокусунда, дүйнөдөгү эн узун зиплайн аркан жолу 2018-жылдын 31 январында ачылган. Бул зиплайн аркан жолунун жалпы узундугу 2831,88 метрди түзүп [[Гиннестин рекорддор китеби|Гиннесстин рекорддор китебине]] да катталаган<ref>[https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/67883-longest-zip-wire Longest zip wire. Гиннестин рекорддор китебинин сайтында]</ref>. Рас-аль-Хаймада деңиз жээгинде эс алууга жана саякаттоого багытталган турлар уюштурулуп турат. Күзөт мунаралары жана чептери менен белгилүү болгон Жулфар байыркы шаары, Аль-Маржан аралдары туристтердин кызыгуусун жаратат. == Башкаруучу үй-бүлөөсү == Башкаруучу үй-бүлөө – байыркы убактарда [[Парс булуңу|Парс булуңун]] бойлото жагашкан мамлекетти түптөгөн Аль-Кавасим уруусунун тукумдары. Сауд бин Сакр аль-Касими, [[2010-жыл|2010-жылдын]] [[27-октябрь|27-октябрынан]] тартып эмирлик кылат. Ал бийлике атасы каза болгондон кийин келген<ref>{{Cite web |title=Ras Al Khaimah. The ruling family |url=https://u.ae/en/about-the-uae/the-seven-emirates/ras-al-khaimah |accessdate=2023-11-07 |archivedate=2022-03-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220318175145/https://u.ae/en/about-the-uae/the-seven-emirates/ras-al-khaimah }}</ref>. == Тышкы шилтемелер == * [https://web.archive.org/web/20231107130506/https://www.rak.ae/wps/portal/rak/home Рас-аль-Хайма эмирлигинин расмий сайты] == Булактар == <references /> {{БАЭнын эмирликтери}} [[Категория:БАЭ административдик-аймактык түзүлүшү]] gy3rbhfxjj23uz67cq4pqy2gg4h1nvm 0 135745 663383 663381 2026-10-23T12:00:32Z Artelow 2286 663383 wikitext text/x-wiki {{Мамлекет |Кыргызча аталышы= Грузия |Расмий аталышы = [[Грузин тили|груз.]] საქართველო |Кыскача аталышы = Грузиа |Мамлекеттик дини = [[Динден тышкары мамлекет|Динден тышкары]] |Герб=Georgia coa.png |Желек=Flag of Georgia.svg |Гимндин аталышы=Эркиндик |Аудио=Tavisupleba vocal.ogg |Урааны=Күч бирдикте <br />[[Грузин тили|груз.]]ძალა ერთობაშია |Башкаруу формасы =Парламенттик<br /> республика |Карта= |lat_dir = N|lat_deg = 41|lat_min = 41|lat_sec = 0 |lon_dir = E|lon_deg = 43|lon_min = 44|lon_sec = 0 |region =GE |CoordScale = |Тили=[[Грузин тили|грузинче]] |Эгемендүүлүк күнү= [[9-апрель]] [[1991-жыл|1991-жылы]] |Эгемендүүлүгүн алды=[[ССРС|ССРСден]] |Борбор шаары= [[Тбилиси]] |Ири шаарлар = [[Кутаиси]], [[Батуми]], [[Рустави]], [[Зугдиди]], [[Гори]], [[Поти]] |Башчыларынын милдеттери= |Башчылары= [[Саломе Зурбашвили]] |Аянты боюнча орду = 121чи |Аянты = 69 789 км2 |Суу пайызы = |Калкы боюнча орду = 131чи |Калкы = {{өсүү}} 3 688 647<ref>{{cite web|access-date=2022-05-07|title=Demographic Portal|url=https://www.geostat.ge/en/modules/categories/41/population}}</ref> |Калкты каттоо жылы = 2021 |Калктын жыштыгы= |ИДП (САМ)= |ИДП (САМ) эсептөө жылы= |ИДП (САМ) боюнча орду= |ИДП (САМ) ар бир жанга = |ИДП (номинал)= |ИДП (номинал) эсептөө жылы = |ИДП (номинал) боюнча орду = |ИДП (номинал) ар бир жанга = |Акча бирдиги= |АДӨИ= |АДӨИ эсептөө жылы = |АДӨИ боюнча орду = |АДӨИ деңгээли = |МОК = GEO |Этнохороним = гүржин |Домени = [[.ge]] |Телефон коду = 995 |Убакыт аралыгы = +4:00 |Штрих коду = }} '''Грузия''' ({{lang-ka|საქართველო}}, ''Сакартвело'', {{lang-ab|Қырҭтәыла}}) — [[Түштүк Кавказ|Түштүк Кавказдын]] батышында жана [[Кара деңиз|Кара деңиздин]] чыгыш жээгинде жайгашкан мамлекет<ref name=":1">[https://www.britannica.com/place/Caucasus Encyclopedia Britannica. Caucasus]</ref>. Чыгыш Европа менен Батыш Азиянын аймагында жайгашкан жана көп учурда Европа менен Азиянын кесилишиндеги өлкө катары каралат. Тарыхый, маданий жана геосаясий жактан алганда, ал Европанын бир бөлүгү деп эсептелет<ref>[https://www.cambridge.org/core/journals/nationalities-papers/article/abs/go-west-georgias-european-identity-and-its-role-in-domestic-politics-and-foreign-policy-objectives/AB309EDA6F4E1E4D25C97F00DCFF7973 Cambridge University Press. Go West: Georgia's European identity and its role in domestic politics and foreign policy objectives]</ref><ref name=":1" />. Грузия түндүгүнөн жана түндүк-чыгышынана — [[Орусия]], түштүк-чыгышынан — [[Азербайжан]], түштүгүнөн — [[Армения]], түштүк-батышынан [[Түркия]] менен чектешет. Борбору – [[Тбилиси]] шаары. Расмий тили – грузин тили. Демократиялуу, унитардык парламенттик республика. Грузия бир катар эл аралык уюмдарга, анын ичинде [[Бириккен Улуттар Уюму|Бириккен Улуттар Уюмуна]], [[Европа кеңеши|Европа]] [[Европа кеңеши|кеңешине]], [[Европа реконcтрукциялоо жана өнүктүрүү банкы|Европа реконcтрукциялоо жана өнүктүрүү банкына]], [[Европадагы Коопсуздук жана Кызматташтык Уюму (ЕККУ)|Европадагы Коопсуздук жана Кызматташтык уюмуна]], [[Кара деңиз экономикалык кызматташтык уюму|Кара деңиз экономикалык кызматташтык уюмуна]], ГУАМга, [[Бүткүл Дүйнөлүк Соода Уюму|Бүткүл Дүйнөлүк Соода уюмуна]] мүчө өлкө. Европа Биримдигине жана НАТОго интеграцияланууну көздөгөн бир катар демократиялык жана экономикалык реформаларды жүргүзүүдө. 2023-жылдын 14-декабрынан бери Грузия Европа Биримдигине мүчө болууга расмий талапкер мамлекет болуп саналат<ref>[https://eu4georgia.eu/what-does-the-eu-candidate-status-mean-to-georgia/ European Union. EU Candidate Status – What Does It Mean For Georgia?]</ref><ref>[https://www.consilium.europa.eu/en/policies/georgia/ The General Secretariat of the Council of the EU. Georgia]</ref>. Конституциясына ылайык<ref name=":2">[https://matsne.gov.ge/en/document/view/30346?publication=36 Грузиянын Конституциясы]</ref>, Грузия эки автономиялуу республикадан, тогуз аймактан жана аларга теңдеш макамга ээ болгон борбор шаардан турат<ref name=":2" />. [[Абхазия]] жана Цхинвали аймагы иш жүзүндө Грузия өкмөтүнүн (де-факто) көзөмөлүндө эмес. Грузия, Европадагы Коопсуздук жана Кызматташтык уюмунун парламенттик ассамблеясы, Америка Кошмо Штаттары жана Европа комиссиясы тарабынан бул аймактар ​​Орусия тарабынан басып алынган Грузиянын аймактары катары каралат<ref>[https://www.aljazeera.com/news/2008/8/9/georgia-declares-state-of-war Al Jazeera. Georgia declares ‘state of war’]</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-17301647 BBC. Georgia country profile]</ref>. Орусия<ref>[https://www.nytimes.com/2008/08/27/world/europe/27russia.html The New York Times. Russia Backs Independence of Georgian Enclaves]</ref><ref>[http://www.kremlin.ru/acts/bank/27957 Кремль. Указ Президента Российской Федерации от 26.08.2008 г. № 1260]</ref>, Никарагуа<ref>[https://ticotimes.net/2008/09/12/nicaragua-recognizes-abkhazia-south-ossetia The Tico Times. Nicaragua Recognizes Abkhazia, South Ossetia]</ref>, Венесуэла<ref>[https://oc-media.org/georgia-calls-on-venezuela-to-revoke-recognition-of-abkhazia-and-south-ossetia-following-maduros-removal/ OC Media. Georgia calls on Venezuela to revoke recognition of Abkhazia and South Ossetia following Maduro’s removal]</ref> жана Сирия<ref>[https://meduza.io/short/2018/05/29/siriya-priznala-abhaziyu-i-yuzhnuyu-osetiyu-kto-esche Meduza. Сирия признала Абхазию и Южную Осетию. Кто еще?]</ref><ref>[https://archives.guamlegislature.gov/37th-guam-legislature-archives/messages-and-communications-37th/ The Guam Legislature. 37th Legislature – Messages and Communications]</ref> бул аймактарды Грузиядан көз карандысыз мамлекеттер — Абхазия Республикасы жана Түштүк Осетия Республикасы — деген макамда тааныйт. == Тарых == Грузия күчөтүлүп дүйнөнүн көпчүлүк даамдуу шараптары жасап аймагында бир өлкө деп аташат. Тарыхта бул аймактын тарыхы менен тыгыз КТС менен тыгыз байланышта. VIII кылымда башталып, жергиликтүү кол өнөрчүлөрдүн атайын технология менен өндүрүлгөн рухтар бар үчүн атактуу<ref name="Vinologue">{{citation |author=Miquel Hudin |author2=Daria Kholodolina|title=Georgia: A guide to the cradle of wine |url=http://www.vinologue.com/books/georgia/ |page=300|year=2017|publisher=[[Vinologue]]|isbn=978-1-941598-05-4}}</ref>. == Географиясы == Грузия Түштүк Кавказдын борбордук жана батыш бөлүгүндө, түндүк кеңдиктин 41°07' жана 43°05', чыгыш узундуктун 40°05' жана 46°44' ортосунда, жарым-нымдуу Жер ортолук деңизинин кургак Арал-Каспий ойдуңунун жана континенталдык тоолуу аймактардын кесилишинде жайгашкан. Бул жагдай табигый шарттардын ар түрдүүлүгүн, ошондой эле флора менен фаунанын байлыгын шарттайт. Грузиянын аянты 69 700 км² түзөт. Түндүгүнөн жана түндүк-чыгышынана — [[Орусия]], түштүк-чыгышынан — [[Азербайжан]], түштүгүнөн — [[Армения]], түштүк-батышынан [[Түркия]] менен чектешет. Өлкөнүн Кара деңизде жээгинин узундугу 308 км жетет<ref>[https://www.springerprofessional.de/en/the-physical-geography-of-georgia/23455934#:~:text=The%20Physical%20Geography%20of%20Georgia.%202022. Springer Fachmedien Wiesbaden GmbH. The Physical Geography of Georgia]</ref>. === Рельефи === Грузиянын түндүгүн Чоң Кавказ тоолору ээлейт. Анын түштүк капталында Кодор, Сванет, Харул, Ламис, Гудис, Картли жана Кахет кырка тоолору, ал эми түндүгүндө — Хох, Шавана, Кидеган, Хевсурет жана Пирикит кырка тоолору жайгашкан. Грузиянын бийик тоолуу түндүгүндө нивалдык рельеф формаларынын калыптанышында мөңгүлөр башкы роль ойногон. Чоң Кавказдын чыгышында тарыхый доорго таандык жанарташ түзүлүштөрү бар. Түштүктөгү тоо аралык депрессияда Дзируль массиви менен бөлүнүп турган Иверия жана Колхида ойдуңдары орун алган. Алардын көпчүлүк бөлүгүн аллювиалдык түздүктөр ээлейт. Ички Картли, Төмөнкү Картли жана Алазань түздүктөрү да аллювийден турат. Колхида аймагынан түштүгүрөөктө, деңиз деңгээлинен 2850 м бийиктикте Месхет, Шавшет, Триалет жана Лок кырка тоолору орун алган. Түштүк-Грузин жанарташ тоолуу аймагы Грузиянын түштүк аймагын ээлейт<ref name=":1" />. Грузиянын табигый шарттары абдан ар түрдүү келет. Тарыхый мезгилдерде алар кескин өзгөрүүгө учураган эмес жана калктын социалдык, чарбалык турмушунда чечүүчү өзгөрүүлөрдү жараткан эмес, бирок Мөңгү доорундагы табигый катаклизмдер азыркы Грузиянын аймагында жашаган таш доорунун адамдарынын жашоосуна олуттуу таасир эткен. Ландшафттардын, гидрологиялык шарттардын, жер кыртышынын, өсүмдүктөр менен жаныбарлар дүйнөсүнүн ар түрдүүлүгү неотектоникалык көтөрүлүүлөр менен чөгүүлөрдүн натыйжасы болуп саналат. Грузиянын географиялык абалы жана климаттык өзгөчөлүктөрү мамлекеттин калыптанышында да белгилүү роль ойногон. Байыркы жана орто кылымдардагы Грузияда деңизде сүзүү менен балык уулоонун аз өнүгүшү Грузиянын бүткүл Кара деңиз жээгинде олуттуу булуңдардын, аралдардын жана жарым аралдардын жоктугу менен түшүндүрүлөт<ref name=":1" />. Грузиянын аймагы бийик тоолуу, орто тоолуу, дөңсөөлүү, ойдуңдуу-түзөң, бөксө тоолуу жана плато сымал рельефти айкалыштырат. Чоң Кавказ тилкесинде өлкөнүн эң бийик географиялык чекити — Шхара чокусу (5193,2 м) жайгашкан. Өлкөнүн бийик тоолуу тилкесинде тоо-эрозиялык, тоо-гляциалдык жана нивалдык рельеф формалары айкын байкалат, аларды калыптандырууда мөңгүлөр негизги роль ойногон<ref name=":1" />. <gallery class="center" widths="220"> Файл:Zemo Svaneti, June, 2018-10.jpg|Сванетия аймагы Файл:Kasbek from Tsminda Gergeti (10600419415).jpg|Казбек тоосу Файл:194 Kartlie Paysage de la chaîne de Kartlie entre Tbilissi et Télavi.JPG|Тбилиси менен Телавинин ортосундагы Картли тоо кыркасынын ландшафты Файл:Georgia, Khevi, Suatisi Valley - Village Suatisi.jpg|Сватиси айылы Файл:Mestia View.jpg|Местиа айылы </gallery> === Климаты === Грузиянын батышы нымдуу субтропикалык климаттын, ал эми чыгышы Жер ортолук деңизинин деңиздик климатынын таасири астында. Алардын ортосундагы чек катары жайгашкан Лих (Сурам) кырка тоолору Чоң Кавказ кырка тоосу аркылуу түндүктөн соккон муздак шамалдар тосулат<ref name=":3">[https://www.orexca.com/georgia.htm OrexCA. Georgia Travel Guide]</ref>. Кара деңиз жээгин бойлой, ошондой эле Колхида ойдуңу деп аталган аймакта жогорку нымдуулук жана мол жаан-чачындуу (жылына 1000ден 2000 ммге чейин, ал эми Кара деңиздеги Батуми портунда 2500 ммге чейин) субтропикалык климат үстөмдүк кылат<ref>[https://biblioscout.net/de/book/10.25162/9783515121835 Nana Bolashvili, Andreas Dittmann, Lorenz King, Vazha Neidze. National Atlas of Georgia – Nationalatlas von Georgien]</ref>. Бул аймакта пальманын бир нече түрү өсөт. Январь-февраль айларында абынын орточо температура 5°C, ал эми июль-августта +24°C түзөт<ref name=":4">[https://www.caucasus-mt.net/Publications/climate-hydrography-and-soils-of-georgia.html Scientific Network for the Caucasus Mountain Region. Climate, Hydrography, and Soils of Georgia]</ref><ref name=":3" />. {{Шаардын аба ырайы | Туурасы = auto | Абалы = collapsed | Жер_илик = Грузиянын | Булак = Погода и климат (1991–2020) | Үчт_ор = 2.3 | Үчт_ор_ж-ч = 73 | Бир_ор = 3.1 | Бир_ор_ж-ч = 69 | Жал_ор = 7.2 | Жал_ор_ж-ч = 66 | Чын_ор = 12.7 | Чын_ор_ж-ч = 63 | Буг_ор = 17.2 | Буг_ор_ж-ч = 65 | Кул_ор = 21.7 | Кул_ор_ж-ч = 58 | Тек_ор = 24.9 | Тек_ор_ж-ч = 56 | Баш_ор = 24.7 | Баш_ор_ж-ч = 56 | Аяк_ор = 20.2 | Аяк_ор_ж-ч = 64 | Тог_ор = 14.2 | Тог_ор_ж-ч = 73 | Жет_ор = 7.9 | Жет_ор_ж-ч = 77 | Беш_ор = 3.7 | Беш_ор_ж-ч = 76 | Жыл_ор = 13.3 | Жыл_ор_ж-ч = 66 | Үчт_ор_мин = -1.5 | Үчт_ор_макс = 6.6 | Бир_ор_мин = -0.8 | Бир_ор_макс = 7.7 | Жал_ор_мин = 2.5 | Жал_ор_макс = 12.6 | Чын_ор_мин = 7.1 | Чын_ор_макс = 18.9 | Буг_ор_мин = 11.5 | Буг_ор_макс = 23.1 | Кул_ор_мин = 15.7 | Кул_ор_макс = 28.1 | Тек_ор_мин = 19.0 | Тек_ор_макс = 31.2 | Баш_ор_мин = 18.7 | Баш_ор_макс = 30.9 | Аяк_ор_мин = 14.6 | Аяк_ор_макс = 26.4 | Тог_ор_мин = 9.4 | Тог_ор_макс = 19.8 | Жет_ор_мин = 3.8 | Жет_ор_макс = 12.8 | Беш_ор_мин = 0.1 | Беш_ор_макс = 8.1 | Жыл_ор_мин = 8.3 | Жыл_ор_макс = 18.9 | Үчт_а_мин = -24.4 | Үчт_а_макс = 19.5 | Бир_а_мин = -14.8 | Бир_а_макс = 22.4 | Жал_а_мин = -12.8 | Жал_а_макс = 28.9 | Чын_а_мин = -3.8 | Чын_а_макс = 34.4 | Буг_а_мин = 1.0 | Буг_а_макс = 35.1 | Кул_а_мин = 6.3 | Кул_а_макс = 40.2 | Тек_а_мин = 9.3 | Тек_а_макс = 42.0 | Баш_а_мин = 8.9 | Баш_а_макс = 40.4 | Аяк_а_мин = 0.8 | Аяк_а_макс = 37.9 | Тог_а_мин = -6.4 | Тог_а_макс = 33.3 | Жет_а_мин = -7.1 | Жет_а_макс = 27.2 | Беш_а_мин = -10.5 | Беш_а_макс = 22.8 | Жыл_а_мин = -24.4 | Жыл_а_макс = 42.0 | Үчт_суу = | Бир_суу = | Жал_суу = | Чын_суу = | Буг_суу = | Кул_суу = | Тек_суу = | Баш_суу = | Аяк_суу = | Тог_суу = | Жет_суу = | Беш_суу = | Жыл_суу = }} === Жер кыртышы жана топурагы === Грузияда кыртыштын ар кандай түрлөрү бар: кургак талаалардын боз-шагыл жана туздуу жарым чөл кыртыштарынан баштап, мелүүн нымдуу токойлордун күрөң токой кыртыштарына, нымдуу субтропикалык зонанын кызыл жана ак топурак кыртыштарына жана бийик тоолуу тоо-шалбаа кыртыштарына чейин кездешет. Грузиянын аймагында жарым чөлдөр да бар, алар негизинен өлкөнүн чыгышында жайгашкан. Өлкөгө бийиктик алкактуулугу мүнөздүү<ref name=":4" />. === Кен байлыктары === [[Файл:0.5_GL_Borjomi_Glass_Bottle.jpg|thumb|330x330px|Боржоми суусу]] Өлкөнүн минералдык-ресурстук булактары пайдалуу кендердин 27 түрүн камтыган 450 кен чыккан жерлер менен көрсөтүлгөн, алардын негизгилери: жогорку сапаттагы марганец рудалары (Чиатура, кору — 200 млн т, жылдык казып алуу — 6 млн т чейин), таш көмүр (Ткибули; кору — 400 млн т), жез рудалары (Марнеули, кору — 250 миң т), мунай (Самгори, Патардзеули, Ниноцминда, өнөр жайлык кору — 30 млн т)<ref>[https://catalogmineralov.ru/deposit/gruziya/ Каталог минералов. Минералы Грузии]</ref>. Грузия курулуш материалдарынын олуттуу коруна ээ — бентонит чопосу (17 млн т), доломиттер, акиташ (200 млн т), цемент (75 млн т) жана кыш өндүрүү үчүн чопо (47 млн м³), гипс, тальк, кварц куму. Грузиянын аймагында жалпы жылдык дебети 250 млрд литрди түзгөн тузсуз суунун 2 миңге чукул булагы, минералдык суулардын 22 булагы катталган, алардын ичинде дарылык касиетке ээ "Боржоми", "Саирме", "Набеглави", "Зваре" булактары бар. Учурда тузсуз жана минералдык суулар дүйнөнүн 24 өлкөсүнө экспорттолот<ref>[https://www.advantour.com/rus/georgia/geography/resources.htm Advantour. Природные ресурсы Грузии]</ref>. Токойлордун жалпы аянты — 3 млн га. Жыгач кору 434 млн м³ деп бааланат. Өлкөнүн аймагы фармацевтика өнөр жайы үчүн бай сырьелук база болуп саналат. Өзүнүн мүнөздөмөлөрү боюнча уникалдуу тоо жана деңиз курорттору өлкөнүн башкы рекреациялык ресурстары болуп саналат. === Суу ресурстары === Грузиянын дарыя тутуму бир калыпта эмес. Эң жыш дарыя тармагы менен Батыш Грузия айырмаланат. Өлкөнүн аймагында 25 000ден ашык дарыялар бар<ref name=":4" />. Грузиянын дарыялары эки бассейнге кирет — Кара деңиз (агын суунун 75%) жана Каспий деңизи. Каспий бассейнинин дээрлик бардык агын суусу Мингечевир суу сактагычы жайгашкан Кура дарыясы аркылуу агып өтөт. Кара деңиз бассейнинин дарыялары бирдиктүү системаны түзбөстөн, деңизге дарыялар түз куюшат. Алардын эң ириси — Колхида ойдуңу аркылуу өткөн Риони дарыясы. Ингури жана башка дарыялар да олуттуу мааниге ээ<ref name=":1" />. Тоолордон башталган дарыялардын көбү жазга маал, кар эригенде кирет. Негизинен мөңгүлөрдөн куралган дарыялар эң көп сууну жайында алып, бул учурда кечки сааттарда максимумга жана таң атарда минимумга жеткен суунун суткалык өзгөрүүлөрүнө ээ. Тоо дарыялары тез аккандыктан сейрек учурларда гана тоңот. Алар босоголору көп болгон терең капчыгайлар аркылуу агат. Чоң Кавказдын акиташтуу зонасында жана Джавахет тоолуу аймагынын жанарташ тектеринде жер астындагы агын суунун көлөмү жер үстүндөгү агын суулардан ашык<ref>[https://unece.org/fileadmin/DAM/env/water/cwc/groundwater/%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D1%8B_%D0%B2_%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D0%B8_%D0%93%D0%B0%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%88%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B8_%D0%B8_%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%88%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B8.pdf ЕЭК. Ресурсы подземных пресных вод Грузии, Управление и проблемы трансграничных артезиальных бассейнов]</ref>. Грузия гидроэнергоресурстарга бай мамлекет болуп санадат жана көптөгөн тоо дарыяларында ГЭС каскаддары, суу сактагычтар курулган. Сугат системаларынын жалпы узундугу 1000 кмден ашат<ref name=":1" />. Грузияда көлдөр аз — алар негизинен Джавахет тоолуу аймагында жайгашкан.Эң чоңу — Паравани көлү. <gallery class="center" widths="220"> Файл:Alazani River 2.jpg|Алазани дарыясы Файл:სვანეთი,ქურულდის ტბები.jpg|Тоо көлү Файл:Waterfall in Mtirala National Park.JPG|Мтирала улуттук паркындагы шаркыратма Файл:Ninoskhevi waterfall 2.jpg|Ниносхеви шаркыратмасы Файл:Georgien vardzia.jpg|Тоо дарыясы </gallery> === Флорасы жана фаунасы === [[Файл:Ჯიხვი_ლაგოდეხის_ნაკრძალში.jpg|thumb|280x280px|Лагодехи корголуучу аймактарынын аскаларындагы Чыгыш Кавказ текеси (туру)]] Ботаниктердин эсеби боюнча, гүлдүү өсүмдүктөрдүн түрлөрүнүн саны 4500дөн ашат. Мурдагы климаттын салыштырмалуу туруктуулугу флоранын байыркы элементтерин, реликттик жана эндемикалык өсүмдүктөрдүн сактап калуусуна шарт түзгөн<ref>[https://web.archive.org/web/20090412080946/http://www.endemic-species-caucasus.info/ Endemic Species of the Caucasus]</ref><ref name=":5">[https://biodiversity.iliauni.edu.ge/ka ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი.] [https://biodiversity.iliauni.edu.ge/ka საქართველოს ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზა]</ref>. Грузиянын аймагында омурткасыздардын 11 миңден ашык түрү жашайт, анын ичинде дээрлик 9150 муунак буттулар (алардын 8230дан ашыгы курт-кумурскалар). Тузсуз суу балыктарынын 84 түрү, ошондой эле башка жактан алынып келинген 6 түр катталган. Жерде-сууда жашоочулардын 12 түрү катталган. Сойлоп жүрүчүлөр классына кирген 52 түрдүн катарына ташбаканын 3 түрү, кескелдириктердин 27 түрү жана жыландардын 23 түрү кирет (жыландардын 3 түрү жана кескелдириктердин 12 түрү Кавказдын эндемиктери болуп саналат). Грузиянын аймагын сүт эмүүчүлөрдүн 109 түрү байырлайт<ref name=":1" /><ref name=":5" />. Грузиянын экосистемасы үчүн аюу, карышкыр, түлкү, бугу, сүлөөсүн, каман сыяктуу ири сүт эмүүчүлөр мүнөздүү. Кавказда жоголуп кетти деп эсептелип, бирок 2001-жылы грузин зоологдору тарабынан кайрадан табылган илбирс жоголуу коркунучу алдында турат. Таргыл гиена менен жейрен да тукум курут болуу алдында<ref name=":5" />. XX кылымда Кара деңизди байырлаган монах тюлени жана туран жолборсу толугу менен жок болуп кеткен, бирок алардын ордуна түндүк америкадан жанат, Ыраакы Чыгыштан жанатсымак ит, ошондой эле кадимки тыйын чычкандар сыяктуу жаңы түрлөр алынып келинген<ref name=":5" />. Альпы жана субальпы алкактарында текелердин (турлардын) эки түрү кездешет (Чоң Кавказдын бийик тоолорунда кездешкен жана Кавказ тоолорунун эндемиги болуп саналган дагестан жана кавказ текелери)<ref name=":5" />. Грузиянын Кара деңиз жээгине жакын жерде сүт эмүүчүлөрдөн дельфиндердин 3 түрү кездешет — ак капталдуу дельфин, афалина жана деңиз чочкосу. Деңиз балыктарынан акулалар, скаттар, белуга, орус жана атлантика осётрлору, кара деңиз лососу, хамса, май чабак, деңиз иттери, камбала, ийне балыктар, деңизтайлар ж.б. кездешет<ref name=":5" />. == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://www.gov.ge/ Грузия өкмөтүнүн расмий сайты] * [https://mfa.gov.ge/ Грузиянын Тышкы иштер министрлиги] * [https://gnta.ge/en Грузиянын Улуттук туризм боюнча администрациясы] * [http://www.allgeo.org Грузия тууралуу маалымат] ({{ref-en}}, {{ref-de}}, {{ref-ge}}, {{ref-ru}}) {{Азия өлкөлөрү}} {{Европа өлкөлөрү}} {{Европа Бирлиги}} [[Категория:Грузия| ]] 9wco8qi1jvnipc5djzplih1ugd03p4t 663387 663383 2026-10-23T12:01:21Z Artelow 2286 Artelow "[[Макала долбоору:Грузия]]" барагын "[[Грузия]]" деп кайра атады: Толукталды, булактар менен коштолду жана негизги мейкиндике чыгарылды 663383 wikitext text/x-wiki {{Мамлекет |Кыргызча аталышы= Грузия |Расмий аталышы = [[Грузин тили|груз.]] საქართველო |Кыскача аталышы = Грузиа |Мамлекеттик дини = [[Динден тышкары мамлекет|Динден тышкары]] |Герб=Georgia coa.png |Желек=Flag of Georgia.svg |Гимндин аталышы=Эркиндик |Аудио=Tavisupleba vocal.ogg |Урааны=Күч бирдикте <br />[[Грузин тили|груз.]]ძალა ერთობაშია |Башкаруу формасы =Парламенттик<br /> республика |Карта= |lat_dir = N|lat_deg = 41|lat_min = 41|lat_sec = 0 |lon_dir = E|lon_deg = 43|lon_min = 44|lon_sec = 0 |region =GE |CoordScale = |Тили=[[Грузин тили|грузинче]] |Эгемендүүлүк күнү= [[9-апрель]] [[1991-жыл|1991-жылы]] |Эгемендүүлүгүн алды=[[ССРС|ССРСден]] |Борбор шаары= [[Тбилиси]] |Ири шаарлар = [[Кутаиси]], [[Батуми]], [[Рустави]], [[Зугдиди]], [[Гори]], [[Поти]] |Башчыларынын милдеттери= |Башчылары= [[Саломе Зурбашвили]] |Аянты боюнча орду = 121чи |Аянты = 69 789 км2 |Суу пайызы = |Калкы боюнча орду = 131чи |Калкы = {{өсүү}} 3 688 647<ref>{{cite web|access-date=2022-05-07|title=Demographic Portal|url=https://www.geostat.ge/en/modules/categories/41/population}}</ref> |Калкты каттоо жылы = 2021 |Калктын жыштыгы= |ИДП (САМ)= |ИДП (САМ) эсептөө жылы= |ИДП (САМ) боюнча орду= |ИДП (САМ) ар бир жанга = |ИДП (номинал)= |ИДП (номинал) эсептөө жылы = |ИДП (номинал) боюнча орду = |ИДП (номинал) ар бир жанга = |Акча бирдиги= |АДӨИ= |АДӨИ эсептөө жылы = |АДӨИ боюнча орду = |АДӨИ деңгээли = |МОК = GEO |Этнохороним = гүржин |Домени = [[.ge]] |Телефон коду = 995 |Убакыт аралыгы = +4:00 |Штрих коду = }} '''Грузия''' ({{lang-ka|საქართველო}}, ''Сакартвело'', {{lang-ab|Қырҭтәыла}}) — [[Түштүк Кавказ|Түштүк Кавказдын]] батышында жана [[Кара деңиз|Кара деңиздин]] чыгыш жээгинде жайгашкан мамлекет<ref name=":1">[https://www.britannica.com/place/Caucasus Encyclopedia Britannica. Caucasus]</ref>. Чыгыш Европа менен Батыш Азиянын аймагында жайгашкан жана көп учурда Европа менен Азиянын кесилишиндеги өлкө катары каралат. Тарыхый, маданий жана геосаясий жактан алганда, ал Европанын бир бөлүгү деп эсептелет<ref>[https://www.cambridge.org/core/journals/nationalities-papers/article/abs/go-west-georgias-european-identity-and-its-role-in-domestic-politics-and-foreign-policy-objectives/AB309EDA6F4E1E4D25C97F00DCFF7973 Cambridge University Press. Go West: Georgia's European identity and its role in domestic politics and foreign policy objectives]</ref><ref name=":1" />. Грузия түндүгүнөн жана түндүк-чыгышынана — [[Орусия]], түштүк-чыгышынан — [[Азербайжан]], түштүгүнөн — [[Армения]], түштүк-батышынан [[Түркия]] менен чектешет. Борбору – [[Тбилиси]] шаары. Расмий тили – грузин тили. Демократиялуу, унитардык парламенттик республика. Грузия бир катар эл аралык уюмдарга, анын ичинде [[Бириккен Улуттар Уюму|Бириккен Улуттар Уюмуна]], [[Европа кеңеши|Европа]] [[Европа кеңеши|кеңешине]], [[Европа реконcтрукциялоо жана өнүктүрүү банкы|Европа реконcтрукциялоо жана өнүктүрүү банкына]], [[Европадагы Коопсуздук жана Кызматташтык Уюму (ЕККУ)|Европадагы Коопсуздук жана Кызматташтык уюмуна]], [[Кара деңиз экономикалык кызматташтык уюму|Кара деңиз экономикалык кызматташтык уюмуна]], ГУАМга, [[Бүткүл Дүйнөлүк Соода Уюму|Бүткүл Дүйнөлүк Соода уюмуна]] мүчө өлкө. Европа Биримдигине жана НАТОго интеграцияланууну көздөгөн бир катар демократиялык жана экономикалык реформаларды жүргүзүүдө. 2023-жылдын 14-декабрынан бери Грузия Европа Биримдигине мүчө болууга расмий талапкер мамлекет болуп саналат<ref>[https://eu4georgia.eu/what-does-the-eu-candidate-status-mean-to-georgia/ European Union. EU Candidate Status – What Does It Mean For Georgia?]</ref><ref>[https://www.consilium.europa.eu/en/policies/georgia/ The General Secretariat of the Council of the EU. Georgia]</ref>. Конституциясына ылайык<ref name=":2">[https://matsne.gov.ge/en/document/view/30346?publication=36 Грузиянын Конституциясы]</ref>, Грузия эки автономиялуу республикадан, тогуз аймактан жана аларга теңдеш макамга ээ болгон борбор шаардан турат<ref name=":2" />. [[Абхазия]] жана Цхинвали аймагы иш жүзүндө Грузия өкмөтүнүн (де-факто) көзөмөлүндө эмес. Грузия, Европадагы Коопсуздук жана Кызматташтык уюмунун парламенттик ассамблеясы, Америка Кошмо Штаттары жана Европа комиссиясы тарабынан бул аймактар ​​Орусия тарабынан басып алынган Грузиянын аймактары катары каралат<ref>[https://www.aljazeera.com/news/2008/8/9/georgia-declares-state-of-war Al Jazeera. Georgia declares ‘state of war’]</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-17301647 BBC. Georgia country profile]</ref>. Орусия<ref>[https://www.nytimes.com/2008/08/27/world/europe/27russia.html The New York Times. Russia Backs Independence of Georgian Enclaves]</ref><ref>[http://www.kremlin.ru/acts/bank/27957 Кремль. Указ Президента Российской Федерации от 26.08.2008 г. № 1260]</ref>, Никарагуа<ref>[https://ticotimes.net/2008/09/12/nicaragua-recognizes-abkhazia-south-ossetia The Tico Times. Nicaragua Recognizes Abkhazia, South Ossetia]</ref>, Венесуэла<ref>[https://oc-media.org/georgia-calls-on-venezuela-to-revoke-recognition-of-abkhazia-and-south-ossetia-following-maduros-removal/ OC Media. Georgia calls on Venezuela to revoke recognition of Abkhazia and South Ossetia following Maduro’s removal]</ref> жана Сирия<ref>[https://meduza.io/short/2018/05/29/siriya-priznala-abhaziyu-i-yuzhnuyu-osetiyu-kto-esche Meduza. Сирия признала Абхазию и Южную Осетию. Кто еще?]</ref><ref>[https://archives.guamlegislature.gov/37th-guam-legislature-archives/messages-and-communications-37th/ The Guam Legislature. 37th Legislature – Messages and Communications]</ref> бул аймактарды Грузиядан көз карандысыз мамлекеттер — Абхазия Республикасы жана Түштүк Осетия Республикасы — деген макамда тааныйт. == Тарых == Грузия күчөтүлүп дүйнөнүн көпчүлүк даамдуу шараптары жасап аймагында бир өлкө деп аташат. Тарыхта бул аймактын тарыхы менен тыгыз КТС менен тыгыз байланышта. VIII кылымда башталып, жергиликтүү кол өнөрчүлөрдүн атайын технология менен өндүрүлгөн рухтар бар үчүн атактуу<ref name="Vinologue">{{citation |author=Miquel Hudin |author2=Daria Kholodolina|title=Georgia: A guide to the cradle of wine |url=http://www.vinologue.com/books/georgia/ |page=300|year=2017|publisher=[[Vinologue]]|isbn=978-1-941598-05-4}}</ref>. == Географиясы == Грузия Түштүк Кавказдын борбордук жана батыш бөлүгүндө, түндүк кеңдиктин 41°07' жана 43°05', чыгыш узундуктун 40°05' жана 46°44' ортосунда, жарым-нымдуу Жер ортолук деңизинин кургак Арал-Каспий ойдуңунун жана континенталдык тоолуу аймактардын кесилишинде жайгашкан. Бул жагдай табигый шарттардын ар түрдүүлүгүн, ошондой эле флора менен фаунанын байлыгын шарттайт. Грузиянын аянты 69 700 км² түзөт. Түндүгүнөн жана түндүк-чыгышынана — [[Орусия]], түштүк-чыгышынан — [[Азербайжан]], түштүгүнөн — [[Армения]], түштүк-батышынан [[Түркия]] менен чектешет. Өлкөнүн Кара деңизде жээгинин узундугу 308 км жетет<ref>[https://www.springerprofessional.de/en/the-physical-geography-of-georgia/23455934#:~:text=The%20Physical%20Geography%20of%20Georgia.%202022. Springer Fachmedien Wiesbaden GmbH. The Physical Geography of Georgia]</ref>. === Рельефи === Грузиянын түндүгүн Чоң Кавказ тоолору ээлейт. Анын түштүк капталында Кодор, Сванет, Харул, Ламис, Гудис, Картли жана Кахет кырка тоолору, ал эми түндүгүндө — Хох, Шавана, Кидеган, Хевсурет жана Пирикит кырка тоолору жайгашкан. Грузиянын бийик тоолуу түндүгүндө нивалдык рельеф формаларынын калыптанышында мөңгүлөр башкы роль ойногон. Чоң Кавказдын чыгышында тарыхый доорго таандык жанарташ түзүлүштөрү бар. Түштүктөгү тоо аралык депрессияда Дзируль массиви менен бөлүнүп турган Иверия жана Колхида ойдуңдары орун алган. Алардын көпчүлүк бөлүгүн аллювиалдык түздүктөр ээлейт. Ички Картли, Төмөнкү Картли жана Алазань түздүктөрү да аллювийден турат. Колхида аймагынан түштүгүрөөктө, деңиз деңгээлинен 2850 м бийиктикте Месхет, Шавшет, Триалет жана Лок кырка тоолору орун алган. Түштүк-Грузин жанарташ тоолуу аймагы Грузиянын түштүк аймагын ээлейт<ref name=":1" />. Грузиянын табигый шарттары абдан ар түрдүү келет. Тарыхый мезгилдерде алар кескин өзгөрүүгө учураган эмес жана калктын социалдык, чарбалык турмушунда чечүүчү өзгөрүүлөрдү жараткан эмес, бирок Мөңгү доорундагы табигый катаклизмдер азыркы Грузиянын аймагында жашаган таш доорунун адамдарынын жашоосуна олуттуу таасир эткен. Ландшафттардын, гидрологиялык шарттардын, жер кыртышынын, өсүмдүктөр менен жаныбарлар дүйнөсүнүн ар түрдүүлүгү неотектоникалык көтөрүлүүлөр менен чөгүүлөрдүн натыйжасы болуп саналат. Грузиянын географиялык абалы жана климаттык өзгөчөлүктөрү мамлекеттин калыптанышында да белгилүү роль ойногон. Байыркы жана орто кылымдардагы Грузияда деңизде сүзүү менен балык уулоонун аз өнүгүшү Грузиянын бүткүл Кара деңиз жээгинде олуттуу булуңдардын, аралдардын жана жарым аралдардын жоктугу менен түшүндүрүлөт<ref name=":1" />. Грузиянын аймагы бийик тоолуу, орто тоолуу, дөңсөөлүү, ойдуңдуу-түзөң, бөксө тоолуу жана плато сымал рельефти айкалыштырат. Чоң Кавказ тилкесинде өлкөнүн эң бийик географиялык чекити — Шхара чокусу (5193,2 м) жайгашкан. Өлкөнүн бийик тоолуу тилкесинде тоо-эрозиялык, тоо-гляциалдык жана нивалдык рельеф формалары айкын байкалат, аларды калыптандырууда мөңгүлөр негизги роль ойногон<ref name=":1" />. <gallery class="center" widths="220"> Файл:Zemo Svaneti, June, 2018-10.jpg|Сванетия аймагы Файл:Kasbek from Tsminda Gergeti (10600419415).jpg|Казбек тоосу Файл:194 Kartlie Paysage de la chaîne de Kartlie entre Tbilissi et Télavi.JPG|Тбилиси менен Телавинин ортосундагы Картли тоо кыркасынын ландшафты Файл:Georgia, Khevi, Suatisi Valley - Village Suatisi.jpg|Сватиси айылы Файл:Mestia View.jpg|Местиа айылы </gallery> === Климаты === Грузиянын батышы нымдуу субтропикалык климаттын, ал эми чыгышы Жер ортолук деңизинин деңиздик климатынын таасири астында. Алардын ортосундагы чек катары жайгашкан Лих (Сурам) кырка тоолору Чоң Кавказ кырка тоосу аркылуу түндүктөн соккон муздак шамалдар тосулат<ref name=":3">[https://www.orexca.com/georgia.htm OrexCA. Georgia Travel Guide]</ref>. Кара деңиз жээгин бойлой, ошондой эле Колхида ойдуңу деп аталган аймакта жогорку нымдуулук жана мол жаан-чачындуу (жылына 1000ден 2000 ммге чейин, ал эми Кара деңиздеги Батуми портунда 2500 ммге чейин) субтропикалык климат үстөмдүк кылат<ref>[https://biblioscout.net/de/book/10.25162/9783515121835 Nana Bolashvili, Andreas Dittmann, Lorenz King, Vazha Neidze. National Atlas of Georgia – Nationalatlas von Georgien]</ref>. Бул аймакта пальманын бир нече түрү өсөт. Январь-февраль айларында абынын орточо температура 5°C, ал эми июль-августта +24°C түзөт<ref name=":4">[https://www.caucasus-mt.net/Publications/climate-hydrography-and-soils-of-georgia.html Scientific Network for the Caucasus Mountain Region. Climate, Hydrography, and Soils of Georgia]</ref><ref name=":3" />. {{Шаардын аба ырайы | Туурасы = auto | Абалы = collapsed | Жер_илик = Грузиянын | Булак = Погода и климат (1991–2020) | Үчт_ор = 2.3 | Үчт_ор_ж-ч = 73 | Бир_ор = 3.1 | Бир_ор_ж-ч = 69 | Жал_ор = 7.2 | Жал_ор_ж-ч = 66 | Чын_ор = 12.7 | Чын_ор_ж-ч = 63 | Буг_ор = 17.2 | Буг_ор_ж-ч = 65 | Кул_ор = 21.7 | Кул_ор_ж-ч = 58 | Тек_ор = 24.9 | Тек_ор_ж-ч = 56 | Баш_ор = 24.7 | Баш_ор_ж-ч = 56 | Аяк_ор = 20.2 | Аяк_ор_ж-ч = 64 | Тог_ор = 14.2 | Тог_ор_ж-ч = 73 | Жет_ор = 7.9 | Жет_ор_ж-ч = 77 | Беш_ор = 3.7 | Беш_ор_ж-ч = 76 | Жыл_ор = 13.3 | Жыл_ор_ж-ч = 66 | Үчт_ор_мин = -1.5 | Үчт_ор_макс = 6.6 | Бир_ор_мин = -0.8 | Бир_ор_макс = 7.7 | Жал_ор_мин = 2.5 | Жал_ор_макс = 12.6 | Чын_ор_мин = 7.1 | Чын_ор_макс = 18.9 | Буг_ор_мин = 11.5 | Буг_ор_макс = 23.1 | Кул_ор_мин = 15.7 | Кул_ор_макс = 28.1 | Тек_ор_мин = 19.0 | Тек_ор_макс = 31.2 | Баш_ор_мин = 18.7 | Баш_ор_макс = 30.9 | Аяк_ор_мин = 14.6 | Аяк_ор_макс = 26.4 | Тог_ор_мин = 9.4 | Тог_ор_макс = 19.8 | Жет_ор_мин = 3.8 | Жет_ор_макс = 12.8 | Беш_ор_мин = 0.1 | Беш_ор_макс = 8.1 | Жыл_ор_мин = 8.3 | Жыл_ор_макс = 18.9 | Үчт_а_мин = -24.4 | Үчт_а_макс = 19.5 | Бир_а_мин = -14.8 | Бир_а_макс = 22.4 | Жал_а_мин = -12.8 | Жал_а_макс = 28.9 | Чын_а_мин = -3.8 | Чын_а_макс = 34.4 | Буг_а_мин = 1.0 | Буг_а_макс = 35.1 | Кул_а_мин = 6.3 | Кул_а_макс = 40.2 | Тек_а_мин = 9.3 | Тек_а_макс = 42.0 | Баш_а_мин = 8.9 | Баш_а_макс = 40.4 | Аяк_а_мин = 0.8 | Аяк_а_макс = 37.9 | Тог_а_мин = -6.4 | Тог_а_макс = 33.3 | Жет_а_мин = -7.1 | Жет_а_макс = 27.2 | Беш_а_мин = -10.5 | Беш_а_макс = 22.8 | Жыл_а_мин = -24.4 | Жыл_а_макс = 42.0 | Үчт_суу = | Бир_суу = | Жал_суу = | Чын_суу = | Буг_суу = | Кул_суу = | Тек_суу = | Баш_суу = | Аяк_суу = | Тог_суу = | Жет_суу = | Беш_суу = | Жыл_суу = }} === Жер кыртышы жана топурагы === Грузияда кыртыштын ар кандай түрлөрү бар: кургак талаалардын боз-шагыл жана туздуу жарым чөл кыртыштарынан баштап, мелүүн нымдуу токойлордун күрөң токой кыртыштарына, нымдуу субтропикалык зонанын кызыл жана ак топурак кыртыштарына жана бийик тоолуу тоо-шалбаа кыртыштарына чейин кездешет. Грузиянын аймагында жарым чөлдөр да бар, алар негизинен өлкөнүн чыгышында жайгашкан. Өлкөгө бийиктик алкактуулугу мүнөздүү<ref name=":4" />. === Кен байлыктары === [[Файл:0.5_GL_Borjomi_Glass_Bottle.jpg|thumb|330x330px|Боржоми суусу]] Өлкөнүн минералдык-ресурстук булактары пайдалуу кендердин 27 түрүн камтыган 450 кен чыккан жерлер менен көрсөтүлгөн, алардын негизгилери: жогорку сапаттагы марганец рудалары (Чиатура, кору — 200 млн т, жылдык казып алуу — 6 млн т чейин), таш көмүр (Ткибули; кору — 400 млн т), жез рудалары (Марнеули, кору — 250 миң т), мунай (Самгори, Патардзеули, Ниноцминда, өнөр жайлык кору — 30 млн т)<ref>[https://catalogmineralov.ru/deposit/gruziya/ Каталог минералов. Минералы Грузии]</ref>. Грузия курулуш материалдарынын олуттуу коруна ээ — бентонит чопосу (17 млн т), доломиттер, акиташ (200 млн т), цемент (75 млн т) жана кыш өндүрүү үчүн чопо (47 млн м³), гипс, тальк, кварц куму. Грузиянын аймагында жалпы жылдык дебети 250 млрд литрди түзгөн тузсуз суунун 2 миңге чукул булагы, минералдык суулардын 22 булагы катталган, алардын ичинде дарылык касиетке ээ "Боржоми", "Саирме", "Набеглави", "Зваре" булактары бар. Учурда тузсуз жана минералдык суулар дүйнөнүн 24 өлкөсүнө экспорттолот<ref>[https://www.advantour.com/rus/georgia/geography/resources.htm Advantour. Природные ресурсы Грузии]</ref>. Токойлордун жалпы аянты — 3 млн га. Жыгач кору 434 млн м³ деп бааланат. Өлкөнүн аймагы фармацевтика өнөр жайы үчүн бай сырьелук база болуп саналат. Өзүнүн мүнөздөмөлөрү боюнча уникалдуу тоо жана деңиз курорттору өлкөнүн башкы рекреациялык ресурстары болуп саналат. === Суу ресурстары === Грузиянын дарыя тутуму бир калыпта эмес. Эң жыш дарыя тармагы менен Батыш Грузия айырмаланат. Өлкөнүн аймагында 25 000ден ашык дарыялар бар<ref name=":4" />. Грузиянын дарыялары эки бассейнге кирет — Кара деңиз (агын суунун 75%) жана Каспий деңизи. Каспий бассейнинин дээрлик бардык агын суусу Мингечевир суу сактагычы жайгашкан Кура дарыясы аркылуу агып өтөт. Кара деңиз бассейнинин дарыялары бирдиктүү системаны түзбөстөн, деңизге дарыялар түз куюшат. Алардын эң ириси — Колхида ойдуңу аркылуу өткөн Риони дарыясы. Ингури жана башка дарыялар да олуттуу мааниге ээ<ref name=":1" />. Тоолордон башталган дарыялардын көбү жазга маал, кар эригенде кирет. Негизинен мөңгүлөрдөн куралган дарыялар эң көп сууну жайында алып, бул учурда кечки сааттарда максимумга жана таң атарда минимумга жеткен суунун суткалык өзгөрүүлөрүнө ээ. Тоо дарыялары тез аккандыктан сейрек учурларда гана тоңот. Алар босоголору көп болгон терең капчыгайлар аркылуу агат. Чоң Кавказдын акиташтуу зонасында жана Джавахет тоолуу аймагынын жанарташ тектеринде жер астындагы агын суунун көлөмү жер үстүндөгү агын суулардан ашык<ref>[https://unece.org/fileadmin/DAM/env/water/cwc/groundwater/%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D1%8B_%D0%B2_%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D0%B8_%D0%93%D0%B0%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%88%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B8_%D0%B8_%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%88%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B8.pdf ЕЭК. Ресурсы подземных пресных вод Грузии, Управление и проблемы трансграничных артезиальных бассейнов]</ref>. Грузия гидроэнергоресурстарга бай мамлекет болуп санадат жана көптөгөн тоо дарыяларында ГЭС каскаддары, суу сактагычтар курулган. Сугат системаларынын жалпы узундугу 1000 кмден ашат<ref name=":1" />. Грузияда көлдөр аз — алар негизинен Джавахет тоолуу аймагында жайгашкан.Эң чоңу — Паравани көлү. <gallery class="center" widths="220"> Файл:Alazani River 2.jpg|Алазани дарыясы Файл:სვანეთი,ქურულდის ტბები.jpg|Тоо көлү Файл:Waterfall in Mtirala National Park.JPG|Мтирала улуттук паркындагы шаркыратма Файл:Ninoskhevi waterfall 2.jpg|Ниносхеви шаркыратмасы Файл:Georgien vardzia.jpg|Тоо дарыясы </gallery> === Флорасы жана фаунасы === [[Файл:Ჯიხვი_ლაგოდეხის_ნაკრძალში.jpg|thumb|280x280px|Лагодехи корголуучу аймактарынын аскаларындагы Чыгыш Кавказ текеси (туру)]] Ботаниктердин эсеби боюнча, гүлдүү өсүмдүктөрдүн түрлөрүнүн саны 4500дөн ашат. Мурдагы климаттын салыштырмалуу туруктуулугу флоранын байыркы элементтерин, реликттик жана эндемикалык өсүмдүктөрдүн сактап калуусуна шарт түзгөн<ref>[https://web.archive.org/web/20090412080946/http://www.endemic-species-caucasus.info/ Endemic Species of the Caucasus]</ref><ref name=":5">[https://biodiversity.iliauni.edu.ge/ka ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი.] [https://biodiversity.iliauni.edu.ge/ka საქართველოს ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზა]</ref>. Грузиянын аймагында омурткасыздардын 11 миңден ашык түрү жашайт, анын ичинде дээрлик 9150 муунак буттулар (алардын 8230дан ашыгы курт-кумурскалар). Тузсуз суу балыктарынын 84 түрү, ошондой эле башка жактан алынып келинген 6 түр катталган. Жерде-сууда жашоочулардын 12 түрү катталган. Сойлоп жүрүчүлөр классына кирген 52 түрдүн катарына ташбаканын 3 түрү, кескелдириктердин 27 түрү жана жыландардын 23 түрү кирет (жыландардын 3 түрү жана кескелдириктердин 12 түрү Кавказдын эндемиктери болуп саналат). Грузиянын аймагын сүт эмүүчүлөрдүн 109 түрү байырлайт<ref name=":1" /><ref name=":5" />. Грузиянын экосистемасы үчүн аюу, карышкыр, түлкү, бугу, сүлөөсүн, каман сыяктуу ири сүт эмүүчүлөр мүнөздүү. Кавказда жоголуп кетти деп эсептелип, бирок 2001-жылы грузин зоологдору тарабынан кайрадан табылган илбирс жоголуу коркунучу алдында турат. Таргыл гиена менен жейрен да тукум курут болуу алдында<ref name=":5" />. XX кылымда Кара деңизди байырлаган монах тюлени жана туран жолборсу толугу менен жок болуп кеткен, бирок алардын ордуна түндүк америкадан жанат, Ыраакы Чыгыштан жанатсымак ит, ошондой эле кадимки тыйын чычкандар сыяктуу жаңы түрлөр алынып келинген<ref name=":5" />. Альпы жана субальпы алкактарында текелердин (турлардын) эки түрү кездешет (Чоң Кавказдын бийик тоолорунда кездешкен жана Кавказ тоолорунун эндемиги болуп саналган дагестан жана кавказ текелери)<ref name=":5" />. Грузиянын Кара деңиз жээгине жакын жерде сүт эмүүчүлөрдөн дельфиндердин 3 түрү кездешет — ак капталдуу дельфин, афалина жана деңиз чочкосу. Деңиз балыктарынан акулалар, скаттар, белуга, орус жана атлантика осётрлору, кара деңиз лососу, хамса, май чабак, деңиз иттери, камбала, ийне балыктар, деңизтайлар ж.б. кездешет<ref name=":5" />. == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://www.gov.ge/ Грузия өкмөтүнүн расмий сайты] * [https://mfa.gov.ge/ Грузиянын Тышкы иштер министрлиги] * [https://gnta.ge/en Грузиянын Улуттук туризм боюнча администрациясы] * [http://www.allgeo.org Грузия тууралуу маалымат] ({{ref-en}}, {{ref-de}}, {{ref-ge}}, {{ref-ru}}) {{Азия өлкөлөрү}} {{Европа өлкөлөрү}} {{Европа Бирлиги}} [[Категория:Грузия| ]] 9wco8qi1jvnipc5djzplih1ugd03p4t 663389 663387 2026-10-23T12:15:10Z Artelow 2286 Калып жаңыртылды 663389 wikitext text/x-wiki {{Мамлекет |Этап1 = |Дата1 = |Этап2 = |Дата2 = |Этап3 = |Дата3 = |Этап4 = |Дата4 = |Этап5 = |Дата5 = |Макамы = |Негизделген = |Макамы = |Кыргызча аталышы = Грузия |Расмий аталышы = {{lang-ka|საქართველო}} |Мамлекеттик дини = [[динден тышкары мамлекет]] |Герб = Greater coat of arms of Georgia.svg |Желек = Flag of Georgia.svg |Гимн аталышы = თავისუფლება (Эркиндик)<br> |Аудио = Tavisupleba vocal.ogg |Урааны = ძალა ერთობაშია (Сила в единстве) |Башкаруу формасы = [[парламенттик республика]] |Картада = Georgia (orthographic projection with inset).svg | lat_dir = N | lat_deg = 41 | lat_min = 43 | lat_sec = 0 | lon_dir = E | lon_deg = 44 | lon_min = 47 | lon_sec = 0 | region = GE | CoordScale = 3000000 |Тили = [[грузин тили]], [[абхаз тили]] |Эгемендүүлүк күнү = [[9-апрель]] [[1991-жыл]] |Эгемендүүлүгүн алды = [[СССР|СССРден]] |Борбор шаары = [[Тбилиси]] |Ири шаарлар = Тбилиси, Батуми, Кутаиси, Рустави, Сухуми, Гори, Зугдиди, Поти, Цхинвали |Башчыларынын милдеттери = Президент<br>Премьер-министр<br>Парламенттин спикери |Башчылары = Михаил Кавелашвили<br>Ираклий Кобахидзе<br>Шалва Папуашвили |Аянты = 69 789 |Суу пайызы = |Аянты боюнча орду = 119-орун |Калкы = {{Өсүү}}3 657 000 |Калкы боюнча орду = 129-орун |Калкты каттоо жылы = 2024 |Калктын жыштыгы = 56,3 |Калкынын жыштыгы боюнча орду = |ИДӨ (САМ) = {{Өсүү}}123,049 млрд |ИДӨ (САМ) эсептөө жылы = 2026 |ИДӨ (САМ) боюнча орду = 98-орун |ИДӨ (САМ) ар бир жанга = 33 340 |ИДӨ (номинал) = {{Өсүү}}35,350 млрд |ИДӨ (номинал) эсептөө жылы = 2026 |ИДӨ (номинал) боюнча орду = 103-орун |ИДӨ (номинал) ар бир жанга = 10 866 |Акча бирдиги = [[Грузия лариси|Грузия лариси]] |АДӨИ = {{Өсүү}}0,844 |АДӨИ деңгээли = <span style="color:green;">'''жогору''' |АДӨИ боюнча орду = 57-орун |Учак компаниясы = |ЭОК = |ISO = GE |Этнохороним = грузин, грузиндер, грузиялык, грузиялыктар |Домени = [[.ge]], [[.გე]] |Телефон коду = 995 |Убакыт аралыгы = [[UTC+04:00|+04:00]] |Штрих коду = |Түшүнүктөр = <div class="center">[[commons:Georgia (country)|'''Викиказынадагы медиафайлдар''']]</div> }} '''Грузия''' ({{lang-ka|საქართველო}}, ''Сакартвело'', {{lang-ab|Қырҭтәыла}}) — [[Түштүк Кавказ|Түштүк Кавказдын]] батышында жана [[Кара деңиз|Кара деңиздин]] чыгыш жээгинде жайгашкан мамлекет<ref name=":1">[https://www.britannica.com/place/Caucasus Encyclopedia Britannica. Caucasus]</ref>. Чыгыш Европа менен Батыш Азиянын аймагында жайгашкан жана көп учурда Европа менен Азиянын кесилишиндеги өлкө катары каралат. Тарыхый, маданий жана геосаясий жактан алганда, ал Европанын бир бөлүгү деп эсептелет<ref>[https://www.cambridge.org/core/journals/nationalities-papers/article/abs/go-west-georgias-european-identity-and-its-role-in-domestic-politics-and-foreign-policy-objectives/AB309EDA6F4E1E4D25C97F00DCFF7973 Cambridge University Press. Go West: Georgia's European identity and its role in domestic politics and foreign policy objectives]</ref><ref name=":1" />. Грузия түндүгүнөн жана түндүк-чыгышынана — [[Орусия]], түштүк-чыгышынан — [[Азербайжан]], түштүгүнөн — [[Армения]], түштүк-батышынан [[Түркия]] менен чектешет. Борбору – [[Тбилиси]] шаары. Расмий тили – грузин тили. Демократиялуу, унитардык парламенттик республика. Грузия бир катар эл аралык уюмдарга, анын ичинде [[Бириккен Улуттар Уюму|Бириккен Улуттар Уюмуна]], [[Европа кеңеши|Европа]] [[Европа кеңеши|кеңешине]], [[Европа реконcтрукциялоо жана өнүктүрүү банкы|Европа реконcтрукциялоо жана өнүктүрүү банкына]], [[Европадагы Коопсуздук жана Кызматташтык Уюму (ЕККУ)|Европадагы Коопсуздук жана Кызматташтык уюмуна]], [[Кара деңиз экономикалык кызматташтык уюму|Кара деңиз экономикалык кызматташтык уюмуна]], ГУАМга, [[Бүткүл Дүйнөлүк Соода Уюму|Бүткүл Дүйнөлүк Соода уюмуна]] мүчө өлкө. Европа Биримдигине жана НАТОго интеграцияланууну көздөгөн бир катар демократиялык жана экономикалык реформаларды жүргүзүүдө. 2023-жылдын 14-декабрынан бери Грузия Европа Биримдигине мүчө болууга расмий талапкер мамлекет болуп саналат<ref>[https://eu4georgia.eu/what-does-the-eu-candidate-status-mean-to-georgia/ European Union. EU Candidate Status – What Does It Mean For Georgia?]</ref><ref>[https://www.consilium.europa.eu/en/policies/georgia/ The General Secretariat of the Council of the EU. Georgia]</ref>. Конституциясына ылайык<ref name=":2">[https://matsne.gov.ge/en/document/view/30346?publication=36 Грузиянын Конституциясы]</ref>, Грузия эки автономиялуу республикадан, тогуз аймактан жана аларга теңдеш макамга ээ болгон борбор шаардан турат<ref name=":2" />. [[Абхазия]] жана Цхинвали аймагы иш жүзүндө Грузия өкмөтүнүн (де-факто) көзөмөлүндө эмес. Грузия, Европадагы Коопсуздук жана Кызматташтык уюмунун парламенттик ассамблеясы, Америка Кошмо Штаттары жана Европа комиссиясы тарабынан бул аймактар ​​Орусия тарабынан басып алынган Грузиянын аймактары катары каралат<ref>[https://www.aljazeera.com/news/2008/8/9/georgia-declares-state-of-war Al Jazeera. Georgia declares ‘state of war’]</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-17301647 BBC. Georgia country profile]</ref>. Орусия<ref>[https://www.nytimes.com/2008/08/27/world/europe/27russia.html The New York Times. Russia Backs Independence of Georgian Enclaves]</ref><ref>[http://www.kremlin.ru/acts/bank/27957 Кремль. Указ Президента Российской Федерации от 26.08.2008 г. № 1260]</ref>, Никарагуа<ref>[https://ticotimes.net/2008/09/12/nicaragua-recognizes-abkhazia-south-ossetia The Tico Times. Nicaragua Recognizes Abkhazia, South Ossetia]</ref>, Венесуэла<ref>[https://oc-media.org/georgia-calls-on-venezuela-to-revoke-recognition-of-abkhazia-and-south-ossetia-following-maduros-removal/ OC Media. Georgia calls on Venezuela to revoke recognition of Abkhazia and South Ossetia following Maduro’s removal]</ref> жана Сирия<ref>[https://meduza.io/short/2018/05/29/siriya-priznala-abhaziyu-i-yuzhnuyu-osetiyu-kto-esche Meduza. Сирия признала Абхазию и Южную Осетию. Кто еще?]</ref><ref>[https://archives.guamlegislature.gov/37th-guam-legislature-archives/messages-and-communications-37th/ The Guam Legislature. 37th Legislature – Messages and Communications]</ref> бул аймактарды Грузиядан көз карандысыз мамлекеттер — Абхазия Республикасы жана Түштүк Осетия Республикасы — деген макамда тааныйт. == Тарых == Грузия күчөтүлүп дүйнөнүн көпчүлүк даамдуу шараптары жасап аймагында бир өлкө деп аташат. Тарыхта бул аймактын тарыхы менен тыгыз КТС менен тыгыз байланышта. VIII кылымда башталып, жергиликтүү кол өнөрчүлөрдүн атайын технология менен өндүрүлгөн рухтар бар үчүн атактуу<ref name="Vinologue">{{citation |author=Miquel Hudin |author2=Daria Kholodolina|title=Georgia: A guide to the cradle of wine |url=http://www.vinologue.com/books/georgia/ |page=300|year=2017|publisher=[[Vinologue]]|isbn=978-1-941598-05-4}}</ref>. == Географиясы == Грузия Түштүк Кавказдын борбордук жана батыш бөлүгүндө, түндүк кеңдиктин 41°07' жана 43°05', чыгыш узундуктун 40°05' жана 46°44' ортосунда, жарым-нымдуу Жер ортолук деңизинин кургак Арал-Каспий ойдуңунун жана континенталдык тоолуу аймактардын кесилишинде жайгашкан. Бул жагдай табигый шарттардын ар түрдүүлүгүн, ошондой эле флора менен фаунанын байлыгын шарттайт. Грузиянын аянты 69 700 км² түзөт. Түндүгүнөн жана түндүк-чыгышынана — [[Орусия]], түштүк-чыгышынан — [[Азербайжан]], түштүгүнөн — [[Армения]], түштүк-батышынан [[Түркия]] менен чектешет. Өлкөнүн Кара деңизде жээгинин узундугу 308 км жетет<ref>[https://www.springerprofessional.de/en/the-physical-geography-of-georgia/23455934#:~:text=The%20Physical%20Geography%20of%20Georgia.%202022. Springer Fachmedien Wiesbaden GmbH. The Physical Geography of Georgia]</ref>. === Рельефи === Грузиянын түндүгүн Чоң Кавказ тоолору ээлейт. Анын түштүк капталында Кодор, Сванет, Харул, Ламис, Гудис, Картли жана Кахет кырка тоолору, ал эми түндүгүндө — Хох, Шавана, Кидеган, Хевсурет жана Пирикит кырка тоолору жайгашкан. Грузиянын бийик тоолуу түндүгүндө нивалдык рельеф формаларынын калыптанышында мөңгүлөр башкы роль ойногон. Чоң Кавказдын чыгышында тарыхый доорго таандык жанарташ түзүлүштөрү бар. Түштүктөгү тоо аралык депрессияда Дзируль массиви менен бөлүнүп турган Иверия жана Колхида ойдуңдары орун алган. Алардын көпчүлүк бөлүгүн аллювиалдык түздүктөр ээлейт. Ички Картли, Төмөнкү Картли жана Алазань түздүктөрү да аллювийден турат. Колхида аймагынан түштүгүрөөктө, деңиз деңгээлинен 2850 м бийиктикте Месхет, Шавшет, Триалет жана Лок кырка тоолору орун алган. Түштүк-Грузин жанарташ тоолуу аймагы Грузиянын түштүк аймагын ээлейт<ref name=":1" />. Грузиянын табигый шарттары абдан ар түрдүү келет. Тарыхый мезгилдерде алар кескин өзгөрүүгө учураган эмес жана калктын социалдык, чарбалык турмушунда чечүүчү өзгөрүүлөрдү жараткан эмес, бирок Мөңгү доорундагы табигый катаклизмдер азыркы Грузиянын аймагында жашаган таш доорунун адамдарынын жашоосуна олуттуу таасир эткен. Ландшафттардын, гидрологиялык шарттардын, жер кыртышынын, өсүмдүктөр менен жаныбарлар дүйнөсүнүн ар түрдүүлүгү неотектоникалык көтөрүлүүлөр менен чөгүүлөрдүн натыйжасы болуп саналат. Грузиянын географиялык абалы жана климаттык өзгөчөлүктөрү мамлекеттин калыптанышында да белгилүү роль ойногон. Байыркы жана орто кылымдардагы Грузияда деңизде сүзүү менен балык уулоонун аз өнүгүшү Грузиянын бүткүл Кара деңиз жээгинде олуттуу булуңдардын, аралдардын жана жарым аралдардын жоктугу менен түшүндүрүлөт<ref name=":1" />. Грузиянын аймагы бийик тоолуу, орто тоолуу, дөңсөөлүү, ойдуңдуу-түзөң, бөксө тоолуу жана плато сымал рельефти айкалыштырат. Чоң Кавказ тилкесинде өлкөнүн эң бийик географиялык чекити — Шхара чокусу (5193,2 м) жайгашкан. Өлкөнүн бийик тоолуу тилкесинде тоо-эрозиялык, тоо-гляциалдык жана нивалдык рельеф формалары айкын байкалат, аларды калыптандырууда мөңгүлөр негизги роль ойногон<ref name=":1" />. <gallery class="center" widths="220"> Файл:Zemo Svaneti, June, 2018-10.jpg|Сванетия аймагы Файл:Kasbek from Tsminda Gergeti (10600419415).jpg|Казбек тоосу Файл:194 Kartlie Paysage de la chaîne de Kartlie entre Tbilissi et Télavi.JPG|Тбилиси менен Телавинин ортосундагы Картли тоо кыркасынын ландшафты Файл:Georgia, Khevi, Suatisi Valley - Village Suatisi.jpg|Сватиси айылы Файл:Mestia View.jpg|Местиа айылы </gallery> === Климаты === Грузиянын батышы нымдуу субтропикалык климаттын, ал эми чыгышы Жер ортолук деңизинин деңиздик климатынын таасири астында. Алардын ортосундагы чек катары жайгашкан Лих (Сурам) кырка тоолору Чоң Кавказ кырка тоосу аркылуу түндүктөн соккон муздак шамалдар тосулат<ref name=":3">[https://www.orexca.com/georgia.htm OrexCA. Georgia Travel Guide]</ref>. Кара деңиз жээгин бойлой, ошондой эле Колхида ойдуңу деп аталган аймакта жогорку нымдуулук жана мол жаан-чачындуу (жылына 1000ден 2000 ммге чейин, ал эми Кара деңиздеги Батуми портунда 2500 ммге чейин) субтропикалык климат үстөмдүк кылат<ref>[https://biblioscout.net/de/book/10.25162/9783515121835 Nana Bolashvili, Andreas Dittmann, Lorenz King, Vazha Neidze. National Atlas of Georgia – Nationalatlas von Georgien]</ref>. Бул аймакта пальманын бир нече түрү өсөт. Январь-февраль айларында абынын орточо температура 5°C, ал эми июль-августта +24°C түзөт<ref name=":4">[https://www.caucasus-mt.net/Publications/climate-hydrography-and-soils-of-georgia.html Scientific Network for the Caucasus Mountain Region. Climate, Hydrography, and Soils of Georgia]</ref><ref name=":3" />. {{Шаардын аба ырайы | Туурасы = auto | Абалы = collapsed | Жер_илик = Грузиянын | Булак = Погода и климат (1991–2020) | Үчт_ор = 2.3 | Үчт_ор_ж-ч = 73 | Бир_ор = 3.1 | Бир_ор_ж-ч = 69 | Жал_ор = 7.2 | Жал_ор_ж-ч = 66 | Чын_ор = 12.7 | Чын_ор_ж-ч = 63 | Буг_ор = 17.2 | Буг_ор_ж-ч = 65 | Кул_ор = 21.7 | Кул_ор_ж-ч = 58 | Тек_ор = 24.9 | Тек_ор_ж-ч = 56 | Баш_ор = 24.7 | Баш_ор_ж-ч = 56 | Аяк_ор = 20.2 | Аяк_ор_ж-ч = 64 | Тог_ор = 14.2 | Тог_ор_ж-ч = 73 | Жет_ор = 7.9 | Жет_ор_ж-ч = 77 | Беш_ор = 3.7 | Беш_ор_ж-ч = 76 | Жыл_ор = 13.3 | Жыл_ор_ж-ч = 66 | Үчт_ор_мин = -1.5 | Үчт_ор_макс = 6.6 | Бир_ор_мин = -0.8 | Бир_ор_макс = 7.7 | Жал_ор_мин = 2.5 | Жал_ор_макс = 12.6 | Чын_ор_мин = 7.1 | Чын_ор_макс = 18.9 | Буг_ор_мин = 11.5 | Буг_ор_макс = 23.1 | Кул_ор_мин = 15.7 | Кул_ор_макс = 28.1 | Тек_ор_мин = 19.0 | Тек_ор_макс = 31.2 | Баш_ор_мин = 18.7 | Баш_ор_макс = 30.9 | Аяк_ор_мин = 14.6 | Аяк_ор_макс = 26.4 | Тог_ор_мин = 9.4 | Тог_ор_макс = 19.8 | Жет_ор_мин = 3.8 | Жет_ор_макс = 12.8 | Беш_ор_мин = 0.1 | Беш_ор_макс = 8.1 | Жыл_ор_мин = 8.3 | Жыл_ор_макс = 18.9 | Үчт_а_мин = -24.4 | Үчт_а_макс = 19.5 | Бир_а_мин = -14.8 | Бир_а_макс = 22.4 | Жал_а_мин = -12.8 | Жал_а_макс = 28.9 | Чын_а_мин = -3.8 | Чын_а_макс = 34.4 | Буг_а_мин = 1.0 | Буг_а_макс = 35.1 | Кул_а_мин = 6.3 | Кул_а_макс = 40.2 | Тек_а_мин = 9.3 | Тек_а_макс = 42.0 | Баш_а_мин = 8.9 | Баш_а_макс = 40.4 | Аяк_а_мин = 0.8 | Аяк_а_макс = 37.9 | Тог_а_мин = -6.4 | Тог_а_макс = 33.3 | Жет_а_мин = -7.1 | Жет_а_макс = 27.2 | Беш_а_мин = -10.5 | Беш_а_макс = 22.8 | Жыл_а_мин = -24.4 | Жыл_а_макс = 42.0 | Үчт_суу = | Бир_суу = | Жал_суу = | Чын_суу = | Буг_суу = | Кул_суу = | Тек_суу = | Баш_суу = | Аяк_суу = | Тог_суу = | Жет_суу = | Беш_суу = | Жыл_суу = }} === Жер кыртышы жана топурагы === Грузияда кыртыштын ар кандай түрлөрү бар: кургак талаалардын боз-шагыл жана туздуу жарым чөл кыртыштарынан баштап, мелүүн нымдуу токойлордун күрөң токой кыртыштарына, нымдуу субтропикалык зонанын кызыл жана ак топурак кыртыштарына жана бийик тоолуу тоо-шалбаа кыртыштарына чейин кездешет. Грузиянын аймагында жарым чөлдөр да бар, алар негизинен өлкөнүн чыгышында жайгашкан. Өлкөгө бийиктик алкактуулугу мүнөздүү<ref name=":4" />. === Кен байлыктары === [[Файл:0.5_GL_Borjomi_Glass_Bottle.jpg|thumb|330x330px|Боржоми суусу]] Өлкөнүн минералдык-ресурстук булактары пайдалуу кендердин 27 түрүн камтыган 450 кен чыккан жерлер менен көрсөтүлгөн, алардын негизгилери: жогорку сапаттагы марганец рудалары (Чиатура, кору — 200 млн т, жылдык казып алуу — 6 млн т чейин), таш көмүр (Ткибули; кору — 400 млн т), жез рудалары (Марнеули, кору — 250 миң т), мунай (Самгори, Патардзеули, Ниноцминда, өнөр жайлык кору — 30 млн т)<ref>[https://catalogmineralov.ru/deposit/gruziya/ Каталог минералов. Минералы Грузии]</ref>. Грузия курулуш материалдарынын олуттуу коруна ээ — бентонит чопосу (17 млн т), доломиттер, акиташ (200 млн т), цемент (75 млн т) жана кыш өндүрүү үчүн чопо (47 млн м³), гипс, тальк, кварц куму. Грузиянын аймагында жалпы жылдык дебети 250 млрд литрди түзгөн тузсуз суунун 2 миңге чукул булагы, минералдык суулардын 22 булагы катталган, алардын ичинде дарылык касиетке ээ "Боржоми", "Саирме", "Набеглави", "Зваре" булактары бар. Учурда тузсуз жана минералдык суулар дүйнөнүн 24 өлкөсүнө экспорттолот<ref>[https://www.advantour.com/rus/georgia/geography/resources.htm Advantour. Природные ресурсы Грузии]</ref>. Токойлордун жалпы аянты — 3 млн га. Жыгач кору 434 млн м³ деп бааланат. Өлкөнүн аймагы фармацевтика өнөр жайы үчүн бай сырьелук база болуп саналат. Өзүнүн мүнөздөмөлөрү боюнча уникалдуу тоо жана деңиз курорттору өлкөнүн башкы рекреациялык ресурстары болуп саналат. === Суу ресурстары === Грузиянын дарыя тутуму бир калыпта эмес. Эң жыш дарыя тармагы менен Батыш Грузия айырмаланат. Өлкөнүн аймагында 25 000ден ашык дарыялар бар<ref name=":4" />. Грузиянын дарыялары эки бассейнге кирет — Кара деңиз (агын суунун 75%) жана Каспий деңизи. Каспий бассейнинин дээрлик бардык агын суусу Мингечевир суу сактагычы жайгашкан Кура дарыясы аркылуу агып өтөт. Кара деңиз бассейнинин дарыялары бирдиктүү системаны түзбөстөн, деңизге дарыялар түз куюшат. Алардын эң ириси — Колхида ойдуңу аркылуу өткөн Риони дарыясы. Ингури жана башка дарыялар да олуттуу мааниге ээ<ref name=":1" />. Тоолордон башталган дарыялардын көбү жазга маал, кар эригенде кирет. Негизинен мөңгүлөрдөн куралган дарыялар эң көп сууну жайында алып, бул учурда кечки сааттарда максимумга жана таң атарда минимумга жеткен суунун суткалык өзгөрүүлөрүнө ээ. Тоо дарыялары тез аккандыктан сейрек учурларда гана тоңот. Алар босоголору көп болгон терең капчыгайлар аркылуу агат. Чоң Кавказдын акиташтуу зонасында жана Джавахет тоолуу аймагынын жанарташ тектеринде жер астындагы агын суунун көлөмү жер үстүндөгү агын суулардан ашык<ref>[https://unece.org/fileadmin/DAM/env/water/cwc/groundwater/%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D1%8B_%D0%B2_%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D0%B8_%D0%93%D0%B0%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%88%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B8_%D0%B8_%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%88%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B8.pdf ЕЭК. Ресурсы подземных пресных вод Грузии, Управление и проблемы трансграничных артезиальных бассейнов]</ref>. Грузия гидроэнергоресурстарга бай мамлекет болуп санадат жана көптөгөн тоо дарыяларында ГЭС каскаддары, суу сактагычтар курулган. Сугат системаларынын жалпы узундугу 1000 кмден ашат<ref name=":1" />. Грузияда көлдөр аз — алар негизинен Джавахет тоолуу аймагында жайгашкан.Эң чоңу — Паравани көлү. <gallery class="center" widths="220"> Файл:Alazani River 2.jpg|Алазани дарыясы Файл:სვანეთი,ქურულდის ტბები.jpg|Тоо көлү Файл:Waterfall in Mtirala National Park.JPG|Мтирала улуттук паркындагы шаркыратма Файл:Ninoskhevi waterfall 2.jpg|Ниносхеви шаркыратмасы Файл:Georgien vardzia.jpg|Тоо дарыясы </gallery> === Флорасы жана фаунасы === [[Файл:Ჯიხვი_ლაგოდეხის_ნაკრძალში.jpg|thumb|280x280px|Лагодехи корголуучу аймактарынын аскаларындагы Чыгыш Кавказ текеси (туру)]] Ботаниктердин эсеби боюнча, гүлдүү өсүмдүктөрдүн түрлөрүнүн саны 4500дөн ашат. Мурдагы климаттын салыштырмалуу туруктуулугу флоранын байыркы элементтерин, реликттик жана эндемикалык өсүмдүктөрдүн сактап калуусуна шарт түзгөн<ref>[https://web.archive.org/web/20090412080946/http://www.endemic-species-caucasus.info/ Endemic Species of the Caucasus]</ref><ref name=":5">[https://biodiversity.iliauni.edu.ge/ka ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი.] [https://biodiversity.iliauni.edu.ge/ka საქართველოს ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზა]</ref>. Грузиянын аймагында омурткасыздардын 11 миңден ашык түрү жашайт, анын ичинде дээрлик 9150 муунак буттулар (алардын 8230дан ашыгы курт-кумурскалар). Тузсуз суу балыктарынын 84 түрү, ошондой эле башка жактан алынып келинген 6 түр катталган. Жерде-сууда жашоочулардын 12 түрү катталган. Сойлоп жүрүчүлөр классына кирген 52 түрдүн катарына ташбаканын 3 түрү, кескелдириктердин 27 түрү жана жыландардын 23 түрү кирет (жыландардын 3 түрү жана кескелдириктердин 12 түрү Кавказдын эндемиктери болуп саналат). Грузиянын аймагын сүт эмүүчүлөрдүн 109 түрү байырлайт<ref name=":1" /><ref name=":5" />. Грузиянын экосистемасы үчүн аюу, карышкыр, түлкү, бугу, сүлөөсүн, каман сыяктуу ири сүт эмүүчүлөр мүнөздүү. Кавказда жоголуп кетти деп эсептелип, бирок 2001-жылы грузин зоологдору тарабынан кайрадан табылган илбирс жоголуу коркунучу алдында турат. Таргыл гиена менен жейрен да тукум курут болуу алдында<ref name=":5" />. XX кылымда Кара деңизди байырлаган монах тюлени жана туран жолборсу толугу менен жок болуп кеткен, бирок алардын ордуна түндүк америкадан жанат, Ыраакы Чыгыштан жанатсымак ит, ошондой эле кадимки тыйын чычкандар сыяктуу жаңы түрлөр алынып келинген<ref name=":5" />. Альпы жана субальпы алкактарында текелердин (турлардын) эки түрү кездешет (Чоң Кавказдын бийик тоолорунда кездешкен жана Кавказ тоолорунун эндемиги болуп саналган дагестан жана кавказ текелери)<ref name=":5" />. Грузиянын Кара деңиз жээгине жакын жерде сүт эмүүчүлөрдөн дельфиндердин 3 түрү кездешет — ак капталдуу дельфин, афалина жана деңиз чочкосу. Деңиз балыктарынан акулалар, скаттар, белуга, орус жана атлантика осётрлору, кара деңиз лососу, хамса, май чабак, деңиз иттери, камбала, ийне балыктар, деңизтайлар ж.б. кездешет<ref name=":5" />. == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://www.gov.ge/ Грузия өкмөтүнүн расмий сайты] * [https://mfa.gov.ge/ Грузиянын Тышкы иштер министрлиги] * [https://gnta.ge/en Грузиянын Улуттук туризм боюнча администрациясы] * [http://www.allgeo.org Грузия тууралуу маалымат] ({{ref-en}}, {{ref-de}}, {{ref-ge}}, {{ref-ru}}) {{Азия өлкөлөрү}} {{Европа өлкөлөрү}} {{Европа Бирлиги}} [[Категория:Грузия| ]] 7f9776ugf2xr3anuyfknkkkymooh00w 663414 663389 2026-10-24T02:35:55Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 663414 wikitext text/x-wiki {{Мамлекет |Этап1 = |Дата1 = |Этап2 = |Дата2 = |Этап3 = |Дата3 = |Этап4 = |Дата4 = |Этап5 = |Дата5 = |Макамы = |Негизделген = |Макамы = |Кыргызча аталышы = Грузия |Расмий аталышы = {{lang-ka|საქართველო}} |Мамлекеттик дини = [[динден тышкары мамлекет]] |Герб = Greater coat of arms of Georgia.svg |Желек = Flag of Georgia.svg |Гимн аталышы = თავისუფლება (Эркиндик)<br> |Аудио = Tavisupleba vocal.ogg |Урааны = ძალა ერთობაშია (Сила в единстве) |Башкаруу формасы = [[парламенттик республика]] |Картада = Georgia (orthographic projection with inset).svg | lat_dir = N | lat_deg = 41 | lat_min = 43 | lat_sec = 0 | lon_dir = E | lon_deg = 44 | lon_min = 47 | lon_sec = 0 | region = GE | CoordScale = 3000000 |Тили = [[грузин тили]], [[абхаз тили]] |Эгемендүүлүк күнү = [[9-апрель]] [[1991-жыл]] |Эгемендүүлүгүн алды = [[СССР|СССРден]] |Борбор шаары = [[Тбилиси]] |Ири шаарлар = Тбилиси, Батуми, Кутаиси, Рустави, Сухуми, Гори, Зугдиди, Поти, Цхинвали |Башчыларынын милдеттери = Президент<br>Премьер-министр<br>Парламенттин спикери |Башчылары = Михаил Кавелашвили<br>Ираклий Кобахидзе<br>Шалва Папуашвили |Аянты = 69 789 |Суу пайызы = |Аянты боюнча орду = 119-орун |Калкы = {{Өсүү}}3 657 000 |Калкы боюнча орду = 129-орун |Калкты каттоо жылы = 2024 |Калктын жыштыгы = 56,3 |Калкынын жыштыгы боюнча орду = |ИДӨ (САМ) = {{Өсүү}}123,049 млрд |ИДӨ (САМ) эсептөө жылы = 2026 |ИДӨ (САМ) боюнча орду = 98-орун |ИДӨ (САМ) ар бир жанга = 33 340 |ИДӨ (номинал) = {{Өсүү}}35,350 млрд |ИДӨ (номинал) эсептөө жылы = 2026 |ИДӨ (номинал) боюнча орду = 103-орун |ИДӨ (номинал) ар бир жанга = 10 866 |Акча бирдиги = [[Грузия лариси|Грузия лариси]] |АДӨИ = {{Өсүү}}0,844 |АДӨИ деңгээли = <span style="color:green;">'''жогору''' |АДӨИ боюнча орду = 57-орун |Учак компаниясы = |ЭОК = |ISO = GE |Этнохороним = грузин, грузиндер, грузиялык, грузиялыктар |Домени = [[.ge]], [[.გე]] |Телефон коду = 995 |Убакыт аралыгы = [[UTC+04:00|+04:00]] |Штрих коду = |Түшүнүктөр = <div class="center">[[commons:Georgia (country)|'''Викиказынадагы медиафайлдар''']]</div> }} '''Грузия''' ({{lang-ka|საქართველო}}, ''Сакартвело'', {{lang-ab|Қырҭтәыла}}) — [[Түштүк Кавказ|Түштүк Кавказдын]] батышында жана [[Кара деңиз|Кара деңиздин]] чыгыш жээгинде жайгашкан мамлекет<ref name=":1">[https://www.britannica.com/place/Caucasus Encyclopedia Britannica. Caucasus]</ref>. Чыгыш Европа менен Батыш Азиянын аймагында жайгашкан жана көп учурда Европа менен Азиянын кесилишиндеги өлкө катары каралат. Тарыхый, маданий жана геосаясий жактан алганда, ал Европанын бир бөлүгү деп эсептелет<ref>[https://www.cambridge.org/core/journals/nationalities-papers/article/abs/go-west-georgias-european-identity-and-its-role-in-domestic-politics-and-foreign-policy-objectives/AB309EDA6F4E1E4D25C97F00DCFF7973 Cambridge University Press. Go West: Georgia's European identity and its role in domestic politics and foreign policy objectives]</ref><ref name=":1" />. Грузия түндүгүнөн жана түндүк-чыгышынана — [[Орусия]], түштүк-чыгышынан — [[Азербайжан]], түштүгүнөн — [[Армения]], түштүк-батышынан [[Түркия]] менен чектешет. Борбору – [[Тбилиси]] шаары. Расмий тили – грузин тили. Демократиялуу, унитардык парламенттик республика. Грузия бир катар эл аралык уюмдарга, анын ичинде [[Бириккен Улуттар Уюму|Бириккен Улуттар Уюмуна]], [[Европа кеңеши|Европа]] [[Европа кеңеши|кеңешине]], [[Европа реконcтрукциялоо жана өнүктүрүү банкы|Европа реконcтрукциялоо жана өнүктүрүү банкына]], [[Европадагы Коопсуздук жана Кызматташтык Уюму (ЕККУ)|Европадагы Коопсуздук жана Кызматташтык уюмуна]], [[Кара деңиз экономикалык кызматташтык уюму|Кара деңиз экономикалык кызматташтык уюмуна]], ГУАМга, [[Бүткүл Дүйнөлүк Соода Уюму|Бүткүл Дүйнөлүк Соода уюмуна]] мүчө өлкө. Европа Биримдигине жана НАТОго интеграцияланууну көздөгөн бир катар демократиялык жана экономикалык реформаларды жүргүзүүдө. 2023-жылдын 14-декабрынан бери Грузия Европа Биримдигине мүчө болууга расмий талапкер мамлекет болуп саналат<ref>[https://eu4georgia.eu/what-does-the-eu-candidate-status-mean-to-georgia/ European Union. EU Candidate Status – What Does It Mean For Georgia?]</ref><ref>[https://www.consilium.europa.eu/en/policies/georgia/ The General Secretariat of the Council of the EU. Georgia]</ref>. Конституциясына ылайык<ref name=":2">[https://matsne.gov.ge/en/document/view/30346?publication=36 Грузиянын Конституциясы]</ref>, Грузия эки автономиялуу республикадан, тогуз аймактан жана аларга теңдеш макамга ээ болгон борбор шаардан турат<ref name=":2" />. [[Абхазия]] жана Цхинвали аймагы иш жүзүндө Грузия өкмөтүнүн (де-факто) көзөмөлүндө эмес. Грузия, Европадагы Коопсуздук жана Кызматташтык уюмунун парламенттик ассамблеясы, Америка Кошмо Штаттары жана Европа комиссиясы тарабынан бул аймактар ​​Орусия тарабынан басып алынган Грузиянын аймактары катары каралат<ref>[https://www.aljazeera.com/news/2008/8/9/georgia-declares-state-of-war Al Jazeera. Georgia declares ‘state of war’]</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-17301647 BBC. Georgia country profile]</ref>. Орусия<ref>[https://www.nytimes.com/2008/08/27/world/europe/27russia.html The New York Times. Russia Backs Independence of Georgian Enclaves]</ref><ref>[http://www.kremlin.ru/acts/bank/27957 Кремль. Указ Президента Российской Федерации от 26.08.2008 г. № 1260]</ref>, Никарагуа<ref>[https://ticotimes.net/2008/09/12/nicaragua-recognizes-abkhazia-south-ossetia The Tico Times. Nicaragua Recognizes Abkhazia, South Ossetia]</ref>, Венесуэла<ref>[https://oc-media.org/georgia-calls-on-venezuela-to-revoke-recognition-of-abkhazia-and-south-ossetia-following-maduros-removal/ OC Media. Georgia calls on Venezuela to revoke recognition of Abkhazia and South Ossetia following Maduro’s removal]</ref> жана Сирия<ref>[https://meduza.io/short/2018/05/29/siriya-priznala-abhaziyu-i-yuzhnuyu-osetiyu-kto-esche Meduza. Сирия признала Абхазию и Южную Осетию. Кто еще?]</ref><ref>[https://archives.guamlegislature.gov/37th-guam-legislature-archives/messages-and-communications-37th/ The Guam Legislature. 37th Legislature – Messages and Communications]</ref> бул аймактарды Грузиядан көз карандысыз мамлекеттер — Абхазия Республикасы жана Түштүк Осетия Республикасы — деген макамда тааныйт. == Тарых == Грузия күчөтүлүп дүйнөнүн көпчүлүк даамдуу шараптары жасап аймагында бир өлкө деп аташат. Тарыхта бул аймактын тарыхы менен тыгыз КТС менен тыгыз байланышта. VIII кылымда башталып, жергиликтүү кол өнөрчүлөрдүн атайын технология менен өндүрүлгөн рухтар бар үчүн атактуу<ref name="Vinologue">{{citation |author=Miquel Hudin |author2=Daria Kholodolina|title=Georgia: A guide to the cradle of wine |url=http://www.vinologue.com/books/georgia/ |page=300|year=2017|publisher=[[Vinologue]]|isbn=978-1-941598-05-4}}</ref>. == Географиясы == Грузия Түштүк Кавказдын борбордук жана батыш бөлүгүндө, түндүк кеңдиктин 41°07' жана 43°05', чыгыш узундуктун 40°05' жана 46°44' ортосунда, жарым-нымдуу Жер ортолук деңизинин кургак Арал-Каспий ойдуңунун жана континенталдык тоолуу аймактардын кесилишинде жайгашкан. Бул жагдай табигый шарттардын ар түрдүүлүгүн, ошондой эле флора менен фаунанын байлыгын шарттайт. Грузиянын аянты 69 700 км² түзөт. Түндүгүнөн жана түндүк-чыгышынана — [[Орусия]], түштүк-чыгышынан — [[Азербайжан]], түштүгүнөн — [[Армения]], түштүк-батышынан [[Түркия]] менен чектешет. Өлкөнүн Кара деңизде жээгинин узундугу 308 км жетет<ref>[https://www.springerprofessional.de/en/the-physical-geography-of-georgia/23455934#:~:text=The%20Physical%20Geography%20of%20Georgia.%202022. Springer Fachmedien Wiesbaden GmbH. The Physical Geography of Georgia]</ref>. === Рельефи === Грузиянын түндүгүн Чоң Кавказ тоолору ээлейт. Анын түштүк капталында Кодор, Сванет, Харул, Ламис, Гудис, Картли жана Кахет кырка тоолору, ал эми түндүгүндө — Хох, Шавана, Кидеган, Хевсурет жана Пирикит кырка тоолору жайгашкан. Грузиянын бийик тоолуу түндүгүндө нивалдык рельеф формаларынын калыптанышында мөңгүлөр башкы роль ойногон. Чоң Кавказдын чыгышында тарыхый доорго таандык жанарташ түзүлүштөрү бар. Түштүктөгү тоо аралык депрессияда Дзируль массиви менен бөлүнүп турган Иверия жана Колхида ойдуңдары орун алган. Алардын көпчүлүк бөлүгүн аллювиалдык түздүктөр ээлейт. Ички Картли, Төмөнкү Картли жана Алазань түздүктөрү да аллювийден турат. Колхида аймагынан түштүгүрөөктө, деңиз деңгээлинен 2850 м бийиктикте Месхет, Шавшет, Триалет жана Лок кырка тоолору орун алган. Түштүк-Грузин жанарташ тоолуу аймагы Грузиянын түштүк аймагын ээлейт<ref name=":1" />. Грузиянын табигый шарттары абдан ар түрдүү келет. Тарыхый мезгилдерде алар кескин өзгөрүүгө учураган эмес жана калктын социалдык, чарбалык турмушунда чечүүчү өзгөрүүлөрдү жараткан эмес, бирок Мөңгү доорундагы табигый катаклизмдер азыркы Грузиянын аймагында жашаган таш доорунун адамдарынын жашоосуна олуттуу таасир эткен. Ландшафттардын, гидрологиялык шарттардын, жер кыртышынын, өсүмдүктөр менен жаныбарлар дүйнөсүнүн ар түрдүүлүгү неотектоникалык көтөрүлүүлөр менен чөгүүлөрдүн натыйжасы болуп саналат. Грузиянын географиялык абалы жана климаттык өзгөчөлүктөрү мамлекеттин калыптанышында да белгилүү роль ойногон. Байыркы жана орто кылымдардагы Грузияда деңизде сүзүү менен балык уулоонун аз өнүгүшү Грузиянын бүткүл Кара деңиз жээгинде олуттуу булуңдардын, аралдардын жана жарым аралдардын жоктугу менен түшүндүрүлөт<ref name=":1" />. Грузиянын аймагы бийик тоолуу, орто тоолуу, дөңсөөлүү, ойдуңдуу-түзөң, бөксө тоолуу жана плато сымал рельефти айкалыштырат. Чоң Кавказ тилкесинде өлкөнүн эң бийик географиялык чекити — Шхара чокусу (5193,2 м) жайгашкан. Өлкөнүн бийик тоолуу тилкесинде тоо-эрозиялык, тоо-гляциалдык жана нивалдык рельеф формалары айкын байкалат, аларды калыптандырууда мөңгүлөр негизги роль ойногон<ref name=":1" />. <gallery class="center" widths="220"> Файл:Zemo Svaneti, June, 2018-10.jpg|Сванетия аймагы Файл:Kasbek from Tsminda Gergeti (10600419415).jpg|Казбек тоосу Файл:194 Kartlie Paysage de la chaîne de Kartlie entre Tbilissi et Télavi.JPG|Тбилиси менен Телавинин ортосундагы Картли тоо кыркасынын ландшафты Файл:Georgia, Khevi, Suatisi Valley - Village Suatisi.jpg|Сватиси айылы Файл:Mestia View.jpg|Местиа айылы </gallery> === Климаты === Грузиянын батышы нымдуу субтропикалык климаттын, ал эми чыгышы Жер ортолук деңизинин деңиздик климатынын таасири астында. Алардын ортосундагы чек катары жайгашкан Лих (Сурам) кырка тоолору Чоң Кавказ кырка тоосу аркылуу түндүктөн соккон муздак шамалдар тосулат<ref name=":3">[https://www.orexca.com/georgia.htm OrexCA. Georgia Travel Guide]</ref>. Кара деңиз жээгин бойлой, ошондой эле Колхида ойдуңу деп аталган аймакта жогорку нымдуулук жана мол жаан-чачындуу (жылына 1000ден 2000 ммге чейин, ал эми Кара деңиздеги Батуми портунда 2500 ммге чейин) субтропикалык климат үстөмдүк кылат<ref>[https://biblioscout.net/de/book/10.25162/9783515121835 Nana Bolashvili, Andreas Dittmann, Lorenz King, Vazha Neidze. National Atlas of Georgia – Nationalatlas von Georgien]</ref>. Бул аймакта пальманын бир нече түрү өсөт. Январь-февраль айларында абынын орточо температура 5°C, ал эми июль-августта +24°C түзөт<ref name=":4">[https://www.caucasus-mt.net/Publications/climate-hydrography-and-soils-of-georgia.html Scientific Network for the Caucasus Mountain Region. Climate, Hydrography, and Soils of Georgia]</ref><ref name=":3" />. {{Шаардын аба ырайы | Туурасы = auto | Абалы = collapsed | Жер_илик = Грузиянын | Булак = Погода и климат (1991–2020) | Үчт_ор = 2.3 | Үчт_ор_ж-ч = 73 | Бир_ор = 3.1 | Бир_ор_ж-ч = 69 | Жал_ор = 7.2 | Жал_ор_ж-ч = 66 | Чын_ор = 12.7 | Чын_ор_ж-ч = 63 | Буг_ор = 17.2 | Буг_ор_ж-ч = 65 | Кул_ор = 21.7 | Кул_ор_ж-ч = 58 | Тек_ор = 24.9 | Тек_ор_ж-ч = 56 | Баш_ор = 24.7 | Баш_ор_ж-ч = 56 | Аяк_ор = 20.2 | Аяк_ор_ж-ч = 64 | Тог_ор = 14.2 | Тог_ор_ж-ч = 73 | Жет_ор = 7.9 | Жет_ор_ж-ч = 77 | Беш_ор = 3.7 | Беш_ор_ж-ч = 76 | Жыл_ор = 13.3 | Жыл_ор_ж-ч = 66 | Үчт_ор_мин = -1.5 | Үчт_ор_макс = 6.6 | Бир_ор_мин = -0.8 | Бир_ор_макс = 7.7 | Жал_ор_мин = 2.5 | Жал_ор_макс = 12.6 | Чын_ор_мин = 7.1 | Чын_ор_макс = 18.9 | Буг_ор_мин = 11.5 | Буг_ор_макс = 23.1 | Кул_ор_мин = 15.7 | Кул_ор_макс = 28.1 | Тек_ор_мин = 19.0 | Тек_ор_макс = 31.2 | Баш_ор_мин = 18.7 | Баш_ор_макс = 30.9 | Аяк_ор_мин = 14.6 | Аяк_ор_макс = 26.4 | Тог_ор_мин = 9.4 | Тог_ор_макс = 19.8 | Жет_ор_мин = 3.8 | Жет_ор_макс = 12.8 | Беш_ор_мин = 0.1 | Беш_ор_макс = 8.1 | Жыл_ор_мин = 8.3 | Жыл_ор_макс = 18.9 | Үчт_а_мин = -24.4 | Үчт_а_макс = 19.5 | Бир_а_мин = -14.8 | Бир_а_макс = 22.4 | Жал_а_мин = -12.8 | Жал_а_макс = 28.9 | Чын_а_мин = -3.8 | Чын_а_макс = 34.4 | Буг_а_мин = 1.0 | Буг_а_макс = 35.1 | Кул_а_мин = 6.3 | Кул_а_макс = 40.2 | Тек_а_мин = 9.3 | Тек_а_макс = 42.0 | Баш_а_мин = 8.9 | Баш_а_макс = 40.4 | Аяк_а_мин = 0.8 | Аяк_а_макс = 37.9 | Тог_а_мин = -6.4 | Тог_а_макс = 33.3 | Жет_а_мин = -7.1 | Жет_а_макс = 27.2 | Беш_а_мин = -10.5 | Беш_а_макс = 22.8 | Жыл_а_мин = -24.4 | Жыл_а_макс = 42.0 | Үчт_суу = | Бир_суу = | Жал_суу = | Чын_суу = | Буг_суу = | Кул_суу = | Тек_суу = | Баш_суу = | Аяк_суу = | Тог_суу = | Жет_суу = | Беш_суу = | Жыл_суу = }} === Жер кыртышы жана топурагы === Грузияда кыртыштын ар кандай түрлөрү бар: кургак талаалардын боз-шагыл жана туздуу жарым чөл кыртыштарынан баштап, мелүүн нымдуу токойлордун күрөң токой кыртыштарына, нымдуу субтропикалык зонанын кызыл жана ак топурак кыртыштарына жана бийик тоолуу тоо-шалбаа кыртыштарына чейин кездешет. Грузиянын аймагында жарым чөлдөр да бар, алар негизинен өлкөнүн чыгышында жайгашкан. Өлкөгө бийиктик алкактуулугу мүнөздүү<ref name=":4" />. === Кен байлыктары === [[Файл:0.5_GL_Borjomi_Glass_Bottle.jpg|thumb|330x330px|Боржоми суусу]] Өлкөнүн минералдык-ресурстук булактары пайдалуу кендердин 27 түрүн камтыган 450 кен чыккан жерлер менен көрсөтүлгөн, алардын негизгилери: жогорку сапаттагы марганец рудалары (Чиатура, кору — 200 млн т, жылдык казып алуу — 6 млн т чейин), таш көмүр (Ткибули; кору — 400 млн т), жез рудалары (Марнеули, кору — 250 миң т), мунай (Самгори, Патардзеули, Ниноцминда, өнөр жайлык кору — 30 млн т)<ref>[https://catalogmineralov.ru/deposit/gruziya/ Каталог минералов. Минералы Грузии]</ref>. Грузия курулуш материалдарынын олуттуу коруна ээ — бентонит чопосу (17 млн т), доломиттер, акиташ (200 млн т), цемент (75 млн т) жана кыш өндүрүү үчүн чопо (47 млн м³), гипс, тальк, кварц куму. Грузиянын аймагында жалпы жылдык дебети 250 млрд литрди түзгөн тузсуз суунун 2 миңге чукул булагы, минералдык суулардын 22 булагы катталган, алардын ичинде дарылык касиетке ээ "Боржоми", "Саирме", "Набеглави", "Зваре" булактары бар. Учурда тузсуз жана минералдык суулар дүйнөнүн 24 өлкөсүнө экспорттолот<ref>[https://www.advantour.com/rus/georgia/geography/resources.htm Advantour. Природные ресурсы Грузии]</ref>. Токойлордун жалпы аянты — 3 млн га. Жыгач кору 434 млн м³ деп бааланат. Өлкөнүн аймагы фармацевтика өнөр жайы үчүн бай сырьелук база болуп саналат. Өзүнүн мүнөздөмөлөрү боюнча уникалдуу тоо жана деңиз курорттору өлкөнүн башкы рекреациялык ресурстары болуп саналат. === Суу ресурстары === Грузиянын дарыя тутуму бир калыпта эмес. Эң жыш дарыя тармагы менен Батыш Грузия айырмаланат. Өлкөнүн аймагында 25 000ден ашык дарыялар бар<ref name=":4" />. Грузиянын дарыялары эки бассейнге кирет — Кара деңиз (агын суунун 75%) жана Каспий деңизи. Каспий бассейнинин дээрлик бардык агын суусу Мингечевир суу сактагычы жайгашкан Кура дарыясы аркылуу агып өтөт. Кара деңиз бассейнинин дарыялары бирдиктүү системаны түзбөстөн, деңизге дарыялар түз куюшат. Алардын эң ириси — Колхида ойдуңу аркылуу өткөн Риони дарыясы. Ингури жана башка дарыялар да олуттуу мааниге ээ<ref name=":1" />. Тоолордон башталган дарыялардын көбү жазга маал, кар эригенде кирет. Негизинен мөңгүлөрдөн куралган дарыялар эң көп сууну жайында алып, бул учурда кечки сааттарда максимумга жана таң атарда минимумга жеткен суунун суткалык өзгөрүүлөрүнө ээ. Тоо дарыялары тез аккандыктан сейрек учурларда гана тоңот. Алар босоголору көп болгон терең капчыгайлар аркылуу агат. Чоң Кавказдын акиташтуу зонасында жана Джавахет тоолуу аймагынын жанарташ тектеринде жер астындагы агын суунун көлөмү жер үстүндөгү агын суулардан ашык<ref>[https://unece.org/fileadmin/DAM/env/water/cwc/groundwater/%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D1%8B_%D0%B2_%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D0%B8_%D0%93%D0%B0%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%88%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B8_%D0%B8_%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%88%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B8.pdf ЕЭК. Ресурсы подземных пресных вод Грузии, Управление и проблемы трансграничных артезиальных бассейнов]</ref>. Грузия гидроэнергоресурстарга бай мамлекет болуп санадат жана көптөгөн тоо дарыяларында ГЭС каскаддары, суу сактагычтар курулган. Сугат системаларынын жалпы узундугу 1000 кмден ашат<ref name=":1" />. Грузияда көлдөр аз — алар негизинен Джавахет тоолуу аймагында жайгашкан.Эң чоңу — Паравани көлү. <gallery class="center" widths="220"> Файл:Alazani River 2.jpg|Алазани дарыясы Файл:სვანეთი,ქურულდის ტბები.jpg|Тоо көлү Файл:Waterfall in Mtirala National Park.JPG|Мтирала улуттук паркындагы шаркыратма Файл:Ninoskhevi waterfall 2.jpg|Ниносхеви шаркыратмасы Файл:Georgien vardzia.jpg|Тоо дарыясы </gallery> === Флорасы жана фаунасы === [[Файл:Ჯიხვი_ლაგოდეხის_ნაკრძალში.jpg|thumb|280x280px|Лагодехи корголуучу аймактарынын аскаларындагы Чыгыш Кавказ текеси (туру)]] Ботаниктердин эсеби боюнча, гүлдүү өсүмдүктөрдүн түрлөрүнүн саны 4500дөн ашат. Мурдагы климаттын салыштырмалуу туруктуулугу флоранын байыркы элементтерин, реликттик жана эндемикалык өсүмдүктөрдүн сактап калуусуна шарт түзгөн<ref>[https://web.archive.org/web/20090412080946/http://www.endemic-species-caucasus.info/ Endemic Species of the Caucasus]</ref><ref name=":5">[https://biodiversity.iliauni.edu.ge/ka ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი.] [https://biodiversity.iliauni.edu.ge/ka საქართველოს ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზა]</ref>. Грузиянын аймагында омурткасыздардын 11 миңден ашык түрү жашайт, анын ичинде дээрлик 9150 муунак буттулар (алардын 8230дан ашыгы курт-кумурскалар). Тузсуз суу балыктарынын 84 түрү, ошондой эле башка жактан алынып келинген 6 түр катталган. Жерде-сууда жашоочулардын 12 түрү катталган. Сойлоп жүрүчүлөр классына кирген 52 түрдүн катарына ташбаканын 3 түрү, кескелдириктердин 27 түрү жана жыландардын 23 түрү кирет (жыландардын 3 түрү жана кескелдириктердин 12 түрү Кавказдын эндемиктери болуп саналат). Грузиянын аймагын сүт эмүүчүлөрдүн 109 түрү байырлайт<ref name=":1" /><ref name=":5" />. Грузиянын экосистемасы үчүн аюу, карышкыр, түлкү, бугу, сүлөөсүн, каман сыяктуу ири сүт эмүүчүлөр мүнөздүү. Кавказда жоголуп кетти деп эсептелип, бирок 2001-жылы грузин зоологдору тарабынан кайрадан табылган илбирс жоголуу коркунучу алдында турат. Таргыл гиена менен жейрен да тукум курут болуу алдында<ref name=":5" />. XX кылымда Кара деңизди байырлаган монах тюлени жана туран жолборсу толугу менен жок болуп кеткен, бирок алардын ордуна түндүк америкадан жанат, Ыраакы Чыгыштан жанатсымак ит, ошондой эле кадимки тыйын чычкандар сыяктуу жаңы түрлөр алынып келинген<ref name=":5" />. Альпы жана субальпы алкактарында текелердин (турлардын) эки түрү кездешет (Чоң Кавказдын бийик тоолорунда кездешкен жана Кавказ тоолорунун эндемиги болуп саналган дагестан жана кавказ текелери)<ref name=":5" />. Грузиянын Кара деңиз жээгине жакын жерде сүт эмүүчүлөрдөн дельфиндердин 3 түрү кездешет — ак капталдуу дельфин, афалина жана деңиз чочкосу. Деңиз балыктарынан акулалар, скаттар, белуга, орус жана атлантика осётрлору, кара деңиз лососу, хамса, май чабак, деңиз иттери, камбала, ийне балыктар, деңизтайлар ж.б. кездешет<ref name=":5" />. == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://web.archive.org/web/20240618115644/https://www.gov.ge/ Грузия өкмөтүнүн расмий сайты] * [https://mfa.gov.ge/ Грузиянын Тышкы иштер министрлиги] * [https://gnta.ge/en Грузиянын Улуттук туризм боюнча администрациясы] * [http://www.allgeo.org Грузия тууралуу маалымат] ({{ref-en}}, {{ref-de}}, {{ref-ge}}, {{ref-ru}}) {{Азия өлкөлөрү}} {{Европа өлкөлөрү}} {{Европа Бирлиги}} [[Категория:Грузия| ]] 971cyrxt30richgfs4984k5phcq35o4 0 135916 663407 498147 2026-10-23T23:14:11Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 663407 wikitext text/x-wiki {{Тамак |Аталышы = Ашлян-фу |Нукура аталышы = |Сүрөт = Ашлянфу.jpg |Туурасы = |Сүрөттүн баяндамасы = |Түрү = |Улуттук ашкана = [[Кыргыз ашканасы]] |Өлкө = {{өлкө желеги|Кыргызстан}} |Автору = |Пайда болгон убагы = |Негизги курамы = [[:ru:крахмал|крахмал]], [[кесме]], [[:ru:омлет|омлет]], [[:ru:соус|соус]] |Кошумча курамы = |Окшош тамактар = |Уикиказына = }} '''Ашлян-фу''', жана '''ашлямфу''' — [[дунгандар|дунгандардын]] жана [[Ысык-Көл|Ысык-Көлдүк кыргыздардын]] улуттук тамагы. Бул [[:ru:Крахмал|крахмал]] бөлүктөрү менен кесме болуп саналат. Көптөгөн Азия өлкөлөрүндө даярдалган. Постсоветтик мейкиндикте эң белгилүүсү [[Кыргызстан|Кыргызстандын]] [[Ысык-Көл облусу|Ысык-Көл облусунун]] административдик борбору [[Каракол]] шаарында даярдалган ашлян-фу болуп саналат<ref name="kp.kg">{{Cite web |url=http://www.kp.kg/daily/26220/3103916/ |title=Ашлямфу — съедобный бренд Кыргызстана |access-date=2016-06-18 |archive-date=2019-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026111809/https://www.kp.kg/daily/26220/3103916/ |deadlink=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191026111809/https://www.kp.kg/daily/26220/3103916/ |archivedate=2019-10-26 |accessdate=2024-12-13 }}</ref><ref name="vb.kg">[http://www.vb.kg/doc/238730_vecherka_podskajet_recept_vkysnogo_ashliamfy.html "Вечерка" даамдуу ашламфунун рецептин сунуштайт]</ref><ref name="nlkg.kg">[http://nlkg.kg/ru/projects/little-kirghizstan/karakolskoe-ashlyanfu Караколдук ашлянфу]</ref>. == Тарыхы == Бул тамактын тарыхы толугу менен ачык-айкын эмес. Негизги версия боюнча аны [[Кытай|Кытайдан]] [[дунгандар|дунган мигранттары]] алып келишкен<ref name="nlkg.kg" />. Дунгандар аны «муздак крахмал» "冷澱粉" дегенди билдирген лен-фэн деп аташат, бирок Кытайда белгилүү себептерден улам бул тамак бир аз башкача даярдалат<ref name="nlkg.kg" />. Эң алгачкы көрүнүшү 20-кылымдын 70-жылдарында Пржевальск (азыркы [[Каракол]]) шаарынын көчөлөрүндө болгон. Аны жер-жерлерде жарым фабрикаттардан даярдап, жеке адамдар, негизинен дунган аялдары сатышкан. 80-жылдардын башында шаардык коомдук тамактануу ишканаларында 1986-жылы жаны Пржевальский коммуналдык комбинатынын кафесинде майда тууралган эт менен ашлян-фу пайда боло баштаган. 80-жылдардын аягында Фрунзе шаарындагы (азыркы [[Бишкек]]) кафелеринде чыга баштаган. Ашлян-фу [[Кыргызстан|Кыргызстанда]] кеңири кулач жайды<ref>[https://web.archive.org/web/20191026113742/http://culture.akipress.org/news:4453 Жайкы фестивалда Ашлянфунун мыкты өндүрүүчүсү аныкталат]</ref>. [[уйгур тили|Уйгурча ]]«аш» (тамак, тамак) [[кытай тили|кытайдын]] «лен-фэн» «凉粉» (дунгандардын арасында «лянфу») тамагынын атына кошулган деп болжолдоого болот. Бул жерде «ашлянфу» пайда болгон. Албетте, "лянфуга" жаңы ингредиенттердин (кесме, жумуртка) кошулушу менен жаңы ат керек болгон: "ашлянфу". 2019-жылы [[Каракол]] шаарында шаар күнүндө рекорддук көлөмдө – бир жарым тонна тамак-аш даярдалган<ref>[https://www.ktrk.kg/kg/post/29496/ru Каракол: бир жарым тонна ашлянфу]</ref>. == Жасалышы == [[Кесме]] [[:ru:Пшеничная мука|буудай унунан]] же буурчак крахмалынан жасалышы мүмкүн. Аны кайнатып, жуушат. [[:ru:соус|Соус]] ар түрдүү болушу мүмкүн, ал же лаза же жашылча, эт кошулган варианттары белгилүү<ref name="vb.kg" />. Крахмал жай отто 15-20 мүнөт бышырып, муздатып, бөлүктөргө бөлөт. Омлет үчүн жумуртка чалып, куурулуп, даяр «блин» майда тилкелерге кесилет<ref name="kp.kg" />. Берүүдө бардык ингредиенттер тарелкага салынып, майдаланган чөптөр менен чачылат<ref>{{Cite web |title=Данияр Деркембаев «Мен ашпозчумун!» |url=http://www.dungane.kz/forum/viewtopic.php?f=14&t=193&start=15&sid=cb49d1d172a29a9492e2a702a5750834&view=print |accessdate=2024-12-13 |archivedate=2014-08-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140826115731/http://www.dungane.kz/forum/viewtopic.php?f=14&t=193&start=15&sid=cb49d1d172a29a9492e2a702a5750834&view=print }}</ref>. == Булактар == {{булактар}} [[Категория:Кыргыз ашканасы]] 1nx3pudll84il99cxrjn3k604jbzgj6 4 136776 663384 663372 2026-10-23T12:01:08Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 663384 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:Chaoborus|<span style="color:gray">Chaoborus</span>]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25689}}]] || {{Permissions|Chaoborus}} |- | 2 || [[User:Bosogo|Bosogo]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18526}}]] || {{Permissions|Bosogo}} |- | 3 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:15168}}]] || {{Permissions|Artelow}} |- | 4 || [[User:Chorobek|<span style="color:gray">Chorobek</span>]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}} |- | 5 || [[User:Mirzoulugʻbek|<span style="color:gray">Mirzoulugʻbek</span>]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12821}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}} |- | 6 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11100}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}} |- | 7 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7973}}]] || {{Permissions|Baydastann}} |- | 8 || [[User:Элден|<span style="color:gray">Элден</span>]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}} |- | 9 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:6023}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}} |- | 10 || [[User:UlutSoft3|<span style="color:gray">UlutSoft3</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}} |- | 11 || [[User:Чагылган|<span style="color:gray">Чагылган</span>]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}} |- | 12 || [[User:Эльза Мамбетакунова|<span style="color:gray">Эльза Мамбетакунова</span>]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}} |- | 13 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4971}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}} |- | 14 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4524}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 15 || [[User:ImeNtrav|<span style="color:gray">ImeNtrav</span>]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}} |- | 16 || [[User:Maksat|<span style="color:gray">Maksat</span>]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}} |- | 17 || [[User:Shchb|<span style="color:gray">Shchb</span>]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}} |- | 18 || [[User:Kmaksat|<span style="color:gray">Kmaksat</span>]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}} |- | 19 || [[User:Үрүйэ|<span style="color:gray">Үрүйэ</span>]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}} |- | 20 || [[User:Kgbek|<span style="color:gray">Kgbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}} |- | 21 || [[User:Connexxx|<span style="color:gray">Connexxx</span>]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}} |- | 22 || [[User:Elebayev|<span style="color:gray">Elebayev</span>]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}} |- | 23 || [[User:Aidabishkek|<span style="color:gray">Aidabishkek</span>]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}} |- | 24 || [[User:Askar Nazyrov|<span style="color:gray">Askar Nazyrov</span>]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}} |- | 25 || [[User:Umut|<span style="color:gray">Umut</span>]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}} |- | 26 || [[User:QECUB|<span style="color:gray">QECUB</span>]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2264}}]] || {{Permissions|QECUB}} |- | 27 || [[User:Бахтияр Толукбаев|<span style="color:gray">Бахтияр Толукбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}} |- | 28 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|<span style="color:gray">Roman, Alexej and Vładimir</span>]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}} |- | 29 || [[User:Kairat Zamirbekov|<span style="color:gray">Kairat Zamirbekov</span>]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1601}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}} |- | 30 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1478}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 31 || [[User:Meri|<span style="color:gray">Meri</span>]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}} |- | 32 || [[User:Asankozhoevas|<span style="color:gray">Asankozhoevas</span>]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}} |- | 33 || [[User:Adinai|<span style="color:gray">Adinai</span>]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}} |- | 34 || [[User:Friendwip.kg|<span style="color:gray">Friendwip.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}} |- | 35 || [[User:Kglive|<span style="color:gray">Kglive</span>]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}} |- | 36 || [[User:UlutSoft6|<span style="color:gray">UlutSoft6</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}} |- | 37 || [[User:TarPas|<span style="color:gray">TarPas</span>]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}} |- | 38 || [[User:Gulzhana|<span style="color:gray">Gulzhana</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}} |- | 39 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:896}}]] || {{Permissions|Arsensky}} |- | 40 || [[User:Aida23a|<span style="color:gray">Aida23a</span>]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}} |- | 41 || [[User:Dnes1302|<span style="color:gray">Dnes1302</span>]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}} |- | 42 || [[User:Элдин беги|<span style="color:gray">Элдин беги</span>]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}} |- | 43 || [[User:UlutSoft1|<span style="color:gray">UlutSoft1</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}} |- | 44 || [[User:Rotlink|<span style="color:gray">Rotlink</span>]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}} |- | 45 || [[User:Chris die Seele|<span style="color:gray">Chris die Seele</span>]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}} |- | 46 || [[User:Дилдорбек|<span style="color:gray">Дилдорбек</span>]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:708}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}} |- | 47 || [[User:Aiylchy|<span style="color:gray">Aiylchy</span>]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}} |- | 48 || [[User:Estebesovdastan|<span style="color:gray">Estebesovdastan</span>]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}} |- | 49 || [[User:Jakshysapa|<span style="color:gray">Jakshysapa</span>]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}} |- | 50 || [[User:Lirchik|<span style="color:gray">Lirchik</span>]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}} |- | 51 || [[User:Ch|Ch]] || [[Special:Contributions/Ch|{{formatnum:629}}]] || {{Permissions|Ch}} |- | 52 || [[User:Amantur r|<span style="color:gray">Amantur r</span>]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}} |- | 53 || [[User:Cekli829|<span style="color:gray">Cekli829</span>]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}} |- | 54 || [[User:Табалдыев Ысламбек|<span style="color:gray">Табалдыев Ысламбек</span>]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}} |- | 55 || [[User:S(uz)ak|<span style="color:gray">S(uz)ak</span>]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}} |- | 56 || [[User:Firespeaker|<span style="color:gray">Firespeaker</span>]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}} |- | 57 || [[User:Gulzat05|<span style="color:gray">Gulzat05</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}} |- | 58 || [[User:Канымбу|<span style="color:gray">Канымбу</span>]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}} |- | 59 || [[User:Zhanyl90|<span style="color:gray">Zhanyl90</span>]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}} |- | 60 || [[User:Aladobot|<span style="color:gray">Aladobot</span>]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}} |- | 61 || [[User:Gulaiym001|<span style="color:gray">Gulaiym001</span>]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}} |- | 62 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:536}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 63 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|<span style="color:gray">Орозобек Түгөлбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}} |- | 64 || [[User:Кайып Пайзылдаев|<span style="color:gray">Кайып Пайзылдаев</span>]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}} |- | 65 || [[User:Бегаим|<span style="color:gray">Бегаим</span>]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}} |- | 66 || [[User:Rartat|<span style="color:gray">Rartat</span>]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}} |- | 67 || [[User:Fornax|<span style="color:gray">Fornax</span>]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}} |- | 68 || [[User:PlanespotterA320|<span style="color:gray">PlanespotterA320</span>]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}} |- | 69 || [[User:UlutSoft4|<span style="color:gray">UlutSoft4</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}} |- | 70 || [[User:ДолбоЯщер|<span style="color:gray">ДолбоЯщер</span>]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:439}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 71 || [[User:Hugo.arg|<span style="color:gray">Hugo.arg</span>]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}} |- | 72 || [[User:Pathoschild|<span style="color:gray">Pathoschild</span>]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 73 || [[User:Ksc~ruwiki|<span style="color:gray">Ksc~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}} |- | 74 || [[User:Алтынбек Касымов|<span style="color:gray">Алтынбек Касымов</span>]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}} |- | 75 || [[User:Εὐθυμένης|<span style="color:gray">Εὐθυμένης</span>]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}} |- | 76 || [[User:Namir|<span style="color:gray">Namir</span>]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}} |- | 77 || [[User:NurlanKG Bishkek editor|<span style="color:gray">NurlanKG Bishkek editor</span>]] || [[Special:Contributions/NurlanKG Bishkek editor|{{formatnum:367}}]] || {{Permissions|NurlanKG Bishkek editor}} |- | 78 || [[User:Госфонд ИС|<span style="color:gray">Госфонд ИС</span>]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}} |- | 79 || [[User:V3~kywiki|<span style="color:gray">V3~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}} |- | 80 || [[User:AdemazAlmaz|<span style="color:gray">AdemazAlmaz</span>]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}} |- | 81 || [[User:Ырысгул|<span style="color:gray">Ырысгул</span>]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}} |- | 82 || [[User:Nurjamal|<span style="color:gray">Nurjamal</span>]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}} |- | 83 || [[User:Nursultan|<span style="color:gray">Nursultan</span>]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}} |- | 84 || [[User:Aymira|<span style="color:gray">Aymira</span>]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}} |- | 85 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}} |- | 86 || [[User:Symbat92|<span style="color:gray">Symbat92</span>]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}} |- | 87 || [[User:Andrew J.Kurbiko|<span style="color:gray">Andrew J.Kurbiko</span>]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}} |- | 88 || [[User:Орозгул|<span style="color:gray">Орозгул</span>]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}} |- | 89 || [[User:Ziv|Ziv]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:307}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 90 || [[User:Atlikta|<span style="color:gray">Atlikta</span>]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}} |- | 91 || [[User:Abiyoyo|<span style="color:gray">Abiyoyo</span>]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}} |- | 92 || [[User:Росул|<span style="color:gray">Росул</span>]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}} |- | 93 || [[User:Elya3|<span style="color:gray">Elya3</span>]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}} |- | 94 || [[User:Baronnet|<span style="color:gray">Baronnet</span>]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}} |- | 95 || [[User:Minorax|Minorax]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:286}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 96 || [[User:Ahmadi~ruwiki|<span style="color:gray">Ahmadi~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}} |- | 97 || [[User:Rakutai|<span style="color:gray">Rakutai</span>]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}} |- | 98 || [[User:Peri~kywiki|<span style="color:gray">Peri~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}} |- | 99 || [[User:Ashirov Maksatbek|<span style="color:gray">Ashirov Maksatbek</span>]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}} |- | 100 || [[User:Asel90|<span style="color:gray">Asel90</span>]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}} |- | 101 || [[User:Belekoff|<span style="color:gray">Belekoff</span>]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}} |- | 102 || [[User:Jol004u|<span style="color:gray">Jol004u</span>]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}} |- | 103 || [[User:Janyzak|<span style="color:gray">Janyzak</span>]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}} |- | 104 || [[User:Машъал|<span style="color:gray">Машъал</span>]] || [[Special:Contributions/Машъал|{{formatnum:254}}]] || {{Permissions|Машъал}} |- | 105 || [[User:Fatim|<span style="color:gray">Fatim</span>]] || [[Special:Contributions/Fatim|{{formatnum:253}}]] || {{Permissions|Fatim}} |- | 106 || [[User:Баха Исаев|<span style="color:gray">Баха Исаев</span>]] || [[Special:Contributions/Баха Исаев|{{formatnum:249}}]] || {{Permissions|Баха Исаев}} |- | 107 || [[User:Noloun|<span style="color:gray">Noloun</span>]] || [[Special:Contributions/Noloun|{{formatnum:248}}]] || {{Permissions|Noloun}} |- | 108 || [[User:Чоко Бой|<span style="color:gray">Чоко Бой</span>]] || [[Special:Contributions/Чоко Бой|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Чоко Бой}} |- | 109 || [[User:Tynchtykbek|<span style="color:gray">Tynchtykbek</span>]] || [[Special:Contributions/Tynchtykbek|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Tynchtykbek}} |- | 110 || [[User:Dutcman|<span style="color:gray">Dutcman</span>]] || [[Special:Contributions/Dutcman|{{formatnum:242}}]] || {{Permissions|Dutcman}} |- | 111 || [[User:Ulan A|<span style="color:gray">Ulan A</span>]] || [[Special:Contributions/Ulan A|{{formatnum:241}}]] || {{Permissions|Ulan A}} |- | 112 || [[User:DragonBot|<span style="color:gray">DragonBot</span>]] || [[Special:Contributions/DragonBot|{{formatnum:235}}]] || {{Permissions|DragonBot}} |- | 113 || [[User:Таалай Берен|<span style="color:gray">Таалай Берен</span>]] || [[Special:Contributions/Таалай Берен|{{formatnum:231}}]] || {{Permissions|Таалай Берен}} |- | 114 || [[User:A.djan|<span style="color:gray">A.djan</span>]] || [[Special:Contributions/A.djan|{{formatnum:226}}]] || {{Permissions|A.djan}} |- | 115 || [[User:Adilet15|<span style="color:gray">Adilet15</span>]] || [[Special:Contributions/Adilet15|{{formatnum:223}}]] || {{Permissions|Adilet15}} |- | 116 || [[User:Dostojewskij|<span style="color:gray">Dostojewskij</span>]] || [[Special:Contributions/Dostojewskij|{{formatnum:220}}]] || {{Permissions|Dostojewskij}} |- | 117 || [[User:MauritsBot|<span style="color:gray">MauritsBot</span>]] || [[Special:Contributions/MauritsBot|{{formatnum:218}}]] || {{Permissions|MauritsBot}} |- | 118 || [[User:タチコマ robot|<span style="color:gray">タチコマ robot</span>]] || [[Special:Contributions/タチコマ robot|{{formatnum:216}}]] || {{Permissions|タチコマ robot}} |- | 119 || [[User:Adamboluu|<span style="color:gray">Adamboluu</span>]] || [[Special:Contributions/Adamboluu|{{formatnum:213}}]] || {{Permissions|Adamboluu}} |- | 120 || [[User:Dr.atakulov|<span style="color:gray">Dr.atakulov</span>]] || [[Special:Contributions/Dr.atakulov|{{formatnum:211}}]] || {{Permissions|Dr.atakulov}} |- | 121 || [[User:Dinamik-bot|<span style="color:gray">Dinamik-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Dinamik-bot|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Dinamik-bot}} |- | 122 || [[User:Anara|<span style="color:gray">Anara</span>]] || [[Special:Contributions/Anara|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Anara}} |- | 123 || [[User:Kyrgyzchala|<span style="color:gray">Kyrgyzchala</span>]] || [[Special:Contributions/Kyrgyzchala|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Kyrgyzchala}} |- | 124 || [[User:UlutSoft2|<span style="color:gray">UlutSoft2</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft2|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|UlutSoft2}} |- | 125 || [[User:YFdyh-bot|<span style="color:gray">YFdyh-bot</span>]] || [[Special:Contributions/YFdyh-bot|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|YFdyh-bot}} |- | 126 || [[User:Robbot|<span style="color:gray">Robbot</span>]] || [[Special:Contributions/Robbot|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Robbot}} |- | 127 || [[User:Chingis|<span style="color:gray">Chingis</span>]] || [[Special:Contributions/Chingis|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Chingis}} |- | 128 || [[User:Foggy kub|<span style="color:gray">Foggy kub</span>]] || [[Special:Contributions/Foggy kub|{{formatnum:204}}]] || {{Permissions|Foggy kub}} |- | 129 || [[User:Чръный человек|<span style="color:gray">Чръный человек</span>]] || [[Special:Contributions/Чръный человек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Чръный человек}} |- | 130 || [[User:Мыктыбек|<span style="color:gray">Мыктыбек</span>]] || [[Special:Contributions/Мыктыбек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Мыктыбек}} |- | 131 || [[User:Adamantine|<span style="color:gray">Adamantine</span>]] || [[Special:Contributions/Adamantine|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|Adamantine}} |- | 132 || [[User:BakytTalas|<span style="color:gray">BakytTalas</span>]] || [[Special:Contributions/BakytTalas|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|BakytTalas}} |- | 133 || [[User:Zorrobot|<span style="color:gray">Zorrobot</span>]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:200}}]] || {{Permissions|Zorrobot}} |- | 134 || [[User:Мастер теней|<span style="color:gray">Мастер теней</span>]] || [[Special:Contributions/Мастер теней|{{formatnum:198}}]] || {{Permissions|Мастер теней}} |- | 135 || [[User:Amirobot|<span style="color:gray">Amirobot</span>]] || [[Special:Contributions/Amirobot|{{formatnum:197}}]] || {{Permissions|Amirobot}} |- | 136 || [[User:HerculeBot|<span style="color:gray">HerculeBot</span>]] || [[Special:Contributions/HerculeBot|{{formatnum:195}}]] || {{Permissions|HerculeBot}} |- | 137 || [[User:GhalyBot|<span style="color:gray">GhalyBot</span>]] || [[Special:Contributions/GhalyBot|{{formatnum:187}}]] || {{Permissions|GhalyBot}} |- | 138 || [[User:DARIO SEVERI|<span style="color:gray">DARIO SEVERI</span>]] || [[Special:Contributions/DARIO SEVERI|{{formatnum:172}}]] || {{Permissions|DARIO SEVERI}} |- | 139 || [[User:Temir21|<span style="color:gray">Temir21</span>]] || [[Special:Contributions/Temir21|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Temir21}} |- | 140 || [[User:Nasihat.kg|<span style="color:gray">Nasihat.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Nasihat.kg|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Nasihat.kg}} |- | 141 || [[User:Vasit|<span style="color:gray">Vasit</span>]] || [[Special:Contributions/Vasit|{{formatnum:166}}]] || {{Permissions|Vasit}} |- | 142 || [[User:CarsracBot|<span style="color:gray">CarsracBot</span>]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|CarsracBot}} |- | 143 || [[User:HiW-Bot|<span style="color:gray">HiW-Bot</span>]] || [[Special:Contributions/HiW-Bot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|HiW-Bot}} |- | 144 || [[User:JYBot|<span style="color:gray">JYBot</span>]] || [[Special:Contributions/JYBot|{{formatnum:162}}]] || {{Permissions|JYBot}} |- | 145 || [[User:NKOzi|<span style="color:gray">NKOzi</span>]] || [[Special:Contributions/NKOzi|{{formatnum:159}}]] || {{Permissions|NKOzi}} |- | 146 || [[User:Кичинекей Поллианна|<span style="color:gray">Кичинекей Поллианна</span>]] || [[Special:Contributions/Кичинекей Поллианна|{{formatnum:158}}]] || {{Permissions|Кичинекей Поллианна}} |- | 147 || [[User:Samatq|<span style="color:gray">Samatq</span>]] || [[Special:Contributions/Samatq|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Samatq}} |- | 148 || [[User:Sampo.Kuusi|<span style="color:gray">Sampo.Kuusi</span>]] || [[Special:Contributions/Sampo.Kuusi|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Sampo.Kuusi}} |- | 149 || [[User:Azamat Omar|<span style="color:gray">Azamat Omar</span>]] || [[Special:Contributions/Azamat Omar|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Azamat Omar}} |- | 150 || [[User:Kaiyr|<span style="color:gray">Kaiyr</span>]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:154}}]] || {{Permissions|Kaiyr}} {{/end}} 3qqk9ljy81ppeuntyuvm9rq0omr4zeo 0 136867 663400 653054 2026-10-23T19:35:38Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 663400 wikitext text/x-wiki {{Музыкант|Туулган датасы=1995-жылдын 30-июну|Туулган жери=Ванкувер, Британ Колумбия, Канада|Өлкө={{CAN}}|Ысымы=bbno$|Нукура ысымы=Александр Леон Гумучан|Төрөлгөндөгү ысымы=Alexander Leon Gumuchian|Кесиптери=рэп ырчысы, аткаруучу|Жанрлары=хип-хоп, рэп|Активдүү жылдары=2014 — азыркыга чейин|Сайты={{URL|bbnomula.com}}|Лейблдар=IMPERIAL, Republic|Сүрөткө баяндама=bbno$ на TwitchCon, 2024-жыл}} '''Александр Леон Гумучан''' ([[Англис тили|англ]]. Alexander Leon Gumuchian, [ɡʊˈmuːtʃən]; 1995-жылдын отузунчу июнунда туулган) — канадалык рэп ырчысы жана аткаруучу, кесиптик ысымы менен '''bbno$''' (англисче «baby no money» дегенди түшүндүрөт) катары таанылган.<ref>https://web.archive.org/web/20240401032529/https://www.youtube.com/watch?v=kAazWTcnnzQ&t=33s</ref> Ал эң негизинен продюсер жана ыр жазуучу Y2K менен биргеликте жазылган «Lalala» сингли менен белгилүү, ал Canadian Hot 100 тизмесинде онунчу орунду ээлеген. Ошондой эле ал 2021-жылы чыккан «Edamame» аттуу чыгармасы жана америкалык рэпер [[Yung Gravy]] менен жасаган көптөгөн кызматташтыктары менен таанымал. == Эрте жылдары == Ал [[Канада|Канададагы]] [[Ванкувер]] шаарында туулган<ref>https://web.archive.org/web/20210723083850/https://www.goodjuicebox.com/this-is-how-bbnos-got-big/</ref>, атасы [[Армяндар|армян]] улутунда, ал эми апасынын тамыры швейцариялык жана даттык болгон<ref>https://www.youtube.com/watch?v=tbT9vNgyVXM</ref>. Алгач үй шартында билим алып, кийин орто мектепке барган<ref>https://web.archive.org/web/20220209132912/http://musicofarmenia.com/challenge-yourself-and-move-onto-the-next-project</ref><ref>https://www.thisfunktional.com/2019/08/y2k-bbno-release-official-video-for.html</ref>. Балалыгында апасы аны фортепианодо ойноого шыктандырып турган, бирок ал музыкалык теорияны түшүнүүдө кыйынчылык тарткан<ref>https://lyricallemonade.com/p/from-memes-to-the-masses-the-wild-rise-of-bbno</ref>. Анын айтымында, өзүн ритмди жакшы сезе билген адам деп эсептеген жана джембе аспабында ойноону жактырган, бирок он беш жашына чейин музыка угууга кызыкчылыгы дээрлик болбогон<ref>https://lyricallemonade.com/p/from-memes-to-the-masses-the-wild-rise-of-bbno</ref>. == Карьера == === '''2014—2016: Broke Boy Gang жана SoundCloud''' === Ал музыка менен ыктымал болуп калды, анткени чоң денеси сынып калган соң профессионалдык сүзүүчү болуу мүддөөсүнөн баш тартууга мажбур болду<ref>https://web.archive.org/web/20191007024701/https://beatroute.ca/2019/01/25/bbno-is-having-more-fun-than-you/</ref><ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190928194629/https://undergroundunderdogs.com/2018/11/07/bbnos-interview-profile-yung-gravy-china/ |archivedate=2019-09-28 |title=архив көчүрмөсү |url=https://undergroundunderdogs.com/2018/11/07/bbnos-interview-profile-yung-gravy-china/ |accessdate=2025-04-20}}</ref>. Реп жана музыкалык продакшнга кызыгуу 2014-жылы башталды, ал достору менен [[GarageBand|GarageBandде]] эксперименттерди баштап, музыка жаратып жатты<ref>https://web.archive.org/web/20180910113535/http://www.theurbanhustle.com/single-post/2016/10/11/bbno-Talks-about-The-Rap-Game</ref>. Алар музыканы канааттандыруу үчүн гана түзө башташты жана өздөрүн Broke Boy Gang деп аташкан<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190928194629/https://undergroundunderdogs.com/2018/11/07/bbnos-interview-profile-yung-gravy-china/ |archivedate=2019-09-28 |title=архив көчүрмөсү |url=https://undergroundunderdogs.com/2018/11/07/bbnos-interview-profile-yung-gravy-china/ |accessdate=2025-04-20}}</ref>. Тактайларды интернетте жарыялап, жарым жылдан кийин группанын таркашы болду<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190928194629/https://undergroundunderdogs.com/2018/11/07/bbnos-interview-profile-yung-gravy-china/ |archivedate=2019-09-28 |title=архив көчүрмөсү |url=https://undergroundunderdogs.com/2018/11/07/bbnos-interview-profile-yung-gravy-china/ |accessdate=2025-04-20}}</ref>. Анан, 2016-жылдын сентябрь айында Гумучан [[SoundCloud|SoundCloudта]] "bbnomula" псевдонимине музыка жайгаштырып, тез арада миллион түртүүлөрдү жана жазылуучуларды топтогон<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190928194629/https://undergroundunderdogs.com/2018/11/07/bbnos-interview-profile-yung-gravy-china/ |archivedate=2019-09-28 |title=архив көчүрмөсү |url=https://undergroundunderdogs.com/2018/11/07/bbnos-interview-profile-yung-gravy-china/ |accessdate=2025-04-20}}</ref><ref>https://soundcloud.com/bbnomula</ref>. Анын музыкасы Кытайда көп популярдуу болууга баштады, ал эми кийинчерээк Кытайда концерттерде башкы катарга чыкты<ref>https://web.archive.org/web/20210723083850/https://www.goodjuicebox.com/this-is-how-bbnos-got-big/</ref>. Ал бул кенет популярдуулукту бир нече катышуучу болушкан танцордук топтун, TFBoys, мүчөсүнүн өзүнүн туулган күнүндө "Yoyo Tokyo" ырына бийлегенине байланыштырган<ref>https://genius.com/a/who-is-bbnos-with-y2k-produced-viral-hit-lalala-when-i-popped-off-did-i-really-just-forget-that-melody-meme</ref>. === '''2017–кɵнɵшкɵ''' === 2017-жылы bbno$ биринчи мини-альбомун ''Baby Gravy'' Yung Gravy менен кызматташып чыгарган<ref>https://music.apple.com/us/album/baby-gravy-ep/1292505805</ref>, андан соң 2018-жылы дебюттук студиялык альбому ''Bb Steps'' жана дагы бир жалпы EP ''Whatever'' So Loki тобу менен чыккан<ref>https://music.apple.com/us/album/whatever/1439962893</ref><ref>https://music.apple.com/us/album/bb-steps/1410016493</ref>. 2019-жылдын аягында ал ''Recess'' альбомун чыгарды, ал ''Recess'' мультсериалынан таасирленген, ага Y2K жана Trippy Tha Kid менен болгон фиттер кирген. Ал альбомдогу көптөгөн тректер Spotifyде миллиондуган угуу топтогон. bbno$ жана Y2K "Lalala" синглинин чыгарылышы менен креативдүү маркетинг жүргүзүү үчүн [[Tinder]], [[Instagram]], [[TikTok]] жана дагы Craigslist сыяктуу платформаларды колдонушту. Песня 20дан ашуун өлкөдөгү чарттардын алдыңкы орундарынан орун алып, дүйнө жүзү боюнча миллиарддан ашык угуу топтогон. 2023-жылдын 17-мартында трек RIAAдан үч эсе платина сертификациясын алган, бул 3 миллиондон ашык сатылган копияны билдирет.<ref>https://www.rollingstone.com/music/music-features/y2k-bbno-lalala-tiktok-tinder-craigslist-861097/</ref><ref>https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&ar=bbno%24&ti=&format=&type=#search_section</ref> 2019-жылы bbno$ дагы бир альбомду, ''I Don’t Care at All'', чыгарган, анда бир нече синглдер, анын ичинде «Slop», «Pouch» жана «Shining on My Ex», акыркысы Yung Gravy менен жазылган. Альбомду толугу менен Y2K продюсерлеген<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.hotnewhiphop.com/bbnos-releases-i-dont-care-at-all-album-new-mixtape.119762.html |accessdate=2025-04-20 |archivedate=2022-05-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220503135751/https://www.hotnewhiphop.com/bbnos-releases-i-dont-care-at-all-album-new-mixtape.119762.html}}</ref>. 14-февраля 2020 жыл ''Baby Gravy 2'' альбому жарык көрдү — бул Yung Gravy менен биргелешкен мурунку EPнин уландысы. ''Imma'' синглинин клипинде bbno$ дрег кийимдеринде Віктория шаарына саякаттап, дрег-королева Jimbo менен бирге көрүндү<ref>https://thebuzzmag.ca/2020/08/canadas-drag-race-and-then-there-were-three/</ref>. 14-май 2021 жыл bbno$ ''My Oh My'' деген 5 тректен турган мини-альбомун чыгарды. Анын үч треги — «Help Herself», «Bad to the Bone» жана ремикс «Help Herself» (Benee менен) альбомдун чыгарылышына чейин синглдер катары жарык көрдү. 24-июль 2021 жыл ''Edamame'' треги Rich Brian менен биргелешип чыгарылды, ал bbno$тин ''Eat Ya Veggies'' микстейпинин башкы сингли болуп, кийинчерээк ''Гарфилд'' мультфильминин трейлеринде колдонулган. 8-октябрь 2021 жыл ''Eat Ya Veggies'' альбому жарык көрдү, ал эми ''U Mad!'' треги 7-октябрь 2021 жылдагы ''Counter-Strike: Global Offensive'' жаңылануусуна кирди<ref>https://blog.counter-strike.net/index.php/2021/10/35661/</ref>. 21-октябрь 2022 жыл ''Bag or Die'' альбому жарык көрдү, анда «Mathematics», «Piccolo» жана «Sophisticated» синглдери, ошондой эле Yung Gravy менен жазылган «Touch Grass» треги бар. 2023 жыл bbno$ жана Yung Gravy ''Baby Gravy 3'' альбомун чыгарды, анда «Goodness Gracious», «You Need Jesus» жана «Nightmare on Peachtree Street» Freddie Dredd менен биргелешкен трек бар. 2024 жыл bbno$ жети сингл чыгарды, алардын ичинде «BPOT (Bills Paid on Time)», «Pho Real» (вьетнамдык реперлер Low G жана Anh Phan менен), «Lil Freak», «It Boy», «Two», «Meant to Be» жана «Check». Ал ошондой эле ''Submissive & Breedable'' трегин Smosh менен бирге жазган. 2025-жылдын март айына карата ал дагы эки сингл чыгарды. == Булактар == {{Булактар|2}} r5vo8jknlytgxsbiiitkwim6j65wp0z 4 137589 663386 663374 2026-10-23T12:01:11Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 663386 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:115921}}]] |- | 2 || [[User:ChoRusBot|<span style="color:gray">ChoRusBot</span>]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:44610}}]] |- | 4 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8696}}]] |- | 5 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7232}}]] |- | 6 || [[User:VertexBot|<span style="color:gray">VertexBot</span>]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] |- | 7 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] |- | 8 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] |- | 9 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] |- | 10 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] |- | 11 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3222}}]] |- | 12 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] |- | 13 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] |- | 14 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] |- | 15 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] |- | 16 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] |- | 17 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] |- | 18 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1406}}]] |- | 19 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] |- | 20 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1150}}]] |- | 21 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] |- | 22 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] |- | 23 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] |- | 24 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] |- | 25 || [[User:AlleborgoBot|<span style="color:gray">AlleborgoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] |- | 26 || [[User:Thijs!bot|<span style="color:gray">Thijs!bot</span>]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] |- | 27 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] |- | 28 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] |- | 29 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] |- | 30 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] |- | 31 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] |- | 32 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] |- | 33 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] |- | 34 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] |- | 35 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] |- | 36 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] |- | 37 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] |- | 38 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] |- | 39 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] |- | 40 || [[User:YiFeiBot|<span style="color:gray">YiFeiBot</span>]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]] |- | 41 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] |- | 42 || [[User:PipepBot|<span style="color:gray">PipepBot</span>]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] |- | 43 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] |- | 44 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] |- | 45 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] |- | 46 || [[User:Gerakibot|<span style="color:gray">Gerakibot</span>]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] |- | 47 || [[User:Purbo T|<span style="color:gray">Purbo T</span>]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] |- | 48 || [[User:Makecat-bot|<span style="color:gray">Makecat-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] |- | 49 || [[User:BotMultichill|<span style="color:gray">BotMultichill</span>]] || [[Special:Contributions/BotMultichill|{{formatnum:233}}]] |- | 50 || [[User:PixelBot|<span style="color:gray">PixelBot</span>]] || [[Special:Contributions/PixelBot|{{formatnum:106}}]] |- | 51 || [[User:Loveless|<span style="color:gray">Loveless</span>]] || [[Special:Contributions/Loveless|{{formatnum:99}}]] |- | 52 || [[User:MediaWiki default|<span style="color:gray">MediaWiki default</span>]] || [[Special:Contributions/MediaWiki default|{{formatnum:21}}]] |- | 53 || [[User:Maintenance script|Maintenance script]] || [[Special:Contributions/Maintenance script|{{formatnum:14}}]] |- | 54 || [[User:Flow talk page manager|<span style="color:gray">Flow talk page manager</span>]] || [[Special:Contributions/Flow talk page manager|{{formatnum:8}}]] {{/end}} rzo41yyku48zksunsnwr5x8bndazbiv 4 137601 663385 663373 2026-10-23T12:01:09Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 663385 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:115921}}]] || {{Permissions|JigildikBot}} |- | 2 || [[User:ChoRusBot|<span style="color:gray">ChoRusBot</span>]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] || {{Permissions|ChoRusBot}} |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:44610}}]] || {{Permissions|InternetArchiveBot}} |- | 4 || [[User:Chaoborus|<span style="color:gray">Chaoborus</span>]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25689}}]] || {{Permissions|Chaoborus}} |- | 5 || [[User:Bosogo|Bosogo]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18526}}]] || {{Permissions|Bosogo}} |- | 6 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:15168}}]] || {{Permissions|Artelow}} |- | 7 || [[User:Chorobek|<span style="color:gray">Chorobek</span>]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}} |- | 8 || [[User:Mirzoulugʻbek|<span style="color:gray">Mirzoulugʻbek</span>]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12821}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}} |- | 9 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11100}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}} |- | 10 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8696}}]] || {{Permissions|EmausBot}} |- | 11 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7973}}]] || {{Permissions|Baydastann}} |- | 12 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7232}}]] || {{Permissions|Xqbot}} |- | 13 || [[User:VertexBot|<span style="color:gray">VertexBot</span>]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] || {{Permissions|VertexBot}} |- | 14 || [[User:Элден|<span style="color:gray">Элден</span>]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}} |- | 15 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:6023}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}} |- | 16 || [[User:UlutSoft3|<span style="color:gray">UlutSoft3</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}} |- | 17 || [[User:Чагылган|<span style="color:gray">Чагылган</span>]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}} |- | 18 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] || {{Permissions|MerlIwBot}} |- | 19 || [[User:Эльза Мамбетакунова|<span style="color:gray">Эльза Мамбетакунова</span>]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}} |- | 20 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4971}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}} |- | 21 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4524}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 22 || [[User:ImeNtrav|<span style="color:gray">ImeNtrav</span>]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}} |- | 23 || [[User:Maksat|<span style="color:gray">Maksat</span>]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}} |- | 24 || [[User:Shchb|<span style="color:gray">Shchb</span>]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}} |- | 25 || [[User:Kmaksat|<span style="color:gray">Kmaksat</span>]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}} |- | 26 || [[User:Үрүйэ|<span style="color:gray">Үрүйэ</span>]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}} |- | 27 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] || {{Permissions|VolkovBot}} |- | 28 || [[User:Kgbek|<span style="color:gray">Kgbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}} |- | 29 || [[User:Connexxx|<span style="color:gray">Connexxx</span>]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}} |- | 30 || [[User:Elebayev|<span style="color:gray">Elebayev</span>]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}} |- | 31 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] || {{Permissions|Legobot}} |- | 32 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] || {{Permissions|TXiKiBoT}} |- | 33 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3222}}]] || {{Permissions|CommonsDelinker}} |- | 34 || [[User:Aidabishkek|<span style="color:gray">Aidabishkek</span>]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}} |- | 35 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] || {{Permissions|SieBot}} |- | 36 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] || {{Permissions|Luckas-bot}} |- | 37 || [[User:Askar Nazyrov|<span style="color:gray">Askar Nazyrov</span>]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}} |- | 38 || [[User:Umut|<span style="color:gray">Umut</span>]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}} |- | 39 || [[User:QECUB|<span style="color:gray">QECUB</span>]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2264}}]] || {{Permissions|QECUB}} |- | 40 || [[User:Бахтияр Толукбаев|<span style="color:gray">Бахтияр Толукбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}} |- | 41 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] || {{Permissions|ZéroBot}} |- | 42 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] || {{Permissions|WikitanvirBot}} |- | 43 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|<span style="color:gray">Roman, Alexej and Vładimir</span>]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}} |- | 44 || [[User:Kairat Zamirbekov|<span style="color:gray">Kairat Zamirbekov</span>]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1601}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}} |- | 45 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] || {{Permissions|Addbot}} |- | 46 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] || {{Permissions|ArthurBot}} |- | 47 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1478}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 48 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1406}}]] || {{Permissions|Jembot}} |- | 49 || [[User:Meri|<span style="color:gray">Meri</span>]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}} |- | 50 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] || {{Permissions|JAnDbot}} |- | 51 || [[User:Asankozhoevas|<span style="color:gray">Asankozhoevas</span>]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}} |- | 52 || [[User:Adinai|<span style="color:gray">Adinai</span>]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}} |- | 53 || [[User:Friendwip.kg|<span style="color:gray">Friendwip.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}} |- | 54 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1150}}]] || {{Permissions|MediaWiki message delivery}} |- | 55 || [[User:Kglive|<span style="color:gray">Kglive</span>]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}} |- | 56 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] || {{Permissions|Escarbot}} |- | 57 || [[User:UlutSoft6|<span style="color:gray">UlutSoft6</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}} |- | 58 || [[User:TarPas|<span style="color:gray">TarPas</span>]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}} |- | 59 || [[User:Gulzhana|<span style="color:gray">Gulzhana</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}} |- | 60 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] || {{Permissions|MelancholieBot}} |- | 61 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:896}}]] || {{Permissions|Arsensky}} |- | 62 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] || {{Permissions|FoxBot}} |- | 63 || [[User:Aida23a|<span style="color:gray">Aida23a</span>]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}} |- | 64 || [[User:Dnes1302|<span style="color:gray">Dnes1302</span>]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}} |- | 65 || [[User:Элдин беги|<span style="color:gray">Элдин беги</span>]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}} |- | 66 || [[User:UlutSoft1|<span style="color:gray">UlutSoft1</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}} |- | 67 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] || {{Permissions|TjBot}} |- | 68 || [[User:Rotlink|<span style="color:gray">Rotlink</span>]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}} |- | 69 || [[User:Chris die Seele|<span style="color:gray">Chris die Seele</span>]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}} |- | 70 || [[User:Дилдорбек|<span style="color:gray">Дилдорбек</span>]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:708}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}} |- | 71 || [[User:Aiylchy|<span style="color:gray">Aiylchy</span>]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}} |- | 72 || [[User:AlleborgoBot|<span style="color:gray">AlleborgoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|AlleborgoBot}} |- | 73 || [[User:Estebesovdastan|<span style="color:gray">Estebesovdastan</span>]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}} |- | 74 || [[User:Thijs!bot|<span style="color:gray">Thijs!bot</span>]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] || {{Permissions|Thijs!bot}} |- | 75 || [[User:Jakshysapa|<span style="color:gray">Jakshysapa</span>]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}} |- | 76 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] || {{Permissions|Idioma-bot}} |- | 77 || [[User:Lirchik|<span style="color:gray">Lirchik</span>]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}} |- | 78 || [[User:Ch|Ch]] || [[Special:Contributions/Ch|{{formatnum:629}}]] || {{Permissions|Ch}} |- | 79 || [[User:Amantur r|<span style="color:gray">Amantur r</span>]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}} |- | 80 || [[User:Cekli829|<span style="color:gray">Cekli829</span>]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}} |- | 81 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|RedBot}} |- | 82 || [[User:Табалдыев Ысламбек|<span style="color:gray">Табалдыев Ысламбек</span>]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}} |- | 83 || [[User:S(uz)ak|<span style="color:gray">S(uz)ak</span>]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}} |- | 84 || [[User:Firespeaker|<span style="color:gray">Firespeaker</span>]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}} |- | 85 || [[User:Gulzat05|<span style="color:gray">Gulzat05</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}} |- | 86 || [[User:Канымбу|<span style="color:gray">Канымбу</span>]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}} |- | 87 || [[User:Zhanyl90|<span style="color:gray">Zhanyl90</span>]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}} |- | 88 || [[User:Aladobot|<span style="color:gray">Aladobot</span>]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}} |- | 89 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] || {{Permissions|JackieBot}} |- | 90 || [[User:Gulaiym001|<span style="color:gray">Gulaiym001</span>]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}} |- | 91 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:536}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 92 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|<span style="color:gray">Орозобек Түгөлбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}} |- | 93 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] || {{Permissions|MastiBot}} |- | 94 || [[User:Кайып Пайзылдаев|<span style="color:gray">Кайып Пайзылдаев</span>]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}} |- | 95 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] || {{Permissions|Synthebot}} |- | 96 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] || {{Permissions|Mjbmrbot}} |- | 97 || [[User:Бегаим|<span style="color:gray">Бегаим</span>]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}} |- | 98 || [[User:Rartat|<span style="color:gray">Rartat</span>]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}} |- | 99 || [[User:Fornax|<span style="color:gray">Fornax</span>]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}} |- | 100 || [[User:PlanespotterA320|<span style="color:gray">PlanespotterA320</span>]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}} |- | 101 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] || {{Permissions|HRoestBot}} |- | 102 || [[User:UlutSoft4|<span style="color:gray">UlutSoft4</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}} |- | 103 || [[User:ДолбоЯщер|<span style="color:gray">ДолбоЯщер</span>]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:439}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 104 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] || {{Permissions|Ripchip Bot}} |- | 105 || [[User:Hugo.arg|<span style="color:gray">Hugo.arg</span>]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}} |- | 106 || [[User:Pathoschild|<span style="color:gray">Pathoschild</span>]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 107 || [[User:Ksc~ruwiki|<span style="color:gray">Ksc~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}} |- | 108 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] || {{Permissions|Alexbot}} |- | 109 || [[User:Алтынбек Касымов|<span style="color:gray">Алтынбек Касымов</span>]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}} |- | 110 || [[User:Εὐθυμένης|<span style="color:gray">Εὐθυμένης</span>]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}} |- | 111 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] || {{Permissions|AvocatoBot}} |- | 112 || [[User:Namir|<span style="color:gray">Namir</span>]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}} |- | 113 || [[User:NurlanKG Bishkek editor|<span style="color:gray">NurlanKG Bishkek editor</span>]] || [[Special:Contributions/NurlanKG Bishkek editor|{{formatnum:367}}]] || {{Permissions|NurlanKG Bishkek editor}} |- | 114 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] || {{Permissions|KamikazeBot}} |- | 115 || [[User:Госфонд ИС|<span style="color:gray">Госфонд ИС</span>]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}} |- | 116 || [[User:V3~kywiki|<span style="color:gray">V3~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}} |- | 117 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|LaaknorBot}} |- | 118 || [[User:AdemazAlmaz|<span style="color:gray">AdemazAlmaz</span>]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}} |- | 119 || [[User:Ырысгул|<span style="color:gray">Ырысгул</span>]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}} |- | 120 || [[User:Nurjamal|<span style="color:gray">Nurjamal</span>]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}} |- | 121 || [[User:Nursultan|<span style="color:gray">Nursultan</span>]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}} |- | 122 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] || {{Permissions|Movses-bot}} |- | 123 || [[User:Aymira|<span style="color:gray">Aymira</span>]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}} |- | 124 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}} |- | 125 || [[User:Symbat92|<span style="color:gray">Symbat92</span>]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}} |- | 126 || [[User:YiFeiBot|<span style="color:gray">YiFeiBot</span>]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]] || {{Permissions|YiFeiBot}} |- | 127 || [[User:Andrew J.Kurbiko|<span style="color:gray">Andrew J.Kurbiko</span>]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}} |- | 128 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Rubinbot}} |- | 129 || [[User:Орозгул|<span style="color:gray">Орозгул</span>]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}} |- | 130 || [[User:Ziv|Ziv]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:307}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 131 || [[User:PipepBot|<span style="color:gray">PipepBot</span>]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] || {{Permissions|PipepBot}} |- | 132 || [[User:Atlikta|<span style="color:gray">Atlikta</span>]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}} |- | 133 || [[User:Abiyoyo|<span style="color:gray">Abiyoyo</span>]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}} |- | 134 || [[User:Росул|<span style="color:gray">Росул</span>]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}} |- | 135 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Vagobot}} |- | 136 || [[User:Elya3|<span style="color:gray">Elya3</span>]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}} |- | 137 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] || {{Permissions|AvicBot}} |- | 138 || [[User:Baronnet|<span style="color:gray">Baronnet</span>]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}} |- | 139 || [[User:Minorax|Minorax]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:286}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 140 || [[User:Ahmadi~ruwiki|<span style="color:gray">Ahmadi~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}} |- | 141 || [[User:Rakutai|<span style="color:gray">Rakutai</span>]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}} |- | 142 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|SilvonenBot}} |- | 143 || [[User:Gerakibot|<span style="color:gray">Gerakibot</span>]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|Gerakibot}} |- | 144 || [[User:Purbo T|<span style="color:gray">Purbo T</span>]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] || {{Permissions|Purbo T}} |- | 145 || [[User:Makecat-bot|<span style="color:gray">Makecat-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] || {{Permissions|Makecat-bot}} |- | 146 || [[User:Peri~kywiki|<span style="color:gray">Peri~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}} |- | 147 || [[User:Ashirov Maksatbek|<span style="color:gray">Ashirov Maksatbek</span>]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}} |- | 148 || [[User:Asel90|<span style="color:gray">Asel90</span>]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}} |- | 149 || [[User:Belekoff|<span style="color:gray">Belekoff</span>]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}} |- | 150 || [[User:Jol004u|<span style="color:gray">Jol004u</span>]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}} {{/end}} qs0wnsor0jvvg1j3dgbayq737ify4u8 0 152291 663415 649083 2026-10-24T03:48:24Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 663415 wikitext text/x-wiki {{Сынак карточкасы | аталышы = Еврокөрүнүү | жыл = 2026 | слоганы = «United by Music» (Музыка менен бириккен) | лого = Eurovision Song Contest Logo1133shchb.JPG | жарымфинал = | жарымфинал1 = [[12-май]] [[2026]] | жарымфинал2 = [[14-май]] [[2026]] | финал = [[16-май]] [[2026]] | өткөрүлүүчү жер = {{Өлкө желеги|Австрия}}, [[Вена]], «Винер-Штадтхалле» | алып баруучу= Виктория Сваровски<br>Михаэль Островски<br>Эмили Басвин <small>(грин-рум)</small> | режиссёру = Михаэль Көглер<br>Робин Хофвандер | директору = Мартин Грин | супервайзери= Герт Карк | продюсери = Михаэль Крөн | дирижёру = | добуш берүү = | телеканал = [[Файл:ORF logo.svg]]| орун1 = | катышуучулар= 35 | дебют = | нөл ={{Өлкө желеги|Бельгия}} (көрүүчүлөр) <br> {{Өлкө желеги|Улуу Британия}} (көрүүчүлөр) <br> {{Өлкө желеги|Германия}} (көрүүчүлөр) | ачылышы = | аралыгы = | Жашыл =ооба | Жашыл+ =ооба | Сыя = | Кызыл =ооба | жеңүүчүыр = «Bangaranga» ({{Өлкө желеги|Болгария}}) |кайткандар={{Өлкө желеги|Болгария}}<br>{{Өлкө желеги|Молдова}}<br>{{Өлкө желеги|Румыния}} |баш тарткандар={{Өлкө желеги|Ирландия}}<br>{{Өлкө желеги|Исландия}}<br>{{Өлкө желеги|Испания}}<br>{{Өлкө желеги|Нидерланд}}<br>{{Өлкө желеги|Словения}} |L1={{Сынак карточкасы/Еврокөрүнүү ыр сынагы 2026}} |мурдагысы=[[Еврокөрүнүү ыр сынагы 2025|2025]] |кийинкиси=[[Еврокөрүнүү ыр сынагы 2027|2027]]|Сары=ооба}} '''Еврокөрүнүү ыр сынагы 2026''' ({{lang-en|Eurovision Song Contest 2026}}, {{lang-fr|Concours Eurovision de la chanson 2026}}, {{lang-de|Eurovision Liedwettbewerb 2026}}) — 70-ирет өткөрүлүп жаткан Еврокөрүнүү 2026 ыр сынагы 2026-жылдын 12, 14 жана 16-май күндөрү [[Вена]] шаарындагы Винер-Штадтхалле жабык стадионунда өтүүчү сынак. Сынактын уюштуруучулары — [[Европа телерадиоберүү бирикмеси]] жана Австриянын Österreichischer Rundfunk (ORF) телерадиокомпаниясы. [[Австрия]] бул сынакты үчүнчү жолу өткөрүп жатат. Буга чейин өлкө "Еврокөрүнүү" ыр сынагын 1967 жана 2015-жылдары кабыл алган. Австрия Еврокөрүнүү 2026 өткөрүү укугун ырчы JJ 2025-жылдагы сынакта "Wasted Love" аттуу ыры менен жеңишке жеткенден кийин алган. Бул жолу сынакка 35 өлкө катышууда — бул өткөн жылга салыштырмалуу эки өлкөгө аз жана 2003-жылдан берки эң аз катышуучу көрсөткүчү болуп саналат. [[Болгария]], [[Молдова]] жана [[Румыния]] бир нече жылдык тыныгуудан кийин кайрадан сынакка катышуу чечимин кабыл алышкан. Ошол эле учурда [[Ирландия]], [[Исландия]], [[Испания]], [[Нидерланд]] жана [[Словения]] Газадагы согуш шартында [[Израиль|Израилдин]] катышуусуна каршы нааразылык билдирип, сынактан баш тартышкан. Бул "Еврокөрүнүү" тарыхындагы катышуучу өлкөлөрдүн арасынан саны боюнча эң көп бойкот сынак. Ошондой эле 2011-жылдан бери биринчи жолу автоматтык түрдө финалга чыккан өлкөлөр "Ири бештик" эмес, "Ири төрттүк" катары катышууда. Буга Испаниянын сынактан баш тартуусу себеп болгон. == Өткөрүлүүчү орду == {{АймакКартасы+|Австрия |caption=[[Австрия|Австриянын]] картасы: уюштуруучулар тарабынан тандалган кабыл алуучу шаар көк түс менен белгиленген. ([[Файл:Blue pog.svg|9px]]); талапкер шаарлар жашыл түс менен белгиленген ([[Файл:Green pog.svg|9px|link=]]); арыздарын кайтарып алган шаарлар кызыл түс менен белгиленген. ([[Файл:Red pog.svg|9px|link=]]); кабыл алуу калоосун билдирген, бирок акырында арыз бербеген шаарлар боз түс менен белгиленген. ([[Файл:Gray pog.svg|9px]]) |alt=Austria adm location map.svg |width=310 |float=left |places= {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=48.208|lon_deg=16.372|mark=Blue pog.svg|marksize=10|label_size=90|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Вена]]|link=Вена}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.967|lon_deg=16.4|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Эбрайхсдорф]]|link=Эбрайхсдорф}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=48.2|lon_deg=15.616|mark=Gray pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Санкт-Пөлтен]]|link=Санкт-Пөлтен}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.268|lon_deg=11.393|mark=Green pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Инсбрук]]|link=Инсбрук}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.076|lon_deg=15.421|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Грац]]|link=Грац}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=48.158|lon_deg=14.025|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Вельс]] жана [[Линц]]|link=Вельс жана Линц}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.283|lon_deg=16.2|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Оберварт]]|link=Оберварт}} }} Австрия 2025-жылдагы Еврокөрүнүү 2025 жеңишинен кийин өлкөнүн бир нече шаарлары Еврокөрүнүү 2026н өткөрүүгө кызыктар экенин билдиришкен. Österreichischer Rundfunk (ORF) башкы директору Роланд Вайсманн өткөрүүчү жайды тандоодо аренанын талаптарга жооп бериши жана аэропортторго жакын жайгашуусу маанилүү экенин белгилеген. Ал эми ORF программалык директору Стефани Гройсс-Хоровиц акыркы жылдары Австрияда жаңы ири ареналар курулбаганын айтып, ошол эле учурда ылайыктуу долбоорлору бар муниципалитеттерди арыз берүүгө чакырган<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2025-winners-press-conference-with-jj/|title=Eurovision 2025 winner's press conference with JJ|lang=en|website=Eurovision Song Contest|date=2025-05-18|publisher=[[Европа телерадиоберүү бирикмеси|European Broadcasting Union]] (EBU)|archive-url=http://web.archive.org/web/20251126024922/https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2025-winners-press-conference-with-jj/|archive-date=2025-11-26|access-date=2026-01-20|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 18-майында Вена шаарынын мэри Михаэль Людвиг шаар сынакты өткөрүүгө талапкер боло турганын ырастаган<ref name=":02">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-vienna-interested-in-hosting-again/|title=🇦🇹 Eurovision 2026: Vienna Interested in Hosting Again|lang=en|first=Davide|last=Conte|website=Eurovoix|date=2025-05-18|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Ошол эле күнү Грац да арыз берүүгө даяр экенин билдирип, мэр Эльке Кар ылайыктуу аянтча катары Stadthalle Graz аренасын сунуштаган<ref name=":1">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-orf-commences-work/|title=🇦🇹 Austria: ORF Commences Eurovision 2026 Work & Special Programming Celebrating JJ's Victory Announced|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-05-18|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://steiermark.orf.at/stories/3305822/|title=Diskussion um Song Contest 2026 in GrazORF|website=steiermark.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Мындан тышкары, Грацтагы Schwarzl Freizeit Zentrum аренасынын менеджери Клаус Лойтгеб дагы өз аренасын сунуш кылган<ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.kleinezeitung.at/steiermark/graz/19700155/klaus-leutgeb-will-esc-2026-an-den-schwarzlsee-holen|title="Perfekte Location": Klaus Leutgeb will ESC 2026 an den Schwarzlsee holenORF|date=2025-05-18|publisher=Kleine Zeitung|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Ошол эле күнү Инсбрук жана Вельс шаарлары да катышууга даяр экенин билдиришкен. Инсбрук Олимпиадалык залды, ал эми Вельс жаңы көргөзмө борборун сунуштаган<ref name=":5">{{Cite web|url=https://ooe.orf.at/stories/3305836/|title=Wels im Ringen um ESC-AustragungsortORF|website=ooe.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-innsbruck-intends-to-bid-to-host-eurovision/|title=Eurovision 2026: Innsbruck Intends to Bid to Host Eurovision|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Оберварт шаары дагы сынакты өткөрүүгө кызыгуусун билдирген<ref name=":3">{{Cite web|url=https://burgenland.orf.at/stories/3305824/|title=Oberwart will ESC-Austragungsort werdenORF|website=burgenland.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. 19-майда Санкт-Пёльтен шаарынын мэри Маттиас Штадлер мүмкүн болгон арена катары VAZ St. Pölten комплексин сунуш кылган<ref name="StPolten">{{Cite web|url=https://noe.orf.at/stories/3306010/|title=St. Pölten liebäugelt mit Song Contest 2026ORF|date=2025-05-19|publisher=ORF|access-date=2025-05-24|url-status=live}}</ref>. 26-майда Эбрайхсдорф убактылуу арена куруу долбоорун тааныштырган<ref name="Ebreichsdorf">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/26/eurovision-2026-comer-city-presents-proposal-to-host-eurovision/|title=Eurovision 2026: Ebreichsdorf’s ‘Comer City’ Presents Proposal to Host Eurovision|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-05-26|access-date=2025-05-27|url-status=live}}</ref>. Бирок Клагенфурт талапкерлигин берүүдөн баш тарткан. Каринтия жеринин бийлиги "Вёртерзе-Штадион" аренасын талаптарга ылайыкташтыруу өтө кымбатка турарын билдирип, бул аймакта сынакты өткөрүү "мүмкүн эмес" деген бүтүмгө келген<ref>{{Cite web|url=https://kaernten.orf.at/stories/3305825|title=ESC 2026: Kärnten winkt für Austragung abORF|website=kaernten.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Зальцбург дагы кийинчерээк арыз берүүдөн баш тартып, мэр Бернхард Ауингер муну бюджеттин чектелүү болушу жана ылайыктуу аренанын жоктугу менен түшүндүргөн<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-wels-oberwart-want-to-host-klagenfurt-salzburg-say-no/|title=🇦🇹 Eurovision 2026: Wels & Oberwart Want to Host, Klagenfurt & Salzburg Say No|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-05-18|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.salzburg24.at/news/salzburg/stadt/werden-es-nicht-stemmen-koennen-buergermeister-bernhard-auinger-winkt-fuer-stadt-salzburg-als-song-contest-austragungsort-ab-art-290400|title='Werden es nicht stemmen können': Bürgermeister Bernhard Auinger winkt für Stadt Salzburg als Song-Contest-Austragungsort abORF|author=Salzburg24 Staff|website=Salzburg24|archive-url=https://web.archive.org/web/20250529015525/https://www.salzburg24.at/news/salzburg/stadt/song-contest-2026-in-der-stadt-salzburg-das-sagt-buergermeister-bernhard-auinger-dazu-art-290400|archive-date=2025-05-29|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Ошентсе да Зальцбург аймагынын бийлиги "прагматикалык жана чыгармачыл мамиле" менен ылайыктуу жай табылышы мүмкүн экенин белгилеген<ref>{{Cite web|url=https://www.salzburg24.at/news/salzburg/song-contest-2026-in-salzburg-noch-nicht-endgueltig-vom-tisch-art-290480|title=Song Contest 2026 in Salzburg noch nicht endgültig vom TischORF|first=Kathrin|last=Krispler|website=Salzburg24|archive-url=https://web.archive.org/web/20250531160656/https://www.salzburg24.at/news/salzburg/song-contest-2026-in-salzburg-noch-nicht-endgueltig-vom-tisch-art-290480|archive-date=2025-05-31|access-date=2025-05-19|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 2-июнунда Österreichischer Rundfunk өткөрүүчү шаарды тандоо боюнча расмий конкурс башталганын жарыялаган. Шаарлар жана муниципалитеттер 2025-жылдын 4-июлуна чейин арыз бере алышмак<ref>{{Cite web|url=https://der.orf.at/esc2026/index.html|title=Eurovision Song Contest 2026: Start des Host City BewerbungsprozessesORF|website=der.ORF.at|date=2025-06-02|publisher=ORF|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602144940/https://der.orf.at/esc2026/index.htm|archive-date=2025-06-02|access-date=2025-06-02|url-status=live|accessdate=2026-05-15|archivedate=2025-06-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250602143032/https://der.orf.at/esc2026/index.html}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://orf.at/stories/3395620/|title=Song Contest: Startschuss für den BewerbungsprozessORF|website=news.ORF.at|date=2025-06-02|publisher=ORF|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602204939/https://orf.at/stories/3395620/|archive-date=2025-06-02|access-date=2025-06-02|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kurier.at/kultur/medien/orf-bewerbungsprozess-host-city-eurovision-song-contests/403046744|title=ORF startet Bewerbungsprozess für Host City des Eurovision Song ContestsORF|first=Christoph|last=Silber|website=Kurier|date=2025-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602141950/https://kurier.at/kultur/medien/orf-bewerbungsprozess-host-city-eurovision-song-contests/403046744|archive-date=2025-06-02|access-date=2025-06-02|url-status=live}}</ref>. Кийинчерээк Эбрайхсдорф, Оберварт, Грац жана Вельс каржылык же техникалык себептерден улам жарыштан чыгышкан<ref name="NoEbreichsdorf">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/06/15/eurovision-2026-ebreichsdorf-comer-city-withdraws-from-bidding-process/|title=Eurovision 2026: Ebreichsdorf’s ‘Comer City’ Withdraws From Bidding Process|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-06-15|url-status=live}}</ref>. Натыйжада белгиленген мөөнөттө талапкерлигин расмий түрдө берген жалгыз шаарлар Вена менен Инсбрук болгон<ref name="NoGraz">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/06/27/eurovision-2026-graz-will-not-bid-to-host/|title=Eurovision 2026: Graz Will Not Bid to Host|lang=en|first=Neil|last=Farren|website=Eurovoix|date=2025-06-27|access-date=2025-06-30|url-status=live}}</ref><ref name="NoWels">{{Cite web|url=https://www.ots.at/presseaussendung/OTS_20250701_OTS0170/keine-bewerbung-oberoesterreichs-fuer-den-eurovision-song-contest-2026|title=Keine Bewerbung Oberösterreichs für den Eurovision Song Contest 2026ORF|website=OTS.at|date=2025-07-01|access-date=2025-07-01|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.derstandard.at/story/3000000277597/innsbruck-oder-wien-womit-die-song-contest-bewerber-punkten|title=Innsbruck oder Wien? Womit die Song-Contest-Bewerber punktenORF|first=Stefanie|last=Rachbauer|website=Der Standard|date=2025-07-04|access-date=2025-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/07/04/eurovision-2026-innsbruck-submits-bid-to-host-eurovision/|title=Eurovision 2026: Innsbruck Submits Bid to Host Eurovision|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-07-04|access-date=2025-07-06}}</ref>. 2025-жылдын 20-августунда Европа телерадиоберүү бирикмеси жана Österreichischer Rundfunk Венаны Еврокөрүнүү 2026 расмий өткөрүүчү шаары катары жарыялаган<ref name="Vienna2026">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2025/aug/20/vienna-host-city-eurovision-song-contest-2026|title=Vienna announced as host city for Eurovision song contest 2026|lang=en|author=Agence France-Presse|website=[[The Guardian]]|date=2025-08-20|access-date=2025-08-20|url-status=live}}</ref><ref name="Vienna2026_2">{{Cite web|url=https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|title=Eurovision 2026: Vienna is our Host City for the 70th|lang=en|website=Eurovision Song Contest|date=2025-08-20|publisher=European Broadcasting Union|archive-url=http://web.archive.org/web/20251207001817/https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|archive-date=2025-12-07|access-date=2026-01-20|url-status=live}}</ref>. Сынак мурда Еврокөрүнүү 2015 дагы кабыл алган Винер-Штадтхалле аренасында өтөт. Ратхаусплац аянтында "Евро айылы" уюштурулуп, анда катышуучулар менен жергиликтүү артисттердин концерттери жана сынактын түз көрсөтүүлөрү өткөрүлөт. Ал эми Вена ратушасы "Евроклубдун" жайы болуп кызмат кылат. Бул жерде расмий кечелер, жабык концерттер, ошондой эле 2026-жылдын 10-майында ачылыш аземи жана "Бирюза килеми" өтөт. Ал иш-чараларда катышуучулар жана алардын делегациялары басма сөз өкүлдөрүнө жана күйөрмандарга тааныштырылат<ref name="Vienna2026_22">{{Cite web|url=https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|title=Eurovision 2026: Vienna is our Host City for the 70th|lang=en|website=Eurovision Song Contest|date=2025-08-20|publisher=European Broadcasting Union|archive-url=http://web.archive.org/web/20251207001817/https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|archive-date=2025-12-07|access-date=2026-01-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vol.at/ludwig-sees-eurovision-song-contest-2026-as-a-good-investment-for-viennas-economic-location/9617405|title=Ludwig sees Eurovision Song Contest 2026 as a good investment for Vienna's economic location|lang=en|first=Gerald|last=Mackinger|website=vol.at|date=2025-08-20|access-date=2025-08-20|url-status=live}}</ref>. Бул аянтчалар 2015-жылдагы сынактагыдай эле функцияларды аткарышат<ref>{{Cite web|url=https://esc-kompakt.de/heute-1600-uhr-live-blog-zur-pressekonferenz-anlaesslich-der-bekanntgabe-von-wien-als-host-city-fuer-den-esc-2026/|title=Live-Blog: Pressekonferenz zur Bekanntgabe von Wien als Host City für den ESC 2026ORF|author=Giulia|website=ESC kompakt|date=2025-08-20|access-date=2025-08-20|url-status=live}}</ref>. {{legend|#CEDFF2|Өткөрүлгөн шаары}}{{legend|#F2E0CE|Талапкер шаар}} {| class="wikitable sortable" style="width:100%;" |+ |- ! Шаар ! Өткөрүлүүчү орду ! Сыйымдуулугу ! Маалымат ! Булак |- | Вельс жана [[Линц]] | Messe Wels | style="text-align:center;" | 15 000 чейин | Шоуну Уэльсте өткөрүү үчүн биргелешкен арыз берилген. Арена учурда курулуп жатат, анын бүткөрүлүшү 2026-жылдын мартына пландаштырылган. Шаар арызын 2025-жылдын 1-июлунда арызын артка чакыртып алган. |<ref name="NoWels" /><ref>{{Cite web |url=https://ooe.orf.at/stories/3308305/ |title=ESC: Wels und Linz offiziell angemeldet |lang= |website=ooe.ORF.at |date=2025-06-04 |access-date=2025-06-16 |url-status=live}}</ref> |- style="background:#cedff2;" | '''[[Вена]]''' | '''Винер-Штадтхалле''' | style="text-align:center;" | '''16 000''' | Аренада 2015-жылы "Еврокөрүнүү" ыр сынагы өткөн. |<ref name="Vienna2026" /><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2025/06/03/eurovision-2026-vienna-actively-bidding-to-host/ |title=Eurovision 2026: Vienna Actively Bidding to Host |lang=en |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |date=2025-06-03 |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" | Грац | Stadthalle Graz | style="text-align:center;" | 11 030 | rowspan="2" | Австриянын Социал-демократиялык партиясынын төрагасы колдоогон. Шаар 2025-жылдын 27-июнунда арызын артка чакыртып алган. | rowspan="2" |<ref name="NoGraz" /><ref name="KL">{{Cite web |url=https://www.kleinezeitung.at/steiermark/graz/19700155/klaus-leutgeb-will-esc-2026-an-den-schwarzlsee-holen |title="Perfekte Location": Klaus Leutgeb will ESC 2026 an den Schwarzlsee holen |lang= |first=Andrea |last=Rieger |website=kleinezeitung.at |date=2025-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250522142554/https://www.kleinezeitung.at/steiermark/graz/19700155/klaus-leutgeb-will-esc-2026-an-den-schwarzlsee-holen |archive-date=2025-05-22 |access-date=2025-06-16 |url-status=live}}</ref> |- | Schwarzl Freizeitzentrum | style="text-align:center;" | — |- style="background:#f2e0ce;" | Инсбрук | Инсбрук Олимпиада залы | style="text-align:center;" | 12 000 | 1964 жана 1976-жылдары Кышкы Олимпиада оюндарында фигуралык муз тебүү жана хоккей боюнча мелдештер өткөрүлгөн Олимпиадалык арена. Шаар расмий түрдө арыз берген. |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2025/06/11/eurovision-2026-innsbruck-city-council-approves-bid/ |title=Eurovision 2026: Innsbruck City Council Approves Bid to Host |lang=en |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |access-date=2025-06-11 |url-status=live}}</ref> |- | Оберварт | Messe Oberwart | style="text-align:center;" | ~4 000 | Шаар 2025-жылдын 20-июнунда арызын артка чакыртып алган. |<ref name=":3" /> |- | Санкт-Пөлтен | VAZ St. Pölten | style="text-align:center;" | ~6 000 | Шаар кызыгуусун билдирген, бирок расмий арыз берилген эмес. |<ref name="StPolten" /> |- | Эбрайхсдорф | Временная арена | style="text-align:center;" | 20 000 | 20 000 орундуу убактылуу арена жана 30 000 көрүүчүнү батырган күйөрмандар зонасы сунушталган. Шаар 2025-жылдын 15-июнунда арызын артка чакыртып алган. |<ref name="Ebreichsdorf" /><ref name="NoEbreichsdorf" /> |} == Катышуучулар == === Кайтып келгендер === * {{Өлкө желеги|Болгария}} — 2025-жылдын 31-октябрында БНТ телеканалы үч жылдык тыныгуудан кийин кайрадан келип, 2026-жылдагы сынакка катышуу ниетин тактаган<ref name="bulgaria_2026">{{Cite web|url=https://bnt.bg/news/balgariya-se-zavrashta-na-evroviziya-343372news.html|title=Начало Още от БНТ България се завръща на... България се завръща на „Евровизия“|lang=bg|date=2025-10-31|access-date=2025-10-31|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Молдова}} — 2025-жылдын 30-сентябрында Молдованын TRM улуттук телерадиокомпаниясы өлкөнүн "Еврокөрүнүү‑2026" сынагына катышуу мүмкүнчүлүгү боюнча молдовалык артисттер жана музыкалык продюсерлер менен кеңешме өткөргөн<ref>{{Cite web|url=https://trm.md/ro/comunicate-trm/eurovision-song-contest-2026-trm-a-organizat-consultari-cu-artistii-autohtoni|title=Eurovision Song Contest 2026: TRM a organizat consultări cu artiştii autohtoni|lang=ro|website=[[Телерадио-Молдова|TRM]]|date=2025-10-01|archive-url=http://web.archive.org/web/20251001112423/https://trm.md/ro/comunicate-trm/eurovision-song-contest-2026-trm-a-organizat-consultari-cu-artistii-autohtoni|archive-date=2025-10-01|access-date=2025-11-01|url-status=live}}</ref>. Жолугушууда улуттук тандоонун форматтары, эрежелердин мүмкүн болгон өзгөрүүлөрү, жарнамалоо стратегиялары жана катышуучуларды колдоо чаралары талкууланган. 2025-жылдын 3-ноябрында TRMдин басма сөз жыйыны өтүп, анда Молдованын сынакка кайтып жатканы расмий түрдө жарыяланган<ref name="moldova_2026">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/11/03/moldova-return-eurovision-song-contest/|title=Moldova: Returns to the Eurovision Song Contest|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-11-03|access-date=2025-11-03|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Румыния}} — 2025-жылдын 14-апрелинде румындык TVR телерадиокомпаниясынын директору Дэн Туртурикэ Румыния "Еврокөрүнүүгө" качан гана "уктуруучу менен музыкалык продюсерлердин ортосундагы мамилелер кайра жанданганда" жана "өлкө сынактын сахнасына чындыгында эле музыкалык индустриянын туу чокусунда турган артисттерди чыгара алганда" кайтып келерин билдирген<ref>{{Cite web|url=https://www.libertatea.ro/stiri/romania-eurovision-2025-dan-turturica-sef-tvr-relatia-trebuie-resetata-5271037|title=Când va mai participa România la Eurovision. Anunțul șefului TVR, înaintea Eurovision 2025: „Relația trebuie resetată”|lang=ro|first=Cristian|last=Otopeanu|website=Libertatea|date=2025-04-14|access-date=2025-04-26|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 27-октябрында TVR өлкөнүн "Еврокөрүнүү-2026" сынагына катышуусу боюнча чечим кабыл алына электигин кабарлаган. Бирок, 2025-жылдын 30-октябрында телекомпания Румыния баары бир "Еврокөрүнүү-2026га" катыша турганын жарыялаган<ref name="romania_2026">{{Cite web|url=https://tvrinfo.ro/tvr-revine-pe-scena-eurovision-romania-va-participa-la-cea-de-a-70-a-editie-a-eurovision-song-contest-la-viena/|title=TVR revine pe scena Eurovision. România va participa la cea de-a 70-a ediție a Eurovision Song Contest, la Viena.|lang=ro|date=2025-10-30|publisher=TVINFO|access-date=2025-10-30|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.paginademedia.ro/stiri-media/romania-eurovision-2026-22219068|title=EXCLUSIV. România revine la Eurovision după o absenţă de doi ani|lang=ro|first=Julia|last=Bunea|website=Paginademedia.ro|date=2025-10-30|access-date=2025-10-30}}</ref>. === Баш тарткандар === * {{Өлкө желеги|Андорра}} — 2025-жылдын 25-майында Андорранын RTVA телекомпаниясы өлкө 2026-жылы сынакка катышпай турганын билдирген<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/26/andorra-rtva-will-not-participate-in-eurovision-2026/|title=🇦🇩 Andorra: RTVA Will Not Participate in Eurovision 2026|lang=en|first=Steven|last=Heap|website=Eurovoix|date=2025-05-26|access-date=2025-05-26|url-status=live}}</ref>. Андорра акыркы жолу 2009-жылы катышкан. * {{Өлкө желеги|Босния жана Герцеговина}} — 2025-жылдын 9-июлунда BHRT телекомпаниясы өлкө 2026-жылы сынакка катышпай турганын ырастаган<ref>{{Cite web|url=https://esctoday.com/201207/bosnia-herzegovina-bhrt-will-not-return-to-eurovision-in-2026/|title=Bosnia & Herzegovina: BHRT will not return to Eurovision in 2026|lang=en|first=Sanjay|last=Jiandani|website=ESCToday|date=2025-07-09|access-date=2025-07-09}}</ref>. Буга чейин, май жана июнь айларында, демөөрчүлөр табылса кайтып келүү мүмкүнчүлүгү каралган, бирок Европа телерадиоберүү бирикмеси (Европа берүүлөр союзу) алдындагы төлөнбөгөн карыздардан улам катышуу мүмкүн эмес болгон<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/16/bosnia-herzegovina-former-hod-highlights-ongoing-eurovision-challenges/|title=Bosnia & Herzegovina: Former HoD Highlights Ongoing Eurovision Challenges|lang=en|first=Tamara|last=Vecic|website=Eurovoix|date=2025-05-16|access-date=2025-05-16|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://escspot.pl/2025/06/14/bosnia-i-hercegowna-nie-moze-wrocic-na-eurowizje-nawet-przy-wsparciu-sponsora/|title=Bośnia i Hercegowna obecnie nie może wrócić na Eurowizję nawet przy wsparciu sponsora!|lang=pl|last=Oktawia|website=ESCSpot|date=2025-06-14|access-date=2025-06-15}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Ирландия}} — 2025-жылдын 11-сентябрында ирландиялык RTÉ телекомпаниясы, эгерде сынакка Израил катыша турган болсо, Ирландия катышпай турганын билдирип, акыркы чечимди Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясына чейин калтырган<ref>{{cite web|url=https://about.rte.ie/2025/09/11/rte-statement-2026-eurovision-song-contest|title=RTÉ Statement: 2026 Eurovision Song Contest|lang=en|website=[[Raidió Teilifís Éireann|RTÉ]]|date=2025-09-11|access-date=2025-09-11|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250911134154/https://about.rte.ie/2025/09/11/rte-statement-2026-eurovision-song-contest/|archivedate=2025-09-11|accessdate=2026-06-19}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы боюнча, RTÉ 2026-жылдагы сынакка катышуудан баш тартканын жарыяланган<ref>{{Cite web|url=https://www.rte.ie/entertainment/2025/1204/1547300-rte-to-boycott-eurovision-song-contest-over-israel/|title=RTÉ to boycott Eurovision Song Contest over Israel|lang=en|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Исландия}} — RÚV буга чейин 2026-жылдагы сынактын катышуучусун салттуу улуттук "Söngvakeppnin" финалынын алкагында тандоо ниетин билдирген. Бирок 2025-жылдын 8-сентябрында RÚV директорлор кеңешинин төрагасы Стефан Йон Хафстейн катышуу "кепилденбегенин" жана бул Израилдин сынакка катышуусуна байланыштуу болорун айткан. Акыркы чечимди кабыл алуу декабрдагы Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясына чейин жылдырылган<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252772889d/ovist-hvort-island-verdi-med-i-eurovision|title=Óvíst hvort Ísland verði með í Eurovision|lang=is|author=Elín Margrét Böðvarsdóttir|website=[[Vísir.is]]|date=2025-09-08|access-date=2025-12-10|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/english/2025-09-09-iceland-may-not-take-part-in-eurovision-if-israel-does-453021/|title=Iceland may not take part in Eurovision if Israel does|lang=en|first=Darren|last=Adam|date=2025-09-09|publisher=[[RÚV]]|archive-url=http://web.archive.org/web/20251010194111/https://www.ruv.is/english/2025-09-09-iceland-may-not-take-part-in-eurovision-if-israel-does-453021|archive-date=2025-10-10|access-date=2025-12-10|url-status=live}}</ref>. 26-ноябрда RÚV башкармалыгы Израилди четтетүү сунушу үчүн добуш берген<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-11-26-stjorn-ruv-vill-ad-israel-verdi-meinud-thatttaka-i-eurovision-459822|title=Stjórn RÚV vill að Ísrael verði meinuð þátttaka í Eurovision|lang=is|author=Andrésdóttir|first=Iðunn|work=RÚV|date=2025-11-26|access-date=2025-11-26|url-status=live}}</ref>, ал эми 10-декабрда, ассамблеянын добуш берүүсүнөн алты күн өткөн соң, телекомпания иш-чарага бойкот жарыялаганын билдирген<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/461235|title=Ísland tekur ekki þátt í Eurovision 2026|lang=is|first=Ragnar Jón|last=Hrólfsson|date=2025-12-10|publisher=[[RÚV]]|access-date=2025-12-10|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Испания}} — 2025-жылдын 16-сентябрында RTVE телекомпаниясы, эгерде Израил катышса, өлкө сынакка катышуудан жана аны көрсөтүүдөн баш тартарын билдирген. Чечим директорлор кеңеши тарабынан президент Хосе Пабло Лопестин демилгеси менен кабыл алынып, ал гуманитардык принциптерге шилтеме берген<ref>{{Cite web|url=https://en.euromix.co.il/2025/09/16/spain-will-withdraw-from-eurovision-2026-if-israel-participates/|title=Spain Will Withdraw From Eurovision 2026 if Israel Participates|lang=en|first=Ofek|last=Jerassi|website=EuroMix|date=2025-09-16|access-date=2025-09-16|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгынан кийин, RTVE 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын жарыялаган<ref>{{Cite web|url=https://www.rtve.es/rtve/20251204/rtve-retira-festival-eurovision/16845362.shtml|title=RTVE se retira del Festival de Eurovisión|lang=es|author=RTVE Staff|website=[[RTVE]]|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Нидерланд}} — 2025-жылдын 12-сентябрында AVROTROS, эгерде Израилдин катышуусуна уруксат берилсе, 2026-жылдагы сынакка катышуудан баш тартарын билдирген. Телекомпания: "Газадагы адамдардын уланып жаткан оор азаптарынын фонунда биз мындан ары Израилдин катышуусун актай албайбыз", — деп белгилеп, ошондой эле Израиль өкмөтүнүн мурунку сынактын жыйынтыгына кийлигишкенин жүйө катары келтирген<ref>{{Cite web|url=https://www.rtve.es/rtve/20251204/rtve-retira-festival-eurovision/16845362.shtml|title=RTVE se retira del Festival de Eurovisión|lang=es|author=RTVE Staff|website=[[RTVE]]|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы боюнча, AVROTROS 2026-жылдагы сынакка катышуудан баш тартткан<ref>{{Cite web|url=https://www.avrotros.nl/article/avrotros-neemt-in-2026-niet-deel-aan-het-eurovisie-songfestival~1314/|title=AVROTROS neemt in 2026 niet deel aan het Eurovisie Songfestival|lang=nl|website=AVROTROS|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Түндүк Македония}} — 2025-жылдын 1-декабрында MRT телекомпаниясы, октябрь айында кайтып келүү мүмкүнчүлүгү талкууланганына карабастан, каржылык кыйынчылыктардан улам өлкө сынакка катышпай турганын ырастаган<ref>{{Cite web|url=https://muzika24.mk/muzika-na-kirilica/mrt-presece-na-evrosong-duri-vo-2027-godina/71400/|title=МРТ пресече: На „Евросонг“ дури во 2027 година (Видео)|lang=mk|last=Muzika24|website=Музика24|date=2025-10-19|access-date=2025-10-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://escspot.pl/2025/12/01/exclusive-macedonia-polnocna-na-pewno-nie-wezmie-udzialu-eurowizja-2026/|title=EXCLUSIVE: 🇲🇰 Macedonia Północna NA PEWNO nie weźmie udziału w 🇦🇹 Eurowizji 2026|lang=pl|first=Szymon|last=Ignatiuk|website=ESCSpot|date=2025-12-01|access-date=2025-12-01|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/10/31/north-macedonia-mrt-continues-to-discuss-eurovision-2026-participation/|title=North Macedonia: MRT Continues to Discuss Eurovision 2026 Participation|lang=en|website=Eurovoix|date=2025-10-31|access-date=2025-11-01|url-status=live}}</ref>. Түндүк Македония акыркы жолу 2022-жылы катышкан. * {{Өлкө желеги|Словакия}} — 2025-жылдын 23-июлунда словакиялык STVR телекомпаниясынын басма сөз катчысы Филип Пуховски, телекомпаниянын начар каржылык абалына байланыштуу, өлкө 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын билдирген<ref>{{Cite web|url=https://en.euromix.co.il/2025/07/23/not-this-time-either-slovakia-will-not-participate-in-eurovision-2026|title=Not This Time Either: Slovakia Will Not Participate in Eurovision 2026!|lang=en|first=Ofec|last=Jerassi|website=EuroMix|date=2025-07-23|access-date=2025-07-23|url-status=live}}</ref>. Словакия акыркы жолу 2012-жылдагы сынакка катышкан. * {{Өлкө желеги|Словения}} — 2025-жылдын 4-сенабрында RTV SLO Израилдин катышуусуна жана "добуш берүүнүн ачыктыгына" байланыштуу маселелер талкуулана турган декабрдагы Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясынан кийин 2026-жылдагы сынакка катышуу боюнча чечим кабыл аларын билдирген<ref>{{Cite web|url=https://www.rtvslo.si/zabava-in-slog/glasba/ema/nastop-slovenije-na-evroviziji-2026-pod-vprasajem-odlocitev-odvisna-od-potez-ebu-ja/756560|title=Nastop Slovenije na Evroviziji 2026 pod vprašajem, "odločitev odvisna od potez EBU-ja"|lang=sl|author=D. S. M.|website=[[Радио и телевидение Словении|RTV SLO]]|archive-url=http://web.archive.org/web/20250906022824/https://www.rtvslo.si/zabava-in-slog/glasba/ema/nastop-slovenije-na-evroviziji-2026-pod-vprasajem-odlocitev-odvisna-od-potez-ebu-ja/756560|archive-date=2025-09-06|access-date=2025-09-04|url-status=live}}</ref>. BBC News тараткан маалыматка ылайык, RTV SLO дагы Израил сынакка катышса, катышуудан баш тартууга даяр экендигин билдирген<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yvd8158ywo|title=RTÉ: Ireland threatens to withdraw from Eurovision if Israel participates|lang=en|first=Adam|last=Mandeville|website=[[BBC News]]|date=2025-09-11|access-date=2025-09-12|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы боюнча, RTV SLO 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын жарыялаган<ref>{{Cite web|url=https://www.rtvslo.si/zabava-in-slog/glasba/ema/izrael-bo-lahko-nastopil-na-evroviziji-sestih-drzav-med-njimi-slovenije-na-tekmovanju-ne-bo/766145|title=Izrael bo lahko nastopil na Evroviziji. Šestih držav, med njimi Slovenije, na tekmovanju ne bo.|lang=sl|first=D. S.|last=M|website=[[RTV SLO]]|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. === Ишке ашпаган дисквалификация === * {{Өлкө желеги|Израиль}} — 2025-жылдын 3-июлунда [[Европа телерадиоберүү бирикмеси|Европа телерадиоберүү бирикмесинин]] ассамблеясынын жыйынтыгында Израилдин кийинки жылдагы сынакка катышуусу боюнча акыркы чечим кышында жарыяланарын жана ал израиль-палестина жаңжалынын абалына байланыштуу болору айтылган<ref>{{Cite web|url=https://eurovisionfun.com/en/2025/07/breaking-news-israel-remains-in-eurovision-for-now-final-decision-in-winter-depending-on-war-developments/|title=Breaking News: Israel Remains in Eurovision for Now, Final Decision in Winter, Depending on War Developments|lang=en|first=Giannis|last=Argyriou|website=EurovisionFun|date=2025-07-03|access-date=2025-07-03}}</ref>. Бир нече күн мурун Израилдин IPBC телекомпаниясы алдыдагы сынакка катышуу ниетин билдирген<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/07/01/israel-kan-confirms-intention-to-compete-in-eurovision-2026/|title=🇮🇱 Israel: KAN Confirms Intention to Compete in Eurovision 2026|lang=en|author=Eurovoix Team|website=Eurovoix|date=2025-07-01|access-date=2025-07-07|url-status=live}}</ref>. Исландиянын RÚV телекомпаниясы Израилди сынактан четтетүүнү ачык түрдө талап кылган биринчи компания болгон<ref>{{Cite web|url=https://eurovisionfun.com/en/2025/07/call-for-israels-exclusion-from-eurovision-time-for-the-truth-says-icelands-public-broadcaster-president/|title=Call for Israel’s Exclusion from Eurovision: “Time for the Truth,” Says Iceland’s Public Broadcaster President|lang=en|first=Giannis|last=Argyriou|website=Eurovision Fun|date=2025-07-01|access-date=2025-07-07|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин декабрдагы Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы менен Израиль сынакка катышууга укук алган<ref name="israel2026">{{Cite web|url=https://eurovisionworld.com/esc/israel-remains-in-eurovision|title=Israel remains in Eurovision|lang=en|website=Eurovisionworld|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. === Ишке ашпаган дебют === * {{Өлкө желеги|Казакстан}} — 2025-жылдын 8-июлунда "Хабар" агенттигинин директорлор кеңешинин төрагасы Кемелбек Ойшыбаев Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясында союздун башкы директору Ноэль Курран менен Казакстандын "Еврокөрүнүүгө" катышуу мүмкүнчүлүгүн талкуулаганын билдирген. Анын айтымында, бул маселени уюмдун кийинки жыйынында кароо пландаштырылган<ref>{{Cite web|url=https://escspot.pl/2025/07/08/ebu-rozwazy-potencjalny-debiut-kazachstanu-na-eurowizji-2026/|title=EBU rozważy potencjalny debiut 🇰🇿 Kazachstanu na 🇦🇹 Eurowizji 2026!|lang=pl|first=Szymon|last=Ignatiuk|website=ESCSpot|date=2025-07-08|access-date=2025-07-08|url-status=live}}</ref>. Кийинчерээк, ноябрь айында Казакстандын Маданият жана маалымат министрлиги Европа телерадиоберүү бирикмеси Казакстандын катышуу маселесин 2026-жылдын башында карай турганын жарыялаган<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/11/29/kazakhstan-ebu-to-consider-eurovision-participation-in-early-2026/|title=Kazakhstan: EBU to Consider Eurovision Participation in Early 2026|lang=en-GB|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-11-29|access-date=2025-11-30}}</ref>. 2026-жылдын 15-январында Европа телерадиоберүү бирикмеси Казакстан 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын ырастаган, себеби өлкө 2025-жылдын декабрында белгиленген акыркы мөөнөткө (дедлайнга) чейин чакыруу процедурасынан өтүүгө жетишпей калган<ref name=":11">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/01/15/kazakhstan-canada-will-not-debut-at-eurovision-2026/|title=Kazakhstan & Canada: Will Not Debut At Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Darshan|last=Bijuvignesh|website=Eurovoix|date=2026-01-15|access-date=2026-01-15}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Канада}} — 2025-жылдын 4-ноябрында Канаданын 2025-жылга карата федералдык бюджетинде өкмөт улуттук CBC/Radio-Canada уктуруучусу менен биргеликте өлкөнүн сынакка катышуусун уюштурууну сунуштаган<ref>{{Cite web|url=https://budget.canada.ca/2025/report-rapport/chap3-en.html|title=Chapter 3: Empowering Canadians {{!}} Budget 2025|lang=en|website=Canada.ca|access-date=2025-11-05|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/politics/budget-highlights-9.6966595|title=A $78B deficit, public service cuts, new tax measures: Highlights of budget 2025|lang=en|first=Catharine|last=Tunney|website=[[Канадская телерадиовещательная корпорация|CBC News]]|archive-url=http://web.archive.org/web/20251105032902/https://www.cbc.ca/news/politics/budget-highlights-9.6966595|archive-date=2025-11-05|access-date=2025-11-05|url-status=live}}</ref>. Европа телерадиоберүү бирикмесинин ассоциацияланган мүчөсү катары, CBC катышуу үчүн сынактын референс-группасынан чакыруу алышы керек болчу. 2026-жылдын 15-январында Европа телерадиоберүү бирикмеси өлкө 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын ырастаган. CBC/Radio-Canada мүчөлүк боюнча сүйлөшүүлөрдүн алгачкы гана баскычтарында тургандыктан, чакыруу процедурасынан өз убагында өтүүгө үлгүрбөй калган<ref name=":112">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/01/15/kazakhstan-canada-will-not-debut-at-eurovision-2026/|title=Kazakhstan & Canada: Will Not Debut At Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Darshan|last=Bijuvignesh|website=Eurovoix|date=2026-01-15|access-date=2026-01-15}}</ref>. == Өндүрүшү жана форматы == == Биринчи жарым финал == {| class="wikitable sortable" |+ ! rowspan="2" |{{comment|№|Чыгуу кезегинин номери}} ! rowspan="2" |Өлкө ! rowspan="2" |Аткаруучу ! rowspan="2" |Ыр ! rowspan="2" |Котормосу ! rowspan="2" |Тили ! rowspan="2" |Орун ! colspan="3" |Упайлар |- !Калыстар !Көрүүчүлөр !Жалпы |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |1 |{{Өлкө желеги|Молдова}} |Satoshi |"Viva, Moldova!" |"Жашасын Молдова!" |[[Румын тили|Румын]] Hol{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]], [[Гавай тили|гавай]], [[Испан тили|испан]], [[Итальян тили|итальян]] жана [[Француз тили|француз]] тилдериндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |4 | style="text-align:center" |62 | style="text-align:center" |146 | style="text-align:center" |208 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |2 |{{Өлкө желеги|Швеция}} |Фелисия |"My System" |"Менин тутумум" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |9 | style="text-align:center" |79 | style="text-align:center" |17 | style="text-align:center" |96 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |3 |{{Өлкө желеги|Хорватия}} |Lelek |"Andromeda" |"Андромеда" |[[Хорват тили|Хорват]] | style="text-align:center" |6 | style="text-align:center" |85 | style="text-align:center" |90 | style="text-align:center" |175 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |4 |{{Өлкө желеги|Греция}} |Акилас |"Ferto" ("Φέρτο") |"Алып кел" |[[Грек тили|Грек]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]], [[Француз тили|француз]] жана [[Испан тили|испан]] тилдериндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |88 | style="text-align:center" |71 | style="text-align:center" |159 |- | style="text-align:center" |5 |{{Өлкө желеги|Португалия}} |Bandidos do Cante |"Rosa" |"Роза" |[[Португал тили|Португал]] | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |39 | style="text-align:center" |35 | style="text-align:center" |74 |- | style="text-align:center" |6 |{{Өлкө желеги|Грузия}} |"Бзикеби" |"On Replay" |"Кайталоодо" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |15 | style="text-align:center" |3 | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |5 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |7 |{{Өлкө желеги|Финляндия}} |Линда Лампениус жана Пете Паркконен |"Liekinheitin" |"Огнемёт" |[[Фин тили|Фин]] | style="text-align:center" |3 | style="text-align:center" |127 | style="text-align:center" |100 | style="text-align:center" |227 |- | style="text-align:center" |8 |{{Өлкө желеги|Черногория}} |Тамара Живкович |"Nova zora" ("Нова зора") |"Жаңы таң" |[[Черногор тили|Черногор]], [[Англис тили|англис]] | style="text-align:center" |13 | style="text-align:center" |26 | style="text-align:center" |45 | style="text-align:center" |71 |- | style="text-align:center" |9 |{{Өлкө желеги|Эстония}} |Vanilla Ninja |"Too Epic to Be True" |"Чындык болуш үчүн өтө эле эпикалык" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |11 | style="text-align:center" |33 | style="text-align:center" |46 | style="text-align:center" |79 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |10 |{{Өлкө желеги|Израиль}} |Ноам Беттан |"Michelle" |"Мишель" |[[Англис тили|Англис]], [[Иврит тили|иврит]], [[Француз тили|француз]] | style="text-align:center" |1 | style="text-align:center" |106 | style="text-align:center" |163 | style="text-align:center" |269 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |11 |{{Өлкө желеги|Бельгия}} |Essyla |"Dancing on the Ice" |"Муздагы бий" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |81 | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |91 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |12 |{{Өлкө желеги|Литва}} |Лайон Сика |"Sólo quiero más" |"Мен жөн гана көбүрөөк каалайм" |[[Литва тили|Литва]], [[Англис тили|англис]], [[Испан тили|испан]], [[Француз тили|француз]] | style="text-align:center" |8 | style="text-align:center" |46 | style="text-align:center" |55 | style="text-align:center" |101 |- | style="text-align:center" |13 |{{Өлкө желеги|Сан-Марино}} |Сенит жана Бой Жорж |"Superstar" |"Супержылдыз" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |14 | style="text-align:center" |18 | style="text-align:center" |23 | style="text-align:center" |41 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |14 |{{Өлкө желеги|Польша}} |Алиция |"Pray" |"Дуба кыл" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |137 | style="text-align:center" |110 | style="text-align:center" |247 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |15 |{{Өлкө желеги|Сербия}} |Lavina |"Kraj mene" ("Крај мене") |"Менин жанымда" |[[Серб тили|Серб]] | style="text-align:center" |5 | style="text-align:center" |56 | style="text-align:center" |131 | style="text-align:center" |187 |} == Экинчи жарым финал == {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" |{{comment|№|Чыгуу кезегинин номери}} ! rowspan="2" |Өлкө ! rowspan="2" |Аткаруучу ! rowspan="2" |Ыр ! rowspan="2" |Котормосу ! rowspan="2" |Тили ! rowspan="2" |Орун ! colspan="3" |Упайлар |- !Калыстар !Көрүүчүлөр !Жалпы |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |1 |{{Өлкө желеги|Болгария}} |Дара |"Bangaranga" |"Бангаранга" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |1 | style="text-align:center" |94 | style="text-align:center" |184 | style="text-align:center" |278 |- | style="text-align:center" |2 |{{Өлкө желеги|Азербайжан}} |Jiva |"Just Go" |"Жөн гана кет" |[[Англис тили|Англис]], [[Азербайжан тили|азербайжан]] | style="text-align:center" |15 | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |0 | style="text-align:center" |2 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |3 |{{Өлкө желеги|Румыния}} |Александра Кэпитэнеску |"[[Choke Me]]" |"Мени муунтуп сал" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |87 | style="text-align:center" |147 | style="text-align:center" |234 |- | style="text-align:center" |4 |{{Өлкө желеги|Люксембург}} |Ева Мария |"Mother Nature" |"Жаратылыш эне" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |26 | style="text-align:center" |34 | style="text-align:center" |60 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |5 |{{Өлкө желеги|Чехия}} |Даниэль Жижка |"Crossroads" |"Жолдордун кесилиши" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |9 | style="text-align:center" |108 | style="text-align:center" |34 | style="text-align:center" |142 |- | style="text-align:center" |6 |{{Өлкө желеги|Армения}} |Симон |"Paloma Rumba" |"Көгүчкөн румбасы" |[[Англис тили|Англис]]{{Efn|Ырда [[Испан тили|испан]] тилиндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |14 | style="text-align:center" |30 | style="text-align:center" |19 | style="text-align:center" |49 |- | style="text-align:center" |7 |{{Өлкө желеги|Швейцария}} |Вероника Фусаро |"Alice" |"Алиса" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |11 | style="text-align:center" |48 | style="text-align:center" |60 | style="text-align:center" |108 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |8 |{{Өлкө желеги|Кипр}} |Антигони |"Jalla" |"Дагы" |[[Англис тили|Англис]], [[Грек тили|грек]]{{Efn|Ырда [[Грек тилинин кипр диалекти|грек тилинин кипр диалекти]] колдонулат.}} | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |47 | style="text-align:center" |75 | style="text-align:center" |122 |- | style="text-align:center" |9 |{{Өлкө желеги|Латвия}} |Атвара |"Ēnā" |"Көлөкөдө" |[[Латыш тили|Латыш]] | style="text-align:center" |13 | style="text-align:center" |28 | style="text-align:center" |21 | style="text-align:center" |49 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |10 |{{Өлкө желеги|Дания}} |Сёрен Торпегор Лунн |"Før vi går hjem" |"Үйгө кетердин алдында" |[[Дания тили|Дан]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]] тилиндеги фраза бар.}} | style="text-align:center" |5 | style="text-align:center" |124 | style="text-align:center" |75 | style="text-align:center" |199 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |11 |{{Өлкө желеги|Австралия}} |Дельта Гудрем |"Eclipse" |"Күн тутулуу" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |3 | style="text-align:center" |137 | style="text-align:center" |85 | style="text-align:center" |222 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |12 |{{Өлкө желеги|Украина}} |Лелека |"Ridnym" ("Рідним") |"Жакындарга" (же "Туугандарга") |[[Англис тили|Англис]], [[Украин тили|украин]] | style="text-align:center" |6 | style="text-align:center" |75 | style="text-align:center" |99 | style="text-align:center" |174 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |13 |{{Өлкө желеги|Албания}} |Алис |"Nân" |"Апа" |[[Албан тили|Албан]] | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |45 | style="text-align:center" |113 | style="text-align:center" |158 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |14 |{{Өлкө желеги|Мальта}} |Эйдан |"Bella" |"Сулуу кыз" |[[Англис тили|Англис]], [[Мальта тили|мальта]] | style="text-align:center" |8 | style="text-align:center" |84 | style="text-align:center" |59 | style="text-align:center" |143 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |15 |{{Өлкө желеги|Норвегия}} |Юнас Ловв |"Ya Ya Ya" |"Йа-йа-йа" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |4 | style="text-align:center" |109 | style="text-align:center" |97 | style="text-align:center" |206 |} == Финал == {| class="wikitable sortable" |+ ! rowspan="2" |{{comment|№|Чыгуу кезегинин номери}} ! rowspan="2" |Өлкө ! rowspan="2" |Аткаруучу ! rowspan="2" |Ыр ! rowspan="2" |Котормосу ! rowspan="2" |Тили ! rowspan="2" |Орун ! colspan="3" |Упайлар |- !Калыстар !Көрүүчүлөр !Жалпы |- | style="text-align:center" |1 |{{Өлкө желеги|Дания}} |Сёрен Торпегор Лунн |"Før vi går hjem" |"Үйгө кетердин алдында" |[[Дания тили|Дан]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]] тилиндеги фраза бар.}} | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |165 | style="text-align:center" |78 | style="text-align:center" |243 |- | style="text-align:center" |2 |{{Өлкө желеги|Германия}} |Сара Энгельс |"Fire" |"От" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |23 | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |0 | style="text-align:center" |12 |- style="background:silver;" | style="text-align:center" |3 |{{Өлкө желеги|Израиль}} |Ноам Беттан |"Michelle" |"Мишель" |[[Англис тили|Англис]], [[Иврит|иврит]], [[Француз тили|француз]] | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |123 | style="text-align:center" |220 | style="text-align:center" |343 |- | style="text-align:center" |4 |{{Өлкө желеги|Бельгия}} |Essyla |"Dancing on the Ice" |"Музда бийлеп жатам" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |21 | style="text-align:center" |36 | style="text-align:center" |0 | style="text-align:center" |36 |- | style="text-align:center" |5 |{{Өлкө желеги|Албания}} |Алис |"Nân" |"Апа" |[[Албан тили|Албан]] | style="text-align:center" |13 | style="text-align:center" |60 | style="text-align:center" |85 | style="text-align:center" |145 |- | style="text-align:center" |6 |{{Өлкө желеги|Греция}} |Акилас |"Ferto" ("Φέρто") |"Алып кел" |[[Грек тили|Грек]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]], [[Француз тили|француз]] жана [[Испан тили|испан]] тилдериндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |73 | style="text-align:center" |147 | style="text-align:center" |220 |- | style="text-align:center" |7 |{{Өлкө желеги|Украина}} |Лелека |"Ridnym" ("Рідним") |"Жакындарга" (же "Туугандарга") |[[Англис тили|Англис]], [[Украин тили|украин]] | style="text-align:center" |9 | style="text-align:center" |54 | style="text-align:center" |167 | style="text-align:center" |221 |- | style="text-align:center" |8 |{{Өлкө желеги|Австралия}} |Дельта Гудрем |"Eclipse" |"Күн тутулуу" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |4 | style="text-align:center" |165 | style="text-align:center" |122 | style="text-align:center" |287 |- | style="text-align:center" |9 |{{Өлкө желеги|Сербия}} |Lavina |"Kraj mene" ("Крај мене") |"Менин жанымда" |[[Серб тили|Серб]] | style="text-align:center" |17 | style="text-align:center" |38 | style="text-align:center" |52 | style="text-align:center" |90 |- | style="text-align:center" |10 |{{Өлкө желеги|Мальта}} |Эйдан |"Bella" |"Сулуу кыз" |[[Англис тили|Англис]], [[Мальта тили|мальта]] | style="text-align:center" |18 | style="text-align:center" |81 | style="text-align:center" |8 | style="text-align:center" |89 |- | style="text-align:center" |11 |{{Өлкө желеги|Чехия}} |Даниэль Жижка |"Crossroads" |"Жолдордун кесилиши" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |16 | style="text-align:center" |104 | style="text-align:center" |9 | style="text-align:center" |113 |- style="background:gold;" | style="text-align:center" |12 |''' {{Өлкө желеги|Болгария}}''' |'''Дара''' |'''"Bangaranga"''' |'''"Бангаранга"''' |'''[[Англис тили|Англис]]''' | style="text-align:center" |'''1''' | style="text-align:center" |'''204''' | style="text-align:center" |'''312''' | style="text-align:center" |'''516''' |- | style="text-align:center" |13 |{{Өлкө желеги|Хорватия}} |Lelek |"Andromeda" |"Андромеда" |[[Хорват тили|Хорват]] | style="text-align:center" |15 | style="text-align:center" |53 | style="text-align:center" |71 | style="text-align:center" |124 |- style="background:#FE8080;" | style="text-align:center" |14 |{{Өлкө желеги|Улуу Британия}} |Look Mum No Computer |"Eins, Zwei, Drei" |"Бир, эки, үч" |[[Англис тили|Англис]]{{Efn|Ырда [[Немис тили|немис]] тилиндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |25 | style="text-align:center" |1 | style="text-align:center" |0 | style="text-align:center" |1 |- | style="text-align:center" |15 |{{Өлкө желеги|Франция}} |Монро |"Regarde!" |"Карачы!" |[[Француз тили|Француз]] | style="text-align:center" |11 | style="text-align:center" |144 | style="text-align:center" |14 | style="text-align:center" |158 |- | style="text-align:center" |16 |{{Өлкө желеги|Молдова}} |Satoshi |"Viva, Moldova!" |"Жашасын Молдова!" |[[Румын тили|Румын]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]], [[Гавай тили|гавай]], [[Испан тили|испан]], [[Итальян тили|итальян]] жана [[Француз тили|француз]] тилдериндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |8 | style="text-align:center" |43 | style="text-align:center" |183 | style="text-align:center" |226 |- | style="text-align:center" |17 |{{Өлкө желеги|Финляндия}} |Линда Лампениус жана Пете Паркконен |"Liekinheitin" |"Огнемёт" |[[Фин тили|Фин]] | style="text-align:center" |6 | style="text-align:center" |141 | style="text-align:center" |138 | style="text-align:center" |279 |- | style="text-align:center" |18 |{{Өлкө желеги|Польша}} |Алиция |"Pray" |"Дуба кыл" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |133 | style="text-align:center" |17 | style="text-align:center" |150 |- | style="text-align:center" |19 |{{Өлкө желеги|Литва}} |Лайон Сика |"Sólo quiero más" |"Мен жөн гана көбүрөөк каалайм" |[[Литва тили|Литва]], [[Англис тили|англис]], [[Испан тили|испан]], [[Француз тили|француз]] | style="text-align:center" |22 | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |22 |- | style="text-align:center" |20 |{{Өлкө желеги|Швеция}} |Фелисия |"My System" |"Менин тутумум" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |20 | style="text-align:center" |35 | style="text-align:center" |16 | style="text-align:center" |51 |- | style="text-align:center" |21 |{{Өлкө желеги|Кипр}} |Антигони |"Jalla" |"Дагы" |[[Англис тили|Англис]], [[Грек тили|грек]]{{Efn|Ырда [[Грек тилинин кипр диалекти|грек тилинин кипр диалекти]] колдонулат.}} | style="text-align:center" |19 | style="text-align:center" |41 | style="text-align:center" |34 | style="text-align:center" |75 |- | style="text-align:center" |22 |{{Өлкө желеги|Италия}} |Саль да Винчи |"Per sempre sì" |"Ооба — түбөлүккө" |[[Италян тили|Италян]], [[Неаполитан тили|неаполитан]] | style="text-align:center" |5 | style="text-align:center" |134 | style="text-align:center" |147 | style="text-align:center" |281 |- | style="text-align:center" |23 |{{Өлкө желеги|Норвегия}} |Юнас Ловв |"Ya Ya Ya" |"Йа-йа-йа" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |14 | style="text-align:center" |115 | style="text-align:center" |19 | style="text-align:center" |134 |- style="background:#c96;" | style="text-align:center" |24 |{{Өлкө желеги|Румыния}} |Александра Кэпитэнеску |"Choke Me" |"Мени муунтуп сал" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |3 | style="text-align:center" |64 | style="text-align:center" |232 | style="text-align:center" |296 |- | style="text-align:center" |25 |{{Өлкө желеги|Австрия}} (Кожоюн өлкө) |Cosmó |"Tanzschein" |"Бий сертификаты" |[[Немис тили|Немис]] | style="text-align:center" |24 | style="text-align:center" |1 | style="text-align:center" |5 | style="text-align:center" |6 |} === 12 упай берүү статистикасы (калыстар) === {| class="wikitable" ! style="text-align: center;" |Кол-во !Өлкө !'''Страны, присудившие 12 баллов''' |- | rowspan="2" style="text-align: center;" |4 |{{Өлкө желеги|Болгария}} |{{Өлкө желеги|Австралия}}, {{Өлкө желеги|Дания}}, {{Өлкө желеги|Литва}}, {{Өлкө желеги|Мальта}} |- |{{Өлкө желеги|Польша}} |{{Өлкө желеги|Австрия}}, {{Өлкө желеги|Бельгия}}, {{Өлкө желеги|Германия}}, {{Өлкө желеги|Молдова}} |- | rowspan="3" style="text-align: center;" |3 |{{Өлкө желеги|Австралия}} |{{Өлкө желеги|Армения}}, {{Өлкө желеги|Израиль}}, {{Өлкө желеги|Румыния}} |- |{{Өлкө желеги|Мальта}} |{{Өлкө желеги|Болгария}}, {{Өлкө желеги|Сан-Марино}}, {{Өлкө желеги|Украина}} |- |{{Өлкө желеги|Франция}} |{{Өлкө желеги|Улуу Британия}}, {{Өлкө желеги|Грузия}}, {{Өлкө желеги|Финляндия}} |- | rowspan="5" style="text-align: center;" |2 |{{Өлкө желеги|Греция}} |{{Өлкө желеги|Кипр}}, {{Өлкө желеги|Сербия}} |- |{{Өлкө желеги|Дания}} |{{Өлкө желеги|Норвегия}}, {{Өлкө желеги|Чехия}} |- |{{Өлкө желеги|Италия}} |{{Өлкө желеги|Азербайжан}}, {{Өлкө желеги|Албания}} |- |{{Өлкө желеги|Сербия}} |{{Өлкө желеги|Хорватия}}, {{Өлкө желеги|Черногория}} |- |{{Өлкө желеги|Финляндия}} |{{Өлкө желеги|Швеция}}, {{Өлкө желеги|Эстония}} |- | rowspan="8" style="text-align: center;" |1 |{{Өлкө желеги|Албания}} |{{Өлкө желеги|Португалия}} |- |{{Өлкө желеги|Украина}} |{{Өлкө желеги|Швейцария}} |- |{{Өлкө желеги|Румыния}} |{{Өлкө желеги|Люксембург}} |- |{{Өлкө желеги|Израиль}} |{{Өлкө желеги|Польша}} |- |{{Өлкө желеги|Кипр}} |{{Өлкө желеги|Греция}} |- |{{Өлкө желеги|Норвегия}} |{{Өлкө желеги|Франция}} |- |{{Өлкө желеги|Бельгия}} |{{Өлкө желеги|Италия}} |- |{{Өлкө желеги|Чехия}} |{{Өлкө желеги|Латвия}} |} == Добуш берүү жана трансляция == === Глашатайлар === Глашатайлар өз өлкөсүнүн улуттук калыстар тобунун 12 упайын төмөнкү тартипте жарыялаган: {{div col}} # {{Өлкө желеги|Швейцария}} — Ливио Кистель<ref>{{Cite web |url=https://medien.srf.ch/-/%C2%ABeurovision-song-contest%C2%BB-2026-bei-srf%E2%80%AF|title=«Eurovision Song Contest» 2026 bei SRF|website=SRF|date=2026-05-04 |access-date=2026-05-04|lang=de-CH}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/04/livio-chistell-eurovision-2026-spokesperson/|title=🇨🇭 Switzerland: Livio Chistell to Announce the Points in the Eurovision 2026 Final|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-05-04 |access-date=2026-05-04}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Мальта}} — Майя<ref name=":8">{{Cite web|url=https://eurovisionworld.com/esc/eurovision-2026-spokespersons-who-will-announce-the-points|title=Eurovision 2026 Spokespersons – Who will announce the points?|lang=en|website=Eurovisionworld|date=2026-05-16|access-date=2026-05-17}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Украина}} — Даниил Лещинский<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/29/ukraine-daniil-ziferblat-spokesperson-eurovision-2026/|title=🇺🇦 Ukraine: Daniil from Ziferblat Spokesperson for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Julien |last=De-re|website=Eurovoix |date=2026-04-29 |access-date=2026-04-29}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Люксембург}} — Хана София Лопес<ref>{{Cite web|title=🇱🇺 Luxembourg: Hana Sofia Lopes Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/luxembourg-hana-sofia-lopes-spokesperson-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Болгария}} — Владимира Илиева<ref>{{Cite web|url=https://bnt.bg/news/svetat-e-evroviziya-gledaite-na-zhivo-parviya-polufinal-tazi-vecher-ot-2200-ch-po-bnt-1-348799news.html|title=Светът е „Евровизия“! Гледайте на живо първия полуфинал тази вечер от 22:00 ч. по БНТ 1|lang=bg|website=БНТ|date=2026-05-12|access-date=2026-05-12}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇧🇬 Bulgaria: Vladimira Ilieva Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/13/bulgaria-vladimira-ilieva-spokesperson-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-13|access-date=2026-05-13|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Азербайжан}} — Сабина Бабаева<ref>{{Cite web|title=🇦🇿 Azerbaijan: Sabina Babayeva Returns as Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/16/azerbaijan-sabina-babayev-spokesperson-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-16|access-date=2026-05-16|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Сан-Марино}} — Келли Жойс<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/10/san-marino-kelly-joyce-announced-as-spokesperson-eurovision-2026/|title=🇸🇲 San Marino: Kelly Joyce Announced as Spokesperson for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-05-10 |access-date=2026-05-10}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Эстония}} — Геттер Яани<ref>{{Cite web|title=Eesti punktid Eurovisioonil edastab sel aastal Getter Jaani|url=https://eeter.err.ee/1610022496/eesti-punktid-eurovisioonil-edastab-sel-aastal-getter-jaani|first1=Karmen|last1=Fox|website=[[ERR]]|date=2026-05-13|access-date=2026-05-13|lang=et}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇪🇪 Estonia: Getter Jaani Announced as Eurovision 2026 Spokesperson|url=https://eurovoix.com/2026/05/13/estonia-getter-jaani-eurovision-2026-spokesperson/|first=Emily|last=Grace|website=Eurovoix|date=2026-05-13|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Израиль}} — Лиор Сушард<ref>{{Cite web|title=ליאור סושרד יגיש את ה"דוז פואה" הישראלי בגמר אירוויזיון 2026|url=https://www.euromix.co.il/2026/05/14/ליאור-סושרד-יגיש-את-הדוז-פואה-הישראלי/|first=Avi|last=Zaikaner|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14 |website=EuroMix|lang=he-IL}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Австралия}} — Дами Им<ref>{{Cite web|title=Dami Im to be Australia's spokesperson at Eurovision 2026 |url=https://www.aussievision.net/post/dami-im-to-be-australia-s-spokesperson-at-eurovision-2026|first=Hayley|last=Bessell|date=2026-05-14|access-date=2026-05-15|website=Aussievision}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇦🇺 Australia: Eurovision Runner Up Dami Im Announced as Spokesperson|url=https://eurovoix.com/2026/05/15/%f0%9f%87%a6%f0%9f%87%ba-australia-eurovision-runner-up-dami-im-announced-as-spokesperson/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-15|access-date=2026-05-15|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Германия}} — Wavvyboi<ref>{{Cite web|title= 🇩🇪 Germany: Wavvyboi Announced as Eurovision 2026 Spokesperson|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/wavvyboi-announced-as-eurovision-2026-spokesperson-for-germany/|first=Davide|last=Conte|date=2026-05-12|access-date=2026-05-12|website=Eurovoix|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Бельгия}} — Сандра Ким<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/09/belgium-sandra-kim-spokesperson-for-eurovision-2026/|title=🇧🇪 Belgium: Sandra Kim Spokesperson for Eurovision 2026|first=Davide|last=Conte|website=Eurovoix|date=2026-04-09|access-date=2026-04-09}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Португалия}} — Виктория Николь<ref>{{Cite web|title=🇵🇹 Portugal: Junior Eurovision Runner-Up Victoria Nicole Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/15/portugal-victoria-nicole-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-15|access-date=2026-05-15|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Швеция}} — Якоб Норргорд<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/28/sweden-jakob-kaj-spokesperson/|title=🇸🇪 Sweden: Jakob from KAJ Spokesperson for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Julien |last=De-re|website=Eurovoix |date=2026-04-28 |access-date=2026-04-28}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Албания}} — Андри Жаху<ref>{{Cite web|title=🇦🇱 Albania: Andri Xhahu Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/albania-andri-xhahu-spokesperson-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Кипр}} — Лукас Хамацос<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/07/cyprus-loukas-hamatsos-eurovision-2026-spokesperson/|title=🇨🇾 Cyprus: Loukas Hamatsos Announced as Eurovision 2026 Spokesperson|first=Julien|last=De-re|website=Eurovoix|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Грузия}} — Мариам Шенгелия<small>)</small><ref>{{Cite web|title=🇬🇪 Georgia: Mariam Shangelia Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/16/georgia-mariam-shangelia-spokesperson-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-16|access-date=2026-05-16|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Черногория}} — Нина Жижич<ref>{{Cite web|title=Nina Žižić saopštava glasove Crne Gore u finalu Evrovizije 2026|url=https://rtcg.me/magazin/eurosong/eurosong2025/844591/nina-zizic-saopstava-glasove-crne-gore-u-finalu-evrovizije-2026.html|website=RTCG|date=2026-05-15|access-date=2026-05-15|lang=me}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇲🇪 Montenegro: Nina Žižić Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/15/montenegro-nina-zizic-spokesperson-for-eurovision-2026/|first=Davide|last=Conte|website=Eurovoix|date=2026-05-15|access-date=2026-05-15}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Армения}} — Парг<ref>{{Cite web|title=🇦🇲 Armenia: Parg Spokesperson for the Eurovision Song Contest 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/16/parg-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-16|access-date=2026-05-16|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Польша}} — Александра Будка<ref>{{Cite web|title=Wiemy, kto przekaże polskie punkty w finale Eurowizji. Widzowie dobrze ją znają|url=https://www.se.pl/wiadomosci/exclusive/wiemy-kto-przekaze-polskie-punkty-w-finale-eurowizji-widzowie-dobrze-ja-znaja-aa-qF7N-CWR7-LJdZ.html|first=Kamil|last=Polewski|website=Super Express|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=pl}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇵🇱 Poland: Aleksandra Budka Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/poland-aleksandra-budka-spokesperson-for-eurovision-2026/|first=Steven|last=Heap|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Греция}} — Клавдия<ref>{{Cite web |url=https://press.ert.gr/deltia-typou/me-aisiodoxia-kai-oneira-gia-ton-70o-diagonismo-tis-eurovision-o-akylas-kai-o-fokas-eyaggelinos-stin-press-day-tis-ert/|title=Με αισιοδοξία και όνειρα για τον 70ό Διαγωνισμό της Eurovision ο Akylas και ο Φωκάς Ευαγγελινός στην Press Day της ΕΡΤ|website=EPT|date=2026-04-21|access-date=2026-04-21|lang=el}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/21/%f0%9f%87%ac%f0%9f%87%b7-greece-klavdia-spokesperson-for-eurovision-2026/|title=🇬🇷 Greece: Klavdia Spokesperson for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-21 |access-date=2026-04-21}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Чехия}} — Доминика Гашкова<ref>{{Cite web|title=Eurovision News в X: 🇨🇿 Dominika Haškova (from We Are Domi) will be Czechia’s spokesperson for Eurovision 2026|url=https://x.com/EurovisionNewZ/status/2053400679289385070|website=[[X (социальная сеть)|X]]|date=2026-05-10|access-date=2026-05-10}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇨🇿 Czechia: Dominika Hašková Will Reveal the Czech Jury Points at Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/czechia-dominika-haskova-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Дания}} — Сиссаль<ref>{{Cite web|title=🇩🇰 Denmark: Sissal Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/denmark-sissal-spokesperson-for-eurovision-2026/|first=Davide|last=Conte|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|website=Eurovoix|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Франция}} — Магали Риполл<ref>{{Cite web|title=🇫🇷 France: Magali Ripoll Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/15/france-magali-ripoll-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-15|access-date=2026-05-15|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Норвегия}} — Элизабет Андреассен<ref>{{Cite web |url=https://www.nrk.no/kultur/_bettan_-skal-dela-ut-dei-norske-jurypoenga-i-esc-finalen-1.17879599|title=«Bettan» skal dela ut dei norske poenga|first=Henrik Storm|last=Henriksen|website=NRK|date=2026-05-11|access-date=2026-05-11|lang=no}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/11/norway-elisabeth-andreassen-spokesperson/|title=🇳🇴 Norway: Elisabeth Andreassen Announced As Eurovision 2026 Spokesperson|first=Emily|last=Grace|website=Eurovoix|date=2026-05-11|access-date=2026-05-11|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Италия}} — Мариасоле Поллио<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/08/%f0%9f%87%ae%f0%9f%87%b9-italy-mariasole-pollio-announced-as-eurovision-2026-spokesperson/|title=🇮🇹 Italy: Mariasole Pollio Announced as Eurovision 2026 Spokesperson|first=Julien|last=De-re|website=Eurovoix|date=2026-05-08|access-date=2026-05-08|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Финляндия}} — Яана Пелконен<ref>{{Cite web |url=https://yle.fi/a/74-20222892|title=Kaikki Euroviisuista – näin seuraat, pelaat ja chattaat mukana|lang=fi|first=Olli-Pekka|last=Louniala|website=Yle|date=2026-05-06|access-date=2026-05-06}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/06/finland-jaana-pelkonen-spokesperson-eurovision-2026/|title=🇫🇮 Finland: Jaana Pelkonen Spokesperson for Eurovision 2026|first=Neil|last=Farren|website=Eurovoix|date=2026-05-06|access-date=2026-05-06}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Улуу Британия}} — La Voix<ref>{{Cite web|title=🇬🇧 United Kingdom: La Voix Announced as Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/15/united-kingdom-la-voix-eurovision-2026/|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-05-15 |access-date=2026-05-15}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Латвия}} — Аурелия Ранцане<ref>{{Cite web|title=🇱🇻 Latvia: Aurēlija Rancāne Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/latvia-aurelija-rancane-spokesperson-for-eurovision-2026/|first=Neil|last=Farren|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Сербия}} — Кристина Раденкович<ref>{{Cite web|title=Muzički tron u senci istorije i politike: Ko slavi na 70. Evroviziji?|url=https://evrovizija.rs/2026/05/16/muzicki-tron-u-senci-istorije-i-politike-ko-slavi-na-70-evroviziji/|website=Evrovizija.rs|date=2026-05-16|access-date=2026-05-16|lang=sr-Latn}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Молдова}} — Маргарита Друцэ<ref name=":8" />. # {{Өлкө желеги|Хорватия}} — Дорис Пинчич-Губерович<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/09/croatia-doris-pincic-guberovic-spokesperson-eurovision-2026/|title=🇭🇷 Croatia: Doris Pinčić Guberović Spokesperson for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-05-09 |access-date=2026-05-09}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Литва}} — Лукас Радзявичюс<ref>{{Cite web|title=🇱🇹 Lithuania: Katarsis’ Lukas Radzevičius Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/lithuania-lukas-radzevicius-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Румыния}} — Эда Маркус<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/13/%f0%9f%87%b7%f0%9f%87%b4-romania-eda-marcus-spokesperson-for-eurovision-2026/|title=🇷🇴 Romania: Eda Marcus Spokesperson for Eurovision 2026|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-13|access-date=2026-05-13|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Австрия}} — Филипп Ханза<ref>{{Cite web|title=🇦🇹 Austria: Philipp Hansa Confirmed as Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/%f0%9f%87%a6%f0%9f%87%b9-austria-philipp-hansa-confirmed-as-spokesperson-for-eurovision-2026/|first=Julien|last=De-re|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. {{div col end}} === Комментаторлор === Катышуучу өлкөлөрдүн телекомпаниялары (уктуруучулары) эң аз дегенде өздөрү добуш бере турган жарым финалды жана финалды түз эфирде көрсөтүүгө милдеттүү, бирок, буга карабастан, көпчүлүк телекомпаниялар үч шоунун тең көрсөтүүсүн сунушташат. Мындан сырткары, сынакка катышпаган айрым өлкөлөрдүн телеканалдары дагы конкурсту трансляциялашат. Европа берүүлөр союзу дагы өзүнүн расмий YouTube каналында жарым финалдардын жана финалдын түз эфирлерин комментарийсиз түз алып көрсөтөт. {| class=wikitable |+ Катышкан өлкөлөрдө көрсөтүү ! Өлкө ! Телеберүүчү ! Телеканал ! {{comment|Шоу|Белгилүү бир канал бир гана көрсөтүүнү, жарым финалды гана же үч көрсөтүүнү тең көрсөтөт.}} ! Комментаторлор ! {{comment|Маалымат|Булак}} |- | {{Өлкө желеги|Австралия}} | colspan=2 style=text-align:center; | SBS | Бардык шоулар | Кортни Акт жана Дэнни Эстрин | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://tvtonight.com.au/2025/09/upfronts-2026-sbs-alone-the-chaplain-fifa-eurovision.html |title=Upfronts 2026: SBS: Alone, The Chaplain, FIFA & Eurovision {{!}} TV Tonight |lang=en |website=TV Tonight |date=2025-09-03 |access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.sbs.com.au/whats-on/article/eurovision-song-contest-70-years-2026/l0qgjrghd|title=SBS reveals all-star alumni team to celebrate 70 years of the Eurovision Song Contest|lang=en-AU|website=SBS |date=2026-04-16 |access-date=2026-04-16}}</ref> |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Австрия}} | rowspan=2 | ORF | ORF 1 | Бардык шоулар | Анди Нолл | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://tv.orf.at/stories/260512_esc102.html|title=Der ESC am 12. Mai: Das erste Semifinale live in ORF 1 und auf ORF ON|lang=de-AT|website=ORF|date=2026-05-07 |access-date=2026-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/07/austria-andi-knoll-returns-to-commentary/|title=🇦🇹 Austria: Andi Knoll Confirmed as Commentator for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Steven |last=Heap|website=Eurovoix |date=2026-05-07 |access-date=2026-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://songcontest.orf.at/|title=Jan und Olli sind zurück|lang=de|website=songcontest.orf.at|date=2026-03-29|access-date=2026-03-29}}</ref> |- | FM4 | Финал | Ян Бёмерманн жана Олли Шульц |- | {{Өлкө желеги|Азербайжан}} | colspan=2 style=text-align:center; | İTV | Бардык шоулар | Азер Сулейманлы жана Айсель Захидгизи | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/11/azerbaijan-ictimai-reveals-commentators-eurovision-2026/|title=🇦🇿 Azerbaijan: İctimai Reveals Commentators for Eurovision 2026|lang=en|first=Steven|last=Heap|website=Eurovoix|date=2026-05-11|access-date=2026-05-11}}</ref> |- | {{Өлкө желеги|Албания}} | RTSH | RTSH 1, RTSH Musikë, Radio Tirana | Бардык шоулар | Андри Джаху | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://rtsh.al/zhvilloi-proven-e-pare-ne-eurovision-alis-emocione-trefish-me-te-forta-enderr-qe-po-behet-realitet/|title=Zhvilloi provën e parë në Eurovision, Alis: Emocione trefish më të forta, ëndërr që po bëhet realitet|lang=sq|first=Joana|last=Kalemi|website=RTSH|date=2026-05-06|access-date=2026-05-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/andri-xhahu-confirmed-as-eurovision-2026-commentator/|title=🇦🇱 Albania: Andri Xhahu Confirmed as Eurovision 2026 Commentator|lang=en|first=Julien|last=De-re|website=Eurovoix|date=2026-05-12|access-date=2026-05-12}}</ref> |- | {{Өлкө желеги|Армения}} | AMPTV | Armenia 1 | Бардык шоулар | Гамлет Аракелян жана Грачуги Утмазян | style=text-align:center; |<ref>{{Cite Instagram|title=«Եվրատեսիլ» երգի 70-րդ հոբելյանական մրցույթը՝ Առաջինի ուղիղ եթերում։|postid=https://www.instagram.com/reel/DYM6qORiHwm/|user=armpublictv|date=2026-05-11|access-date=2026-05-12|website=[[Instagram]]|lang=hy}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ծրագիր - Հանրային հեռուստաընկերություն – 12 երք.|url=https://www.1tv.am/hy/schedule/2026/05/12/satellite|date=2026-05-05|access-date=2026-05/ -12|website=[[Общественная телекомпания Армении|1TV Armenia]]|lang=hy}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ծրագիր – Հանրային հեռուստաընկերություն – 14 հնգ.|url=https://www.1tv.am/hy/schedule/2026/05/14/satellite|date=2026-05-07|access-date=2026-05-12|website=[[Общественная телекомпания Армении|1TV Armenia]]|lang=hy}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ծրագիր – Հանրային հեռուստաընկերություն – 16 շբթ.|url=https://www.1tv.am/hy/schedule/2026/05/16/satellite|date=2026-05-09|access-date=2026-05-12|website=[[Общественная телекомпания Армении|1TV Armenia]]|lang=hy}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇦🇲 Armenia: Hamlet Arakelyan and Hrachuhi Utmazyan to Commentate on Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/armenia-hamlet-arakelyan-and-hrachuhi-utmazyan-to-commentate-on-eurovision-2026/|first=James|last=Washak|date=2026-05-12|access-date=2026-05-13|website=Eurovoix|lang=en-GB}}</ref> |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Бельгия}} | VRT | VRT 1 | Бардык шоулар | ''нидерланд тилинде'': Петер Ван де Вейре{{Efn|Брюсселдеги студиядан.}} | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/02/19/belgium-vrt-will-not-send-commentary-team-vienna-eurovision-2026/|title=🇧🇪 Belgium: VRT Will Not Send Commentary Team to Vienna for Eurovision 2026 |lang=en |first=Neil|last=Farren|website=Eurovoix |date=2026-02-19 |access-date=2026-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/02/19/vrt-1-zendt-geen-ploeg-naar-songfestival-peter-van-de-veire-gee/|title=VRT 1 stuurt geen ploeg naar Songfestival: Peter Van de Veire geeft commentaar vanuit Brussel |website=VRT NWS |date=2026-02-19 |access-date=2026-02-19|lang=nl}}</ref> |- | rowspan=2 | RTBF | La Une | биринчи жарым финал жана финал | rowspan=2 | ''француз тилинде'': Жан-Луи Лаэ жана Фанни Жандрен | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/04/21/rtbf-reveal-commentary-team-for-eurovision-2026/|title=🇧🇪 Belgium: RTBF Reveal Commentary Team For Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-21 |access-date=2026-04-21}}</ref> |- | Tipik | экинчи жарым финал |- | {{Өлкө желеги|Болгария}} | БНТ | БНТ 1 | Бардык шоулар | Елена Розберг жана Петко Кралев | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://bnt.bg/news/dara-zamina-za-viena-kadeto-shte-predstavi-balgariya-na-evroviziya-2026-348533news.html|title=DARA замина за Виена, където ще представи България на „Евровизия 2026“|lang=bg|website=БНТ|date=2026-05-03|access-date=2026-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/bulgaria-bnt-commentators-for-eurovision-2026/|title=🇧🇬 Bulgaria: BNT Reveals Commentators for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Steven |last=Heap|website=Eurovoix |date=2026-05-12 |access-date=2026-05-12}}</ref> |- | rowspan=4 | {{Өлкө желеги|Улуу Британия}} | rowspan=4 | [[BBC]] | rowspan=2 | BBC One | жарым финалдар | Райлан Кларк жана Энджела Скенлон | rowspan=4 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/mediacentre/2026/eurovision-2026-united-kingdom-look-mum-no-computer-eins-zwei-drei|title=Eins, Zwei, Drei from LOOK MUM NO COMPUTER is the United Kingdom's entry for the Eurovision Song Contest 2026|website=BBC|date=2026-03-02 |access-date=2026-03-02|lang=en-GB}}</ref> |- | Финал | Грэм Нортон |- | rowspan=2 | BBC Radio 2 | жарым финалдар | Сара Кокс |- | Финал | Сара Кокс жана Райлан Кларк |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Германия}} | rowspan=2 | ARD/SWR | One | жарым финалдар | rowspan=2 | Торстен Шорн | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/02/09/germany-thorsten-schorn-to-commentate-on-eurovision-2026/|title=🇩🇪 Germany: Thorsten Schorn to Commentate on Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Davide|last=Conte|website=Eurovoix|date=2026-02-09|access-date=2026-02-09}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.eurovision.de/news/Alle-Infos-zum-Eurovision-Song-Contest-2026-in-Oesterreich,oesterreich1366.html |title=Alle Infos zum Eurovision Song Contest 2026 in Österreich |lang=de |website=Eurovision.de |access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|title=Germany: ARD announces extensive Eurovision 2026 coverage from Vienna|url=https://esctoday.com/204738/germany-ard-announces-extensive-eurovision-2026-coverage-from-vienna/|first1=Sanjay (Sergio)|last1=Jiandani|date=2026-05-05|access-date=2026-05-13|publisher=ESCToday}}</ref> |- | Das Erste | rowspan=2 | Финал |- | RBB | Radio Eins | Макс Шпаллек жана Амели Эрнст | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/11/zero-points-returns-to-rbb-for-eurovision-2026/|title=🇩🇪 Germany: Germany – Zero Points! Returns to RBB for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Steven|last=Heap|website=Eurovoix|date=2026-05-11|access-date=2026-05-11}}</ref> |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Греция}} | rowspan=2 | EPT | ЕРТ1 | rowspan=2 | Бардык шоулар | Георгиос Капуцидис жана Мария Козаку | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://www.iapogevmatini.gr/life-style/130922/o-talantoychos-kyrios-kapoytzidis/ |title=O ταλαντούχος κύριος Καπουτζίδης |lang=el |first=Αλέξης |last=Μίχας |website=Απογευματινή |date=2025-07-07 |access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇬🇷 Greece: 'Ferto' Staging Details Revealed & Online Game Launched|url=https://eurovoix.com/2026/04/21/ferto-staging-details-revealed-online-game-launched/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-04-21|access-date=2026-05-04|lang=en-GB}}</ref> |- | Deftero Programma, Голос Греции | Димитрис Мейданис |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Грузия}} | rowspan=2 | GPB | 1TV | Бардык шоулар | {{N/A|align=center|Белгисиз}} | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|title=18 წლის შემდეგ, "ბზიკები" ევროვიზიის დიდ სცენაზე ბრუნდებიან - პირველ ნახევარფინალში, მეექვსე ნომრად, საქართველოს სახელით უგულშემატკივრეთ საქართველოს 12 მაისს, 23:00, პირველ არხზე და საქართველოს რადიოს ეთერში|url=https://www.facebook.com/reel/989024320335773|date=2026-05-07|access-date=2026-05-12|website=Facebook|publisher=[[Общественный вещатель Грузии|GPB]]|lang=ka}}</ref><ref>{{Cite web|title=საქართველოს პირველი არხი|url=https://1tv.ge/tv-radio/arkhebi/pirveli-arkhi/?tab=program|publisher=[[Первый канал (Грузия)|1TV]]|access-date=2026-05-13|lang=ka}}</ref> |- | Радио Грузии | биринчи жарым финал | {{N/A|align=center|Белгисиз}} |- | {{Өлкө желеги|Дания}} | DR | DR1 | Бардык шоулар | Оле Төпхөлм | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2025/12/16/denmark-ole-topholm-commentate-eurovision-2026/ |title=🇩🇰 Denmark: Ole Tøpholm to Commentate on Eurovision 2026 |lang=en |first=Neil |last=Farren |website=Eurovoix |date=2025-12-16 |access-date=2025-12-19}}</ref> |- | {{Өлкө желеги|Израиль}} | IPBC | Kan 11 | Бардык шоулар | Асаф Либерман жана Акива Новик | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://www.kan.org.il/content/kan-news/culture/955576/ |title=נציג ישראל לאירוויזיון 2026 בווינה ייבחר בתוכנית "הכוכב הבא" |lang=he |author=Harari, Amit; Mizrahi, Dorit Assaraf |website=Israeli Public Broadcasting Corporation |date=2025-09-29 |access-date=2025-12-19}}</ref> |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Италия}} | rowspan=3 | RAI | Rai 2 | жарым финалдар | rowspan=2 | Габриэле Корси жана Элеттра Ламборгини | rowspan=3 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/03/02/gabriele-corsi-confirmed-as-commentator-for-eurovision-2026/|title=🇮🇹 Italy: Gabriele Corsi Confirmed as Commentator for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-03-02 |access-date=2026-03-02}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.eurofestivalnews.com/2026/03/01/eurovision-2026-gabriele-corsi-confermato-commento-rai/|title=Eurovision 2026: Gabriele Corsi confermato al commento per la Rai|lang=it|first=Beppe |last=Damacco|website=Eurofestival News |date=2026-03-01 |access-date=2026-03-01}}</ref> |- | Rai 1 | Финал |- | Rai Radio 2 | Бардык шоулар | Дилетта Парлангели жана Маттео Оссо |- | {{Өлкө желеги|Кипр}} | CyBC | RIK 1, RIK Trito | Бардык шоулар | Мелина Карагеоргиу | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/04/24/cyprus-melina-karageorgiou-eurovision-2026/|title=🇨🇾 Cyprus: Melina Karageorgiou to Commentate on Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-24 |access-date=2026-04-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/11/rik-trito-airing-eurovision-2026/|title=🇨🇾 Cyprus: RIK Trito Airing Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-05-11 |access-date=2026-05-11}}</ref><ref>{{Cite web|title=ΡΙΚ Τηλεόραση – Πρόγραμμα|url=https://tv.rik.cy/schedule/|publisher=[[CyBC]]|access-date=2026-05-13|lang=el}}</ref> |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Латвия}} | rowspan=3 | LSM | rowspan=2 | LTV1 | жарым финалдар | Томс Гревиньш | rowspan=3 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://www.lsm.lv/raksts/kultura/izklaide/29.04.2026-dziedataja-atvara-par-eiroviziju-nav-jadzied-anglu-valoda-lai-nodotu-talak-emocijas.a645033/|title=Dziedātāja Atvara par Eirovīziju: Nav jādzied angļu valodā, lai nodotu tālāk emocijas|lang=lv|website=LSM|date=2026-04-29|access-date=2026-05-07}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇱🇻 Latvia: Eurovision 2026 Broadcast Plans and Commentators Revealed|url=https://eurovoix.com/2026/05/11/latvia-eurovision-2026-broadcast-plans-and-commentators-revealed/|first=Davide|last=Conte|date=2026-05-11|access-date=2026-05-11|website=Eurovoix|lang=en-GB}}</ref> |- | Финал | Томс Гревиньш жана Кетия Шенберга |- | Latvijas Radio 5 | Бардык шоулар | Мартиньш Паберзис |- | {{Өлкө желеги|Литва}} | LRT | LRT TV, LRT Radijas | Бардык шоулар | Рамунас Зилнис | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/naujienos/muzika/680/2900219/lion-ceccah-pristato-dainos-solo-quiero-mas-versija-kuri-skambes-eurovizijoje|title=Lion Ceccah pristato dainos „Sólo Quiero Más“ versiją, kuri skambės „Eurovizijoje“|lang=lt|last=|website=lrt.lt|date=2026-04-16|access-date=2026-04-18}}</ref> |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Люксембург}} | rowspan=3 | RTL | RTL Lëtzebuerg | Бардык шоулар | ''люксембург тилинде'': Рауль Роос жана Рожер Саурфельд | rowspan=3 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/15/raoul-roos-roger-saurfeld-eurovision-2026/|title=🇱🇺 Luxembourg: Raoul Roos & Roger Saurfeld Return as Commentators for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-15 |access-date=2026-04-15}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.rtl.lu/kultur/news/deva-marija-prouft-schonn-zu-wien-1427979857|title=D'Eva Marija prouft schonn zu Wien|website=RTL Lëtzebuerg|date=2026-05-09|access-date=2026-05-10|lang=lb}}</ref><ref>{{Cite web|title=Streams, commentary, and more: Your guide to RTL Today's Eurovision 2026 coverage |url=https://eurovision.rtl.lu/news/your-guide-to-rtl-todays-eurovision-2026-coverage-441637076|first1=Lea|last1=Schwartz|date=2026-05-12|access-date=2026-05-13|publisher=RTL Today|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇱🇺 Luxembourg: English & French Language Commentators for Eurovision 2026 Announced|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/luxembourg-english-french-language-commentators-for-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref> |- | RTL Today | rowspan=2 | экинчи жарым финал жана финал | ''англис тилинде'': Мелисса Далтон жана Мередит Мосс |- | RTL Infos | ''француз тилинде'': Жером Дидело жана Шарлотта Гомес |- | {{Өлкө желеги|Мальта}} | PBS | TVM | Бардык шоулар | {{N/A|align=center|''Комментаторсуз''}} | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|title=L-Iskeda ta' TVM – It-Tlieta, 12 ta' Mejju 2026|url=https://tvmi.mt/schedule/2/2026-05-12|date=2026-05-05|access-date=2026-05-12|website=TVM|lang=mt|accessdate=2026-06-19|archivedate=2026-05-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260512162443/https://tvmi.mt/schedule/2/2026-05-12}}</ref><ref>{{Cite web|title=L-Iskeda ta' TVM – Il-Ħamis, 14 ta' Mejju 2026|url=https://tvmi.mt/schedule/2/2026-05-14|date=2026-05-07|access-date=2026-05-12|website=TVM|lang=mt|accessdate=2026-06-19|archivedate=2026-05-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260512182027/https://tvmi.mt/schedule/2/2026-05-14}}</ref><ref>{{Cite web|title=L-Iskeda ta' TVM – Is-Sibt, 16 ta' Mejju 2026|url=https://tvmi.mt/schedule/2/2026-05-16|date=2026-05-09|access-date=2026-05-12|website=TVM|lang=mt}}{{Жеткиликсиз шилтеме|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | {{Өлкө желеги|Молдова}} | TRM | Moldova 1, Radio Moldova, Radio Moldova Muzical | Бардык шоулар | Елена Стегари жана Раду Канцир | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/04/26/new-details-of-revamped-viva-moldova-performance-for-eurovision/|title=🇲🇩 Moldova: New Details of Revamped 'Viva Moldova!' Performance for Eurovision|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-04-26|access-date=2026-04-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/11/moldova-eurovision-2026-commentators-broadcast-plans/|title=🇲🇩 Moldova: Eurovision 2026 Commentators & Broadcast Plans Revealed|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-11|access-date=2026-05-11}}</ref> |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Норвегия}} | rowspan=2 | NRK | NRK1 | Бардык шоулар | Марте Стокстад | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://www.nrk.no/presse/programomtaler/eurovision-song-contest-2026-1.17847832|title=Eurovision Song Contest 2026|website=NRK|date=2026-04-24|access-date=2026-04-24|lang=no}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/26/%f0%9f%87%b3%f0%9f%87%b4-norway-marte-stokstad-returns-as-commentator-for-eurovision-2026/|title=🇳🇴 Norway: Marte Stokstad Returns as Commentator for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-26 |access-date=2026-04-26}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/22/nrk-p1-radio-commentators-for-eurovision-2026-announced/|title=🇳🇴 Norway: NRK P1 Radio Commentators for Eurovision 2026 Announced|lang=en-GB|first=Tamara |last=Vecic|website=Eurovoix |date=2026-04-22 |access-date=2026-04-22}}</ref> |- | NRK P1 Radio | Финал | Йонас Берглёв жана Йон Мариус Хыттебакк |- | {{Өлкө желеги|Польша}} | TVP | TVP1, TVP Polonia | Бардык шоулар | Артур Ожех | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://www.wirtualnemedia.pl/final-eurowizji-najdrozszy-w-cenniku-reklamowym-tvp,7275556913928544a|title=Finał Eurowizji najdroższy w cenniku reklamowym TVP|lang=pl|first=|last=|website=WirtualneMedia.pl|date=2026-04-16|access-date=2026-04-18}}</ref> |- | {{Өлкө желеги|Португалия}} | RTP | RTP1, RTP Internacional | Бардык шоулар{{efn|Экинчи жарым финал 2,5 сааттык кечигүү менен, Батыш Европа жайкы убактысы боюнча саат 22:30да (Борбордук Европа жайкы убактысы боюнча саат 23:30) көрсөтүлдү.}} | Жозе Карлуш Малату жана Нуну Галопим | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://www.escportugal.pt/2026/05/esc2026-rtp-transmite-segunda-semifinal.html|title=ESC2026: RTP transmite segunda semifinal do Festival Eurovisão 2026 em diferido|website=ESC Portugal|date=2026-05-03|access-date=2026-05-03|lang=pt}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/03/rtp-to-delay-eurovision-2026-semi-final-2-broadcast/|title=🇵🇹 Portugal: RTP to Delay Eurovision 2026 Semi-Final 2 Broadcast|lang=en-GB |first = Julien |last=De-re|website=Eurovoix |date=2026-05-03 |access-date=2026-05-03 }}</ref> |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Румыния}} | rowspan=3 | TVR | rowspan=2 | TVR1 | жарым финалдар | Илинка Бэчилэ жана Богдан Стэнеску | rowspan=3 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/04/romania-tvr-reveals-eurovision-2026-broadcasting-plans/|title=🇷🇴 Romania: TVR Reveals Eurovision 2026 Broadcasting Plans|lang=en-GB |first=Davide |last=Conte |website=Eurovoix |date=2026-05-04 |access-date=2026-05-04}}</ref> |- | Финал | Богдан Стэнеску жана Кайри Мендель |- | TVR+ | Бардык шоулар | ''румын тилинде'': Андреа Дарие, Мариета Негру, Бьянка Расоль, Денис Бильдариу, Лена Дерменжиу |- | {{Өлкө желеги|Сан-Марино}} | San Marino RTV | San Marino RTV | Бардык шоулар | Жижи Рестиво жана Анна Гаспари | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://www.sanmarinortv.sm/programmi/palinsesto|title=Guida programmi tv San Marino RTV|lang=it|first=|last=|website=San Marino RTV|access-date=2026-05-07|accessdate=2026-06-19|archivedate=2023-05-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230504083314/https://www.sanmarinortv.sm/programmi/palinsesto}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/08/san-marino-commentators-for-eurovision-2026-revealed/|title=🇸🇲 San Marino: Commentators for Eurovision 2026 Revealed|lang=en-GB |first=Davide |last=Conte |website=Eurovoix |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sanmarinortv.sm/video/eurovision-kit-05-05-2026-v118824|title=Eurovision Kit - 05/05/2026|lang=it|first=|last=|website=San Marino RTV|access-date=2026-05-08}}</ref> |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Сербия}} | rowspan=2 | РТС | РТС 1, РТС Свет | Бардык шоулар | Душка Вучинич | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/06/serbia-duska-vucinic-commentate-eurovision-2026/|title=🇷🇸 Serbia: Duška Vučinić to Commentate On Eurovision 2026|lang=en-GB |first=Steven |last=Heap |website=Eurovoix |date=2026-05-06 |access-date=2026-05-06}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://rts.rs/tv/rts1/5943893/pesma-evrovizije-2026-polufinale-1.html|title=Песма Евровизије 2026, полуфинале 1|website=[[Радио и телевидение Сербии|РТС]]|date=2026-05-12|access-date=2026-05-08|lang=sr}}</ref><ref>{{Cite web|title=Песма Евровизије 2026, пренос финалне вечери|url=https://rts.rs/radio/radio-beograd-1/5948485/pesma-evrovizije-2026-prenos-finalne-veceri.html|website=[[Радио и телевидение Сербии|РТС]]|date=2026-05-13|access-date=2026-05-13|lang=sr}}</ref> |- | Радио Белград 1 | биринчи жарым финал жана финал | {{N/A|align=center|Белгисиз}} |- | rowspan=6 | {{Өлкө желеги|Украина}} | rowspan=6 | НОТУ | rowspan=4 | Общественное Культура | биринчи жарым финал | Тимур Мирошниченко жана Василий Байдак | rowspan=6 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovision.ua/vazhlyvo/8278-yevrobachennya-2026-hto-razom-z-timurom-miroshnychenkom-komentuvatyme-shou/|title=Євробачення-2026: хто разом з Тімуром Мірошниченком коментуватиме шоу|lang=uk |website=[[Национальная общественная телерадиокомпания Украины|Суспільне Мовлення]] |date=2026-04-27 |access-date=2026-04-27}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/27/timur-miroshnychenko-to-be-joined-by-three-guests-for-eurovision-2026-commentary/|title=🇺🇦 Ukraine: Timur Miroshnychenko to be Joined By Three Guests for Eurovision 2026 Commentary|lang=en-GB |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |date=2026-04-27 |access-date=2026-04-27}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovision.ua/vazhlyvo/8415-leleka-na-biryuzovomu-hidnyku-yevrobachennya-2026/|title=LELÉKA на Бірюзовому хіднику Євробачення-2026|lang=uk |website=[[Национальная общественная телерадиокомпания Украины|Суспільне Мовлення]] |date=2026-05-10 |access-date=2026-05-11}}</ref> |- | экинчи жарым финал | Тимур Мирошниченко жана Светлана Тарабарова |- | Финал | Тимур Мирошниченко жана Alyona Alyona |- | Бардык шоулар | ''украин тилинде'': Анфиса Худашова, Татьяна Журкова, Александр Рудык жана Лада Соколюк |- | rowspan=2 | Радио Проминь | жарым финалдар | Леся Антипенко жана Дмитрий Захарченко |- | Финал | Анна Заклецкая жана Денис Денисенко |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Финляндия}} | rowspan=2 | [[Yle]] | Yle TV1 | Бардык шоулар | ''фин тилинде:'' Микко Сильвеннойнен <br>''швед тилинде'': Ева Франц жана Йохан Линдроос | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/15/first-details-of-yles-eurovision-2026-coverage/|title=🇫🇮 Finland: First Details of Yle’s Eurovision 2026 Coverage|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-15 |access-date=2026-04-15}}</ref> |- | Yle Areena | биринчи жарым финал жана финал | ''инари-саам тилинде'': Миккал Мороттая <br> ''түндүк саам тилинде'': Ксиа Торикка <br> ''орус тилинде'': Леван Твалтвадзе <br> ''украин тилинде'': Галина Сергеева |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Франция}} | rowspan=2 | France Télévisions | Culturebox (France 4) | жарым финалдар | Стефан Берн | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://tvmag.lefigaro.fr/programme-tv/actu-tele/camille-cerf-rejoint-stephane-bern-a-la-presentation-de-l-eurovision-j-espere-que-je-vais-porter-bonheur-20260414|title=Camille Cerf rejoint Stéphane Bern à la présentation de l’Eurovision : «J’espère que je vais porter bonheur»|lang=fr|first=Mathilde |last=Seifert|website=Le Figaro |date=2026-04-14 |access-date=2026-04-14}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/14/camille-cerf-eurovision-2026-stephane-bern/|title=🇫🇷 France: Camille Cerf to Commentate on Eurovision 2026 With Stéphane Bern|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-14 |access-date=2026-04-14}}</ref> |- | France 2 | Финал | Стефан Берн жана Камилла Серф |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Хорватия}} | rowspan=2 | HRT | HRT 1 | rowspan=2 | Бардык шоулар | Душко Чурлич | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://hrtprikazuje.hrt.hr/hrt-preporucuje/bec-natjecanje-za-pjesmu-eurovizije-2026-1-polufinalna-vecer-prijenos-12692164|title=Beč: Natjecanje za pjesmu Eurovizije 2026., 1. polufinalna večer, prijenos|website=HRT|date=2026-05-03 |access-date=2026-05-03|lang=hr}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇭🇷 Croatia: Duško Ćurlić Will be the Commentator for Eurovision 2026 |url=https://eurovoix.com/2026/05/04/dusko-curlic-will-be-the-commentator-for-eurovision-2026/|first=Tamara|last=Vecic|date=2026-05-04|access-date=2026-05-04|website=Eurovoix|lang=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title= HR 2 Evrovizije|url=https://www.facebook.com/story.php?story_fbid=1927665168189013&id=100028366466679&mibextid=wwXIfr&rdid=ZkzFv7YIPJ8BAhDa#|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=hr}}</ref> |- | HR 2 | Златко Туркаль |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Черногория}} | rowspan=3 | RTCG | TVCG 1 | биринчи жарым финал жана финал | rowspan=2 | Дражен Баукович жана Тияна Мишкович | rowspan=3 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://rtcg.me/tv/programska-sema.html|title=Programska šema|lang=me|publisher=[[Радио и телевидение Черногории|RTCG]]|access-date=2026-05-07}}</ref><ref>{{Cite web|title=Eurosong 2026|url=https://rtcg.me/tv/tvcg-1/ostalo/841927/eurosong-2026.html|publisher=[[Радио и телевидение Черногории|RTCG]]|date=2026-05-12|access-date=2026-05-13|lang=cnr}}</ref><ref>{{Cite web|title=Programska šema|url=https://rtcg.me/tv/programska-sema.html?broadcastId=177&typeId=0&day=2|publisher=[[Радио и телевидение Черногории|RTCG]]|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=cnr}}</ref> |- | TVCG 2 | экинчи жарым финал |- | Radio 98 | Бардык шоулар | {{N/A|align=center|Белгисиз}} |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Чехия}} | rowspan=2 | ČT | ČT2 | жарым финалдар | rowspan=2 | Ондржей Цикан | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/21/ct-eurovision-2026-broadcast-plans-commentator/|title=🇨🇿 Czechia: ČT Reveals Eurovision 2026 Broadcast Plans & Commentator|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-21 |access-date=2026-04-21}}</ref> |- | ČT1 | Финал |- | rowspan=5 | {{Өлкө желеги|Швейцария}} | rowspan=5 | SRG SSR | RSI La 1 | Бардык шоулар | ''италян тилинде'': Джан-Андреа Коста жана Эллис Каваллини | rowspan=5 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://www.rsi.ch/cultura/musica/speciali/%E2%80%9CAlice%E2%80%9D-l%E2%80%99Eurovision-di-Veronica-Fusaro-fonde-rock-e-impegno--3583131.html/|title=“Alice”: l’Eurovision di Veronica Fusaro fonde rock e impegno|website=RSI|date=2026-03-11|access-date=2026-03-11|lang=it-CH}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/19/rsi-eurovision-2026/|title=🇨🇭 Switzerland: Eurovision 2026 Commentators For RSI Revealed|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-19 |access-date=2026-04-19}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/25/switzerland-srf-rts-announce-eurovision-2026-commentators/|title=🇨🇭 Switzerland: SRF and RTS Announce Eurovision 2026 Commentators|lang=en-GB|first=Neil |last=Farren|website=Eurovoix |date=2026-04-25 |access-date=2026-04-25}}</ref> |- | SRF zwei | жарым финалдар | rowspan=2 | ''немис тилинде'': Свен Эпини |- | SRF1 | Финал |- | RTS 2 | жарым финалдар | rowspan=2 | ''француз тилинде'': Виктория Турриан жана Николас Таннер |- | RTS 1 | Финал |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Швеция}} | rowspan=2 | SVT | SVT1 | Бардык шоулар | Эдвард аф Силлен | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://www.svt.se/kultur/eurovision-2026-i-wien-datum-lander-och-artister|title=Eurovision 2026 i Wien – datum, länder och artister|website=SVT|date=2026-03-11|access-date=2026-03-11|lang=sv}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/15/edward-af-sillen-eurovision-2026-commentator/|title=🇸🇪 Sweden: Edward af Sillén Eurovision 2026 Commentator|lang=en-GB |first = Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-15 |access-date=2026-04-15 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/10/svt-to-provide-sami-commentary-for-eurovision-2026-final/|title=🇸🇪 Sweden: SVT to Provide Sámi Commentary for Eurovision 2026 Final|lang=en-GB |first = James |last=Washak|website=Eurovoix |date=2026-05-10 |access-date=2026-05-11 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.svtplay.se/video/KzVBMqL/eurovision-samegillii/eurovision-samegillii-esc-2026-med-samisk-kommentator|title=Eurovision sámegillii|website=SVT Play |date=2026-05-10 |access-date=2026-05-10|lang=sv}}</ref> |- | SVT Play | Финал | ''инари-саам тилинде:'' Миккал Мороттая <br> ''түндүк саам тилинде:'' Ксиа Торикка |- | Sveriges Radio | Sveriges Radio P4 | Бардык шоулар | Каролина Норен | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://www.sverigesradio.se/melodifestivalen?flik=kommande|title=Melodifestivalen & Eurovision song contest i P4|website=Sveriges Radio|date=2026-04-18|access-date=2026-04-18|lang=sv|accessdate=2026-06-19|archivedate=2025-05-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250515212112/https://www.sverigesradio.se/melodifestivalen?flik=kommande}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/18/%f0%9f%87%b8%f0%9f%87%aa-sweden-sveriges-radio-p4-to-air-eurovision-2026/|title=🇸🇪 Sweden: Sveriges Radio P4 to Air Eurovision 2026|lang=en-GB |first = Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-18 |access-date=2026-04-18 }}</ref> |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Эстония}} | rowspan=2 | ERR | ETV | rowspan=2 | Бардык шоулар | ''эстон тилинде'': Марко Рейкоп | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/02/err-eurovision-2026/|title=🇪🇪 Estonia: ERR Reveals Eurovision 2026 Broadcast Coverage|lang=en-GB |first = Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-05-02 |access-date=2026-05-02 }}</ref> |- | ETV+ | ''орус тилинде'': Александр Хоботов жана Юлия Календа |} {| class=wikitable |+ Катышпаган өлкөлөрдө көрсөтүү ! Өлкө ! Телеберүүчү ! Телеканал ! {{comment|Шоу|Белгилүү бир канал бир гана көрсөтүүнү, жарым финалды гана же үч көрсөтүүнү тең көрсөтөт.}} ! Комментаторлор ! {{comment|Маалымат|Булак}} |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Исландия}} | rowspan=2 | RÚV | RÚV 2 | Бардык шоулар | rowspan=2 | Гудрун Дис Эмилсдоттир | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/04/06/ruv-eurovision-2026-broadcast/|title=🇮🇸 Iceland: RÚV to Air Eurovision 2026 Across RÚV & RÚV 2|lang=en-GB|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-04-06|access-date=2026-04-06}}</ref><ref>{{Cite web|title=Sjónvarp – Dagskrá|url=https://www.ruv.is/sjonvarp/dagskra/ruv/2026-05-12|publisher=[[RÚV]]|access-date=2026-05-13|lang=is}}</ref> |- | RÚV | жарым финалдар{{Efn|Жарым финалдын көрсөтүлүшү 40 мүнөттүк кечигүү менен башталды.}} |- | {{Өлкө желеги|Косово}} | RTK | {{N/A|align=center|Белгисиз}} | Бардык шоулар | {{N/A|align=center|Белгисиз}} | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/10/kosovo-broadcasting-the-eurovision-song-contest-2026/|title=🇽🇰 Kosovo: RTK Broadcasting the Eurovision Song Contest 2026|lang=en-GB|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-10|access-date=2026-05-10}}</ref> |- | {{Өлкө желеги|Нидерланд}} | NPO/NOS жана NTR | NPO 1, BVN | Бардык шоулар | Генри Шут жана Жерон Кейк ин де Вегте | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://nos.nl/artikel/2593262-songfestival-toch-te-zien-op-npo-1-npo-vraagt-nos-evenementen-en-ntr |title=Songfestival toch te zien op NPO 1, NPO vraagt NOS Evenementen en NTR |lang=nl |website=Nederlandse Omroep Stichting (NOS) |date=2025-12-05 |access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/03/11/netherlands-commentators-for-eurovision-2026/|title=Netherlands: Henry Schut and Jeroen Kijk in de Vegte Announced as Commentators for Eurovision 2026|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-03-11|access-date=2026-03-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/02/bvn-broadcasting-eurovision-2026-internationally/|title=🇳🇱 Netherlands: BVN Broadcasting Eurovision 2026 Internationally|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-02|access-date=2026-05-02}}</ref> |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Түндүк Македония}} | rowspan=2 | МРТ | МРТ 1 | rowspan=2 | Бардык шоулар | {{N/A|align=center|Белгисиз}} | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2025/10/31/north-macedonia-mrt-continues-to-discuss-eurovision-2026-participation/ |title=🇲🇰 North Macedonia: MRT Continues to Discuss Eurovision 2026 Participation |lang=en |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |date=2025-10-31 |access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|title=Годишна програма за работа на Македонска Радио Телевизија за 2026|url=https://mrt.com.mk/node/135418|website=[[Македонское радио и телевидение|МРТ]]|lang=mk|date=2025-10-30|access-date=2026-04-29}}</ref> |- | МРТ 2 | {{N/A|align=center|Белгисиз}} |- | {{Өлкө желеги|АКШ}} | NBC | Peacock | Бардык шоулар | {{N/A|align=center|''Комментаторсуз''}} | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/14/united-states-eurovision-2026-youtube/|title=🇺🇸 United States: Eurovision 2026 to be Available on YouTube & Peacock|lang=en |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |date=2026-04-14 |access-date=2026-04-14}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.hollywoodreporter.com/music/music-news/eurovision-song-contest-2026-youtube-us-free-stream-boycott-1236563550/|title=Eurovision Song Contest to Stream for Free in U.S. on YouTube, in Addition to Peacock, as Executive Addresses Political Boycotts|lang=en-US |first=Georg |last=Szalai |website=Hollywood Reporter |date=2026-04-14 |access-date=2026-04-14}}</ref> |} == Сынак менен байланышкан чыр-чатактар жана окуялар == "Еврокөрүнүү-2026" сынагындагы негизги жаңжал жана чуулгандуу окуя Израилдин катышуусу болду. Себеби Европа өлкөлөрүнүн көптөгөн жарандары Израиль тарабынан башталган согушка каршы чыгышып, Еврокөрүнүүгө бойкот жарыялоону, ошондой эле Израилди сынакка катыштырбоону сунушташкан. == Булактар == <div style="max-height: 500px; overflow-y: auto; padding: 5px;"> === Комментарийлер === {{Комментарийлер}} === Булактары === {{Булактар|2}} </div> == Тышкы шилтемелер == * [https://www.eurovision.com/ Расмий сайты] nn20xzlt8ejq5mc0imy9jwe7dntclcv 0 152412 663420 647371 2026-10-24T05:32:08Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 663420 wikitext text/x-wiki 1922-жылдын декабрында негизделгенден баштап, 1991-жылдын декабрында жоюлганга чейинки мезгилдеги КСРБ де-юре жана де-факто башкарган КСРБ жетекчилеринин — мамлекеттик жана партиялык ишмерлеринин тизмеси берилген. КСРБ 1922-жылдын 30-декабрында ОСФСР, Украина ССР, Белоруссия ССР жана [[Түштүк Кавказ Советтик Социалисттик Федеративдик Республикасы|Түштүк Кавказ ССФР]] ортосундагы келишимдин негизинде түзүлгөн. Жаңы мамлекеттин пайда болушуна 1917-жылдагы [[Октябрь революциясы]] жана андан кийинки 1918–1922-жылдардагы Орусиядагы жарандык согуш өбөлгө түзгөн. Кийинчерээк КСРБнин курамына башка бир катар республикалар кирип, 1989-жылга карата КСРБ 15 союздук республиканы бириктирип турган. 1991-жылдын декабрында КСРБ толугу менен жоюлган. == КСРБ жетекчилери<ref name=":5">КСРБ де-факто жетекчилери, ошол эле учурда мамлекетти де-юре башкаргандар {{swatch-inline|#FFE4E1|ачык кызгылт}} түс менен белгиленген.</ref> == {| class="wikitable sortable" width="100%" style="text-align:center;" !№ !Сүрөтү !Фамилиясы, аты, атасынын аты !Өмүр жылдары !Жетекчилик кылган мезгили !Өкмөттүк жана партиялык маанилүү кызматтары !Булактар |- |1 |[[Файл:Vladimir_Lenin_in_July_1920_by_Pavel_Zhukov.jpg|100px]] |[[Ленин Владимир Ильич]] |[[1870]]—[[1924]] |[[1922]]—[[1924]] |КСРБ Эл комиссарлар кеңешинин төрагасы (1923-жылдын 6-июлу – 1924-жылдын 21-январы) РКП(б) Борбордук Комитетинин саясий бюросунун мүчөсү (1919-жылдын 25-марты – 1924-жылдын 21-январы) |<ref name=":3">[https://www.timetoast.com/timelines/xx-cb73d046-4750-4fbd-8583-7f130e66e003 Timetoast Timelines. Руководители СССР]</ref><ref name=":4">Волкогонов Д. А.&#x20;[https://imwerden.de/pdf/volkogonov_sem_vozhdej_tom1_1996__ocr.pdf Семь вождей]. — В 2-х книгах. — Кн. I.&nbsp;— <abbr>М.</abbr>: АО «Издательство „Новости“», 1995.— 496.— <nowiki>ISBN 5-7020-1031-0</nowiki>.</ref> |- |2 |[[Файл:Joseph_Stalin_official_portrait.jpg|100px]] |[[Сталин, Иосиф Виссарионович|Сталин Иосиф Виссарионович]] |[[1878]]—[[1953]] |[[1924]]—[[1953]] |КСРБ Эл комиссарлар кеңешинин төрагасы (1941-жылдын 6-майы – 1946-жылдын 15-марты) КСРБ Министрлер кеңешинин төрагасы (1946-жылдын 15-марты – 1953-жылдын 5-марты) Бүткүл Союздук Коммунисттик партиянын (большевиктердин) Борбордук Комитетинин Башкы катчысы (1922-жылдын 3-апрели – 1934-жылдын 10-февралы) Бүткүл Союздук Коммунисттик партиянын (большевиктердин) Борбордук Комитетинин – ССКП Борбордук Комитетинин катчысы (1934-жылдын 10-февралы – 1953-жылдын 5-марты) |<ref name=":3" /><ref name=":4" /> |- |3 |[[Файл:Георгий_Маленков_(1950).jpg|100px]] |Маленков Георгий Максимилианович |[[1901]]—[[1988]] |март—сентябрь [[1953]] |КСРБ Министрлер Советинин төрагасы (1953-жылдын 5-марты – 1955-жылдын 8-февралы) Бүткүл Союздук Коммунисттик (большевиктик) партиясынын Борбордук Комитетинин – ССКП Борбордук Комитетинин катчысы (1948-жылдын 1-июлу – 1953-жылдын 14-марты) |<ref name=":3" /><ref name=":4" /> |- |4 |[[Файл:Nikita_Khrushchev_official_portrait.jpg|100px]] |[[Никита Хрущёв|Хрущёв Никита Сергеевич]] |[[1894]]—[[1971]] |[[1953]]—[[1964]] |КСРБ Министрлер Советинин төрагасы (1958-жылдын 27-марты – 1964-жылдын 15-октябры) ССКП Борбордук Комитетинин биринчи катчысы (1953-жылдын 7-сентябры – 1964-жылдын 14-октябры) |<ref name=":3" /><ref name=":4" /> |- bgcolor="#FFE4E1" |5 |[[Файл:Leonid_Brezjnev,_leider_van_de_Sovjet-Unie,_Bestanddeelnr_925-6564.jpg|100px]] |[[Брежнев, Леонид Ильич|Брежнев Леонид Ильич]] |[[1906]]—[[1982]] |[[1964]]—[[1982]] |КСРБ Жогорку Советинин Президиумунун төрагасы (16.06.1977 – 10.11.1982) ССКП БКнын Биринчи катчысы (14.10.1964 – 8.04.1966) ССКП БКнын Башкы катчысы (8.04.1966 – 10.11.1982) |<ref name=":3" /><ref name=":4" /> |- bgcolor="#FFE4E1" |6 |[[Файл:Yuri_Andropov.jpg|100px]] |[[Андропов, Юрий Владимирович|Андропов Юрий Владимирович]] |[[1914]]—[[1984]] |[[1982]]—[[1984]] |КСРБ Жогорку Советинин Президиумунун төрагасы (16-июнь, 1983-жыл — 9-февраль, 1984-жыл) ССКП Борбордук Комитетинин Башкы катчысы (12.11.1982 — 9 февраль 1984-жыл) |<ref name=":3" /><ref name=":4" /> |- bgcolor="#FFE4E1" |7 |[[Файл:Konstantin_Chernenko_official_portrait.jpg|100px]] |[[Черненко Константин Устинович]] |[[1911]]—[[1985]] |[[1984]]—[[1985]] |КСРБ Жогорку Кеңешинин Президиумунун төрагасы (1984-жылдын 11-апрели – 1985-жылдын 10-марты) ССКП Борбордук Комитетинин Башкы катчысы (1984-жылдын 13-февралы – 1985-жылдын 10-марты) |<ref name=":3" /><ref name=":4" /> |- bgcolor="#FFE4E1" |8 |[[Файл:Михаил_Горбачёв_(03-12-1989).png|100px]] |[[Михаил Горбачёв|Горбачёв Михаил Сергеевич]] |[[1931]]—[[2022]] |[[1985]]—[[1991]] |КСРБ Жогорку Кеңешинин Президиумунун төрагасы (1988-жылдын 1-октябры – 1989-жылдын 25-майы) КСРБ Жогорку Кеңешинин төрагасы (1989-жылдын 25-майы – 1990-жылдын 15-марты) КСРБдин Президенти (1990-жылдын 15-марты – 1991-жылдын 25-декабры) ССКП Борбордук Комитетинин Башкы катчысы (1985-жылдын 11-марты – 1945-жылдын августу) |<ref name=":3" /><ref name=":4" /> |} === КСРБ Борбордук аткаруу комитетинин төрагалары === {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" |Сүрөтү ! rowspan="2" |Фамилиясы, аты, атасынын аты ! rowspan="2" |Өмүр жылдары ! rowspan="2" |Союздук Республика ! colspan="2" |Кызматындагы ыйгарым укуктарынын ! rowspan="2" |Булактар |- !башталышы !аякташы |- |[[Файл:Калинин_М._И._(1920)_(cropped).jpg|142x142px]] |Калинин Михаил Иванович |1875—1946 |[[Орусия Советтик Федеративдик Социалисттик Республикасы]] | rowspan="4" |30-декабрь 1922 | rowspan="2" |12-январь 1938 |<ref name=":0">{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230711090832/https://old.bigenc.ru/domestic_history/text/5578161 |archivedate=2023-07-11 |title=Большая российская энциклопеди. Председатели Центрального Исполнительного Комитета СССР |url=https://old.bigenc.ru/domestic_history/text/5578161 |accessdate=2026-05-26}}</ref> |- |[[Файл:Grigory_Petrovsky,_2.jpg|143x143px]] |Петровский Григорий Иванович |1878—1958 |[[Украина Советтик Социалисттик Республикасы]] |<ref name=":0" /> |- |[[Файл:Aliaksandr_Čarviakoŭ,_partret._Аляксандр_Чарвякоў,_партрэт.jpg|139x139px]] |Червяков Александр Григорьевич |1892—1937 |[[Белорусь Советтик Социалисттик Республикасы]] |16-июнь 1937 |<ref name=":0" /> |- |[[Файл:Nariman_Narimanov_in_1913.jpg|144x144px]] |Нариманов Нариман Наджаф оглы |1870—1925 | rowspan="2" |[[Түштүк Кавказ Советтик Социалисттик Федеративдик Республикасы]] |19-март 1925 |<ref name=":0" /> |- |[[Файл:Газанфар_Мусабеков.png|136x136px]] |Мусабеков Газанфар Махмуд оглы |1888—1938 | rowspan="3" |21-май 1925 |июнь 1937 |<ref name=":0" /> |- |[[Файл:Nedirbaj_Ajtakov.jpg|127x127px]] |Айтаков Недирбай |1894—1938 |[[Түркмөн Советтик Социалисттик Республикасы]] |21-июль 1937 |<ref name=":0" /> |- |[[Файл:Youth_Fayzulla_Xo'jayev.jpg|152x152px]] |Ходжаев Файзулла Губайдуллаевич |1896—1938 |[[Өзбек Советтик Социалисттик Республикасы]] |17-июнь 1937 |<ref name=":0" /> |- |[[Файл:TJS_200_2010_obverse_(cropped).jpg|130x130px]] |Максум Нусратулло |1881—1937 | rowspan="2" |[[Тажик Советтик Социалисттик Республикасы]] |18-март 1931 |4-январь 1934 |<ref name=":0" /> |- |[[Файл:Rakhimbaev_Abdullo.jpg|146x146px]] |Рахимбаев Абдулло Рахимбаевич |1896—1938 |4-январь 1934 |сентябрь 1937 |<ref name=":0" /> |} === КСРБ Жогорку Советинин президиумунун төрагалары<ref name=":5" /><ref name=":6">КСРБ жетекчилеринин милдетин аткаргандар {{swatch-inline|#D1EDF2|ачык көк}} түс менен белгиленген.</ref> === {| class="wikitable sortable" width="100%" style="text-align:center;" ! rowspan="2" |№ ! rowspan="2" |Сүрөтү ! rowspan="2" |Фамилиясы, аты, атасынын аты ! rowspan="2" |Өмүр жылдары ! colspan="2" |Кызматындагы ыйгарым укуктарынын ! rowspan="2" |Булактар |- !башталышы !аякташы |- |1 |[[Файл:Михаил_Калинин.jpg|100px]] |[[Калинин, Михаил Иванович|Калинин Михаил Иванович]] |[[1875]]—[[1946]] |17-январь 1938 |19-март 1946 |<ref name=":1">{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230711090832/https://old.bigenc.ru/domestic_history/text/5578161 |archivedate=2023-07-11 |title=Большая российская энциклопеди. Председатели Президиума Верховного Совета СССР |url=https://old.bigenc.ru/domestic_history/text/5578161 |accessdate=2026-05-26}}</ref> |- |2 |[[Файл:Николай_Михайлович_Шверник.jpg|100px]] |[[Шверник Николай Михайлович]] |[[1888]]—[[1970]] |19-март 1946 |15-март 1953 |<ref name=":1" /> |- |3 |[[Файл:Russische_oud_president_Worosjilow_uit_de_gratie,_Bestanddeelnr_913-1533_(cropped).jpg|100px]] |[[Климент Ворошилов|Ворошилов Климент Ефремович]] |[[1881]]—[[1969]] |15-март 1953 |7-май 1960 |<ref name=":1" /> |- |4 |[[Файл:Leonid_Brezjnev,_leider_van_de_Sovjet-Unie,_Bestanddeelnr_925-6564.jpg|100px]] |[[Брежнев, Леонид Ильич|Брежнев Леонид Ильич]] |[[1906]]—[[1982]] |7-май 1960 |15-июль 1964 |<ref name=":1" /> |- |5 |[[Файл:A.I._Mikoyan_TASS_Portrait_Trim_Edit.jpg|100px]] |[[Анастас Микоян|Микоян Анастас Иванович]] |[[1895]]—[[1978]] |15-июль 1964 |9-декабрь 1965 |<ref name=":1" /> |- |6 |[[Файл:Nikolay_Podgorny_1973_(cropped).jpg|100px]] |Подгорный Николай Викторович |[[1906]]—[[1983]] |9-декабрь 1965 |16-июнь 1977 |<ref name=":1" /> |- bgcolor="#FFE4E1" |7 |[[Файл:Leonid_Brezjnev,_leider_van_de_Sovjet-Unie,_Bestanddeelnr_925-6564.jpg|100px]] |[[Брежнев, Леонид Ильич|Брежнев Леонид Ильич]] |[[1906]]—[[1982]] |16-июнь 1977 |10-ноябрь 1982 |<ref name=":1" /> |- bgcolor="#D1EDF2" |м.а. |[[Файл:Кузнецов_В._В.png|100px]] |Кузнецов Василий Васильевич |[[1901]]—[[1990]] |10-ноябрь 1982 |16-июнь 1983 |<ref name=":1" /> |- bgcolor="#FFE4E1" |8 |[[Файл:Yuri_Andropov.jpg|100px]] |[[Андропов, Юрий Владимирович|Андропов Юрий Владимирович]] |[[1914]]—[[1984]] |16-июнь 1983 |9-февраль 1984 |<ref name=":1" /> |- bgcolor="#D1EDF2" |м.а. |[[Файл:Кузнецов_В._В.png|100px]] |Кузнецов Василий Васильевич |[[1901]]—[[1990]] |9-февраль 1984 |11-апрель 1984 |<ref name=":1" /> |- bgcolor="#FFE4E1" |9 |[[Файл:Konstantin_Chernenko_official_portrait.jpg|100px]] |[[Черненко Константин Устинович]] |[[1911]]—[[1985]] |11-апрель 1984 |10-март 1985 |<ref name=":1" /> |- bgcolor="#D1EDF2" |м.а. |[[Файл:Кузнецов_В._В.png|100px]] |Кузнецов Василий Васильевич |[[1901]]—[[1990]] |10-март 1985 |2-июль 1985 |<ref name=":1" /> |- |10 |[[Файл:Andrei_Gromyko_1972.jpg|100px]] |Громыко Андрей Андреевич |[[1909]]—[[1989]] |2-июль 1985 |1-октябрь 1988 |<ref name=":1" /> |- bgcolor="#FFE4E1" |11 |[[Файл:Михаил_Горбачёв_(03-12-1989).png|100px]] |[[Михаил Горбачёв|Горбачёв Михаил Сергеевич]] |[[1931]]—[[2022]] |1-октябрь 1988 |25-май 1989 |<ref name=":1" /> |} === КСРБ Жогорку Советинин төрагасы<ref name=":5" /> === {| class="wikitable" width=100% style="text-align:center; !rowspan="2"|№ !rowspan="2"|Сүрөтү !rowspan="2"|Фамилиясы, аты, атасынын аты ! rowspan="2" |Өмүр жылдары ! colspan="2" |Кызматындагы ыйгарым укуктарынын ! rowspan="2" |Булактар |- !башталышы !аякташы |-bgcolor=#FFE4E1 |1 |[[Файл:Михаил Горбачёв (03-12-1989).png|100px]] |[[Михаил Горбачёв|Горбачёв Михаил Сергеевич]] |1931—2022 |25-май 1989 |15-март 1990 |<ref name=":2">{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230711090832/https://old.bigenc.ru/domestic_history/text/5578161 |archivedate=2023-07-11 |title=Большая российская энциклопеди. Президент СССР |url=https://old.bigenc.ru/domestic_history/text/5578161 |accessdate=2026-05-26}}</ref> |} === КСРБ президенти<ref name=":5" /><ref name=":6" /> === {| class="wikitable" width="100%" style="text-align:center;" ! rowspan="2" |№ ! rowspan="2" |Сүрөтү ! rowspan="2" |Фамилиясы, аты, атасынын аты ! rowspan="2" |Өмүр жылдары ! colspan="2" |Кызматындагы ыйгарым укуктарынын ! rowspan="2" |Булактар |- !башталышы !аякташы |- bgcolor="#FFE4E1" |1 |[[Файл:Михаил_Горбачёв_(03-12-1989).png|100px]] |[[Михаил Горбачёв|Горбачёв Михаил Сергеевич]] |1931—2022 |15-март 1990 |25-декабрь 1991 |<ref name=":2" /> |- bgcolor="#D1EDF2" |м.а. |[[Файл:Геннадий_Янаев_на_встрече_с_Александром_Прохановым_(1993).png|100px]] |Янаев Геннадий Иванович |1937—2010 |19-август 1991 |21-август 1991 | |} == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://www.knowbysight.info/1_SSSR/09011.asp Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898 - 1991] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240802081910/https://www.knowbysight.info/1_SSSR/09011.asp |date=2024-08-02 }}{{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20230711090832/https://old.bigenc.ru/domestic_history/text/5578161 Правители и руководители России, КСРБ, РФ]{{ref-ru}} {{Кеңештер Бирлигинин жетекчилери}} [[Категория:Мамлекет башчыларынын тизмеси]] 10z5wgzpcdsh57zaekzldzze1as1qxb 0 152857 663425 649120 2026-10-24T09:43:25Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 663425 wikitext text/x-wiki {{Сүрөтчү |Ысымы = Алексей Викторович Морозов |Нукура ысымы = |Сүрөт = |Туурасы = |Сүрөттүн баяндамасы = |Төрөлгөндөгү ысымы = |Каймана ысымы = |Туулган датасы = 26.09.1974 |Туулган жери = [[Бишкек]], [[Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы]] |Өлгөн датасы = |Өлгөн жери = |Букарлыгы = |Жарандыгы = |Өлкө = |Жанры = заманбап искусство |Мектеби = [[Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту]] |Стили = |Наамдары = |Сыйлыктары = |Чини = |Илимий даражасы = |Көргөзмөлөрү = |Кестптери = Pontifex Maximvs (Неаполь), Exodus (Пиза) |Автографы = |Уикиказына = |Сайты = www.morosovart.com }} '''Алексей Викторович Морозов''' — (26-сентябрь, 1974 — жыл, Фрунзе, Кыргыз ССРи, СССР) - заманбап сүрөтчү, скульптор, [[Архитектура|архитектор]]. Ал [[Кыргызстан]]да туулуп, [[Россия]]да окуп, 2010-жылдардан бери [[Италия]]да жашап, иштеп келет. Россия көркөм сүрөт академиясынын мүчө-корреспонденти<ref name=rah-2022>{{Cite web |url=https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 |title=Сайт Российской академии художеств |access-date=2022-11-02 |archive-date=2022-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102123836/https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 |url-status=live |accessdate=2026-06-18 |archivedate=2022-11-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221102123836/https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 }}</ref><ref name=artsolido>{{cite web |url=https://artsolido.com/2024/08/26/exodus-by-alexey-morosov-at-santa-maria-della-spina/ |title=“Exodus” by Alexey Morosov at Santa Maria della Spina |author=Henry Ballate |date=2024-08-26 |publisher=Art-Solido |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826151148/https://artsolido.com/2024/08/26/exodus-by-alexey-morosov-at-santa-maria-della-spina/ |url-status=live }}</ref>. == Өмүр баяны == Алексей Морозов 1974-жылы 26-сентябрда [[Кыргыз ССР]]инин борбору [[Бишкек]] (мурдагы Фрунзе) шаарында туулган. 1991-жылы Фрунзе мамлекеттик политехникалык институтунун архитектура факультетине окууга кирип, бирок көп өтпөй окуусун таштап, [[Орусия]]га көчүп кеткен. 1992-жылы Санкт-Петербургда өткөн заманбап искусствонун II Биенналесинде Гран-при сыйлыгынын ээси болгон. 1994-1999-жылдары [[Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту|В. И. Суриков атындагы Москва мамлекеттик академиялык көркөм институтунда]] (МГАХИ) билим алган. МГАХИде Морозовду академиялык мектеп кызыктырып, ал ''Лев Кербелдин'' скульптура өнөрканасына кирген. Ал жерде белгилүү чыгармачыл династиянын үчүнчү муунунун өкүлү - сүрөт боюнча ассистент Гуго Манизерден да сабак алган. Кербель менен Манизер жаш скульптор үчүн жөн гана мугалим эмес, насаатчы жана жакын адамдардан болуп калышты. Кийинчерээк Морозов өз чыгармачылыгында бул салттуулуктун жана муун алмашуунун маанилүүлүгүн өзгөчө белгилеген<ref name=buro-interview>{{cite web |url=https://www.buro247.ru/culture/arts/25-sep-2024-alexey-morozov-interview.html |title=«Ни деньги, ни известность не сделают из вас художника, если в сердце нет любви к искусству»: Алексей Морозов — о карьере за рубежом |author=Екатерина Краюхина |date=2024-09-25 |publisher=Buro. |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241015210541/https://www.buro247.ru/culture/arts/25-sep-2024-alexey-morozov-interview.html |url-status=live }}</ref><ref name=tanr-interview>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/20241017-inlo/ |title=Алексей Морозов: «Леттеринг в граффити — это новая монументалистика» |author=Михаил Косолапов |date=2024-10-17 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250322193831/https://www.theartnewspaper.ru/posts/20241017-inlo/ |url-status=live }}</ref>. 1999-жылы ал окуусун "Ultima Ratio" аттуу дипломдук иши менен аяктаган<ref name=planet360>{{cite web |url=https://www.planet360.info/ru/2025/03/01/v-rime-otkryt-pervyy-v-yevrope-pamyatnik-chingizu-aytmatovu/ |title=В Риме открыт первый в Европе памятник Чингизу Айтматову |author=Елена Булдакова |date=2025-03-01 |publisher=Planet 360 |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250529000051/https://www.planet360.info/ru/2025/03/01/v-rime-otkryt-pervyy-v-yevrope-pamyatnik-chingizu-aytmatovu/ |url-status=live }}</ref><ref name=rah-2022 />. Окууну бүткөндөн кийин Морозов бир жылга жакын Прованста ([[Франция]]) жашап, ал жерде XVI–XVIII кылымдардагы француз скульптурасын изилдеп, терракота (бышырылган чопо) менен иштөө боюнча тажрыйба топтогон<ref name=bio.rah>{{cite web |url = http://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724 |title = Биография Алексея Морозова на сайте Российской академии художеств |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-09-13 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170913101322/http://rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724 |url-status = live |accessdate = 2026-06-18 |archivedate = 2017-09-13 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20170913101322/http://rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724 }}</ref><ref name=int.rfi>{{cite web |url = http://ru.rfi.fr/rossiya/20111222-antologia-proekt-alekseya-morozova-v-russkom-muzee |title = Antologia – проект Алексея Морозова в Русском музее с французским акцентом |author = Елена Серветтаз |date = 2011-12-22 |publisher = Radio France Internationale |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-01-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170124034725/http://ru.rfi.fr/rossiya/20111222-antologia-proekt-alekseya-morozova-v-russkom-muzee |url-status = live }}</ref><ref name=1905.kommersant>{{cite web |url = http://www.kommersant.ru/doc/2239281 |title = Алексей Морозов возглавит Училище памяти 1905 года |author = Анна Толстова |date = 2013-07-22 |publisher = Коммерсантъ |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-08-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170811222238/https://www.kommersant.ru/doc/2239281 |url-status = live }}</ref><ref name=pont.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/posts/788/ |title = Античность как миссия |author = Кара Мискарян |date = 2014-09-22 |publisher = The Art Newspaper |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180324022809/http://www.theartnewspaper.ru/posts/788/ |url-status = live }}</ref>. Россияга кайтып келгенден кийин, ал Көркөм өнөрдүн жаңы академиясынын негиздөөчүсү Тимур Новиков менен жакын болгон. Морозов бул Академиянын мүчөсү болбосо да, Георгий Гурьянов жана Егор Остров менен бирге "Жаңы олуттуулар" (Новые серьёзные) чыгармачыл кыймылына кирген<ref>{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/7183144 |title=«Радостно узнать о проекте российского скульптора в итальянской Пизе» |author=Дмитрий Буткевич |date=2024-09-26 |publisher=Ъ FM |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002015254/https://www.kommersant.ru/doc/7183144 |url-status=live }}</ref>. Неоакадемисттер менен болгон бул жакындык Морозовдун көркөм практикасында чагылдырылган. Бирок искусство таануучулар анын антикалык маданияттын коддоруна алда канча терең жана олуттуу мамиле кылганын белгилешкен<ref>{{cite journal |url=https://journals.uio.no/CLARA/article/view/9645 |title=Neo-neo Art in the making — Analyses of a globalised phenomenon |author=Tiphaine Annabelle Besnard |journal=CLARA |issue=2 |year=2021}}</ref><ref name=antology.artchronic>{{cite web |url = http://artchronika.ru/blog/античность-на-сигвеях/ |title = Античность на сигвеях |author = Мария Семендяева |date = 2011-12-11 |publisher = Артхроника |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180315135310/http://artchronika.ru/blog/%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B8%D0%B3%D0%B2%D0%B5%D1%8F%D1%85/ |url-status = live }}</ref><ref name=antologia.gazeta>{{cite web |url = https://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |title = Античные утопии |author = Арсений Штейнер |date = 2011-12-27 |publisher = Газета.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2012-02-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120204024347/http://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |url-status = live }}</ref><ref name=antology.artchronic/><ref name=antology.russianartculture>{{cite web |url = http://www.russianartandculture.com/exhibition-alexey-morozov-at-state-russian-museum-st-petersburg/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Antologia на сайте о росскийском искусстве Russian Art+Culture |date = 2012-01-09 |access-date = 2017-02-08 }}</ref> Морозовдун айтымында, так ушул Новиков 2002-жылы аны алгачкы олуттуу көргөзмөсүн өткөрүүгө көндүргөн<ref name=tanr-interview />. Ошондон кийин анын Россияда жана чет өлкөлөрдө жигердүү көргөзмө ишмердүүлүгү башталган<ref name=1905.kommersant/><ref name=rusmuseum.artinv>{{cite web |url = https://artinvestment.ru/news/exhibitions/20120102_morozov_grm.html |title = Проект Алексея Морозова «Antologia» в Русском музее |date = 2012-01-02 |publisher = Artinvestment.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2014-06-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140630185816/http://artinvestment.ru/news/exhibitions/20120102_morozov_grm.html |url-status = live }}</ref><ref name=mht.intermedia>{{cite web |url = http://www.intermedia.ru/news/263764 |title = В Камергерском переулке откроют памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко |date = 2014-08-31 |publisher = Информационное агентство InterMedia |access-date = 2017-02-08 }}</ref>. 2011-жылы Орус музейинин Мрамор залында анын алгачкы персоналдык "Antologia" аттуу музейдик көргөзмөсү өтүп, анда 10 жыл ичинде жаралган 60ка жакын эмгеги коюлган<ref name=buro-interview /><ref>{{cite web |url=https://app.rusmuseum.ru/eng/exhib/lenta/exhibitions_2011/aleksey_morozov/index.html |title=Alexey Morozov |date=2011 |publisher=The State Russian Museum |access-date=2025-05-29 }}{{Жеткиликсиз шилтеме|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Бул долбоордун негизги идеясы катары "Pax Romana" (Рим тынчтыгы) концепциясы алынган - бул доор заманбап батыш цивилизациясынын пайдубалы болгон грек-рим маданиятынын бекемделишине шарт түзгөн узакка созулган тынчтык мезгили болуп саналат<ref name=rusmuseum.artinv /><ref name=antology.russianartculture />. 2006-жылдан бери Морозов убактысынын көбүн Италияда өткөрүп, ал жерде Апуан [[мрамор]]у менен иштөөнү үйрөнгөн. Ал өзүнүн колодон жасалган скульптураларын италиялык өнөрканаларда гана куят. Жалпысынан, Морозовдун бүткүл чыгармачылыгы италиялык визуалдык маданияттан шыктанган. 2010-жылдардын ортосунда скульптор [[Италия]]га биротоло көчүп барып, Лукка шаарынын тургуну болуп калган<ref name=buro-interview /><ref name=pisa-2025>{{cite web |url=https://www.turismo.pisa.it/en/eventi/exodus-spread-exhibition-in-pisa |title=Exodus. Spread exhibition in Pisa - Extended until 13 October 2024 |publisher=Comune di Pisa |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326041721/https://www.turismo.pisa.it/en/eventi/exodus-spread-exhibition-in-pisa |url-status=live }}</ref>. == Чыгармачылыгы == Морозовдун чыгармачылыгында фундаменталдык мектеп чоң роль ойнойт: ал академиялык [[Живопись|сүрөт тартууну]] жана май боёк живописинин техникасын мыкты өздөштүргөн, [[композиция]]ны жана [[анатомия]]ны терең билет, ошондой эле деталдарга жана аткаруу техникасына өзгөчө көңүл бурат<ref name=bio.rah/><ref name="pont.artnews"/><ref name=borovsky.book>{{cite book | author = Александр Боровский | editor = под общей ред. Веры Казариной | chapter = Прощай, оружие! | title = Алексей Морозов: Antologia | location = СПб. | publisher = Palace editions | year = 2011 | pp = 7—11 | isbn = 978-5-93332-395-2 }}</ref><ref name=d137.museum>{{cite web |url = http://www.museum.ru/N11865 |title = Митра убивающий быка |author = Мария Савельева |date = 2003-02-06 |publisher = Museum.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2003-03-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20030311203419/http://www.museum.ru/N11865 |url-status = live }}</ref><ref name=antology.artchronic />. Морозов өз интервьюларында эскиздерди, живописти жана моделдерди өзү жасап, колону өзү иштетип, патина (түс берүү) менен каптай турганын айткан. Ал эми жардамчыларын жалгыз аткарууга мүмкүн болбогон иштерге гана тартат<ref>{{cite web |url=http://archplatforma.ru/?act=2&tgid=3207&stchng=2 |title=Освободить человека для творчества |date=2017-03-06 |publisher=Архплатформа |access-date=2025-05-25 |archive-date=2017-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705131401/http://archplatforma.ru/?act=2&tgid=3207&stchng=2 |url-status=live }}</ref>. Скульптор органикалык формаларды кол менен моделдесе, органикалык эмес формаларды үч өлчөмдүү моделдөө программаларында, атап айтканда, ZBrush программасында жасайт<ref name=tanr-interview />. {{цитата|автор=Александр Боровский, Орус музейиндеги Antologia көргөзмөсүнүн куратору, 2011|Ал эллинизмдин (кеңири мааниде) жашоого болгон мамиле катары эмне үчүн мынчалык туруктуу экенин билгиси келет. Жыйынтыгында Морозов өз чыгармачылыгы менен классикалык формалар өлбөгөнүн, антикалык архетиптер заманбап контекстке төп келерин, ал эми каада-салт менен инновациялар бири-бири менен айкалышып жашай аларын далилдеп келет. Көпчүлүк сүрөтчүлөр үчүн грек-рим классикасы -бул канон же постмодернисттик шилтеме, ирония жана оюндун предмети гана. Ал эми Морозов башкача мамилени көрсөтөт. Ал антикалык доорду өзү аркылуу кайрадан өткөрүп, аны кайрадан сезет.}} Морозовдун эмгектеринин туруктуу каармандары -жанданып келген антикалык скульптуралар, коралар, куросдор жана кариатидалар. Ал бул каармандарга заманбап адамдын коркууларын жана манияларын берет<ref name=1905.kommersant/><ref name=borovsky.book /><ref name=antologia.gazeta/><ref name=pontifusii.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |title = Русская скульптура в Неаполе |author = Анастасия Петракова |date = 2016-06-28 |publisher = The Art Newspaper |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-12-02 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161202032942/http://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |url-status = live }}</ref><ref name=antologia.iskusstvotv>{{cite web |url = http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma |title = В Мраморном дворце на выставке Алексея Морозова «Antologia» переосмысливают влияние эллинизма |author = Вера Гиренко |date = 2011-12-16 |publisher = Искусство ТВ |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-05-09 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170509095133/http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma |url-status = live |accessdate = 2026-06-18 |archivedate = 2017-05-09 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20170509095133/http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma }}</ref>. Скульптор өз долбоорлорун өздүк "Мета-ааламдын" дүйнөлөрү катары сүрөттөйт; андагы каармандар супербаатырлар тууралуу комикстердегидей бир дүйнөдөн экинчисине өтүп турушат (ал [[комикс]] жанрын заманбап маданияттын маанилүү бөлүгү деп эсептейт жана аларды коллекциялайт). Морозовдун көптөгөн иштеринде "кыйкырык" мотиви кайталанат - бул агрессиясыз, эмоциясыз кыйкырык, ал жалгыздыктан, меланхолиядан жана үмүтсүздүктөн чыгуу үчүн жасалган зор күч-аракетти билдирет<ref name=tanr-interview /><ref>{{cite journal |url=https://cyberleninka.ru/article/n/antropologicheskie-aspekty-yazyka-iskusstva |title=Антропологические аспекты языка искусства |author=Ступин Сергей Сергеевич |journal =Художественная культура |year=2020 |issue=3 |pp=44—58}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |title=Русская скульптура в Неаполе |author=Анастасия Петракова |date=2016-06-28 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250517174311/https://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |url-status=live }}</ref>. Морозовдун көркөм көз карашында [[Палеолит доору|палеолит]], [[неолит]] (адамзаттын негизги мифтери калыптанган мезгил), Агартуу доору, заманбап постиндустриалдык доор же келечектин материалдык мурастары бирдей баага ээ. Ошондуктан анын иштеринде булар чогуу жашап, бири-бири менен синергияда болот<ref name=buro-interview /><ref>{{cite web |url=https://www.art-vibes.com/art/exodus-sculture-alexey-morosov-installazioni-pisa/ |title="Exodus", gli archetipi dello scultore Alexey Morosov in piazza dei Miracoli |date=2024-06-23 |publisher=Art Vibes |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425123019/https://www.art-vibes.com/art/exodus-sculture-alexey-morosov-installazioni-pisa/ |url-status=live }}</ref>. Футуристикалык курал-жарактар менен жабдылган коралар жана куросдор постапокалиптикалык дүйнөдө конвертоплан-куштар жана ракета кыймылдаткычтары бар сиреналар менен коңшу жашашат<ref name=antology.russianartculture/><ref name="antology.artchronic"/><ref name=antologia.gazeta />. Скульптор өткөн чак менен азыркы чактын артефакттарынын окшоштугун белгилейт. Мисалы, анын иштеринде сегвейдин (segway) пайда болушуна - андагы адамдын турушу менен пропорциялары антикалык "бигага" (эки ат чегилген эки дөңгөлөктүү арабага) укмуштуудай окшоштугу себеп болгон<ref name=tanr-interview />. == Долбоорлору == === Pontifex Maximvs === Морозов ''Pontifex Maximvs'' (түзмө-түз латын тилинен которгондо «Улуу көпүрө куруучу») концепциясын 2011-жылы иштеп чыккан. Бул - «көпүрө» бир эле учурда инженердик курулуш жана заманбап дүйнөдөгү байланыштардын (классикалык жана заманбап искусствонун, өткөн чак менен азыркынын, Чыгыш менен Батыштын ж.б. ортосундагы) архетиби катарfы кызмат кылган глобалдык инсталляция<ref name=artsolido /><ref name=now-interview>{{cite web |url=https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |title=«Для занятий искусством необходимы время и свобода»: интервью с художником Алексеем Морозовым |author=Максимиллиан Фомичев |date=2024-09-30 |publisher=Now. |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |archivedate=2025-06-01 |accessdate=2026-06-18 }}</ref><ref name=aes>{{cite web |url=https://aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |title=Alexey Morosov: Contemporary Classics |author=Ginevra Bria |date=2016-08-08 |publisher=Aesthetica |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |url-status=live }}</ref>. Долбоордогу «көпүрөнү реконструциялоо» процесси - бул жаңыланууну талап кылган дүйнөнү кайра куруу дегенди түшүндүрөт. Морозов бул долбоорду сүрөт өнөрү менен архитектуранын тогошкон жери катары сыпаттаган<ref name=tanr-interview /><ref name=6th.mk/><ref name=pontifus.atp/><ref name=pontifus.ministry/><ref name=pontifus.mmoma/>. Долбоордун толук версиясы 2016-жылы Неаполдун Улуттук археологиялык музейинде көрсөтүлгөн. Анда Морозовдун 30дан ашык эмгеги музейдин жыйнагындагы Помпей, Геркуланум жана Пестумдун артефакттары менен "айкалыштырылган"<ref name=pontifusii.artnews/><ref name=6th.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/events/Pontifex-Maximus-Aleksei-Morozov/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Pontifex Maximvs в интернет-издании The Art Newspaper Russia |date = 2015-09-24 |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-06-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170603151814/http://www.theartnewspaper.ru/events/Pontifex-Maximus-Aleksei-Morozov/ |url-status = live |accessdate = 2026-06-18 |archivedate = 2017-06-03 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20170603151814/http://www.theartnewspaper.ru/events/Pontifex-Maximus-Aleksei-Morozov/ }}</ref><ref name=6th.mk>{{cite web |url = http://www.mk.ru/culture/2015/09/22/gostey-6y-moskovskoy-biennale-vstretit-mertvyy-mayakovskiy.html |title = Гостей 6-й Московской биеннале встретит мертвый Маяковский |author = Мария Москвичева |date = 2015-09-22 |publisher = Московский комсомолец |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2019-11-26 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191126174138/https://www.mk.ru/culture/2015/09/22/gostey-6y-moskovskoy-biennale-vstretit-mertvyy-mayakovskiy.html |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.atp>{{cite web |url = http://atpdiary.com/alexey-morosov-pontifex-maximus-napoli/ |title = Alexey Morosov, Pontifex Maximus in Museo Archeologico di Napoli |author = Lorenza Pignatti |date = 2016-06-20 |publisher = ATP Diary |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-04-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170422051356/http://atpdiary.com/alexey-morosov-pontifex-maximus-napoli/ |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.ministry>{{cite web |url = http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Eventi/visualizza_asset.html_1693984020.html |title = Заметка о выставке Алексея Морозова Pontifex Maximvs на сайте Министерства культурного наследия, культурной деятельности и туризма Италии |author = Paul Giulierini, Marco De Gemmis |lang = it |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2019-10-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191030161859/http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Eventi/visualizza_asset.html_1693984020.html |url-status = live }}</ref>. Бул көргөзмө Италиянын Маданий мурастар министрлигинин колдоосу астында Неаполь музейи менен Москва заманбап искусство музейинин (ММОМА) биргелешкен долбоору болгон. Бул долбоор Европанын иденттүүлүгүн изилдеген Морозовдун трилогиясынын биринчи бөлүгү болуп калды<ref name="pont.artnews"/><ref name=pontifusii.artnews /><ref name=pontifus.mmoma>{{cite web |url = http://www.mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |title = Алексей Морозов. PONTIFEX_MAXIMVS/LE STANZE |date = 2016-08-08 |publisher = ММОМА |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-01-29 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170129170446/http://www.mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |url-status = live |accessdate = 2026-06-18 |archivedate = 2017-01-29 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20170129170446/http://www.mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ }}</ref><ref name=pontifus.aesthetica>{{cite web |url = http://www.aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |title = Alexey Morosov: Contemporary Classics |author = Ginevra Bria |date = 2016-08-08 |publisher = Aesthetica |lang = en |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-07-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170703235637/http://www.aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |url-status = live }}</ref>. 2017-жылы долбоор Москвадагы MMOMA көргөзмөсүндө көрсөтүлгөн<ref>{{cite web |url=https://mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |title=Алексей Морозов. PONTIFEX_MAXIMVS/LE STANZE |date=2017 |publisher=ММОМА |access-date=2025-06-01 |archive-date=2023-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726044348/https://mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |url-status=bot: unknown }}</ref>. Неаполь жана Москвадагы көргөзмөлөрдүн кураторлору Алессандро Романини жана Кристина Краснянская болгон<ref>{{cite web |url=https://www.artribune.com/report/2016/07/mostra-alexey-morosov-mann-napoli/ |title=Classicità apocalittica. Alexey Morosov a Napoli |author=Antonello Tolve |date=2016-07-30 |publisher=Arttribune |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://www.artribune.com/report/2016/07/mostra-alexey-morosov-mann-napoli/ |url-status=live }}</ref><ref name=artsolido /><ref name=now-interview /><ref name=now-interview /><ref name=artflash />. === La Rondine === ''La Rondine'' (итал. «Карлыгач») долбоору [[Жакомо Пуччини]]нин операсынын урматына аталган жана 2018-жылы Лукка шаарында сунушталган. Бул мультидисциплинардык долбоордо Морозов жазуучу Николай Лилин жана композитор Федерико де Робертис менен бирге Пуччининин операсын - анын сценографиясын, текстин жана музыкасын жаңыча иштеп чыгышкан<ref name=puccini>{{cite web |url=https://madeinpietrasanta.com/it/alexey-morosov/ |title=Puccini & Friends: Alexey Morosov |publisher=Made in Pietrasanta |access-date=2025-05-30}}</ref><ref name=theway>{{cite web |url=https://www.thewaymagazine.it/leisure/la-poetica-contemporanea-di-alexey-morosov-in-mostra-a-pisa/ |title=La poetica contemporanea di Alexey Morosov in mostra a Pisa |author=Teobaldo Fortunato |date=2024-06-05 |publisher=The Way |access-date=2025-05-30 |archive-date=2024-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241209204510/https://www.thewaymagazine.it/leisure/la-poetica-contemporanea-di-alexey-morosov-in-mostra-a-pisa/ |url-status=live }}</ref><ref name=artflash>{{cite web |url=https://artflashmagazine.ru/po-svoej-prirode-ya-nikogda-ne-oglyadyvayus-na-pravila-kak-i-v-svoem-tvorchestve-aleksej-morozov/ |title=«По своей природе я никогда не оглядываюсь на правила, как и в своем творчестве» — Алексей Морозов |date=2024-02-10 |publisher=Art Flash |access-date=2025-05-31 |archive-date=2025-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250418170839/https://artflashmagazine.ru/po-svoej-prirode-ya-nikogda-ne-oglyadyvayus-na-pravila-kak-i-v-svoem-tvorchestve-aleksej-morozov/ |url-status=live }}</ref>. Морозов башкы каарман Магданын образы аркылуу аялдын тарыхый эс тутумун жана иденттүүлүгүн, руханий саякат жана кайра жаралуу темасын талдап, [[Антон Чехов|Чеховдун]] «Чайкасы» менен параллель жүргүзгөн. Окуя IX-X кылымдардагы Түндүк Европадагы норманндардын жортуулдары доорунда өтөт. Каррара мрамор карьерлеринин образдары аркылуу сүргүнгө айдалган жана жапа чеккен адамдардын тагдырына, коллективдүү травмаларга ишарат жасалган<ref name=puccini-2>{{cite web |url=http://www.arte.it/calendario-arte/lucca/mostra-la-rondine-prologo-alexey-moroso-nicolai-lilin-federico-de-robertis-56551 |title=La Rondine / Prologo. Alexey Moroso, Nicolai Lilin, Federico De Robertis |date=2018-12-01 |publisher=Arte.it |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/http://www.arte.it/calendario-arte/lucca/mostra-la-rondine-prologo-alexey-moroso-nicolai-lilin-federico-de-robertis-56551 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.iltirreno.it/lucca/cronaca/2018/11/29/news/la-rondine-riletta-da-morosov-e-de-robertis-1.17512739 |title=La “Rondine” riletta da Morosov e De Robertis |date=2018-11-29 |publisher=Il Tirreno |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.iltirreno.it/lucca/cronaca/2018/11/29/news/la-rondine-riletta-da-morosov-e-de-robertis-1.17512739 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.ilgiornaleoff.it/2018/12/01/nicolai-lilin-e-alexey-morosov-outsiders-avanguardia-artistica-tra-russa-e-italia/ |title=Nicolai Lilin e Alexey Morosov: Outsiders, avanguardia artistica tra Russa e Italia |date=2018-12-01 |publisher=ilGiornaleOFF |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.ilgiornaleoff.it/2018/12/01/nicolai-lilin-e-alexey-morosov-outsiders-avanguardia-artistica-tra-russa-e-italia/ |url-status=live }}</ref><ref name=tanr-interview />. === Exodus === Морозовдун Европанын жалпы маданий тамырларын издөөгө арналган трилогиясынын экинчи бөлүгү - ''Exodus'' (англ. «Чыгуу» / «Көч») деп аталат. Бул ири персоналдык көргөзмө 2024-жылдын июнь-октябрь айларында Пиза шаарында өткөн<ref name=theway />. Инсталляция Пизанын эң маанилүү тарыхый эстеликтерин -Палаццо Коммунале, Санта-Мария делла Спина чиркөөсү, Палаццо Блу жана атүгүл атактуу Пьяцца деи Мираколи (Кереметтер аянты) аймагын камтыган<ref name=rah-2024>{{cite web |url=https://rah.ru/news/detail.php?ID=60728 |title=Авторский художественный проект Алексея Морозова «Exodus» в Италии |date=2024 |publisher=Российская академия художеств |access-date=2025-05-31}}</ref><ref name=artsolido /><ref name=pisatoday>{{cite web |url=https://www.pisatoday.it/cronaca/esposizione-exodus-sculture-alexey-morosov-pisa-22-giugno-29-settembre-2024.html |title=Il viaggio dell'umanità dalle origini al presente: 'Exodus' di Alexey Morosov in città |date=2024-06-22 |publisher=Pisa Today |access-date=2025-05-31 |archive-date=2025-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629232305/https://www.pisatoday.it/cronaca/esposizione-exodus-sculture-alexey-morosov-pisa-22-giugno-29-settembre-2024.html |url-status=live }}</ref>. Морозов «Чыгуу» темасын цивилизациянын жаңы баскычка өтүүсү, миграция жана иденттүүлүктү издөө катары аныктаган. Көргөзмөнүн түзүмү адамзаттын байыркы доордон азыркы учурга жана убакыттын акырына чейинки жолун чагылдырган маршрутту түзгөн<ref name=artflash /><ref name=artsolido /><ref name=pisatoday /><ref>{{cite web |url=https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/08/pisa-passeggiate-mostra-exodus-alexey-morosov/ |title=Le passeggiate estive per scoprire Pisa attraverso l’arte contemporanea |author=Valentina Muzi |date=2024-08-04 |publisher=Arttribune |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/08/pisa-passeggiate-mostra-exodus-alexey-morosov/ |url-status=live }}</ref>. === Manuport === Трилогиянын пландалган үчүнчү бөлүгү ''Manuport'' (лат. «кол» жана «алып жүрүү») деп аталат. Археологияда бул термин адам тарабынан табигый чөйрөсүнөн алынып, эч кандай өзгөртүүсүз (мисалы, искусство чыгармасы катары) колдонулган табигый объектти түшүндүрөт. Морозов бул аталышка искусствону «кайрадан ачуу» идеясын камтыган<ref name=tanr-interview />. == Башка эмгектери == Морозов, Москва көркөм театрынын (МХТ) негиздөөчүлөрү Константин Станиславский менен [[Немирович-Данченко Владимир Иванович|Владимир Немирович-Данченконун]] эстелигинин скульптору жана архитектору. Бул монумент Тверь көчөсү менен Камергер көчөсүнүн кесилишинде, театрдын кире беришине орнотулган. Эстеликтин үстүнөн иштөө Италияда эки жыл бою жүргөн: скульптуралык топ Пьетрасанта шаарында колодон куюлуп, ал эми постаменти Веронада боз фин гранитинен жасалган. Театрдын негиздөөчүлөрүнүн фигуралары антикалык курмандык чалынуучу жайга таянып турат, анда латын тилинде: Homines, leones, aquilae et perdices, cervi cornigeri… («Адамдар, арстандар, бүркүттөр жана чилдер, мүйүздүү бугулар...») деген жазуу бар. Бул Антон Чеховдун «Чайка» пьесасындагы Нина Заречнаянын монологуунун башталышынын котормосу. Эстеликтин ачылышы 2014-жылдын сентябрында өткөн<ref name=mht.intermedia /><ref name=mht.otr>{{cite web |url = http://www.otr-online.ru/news/v-moskve-otkrilsya-33662.html |title = В Москве открылся памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко |date = 2014-09-03 |publisher = Общественное телевидение России |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-04-18 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160418180935/http://www.otr-online.ru/news/v-moskve-otkrilsya-33662.html |url-status = live }}</ref><ref name=mht.argumenti>{{cite web |url = http://argumenti.ru/culture/n454/364349 |title = МХТ открыл сезон и памятник |date = 2014-09-11 |publisher = Аргументы недели |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-04-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160430221115/http://argumenti.ru/culture/n454/364349 |url-status = live }}</ref><ref name=mht.vm>{{cite web |url = http://vm.ru/news/2014/03/25/pamyatnik-stanislavskomu-i-nemirovichu-danchenko-zalozhat-v-tsentre-moskvi-241178.html |title = Памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко заложат в центре Москвы |date = 2014-03-25 |publisher = Вечерняя Москва |access-date = 2017-02-08 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140327162923/http://vm.ru/news/2014/03/25/pamyatnik-stanislavskomu-i-nemirovichu-danchenko-zalozhat-v-tsentre-moskvi-241178.html |archive-date = 2014-03-27 |url-status = dead |accessdate = 2026-06-18 |archivedate = 2014-03-27 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20140327162923/http://vm.ru/news/2014/03/25/pamyatnik-stanislavskomu-i-nemirovichu-danchenko-zalozhat-v-tsentre-moskvi-241178.html }}</ref><ref name=mht2.vm>{{cite web |url = http://vm.ru/news/2014/09/03/teatralnij-bog-lyubit-troitsu-mht-otkril-pamyatnik-svoim-osnovatelyam-264331.html |title = Театральный бог любит троицу: МХТ открыл памятник своим основателям |author = Мария Раевская , Виктория Филатова |date = 2014-09-03 |publisher = Вечерняя Москва |access-date = 2017-02-08 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170507231342/http://vm.ru/news/2014/09/03/teatralnij-bog-lyubit-troitsu-mht-otkril-pamyatnik-svoim-osnovatelyam-264331.html |archive-date = 2017-05-07 |url-status = dead |accessdate = 2026-06-18 |archivedate = 2017-05-07 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20170507231342/http://vm.ru/news/2014/09/03/teatralnij-bog-lyubit-troitsu-mht-otkril-pamyatnik-svoim-osnovatelyam-264331.html }}</ref><ref name=tanr-interview />. 2025-жылдын февраль айында [[Рим]]дин Париоли районундагы Вилла Грациоли (Villa Grazioli) паркында кыргыз жазуучусу, журналист жана ойчул [[Айтматов Чыңгыз Төрөкулович|Чыңгыз Айтматовдун]] эстелиги орнотулган<ref>{{cite web |url=https://timesca.com/monument-to-kyrgyz-writer-chingiz-aitmatov-unveiled-in-rome/ |title=Monument to Kyrgyz Writer Chingiz Aitmatov Unveiled in Rome |date=2025-03-03 |publisher=The Times of Central Asia |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250528235436/https://timesca.com/monument-to-kyrgyz-writer-chingiz-aitmatov-unveiled-in-rome/ |url-status=live }}</ref>. Морозов тарабынан жасалган бул эстелик классикалык римдик скульптуранын элементтерин жана визуалдык деконструкцияны айкалыштырат. Ал ак каррара мраморунан жасалып, Тиволиден алынган травертин постаментине орнотулган<ref>{{cite web |url=https://eurasiatoday.ru/otkrytie-monumenta-chyngyzu-ajtmatovu-v-rime-simvol-druzhby-narodov/ |title=Открытие монумента Чынгызу Айтматову в Риме: символ дружбы народов (видео) |date=2025-03-06 |publisher=Eurasia Today |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250528235813/https://eurasiatoday.ru/otkrytie-monumenta-chyngyzu-ajtmatovu-v-rime-simvol-druzhby-narodov/ |url-status=live }}</ref>. Эстеликтин үстүнөн иштөө бир жылга жакын убакытты алган. Морозовдун ою боюнча, бул эстелик тоо чокусун символдоштурат жана бул Айтматовдун инсандык масштабынын, анын улуттук маданиятка кошкон салымынын метафорасы жана жазуучу үчүн негизги тема болгон адам менен жаратылыштын ортосундагы мамиленин чагылдырылышы болгон<ref name=planet360 /> Ошондой эле Морозов 2016-жылдагы Лукка эл аралык кинофестивалынын «Эң мыкты көркөм фильм», «Эң мыкты кыска метраждуу фильм» жана «Искусствого кошкон салымы үчүн» номинацияларынын сыйлыктарынын (статуэткаларынын) автору<ref name=pontifus.guides>{{cite web |url = http://myartguides.com/exhibitions/alexey-morosov-pontifex-maximus/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Pontifex Maximvs на сайте гида по современному искусству My Art Guides |access-date = 2017-02-08 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.artinmovimento.com/lucca-film-festival-e-europa-cinema-2016-i-film-in-concorso/ |title=Lucca Film Festival e Europa Cinema 2016: i film in concorso |author=Annunziato Gentiluomo |date=2016-04-01 |publisher=Artinmovimento |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250529000511/https://www.artinmovimento.com/lucca-film-festival-e-europa-cinema-2016-i-film-in-concorso/ |url-status=live }}</ref>. == Педагогикалык жана коомдук ишмердүүлүгү == Морозов, Россия көркөм сүрөт академиясынын (РАХ) мүчө-корреспонденти (2013-жылдан бери) жана 2013–2017-жылдары аталган академиянын президиумунун мүчөсү болгон<ref name=rah-2022 />. Бул мезгилде скульптор ошондой эле 1905-жылдын элесине арналган Москва мамлекеттик академиялык көркөм окуу жайын (2016-жылы Москва академиялык көркөм окуу жайы – МАХУ деп өзгөртүлгөн) жетектеген<ref name=tanr-interview />. Анын жетекчилиги астында окуу жайда реконструкция жүрүп, жаңы скульптура бөлүмү ачылган, анатомия кафедрасы түзүлгөн жана студенттер үчүн Италияда практика өтүү программалары киргизилген<ref name=1905.kommersant /><ref name=1905.kultura>{{cite web |url = http://tvkultura.ru/article/show/article_id/111682/ |title = Художественное училище памяти 1905 года вошло в пору революционных перемен |date = 2014-05-12 |publisher = Россия Культура |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-12-28 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161228191820/http://tvkultura.ru/article/show/article_id/111682 |url-status = live }}</ref><ref name=italia.winzavod>{{cite web |url = http://www.winzavod.ru/events/?id=2014 |title = OPVS MODERNVM_групповая выставка |date = 2016-11-29 |publisher = Винзавод |access-date = 2017-02-08 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161121103404/http://www.winzavod.ru/events/?id=2014 |archive-date = 2016-11-21 |url-status = dead }}</ref>. == Көргөзмөлөрү жана коллекциялары == Морозовдун ачык жана жеке көргөзмөлөрү [[Санкт-Петербург]], [[Москва]], [[Сингапур]], [[Лондон]], [[Париж]], [[Верона]], Пьетрасанта, [[Стамбул]], [[Неаполь]] жана Пиза шаарларында өткөн<ref name=pisatoday />. Анын эмгектери Sotheby's, Christie's жана Phillips сыяктуу дүйнөлүк аукциондордо сатылган. Скульптордун иштери Мамлекеттик орус музейинин, Көркөм өнөрдүн жаңы академиясынын музейинин жыйнактарына, ошондой эле ири корпоративдик жана жеке коллекцияларга кирген<ref name=buro-interview /><ref name=1905.ortodox>{{cite web |url = http://www.pravmir.ru/aleksej-morozov-vozglavit-mgaxu-pamyati-1905-goda/ |title = Алексей Морозов возглавит МГАХУ памяти 1905 года |date = 2013-07-22 |publisher = Православие и мир |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-04-21 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170421123750/http://www.pravmir.ru/aleksej-morozov-vozglavit-mgaxu-pamyati-1905-goda/ |url-status = live }}</ref><ref name=bio.eritage>{{cite web |url = http://www.heritage-gallery.ru/art-morozov |title = Биография Алексея Морозова на сайте галереи «Эритаж» |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-04-21 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170421144159/http://www.heritage-gallery.ru/art-morozov |url-status = live |accessdate = 2026-06-18 |archivedate = 2017-04-21 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20170421144159/http://www.heritage-gallery.ru/art-morozov }}</ref><ref name=currus.sothebys>{{cite web |url = http://www.sothebys.com/ru/auctions/ecatalogue/2014/contemporary-east-l14117/lot.361.html |title = Страница лота №361 (скульптуры Алексея Морозова Carrus I) в каталоге аукциона Sotheby's East |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2021-01-25 |archive-url = https://web.archive.org/web/20210125234556/http://www.sothebys.com/ru/auctions/ecatalogue/2014/contemporary-east-l14117/lot.361.html |url-status = live }}</ref>. Морозов The Art Newspaper Russia басылмасы тарабынан 2016 жана 2021-жылдары түзүлгөн "Эң кымбат бааланган орус сүрөтчүлөрү" рейтингине кирген эң жаш автор болуп калды<ref>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/3922/ |title=Топ-50 самых дорогих ныне живущих художников России |author=Алексей Алексеев Константин Агунович Денис Белькевич Анна Савицкая |date=2016-12-22 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250424225353/https://www.theartnewspaper.ru/posts/3922/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/20211013-fiwt/ |title=Топ-50 самых дорогих ныне живущих художников России |author=Татьяна Маркина, Алексей Алексеев, Константин Агунович, Анна Савицкая, Милена Орлова, Денис Белькевич |date=2021-10-19 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-05-29}}</ref>. == Булак == <references/> [[Категория:Инсандар]] [[Категория:Орусия]] [[Категория:Италия]] [[Категория:Кыргызстан]] dgc292u76duoopi07bnv454rt7u507m 14 154063 663390 652672 2026-10-23T12:17:34Z Artelow 2286 663390 wikitext text/x-wiki [[Категория:Багыттоочу калыптар:Кыргызстан]] c7psqfk6vmlpv1tbknwy32ir88a9a3l 0 154476 663402 663124 2026-10-23T20:21:29Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 2 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 663402 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубунун сезону | аталышы = {{желек|Испания}} Барселона | сүрөтү = | сүрөттүн_туурасы = | сүрөттүн_сүрөттөмөсү = | сезон = 2026/2027 | машыктыруучу = {{желек|Германия}} [[Ханс-Дитер Флик]] | президент = {{желек|Испания}} [[Жоан Лапорта]] | капитан = {{желек|Бразилия}} [[Рафинья]] | стадион = «[[Камп Ноу]]» | кубок 1 = [[Ла Лига]] | орун 1 = 1-чи | кубок 2 = Испания Кубогу | орун 2 = 1/16 финал | кубок 3 = [[УЕФА Чемпиондор лигасы|Чемпиондор лигасы]] | орун 3 = [[2025/2026 УЕФА Чемпиондор лигасы|Жалпы этап]] | кубок 4 = Испания Суперкубогу | орун 4 = Жарым финал | мыкты бомбардир = {{желек|Бразилия}} [[Рафинья]] (14) | эң көп көрүүчү = 59 326 («[[Атлетик Билбао]]», 27-август 2026) | эң аз көрүүчү = 45 838 («[[Фейеноорд]]», 9-сентябрь 2026) | орточо көрүүчүлөр саны = 55 887 | эң ири жеңиш = «Барселона» 7:2 «Расинг»<br>«Элче» 0:5 «Барселона»<br>«Валенсия» 0:5 «Барселона» | эң ири жеңилүү = | мурунку = [[«Барселона» футбол клубунун 2025/2026 сезону|2025/26]] | кийинки = ''2027/28'' | эскертүүлөр = |<!-- Форма --> | pattern_la1 = _barcelona2627h | pattern_b1 = _barcelona2627h | pattern_ra1 = _barcelona2627h | pattern_sh1 = _barcelona2627h | pattern_so1 = | leftarm1 = 05003B | body1 = 05003B | rightarm1 = 05003B | shorts1 = 05003B | socks1 = 05003B | pattern_la2 = _barcelona2627a | pattern_b2 = _barcelona2627a | pattern_ra2 = _barcelona2627a | pattern_sh2 = _barcelona2627a | pattern_so2 = | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 7F20E0 | socks2 = 000000 | pattern_la3 = _barcelona2627t | pattern_b3 = _barcelona2627t | pattern_ra3 = _barcelona2627t | pattern_sh3 = _barcelona2627t | pattern_so3 = _barcelona2627tl | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} '''2026/2027 сезон''' — «[[Барселона (футбол клубу)|Барселона]]» футбол клубунун тарыхындагы 127-сезон, жана клуб үчүн [[Испания футбол чемпионаты|Испания чемпиондугундагы]] 96-сезон болуп эсептелинет. Ошондой эле «Барса» [[Испания футбол Кубогу|Испания Кубогунда]] жана [[Испания футбол Суперкубогу|Суперкубогунда]] катышат. Эл аралык аренада «Барселона» [[УЕФА Чемпиондор лигасы|УЕФА Чемпиондор лигасында]] күч сынашат дагы бул сезон клуб үчүн катары менен 23-чү болуп эсептелинет. == Машыктыруучу штаб == {|class="wikitable" ! style="background:#004A99; color:#ebbd00; width:200px"|Кызматы ! style="background:#004A99; color:#ebbd00"|Аты |- |Башкы машыктыруучу||{{желек|Германия}} [[Ханс-Дитер Флик]] |- |rowspan=4|Башкы машыктыруучунун жардамчылары ||{{желек|Германия}} Маркус Зорг |- ||{{желек|Германия}} Тони Тапалович |- ||{{желек|Германия}} Хайко Вестерман |- ||{{желек|Испания}} Арнау Бланко |- |Дарбазачылардын машыктыруучусу||{{желек|Испания}} Хосе Рамон де ла Фуэнте |- |rowspan="2"|Физикалык даярдык боюнча машыктыруучулар||{{желек|Испания}} Пепе Конде |- |{{желек|Германия}} Бенжамин Кугел |} Булак: [https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/players#coaching клубдун расмий сайты] == Курам == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; width:100%" |- !style="background: #004A99; color:#ebbd00" align=right| № !style="background: #004A99; color:#ebbd00; max-width:1.5em" align=right| Өлкө !style="background: #004A99; color:#ebbd00" align=right| Оюнчу !style="background: #004A99; color:#ebbd00" align=right| Туулган күнү !style="background: #004A99; color:#ebbd00; max-width:3.5em" align=right| Келген жылы !style="background: #004A99; color:#ebbd00; max-width:4.5em" align=right| Келишимдин аягы !style="background: #004A99; color:#ebbd00" align=right| Мурдагы клубу !style="background: #004A99; color:#ebbd00; max-width:7em" align=right| Трансфердин баасы |- !colspan=9 style="background: #DCDCDC" align=center| Дарбазачылар |- | 1 | {{желек|Испания}} | [[Жоан Гарсия]] | {{туулган|2001|05|04}} | 2025 | 2031 | {{желек|Испания}} [[Эспаньол]] | €25 млн<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4288930/fc-barcelona-sign-joan-garcia|title=FC Barcelona sign Joan Garcia|date=18-6-2025|accessdate=18-6-2025|lang=en|work=клубдун расмий сайты}}</ref> |- | 13 | {{желек|Польша}} | [[Войцех Щенсны]] | {{туулган|1990|04|18}} | 2024 | 2027 | {{желек|Италия}} [[Ювентус]] | Бекер<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/41437458/barcelona-sign-wojciech-szczesny-ter-stegen-injury|title=Barcelona sign Wojciech Szczęsny after Ter Stegen injury|date=2-10-2024|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=ESPN}}</ref> |- | 25 | {{желек|Хорватия}} | [[Доминик Ливакович]] | {{туулган|1995|01|09}} | 2026 | 2030 | {{желек|Түркия}} [[Фенербахче]] | €2 млн<ref name="livakovic">{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4566933/dominik-livakovic-is-a-new-blaugrana-player|title=Dominik Livaković is a new blaugrana player|date=27-8-2026|accessdate=10-10-2026|lang=en|work=клубдун расмий сайты}}</ref> |- !colspan=9 style="background: #DCDCDC" align=center| Коргоочулар |- | 2 | {{желек|Португалия}} | [[Жоау Канселу]] | {{туулган|1994|03|27}} | 2026 | 2029 | {{желек|Сауд Арабиясы}} [[Ал-Хилал]] | Бекер<ref name="cancelo">{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4562497/joao-cancelo-a-culer-until-2029|title=João Cancelo, a culer until 2029|date=20-8-2026|accessdate=10-10-2026|lang=en|work=клубдун расмий сайты}}</ref> |- | 3 | {{желек|Испания}} | [[Алехандро Балде]] | {{туулган|2003|10|18}} | 2022 | 2028 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 5 | {{желек|Испания}} | [[Пау Кубарси]] | {{туулган|2007|01|22}} | 2024 | 2029 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 12 | {{желек|Испания}} | [[Хави Эспарт]] | {{туулган|2007|05|21}} | 2025 | 2030 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 15 | {{желек|Дания}} | [[Андреас Кристенсен]] | {{туулган|1996|04|10}} | 2022 | 2028 | {{желек|Англия}} [[Челси (футбол клубу)|Челси]] | Бекер<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/2666783/christensen-second-signing-for-fc-barcelona|title=Christensen, second signing for FC Barcelona|date=4-7-2022|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=клубтун расмий сайты}}</ref> |- | 18 | {{желек|Испания}} | [[Жерар Мартин]] | {{туулган|2002|02|26}} | 2023 | 2028 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 23 | {{желек|Франция}} | [[Жюл Кунде]] | {{туулган|1998|11|12}} | 2022 | 2030 | {{желек|Испания}} [[Севилья (футбол клубу)|Севилья]] | €50 млн<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/62328723|title=Jules Kounde: Barcelona agree deal with Sevilla to sign France defender|date=28-7-2022|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=[[BBC]]}}</ref> |- | 24 | {{желек|Испания}} | [[Эрик Гарсия]] {{вице-капитан спорт}} | {{туулган|2001|1|9}} | 2021 | 2031 | {{желек|Англия}} [[Манчестер Сити]] | Бекер<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/62328723|title=Eric Garcia: Barcelona to sign Spain centre-back from Man City|date=1-6-2021|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=[[BBC]]}}</ref> |- !colspan=9 style="background: #DCDCDC" align=center| Жарым коргоочулар |- | 4 | {{желек|Испания}} | [[Брайан Фариньяс]] | {{туулган|2006|2|9}} | 2026 | 2028 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 6 | {{желек|Испания}} | [[Гави]] | {{туулган|2004|8|5}} | 2021 | 2030 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 7 | {{желек|Испания}} | [[Фермин Лопес]] | {{туулган|2003|5|11}} | 2023 | 2031 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 8 | {{желек|Испания}} | [[Педри]] {{вице-капитан спорт}} | {{туулган|2002|11|25}} | 2020 | 2030 | {{желек|Испания}} [[Лас-Пальмас (футбол клубу)|Лас-Пальмас]] | €5 млн<ref>{{cite web|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/barcelona-signing-pedri-first-team-role-camp-nou-andres-iniesta-a4507046.html|title=Barcelona signing Pedri aiming for quick first-team role at Camp Nou as he reveals Andres Iniesta inspiration |date=24-7-2020|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=The Standard}}</ref> |- | 16 | {{желек|Испания}} | [[Родри]] | {{туулган|1996|6|22}} | 2026 | 2030 | {{желек|Англия}} [[Манчестер Сити]] | €60 млн<ref name="rodri">{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4561501/fc-barcelona-sign-rodrigo-hernandez|title=FC Barcelona sign Rodrigo Hernández|date=18-8-2026|accessdate=10-10-2025|lang=en|work=клубдун расмий сайты}}</ref> |- | 20 | {{желек|Испания}} | [[Дани Олмо]] | {{туулган|1998|5|7}} | 2024 | 2030 | {{желек|Германия}} [[РБ Лейпциг]] | €55 млн<ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.com/barcelona-complete-dani-olmo-signing-laliga-clubs-joint-eighth-most-expensive-signing-ever/view/news/441896|title=Barcelona complete Dani Olmo signing - LaLiga club's joint-eighth most expensive signing ever|date=9-8-2024|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=Transfermarkt}}</ref> |- | 21 | {{желек|Нидерланддар}} | [[Френки де Йонг]] {{вице-капитан спорт}} | {{туулган|1997|5|12}} | 2019 | 2029 | {{желек|Нидерланддар}} [[Аякс (футбол клубу)|Аякс]] | €75 млн<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/981677/barca-sign-de-jong|title=Barça sign De Jong|date=23-1-2019|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=клубтун расмий сайты}}</ref> |- | 22 | {{желек|Испания}} | [[Марк Бернал]] | {{туулган|2007|5|26}} | 2023 | 2029 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- !colspan=9 style="background: #DCDCDC" align=center| Чабуулчулар |- | 9 | {{желек|Бразилия}} | [[Габриэл Жезус]] | {{туулган|1997|4|3}} | 2026 | 2029 | {{желек|Англия}} [[Арсенал (футбол клубу, Лондон)|Арсенал]] | €10 млн<ref name="jesus">{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/2683853/agreement-with-bayern-munich-for-the-transfer-of-robert-lewandowski|title=Agreement with Bayern Munich for the transfer of Robert Lewandowski|date=19-7-2022|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=клубтун расмий сайты}}</ref> |- | 10 | {{желек|Испания}} | [[Ламин Ямал]] {{вице-капитан спорт}} | {{туулган|2007|7|13}} | 2023 | 2031 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 11 | {{желек|Бразилия}} | [[Рафинья]] {{капитан спорт}} | {{туулган|1996|12|14}} | 2022 | 2028 | {{желек|Англия}} [[Лидс Юнайтед]] | €58 млн<ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.com/raphinha-joins-barcelona-from-leeds-united-new-offer-for-robert-lewandowski-submitted/view/news/407728|title=Raphinha joins Barcelona from Leeds United - new offer for Robert Lewandowski submitted|date=13-7-2022|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=Transfermarkt}}</ref> |- | 14 | {{желек|Германия}} | [[Карим Адейеми]] | {{туулган|2002|1|18}} | 2026 | 2031 | {{желек|Германия}} [[Боруссия Дортмунд]] | €22 млн<ref name="adeyemi">{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4541406/fc-barcelona-sign-karim-adeyemi|title=FC Barcelona sign Karim Adeyemi|date=23-7-2026|accessdate=10-10-2025|lang=en|work=клубдун расмий сайты}}</ref> |- | 17 | {{желек|Англия}} | [[Энтони Гордон]] | {{туулган|2001|2|24}} | 2026 | 2031 | {{желек|Англия}} [[Ньюкасл Юнайтед]] | €70 млн<ref name="gordon">{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/4511134/anthony-gordon-becomes-an-fc-barcelona-player|title=Anthony Gordon becomes an FC Barcelona player|date=29-5-2026|accessdate=10-10-2025|lang=en|work=клубдун расмий сайты}}</ref> |- | 19 | {{желек|Швеция}} | [[Руни Бардагжи]] | {{туулган|2005|11|15}} | 2025 | 2029 | {{желек|Дания}} [[Копенгаген (футбол клубу)|Копенгаген]] | €2.5 млн<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4308767/roony-bardghji-signs-for-fc-barcelona-until-2029|title=Roony Bardghji signs for FC Barcelona until 2029|date=14-7-2025|accessdate=16-7-2025|lang=en|work=клубдун расмий сайты}}</ref> |} == Трансферлер == === Командага келишти === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Датасы ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |{{comment|Поз.|Позиция}} ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Оюнчу ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Клубтан ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Суммасы ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Булак |- |rowspan=2|1-июль 2026 |Чаб |{{желек|Англия}} [[Энтони Гордон]] |{{желек|Англия}} [[Ньюкасл Юнайтед]] |€70+10 млн |<ref name="gordon"/> |- |Чаб |{{желек|Египет}} [[Хамза Абделкарим]] |{{желек|Египет}} [[Ал-Ахли (футбол клубу, Каир)|Ал-Ахли]] |€1.5+3.5 млн |<ref name="hamza">{{cite web|lang=en|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/barca-b/news/4525479/hamza-abdelkarim-blaugrana-until-2029 |title=Hamza Abdelkarim, blaugrana until 2029 |work=клубдун расмий сайты |date=2026-6-23 |accessdate=2026-6-23 |archive-date=7 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260907094457/https://www.fcbarcelona.com/en/football/barca-b/news/4525479/hamza-abdelkarim-blaugrana-until-2029 |url-status=live}}</ref> |- |23-июль 2026 |Чаб |{{желек|Германия}} [[Карим Адейеми]] |{{желек|Германия}} [[Боруссия Дортмунд]] |€22+7 млн |<ref name="adeyemi"/> |- |31-июль 2026 |Чаб |{{желек|Бельгия}} [[Жесси Бисиву]] |{{желек|Бельгия}} [[Брүгге (футбол клубу)|Брүгге]] |€8.5 млн |<ref name="bisiwu">{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4550693/fc-barcelona-sign-jesse-bisiwu |title=FC Barcelona sign Jesse Bisiwu |date=2026-7-31 |lang=en |accessdate=2026-7-31 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=6 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260806092343/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4550693/fc-barcelona-sign-jesse-bisiwu |url-status=live}}</ref> |- |18-август 2026 |ЖК |{{желек|Испания}} [[Родри]] |{{желек|Англия}} [[Манчестер Сити]] |€60+15 млн |<ref name="rodri"/> |- |20-август 2026 |Корг |{{желек|Португалия}} [[Жоау Канселу]] |{{желек|Сауд Арабиясы}} [[Ал-Хилал]] |Бекер |<ref name="cancelo"/> |- |27-август 2026 |Дар |{{желек|Хорватия}} [[Доминик Ливакович]] |{{желек|Түркия}} [[Фенербахче]] |€2+2 млн |<ref name="livakovic"/> |- |1-сентябрь 2026 |Чаб |{{желек|Бразилия}} [[Габриэл Жезус]] |{{желек|Англия}} [[Арсенал (футбол клубу, Лондон)|Арсенал]] |€10+4 млн |<ref name="jesus"/> |} === Командадан кетишти === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Датасы ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |{{comment|Поз.|Позиция}} ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Оюнчу ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Клубка ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Суммасы ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Булак |- |rowspan=3|1-июль 2026 |Чаб |{{желек|Польша}} [[Роберт Левандовски]] |{{желек|АКШ}} [[Чикаго Файр]] |Келишимдин аякташы |<ref>{{cite web |date=16 May 2026 |title=Robert Lewandowski leaving FC Barcelona at the end of the season |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4504409/robert-lewandowski-leaving-fc-barcelona-at-the-end-of-the-season |lang=en |accessdate=19 May 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=5 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260805055116/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4504409/robert-lewandowski-leaving-fc-barcelona-at-the-end-of-the-season |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260805055116/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4504409/robert-lewandowski-leaving-fc-barcelona-at-the-end-of-the-season |archivedate=2026-08-05}}</ref> |- |Дар |{{желек|Испания}} [[Иньяки Пенья]] |{{желек|Грекия}} [[Панатинаикос]] |€3 млн |<ref name="peña">{{cite web |date=23 June 2026 |title=Agreement for the transfer of Iñaki Peña |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4525482/agreement-for-the-transfer-of-inaki-pena |accessdate=23 June 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=23 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260623155521/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4525482/agreement-for-the-transfer-of-inaki-pena |url-status=live |lang=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260623155521/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4525482/agreement-for-the-transfer-of-inaki-pena |archivedate=2026-06-23 }}</ref> |- |Чаб |{{желек|Испания}} [[Ансу Фати]] |{{желек|Франция}} [[Монако (футбол клубу)|Монако]] |€11 млн |<ref name="fati">{{cite web |date=30 June 2026 |title=Ansu Fati joins AS Monaco |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4528731/ansu-fati-joins-as-monaco |accessdate=30 June 2026 |work=клубдун расмий сайты |lang=en |archive-date=30 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260730031821/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4528731/ansu-fati-joins-as-monaco |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260730031821/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4528731/ansu-fati-joins-as-monaco |archivedate=2026-07-30}}</ref> |- |4-август 2026 |Дар |{{желек|Германия}} [[Марк-Андре тер Штеген]] |{{желек|Нидерланд}} [[Аякс (футбол клубу)|Аякс]] |Ижара |<ref name="ter stegen">{{cite web |lang=en |date=4 August 2026 |title=Ter Stegen loaned to Ajax |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4550198/ter-stegen-loaned-to-ajax |accessdate=4 August 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=5 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260805194856/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4550198/ter-stegen-loaned-to-ajax |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260805194856/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4550198/ter-stegen-loaned-to-ajax |archivedate=2026-08-05}}</ref> |- |10-август 2026 |Корг |{{желек|Уругвай}} [[Роналд Араухо]] |{{желек|Англия}} [[Ливерпуль (футбол клубу)|Ливерпуль]] |Ижара |<ref name="araujo">{{cite web |lang=en |date=10 August 2026 |title=Ronald Araujo loaned to Liverpool FC |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4556283/ronald-araujo-loaned-to-liverpool-fc |accessdate=11 August 2026 |work=клубдун расмий сайты}} {{Жеткиликсиз шилтеме|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |15-август 2026 |Чаб |{{желек|Испания}} [[Ферран Торрес]] |{{желек|Франция}} [[Пари Сен-Жермен]] |€48.5 млн |<ref name="torres">{{cite web |lang=en |date=15 August 2026 |title=Agreement with Paris Saint-Germain for the transfer of Ferran Torres |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4559667/agreement-with-paris-saint-germain-for-the-transfer-of-ferran-torres |accessdate=15 August 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=15 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260815123145/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4559667/agreement-with-paris-saint-germain-for-the-transfer-of-ferran-torres |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260815123145/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4559667/agreement-with-paris-saint-germain-for-the-transfer-of-ferran-torres |archivedate=2026-08-15}}</ref> |- |17-август 2026 |Корг |{{желек|Испания}} [[Жофре Торрентс]] |{{желек|Нидерланд}} [[Аякс (футбол клубу)|Аякс]] |€6 млн |<ref name="torrents">{{cite web |lang=en |date=17 August 2026 |title=Agreement with Ajax for the transfer of Jofre Torrents |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4556728/agreement-with-ajax-for-the-transfer-of-jofre-torrents |accessdate=17 August 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=17 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260817211703/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4556728/agreement-with-ajax-for-the-transfer-of-jofre-torrents |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260817211703/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4556728/agreement-with-ajax-for-the-transfer-of-jofre-torrents |archivedate=2026-08-17}}</ref> |- |21-август 2026 |ЖК |{{желек|Испания}} [[Томми Маркес]] |{{желек|Португалия}} [[Брага (футбол клубу)|Брага]] |€11+1 млн |<ref name="tommy">{{cite web |lang=en |date=21 August 2026 |title=Tommy Marqués moves to S.C. Braga |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4563908/tommy-marques-moves-to-sc-braga |accessdate=21 August 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=21 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821171520/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4563908/tommy-marques-moves-to-sc-braga |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260821171520/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4563908/tommy-marques-moves-to-sc-braga |archivedate=2026-08-21}}</ref> |- |29-август 2026 |Корг |{{желек|Испания}} [[Эктор Форт]] |{{желек|Испания}} [[Реал Сосьедад]] |€8.5 млн |<ref name="fort">{{cite web |lang=en |date=29 August 2026 |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4568488/hector-fort-transferred-to-real-sociedad |title=Héctor Fort transferred to Real Sociedad |accessdate=29 August 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=29 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260829230751/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4568488/hector-fort-transferred-to-real-sociedad |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260829230751/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4568488/hector-fort-transferred-to-real-sociedad |archivedate=2026-08-29}}</ref> |- |rowspan=3|1-сентябрь 2026 |ЖК |{{желек|Испания}} [[Гилье Фернандес]] |{{желек|Испания}} [[Мальорка (футбол клубу)|Мальорка]] |€2.2 млн |<ref name="guille">{{cite web |lang=en |date=1 September 2026 |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/barca-b/news/4570301/agreement-with-rcd-mallorca-for-the-transfer-of-guille-fernandez |title=Agreement with RCD Mallorca for the transfer of Guille Fernández |accessdate=1 September 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=1 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260901223546/https://www.fcbarcelona.com/en/football/barca-b/news/4570301/agreement-with-rcd-mallorca-for-the-transfer-of-guille-fernandez |url-status=live}}</ref> |- |Корг |{{желек|Испания}} [[Альваро Кортес]] |{{желек|Бельгия}} [[Антверпен (футбол клубу)|Антверпен]] |€3.5 млн |<ref name="alvaro">{{cite web |lang=en |date=1 September 2026 |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4570297/agreement-with-royal-antwerp-for-the-transfer-of-alvaro-cortes |title=Agreement with Royal Antwerp for the transfer of Álvaro Cortés |accessdate=1 September 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=2 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260902013306/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4570297/agreement-with-royal-antwerp-for-the-transfer-of-alvaro-cortes |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260902013306/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4570297/agreement-with-royal-antwerp-for-the-transfer-of-alvaro-cortes |archivedate=2026-09-02}}</ref> |- |ЖК |{{желек|Испания}} [[Марк Касадо]] |{{желек|Испания}} [[Депортиво Ла-Корунья]] |Ижара |<ref name="casado">{{cite web |lang=en |date=1 September 2026 |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4570290/marc-casado-loaned-to-deportivo-a-coruna |title=Marc Casadó loaned to Deportivo A Coruña. |accessdate=1 September 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=2 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260902013942/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4570290/marc-casado-loaned-to-deportivo-a-coruna |url-status=live}}</ref> |} == Сезон алдындагы жана достук беттештер == {{legend2|#CCFFCC|Жеңиш|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#FFFFCC|Тең чыгуу|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#FFCCCC|Утулуу (жеңилүү)|border=1px solid #AAAAAA}} {{Football box collapsible |round = Достук оюн |date = 24-июль 2026 |time = 20:00 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона {{желек|Испания}} |score = 4:1 |report = https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4546260/training-continues-against-europa |team2 = {{желек|Испания}} [[Европа (футбол клубу)|Европа]] |goals1 = Диарра {{гол|13}}<br> Форт {{гол|29}}<br> Тункара {{гол|48}}<br> Гонсалес {{гол|58}} |goals2 = Рибейро {{гол|42}} |stadium = Жоан Гампер атындагы спорттук комплекси |location = [[Сан-Жоан-Деспи]], Испания |attendance = 0 |referee = {{желек|Испания}} Жерар Руис Риу |result = W |note = Оюн көрүүчүлөр жок өттү. }} {{Football box collapsible |round = Достук оюн |date = 31-июль 2026 |time = 19:45 [[UTC+01:00|UTC+1]] |team1 = [[Бирмингем Сити]] {{желек|Англия}} |score = 2:2 |report = https://www.fcbarcelona.com/en/matches/135762/birmingham-city-fc-barcelona-friendly-2026-2027 |team2 = {{желек|Испания}} Барселона |goals1 = Приске {{гол|31}}<br> Солис {{гол|68}} |goals2 = Абделкарим {{гол|42|пен.|60}} |stadium = «Сент-Эндрюс» |penalties1 = Райт {{пенгол}}<br> Васкес {{пенжаза басуу}}<br> Лэрд {{пенгол}}<br> Робинсон {{пенжаза басуу}}<br> Робертс {{пенгол}} |penaltyscore = 3:2 |penalties2 = {{пенгол}} Кортес<br> {{пенжаза басуу}} Бардагжи<br> {{пенжаза басуу}} Пескер<br> {{пенгол}} Г. Фернандес<br> {{пенжаза басуу}} Фариньяс |location = [[Бирмингем]], Англия |attendance = 28 366 |referee = {{желек|Англия}} Фарай Халлам |result = D }} {{Football box collapsible |round = Фриули-Венеция-Жулия Кубогу |date = 8-август 2026 |time = 21:00 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона {{желек|Испания}} |score = 1:0 |report = https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4556439/second-in-the-triangular |team2 = {{желек|Англия}} [[Ноттингем Форест]] |goals1 = Рафинья {{гол|45|пен.}} |goals2 = |stadium = «Стадио Фриули» |location = [[Удине]], Италия |attendance = |referee = {{желек|Италия}} Мишель Маккорин |result = W |note = Оюн 45 мүнөт эле ойнолду. }} {{Football box collapsible |round = Фриули-Венеция-Жулия Кубогу |date = 8-август 2026 |time = 22:00 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Удинезе (футбол клубу)|Удинезе]] {{желек|Италия}} |score = 1:0 |report = https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4556439/second-in-the-triangular |team2 = {{желек|Испания}} Барселона |goals1 = Байо {{гол|45}} |goals2 = |stadium = «Стадио Фриули» |location = [[Удине]], Италия |attendance = |referee = {{желек|Италия}} Франческо Заго |result = L |note = Оюн 45 мүнөт эле ойнолду. }} {{Football box collapsible |round = Достук оюн |date = 16-август 2026 |time = 16:30 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Базель (футбол клубу)|Базель]] {{желек|Швейцария}} |score = 2:5 |report = https://www.fcbarcelona.com/en/matches/140387/fc-basel-fc-barcelona-friendly-2026-2027 |team2 = {{желек|Испания}} Барселона |goals1 = Дукуре {{гол|43}}<br> Олаигбе {{гол|84|пен.}} |goals2 = Адейеми {{гол|34}}<br> Абделкарим {{гол|49}}<br> Ламин Ямал {{гол|81|пен.}}<br> Бисиву {{гол|89||90+1}} |stadium = «Сент-Якоб Парк» |location = [[Базель]], Швейцария |attendance = |referee = {{желек|Швейцария}} Аноен Канагасингам |result = W }} {{Football box collapsible |round = Жоан Гампер Кубогу |date = 19 August 2026 |time = 20:00 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона {{желек|Испания}} |score = 2:1 |report = https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4562739/fc-barcelona-2-1-al-ahly-gamper-stays-at-home |team2 = {{желек|Египет}} [[Ал-Ахли (футбол клубу, Каир)|Ал-Ахли]] |goals1 = Абделкарим {{гол|29}}<br> Рафинья {{гол|45|пен.}}<br> Гордон {{пенжаза басуу}} <small>90+1'</small> |goals2 = Зизо {{гол|51}} |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]], Испания |attendance = 54 224 |referee = {{желек|Испания}} Карлос Муньис Руис |result = W }} == Мелдештер == === Жалпы көрсөткүчтөр === {{Fb overview |c=4 |c1=[[Ла Лига]] |fm1=23-август 2026 |lm1=28-30-май 2027 |sr1=1-оюн күнү |fp1=''билине элек'' |w1=8 |d1=0 |l1=0 |f1=34 |a1=7 |c2=[[Испания улуттук футбол Кубогу|Испания Кубогу]] |fm2=15-17-декабрь 2026 |lm2=''билине элек'' |sr2=1/16 финал |fp2=''билине элек'' |w2=0 |d2=0 |l2=0 |f2=0 |a2=0 |c3=[[Испания футбол Суперкубогу|Испания Суперкубогу]] |fm3=2-февраль 2027 |lm3=февраль 2027 |sr3=Жарым финал |fp3=''билине элек'' |w3=0 |d3=0 |l3=0 |f3=0 |a3=0 |c4=[[УЕФА Чемпиондор лигасы]] |fm4=9-сентябрь 2026 |lm4=''билине элек'' |sr4=Жалпы этап |fp4=''билине элек'' |w4=2 |d4=0 |l4=0 |f4=9 |a4=2 |u=13-октябрь 2026 |s=[https://int.soccerway.com/teams/spain/futbol-club-barcelona/2017/ Soccerway] }} === Ла Лига === ==== Мелдештеги көрсөткүчтөр ==== {{Fb_rs|hw=4|hd=0|hl=0|hgf=17|hga=4|aw=5|ad=0|al=0|agf=22|aga=5}} ==== Турлар боюнча жыйынтык ==== {{#invoke:sports rbr table|table|legendpos=b | updated=2026-жылдын 17-октябрь | header=Тур | label1=Талаа | rnd2=1¹ | rnd1=2 | res1=К/Ү/Ү/К/К/Ү/К/Ү/К/Ү/Y | label2=Жыйынтык | res2=Ж/Ж/Ж/Ж/Ж/Ж/Ж/Ж/Ж | label3=Орун | pos3=4/1/1/1/1/1/1/1/1 | label4=Упайлар | pos4=3p/6p/9p/12p/15p/18p/21p/24p/27p | color_Ж=green2|text_Ж=Жеңиш | color_Т=yellow2|text_Т=Тең чыгуу | color_У=red2|text_У=Утулуу (жеңилүү) | text_Ү=Үйдө|text_К=Конокто | color_1=gold |color_2–4=green1|color_5=blue1|color_6=yellow1|color_18–20=red1 | source=[https://www.laliga.com/en-GB/laliga-easports/standing Ла Лига] }} ^'''1''' 1-турдун оюну оюнчулар [[2026 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2026 Дүйнө чемпионатынына]] катышкандыктан жана мелдештин кеч бүткөнүнө байланыштуу алдыга жылдырылган. ==== Оюндар ==== {{Football box collapsible |round = 2 |date = 23-август 2026 |time = 21:30 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Элче (футбол клубу)|Элче]] |score = 0:5 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-elche-cf-fc-barcelona-2 |team2 = Барселона |goals1 = |goals2 = Рафинья {{гол|14|пен.|67}}<br> Адейеми {{гол|45+3}}<br> Фермин {{гол|71||79}} |stadium = «Мартинес Валеро» |location = [[Элче]] |attendance = 30 704 |referee = Алехандро Кинтеро Гонсалес |result = W }} {{Football box collapsible |round = 1 |date = 27-август 2026 |time = 21:00 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона |score = 2:0 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-fc-barcelona-athletic-club-1 |team2 = [[Атлетик Билбао]] |goals1 = Рафинья {{гол|37}}<br> Фермин {{гол|82}} |goals2 = |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]] |attendance = 59 326 |referee = Мигел Анхел Ортис Ариас |result = W |note = 1-турдун оюну оюнчулар [[2026 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2026 Дүйнө чемпионатынына]] катышкандыктан жана мелдештин кеч бүткөнүнө байланыштуу алдыга жылдырылган. }} {{Football box collapsible |round = 3 |date = 31-август 2026 |time = 21:30 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона |score = 5:2 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-fc-barcelona-rayo-vallecano-3 |team2 = [[Райо Вальекано]] |goals1 = Рафинья {{гол|19||71}}<br> Ламин Ямал {{гол|21||90}}<br> Лежон {{гол|51|авт.}} |goals2 = Камельо {{гол|12||59}} |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]] |attendance = 57 768 |referee = Франсиско Хосе Эрнандес Маэсо |result = W }} {{Football box collapsible |round = 4 |date = 6-сентябрь 2026 |time = 16:15 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Валенсия (футбол клубу)|Валенсия]] |score = 0:5 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-valencia-cf-fc-barcelona-4 |team2 = Барселона |goals1 = |goals2 = Ламин Ямал {{гол|6||84}}<br> Фермин {{гол|22}}<br> Рафинья {{гол|50}}<br> Педри {{гол|79}} |stadium = «Месталья» |location = [[Валенсия]] |attendance = 47 319 |referee = Исидро Диас де Мера Эскудерос |result = W }} {{Football box collapsible |round = 5 |date = 13-сентябрь 2026 |time = 16:15 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Леванте (футбол клубу)|Леванте]] |score = 2:4 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-levante-ud-fc-barcelona-5 |team2 = Барселона |goals1 = Ромеро {{гол|79}}<br> Бруже {{гол|88}} |goals2 = Эспарт {{гол|5}}<br> Ламин Ямал {{гол|19||48|пен.}}<br> Адейеми {{гол|90+3}} |stadium = «Сьюдад де Валенсия» |location = [[Валенсия]] |attendance = 23 630 |referee = Хон Андер Гонсалес Эстебан |result = W }} {{Football box collapsible |round = 6 |date = 16-сентябрь 2026 |time = 21:30 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона |score = 7:2 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-fc-barcelona-r-racing-club-6 |team2 = [[Расинг (футболдук клуб, Сантандер)|Расинг]] |goals1 = Канселу {{гол|8}}<br> Рафинья {{гол|25|пен.|42||67|пен.}}<br> Вильялибре {{гол|36|авт.}}<br> Ламин Ямал {{пенжаза басуу}} {{small|45'}}, {{гол|89}}<br> Жезус {{гол|79}} |goals2 = Гейе {{гол|30}}<br> Забири {{гол|65}} |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]] |attendance = 50 568 |referee = Хосе Луис Мунуэра Монтеро |result = W }} {{Football box collapsible |round = 7 |date = 19-сентябрь 2026 |time = 21:00 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Севилья (футболдук клуб)|Севилья]] |score = 1:3 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-sevilla-fc-fc-barcelona-7 |team2 = Барселона |goals1 = Фофана {{гол|19}} |goals2 = Рафинья {{гол|22||52||69}} |stadium = «Рамон Санчес Писхуан» |location = [[Севилья]] |attendance = 41 145 |referee = Хуан Мартинес Мунуэра |result = W }} {{Football box collapsible |round = 8 |date = 10-октябрь 2026 |time = 18:30 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона |score = 3:0 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-fc-barcelona-getafe-cf-8 |team2 = [[Хетафе]] |goals1 = Гордон {{гол|2}}<br> Жезус {{гол|30}}<br> Кунде {{гол|73}} |goals2 = |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]] |attendance = 59 463 |referee = Хесус Хил Мансано |result = W }} {{Football box collapsible |round = 9 |date = 17-октябрь 2026 |time = 18:30 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Реал Бетис]] |score = 2:5 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-real-betis-fc-barcelona-9 |team2 = Барселона |goals1 = Гомес {{гол|27}}<br> Абде {{гол|53}} |goals2 = Ламин Ямал {{гол|10}}<br> Родри {{гол|41}}<br> Жезус {{гол|51}}<br> Эрик Гарсия {{гол|62}}<br> Олмо {{гол|81}}<br> |stadium = «Ла Картуха» |location = [[Севилья]] |attendance = 66 924 |referee = Рикардо де Бургос Бенгоэчеа |result = W }} {{Football box collapsible |round = 10 |date = 25-октябрь 2026 |time = 21:00 [[UTC+01:00|UTC+1]] |team1 = Барселона |score = |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-fc-barcelona-real-madrid-10 |team2 = [[Реал Мадрид (футбол клубу)|Реал Мадрид]] |goals1 = |goals2 = |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]] |attendance = |referee = |result = }} {{Football box collapsible |round = 11 |date = 31-октябрь 2026 |time = 21:00 [[UTC+01:00|UTC+1]] |team1 = Барселона |score = |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-fc-barcelona-real-madrid-10 |team2 = [[Алавес (футбол клубу)|Алавес]] |goals1 = |goals2 = |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]] |attendance = |referee = |result = }} === Испания Суперкубогу === Испания Суперкубогу 2027-жылдын 2-февральдан 6-февральга чейин [[Түркия|Түркиянын]] борбору [[Стамбул]] шаарында өтөт. Мелдеште «Барселона» 2025/26 Ла Лиганын чемпиону катары катышат жана 2025/26 Испания Кубогунун финалисти «[[Атлетико Мадрид]]» менен ойнойт. Андан тышкары мелдеште «[[Реал Сосьедад]]» (2025/26 Испания Кубогунун жеңүүчүсү) жана «[[Реал Мадрид]]» (2025/26 Ла Лиганын вице-чемпиону) катышышат. «Барса» бул мелдешти 16 жолу жеңген (рекорд) жана акыркы төрт жылда үч жолу чемпион болгон. {{Football box collapsible |round = Жарым финал |date = 2-февраль 2027 |time = 22:00 [[UTC+03:00|UTC+3]] |team1 = Барселона |score = |report = |team2 = [[Атлетико Мадрид]] |goals1 = |goals2 = |stadium = «Фенербахче Шүкрү Саражоглу» |location = [[Стамбул]], Түркия |attendance = |referee = |result = }} === Испания Кубогу === «Барселона» Испания Кубогун 1/16 финал этабынан баштайт. Алгачкы оюн 2026-жылдын декабрь айында өтөт. === УЕФА Чемпиондор лигасы === ==== Жалпы этап ==== Жалпы этаптын чучукулагы 2026-жылдын 27-август күнү тартылды<ref>{{cite news |url=https://www.uefa.com/news-media/news/02a0-1f71bdf70a9a-b6067bd647f2-1000--2026-european-football-calendar-match-and-draw-dates-for-all/ |title=2026 European football calendar: Dates for all UEFA competitions, draws and events |publisher=UEFA |lang=en |date=2026-5-9 |accessdate=2026-5-9 |archive-date=9 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260309032310/https://www.uefa.com/news-media/news/02a0-1f71bdf70a9a-b6067bd647f2-1000--2026-european-football-calendar-match-and-draw-dates-for-all/ |url-status=live}}</ref>. {{#invoke:sports rbr table|table|legendpos=b | updated=2026-жылдын 14-октябрь | header=Тур | label1=Талаа | res1=Ү/К/К/Ү/К/Ү/К/Ү | label2=Жыйынтык | res2=Ж/Ж | label3=Орун | pos3=3/2 | label4=Упайлар | pos4=3p/6p | color_Ж=green1|text_Ж=Жеңиш | color_Т=yellow1|text_Т=Тең чыгуу | color_У=red1|text_У=Утулуу (жеңилүү) | text_Ү=Үйдө|text_К=Конокто | color_1-8=green1|color_9-16=blue1|color_17-24=blue2 | source=[https://www.uefa.com/uefachampionsleague/fixtures-results/ УЕФА] }} ===== Оюндар ===== {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 1 |date = 9-сентябрь 2026 |time = 18:45 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона {{желек|Испания}} |score = 5:1 |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049561/ |team2 = {{желек|Нидерланд}} [[Фейеноорд]] |goals1 = Рафинья {{гол|3||57}}<br> Адейеми {{гол|22}}<br> Ламин Ямал {{гол|77}}<br> Жезус {{гол|85}} |goals2 = Стейн {{гол|82}} |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]], Испания |attendance = 45 838 |referee = {{желек|Германия}} Свен Яблонски |result = W }} {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 2 |date = 13-октябрь 2026 |time = 22:00 [[UTC+03:00|UTC+3]] |team1 = [[Галатасарай]] {{желек|Түркия}} |score = 1:4 |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049576/ |team2 = {{желек|Испания}} Барселона |goals1 = Батраков {{гол|28}} |goals2 = Канселу {{гол|43}}<br> Фермин {{гол|50}}<br> Гордон {{гол|53}}<br> Адейеми {{гол|65}} |stadium = «Рамс Парк» |location = [[Стамбул]], Түркия |attendance = 49 623 |referee = {{желек|Италия}} Марко Гуида |result = W }} {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 3 |date = 20-октябрь 2026 |time = 21:00 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Пари Сен-Жермен]] {{желек|Франция}} |score = |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049589/ |team2 = {{желек|Испания}} Барселона |goals1 = |goals2 = |stadium = «Парк де Пренс» |location = [[Париж]], Франция |attendance = |referee = |result = }} {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 4 |date = 3-ноябрь 2026 |time = 21:00 [[UTC+01:00|UTC+1]] |team1 = Барселона {{желек|Испания}} |score = |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049607/ |team2 = {{желек|Англия}} [[Астон Вилла]] |goals1 = |goals2 = |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]], Испания |attendance = |referee = |result = }} {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 5 |date = 25-ноябрь 2026 |time = 21:45 [[UTC+04:00|UTC+4]] |team1 = [[Сабах (футбол клубу)|Сабах]] {{желек|Азербайжан}} |score = |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049642/ |team2 = {{желек|Испания}} Барселона |goals1 = |goals2 = |stadium = Олимпиадалык |location = [[Баку]], Азербайжан |attendance = |referee = |result = }} {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 6 |date = 8-декабрь 2026 |time = 21:00 [[UTC+01:00|UTC+1]] |team1 = Барселона {{желек|Испания}} |score = |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049644/ |team2 = {{желек|Англия}} [[Манчестер Сити]] |goals1 = |goals2 = |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]], Испания |attendance = |referee = |result = }} {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 7 |date = 20-январь 2027 |time = 20:00 [[UTC+00:00|UTC+0]] |team1 = [[Спортинг (футбол клубу, Лиссабон)|Спортинг]] {{желек|Португалия}} |score = |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049670/ |team2 = {{желек|Испания}} Барселона |goals1 = |goals2 = |stadium = «Жозе Алваладе» |location = [[Лиссабон]], Португалия |attendance = |referee = |result = }} {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 8 |date = 27-январь 2027 |time = 21:00 [[UTC+01:00|UTC+1]] |team1 = Барселона {{желек|Испания}} |score = |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049684/ |team2 = {{желек|Италия}} [[Комо 1907|Комо]] |goals1 = |goals2 = |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]], Испания |attendance = |referee = |result = }} == Булактар == {{булактар|2}} [[Категория:«Барселона» футбол клубунун сезондору|2026/2027]] qq4fk3bjuxt6p4iygk8jmkbgr7xf5j6 663426 663402 2026-10-24T10:37:40Z Arsensky 41251 /* Сезон алдындагы жана достук беттештер */ 663426 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубунун сезону | аталышы = {{желек|Испания}} Барселона | сүрөтү = | сүрөттүн_туурасы = | сүрөттүн_сүрөттөмөсү = | сезон = 2026/2027 | машыктыруучу = {{желек|Германия}} [[Ханс-Дитер Флик]] | президент = {{желек|Испания}} [[Жоан Лапорта]] | капитан = {{желек|Бразилия}} [[Рафинья]] | стадион = «[[Камп Ноу]]» | кубок 1 = [[Ла Лига]] | орун 1 = 1-чи | кубок 2 = Испания Кубогу | орун 2 = 1/16 финал | кубок 3 = [[УЕФА Чемпиондор лигасы|Чемпиондор лигасы]] | орун 3 = [[2025/2026 УЕФА Чемпиондор лигасы|Жалпы этап]] | кубок 4 = Испания Суперкубогу | орун 4 = Жарым финал | мыкты бомбардир = {{желек|Бразилия}} [[Рафинья]] (14) | эң көп көрүүчү = 59 326 («[[Атлетик Билбао]]», 27-август 2026) | эң аз көрүүчү = 45 838 («[[Фейеноорд]]», 9-сентябрь 2026) | орточо көрүүчүлөр саны = 55 887 | эң ири жеңиш = «Барселона» 7:2 «Расинг»<br>«Элче» 0:5 «Барселона»<br>«Валенсия» 0:5 «Барселона» | эң ири жеңилүү = | мурунку = [[«Барселона» футбол клубунун 2025/2026 сезону|2025/26]] | кийинки = ''2027/28'' | эскертүүлөр = |<!-- Форма --> | pattern_la1 = _barcelona2627h | pattern_b1 = _barcelona2627h | pattern_ra1 = _barcelona2627h | pattern_sh1 = _barcelona2627h | pattern_so1 = | leftarm1 = 05003B | body1 = 05003B | rightarm1 = 05003B | shorts1 = 05003B | socks1 = 05003B | pattern_la2 = _barcelona2627a | pattern_b2 = _barcelona2627a | pattern_ra2 = _barcelona2627a | pattern_sh2 = _barcelona2627a | pattern_so2 = | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 7F20E0 | socks2 = 000000 | pattern_la3 = _barcelona2627t | pattern_b3 = _barcelona2627t | pattern_ra3 = _barcelona2627t | pattern_sh3 = _barcelona2627t | pattern_so3 = _barcelona2627tl | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} '''2026/2027 сезон''' — «[[Барселона (футбол клубу)|Барселона]]» футбол клубунун тарыхындагы 127-сезон, жана клуб үчүн [[Испания футбол чемпионаты|Испания чемпиондугундагы]] 96-сезон болуп эсептелинет. Ошондой эле «Барса» [[Испания футбол Кубогу|Испания Кубогунда]] жана [[Испания футбол Суперкубогу|Суперкубогунда]] катышат. Эл аралык аренада «Барселона» [[УЕФА Чемпиондор лигасы|УЕФА Чемпиондор лигасында]] күч сынашат дагы бул сезон клуб үчүн катары менен 23-чү болуп эсептелинет. == Машыктыруучу штаб == {|class="wikitable" ! style="background:#004A99; color:#ebbd00; width:200px"|Кызматы ! style="background:#004A99; color:#ebbd00"|Аты |- |Башкы машыктыруучу||{{желек|Германия}} [[Ханс-Дитер Флик]] |- |rowspan=4|Башкы машыктыруучунун жардамчылары ||{{желек|Германия}} Маркус Зорг |- ||{{желек|Германия}} Тони Тапалович |- ||{{желек|Германия}} Хайко Вестерман |- ||{{желек|Испания}} Арнау Бланко |- |Дарбазачылардын машыктыруучусу||{{желек|Испания}} Хосе Рамон де ла Фуэнте |- |rowspan="2"|Физикалык даярдык боюнча машыктыруучулар||{{желек|Испания}} Пепе Конде |- |{{желек|Германия}} Бенжамин Кугел |} Булак: [https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/players#coaching клубдун расмий сайты] == Курам == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; width:100%" |- !style="background: #004A99; color:#ebbd00" align=right| № !style="background: #004A99; color:#ebbd00; max-width:1.5em" align=right| Өлкө !style="background: #004A99; color:#ebbd00" align=right| Оюнчу !style="background: #004A99; color:#ebbd00" align=right| Туулган күнү !style="background: #004A99; color:#ebbd00; max-width:3.5em" align=right| Келген жылы !style="background: #004A99; color:#ebbd00; max-width:4.5em" align=right| Келишимдин аягы !style="background: #004A99; color:#ebbd00" align=right| Мурдагы клубу !style="background: #004A99; color:#ebbd00; max-width:7em" align=right| Трансфердин баасы |- !colspan=9 style="background: #DCDCDC" align=center| Дарбазачылар |- | 1 | {{желек|Испания}} | [[Жоан Гарсия]] | {{туулган|2001|05|04}} | 2025 | 2031 | {{желек|Испания}} [[Эспаньол]] | €25 млн<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4288930/fc-barcelona-sign-joan-garcia|title=FC Barcelona sign Joan Garcia|date=18-6-2025|accessdate=18-6-2025|lang=en|work=клубдун расмий сайты}}</ref> |- | 13 | {{желек|Польша}} | [[Войцех Щенсны]] | {{туулган|1990|04|18}} | 2024 | 2027 | {{желек|Италия}} [[Ювентус]] | Бекер<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/41437458/barcelona-sign-wojciech-szczesny-ter-stegen-injury|title=Barcelona sign Wojciech Szczęsny after Ter Stegen injury|date=2-10-2024|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=ESPN}}</ref> |- | 25 | {{желек|Хорватия}} | [[Доминик Ливакович]] | {{туулган|1995|01|09}} | 2026 | 2030 | {{желек|Түркия}} [[Фенербахче]] | €2 млн<ref name="livakovic">{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4566933/dominik-livakovic-is-a-new-blaugrana-player|title=Dominik Livaković is a new blaugrana player|date=27-8-2026|accessdate=10-10-2026|lang=en|work=клубдун расмий сайты}}</ref> |- !colspan=9 style="background: #DCDCDC" align=center| Коргоочулар |- | 2 | {{желек|Португалия}} | [[Жоау Канселу]] | {{туулган|1994|03|27}} | 2026 | 2029 | {{желек|Сауд Арабиясы}} [[Ал-Хилал]] | Бекер<ref name="cancelo">{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4562497/joao-cancelo-a-culer-until-2029|title=João Cancelo, a culer until 2029|date=20-8-2026|accessdate=10-10-2026|lang=en|work=клубдун расмий сайты}}</ref> |- | 3 | {{желек|Испания}} | [[Алехандро Балде]] | {{туулган|2003|10|18}} | 2022 | 2028 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 5 | {{желек|Испания}} | [[Пау Кубарси]] | {{туулган|2007|01|22}} | 2024 | 2029 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 12 | {{желек|Испания}} | [[Хави Эспарт]] | {{туулган|2007|05|21}} | 2025 | 2030 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 15 | {{желек|Дания}} | [[Андреас Кристенсен]] | {{туулган|1996|04|10}} | 2022 | 2028 | {{желек|Англия}} [[Челси (футбол клубу)|Челси]] | Бекер<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/2666783/christensen-second-signing-for-fc-barcelona|title=Christensen, second signing for FC Barcelona|date=4-7-2022|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=клубтун расмий сайты}}</ref> |- | 18 | {{желек|Испания}} | [[Жерар Мартин]] | {{туулган|2002|02|26}} | 2023 | 2028 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 23 | {{желек|Франция}} | [[Жюл Кунде]] | {{туулган|1998|11|12}} | 2022 | 2030 | {{желек|Испания}} [[Севилья (футбол клубу)|Севилья]] | €50 млн<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/62328723|title=Jules Kounde: Barcelona agree deal with Sevilla to sign France defender|date=28-7-2022|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=[[BBC]]}}</ref> |- | 24 | {{желек|Испания}} | [[Эрик Гарсия]] {{вице-капитан спорт}} | {{туулган|2001|1|9}} | 2021 | 2031 | {{желек|Англия}} [[Манчестер Сити]] | Бекер<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/62328723|title=Eric Garcia: Barcelona to sign Spain centre-back from Man City|date=1-6-2021|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=[[BBC]]}}</ref> |- !colspan=9 style="background: #DCDCDC" align=center| Жарым коргоочулар |- | 4 | {{желек|Испания}} | [[Брайан Фариньяс]] | {{туулган|2006|2|9}} | 2026 | 2028 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 6 | {{желек|Испания}} | [[Гави]] | {{туулган|2004|8|5}} | 2021 | 2030 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 7 | {{желек|Испания}} | [[Фермин Лопес]] | {{туулган|2003|5|11}} | 2023 | 2031 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 8 | {{желек|Испания}} | [[Педри]] {{вице-капитан спорт}} | {{туулган|2002|11|25}} | 2020 | 2030 | {{желек|Испания}} [[Лас-Пальмас (футбол клубу)|Лас-Пальмас]] | €5 млн<ref>{{cite web|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/barcelona-signing-pedri-first-team-role-camp-nou-andres-iniesta-a4507046.html|title=Barcelona signing Pedri aiming for quick first-team role at Camp Nou as he reveals Andres Iniesta inspiration |date=24-7-2020|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=The Standard}}</ref> |- | 16 | {{желек|Испания}} | [[Родри]] | {{туулган|1996|6|22}} | 2026 | 2030 | {{желек|Англия}} [[Манчестер Сити]] | €60 млн<ref name="rodri">{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4561501/fc-barcelona-sign-rodrigo-hernandez|title=FC Barcelona sign Rodrigo Hernández|date=18-8-2026|accessdate=10-10-2025|lang=en|work=клубдун расмий сайты}}</ref> |- | 20 | {{желек|Испания}} | [[Дани Олмо]] | {{туулган|1998|5|7}} | 2024 | 2030 | {{желек|Германия}} [[РБ Лейпциг]] | €55 млн<ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.com/barcelona-complete-dani-olmo-signing-laliga-clubs-joint-eighth-most-expensive-signing-ever/view/news/441896|title=Barcelona complete Dani Olmo signing - LaLiga club's joint-eighth most expensive signing ever|date=9-8-2024|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=Transfermarkt}}</ref> |- | 21 | {{желек|Нидерланддар}} | [[Френки де Йонг]] {{вице-капитан спорт}} | {{туулган|1997|5|12}} | 2019 | 2029 | {{желек|Нидерланддар}} [[Аякс (футбол клубу)|Аякс]] | €75 млн<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/981677/barca-sign-de-jong|title=Barça sign De Jong|date=23-1-2019|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=клубтун расмий сайты}}</ref> |- | 22 | {{желек|Испания}} | [[Марк Бернал]] | {{туулган|2007|5|26}} | 2023 | 2029 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- !colspan=9 style="background: #DCDCDC" align=center| Чабуулчулар |- | 9 | {{желек|Бразилия}} | [[Габриэл Жезус]] | {{туулган|1997|4|3}} | 2026 | 2029 | {{желек|Англия}} [[Арсенал (футбол клубу, Лондон)|Арсенал]] | €10 млн<ref name="jesus">{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/2683853/agreement-with-bayern-munich-for-the-transfer-of-robert-lewandowski|title=Agreement with Bayern Munich for the transfer of Robert Lewandowski|date=19-7-2022|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=клубтун расмий сайты}}</ref> |- | 10 | {{желек|Испания}} | [[Ламин Ямал]] {{вице-капитан спорт}} | {{туулган|2007|7|13}} | 2023 | 2031 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 11 | {{желек|Бразилия}} | [[Рафинья]] {{капитан спорт}} | {{туулган|1996|12|14}} | 2022 | 2028 | {{желек|Англия}} [[Лидс Юнайтед]] | €58 млн<ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.com/raphinha-joins-barcelona-from-leeds-united-new-offer-for-robert-lewandowski-submitted/view/news/407728|title=Raphinha joins Barcelona from Leeds United - new offer for Robert Lewandowski submitted|date=13-7-2022|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=Transfermarkt}}</ref> |- | 14 | {{желек|Германия}} | [[Карим Адейеми]] | {{туулган|2002|1|18}} | 2026 | 2031 | {{желек|Германия}} [[Боруссия Дортмунд]] | €22 млн<ref name="adeyemi">{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4541406/fc-barcelona-sign-karim-adeyemi|title=FC Barcelona sign Karim Adeyemi|date=23-7-2026|accessdate=10-10-2025|lang=en|work=клубдун расмий сайты}}</ref> |- | 17 | {{желек|Англия}} | [[Энтони Гордон]] | {{туулган|2001|2|24}} | 2026 | 2031 | {{желек|Англия}} [[Ньюкасл Юнайтед]] | €70 млн<ref name="gordon">{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/4511134/anthony-gordon-becomes-an-fc-barcelona-player|title=Anthony Gordon becomes an FC Barcelona player|date=29-5-2026|accessdate=10-10-2025|lang=en|work=клубдун расмий сайты}}</ref> |- | 19 | {{желек|Швеция}} | [[Руни Бардагжи]] | {{туулган|2005|11|15}} | 2025 | 2029 | {{желек|Дания}} [[Копенгаген (футбол клубу)|Копенгаген]] | €2.5 млн<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4308767/roony-bardghji-signs-for-fc-barcelona-until-2029|title=Roony Bardghji signs for FC Barcelona until 2029|date=14-7-2025|accessdate=16-7-2025|lang=en|work=клубдун расмий сайты}}</ref> |} == Трансферлер == === Командага келишти === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Датасы ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |{{comment|Поз.|Позиция}} ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Оюнчу ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Клубтан ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Суммасы ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Булак |- |rowspan=2|1-июль 2026 |Чаб |{{желек|Англия}} [[Энтони Гордон]] |{{желек|Англия}} [[Ньюкасл Юнайтед]] |€70+10 млн |<ref name="gordon"/> |- |Чаб |{{желек|Египет}} [[Хамза Абделкарим]] |{{желек|Египет}} [[Ал-Ахли (футбол клубу, Каир)|Ал-Ахли]] |€1.5+3.5 млн |<ref name="hamza">{{cite web|lang=en|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/barca-b/news/4525479/hamza-abdelkarim-blaugrana-until-2029 |title=Hamza Abdelkarim, blaugrana until 2029 |work=клубдун расмий сайты |date=2026-6-23 |accessdate=2026-6-23 |archive-date=7 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260907094457/https://www.fcbarcelona.com/en/football/barca-b/news/4525479/hamza-abdelkarim-blaugrana-until-2029 |url-status=live}}</ref> |- |23-июль 2026 |Чаб |{{желек|Германия}} [[Карим Адейеми]] |{{желек|Германия}} [[Боруссия Дортмунд]] |€22+7 млн |<ref name="adeyemi"/> |- |31-июль 2026 |Чаб |{{желек|Бельгия}} [[Жесси Бисиву]] |{{желек|Бельгия}} [[Брүгге (футбол клубу)|Брүгге]] |€8.5 млн |<ref name="bisiwu">{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4550693/fc-barcelona-sign-jesse-bisiwu |title=FC Barcelona sign Jesse Bisiwu |date=2026-7-31 |lang=en |accessdate=2026-7-31 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=6 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260806092343/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4550693/fc-barcelona-sign-jesse-bisiwu |url-status=live}}</ref> |- |18-август 2026 |ЖК |{{желек|Испания}} [[Родри]] |{{желек|Англия}} [[Манчестер Сити]] |€60+15 млн |<ref name="rodri"/> |- |20-август 2026 |Корг |{{желек|Португалия}} [[Жоау Канселу]] |{{желек|Сауд Арабиясы}} [[Ал-Хилал]] |Бекер |<ref name="cancelo"/> |- |27-август 2026 |Дар |{{желек|Хорватия}} [[Доминик Ливакович]] |{{желек|Түркия}} [[Фенербахче]] |€2+2 млн |<ref name="livakovic"/> |- |1-сентябрь 2026 |Чаб |{{желек|Бразилия}} [[Габриэл Жезус]] |{{желек|Англия}} [[Арсенал (футбол клубу, Лондон)|Арсенал]] |€10+4 млн |<ref name="jesus"/> |} === Командадан кетишти === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Датасы ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |{{comment|Поз.|Позиция}} ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Оюнчу ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Клубка ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Суммасы ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Булак |- |rowspan=3|1-июль 2026 |Чаб |{{желек|Польша}} [[Роберт Левандовски]] |{{желек|АКШ}} [[Чикаго Файр]] |Келишимдин аякташы |<ref>{{cite web |date=16 May 2026 |title=Robert Lewandowski leaving FC Barcelona at the end of the season |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4504409/robert-lewandowski-leaving-fc-barcelona-at-the-end-of-the-season |lang=en |accessdate=19 May 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=5 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260805055116/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4504409/robert-lewandowski-leaving-fc-barcelona-at-the-end-of-the-season |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260805055116/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4504409/robert-lewandowski-leaving-fc-barcelona-at-the-end-of-the-season |archivedate=2026-08-05}}</ref> |- |Дар |{{желек|Испания}} [[Иньяки Пенья]] |{{желек|Грекия}} [[Панатинаикос]] |€3 млн |<ref name="peña">{{cite web |date=23 June 2026 |title=Agreement for the transfer of Iñaki Peña |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4525482/agreement-for-the-transfer-of-inaki-pena |accessdate=23 June 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=23 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260623155521/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4525482/agreement-for-the-transfer-of-inaki-pena |url-status=live |lang=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260623155521/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4525482/agreement-for-the-transfer-of-inaki-pena |archivedate=2026-06-23 }}</ref> |- |Чаб |{{желек|Испания}} [[Ансу Фати]] |{{желек|Франция}} [[Монако (футбол клубу)|Монако]] |€11 млн |<ref name="fati">{{cite web |date=30 June 2026 |title=Ansu Fati joins AS Monaco |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4528731/ansu-fati-joins-as-monaco |accessdate=30 June 2026 |work=клубдун расмий сайты |lang=en |archive-date=30 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260730031821/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4528731/ansu-fati-joins-as-monaco |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260730031821/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4528731/ansu-fati-joins-as-monaco |archivedate=2026-07-30}}</ref> |- |4-август 2026 |Дар |{{желек|Германия}} [[Марк-Андре тер Штеген]] |{{желек|Нидерланд}} [[Аякс (футбол клубу)|Аякс]] |Ижара |<ref name="ter stegen">{{cite web |lang=en |date=4 August 2026 |title=Ter Stegen loaned to Ajax |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4550198/ter-stegen-loaned-to-ajax |accessdate=4 August 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=5 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260805194856/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4550198/ter-stegen-loaned-to-ajax |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260805194856/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4550198/ter-stegen-loaned-to-ajax |archivedate=2026-08-05}}</ref> |- |10-август 2026 |Корг |{{желек|Уругвай}} [[Роналд Араухо]] |{{желек|Англия}} [[Ливерпуль (футбол клубу)|Ливерпуль]] |Ижара |<ref name="araujo">{{cite web |lang=en |date=10 August 2026 |title=Ronald Araujo loaned to Liverpool FC |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4556283/ronald-araujo-loaned-to-liverpool-fc |accessdate=11 August 2026 |work=клубдун расмий сайты}} {{Жеткиликсиз шилтеме|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |15-август 2026 |Чаб |{{желек|Испания}} [[Ферран Торрес]] |{{желек|Франция}} [[Пари Сен-Жермен]] |€48.5 млн |<ref name="torres">{{cite web |lang=en |date=15 August 2026 |title=Agreement with Paris Saint-Germain for the transfer of Ferran Torres |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4559667/agreement-with-paris-saint-germain-for-the-transfer-of-ferran-torres |accessdate=15 August 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=15 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260815123145/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4559667/agreement-with-paris-saint-germain-for-the-transfer-of-ferran-torres |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260815123145/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4559667/agreement-with-paris-saint-germain-for-the-transfer-of-ferran-torres |archivedate=2026-08-15}}</ref> |- |17-август 2026 |Корг |{{желек|Испания}} [[Жофре Торрентс]] |{{желек|Нидерланд}} [[Аякс (футбол клубу)|Аякс]] |€6 млн |<ref name="torrents">{{cite web |lang=en |date=17 August 2026 |title=Agreement with Ajax for the transfer of Jofre Torrents |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4556728/agreement-with-ajax-for-the-transfer-of-jofre-torrents |accessdate=17 August 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=17 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260817211703/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4556728/agreement-with-ajax-for-the-transfer-of-jofre-torrents |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260817211703/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4556728/agreement-with-ajax-for-the-transfer-of-jofre-torrents |archivedate=2026-08-17}}</ref> |- |21-август 2026 |ЖК |{{желек|Испания}} [[Томми Маркес]] |{{желек|Португалия}} [[Брага (футбол клубу)|Брага]] |€11+1 млн |<ref name="tommy">{{cite web |lang=en |date=21 August 2026 |title=Tommy Marqués moves to S.C. Braga |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4563908/tommy-marques-moves-to-sc-braga |accessdate=21 August 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=21 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821171520/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4563908/tommy-marques-moves-to-sc-braga |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260821171520/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4563908/tommy-marques-moves-to-sc-braga |archivedate=2026-08-21}}</ref> |- |29-август 2026 |Корг |{{желек|Испания}} [[Эктор Форт]] |{{желек|Испания}} [[Реал Сосьедад]] |€8.5 млн |<ref name="fort">{{cite web |lang=en |date=29 August 2026 |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4568488/hector-fort-transferred-to-real-sociedad |title=Héctor Fort transferred to Real Sociedad |accessdate=29 August 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=29 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260829230751/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4568488/hector-fort-transferred-to-real-sociedad |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260829230751/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4568488/hector-fort-transferred-to-real-sociedad |archivedate=2026-08-29}}</ref> |- |rowspan=3|1-сентябрь 2026 |ЖК |{{желек|Испания}} [[Гилье Фернандес]] |{{желек|Испания}} [[Мальорка (футбол клубу)|Мальорка]] |€2.2 млн |<ref name="guille">{{cite web |lang=en |date=1 September 2026 |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/barca-b/news/4570301/agreement-with-rcd-mallorca-for-the-transfer-of-guille-fernandez |title=Agreement with RCD Mallorca for the transfer of Guille Fernández |accessdate=1 September 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=1 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260901223546/https://www.fcbarcelona.com/en/football/barca-b/news/4570301/agreement-with-rcd-mallorca-for-the-transfer-of-guille-fernandez |url-status=live}}</ref> |- |Корг |{{желек|Испания}} [[Альваро Кортес]] |{{желек|Бельгия}} [[Антверпен (футбол клубу)|Антверпен]] |€3.5 млн |<ref name="alvaro">{{cite web |lang=en |date=1 September 2026 |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4570297/agreement-with-royal-antwerp-for-the-transfer-of-alvaro-cortes |title=Agreement with Royal Antwerp for the transfer of Álvaro Cortés |accessdate=1 September 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=2 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260902013306/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4570297/agreement-with-royal-antwerp-for-the-transfer-of-alvaro-cortes |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260902013306/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4570297/agreement-with-royal-antwerp-for-the-transfer-of-alvaro-cortes |archivedate=2026-09-02}}</ref> |- |ЖК |{{желек|Испания}} [[Марк Касадо]] |{{желек|Испания}} [[Депортиво Ла-Корунья]] |Ижара |<ref name="casado">{{cite web |lang=en |date=1 September 2026 |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4570290/marc-casado-loaned-to-deportivo-a-coruna |title=Marc Casadó loaned to Deportivo A Coruña. |accessdate=1 September 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=2 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260902013942/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4570290/marc-casado-loaned-to-deportivo-a-coruna |url-status=live}}</ref> |} == Сезон алдындагы жана достук беттештер == {{legend2|#CCFFCC|Жеңиш|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#FFFFCC|Тең чыгуу|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#FFCCCC|Утулуу (жеңилүү)|border=1px solid #AAAAAA}} {{Football box collapsible |round = Достук оюн |date = 24-июль 2026 |time = 20:00 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона {{желек|Испания}} |score = 4:1 |report = https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4546260/training-continues-against-europa |team2 = {{желек|Испания}} [[Европа (футбол клубу)|Европа]] |goals1 = Диарра {{гол|13}}<br> Форт {{гол|29}}<br> Тункара {{гол|48}}<br> Гонсалес {{гол|58}} |goals2 = Рибейро {{гол|42}} |stadium = Жоан Гампер атындагы спорттук комплекси |location = [[Сан-Жоан-Деспи]], Испания |attendance = 0 |referee = {{желек|Испания}} Жерар Руис Риу |result = W |note = Оюн көрүүчүлөр жок өттү. }} {{Football box collapsible |round = Достук оюн |date = 31-июль 2026 |time = 19:45 [[UTC+01:00|UTC+1]] |team1 = [[Бирмингем Сити]] {{желек|Англия}} |score = 2:2 |report = https://www.fcbarcelona.com/en/matches/135762/birmingham-city-fc-barcelona-friendly-2026-2027 |team2 = {{желек|Испания}} Барселона |goals1 = Приске {{гол|31}}<br> Солис {{гол|68}} |goals2 = Абделкарим {{гол|42|пен.|60}} |stadium = «Сент-Эндрюс» |penalties1 = Райт {{пенгол}}<br> Васкес {{пенжаза басуу}}<br> Лэрд {{пенгол}}<br> Робинсон {{пенжаза басуу}}<br> Робертс {{пенгол}} |penaltyscore = 3:2 |penalties2 = {{пенгол}} Кортес<br> {{пенжаза басуу}} Бардагжи<br> {{пенжаза басуу}} Пескер<br> {{пенгол}} Г. Фернандес<br> {{пенжаза басуу}} Фариньяс |location = [[Бирмингем]], Англия |attendance = 28 366 |referee = {{желек|Англия}} Фарай Халлам |result = D }} {{Football box collapsible |round = Фриули-Венеция-Жулия Кубогу |date = 8-август 2026 |time = 21:00 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона {{желек|Испания}} |score = 1:0 |report = https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4556439/second-in-the-triangular |team2 = {{желек|Англия}} [[Ноттингем Форест]] |goals1 = Рафинья {{гол|45|пен.}} |goals2 = |stadium = «Стадио Фриули» |location = [[Удине]], Италия |attendance = |referee = {{желек|Италия}} Мишель Маккорин |result = W |note = Оюн 45 мүнөт эле ойнолду. }} {{Football box collapsible |round = Фриули-Венеция-Жулия Кубогу |date = 8-август 2026 |time = 22:00 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Удинезе (футбол клубу)|Удинезе]] {{желек|Италия}} |score = 1:0 |report = https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4556439/second-in-the-triangular |team2 = {{желек|Испания}} Барселона |goals1 = Байо {{гол|45}} |goals2 = |stadium = «Стадио Фриули» |location = [[Удине]], Италия |attendance = |referee = {{желек|Италия}} Франческо Заго |result = L |note = Оюн 45 мүнөт эле ойнолду. }} {{Football box collapsible |round = Достук оюн |date = 16-август 2026 |time = 16:30 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Базель (футбол клубу)|Базель]] {{желек|Швейцария}} |score = 2:5 |report = https://www.fcbarcelona.com/en/matches/140387/fc-basel-fc-barcelona-friendly-2026-2027 |team2 = {{желек|Испания}} Барселона |goals1 = Дукуре {{гол|43}}<br> Олаигбе {{гол|84|пен.}} |goals2 = Адейеми {{гол|34}}<br> Абделкарим {{гол|49}}<br> Ламин Ямал {{гол|81|пен.}}<br> Бисиву {{гол|89||90+1}} |stadium = «Сент-Якоб Парк» |location = [[Базель]], Швейцария |attendance = |referee = {{желек|Швейцария}} Аноен Канагасингам |result = W }} {{Football box collapsible |round = Жоан Гампер Кубогу |date = 19-август 2026 |time = 20:00 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона {{желек|Испания}} |score = 2:1 |report = https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4562739/fc-barcelona-2-1-al-ahly-gamper-stays-at-home |team2 = {{желек|Египет}} [[Ал-Ахли (футбол клубу, Каир)|Ал-Ахли]] |goals1 = Абделкарим {{гол|29}}<br> Рафинья {{гол|45|пен.}}<br> Гордон {{пенжаза басуу}} <small>90+1'</small> |goals2 = Зизо {{гол|51}} |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]], Испания |attendance = 54 224 |referee = {{желек|Испания}} Карлос Муньис Руис |result = W }} == Мелдештер == === Жалпы көрсөткүчтөр === {{Fb overview |c=4 |c1=[[Ла Лига]] |fm1=23-август 2026 |lm1=28-30-май 2027 |sr1=1-оюн күнү |fp1=''билине элек'' |w1=8 |d1=0 |l1=0 |f1=34 |a1=7 |c2=[[Испания улуттук футбол Кубогу|Испания Кубогу]] |fm2=15-17-декабрь 2026 |lm2=''билине элек'' |sr2=1/16 финал |fp2=''билине элек'' |w2=0 |d2=0 |l2=0 |f2=0 |a2=0 |c3=[[Испания футбол Суперкубогу|Испания Суперкубогу]] |fm3=2-февраль 2027 |lm3=февраль 2027 |sr3=Жарым финал |fp3=''билине элек'' |w3=0 |d3=0 |l3=0 |f3=0 |a3=0 |c4=[[УЕФА Чемпиондор лигасы]] |fm4=9-сентябрь 2026 |lm4=''билине элек'' |sr4=Жалпы этап |fp4=''билине элек'' |w4=2 |d4=0 |l4=0 |f4=9 |a4=2 |u=13-октябрь 2026 |s=[https://int.soccerway.com/teams/spain/futbol-club-barcelona/2017/ Soccerway] }} === Ла Лига === ==== Мелдештеги көрсөткүчтөр ==== {{Fb_rs|hw=4|hd=0|hl=0|hgf=17|hga=4|aw=5|ad=0|al=0|agf=22|aga=5}} ==== Турлар боюнча жыйынтык ==== {{#invoke:sports rbr table|table|legendpos=b | updated=2026-жылдын 17-октябрь | header=Тур | label1=Талаа | rnd2=1¹ | rnd1=2 | res1=К/Ү/Ү/К/К/Ү/К/Ү/К/Ү/Y | label2=Жыйынтык | res2=Ж/Ж/Ж/Ж/Ж/Ж/Ж/Ж/Ж | label3=Орун | pos3=4/1/1/1/1/1/1/1/1 | label4=Упайлар | pos4=3p/6p/9p/12p/15p/18p/21p/24p/27p | color_Ж=green2|text_Ж=Жеңиш | color_Т=yellow2|text_Т=Тең чыгуу | color_У=red2|text_У=Утулуу (жеңилүү) | text_Ү=Үйдө|text_К=Конокто | color_1=gold |color_2–4=green1|color_5=blue1|color_6=yellow1|color_18–20=red1 | source=[https://www.laliga.com/en-GB/laliga-easports/standing Ла Лига] }} ^'''1''' 1-турдун оюну оюнчулар [[2026 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2026 Дүйнө чемпионатынына]] катышкандыктан жана мелдештин кеч бүткөнүнө байланыштуу алдыга жылдырылган. ==== Оюндар ==== {{Football box collapsible |round = 2 |date = 23-август 2026 |time = 21:30 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Элче (футбол клубу)|Элче]] |score = 0:5 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-elche-cf-fc-barcelona-2 |team2 = Барселона |goals1 = |goals2 = Рафинья {{гол|14|пен.|67}}<br> Адейеми {{гол|45+3}}<br> Фермин {{гол|71||79}} |stadium = «Мартинес Валеро» |location = [[Элче]] |attendance = 30 704 |referee = Алехандро Кинтеро Гонсалес |result = W }} {{Football box collapsible |round = 1 |date = 27-август 2026 |time = 21:00 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона |score = 2:0 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-fc-barcelona-athletic-club-1 |team2 = [[Атлетик Билбао]] |goals1 = Рафинья {{гол|37}}<br> Фермин {{гол|82}} |goals2 = |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]] |attendance = 59 326 |referee = Мигел Анхел Ортис Ариас |result = W |note = 1-турдун оюну оюнчулар [[2026 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2026 Дүйнө чемпионатынына]] катышкандыктан жана мелдештин кеч бүткөнүнө байланыштуу алдыга жылдырылган. }} {{Football box collapsible |round = 3 |date = 31-август 2026 |time = 21:30 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона |score = 5:2 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-fc-barcelona-rayo-vallecano-3 |team2 = [[Райо Вальекано]] |goals1 = Рафинья {{гол|19||71}}<br> Ламин Ямал {{гол|21||90}}<br> Лежон {{гол|51|авт.}} |goals2 = Камельо {{гол|12||59}} |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]] |attendance = 57 768 |referee = Франсиско Хосе Эрнандес Маэсо |result = W }} {{Football box collapsible |round = 4 |date = 6-сентябрь 2026 |time = 16:15 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Валенсия (футбол клубу)|Валенсия]] |score = 0:5 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-valencia-cf-fc-barcelona-4 |team2 = Барселона |goals1 = |goals2 = Ламин Ямал {{гол|6||84}}<br> Фермин {{гол|22}}<br> Рафинья {{гол|50}}<br> Педри {{гол|79}} |stadium = «Месталья» |location = [[Валенсия]] |attendance = 47 319 |referee = Исидро Диас де Мера Эскудерос |result = W }} {{Football box collapsible |round = 5 |date = 13-сентябрь 2026 |time = 16:15 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Леванте (футбол клубу)|Леванте]] |score = 2:4 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-levante-ud-fc-barcelona-5 |team2 = Барселона |goals1 = Ромеро {{гол|79}}<br> Бруже {{гол|88}} |goals2 = Эспарт {{гол|5}}<br> Ламин Ямал {{гол|19||48|пен.}}<br> Адейеми {{гол|90+3}} |stadium = «Сьюдад де Валенсия» |location = [[Валенсия]] |attendance = 23 630 |referee = Хон Андер Гонсалес Эстебан |result = W }} {{Football box collapsible |round = 6 |date = 16-сентябрь 2026 |time = 21:30 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона |score = 7:2 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-fc-barcelona-r-racing-club-6 |team2 = [[Расинг (футболдук клуб, Сантандер)|Расинг]] |goals1 = Канселу {{гол|8}}<br> Рафинья {{гол|25|пен.|42||67|пен.}}<br> Вильялибре {{гол|36|авт.}}<br> Ламин Ямал {{пенжаза басуу}} {{small|45'}}, {{гол|89}}<br> Жезус {{гол|79}} |goals2 = Гейе {{гол|30}}<br> Забири {{гол|65}} |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]] |attendance = 50 568 |referee = Хосе Луис Мунуэра Монтеро |result = W }} {{Football box collapsible |round = 7 |date = 19-сентябрь 2026 |time = 21:00 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Севилья (футболдук клуб)|Севилья]] |score = 1:3 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-sevilla-fc-fc-barcelona-7 |team2 = Барселона |goals1 = Фофана {{гол|19}} |goals2 = Рафинья {{гол|22||52||69}} |stadium = «Рамон Санчес Писхуан» |location = [[Севилья]] |attendance = 41 145 |referee = Хуан Мартинес Мунуэра |result = W }} {{Football box collapsible |round = 8 |date = 10-октябрь 2026 |time = 18:30 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона |score = 3:0 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-fc-barcelona-getafe-cf-8 |team2 = [[Хетафе]] |goals1 = Гордон {{гол|2}}<br> Жезус {{гол|30}}<br> Кунде {{гол|73}} |goals2 = |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]] |attendance = 59 463 |referee = Хесус Хил Мансано |result = W }} {{Football box collapsible |round = 9 |date = 17-октябрь 2026 |time = 18:30 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Реал Бетис]] |score = 2:5 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-real-betis-fc-barcelona-9 |team2 = Барселона |goals1 = Гомес {{гол|27}}<br> Абде {{гол|53}} |goals2 = Ламин Ямал {{гол|10}}<br> Родри {{гол|41}}<br> Жезус {{гол|51}}<br> Эрик Гарсия {{гол|62}}<br> Олмо {{гол|81}}<br> |stadium = «Ла Картуха» |location = [[Севилья]] |attendance = 66 924 |referee = Рикардо де Бургос Бенгоэчеа |result = W }} {{Football box collapsible |round = 10 |date = 25-октябрь 2026 |time = 21:00 [[UTC+01:00|UTC+1]] |team1 = Барселона |score = |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-fc-barcelona-real-madrid-10 |team2 = [[Реал Мадрид (футбол клубу)|Реал Мадрид]] |goals1 = |goals2 = |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]] |attendance = |referee = |result = }} {{Football box collapsible |round = 11 |date = 31-октябрь 2026 |time = 21:00 [[UTC+01:00|UTC+1]] |team1 = Барселона |score = |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-fc-barcelona-real-madrid-10 |team2 = [[Алавес (футбол клубу)|Алавес]] |goals1 = |goals2 = |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]] |attendance = |referee = |result = }} === Испания Суперкубогу === Испания Суперкубогу 2027-жылдын 2-февральдан 6-февральга чейин [[Түркия|Түркиянын]] борбору [[Стамбул]] шаарында өтөт. Мелдеште «Барселона» 2025/26 Ла Лиганын чемпиону катары катышат жана 2025/26 Испания Кубогунун финалисти «[[Атлетико Мадрид]]» менен ойнойт. Андан тышкары мелдеште «[[Реал Сосьедад]]» (2025/26 Испания Кубогунун жеңүүчүсү) жана «[[Реал Мадрид]]» (2025/26 Ла Лиганын вице-чемпиону) катышышат. «Барса» бул мелдешти 16 жолу жеңген (рекорд) жана акыркы төрт жылда үч жолу чемпион болгон. {{Football box collapsible |round = Жарым финал |date = 2-февраль 2027 |time = 22:00 [[UTC+03:00|UTC+3]] |team1 = Барселона |score = |report = |team2 = [[Атлетико Мадрид]] |goals1 = |goals2 = |stadium = «Фенербахче Шүкрү Саражоглу» |location = [[Стамбул]], Түркия |attendance = |referee = |result = }} === Испания Кубогу === «Барселона» Испания Кубогун 1/16 финал этабынан баштайт. Алгачкы оюн 2026-жылдын декабрь айында өтөт. === УЕФА Чемпиондор лигасы === ==== Жалпы этап ==== Жалпы этаптын чучукулагы 2026-жылдын 27-август күнү тартылды<ref>{{cite news |url=https://www.uefa.com/news-media/news/02a0-1f71bdf70a9a-b6067bd647f2-1000--2026-european-football-calendar-match-and-draw-dates-for-all/ |title=2026 European football calendar: Dates for all UEFA competitions, draws and events |publisher=UEFA |lang=en |date=2026-5-9 |accessdate=2026-5-9 |archive-date=9 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260309032310/https://www.uefa.com/news-media/news/02a0-1f71bdf70a9a-b6067bd647f2-1000--2026-european-football-calendar-match-and-draw-dates-for-all/ |url-status=live}}</ref>. {{#invoke:sports rbr table|table|legendpos=b | updated=2026-жылдын 14-октябрь | header=Тур | label1=Талаа | res1=Ү/К/К/Ү/К/Ү/К/Ү | label2=Жыйынтык | res2=Ж/Ж | label3=Орун | pos3=3/2 | label4=Упайлар | pos4=3p/6p | color_Ж=green1|text_Ж=Жеңиш | color_Т=yellow1|text_Т=Тең чыгуу | color_У=red1|text_У=Утулуу (жеңилүү) | text_Ү=Үйдө|text_К=Конокто | color_1-8=green1|color_9-16=blue1|color_17-24=blue2 | source=[https://www.uefa.com/uefachampionsleague/fixtures-results/ УЕФА] }} ===== Оюндар ===== {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 1 |date = 9-сентябрь 2026 |time = 18:45 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона {{желек|Испания}} |score = 5:1 |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049561/ |team2 = {{желек|Нидерланд}} [[Фейеноорд]] |goals1 = Рафинья {{гол|3||57}}<br> Адейеми {{гол|22}}<br> Ламин Ямал {{гол|77}}<br> Жезус {{гол|85}} |goals2 = Стейн {{гол|82}} |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]], Испания |attendance = 45 838 |referee = {{желек|Германия}} Свен Яблонски |result = W }} {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 2 |date = 13-октябрь 2026 |time = 22:00 [[UTC+03:00|UTC+3]] |team1 = [[Галатасарай]] {{желек|Түркия}} |score = 1:4 |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049576/ |team2 = {{желек|Испания}} Барселона |goals1 = Батраков {{гол|28}} |goals2 = Канселу {{гол|43}}<br> Фермин {{гол|50}}<br> Гордон {{гол|53}}<br> Адейеми {{гол|65}} |stadium = «Рамс Парк» |location = [[Стамбул]], Түркия |attendance = 49 623 |referee = {{желек|Италия}} Марко Гуида |result = W }} {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 3 |date = 20-октябрь 2026 |time = 21:00 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Пари Сен-Жермен]] {{желек|Франция}} |score = |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049589/ |team2 = {{желек|Испания}} Барселона |goals1 = |goals2 = |stadium = «Парк де Пренс» |location = [[Париж]], Франция |attendance = |referee = |result = }} {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 4 |date = 3-ноябрь 2026 |time = 21:00 [[UTC+01:00|UTC+1]] |team1 = Барселона {{желек|Испания}} |score = |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049607/ |team2 = {{желек|Англия}} [[Астон Вилла]] |goals1 = |goals2 = |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]], Испания |attendance = |referee = |result = }} {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 5 |date = 25-ноябрь 2026 |time = 21:45 [[UTC+04:00|UTC+4]] |team1 = [[Сабах (футбол клубу)|Сабах]] {{желек|Азербайжан}} |score = |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049642/ |team2 = {{желек|Испания}} Барселона |goals1 = |goals2 = |stadium = Олимпиадалык |location = [[Баку]], Азербайжан |attendance = |referee = |result = }} {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 6 |date = 8-декабрь 2026 |time = 21:00 [[UTC+01:00|UTC+1]] |team1 = Барселона {{желек|Испания}} |score = |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049644/ |team2 = {{желек|Англия}} [[Манчестер Сити]] |goals1 = |goals2 = |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]], Испания |attendance = |referee = |result = }} {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 7 |date = 20-январь 2027 |time = 20:00 [[UTC+00:00|UTC+0]] |team1 = [[Спортинг (футбол клубу, Лиссабон)|Спортинг]] {{желек|Португалия}} |score = |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049670/ |team2 = {{желек|Испания}} Барселона |goals1 = |goals2 = |stadium = «Жозе Алваладе» |location = [[Лиссабон]], Португалия |attendance = |referee = |result = }} {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 8 |date = 27-январь 2027 |time = 21:00 [[UTC+01:00|UTC+1]] |team1 = Барселона {{желек|Испания}} |score = |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049684/ |team2 = {{желек|Италия}} [[Комо 1907|Комо]] |goals1 = |goals2 = |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]], Испания |attendance = |referee = |result = }} == Булактар == {{булактар|2}} [[Категория:«Барселона» футбол клубунун сезондору|2026/2027]] olkjp4azxevmqp79kjetess9oiqcvjd 663427 663426 2026-10-24T10:43:57Z Arsensky 41251 /* УЕФА Чемпиондор лигасы */ 663427 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубунун сезону | аталышы = {{желек|Испания}} Барселона | сүрөтү = | сүрөттүн_туурасы = | сүрөттүн_сүрөттөмөсү = | сезон = 2026/2027 | машыктыруучу = {{желек|Германия}} [[Ханс-Дитер Флик]] | президент = {{желек|Испания}} [[Жоан Лапорта]] | капитан = {{желек|Бразилия}} [[Рафинья]] | стадион = «[[Камп Ноу]]» | кубок 1 = [[Ла Лига]] | орун 1 = 1-чи | кубок 2 = Испания Кубогу | орун 2 = 1/16 финал | кубок 3 = [[УЕФА Чемпиондор лигасы|Чемпиондор лигасы]] | орун 3 = [[2025/2026 УЕФА Чемпиондор лигасы|Жалпы этап]] | кубок 4 = Испания Суперкубогу | орун 4 = Жарым финал | мыкты бомбардир = {{желек|Бразилия}} [[Рафинья]] (14) | эң көп көрүүчү = 59 326 («[[Атлетик Билбао]]», 27-август 2026) | эң аз көрүүчү = 45 838 («[[Фейеноорд]]», 9-сентябрь 2026) | орточо көрүүчүлөр саны = 55 887 | эң ири жеңиш = «Барселона» 7:2 «Расинг»<br>«Элче» 0:5 «Барселона»<br>«Валенсия» 0:5 «Барселона» | эң ири жеңилүү = | мурунку = [[«Барселона» футбол клубунун 2025/2026 сезону|2025/26]] | кийинки = ''2027/28'' | эскертүүлөр = |<!-- Форма --> | pattern_la1 = _barcelona2627h | pattern_b1 = _barcelona2627h | pattern_ra1 = _barcelona2627h | pattern_sh1 = _barcelona2627h | pattern_so1 = | leftarm1 = 05003B | body1 = 05003B | rightarm1 = 05003B | shorts1 = 05003B | socks1 = 05003B | pattern_la2 = _barcelona2627a | pattern_b2 = _barcelona2627a | pattern_ra2 = _barcelona2627a | pattern_sh2 = _barcelona2627a | pattern_so2 = | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 7F20E0 | socks2 = 000000 | pattern_la3 = _barcelona2627t | pattern_b3 = _barcelona2627t | pattern_ra3 = _barcelona2627t | pattern_sh3 = _barcelona2627t | pattern_so3 = _barcelona2627tl | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} '''2026/2027 сезон''' — «[[Барселона (футбол клубу)|Барселона]]» футбол клубунун тарыхындагы 127-сезон, жана клуб үчүн [[Испания футбол чемпионаты|Испания чемпиондугундагы]] 96-сезон болуп эсептелинет. Ошондой эле «Барса» [[Испания футбол Кубогу|Испания Кубогунда]] жана [[Испания футбол Суперкубогу|Суперкубогунда]] катышат. Эл аралык аренада «Барселона» [[УЕФА Чемпиондор лигасы|УЕФА Чемпиондор лигасында]] күч сынашат дагы бул сезон клуб үчүн катары менен 23-чү болуп эсептелинет. == Машыктыруучу штаб == {|class="wikitable" ! style="background:#004A99; color:#ebbd00; width:200px"|Кызматы ! style="background:#004A99; color:#ebbd00"|Аты |- |Башкы машыктыруучу||{{желек|Германия}} [[Ханс-Дитер Флик]] |- |rowspan=4|Башкы машыктыруучунун жардамчылары ||{{желек|Германия}} Маркус Зорг |- ||{{желек|Германия}} Тони Тапалович |- ||{{желек|Германия}} Хайко Вестерман |- ||{{желек|Испания}} Арнау Бланко |- |Дарбазачылардын машыктыруучусу||{{желек|Испания}} Хосе Рамон де ла Фуэнте |- |rowspan="2"|Физикалык даярдык боюнча машыктыруучулар||{{желек|Испания}} Пепе Конде |- |{{желек|Германия}} Бенжамин Кугел |} Булак: [https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/players#coaching клубдун расмий сайты] == Курам == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; width:100%" |- !style="background: #004A99; color:#ebbd00" align=right| № !style="background: #004A99; color:#ebbd00; max-width:1.5em" align=right| Өлкө !style="background: #004A99; color:#ebbd00" align=right| Оюнчу !style="background: #004A99; color:#ebbd00" align=right| Туулган күнү !style="background: #004A99; color:#ebbd00; max-width:3.5em" align=right| Келген жылы !style="background: #004A99; color:#ebbd00; max-width:4.5em" align=right| Келишимдин аягы !style="background: #004A99; color:#ebbd00" align=right| Мурдагы клубу !style="background: #004A99; color:#ebbd00; max-width:7em" align=right| Трансфердин баасы |- !colspan=9 style="background: #DCDCDC" align=center| Дарбазачылар |- | 1 | {{желек|Испания}} | [[Жоан Гарсия]] | {{туулган|2001|05|04}} | 2025 | 2031 | {{желек|Испания}} [[Эспаньол]] | €25 млн<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4288930/fc-barcelona-sign-joan-garcia|title=FC Barcelona sign Joan Garcia|date=18-6-2025|accessdate=18-6-2025|lang=en|work=клубдун расмий сайты}}</ref> |- | 13 | {{желек|Польша}} | [[Войцех Щенсны]] | {{туулган|1990|04|18}} | 2024 | 2027 | {{желек|Италия}} [[Ювентус]] | Бекер<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/41437458/barcelona-sign-wojciech-szczesny-ter-stegen-injury|title=Barcelona sign Wojciech Szczęsny after Ter Stegen injury|date=2-10-2024|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=ESPN}}</ref> |- | 25 | {{желек|Хорватия}} | [[Доминик Ливакович]] | {{туулган|1995|01|09}} | 2026 | 2030 | {{желек|Түркия}} [[Фенербахче]] | €2 млн<ref name="livakovic">{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4566933/dominik-livakovic-is-a-new-blaugrana-player|title=Dominik Livaković is a new blaugrana player|date=27-8-2026|accessdate=10-10-2026|lang=en|work=клубдун расмий сайты}}</ref> |- !colspan=9 style="background: #DCDCDC" align=center| Коргоочулар |- | 2 | {{желек|Португалия}} | [[Жоау Канселу]] | {{туулган|1994|03|27}} | 2026 | 2029 | {{желек|Сауд Арабиясы}} [[Ал-Хилал]] | Бекер<ref name="cancelo">{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4562497/joao-cancelo-a-culer-until-2029|title=João Cancelo, a culer until 2029|date=20-8-2026|accessdate=10-10-2026|lang=en|work=клубдун расмий сайты}}</ref> |- | 3 | {{желек|Испания}} | [[Алехандро Балде]] | {{туулган|2003|10|18}} | 2022 | 2028 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 5 | {{желек|Испания}} | [[Пау Кубарси]] | {{туулган|2007|01|22}} | 2024 | 2029 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 12 | {{желек|Испания}} | [[Хави Эспарт]] | {{туулган|2007|05|21}} | 2025 | 2030 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 15 | {{желек|Дания}} | [[Андреас Кристенсен]] | {{туулган|1996|04|10}} | 2022 | 2028 | {{желек|Англия}} [[Челси (футбол клубу)|Челси]] | Бекер<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/2666783/christensen-second-signing-for-fc-barcelona|title=Christensen, second signing for FC Barcelona|date=4-7-2022|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=клубтун расмий сайты}}</ref> |- | 18 | {{желек|Испания}} | [[Жерар Мартин]] | {{туулган|2002|02|26}} | 2023 | 2028 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 23 | {{желек|Франция}} | [[Жюл Кунде]] | {{туулган|1998|11|12}} | 2022 | 2030 | {{желек|Испания}} [[Севилья (футбол клубу)|Севилья]] | €50 млн<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/62328723|title=Jules Kounde: Barcelona agree deal with Sevilla to sign France defender|date=28-7-2022|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=[[BBC]]}}</ref> |- | 24 | {{желек|Испания}} | [[Эрик Гарсия]] {{вице-капитан спорт}} | {{туулган|2001|1|9}} | 2021 | 2031 | {{желек|Англия}} [[Манчестер Сити]] | Бекер<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/62328723|title=Eric Garcia: Barcelona to sign Spain centre-back from Man City|date=1-6-2021|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=[[BBC]]}}</ref> |- !colspan=9 style="background: #DCDCDC" align=center| Жарым коргоочулар |- | 4 | {{желек|Испания}} | [[Брайан Фариньяс]] | {{туулган|2006|2|9}} | 2026 | 2028 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 6 | {{желек|Испания}} | [[Гави]] | {{туулган|2004|8|5}} | 2021 | 2030 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 7 | {{желек|Испания}} | [[Фермин Лопес]] | {{туулган|2003|5|11}} | 2023 | 2031 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 8 | {{желек|Испания}} | [[Педри]] {{вице-капитан спорт}} | {{туулган|2002|11|25}} | 2020 | 2030 | {{желек|Испания}} [[Лас-Пальмас (футбол клубу)|Лас-Пальмас]] | €5 млн<ref>{{cite web|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/barcelona-signing-pedri-first-team-role-camp-nou-andres-iniesta-a4507046.html|title=Barcelona signing Pedri aiming for quick first-team role at Camp Nou as he reveals Andres Iniesta inspiration |date=24-7-2020|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=The Standard}}</ref> |- | 16 | {{желек|Испания}} | [[Родри]] | {{туулган|1996|6|22}} | 2026 | 2030 | {{желек|Англия}} [[Манчестер Сити]] | €60 млн<ref name="rodri">{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4561501/fc-barcelona-sign-rodrigo-hernandez|title=FC Barcelona sign Rodrigo Hernández|date=18-8-2026|accessdate=10-10-2025|lang=en|work=клубдун расмий сайты}}</ref> |- | 20 | {{желек|Испания}} | [[Дани Олмо]] | {{туулган|1998|5|7}} | 2024 | 2030 | {{желек|Германия}} [[РБ Лейпциг]] | €55 млн<ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.com/barcelona-complete-dani-olmo-signing-laliga-clubs-joint-eighth-most-expensive-signing-ever/view/news/441896|title=Barcelona complete Dani Olmo signing - LaLiga club's joint-eighth most expensive signing ever|date=9-8-2024|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=Transfermarkt}}</ref> |- | 21 | {{желек|Нидерланддар}} | [[Френки де Йонг]] {{вице-капитан спорт}} | {{туулган|1997|5|12}} | 2019 | 2029 | {{желек|Нидерланддар}} [[Аякс (футбол клубу)|Аякс]] | €75 млн<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/981677/barca-sign-de-jong|title=Barça sign De Jong|date=23-1-2019|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=клубтун расмий сайты}}</ref> |- | 22 | {{желек|Испания}} | [[Марк Бернал]] | {{туулган|2007|5|26}} | 2023 | 2029 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- !colspan=9 style="background: #DCDCDC" align=center| Чабуулчулар |- | 9 | {{желек|Бразилия}} | [[Габриэл Жезус]] | {{туулган|1997|4|3}} | 2026 | 2029 | {{желек|Англия}} [[Арсенал (футбол клубу, Лондон)|Арсенал]] | €10 млн<ref name="jesus">{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/2683853/agreement-with-bayern-munich-for-the-transfer-of-robert-lewandowski|title=Agreement with Bayern Munich for the transfer of Robert Lewandowski|date=19-7-2022|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=клубтун расмий сайты}}</ref> |- | 10 | {{желек|Испания}} | [[Ламин Ямал]] {{вице-капитан спорт}} | {{туулган|2007|7|13}} | 2023 | 2031 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 11 | {{желек|Бразилия}} | [[Рафинья]] {{капитан спорт}} | {{туулган|1996|12|14}} | 2022 | 2028 | {{желек|Англия}} [[Лидс Юнайтед]] | €58 млн<ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.com/raphinha-joins-barcelona-from-leeds-united-new-offer-for-robert-lewandowski-submitted/view/news/407728|title=Raphinha joins Barcelona from Leeds United - new offer for Robert Lewandowski submitted|date=13-7-2022|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=Transfermarkt}}</ref> |- | 14 | {{желек|Германия}} | [[Карим Адейеми]] | {{туулган|2002|1|18}} | 2026 | 2031 | {{желек|Германия}} [[Боруссия Дортмунд]] | €22 млн<ref name="adeyemi">{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4541406/fc-barcelona-sign-karim-adeyemi|title=FC Barcelona sign Karim Adeyemi|date=23-7-2026|accessdate=10-10-2025|lang=en|work=клубдун расмий сайты}}</ref> |- | 17 | {{желек|Англия}} | [[Энтони Гордон]] | {{туулган|2001|2|24}} | 2026 | 2031 | {{желек|Англия}} [[Ньюкасл Юнайтед]] | €70 млн<ref name="gordon">{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/4511134/anthony-gordon-becomes-an-fc-barcelona-player|title=Anthony Gordon becomes an FC Barcelona player|date=29-5-2026|accessdate=10-10-2025|lang=en|work=клубдун расмий сайты}}</ref> |- | 19 | {{желек|Швеция}} | [[Руни Бардагжи]] | {{туулган|2005|11|15}} | 2025 | 2029 | {{желек|Дания}} [[Копенгаген (футбол клубу)|Копенгаген]] | €2.5 млн<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4308767/roony-bardghji-signs-for-fc-barcelona-until-2029|title=Roony Bardghji signs for FC Barcelona until 2029|date=14-7-2025|accessdate=16-7-2025|lang=en|work=клубдун расмий сайты}}</ref> |} == Трансферлер == === Командага келишти === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Датасы ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |{{comment|Поз.|Позиция}} ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Оюнчу ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Клубтан ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Суммасы ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Булак |- |rowspan=2|1-июль 2026 |Чаб |{{желек|Англия}} [[Энтони Гордон]] |{{желек|Англия}} [[Ньюкасл Юнайтед]] |€70+10 млн |<ref name="gordon"/> |- |Чаб |{{желек|Египет}} [[Хамза Абделкарим]] |{{желек|Египет}} [[Ал-Ахли (футбол клубу, Каир)|Ал-Ахли]] |€1.5+3.5 млн |<ref name="hamza">{{cite web|lang=en|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/barca-b/news/4525479/hamza-abdelkarim-blaugrana-until-2029 |title=Hamza Abdelkarim, blaugrana until 2029 |work=клубдун расмий сайты |date=2026-6-23 |accessdate=2026-6-23 |archive-date=7 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260907094457/https://www.fcbarcelona.com/en/football/barca-b/news/4525479/hamza-abdelkarim-blaugrana-until-2029 |url-status=live}}</ref> |- |23-июль 2026 |Чаб |{{желек|Германия}} [[Карим Адейеми]] |{{желек|Германия}} [[Боруссия Дортмунд]] |€22+7 млн |<ref name="adeyemi"/> |- |31-июль 2026 |Чаб |{{желек|Бельгия}} [[Жесси Бисиву]] |{{желек|Бельгия}} [[Брүгге (футбол клубу)|Брүгге]] |€8.5 млн |<ref name="bisiwu">{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4550693/fc-barcelona-sign-jesse-bisiwu |title=FC Barcelona sign Jesse Bisiwu |date=2026-7-31 |lang=en |accessdate=2026-7-31 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=6 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260806092343/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4550693/fc-barcelona-sign-jesse-bisiwu |url-status=live}}</ref> |- |18-август 2026 |ЖК |{{желек|Испания}} [[Родри]] |{{желек|Англия}} [[Манчестер Сити]] |€60+15 млн |<ref name="rodri"/> |- |20-август 2026 |Корг |{{желек|Португалия}} [[Жоау Канселу]] |{{желек|Сауд Арабиясы}} [[Ал-Хилал]] |Бекер |<ref name="cancelo"/> |- |27-август 2026 |Дар |{{желек|Хорватия}} [[Доминик Ливакович]] |{{желек|Түркия}} [[Фенербахче]] |€2+2 млн |<ref name="livakovic"/> |- |1-сентябрь 2026 |Чаб |{{желек|Бразилия}} [[Габриэл Жезус]] |{{желек|Англия}} [[Арсенал (футбол клубу, Лондон)|Арсенал]] |€10+4 млн |<ref name="jesus"/> |} === Командадан кетишти === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Датасы ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |{{comment|Поз.|Позиция}} ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Оюнчу ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Клубка ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Суммасы ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Булак |- |rowspan=3|1-июль 2026 |Чаб |{{желек|Польша}} [[Роберт Левандовски]] |{{желек|АКШ}} [[Чикаго Файр]] |Келишимдин аякташы |<ref>{{cite web |date=16 May 2026 |title=Robert Lewandowski leaving FC Barcelona at the end of the season |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4504409/robert-lewandowski-leaving-fc-barcelona-at-the-end-of-the-season |lang=en |accessdate=19 May 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=5 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260805055116/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4504409/robert-lewandowski-leaving-fc-barcelona-at-the-end-of-the-season |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260805055116/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4504409/robert-lewandowski-leaving-fc-barcelona-at-the-end-of-the-season |archivedate=2026-08-05}}</ref> |- |Дар |{{желек|Испания}} [[Иньяки Пенья]] |{{желек|Грекия}} [[Панатинаикос]] |€3 млн |<ref name="peña">{{cite web |date=23 June 2026 |title=Agreement for the transfer of Iñaki Peña |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4525482/agreement-for-the-transfer-of-inaki-pena |accessdate=23 June 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=23 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260623155521/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4525482/agreement-for-the-transfer-of-inaki-pena |url-status=live |lang=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260623155521/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4525482/agreement-for-the-transfer-of-inaki-pena |archivedate=2026-06-23 }}</ref> |- |Чаб |{{желек|Испания}} [[Ансу Фати]] |{{желек|Франция}} [[Монако (футбол клубу)|Монако]] |€11 млн |<ref name="fati">{{cite web |date=30 June 2026 |title=Ansu Fati joins AS Monaco |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4528731/ansu-fati-joins-as-monaco |accessdate=30 June 2026 |work=клубдун расмий сайты |lang=en |archive-date=30 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260730031821/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4528731/ansu-fati-joins-as-monaco |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260730031821/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4528731/ansu-fati-joins-as-monaco |archivedate=2026-07-30}}</ref> |- |4-август 2026 |Дар |{{желек|Германия}} [[Марк-Андре тер Штеген]] |{{желек|Нидерланд}} [[Аякс (футбол клубу)|Аякс]] |Ижара |<ref name="ter stegen">{{cite web |lang=en |date=4 August 2026 |title=Ter Stegen loaned to Ajax |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4550198/ter-stegen-loaned-to-ajax |accessdate=4 August 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=5 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260805194856/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4550198/ter-stegen-loaned-to-ajax |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260805194856/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4550198/ter-stegen-loaned-to-ajax |archivedate=2026-08-05}}</ref> |- |10-август 2026 |Корг |{{желек|Уругвай}} [[Роналд Араухо]] |{{желек|Англия}} [[Ливерпуль (футбол клубу)|Ливерпуль]] |Ижара |<ref name="araujo">{{cite web |lang=en |date=10 August 2026 |title=Ronald Araujo loaned to Liverpool FC |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4556283/ronald-araujo-loaned-to-liverpool-fc |accessdate=11 August 2026 |work=клубдун расмий сайты}} {{Жеткиликсиз шилтеме|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |15-август 2026 |Чаб |{{желек|Испания}} [[Ферран Торрес]] |{{желек|Франция}} [[Пари Сен-Жермен]] |€48.5 млн |<ref name="torres">{{cite web |lang=en |date=15 August 2026 |title=Agreement with Paris Saint-Germain for the transfer of Ferran Torres |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4559667/agreement-with-paris-saint-germain-for-the-transfer-of-ferran-torres |accessdate=15 August 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=15 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260815123145/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4559667/agreement-with-paris-saint-germain-for-the-transfer-of-ferran-torres |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260815123145/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4559667/agreement-with-paris-saint-germain-for-the-transfer-of-ferran-torres |archivedate=2026-08-15}}</ref> |- |17-август 2026 |Корг |{{желек|Испания}} [[Жофре Торрентс]] |{{желек|Нидерланд}} [[Аякс (футбол клубу)|Аякс]] |€6 млн |<ref name="torrents">{{cite web |lang=en |date=17 August 2026 |title=Agreement with Ajax for the transfer of Jofre Torrents |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4556728/agreement-with-ajax-for-the-transfer-of-jofre-torrents |accessdate=17 August 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=17 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260817211703/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4556728/agreement-with-ajax-for-the-transfer-of-jofre-torrents |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260817211703/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4556728/agreement-with-ajax-for-the-transfer-of-jofre-torrents |archivedate=2026-08-17}}</ref> |- |21-август 2026 |ЖК |{{желек|Испания}} [[Томми Маркес]] |{{желек|Португалия}} [[Брага (футбол клубу)|Брага]] |€11+1 млн |<ref name="tommy">{{cite web |lang=en |date=21 August 2026 |title=Tommy Marqués moves to S.C. Braga |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4563908/tommy-marques-moves-to-sc-braga |accessdate=21 August 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=21 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821171520/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4563908/tommy-marques-moves-to-sc-braga |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260821171520/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4563908/tommy-marques-moves-to-sc-braga |archivedate=2026-08-21}}</ref> |- |29-август 2026 |Корг |{{желек|Испания}} [[Эктор Форт]] |{{желек|Испания}} [[Реал Сосьедад]] |€8.5 млн |<ref name="fort">{{cite web |lang=en |date=29 August 2026 |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4568488/hector-fort-transferred-to-real-sociedad |title=Héctor Fort transferred to Real Sociedad |accessdate=29 August 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=29 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260829230751/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4568488/hector-fort-transferred-to-real-sociedad |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260829230751/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4568488/hector-fort-transferred-to-real-sociedad |archivedate=2026-08-29}}</ref> |- |rowspan=3|1-сентябрь 2026 |ЖК |{{желек|Испания}} [[Гилье Фернандес]] |{{желек|Испания}} [[Мальорка (футбол клубу)|Мальорка]] |€2.2 млн |<ref name="guille">{{cite web |lang=en |date=1 September 2026 |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/barca-b/news/4570301/agreement-with-rcd-mallorca-for-the-transfer-of-guille-fernandez |title=Agreement with RCD Mallorca for the transfer of Guille Fernández |accessdate=1 September 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=1 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260901223546/https://www.fcbarcelona.com/en/football/barca-b/news/4570301/agreement-with-rcd-mallorca-for-the-transfer-of-guille-fernandez |url-status=live}}</ref> |- |Корг |{{желек|Испания}} [[Альваро Кортес]] |{{желек|Бельгия}} [[Антверпен (футбол клубу)|Антверпен]] |€3.5 млн |<ref name="alvaro">{{cite web |lang=en |date=1 September 2026 |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4570297/agreement-with-royal-antwerp-for-the-transfer-of-alvaro-cortes |title=Agreement with Royal Antwerp for the transfer of Álvaro Cortés |accessdate=1 September 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=2 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260902013306/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4570297/agreement-with-royal-antwerp-for-the-transfer-of-alvaro-cortes |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260902013306/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4570297/agreement-with-royal-antwerp-for-the-transfer-of-alvaro-cortes |archivedate=2026-09-02}}</ref> |- |ЖК |{{желек|Испания}} [[Марк Касадо]] |{{желек|Испания}} [[Депортиво Ла-Корунья]] |Ижара |<ref name="casado">{{cite web |lang=en |date=1 September 2026 |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4570290/marc-casado-loaned-to-deportivo-a-coruna |title=Marc Casadó loaned to Deportivo A Coruña. |accessdate=1 September 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=2 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260902013942/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4570290/marc-casado-loaned-to-deportivo-a-coruna |url-status=live}}</ref> |} == Сезон алдындагы жана достук беттештер == {{legend2|#CCFFCC|Жеңиш|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#FFFFCC|Тең чыгуу|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#FFCCCC|Утулуу (жеңилүү)|border=1px solid #AAAAAA}} {{Football box collapsible |round = Достук оюн |date = 24-июль 2026 |time = 20:00 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона {{желек|Испания}} |score = 4:1 |report = https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4546260/training-continues-against-europa |team2 = {{желек|Испания}} [[Европа (футбол клубу)|Европа]] |goals1 = Диарра {{гол|13}}<br> Форт {{гол|29}}<br> Тункара {{гол|48}}<br> Гонсалес {{гол|58}} |goals2 = Рибейро {{гол|42}} |stadium = Жоан Гампер атындагы спорттук комплекси |location = [[Сан-Жоан-Деспи]], Испания |attendance = 0 |referee = {{желек|Испания}} Жерар Руис Риу |result = W |note = Оюн көрүүчүлөр жок өттү. }} {{Football box collapsible |round = Достук оюн |date = 31-июль 2026 |time = 19:45 [[UTC+01:00|UTC+1]] |team1 = [[Бирмингем Сити]] {{желек|Англия}} |score = 2:2 |report = https://www.fcbarcelona.com/en/matches/135762/birmingham-city-fc-barcelona-friendly-2026-2027 |team2 = {{желек|Испания}} Барселона |goals1 = Приске {{гол|31}}<br> Солис {{гол|68}} |goals2 = Абделкарим {{гол|42|пен.|60}} |stadium = «Сент-Эндрюс» |penalties1 = Райт {{пенгол}}<br> Васкес {{пенжаза басуу}}<br> Лэрд {{пенгол}}<br> Робинсон {{пенжаза басуу}}<br> Робертс {{пенгол}} |penaltyscore = 3:2 |penalties2 = {{пенгол}} Кортес<br> {{пенжаза басуу}} Бардагжи<br> {{пенжаза басуу}} Пескер<br> {{пенгол}} Г. Фернандес<br> {{пенжаза басуу}} Фариньяс |location = [[Бирмингем]], Англия |attendance = 28 366 |referee = {{желек|Англия}} Фарай Халлам |result = D }} {{Football box collapsible |round = Фриули-Венеция-Жулия Кубогу |date = 8-август 2026 |time = 21:00 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона {{желек|Испания}} |score = 1:0 |report = https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4556439/second-in-the-triangular |team2 = {{желек|Англия}} [[Ноттингем Форест]] |goals1 = Рафинья {{гол|45|пен.}} |goals2 = |stadium = «Стадио Фриули» |location = [[Удине]], Италия |attendance = |referee = {{желек|Италия}} Мишель Маккорин |result = W |note = Оюн 45 мүнөт эле ойнолду. }} {{Football box collapsible |round = Фриули-Венеция-Жулия Кубогу |date = 8-август 2026 |time = 22:00 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Удинезе (футбол клубу)|Удинезе]] {{желек|Италия}} |score = 1:0 |report = https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4556439/second-in-the-triangular |team2 = {{желек|Испания}} Барселона |goals1 = Байо {{гол|45}} |goals2 = |stadium = «Стадио Фриули» |location = [[Удине]], Италия |attendance = |referee = {{желек|Италия}} Франческо Заго |result = L |note = Оюн 45 мүнөт эле ойнолду. }} {{Football box collapsible |round = Достук оюн |date = 16-август 2026 |time = 16:30 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Базель (футбол клубу)|Базель]] {{желек|Швейцария}} |score = 2:5 |report = https://www.fcbarcelona.com/en/matches/140387/fc-basel-fc-barcelona-friendly-2026-2027 |team2 = {{желек|Испания}} Барселона |goals1 = Дукуре {{гол|43}}<br> Олаигбе {{гол|84|пен.}} |goals2 = Адейеми {{гол|34}}<br> Абделкарим {{гол|49}}<br> Ламин Ямал {{гол|81|пен.}}<br> Бисиву {{гол|89||90+1}} |stadium = «Сент-Якоб Парк» |location = [[Базель]], Швейцария |attendance = |referee = {{желек|Швейцария}} Аноен Канагасингам |result = W }} {{Football box collapsible |round = Жоан Гампер Кубогу |date = 19-август 2026 |time = 20:00 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона {{желек|Испания}} |score = 2:1 |report = https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4562739/fc-barcelona-2-1-al-ahly-gamper-stays-at-home |team2 = {{желек|Египет}} [[Ал-Ахли (футбол клубу, Каир)|Ал-Ахли]] |goals1 = Абделкарим {{гол|29}}<br> Рафинья {{гол|45|пен.}}<br> Гордон {{пенжаза басуу}} <small>90+1'</small> |goals2 = Зизо {{гол|51}} |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]], Испания |attendance = 54 224 |referee = {{желек|Испания}} Карлос Муньис Руис |result = W }} == Мелдештер == === Жалпы көрсөткүчтөр === {{Fb overview |c=4 |c1=[[Ла Лига]] |fm1=23-август 2026 |lm1=28-30-май 2027 |sr1=1-оюн күнү |fp1=''билине элек'' |w1=8 |d1=0 |l1=0 |f1=34 |a1=7 |c2=[[Испания улуттук футбол Кубогу|Испания Кубогу]] |fm2=15-17-декабрь 2026 |lm2=''билине элек'' |sr2=1/16 финал |fp2=''билине элек'' |w2=0 |d2=0 |l2=0 |f2=0 |a2=0 |c3=[[Испания футбол Суперкубогу|Испания Суперкубогу]] |fm3=2-февраль 2027 |lm3=февраль 2027 |sr3=Жарым финал |fp3=''билине элек'' |w3=0 |d3=0 |l3=0 |f3=0 |a3=0 |c4=[[УЕФА Чемпиондор лигасы]] |fm4=9-сентябрь 2026 |lm4=''билине элек'' |sr4=Жалпы этап |fp4=''билине элек'' |w4=2 |d4=0 |l4=0 |f4=9 |a4=2 |u=13-октябрь 2026 |s=[https://int.soccerway.com/teams/spain/futbol-club-barcelona/2017/ Soccerway] }} === Ла Лига === ==== Мелдештеги көрсөткүчтөр ==== {{Fb_rs|hw=4|hd=0|hl=0|hgf=17|hga=4|aw=5|ad=0|al=0|agf=22|aga=5}} ==== Турлар боюнча жыйынтык ==== {{#invoke:sports rbr table|table|legendpos=b | updated=2026-жылдын 17-октябрь | header=Тур | label1=Талаа | rnd2=1¹ | rnd1=2 | res1=К/Ү/Ү/К/К/Ү/К/Ү/К/Ү/Y | label2=Жыйынтык | res2=Ж/Ж/Ж/Ж/Ж/Ж/Ж/Ж/Ж | label3=Орун | pos3=4/1/1/1/1/1/1/1/1 | label4=Упайлар | pos4=3p/6p/9p/12p/15p/18p/21p/24p/27p | color_Ж=green2|text_Ж=Жеңиш | color_Т=yellow2|text_Т=Тең чыгуу | color_У=red2|text_У=Утулуу (жеңилүү) | text_Ү=Үйдө|text_К=Конокто | color_1=gold |color_2–4=green1|color_5=blue1|color_6=yellow1|color_18–20=red1 | source=[https://www.laliga.com/en-GB/laliga-easports/standing Ла Лига] }} ^'''1''' 1-турдун оюну оюнчулар [[2026 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2026 Дүйнө чемпионатынына]] катышкандыктан жана мелдештин кеч бүткөнүнө байланыштуу алдыга жылдырылган. ==== Оюндар ==== {{Football box collapsible |round = 2 |date = 23-август 2026 |time = 21:30 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Элче (футбол клубу)|Элче]] |score = 0:5 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-elche-cf-fc-barcelona-2 |team2 = Барселона |goals1 = |goals2 = Рафинья {{гол|14|пен.|67}}<br> Адейеми {{гол|45+3}}<br> Фермин {{гол|71||79}} |stadium = «Мартинес Валеро» |location = [[Элче]] |attendance = 30 704 |referee = Алехандро Кинтеро Гонсалес |result = W }} {{Football box collapsible |round = 1 |date = 27-август 2026 |time = 21:00 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона |score = 2:0 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-fc-barcelona-athletic-club-1 |team2 = [[Атлетик Билбао]] |goals1 = Рафинья {{гол|37}}<br> Фермин {{гол|82}} |goals2 = |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]] |attendance = 59 326 |referee = Мигел Анхел Ортис Ариас |result = W |note = 1-турдун оюну оюнчулар [[2026 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2026 Дүйнө чемпионатынына]] катышкандыктан жана мелдештин кеч бүткөнүнө байланыштуу алдыга жылдырылган. }} {{Football box collapsible |round = 3 |date = 31-август 2026 |time = 21:30 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона |score = 5:2 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-fc-barcelona-rayo-vallecano-3 |team2 = [[Райо Вальекано]] |goals1 = Рафинья {{гол|19||71}}<br> Ламин Ямал {{гол|21||90}}<br> Лежон {{гол|51|авт.}} |goals2 = Камельо {{гол|12||59}} |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]] |attendance = 57 768 |referee = Франсиско Хосе Эрнандес Маэсо |result = W }} {{Football box collapsible |round = 4 |date = 6-сентябрь 2026 |time = 16:15 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Валенсия (футбол клубу)|Валенсия]] |score = 0:5 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-valencia-cf-fc-barcelona-4 |team2 = Барселона |goals1 = |goals2 = Ламин Ямал {{гол|6||84}}<br> Фермин {{гол|22}}<br> Рафинья {{гол|50}}<br> Педри {{гол|79}} |stadium = «Месталья» |location = [[Валенсия]] |attendance = 47 319 |referee = Исидро Диас де Мера Эскудерос |result = W }} {{Football box collapsible |round = 5 |date = 13-сентябрь 2026 |time = 16:15 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Леванте (футбол клубу)|Леванте]] |score = 2:4 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-levante-ud-fc-barcelona-5 |team2 = Барселона |goals1 = Ромеро {{гол|79}}<br> Бруже {{гол|88}} |goals2 = Эспарт {{гол|5}}<br> Ламин Ямал {{гол|19||48|пен.}}<br> Адейеми {{гол|90+3}} |stadium = «Сьюдад де Валенсия» |location = [[Валенсия]] |attendance = 23 630 |referee = Хон Андер Гонсалес Эстебан |result = W }} {{Football box collapsible |round = 6 |date = 16-сентябрь 2026 |time = 21:30 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона |score = 7:2 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-fc-barcelona-r-racing-club-6 |team2 = [[Расинг (футболдук клуб, Сантандер)|Расинг]] |goals1 = Канселу {{гол|8}}<br> Рафинья {{гол|25|пен.|42||67|пен.}}<br> Вильялибре {{гол|36|авт.}}<br> Ламин Ямал {{пенжаза басуу}} {{small|45'}}, {{гол|89}}<br> Жезус {{гол|79}} |goals2 = Гейе {{гол|30}}<br> Забири {{гол|65}} |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]] |attendance = 50 568 |referee = Хосе Луис Мунуэра Монтеро |result = W }} {{Football box collapsible |round = 7 |date = 19-сентябрь 2026 |time = 21:00 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Севилья (футболдук клуб)|Севилья]] |score = 1:3 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-sevilla-fc-fc-barcelona-7 |team2 = Барселона |goals1 = Фофана {{гол|19}} |goals2 = Рафинья {{гол|22||52||69}} |stadium = «Рамон Санчес Писхуан» |location = [[Севилья]] |attendance = 41 145 |referee = Хуан Мартинес Мунуэра |result = W }} {{Football box collapsible |round = 8 |date = 10-октябрь 2026 |time = 18:30 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона |score = 3:0 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-fc-barcelona-getafe-cf-8 |team2 = [[Хетафе]] |goals1 = Гордон {{гол|2}}<br> Жезус {{гол|30}}<br> Кунде {{гол|73}} |goals2 = |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]] |attendance = 59 463 |referee = Хесус Хил Мансано |result = W }} {{Football box collapsible |round = 9 |date = 17-октябрь 2026 |time = 18:30 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Реал Бетис]] |score = 2:5 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-real-betis-fc-barcelona-9 |team2 = Барселона |goals1 = Гомес {{гол|27}}<br> Абде {{гол|53}} |goals2 = Ламин Ямал {{гол|10}}<br> Родри {{гол|41}}<br> Жезус {{гол|51}}<br> Эрик Гарсия {{гол|62}}<br> Олмо {{гол|81}}<br> |stadium = «Ла Картуха» |location = [[Севилья]] |attendance = 66 924 |referee = Рикардо де Бургос Бенгоэчеа |result = W }} {{Football box collapsible |round = 10 |date = 25-октябрь 2026 |time = 21:00 [[UTC+01:00|UTC+1]] |team1 = Барселона |score = |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-fc-barcelona-real-madrid-10 |team2 = [[Реал Мадрид (футбол клубу)|Реал Мадрид]] |goals1 = |goals2 = |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]] |attendance = |referee = |result = }} {{Football box collapsible |round = 11 |date = 31-октябрь 2026 |time = 21:00 [[UTC+01:00|UTC+1]] |team1 = Барселона |score = |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-fc-barcelona-real-madrid-10 |team2 = [[Алавес (футбол клубу)|Алавес]] |goals1 = |goals2 = |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]] |attendance = |referee = |result = }} === Испания Суперкубогу === Испания Суперкубогу 2027-жылдын 2-февральдан 6-февральга чейин [[Түркия|Түркиянын]] борбору [[Стамбул]] шаарында өтөт. Мелдеште «Барселона» 2025/26 Ла Лиганын чемпиону катары катышат жана 2025/26 Испания Кубогунун финалисти «[[Атлетико Мадрид]]» менен ойнойт. Андан тышкары мелдеште «[[Реал Сосьедад]]» (2025/26 Испания Кубогунун жеңүүчүсү) жана «[[Реал Мадрид]]» (2025/26 Ла Лиганын вице-чемпиону) катышышат. «Барса» бул мелдешти 16 жолу жеңген (рекорд) жана акыркы төрт жылда үч жолу чемпион болгон. {{Football box collapsible |round = Жарым финал |date = 2-февраль 2027 |time = 22:00 [[UTC+03:00|UTC+3]] |team1 = Барселона |score = |report = |team2 = [[Атлетико Мадрид]] |goals1 = |goals2 = |stadium = «Фенербахче Шүкрү Саражоглу» |location = [[Стамбул]], Түркия |attendance = |referee = |result = }} === Испания Кубогу === «Барселона» Испания Кубогун 1/16 финал этабынан баштайт. Алгачкы оюн 2026-жылдын декабрь айында өтөт. === УЕФА Чемпиондор лигасы === ==== Жалпы этап ==== Жалпы этаптын чучукулагы 2026-жылдын 27-август күнү тартылды<ref>{{cite news |url=https://www.uefa.com/news-media/news/02a0-1f71bdf70a9a-b6067bd647f2-1000--2026-european-football-calendar-match-and-draw-dates-for-all/ |title=2026 European football calendar: Dates for all UEFA competitions, draws and events |publisher=UEFA |lang=en |date=2026-5-9 |accessdate=2026-5-9 |archive-date=9 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260309032310/https://www.uefa.com/news-media/news/02a0-1f71bdf70a9a-b6067bd647f2-1000--2026-european-football-calendar-match-and-draw-dates-for-all/ |url-status=live}}</ref>. {{#invoke:sports rbr table|table|legendpos=b | updated=2026-жылдын 21-октябрь | header=Тур | label1=Талаа | res1=Ү/К/К/Ү/К/Ү/К/Ү | label2=Жыйынтык | res2=Ж/Ж/У | label3=Орун | pos3=3/2/8 | label4=Упайлар | pos4=3p/6p/6p | color_Ж=green1|text_Ж=Жеңиш | color_Т=yellow1|text_Т=Тең чыгуу | color_У=red1|text_У=Утулуу (жеңилүү) | text_Ү=Үйдө|text_К=Конокто | color_1-8=green1|color_9-16=blue1|color_17-24=blue2 | source=[https://www.uefa.com/uefachampionsleague/fixtures-results/ УЕФА] }} ===== Оюндар ===== {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 1 |date = 9-сентябрь 2026 |time = 18:45 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона {{желек|Испания}} |score = 5:1 |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049561/ |team2 = {{желек|Нидерланд}} [[Фейеноорд]] |goals1 = Рафинья {{гол|3||57}}<br> Адейеми {{гол|22}}<br> Ламин Ямал {{гол|77}}<br> Жезус {{гол|85}} |goals2 = Стейн {{гол|82}} |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]], Испания |attendance = 45 838 |referee = {{желек|Германия}} Свен Яблонски |result = W }} {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 2 |date = 13-октябрь 2026 |time = 22:00 [[UTC+03:00|UTC+3]] |team1 = [[Галатасарай]] {{желек|Түркия}} |score = 1:4 |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049576/ |team2 = {{желек|Испания}} Барселона |goals1 = Батраков {{гол|28}} |goals2 = Канселу {{гол|43}}<br> Фермин {{гол|50}}<br> Гордон {{гол|53}}<br> Адейеми {{гол|65}} |stadium = «Рамс Парк» |location = [[Стамбул]], Түркия |attendance = 49 623 |referee = {{желек|Италия}} Марко Гуида |result = W }} {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 3 |date = 20-октябрь 2026 |time = 21:00 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Пари Сен-Жермен]] {{желек|Франция}} |score = 4:2 |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049589/ |team2 = {{желек|Испания}} Барселона |goals1 = Дуэ {{гол|38}}<br> Л. Эрнандес {{гол|72}}<br> Витинья {{гол|81}}<br> Руис {{гол|86}} |goals2 = Эспарт {{гол|55}}<br> Ламин Ямал {{гол|79}} |stadium = «Парк де Пренс» |location = [[Париж]], Франция |attendance = 47 221 |referee = {{желек|Англия}} Майкл Оливер |result = L }} {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 4 |date = 3-ноябрь 2026 |time = 21:00 [[UTC+01:00|UTC+1]] |team1 = Барселона {{желек|Испания}} |score = |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049607/ |team2 = {{желек|Англия}} [[Астон Вилла]] |goals1 = |goals2 = |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]], Испания |attendance = |referee = |result = }} {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 5 |date = 25-ноябрь 2026 |time = 21:45 [[UTC+04:00|UTC+4]] |team1 = [[Сабах (футбол клубу)|Сабах]] {{желек|Азербайжан}} |score = |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049642/ |team2 = {{желек|Испания}} Барселона |goals1 = |goals2 = |stadium = Олимпиадалык |location = [[Баку]], Азербайжан |attendance = |referee = |result = }} {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 6 |date = 8-декабрь 2026 |time = 21:00 [[UTC+01:00|UTC+1]] |team1 = Барселона {{желек|Испания}} |score = |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049644/ |team2 = {{желек|Англия}} [[Манчестер Сити]] |goals1 = |goals2 = |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]], Испания |attendance = |referee = |result = }} {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 7 |date = 20-январь 2027 |time = 20:00 [[UTC+00:00|UTC+0]] |team1 = [[Спортинг (футбол клубу, Лиссабон)|Спортинг]] {{желек|Португалия}} |score = |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049670/ |team2 = {{желек|Испания}} Барселона |goals1 = |goals2 = |stadium = «Жозе Алваладе» |location = [[Лиссабон]], Португалия |attendance = |referee = |result = }} {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 8 |date = 27-январь 2027 |time = 21:00 [[UTC+01:00|UTC+1]] |team1 = Барселона {{желек|Испания}} |score = |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049684/ |team2 = {{желек|Италия}} [[Комо 1907|Комо]] |goals1 = |goals2 = |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]], Испания |attendance = |referee = |result = }} == Булактар == {{булактар|2}} [[Категория:«Барселона» футбол клубунун сезондору|2026/2027]] fhau97kys52xya6b5vdk5bznrgsoa18 663428 663427 2026-10-24T10:48:41Z Arsensky 41251 /* Оюндар */ 663428 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубунун сезону | аталышы = {{желек|Испания}} Барселона | сүрөтү = | сүрөттүн_туурасы = | сүрөттүн_сүрөттөмөсү = | сезон = 2026/2027 | машыктыруучу = {{желек|Германия}} [[Ханс-Дитер Флик]] | президент = {{желек|Испания}} [[Жоан Лапорта]] | капитан = {{желек|Бразилия}} [[Рафинья]] | стадион = «[[Камп Ноу]]» | кубок 1 = [[Ла Лига]] | орун 1 = 1-чи | кубок 2 = Испания Кубогу | орун 2 = 1/16 финал | кубок 3 = [[УЕФА Чемпиондор лигасы|Чемпиондор лигасы]] | орун 3 = [[2025/2026 УЕФА Чемпиондор лигасы|Жалпы этап]] | кубок 4 = Испания Суперкубогу | орун 4 = Жарым финал | мыкты бомбардир = {{желек|Бразилия}} [[Рафинья]] (14) | эң көп көрүүчү = 59 326 («[[Атлетик Билбао]]», 27-август 2026) | эң аз көрүүчү = 45 838 («[[Фейеноорд]]», 9-сентябрь 2026) | орточо көрүүчүлөр саны = 55 887 | эң ири жеңиш = «Барселона» 7:2 «Расинг»<br>«Элче» 0:5 «Барселона»<br>«Валенсия» 0:5 «Барселона» | эң ири жеңилүү = | мурунку = [[«Барселона» футбол клубунун 2025/2026 сезону|2025/26]] | кийинки = ''2027/28'' | эскертүүлөр = |<!-- Форма --> | pattern_la1 = _barcelona2627h | pattern_b1 = _barcelona2627h | pattern_ra1 = _barcelona2627h | pattern_sh1 = _barcelona2627h | pattern_so1 = | leftarm1 = 05003B | body1 = 05003B | rightarm1 = 05003B | shorts1 = 05003B | socks1 = 05003B | pattern_la2 = _barcelona2627a | pattern_b2 = _barcelona2627a | pattern_ra2 = _barcelona2627a | pattern_sh2 = _barcelona2627a | pattern_so2 = | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 7F20E0 | socks2 = 000000 | pattern_la3 = _barcelona2627t | pattern_b3 = _barcelona2627t | pattern_ra3 = _barcelona2627t | pattern_sh3 = _barcelona2627t | pattern_so3 = _barcelona2627tl | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} '''2026/2027 сезон''' — «[[Барселона (футбол клубу)|Барселона]]» футбол клубунун тарыхындагы 127-сезон, жана клуб үчүн [[Испания футбол чемпионаты|Испания чемпиондугундагы]] 96-сезон болуп эсептелинет. Ошондой эле «Барса» [[Испания футбол Кубогу|Испания Кубогунда]] жана [[Испания футбол Суперкубогу|Суперкубогунда]] катышат. Эл аралык аренада «Барселона» [[УЕФА Чемпиондор лигасы|УЕФА Чемпиондор лигасында]] күч сынашат дагы бул сезон клуб үчүн катары менен 23-чү болуп эсептелинет. == Машыктыруучу штаб == {|class="wikitable" ! style="background:#004A99; color:#ebbd00; width:200px"|Кызматы ! style="background:#004A99; color:#ebbd00"|Аты |- |Башкы машыктыруучу||{{желек|Германия}} [[Ханс-Дитер Флик]] |- |rowspan=4|Башкы машыктыруучунун жардамчылары ||{{желек|Германия}} Маркус Зорг |- ||{{желек|Германия}} Тони Тапалович |- ||{{желек|Германия}} Хайко Вестерман |- ||{{желек|Испания}} Арнау Бланко |- |Дарбазачылардын машыктыруучусу||{{желек|Испания}} Хосе Рамон де ла Фуэнте |- |rowspan="2"|Физикалык даярдык боюнча машыктыруучулар||{{желек|Испания}} Пепе Конде |- |{{желек|Германия}} Бенжамин Кугел |} Булак: [https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/players#coaching клубдун расмий сайты] == Курам == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; width:100%" |- !style="background: #004A99; color:#ebbd00" align=right| № !style="background: #004A99; color:#ebbd00; max-width:1.5em" align=right| Өлкө !style="background: #004A99; color:#ebbd00" align=right| Оюнчу !style="background: #004A99; color:#ebbd00" align=right| Туулган күнү !style="background: #004A99; color:#ebbd00; max-width:3.5em" align=right| Келген жылы !style="background: #004A99; color:#ebbd00; max-width:4.5em" align=right| Келишимдин аягы !style="background: #004A99; color:#ebbd00" align=right| Мурдагы клубу !style="background: #004A99; color:#ebbd00; max-width:7em" align=right| Трансфердин баасы |- !colspan=9 style="background: #DCDCDC" align=center| Дарбазачылар |- | 1 | {{желек|Испания}} | [[Жоан Гарсия]] | {{туулган|2001|05|04}} | 2025 | 2031 | {{желек|Испания}} [[Эспаньол]] | €25 млн<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4288930/fc-barcelona-sign-joan-garcia|title=FC Barcelona sign Joan Garcia|date=18-6-2025|accessdate=18-6-2025|lang=en|work=клубдун расмий сайты}}</ref> |- | 13 | {{желек|Польша}} | [[Войцех Щенсны]] | {{туулган|1990|04|18}} | 2024 | 2027 | {{желек|Италия}} [[Ювентус]] | Бекер<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/41437458/barcelona-sign-wojciech-szczesny-ter-stegen-injury|title=Barcelona sign Wojciech Szczęsny after Ter Stegen injury|date=2-10-2024|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=ESPN}}</ref> |- | 25 | {{желек|Хорватия}} | [[Доминик Ливакович]] | {{туулган|1995|01|09}} | 2026 | 2030 | {{желек|Түркия}} [[Фенербахче]] | €2 млн<ref name="livakovic">{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4566933/dominik-livakovic-is-a-new-blaugrana-player|title=Dominik Livaković is a new blaugrana player|date=27-8-2026|accessdate=10-10-2026|lang=en|work=клубдун расмий сайты}}</ref> |- !colspan=9 style="background: #DCDCDC" align=center| Коргоочулар |- | 2 | {{желек|Португалия}} | [[Жоау Канселу]] | {{туулган|1994|03|27}} | 2026 | 2029 | {{желек|Сауд Арабиясы}} [[Ал-Хилал]] | Бекер<ref name="cancelo">{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4562497/joao-cancelo-a-culer-until-2029|title=João Cancelo, a culer until 2029|date=20-8-2026|accessdate=10-10-2026|lang=en|work=клубдун расмий сайты}}</ref> |- | 3 | {{желек|Испания}} | [[Алехандро Балде]] | {{туулган|2003|10|18}} | 2022 | 2028 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 5 | {{желек|Испания}} | [[Пау Кубарси]] | {{туулган|2007|01|22}} | 2024 | 2029 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 12 | {{желек|Испания}} | [[Хави Эспарт]] | {{туулган|2007|05|21}} | 2025 | 2030 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 15 | {{желек|Дания}} | [[Андреас Кристенсен]] | {{туулган|1996|04|10}} | 2022 | 2028 | {{желек|Англия}} [[Челси (футбол клубу)|Челси]] | Бекер<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/2666783/christensen-second-signing-for-fc-barcelona|title=Christensen, second signing for FC Barcelona|date=4-7-2022|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=клубтун расмий сайты}}</ref> |- | 18 | {{желек|Испания}} | [[Жерар Мартин]] | {{туулган|2002|02|26}} | 2023 | 2028 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 23 | {{желек|Франция}} | [[Жюл Кунде]] | {{туулган|1998|11|12}} | 2022 | 2030 | {{желек|Испания}} [[Севилья (футбол клубу)|Севилья]] | €50 млн<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/62328723|title=Jules Kounde: Barcelona agree deal with Sevilla to sign France defender|date=28-7-2022|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=[[BBC]]}}</ref> |- | 24 | {{желек|Испания}} | [[Эрик Гарсия]] {{вице-капитан спорт}} | {{туулган|2001|1|9}} | 2021 | 2031 | {{желек|Англия}} [[Манчестер Сити]] | Бекер<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/62328723|title=Eric Garcia: Barcelona to sign Spain centre-back from Man City|date=1-6-2021|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=[[BBC]]}}</ref> |- !colspan=9 style="background: #DCDCDC" align=center| Жарым коргоочулар |- | 4 | {{желек|Испания}} | [[Брайан Фариньяс]] | {{туулган|2006|2|9}} | 2026 | 2028 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 6 | {{желек|Испания}} | [[Гави]] | {{туулган|2004|8|5}} | 2021 | 2030 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 7 | {{желек|Испания}} | [[Фермин Лопес]] | {{туулган|2003|5|11}} | 2023 | 2031 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 8 | {{желек|Испания}} | [[Педри]] {{вице-капитан спорт}} | {{туулган|2002|11|25}} | 2020 | 2030 | {{желек|Испания}} [[Лас-Пальмас (футбол клубу)|Лас-Пальмас]] | €5 млн<ref>{{cite web|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/barcelona-signing-pedri-first-team-role-camp-nou-andres-iniesta-a4507046.html|title=Barcelona signing Pedri aiming for quick first-team role at Camp Nou as he reveals Andres Iniesta inspiration |date=24-7-2020|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=The Standard}}</ref> |- | 16 | {{желек|Испания}} | [[Родри]] | {{туулган|1996|6|22}} | 2026 | 2030 | {{желек|Англия}} [[Манчестер Сити]] | €60 млн<ref name="rodri">{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4561501/fc-barcelona-sign-rodrigo-hernandez|title=FC Barcelona sign Rodrigo Hernández|date=18-8-2026|accessdate=10-10-2025|lang=en|work=клубдун расмий сайты}}</ref> |- | 20 | {{желек|Испания}} | [[Дани Олмо]] | {{туулган|1998|5|7}} | 2024 | 2030 | {{желек|Германия}} [[РБ Лейпциг]] | €55 млн<ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.com/barcelona-complete-dani-olmo-signing-laliga-clubs-joint-eighth-most-expensive-signing-ever/view/news/441896|title=Barcelona complete Dani Olmo signing - LaLiga club's joint-eighth most expensive signing ever|date=9-8-2024|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=Transfermarkt}}</ref> |- | 21 | {{желек|Нидерланддар}} | [[Френки де Йонг]] {{вице-капитан спорт}} | {{туулган|1997|5|12}} | 2019 | 2029 | {{желек|Нидерланддар}} [[Аякс (футбол клубу)|Аякс]] | €75 млн<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/981677/barca-sign-de-jong|title=Barça sign De Jong|date=23-1-2019|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=клубтун расмий сайты}}</ref> |- | 22 | {{желек|Испания}} | [[Марк Бернал]] | {{туулган|2007|5|26}} | 2023 | 2029 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- !colspan=9 style="background: #DCDCDC" align=center| Чабуулчулар |- | 9 | {{желек|Бразилия}} | [[Габриэл Жезус]] | {{туулган|1997|4|3}} | 2026 | 2029 | {{желек|Англия}} [[Арсенал (футбол клубу, Лондон)|Арсенал]] | €10 млн<ref name="jesus">{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/2683853/agreement-with-bayern-munich-for-the-transfer-of-robert-lewandowski|title=Agreement with Bayern Munich for the transfer of Robert Lewandowski|date=19-7-2022|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=клубтун расмий сайты}}</ref> |- | 10 | {{желек|Испания}} | [[Ламин Ямал]] {{вице-капитан спорт}} | {{туулган|2007|7|13}} | 2023 | 2031 |colspan="2" |''[[Барселона Атлетик|Жаштар командасы]]'' |- | 11 | {{желек|Бразилия}} | [[Рафинья]] {{капитан спорт}} | {{туулган|1996|12|14}} | 2022 | 2028 | {{желек|Англия}} [[Лидс Юнайтед]] | €58 млн<ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.com/raphinha-joins-barcelona-from-leeds-united-new-offer-for-robert-lewandowski-submitted/view/news/407728|title=Raphinha joins Barcelona from Leeds United - new offer for Robert Lewandowski submitted|date=13-7-2022|accessdate=4-6-2025|lang=en|work=Transfermarkt}}</ref> |- | 14 | {{желек|Германия}} | [[Карим Адейеми]] | {{туулган|2002|1|18}} | 2026 | 2031 | {{желек|Германия}} [[Боруссия Дортмунд]] | €22 млн<ref name="adeyemi">{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4541406/fc-barcelona-sign-karim-adeyemi|title=FC Barcelona sign Karim Adeyemi|date=23-7-2026|accessdate=10-10-2025|lang=en|work=клубдун расмий сайты}}</ref> |- | 17 | {{желек|Англия}} | [[Энтони Гордон]] | {{туулган|2001|2|24}} | 2026 | 2031 | {{желек|Англия}} [[Ньюкасл Юнайтед]] | €70 млн<ref name="gordon">{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/4511134/anthony-gordon-becomes-an-fc-barcelona-player|title=Anthony Gordon becomes an FC Barcelona player|date=29-5-2026|accessdate=10-10-2025|lang=en|work=клубдун расмий сайты}}</ref> |- | 19 | {{желек|Швеция}} | [[Руни Бардагжи]] | {{туулган|2005|11|15}} | 2025 | 2029 | {{желек|Дания}} [[Копенгаген (футбол клубу)|Копенгаген]] | €2.5 млн<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4308767/roony-bardghji-signs-for-fc-barcelona-until-2029|title=Roony Bardghji signs for FC Barcelona until 2029|date=14-7-2025|accessdate=16-7-2025|lang=en|work=клубдун расмий сайты}}</ref> |} == Трансферлер == === Командага келишти === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Датасы ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |{{comment|Поз.|Позиция}} ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Оюнчу ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Клубтан ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Суммасы ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Булак |- |rowspan=2|1-июль 2026 |Чаб |{{желек|Англия}} [[Энтони Гордон]] |{{желек|Англия}} [[Ньюкасл Юнайтед]] |€70+10 млн |<ref name="gordon"/> |- |Чаб |{{желек|Египет}} [[Хамза Абделкарим]] |{{желек|Египет}} [[Ал-Ахли (футбол клубу, Каир)|Ал-Ахли]] |€1.5+3.5 млн |<ref name="hamza">{{cite web|lang=en|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/barca-b/news/4525479/hamza-abdelkarim-blaugrana-until-2029 |title=Hamza Abdelkarim, blaugrana until 2029 |work=клубдун расмий сайты |date=2026-6-23 |accessdate=2026-6-23 |archive-date=7 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260907094457/https://www.fcbarcelona.com/en/football/barca-b/news/4525479/hamza-abdelkarim-blaugrana-until-2029 |url-status=live}}</ref> |- |23-июль 2026 |Чаб |{{желек|Германия}} [[Карим Адейеми]] |{{желек|Германия}} [[Боруссия Дортмунд]] |€22+7 млн |<ref name="adeyemi"/> |- |31-июль 2026 |Чаб |{{желек|Бельгия}} [[Жесси Бисиву]] |{{желек|Бельгия}} [[Брүгге (футбол клубу)|Брүгге]] |€8.5 млн |<ref name="bisiwu">{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4550693/fc-barcelona-sign-jesse-bisiwu |title=FC Barcelona sign Jesse Bisiwu |date=2026-7-31 |lang=en |accessdate=2026-7-31 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=6 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260806092343/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4550693/fc-barcelona-sign-jesse-bisiwu |url-status=live}}</ref> |- |18-август 2026 |ЖК |{{желек|Испания}} [[Родри]] |{{желек|Англия}} [[Манчестер Сити]] |€60+15 млн |<ref name="rodri"/> |- |20-август 2026 |Корг |{{желек|Португалия}} [[Жоау Канселу]] |{{желек|Сауд Арабиясы}} [[Ал-Хилал]] |Бекер |<ref name="cancelo"/> |- |27-август 2026 |Дар |{{желек|Хорватия}} [[Доминик Ливакович]] |{{желек|Түркия}} [[Фенербахче]] |€2+2 млн |<ref name="livakovic"/> |- |1-сентябрь 2026 |Чаб |{{желек|Бразилия}} [[Габриэл Жезус]] |{{желек|Англия}} [[Арсенал (футбол клубу, Лондон)|Арсенал]] |€10+4 млн |<ref name="jesus"/> |} === Командадан кетишти === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Датасы ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |{{comment|Поз.|Позиция}} ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Оюнчу ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Клубка ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Суммасы ! style="background:#004A99; color:#ebbd00" |Булак |- |rowspan=3|1-июль 2026 |Чаб |{{желек|Польша}} [[Роберт Левандовски]] |{{желек|АКШ}} [[Чикаго Файр]] |Келишимдин аякташы |<ref>{{cite web |date=16 May 2026 |title=Robert Lewandowski leaving FC Barcelona at the end of the season |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4504409/robert-lewandowski-leaving-fc-barcelona-at-the-end-of-the-season |lang=en |accessdate=19 May 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=5 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260805055116/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4504409/robert-lewandowski-leaving-fc-barcelona-at-the-end-of-the-season |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260805055116/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4504409/robert-lewandowski-leaving-fc-barcelona-at-the-end-of-the-season |archivedate=2026-08-05}}</ref> |- |Дар |{{желек|Испания}} [[Иньяки Пенья]] |{{желек|Грекия}} [[Панатинаикос]] |€3 млн |<ref name="peña">{{cite web |date=23 June 2026 |title=Agreement for the transfer of Iñaki Peña |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4525482/agreement-for-the-transfer-of-inaki-pena |accessdate=23 June 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=23 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260623155521/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4525482/agreement-for-the-transfer-of-inaki-pena |url-status=live |lang=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260623155521/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4525482/agreement-for-the-transfer-of-inaki-pena |archivedate=2026-06-23 }}</ref> |- |Чаб |{{желек|Испания}} [[Ансу Фати]] |{{желек|Франция}} [[Монако (футбол клубу)|Монако]] |€11 млн |<ref name="fati">{{cite web |date=30 June 2026 |title=Ansu Fati joins AS Monaco |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4528731/ansu-fati-joins-as-monaco |accessdate=30 June 2026 |work=клубдун расмий сайты |lang=en |archive-date=30 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260730031821/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4528731/ansu-fati-joins-as-monaco |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260730031821/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4528731/ansu-fati-joins-as-monaco |archivedate=2026-07-30}}</ref> |- |4-август 2026 |Дар |{{желек|Германия}} [[Марк-Андре тер Штеген]] |{{желек|Нидерланд}} [[Аякс (футбол клубу)|Аякс]] |Ижара |<ref name="ter stegen">{{cite web |lang=en |date=4 August 2026 |title=Ter Stegen loaned to Ajax |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4550198/ter-stegen-loaned-to-ajax |accessdate=4 August 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=5 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260805194856/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4550198/ter-stegen-loaned-to-ajax |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260805194856/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4550198/ter-stegen-loaned-to-ajax |archivedate=2026-08-05}}</ref> |- |10-август 2026 |Корг |{{желек|Уругвай}} [[Роналд Араухо]] |{{желек|Англия}} [[Ливерпуль (футбол клубу)|Ливерпуль]] |Ижара |<ref name="araujo">{{cite web |lang=en |date=10 August 2026 |title=Ronald Araujo loaned to Liverpool FC |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4556283/ronald-araujo-loaned-to-liverpool-fc |accessdate=11 August 2026 |work=клубдун расмий сайты}} {{Жеткиликсиз шилтеме|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |15-август 2026 |Чаб |{{желек|Испания}} [[Ферран Торрес]] |{{желек|Франция}} [[Пари Сен-Жермен]] |€48.5 млн |<ref name="torres">{{cite web |lang=en |date=15 August 2026 |title=Agreement with Paris Saint-Germain for the transfer of Ferran Torres |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4559667/agreement-with-paris-saint-germain-for-the-transfer-of-ferran-torres |accessdate=15 August 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=15 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260815123145/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4559667/agreement-with-paris-saint-germain-for-the-transfer-of-ferran-torres |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260815123145/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4559667/agreement-with-paris-saint-germain-for-the-transfer-of-ferran-torres |archivedate=2026-08-15}}</ref> |- |17-август 2026 |Корг |{{желек|Испания}} [[Жофре Торрентс]] |{{желек|Нидерланд}} [[Аякс (футбол клубу)|Аякс]] |€6 млн |<ref name="torrents">{{cite web |lang=en |date=17 August 2026 |title=Agreement with Ajax for the transfer of Jofre Torrents |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4556728/agreement-with-ajax-for-the-transfer-of-jofre-torrents |accessdate=17 August 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=17 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260817211703/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4556728/agreement-with-ajax-for-the-transfer-of-jofre-torrents |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260817211703/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4556728/agreement-with-ajax-for-the-transfer-of-jofre-torrents |archivedate=2026-08-17}}</ref> |- |21-август 2026 |ЖК |{{желек|Испания}} [[Томми Маркес]] |{{желек|Португалия}} [[Брага (футбол клубу)|Брага]] |€11+1 млн |<ref name="tommy">{{cite web |lang=en |date=21 August 2026 |title=Tommy Marqués moves to S.C. Braga |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4563908/tommy-marques-moves-to-sc-braga |accessdate=21 August 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=21 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821171520/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4563908/tommy-marques-moves-to-sc-braga |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260821171520/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4563908/tommy-marques-moves-to-sc-braga |archivedate=2026-08-21}}</ref> |- |29-август 2026 |Корг |{{желек|Испания}} [[Эктор Форт]] |{{желек|Испания}} [[Реал Сосьедад]] |€8.5 млн |<ref name="fort">{{cite web |lang=en |date=29 August 2026 |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4568488/hector-fort-transferred-to-real-sociedad |title=Héctor Fort transferred to Real Sociedad |accessdate=29 August 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=29 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260829230751/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4568488/hector-fort-transferred-to-real-sociedad |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260829230751/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4568488/hector-fort-transferred-to-real-sociedad |archivedate=2026-08-29}}</ref> |- |rowspan=3|1-сентябрь 2026 |ЖК |{{желек|Испания}} [[Гилье Фернандес]] |{{желек|Испания}} [[Мальорка (футбол клубу)|Мальорка]] |€2.2 млн |<ref name="guille">{{cite web |lang=en |date=1 September 2026 |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/barca-b/news/4570301/agreement-with-rcd-mallorca-for-the-transfer-of-guille-fernandez |title=Agreement with RCD Mallorca for the transfer of Guille Fernández |accessdate=1 September 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=1 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260901223546/https://www.fcbarcelona.com/en/football/barca-b/news/4570301/agreement-with-rcd-mallorca-for-the-transfer-of-guille-fernandez |url-status=live}}</ref> |- |Корг |{{желек|Испания}} [[Альваро Кортес]] |{{желек|Бельгия}} [[Антверпен (футбол клубу)|Антверпен]] |€3.5 млн |<ref name="alvaro">{{cite web |lang=en |date=1 September 2026 |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4570297/agreement-with-royal-antwerp-for-the-transfer-of-alvaro-cortes |title=Agreement with Royal Antwerp for the transfer of Álvaro Cortés |accessdate=1 September 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=2 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260902013306/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4570297/agreement-with-royal-antwerp-for-the-transfer-of-alvaro-cortes |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260902013306/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4570297/agreement-with-royal-antwerp-for-the-transfer-of-alvaro-cortes |archivedate=2026-09-02}}</ref> |- |ЖК |{{желек|Испания}} [[Марк Касадо]] |{{желек|Испания}} [[Депортиво Ла-Корунья]] |Ижара |<ref name="casado">{{cite web |lang=en |date=1 September 2026 |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4570290/marc-casado-loaned-to-deportivo-a-coruna |title=Marc Casadó loaned to Deportivo A Coruña. |accessdate=1 September 2026 |work=клубдун расмий сайты |archive-date=2 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260902013942/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4570290/marc-casado-loaned-to-deportivo-a-coruna |url-status=live}}</ref> |} == Сезон алдындагы жана достук беттештер == {{legend2|#CCFFCC|Жеңиш|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#FFFFCC|Тең чыгуу|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#FFCCCC|Утулуу (жеңилүү)|border=1px solid #AAAAAA}} {{Football box collapsible |round = Достук оюн |date = 24-июль 2026 |time = 20:00 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона {{желек|Испания}} |score = 4:1 |report = https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4546260/training-continues-against-europa |team2 = {{желек|Испания}} [[Европа (футбол клубу)|Европа]] |goals1 = Диарра {{гол|13}}<br> Форт {{гол|29}}<br> Тункара {{гол|48}}<br> Гонсалес {{гол|58}} |goals2 = Рибейро {{гол|42}} |stadium = Жоан Гампер атындагы спорттук комплекси |location = [[Сан-Жоан-Деспи]], Испания |attendance = 0 |referee = {{желек|Испания}} Жерар Руис Риу |result = W |note = Оюн көрүүчүлөр жок өттү. }} {{Football box collapsible |round = Достук оюн |date = 31-июль 2026 |time = 19:45 [[UTC+01:00|UTC+1]] |team1 = [[Бирмингем Сити]] {{желек|Англия}} |score = 2:2 |report = https://www.fcbarcelona.com/en/matches/135762/birmingham-city-fc-barcelona-friendly-2026-2027 |team2 = {{желек|Испания}} Барселона |goals1 = Приске {{гол|31}}<br> Солис {{гол|68}} |goals2 = Абделкарим {{гол|42|пен.|60}} |stadium = «Сент-Эндрюс» |penalties1 = Райт {{пенгол}}<br> Васкес {{пенжаза басуу}}<br> Лэрд {{пенгол}}<br> Робинсон {{пенжаза басуу}}<br> Робертс {{пенгол}} |penaltyscore = 3:2 |penalties2 = {{пенгол}} Кортес<br> {{пенжаза басуу}} Бардагжи<br> {{пенжаза басуу}} Пескер<br> {{пенгол}} Г. Фернандес<br> {{пенжаза басуу}} Фариньяс |location = [[Бирмингем]], Англия |attendance = 28 366 |referee = {{желек|Англия}} Фарай Халлам |result = D }} {{Football box collapsible |round = Фриули-Венеция-Жулия Кубогу |date = 8-август 2026 |time = 21:00 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона {{желек|Испания}} |score = 1:0 |report = https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4556439/second-in-the-triangular |team2 = {{желек|Англия}} [[Ноттингем Форест]] |goals1 = Рафинья {{гол|45|пен.}} |goals2 = |stadium = «Стадио Фриули» |location = [[Удине]], Италия |attendance = |referee = {{желек|Италия}} Мишель Маккорин |result = W |note = Оюн 45 мүнөт эле ойнолду. }} {{Football box collapsible |round = Фриули-Венеция-Жулия Кубогу |date = 8-август 2026 |time = 22:00 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Удинезе (футбол клубу)|Удинезе]] {{желек|Италия}} |score = 1:0 |report = https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4556439/second-in-the-triangular |team2 = {{желек|Испания}} Барселона |goals1 = Байо {{гол|45}} |goals2 = |stadium = «Стадио Фриули» |location = [[Удине]], Италия |attendance = |referee = {{желек|Италия}} Франческо Заго |result = L |note = Оюн 45 мүнөт эле ойнолду. }} {{Football box collapsible |round = Достук оюн |date = 16-август 2026 |time = 16:30 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Базель (футбол клубу)|Базель]] {{желек|Швейцария}} |score = 2:5 |report = https://www.fcbarcelona.com/en/matches/140387/fc-basel-fc-barcelona-friendly-2026-2027 |team2 = {{желек|Испания}} Барселона |goals1 = Дукуре {{гол|43}}<br> Олаигбе {{гол|84|пен.}} |goals2 = Адейеми {{гол|34}}<br> Абделкарим {{гол|49}}<br> Ламин Ямал {{гол|81|пен.}}<br> Бисиву {{гол|89||90+1}} |stadium = «Сент-Якоб Парк» |location = [[Базель]], Швейцария |attendance = |referee = {{желек|Швейцария}} Аноен Канагасингам |result = W }} {{Football box collapsible |round = Жоан Гампер Кубогу |date = 19-август 2026 |time = 20:00 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона {{желек|Испания}} |score = 2:1 |report = https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4562739/fc-barcelona-2-1-al-ahly-gamper-stays-at-home |team2 = {{желек|Египет}} [[Ал-Ахли (футбол клубу, Каир)|Ал-Ахли]] |goals1 = Абделкарим {{гол|29}}<br> Рафинья {{гол|45|пен.}}<br> Гордон {{пенжаза басуу}} <small>90+1'</small> |goals2 = Зизо {{гол|51}} |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]], Испания |attendance = 54 224 |referee = {{желек|Испания}} Карлос Муньис Руис |result = W }} == Мелдештер == === Жалпы көрсөткүчтөр === {{Fb overview |c=4 |c1=[[Ла Лига]] |fm1=23-август 2026 |lm1=28-30-май 2027 |sr1=1-оюн күнү |fp1=''билине элек'' |w1=8 |d1=0 |l1=0 |f1=34 |a1=7 |c2=[[Испания улуттук футбол Кубогу|Испания Кубогу]] |fm2=15-17-декабрь 2026 |lm2=''билине элек'' |sr2=1/16 финал |fp2=''билине элек'' |w2=0 |d2=0 |l2=0 |f2=0 |a2=0 |c3=[[Испания футбол Суперкубогу|Испания Суперкубогу]] |fm3=2-февраль 2027 |lm3=февраль 2027 |sr3=Жарым финал |fp3=''билине элек'' |w3=0 |d3=0 |l3=0 |f3=0 |a3=0 |c4=[[УЕФА Чемпиондор лигасы]] |fm4=9-сентябрь 2026 |lm4=''билине элек'' |sr4=Жалпы этап |fp4=''билине элек'' |w4=2 |d4=0 |l4=0 |f4=9 |a4=2 |u=13-октябрь 2026 |s=[https://int.soccerway.com/teams/spain/futbol-club-barcelona/2017/ Soccerway] }} === Ла Лига === ==== Мелдештеги көрсөткүчтөр ==== {{Fb_rs|hw=4|hd=0|hl=0|hgf=17|hga=4|aw=5|ad=0|al=0|agf=22|aga=5}} ==== Турлар боюнча жыйынтык ==== {{#invoke:sports rbr table|table|legendpos=b | updated=2026-жылдын 17-октябрь | header=Тур | label1=Талаа | rnd2=1¹ | rnd1=2 | res1=К/Ү/Ү/К/К/Ү/К/Ү/К/Ү/Y | label2=Жыйынтык | res2=Ж/Ж/Ж/Ж/Ж/Ж/Ж/Ж/Ж | label3=Орун | pos3=4/1/1/1/1/1/1/1/1 | label4=Упайлар | pos4=3p/6p/9p/12p/15p/18p/21p/24p/27p | color_Ж=green2|text_Ж=Жеңиш | color_Т=yellow2|text_Т=Тең чыгуу | color_У=red2|text_У=Утулуу (жеңилүү) | text_Ү=Үйдө|text_К=Конокто | color_1=gold |color_2–4=green1|color_5=blue1|color_6=yellow1|color_18–20=red1 | source=[https://www.laliga.com/en-GB/laliga-easports/standing Ла Лига] }} ^'''1''' 1-турдун оюну оюнчулар [[2026 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2026 Дүйнө чемпионатынына]] катышкандыктан жана мелдештин кеч бүткөнүнө байланыштуу алдыга жылдырылган. ==== Оюндар ==== {{Football box collapsible |round = 2 |date = 23-август 2026 |time = 21:30 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Элче (футбол клубу)|Элче]] |score = 0:5 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-elche-cf-fc-barcelona-2 |team2 = Барселона |goals1 = |goals2 = Рафинья {{гол|14|пен.|67}}<br> Адейеми {{гол|45+3}}<br> Фермин {{гол|71||79}} |stadium = «Мартинес Валеро» |location = [[Элче]] |attendance = 30 704 |referee = Алехандро Кинтеро Гонсалес |result = W }} {{Football box collapsible |round = 1 |date = 27-август 2026 |time = 21:00 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона |score = 2:0 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-fc-barcelona-athletic-club-1 |team2 = [[Атлетик Билбао]] |goals1 = Рафинья {{гол|37}}<br> Фермин {{гол|82}} |goals2 = |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]] |attendance = 59 326 |referee = Мигел Анхел Ортис Ариас |result = W |note = 1-турдун оюну оюнчулар [[2026 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты|2026 Дүйнө чемпионатынына]] катышкандыктан жана мелдештин кеч бүткөнүнө байланыштуу алдыга жылдырылган. }} {{Football box collapsible |round = 3 |date = 31-август 2026 |time = 21:30 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона |score = 5:2 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-fc-barcelona-rayo-vallecano-3 |team2 = [[Райо Вальекано]] |goals1 = Рафинья {{гол|19||71}}<br> Ламин Ямал {{гол|21||90}}<br> Лежон {{гол|51|авт.}} |goals2 = Камельо {{гол|12||59}} |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]] |attendance = 57 768 |referee = Франсиско Хосе Эрнандес Маэсо |result = W }} {{Football box collapsible |round = 4 |date = 6-сентябрь 2026 |time = 16:15 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Валенсия (футбол клубу)|Валенсия]] |score = 0:5 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-valencia-cf-fc-barcelona-4 |team2 = Барселона |goals1 = |goals2 = Ламин Ямал {{гол|6||84}}<br> Фермин {{гол|22}}<br> Рафинья {{гол|50}}<br> Педри {{гол|79}} |stadium = «Месталья» |location = [[Валенсия]] |attendance = 47 319 |referee = Исидро Диас де Мера Эскудерос |result = W }} {{Football box collapsible |round = 5 |date = 13-сентябрь 2026 |time = 16:15 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Леванте (футбол клубу)|Леванте]] |score = 2:4 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-levante-ud-fc-barcelona-5 |team2 = Барселона |goals1 = Ромеро {{гол|79}}<br> Бруже {{гол|88}} |goals2 = Эспарт {{гол|5}}<br> Ламин Ямал {{гол|19||48|пен.}}<br> Адейеми {{гол|90+3}} |stadium = «Сьюдад де Валенсия» |location = [[Валенсия]] |attendance = 23 630 |referee = Хон Андер Гонсалес Эстебан |result = W }} {{Football box collapsible |round = 6 |date = 16-сентябрь 2026 |time = 21:30 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона |score = 7:2 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-fc-barcelona-r-racing-club-6 |team2 = [[Расинг (футболдук клуб, Сантандер)|Расинг]] |goals1 = Канселу {{гол|8}}<br> Рафинья {{гол|25|пен.|42||67|пен.}}<br> Вильялибре {{гол|36|авт.}}<br> Ламин Ямал {{пенжаза басуу}} {{small|45'}}, {{гол|89}}<br> Жезус {{гол|79}} |goals2 = Гейе {{гол|30}}<br> Забири {{гол|65}} |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]] |attendance = 50 568 |referee = Хосе Луис Мунуэра Монтеро |result = W }} {{Football box collapsible |round = 7 |date = 19-сентябрь 2026 |time = 21:00 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Севилья (футболдук клуб)|Севилья]] |score = 1:3 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-sevilla-fc-fc-barcelona-7 |team2 = Барселона |goals1 = Фофана {{гол|19}} |goals2 = Рафинья {{гол|22||52||69}} |stadium = «Рамон Санчес Писхуан» |location = [[Севилья]] |attendance = 41 145 |referee = Хуан Мартинес Мунуэра |result = W }} {{Football box collapsible |round = 8 |date = 10-октябрь 2026 |time = 18:30 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона |score = 3:0 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-fc-barcelona-getafe-cf-8 |team2 = [[Хетафе]] |goals1 = Гордон {{гол|2}}<br> Жезус {{гол|30}}<br> Кунде {{гол|73}} |goals2 = |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]] |attendance = 59 463 |referee = Хесус Хил Мансано |result = W }} {{Football box collapsible |round = 9 |date = 17-октябрь 2026 |time = 18:30 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Реал Бетис]] |score = 2:5 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-real-betis-fc-barcelona-9 |team2 = Барселона |goals1 = Гомес {{гол|27}}<br> Абде {{гол|53}} Бернал {{КАК|1|54}} |goals2 = Ламин Ямал {{гол|10}}<br> Родри {{гол|41}}<br> Жезус {{гол|51}}<br> Эрик Гарсия {{гол|62}}<br> Олмо {{гол|81}}<br> |stadium = «Ла Картуха» |location = [[Севилья]] |attendance = 66 924 |referee = Рикардо де Бургос Бенгоэчеа |result = W }} {{Football box collapsible |round = 10 |date = 25-октябрь 2026 |time = 21:00 [[UTC+01:00|UTC+1]] |team1 = Барселона |score = |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-fc-barcelona-real-madrid-10 |team2 = [[Реал Мадрид (футбол клубу)|Реал Мадрид]] |goals1 = |goals2 = |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]] |attendance = |referee = |result = }} {{Football box collapsible |round = 11 |date = 31-октябрь 2026 |time = 21:00 [[UTC+01:00|UTC+1]] |team1 = Барселона |score = |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2026-2027-laliga-ea-sports-fc-barcelona-real-madrid-10 |team2 = [[Алавес (футбол клубу)|Алавес]] |goals1 = |goals2 = |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]] |attendance = |referee = |result = }} === Испания Суперкубогу === Испания Суперкубогу 2027-жылдын 2-февральдан 6-февральга чейин [[Түркия|Түркиянын]] борбору [[Стамбул]] шаарында өтөт. Мелдеште «Барселона» 2025/26 Ла Лиганын чемпиону катары катышат жана 2025/26 Испания Кубогунун финалисти «[[Атлетико Мадрид]]» менен ойнойт. Андан тышкары мелдеште «[[Реал Сосьедад]]» (2025/26 Испания Кубогунун жеңүүчүсү) жана «[[Реал Мадрид]]» (2025/26 Ла Лиганын вице-чемпиону) катышышат. «Барса» бул мелдешти 16 жолу жеңген (рекорд) жана акыркы төрт жылда үч жолу чемпион болгон. {{Football box collapsible |round = Жарым финал |date = 2-февраль 2027 |time = 22:00 [[UTC+03:00|UTC+3]] |team1 = Барселона |score = |report = |team2 = [[Атлетико Мадрид]] |goals1 = |goals2 = |stadium = «Фенербахче Шүкрү Саражоглу» |location = [[Стамбул]], Түркия |attendance = |referee = |result = }} === Испания Кубогу === «Барселона» Испания Кубогун 1/16 финал этабынан баштайт. Алгачкы оюн 2026-жылдын декабрь айында өтөт. === УЕФА Чемпиондор лигасы === ==== Жалпы этап ==== Жалпы этаптын чучукулагы 2026-жылдын 27-август күнү тартылды<ref>{{cite news |url=https://www.uefa.com/news-media/news/02a0-1f71bdf70a9a-b6067bd647f2-1000--2026-european-football-calendar-match-and-draw-dates-for-all/ |title=2026 European football calendar: Dates for all UEFA competitions, draws and events |publisher=UEFA |lang=en |date=2026-5-9 |accessdate=2026-5-9 |archive-date=9 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260309032310/https://www.uefa.com/news-media/news/02a0-1f71bdf70a9a-b6067bd647f2-1000--2026-european-football-calendar-match-and-draw-dates-for-all/ |url-status=live}}</ref>. {{#invoke:sports rbr table|table|legendpos=b | updated=2026-жылдын 21-октябрь | header=Тур | label1=Талаа | res1=Ү/К/К/Ү/К/Ү/К/Ү | label2=Жыйынтык | res2=Ж/Ж/У | label3=Орун | pos3=3/2/8 | label4=Упайлар | pos4=3p/6p/6p | color_Ж=green1|text_Ж=Жеңиш | color_Т=yellow1|text_Т=Тең чыгуу | color_У=red1|text_У=Утулуу (жеңилүү) | text_Ү=Үйдө|text_К=Конокто | color_1-8=green1|color_9-16=blue1|color_17-24=blue2 | source=[https://www.uefa.com/uefachampionsleague/fixtures-results/ УЕФА] }} ===== Оюндар ===== {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 1 |date = 9-сентябрь 2026 |time = 18:45 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = Барселона {{желек|Испания}} |score = 5:1 |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049561/ |team2 = {{желек|Нидерланд}} [[Фейеноорд]] |goals1 = Рафинья {{гол|3||57}}<br> Адейеми {{гол|22}}<br> Ламин Ямал {{гол|77}}<br> Жезус {{гол|85}} |goals2 = Стейн {{гол|82}} |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]], Испания |attendance = 45 838 |referee = {{желек|Германия}} Свен Яблонски |result = W }} {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 2 |date = 13-октябрь 2026 |time = 22:00 [[UTC+03:00|UTC+3]] |team1 = [[Галатасарай]] {{желек|Түркия}} |score = 1:4 |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049576/ |team2 = {{желек|Испания}} Барселона |goals1 = Батраков {{гол|28}} |goals2 = Канселу {{гол|43}}<br> Фермин {{гол|50}}<br> Гордон {{гол|53}}<br> Адейеми {{гол|65}} |stadium = «Рамс Парк» |location = [[Стамбул]], Түркия |attendance = 49 623 |referee = {{желек|Италия}} Марко Гуида |result = W }} {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 3 |date = 20-октябрь 2026 |time = 21:00 [[UTC+02:00|UTC+2]] |team1 = [[Пари Сен-Жермен]] {{желек|Франция}} |score = 4:2 |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049589/ |team2 = {{желек|Испания}} Барселона |goals1 = Дуэ {{гол|38}}<br> Л. Эрнандес {{гол|72}}<br> Витинья {{гол|81}}<br> Руис {{гол|86}} |goals2 = Эспарт {{гол|55}}<br> Ламин Ямал {{гол|79}} |stadium = «Парк де Пренс» |location = [[Париж]], Франция |attendance = 47 221 |referee = {{желек|Англия}} Майкл Оливер |result = L }} {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 4 |date = 3-ноябрь 2026 |time = 21:00 [[UTC+01:00|UTC+1]] |team1 = Барселона {{желек|Испания}} |score = |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049607/ |team2 = {{желек|Англия}} [[Астон Вилла]] |goals1 = |goals2 = |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]], Испания |attendance = |referee = |result = }} {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 5 |date = 25-ноябрь 2026 |time = 21:45 [[UTC+04:00|UTC+4]] |team1 = [[Сабах (футбол клубу)|Сабах]] {{желек|Азербайжан}} |score = |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049642/ |team2 = {{желек|Испания}} Барселона |goals1 = |goals2 = |stadium = Олимпиадалык |location = [[Баку]], Азербайжан |attendance = |referee = |result = }} {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 6 |date = 8-декабрь 2026 |time = 21:00 [[UTC+01:00|UTC+1]] |team1 = Барселона {{желек|Испания}} |score = |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049644/ |team2 = {{желек|Англия}} [[Манчестер Сити]] |goals1 = |goals2 = |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]], Испания |attendance = |referee = |result = }} {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 7 |date = 20-январь 2027 |time = 20:00 [[UTC+00:00|UTC+0]] |team1 = [[Спортинг (футбол клубу, Лиссабон)|Спортинг]] {{желек|Португалия}} |score = |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049670/ |team2 = {{желек|Испания}} Барселона |goals1 = |goals2 = |stadium = «Жозе Алваладе» |location = [[Лиссабон]], Португалия |attendance = |referee = |result = }} {{#invoke:Football box collapsible|main |round = 8 |date = 27-январь 2027 |time = 21:00 [[UTC+01:00|UTC+1]] |team1 = Барселона {{желек|Испания}} |score = |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2049684/ |team2 = {{желек|Италия}} [[Комо 1907|Комо]] |goals1 = |goals2 = |stadium = «[[Камп Ноу]]» |location = [[Барселона]], Испания |attendance = |referee = |result = }} == Булактар == {{булактар|2}} [[Категория:«Барселона» футбол клубунун сезондору|2026/2027]] r6lvgxw41qa4z8ecj5llfz0481e1uq9 0 154741 663405 663301 2026-10-23T21:55:52Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 663405 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>Александра "Саша" Вячеславовна Игнатова (орусча: Александра Вячеславовна Игнатова; туулгандагы аты Трусова [Трусова];[nb 1] 2004-жылдын 23-июнунда туулган) — орус көркөм муз тебүүчүсү, учурда Жеке нейтралдуу спортчу катары мелдешке чыгат. Ал 2022-жылкы Олимпиаданын күмүш медалынын ээси, 2021-жылкы Дүйнө чемпионатынын коло медалынын ээси, Европа чемпионатынын күмүш[1] (2022) жана коло (2020) медалынын ээси, 2019-жылкы Гран-при финалынын коло медалынын ээси, 2019-жылкы Skate Canada мелдешинин чемпиону, 2019-жылкы Rostelecom Cup мелдешинин чемпиону, 2019-жылкы CS Ondrej Nepela Memorial мелдешинин чемпиону, 2021-жылкы U.S. Classic мелдешинин чемпиону жана 2021-жылкы Skate America мелдешинин чемпиону. Өлкө ичинде ал 2022-жылкы Россиянын улуттук чемпиону, 2019-жылкы күмүш медалынын ээси, 2020- жана 2021-жылкы коло медалдарынын ээси. Жаш өспүрүмдөр арасында ал эки жолку Жаш дүйнө чемпиону (2018 жана 2019), 2018-жылкы Жаш Гран-при финалынын чемпиону, 2019-жылкы Жаш Гран-при финалынын күмүш медалынын ээси, Жаш Гран-при сериясынын төрт жолку чемпиону жана эки жолку Россиянын жаш улуттук чемпиону. <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>  Трусова аялдардын фигуралык муз тебүү боюнча техникалык революциясын жетектегени жана аялдардын фигуралык муз тебүүсүнүн жаңы жүзү болгону менен белгилүү <ref>{{Cite web|url=https://www.japantimes.co.jp/sports/2020/03/19/figure-skating/alexandra-trusova-leads-quad-revolution-debut-senior-season/|title=Alexandra Trusova leads quad revolution in debut senior season|date=19 Mar 2020}}</ref> ал төрт бурчтуу Лутц, төрт бурчтуу флип жана төрт манжалуу илмек менен секирүүлөрдү жасаган биринчи аял муз тебүүчү болгон; экинчиси төрт бурчтуу сальчоу жасаган ( Мики Андодон кийин); жана эркин муз тебүүдө эки жана үч ратификацияланган төрт бурчтуу марафонду жасаган биринчи спортчу болгон, бул 2018-жылкы өспүрүмдөр арасындагы дүйнө чемпионатында жана 2019-жылкы Непела кубогунда тиешелүүлүгүнө жараша жасалган. <ref>{{Cite web|url=http://www.kraso.sk/wp-content/uploads/sutaze/2019_2020/20190920_mon/CSSVK19_Ladies_FS_Scores.pdf|title=2019 CS Ondrej Nepela Memorial - Ladies FS - protocols|date=20 September 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190921122235/http://www.kraso.sk/wp-content/uploads/sutaze/2019_2020/20190920_mon/CSSVK19_Ladies_FS_Scores.pdf|archivedate=2019-09-21|accessdate=2026-10-21}}</ref> Ал ошондой эле Кышкы Олимпиада оюндарында төрттүк секирүүнү жасаган биринчи аял жана 2022-жылкы Кышкы Олимпиада оюндарында эркин муз тебүүдө төрт жана бештик секирүүнү жасаган биринчи аял. Учурда ал [[Гиннестин рекорддор китеби|Гиннесстин төрт рекордуна]] ээ, бул анын 2019-жылдагы ISU Гран-при финалында төрт жолу секирип түшүргөнү үчүн төртүнчүсү. <ref>{{Cite web|url=https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/alexandra-trusova-guinness-world-records/|title=Alexandra Trusova recognised by Guinness Book of World Records again}}</ref> Анын 2018-жылкы өспүрүмдөр арасындагы дүйнө чемпионатында эркин муз тебүүдө алган техникалык 92,35 упайынын жыйынтыгы 2017–18-жылдардагы сезондун аягында GOE (аткаруу даражасы) системасы өзгөртүлгөнгө чейин өспүрүмдөр жана улуулар деңгээлиндеги аялдардын жеке муз тебүүсүндөгү эң жогорку көрсөткүч болгон. == Булактар == {{Булактар|2}} pxwtx5qvpz9q7miki3938jbh8q9lqte 0 154742 663411 663304 2026-10-24T00:52:16Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 6 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 663411 wikitext text/x-wiki [[Файл:Blake Lively Cannes 2016 2 (cropped).jpg|thumb|Blake Lively]]   '''Блейк Эллендер Браун''' (1987-жылы 25-августта туулган), кесипкөй катары '''Блейк Лайвли''' деген ат менен белгилүү, '''{{Комментарий|Lively was born with the surname '''Brown''', but uses her family's stage name, which came from her mother's name.<ref>{{cite web|first=Erin|last=Crabtree|url=https://www.usmagazine.com/food/news/blake-lively-names-drink-brand-after-daughter-with-ryan-reynolds/|title=Blake Lively Names Her New Drink Brand After Late Father — and Ryan Reynolds Reacts|work=Us Weekly|date=September 23, 2021|access-date=November 18, 2021|archive-date=November 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211118044215/https://www.usmagazine.com/food/news/blake-lively-names-drink-brand-after-daughter-with-ryan-reynolds/|url-status=live}}</ref>}}''' - америкалык актриса жана ишкер. Актер Эрни Лайвлинин кызы, ал өзүнүн кесиптик дебютун анын ''"Кум адам'' " (1998) режиссёрдук долбоорунда жасаган. Ал ''"Саякат шымынын эже-сиңдилиги"'' (2005) жана анын 2008-жылдагы уландысында чоң роль жараткан. Лайвли CW өспүрүмдөргө арналган ''"Ушакчы кыз'' " (2007–2012) аттуу драмалык телесериалында Серена ван дер Вудсендин ролун аткарып, жылдыз болгон. Бул мезгилде ал ''"Нью-Йорк", "Мен сени сүйөм"'' (2008) жана ''"Пиппа Линин жеке жашоосу"'' (2009) романтикалык комедияларында, ошондой эле ''"Шаар"'' (2010) жана ''"Жапайылар"'' (2012) триллерлеринде экинчи пландагы ролдорду ойногон. Ал "Адалиндин доору" (2015) романтикалык фантастикасында, "Тереңдиктер" (2016) тасмасында, "Кафе коому" (2016) комедиясында жана "Жөнөкөй сураныч" (2018) комедиялык триллеринде, ошондой эле анын 2025-жылы чыккан уландысында роль жараткан. Ал Тейлор Свифттин "Мен сени ойлоп жатам деп ойлойм" (2021) музыкалык клибин тасмага тартып, карьерасын кеңейткен. Лайвли "Биз менен аяктайт" (2024) романтикалык драмасында продюсерлик кылып, башкы ролду ойногон. Блейк Эллендер Браун 1987-жылы 25-августта <ref>{{Cite news|title=Famous birthdays for Aug. 25: Rachael Ray, Tim Burton|url=https://www.upi.com/Entertainment_News/2018/08/25/Famous-birthdays-for-Aug-25-Rachael-Ray-Tim-Burton/9301535160361/}}</ref> Калифорния штатынын [[Лос-Анжелес]] шаарындагы Тарзана районунда туулган. <ref>{{Cite news|url=http://ca.eonline.com/news/346615/blake-lively-and-ryan-reynolds-secretly-married-not-once-but-twice|title=Blake Lively and Ryan Reynolds: Marriage Certificate Shows They Wed Days After Secret Ceremony}}</ref> Анын апасы Элейн Лайвли (кыз кезиндеги аты МакАлпин) таланттарды издөөчү болуп иштеген, ал эми атасы Эрни Лайвли (кыз кезиндеги аты Браун) актёр жана режиссёр болгон. <ref name="biographycom">{{Cite web|url=http://www.biography.com/people/blake-lively-23034|title=Blake Lively : Biography|work=[[Biography (TV program)|Biography]]}}</ref> Лайвли чоң энесинин бир тууганынын атынан коюлган. <ref name="radiofree">{{Cite web|title=RadioFree.com Interviews: Blake Lively, Accepted|url=http://www.radiofree.com/profiles/blake_lively/interview01.shtml}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=hSk3AAAAMAAJ&q=%22Ernest+Wilson+%22Ernie%22+Brown,+Jr.,+b.+29+Jan+1947,+Baltimore,+Md.%22|title=McAlpin(e) genealogies, 1730–1990: Alexander McAlpin of South Carolina and ... – Doris McAlpin Russell}}</ref> Анын Эрик аттуу агасы жана апасынын мурунку никесинен Лори, Робин жана Джейсон аттуу үч бир тууганы бар. Анын ата-энеси жана бир туугандары көңүл ачуу тармагында иштешкен. <ref>{{Cite web|url=http://www.glamourmagazine.co.uk/celebrity/celebrity-galleries/2010/05/27/celebrity-siblings#!image-number=83|title=Celebrity siblings|work=[[Glamour (magazine)|Glamour]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160817204843/http://www.glamourmagazine.co.uk/celebrity/celebrity-galleries/2010/05/27/celebrity-siblings#!image-number=83|archivedate=2016-08-17|accessdate=2026-10-21}}</ref> <ref name="Blake Lively">{{Cite web|url=http://www.wmagazine.com/celebrities/2008/12/blake_lively?currentPage=1|title=Blake Lively's After School Activities (pg. 1)|work=[[W (magazine)|W]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101228110727/http://www.wmagazine.com/celebrities/2008/12/blake_lively?currentPage=1|archivedate=2010-12-28|accessdate=2026-10-21}}</ref> Lively бала кезинде ата-энеси аны багуучуларга таштап кетпей, өздөрү окуткан актёрдук чеберчилик сабактарына кошо алышчу. Кийинчерээк ал ата-энесинин сабак берип жатканын көрүү ага "көнүгүүлөрдү" үйрөнүүгө жана чоңойгон сайын жана өзү бул тармакта иштей баштаганда өзүнө болгон ишенимин арттырууга жардам бергенин айткан. <ref name="Blake Lively" /> <ref name="marieclaire09">{{Cite web|url=http://www.marieclaire.com/celebrity-lifestyle/celebrities/interviews/blake-lively-interview|title=Blake Lively Grows Up|work=[[Marie Claire]]}}</ref> Ал профессионалдык дебютун 10 жашында жасап, 1998-жылы атасы тарткан ''"Сэндман"'' тасмасында роль жараткан. Лайвли өзүнүн ролун "кичинекей рол" деп сүрөттөйт. Ал башында актёрлукка кызыккан эмес жана Стэнфорд университетине баргысы келген <ref name="radiofree" /> . Ал 2005-жылы Бербанк орто мектебин бүтүргөн, <ref>{{Cite web|author=Lilith Hardie Lupica|url=https://vogue.com.au/miss-vogue/blake-livelys-yearbook-photos-have-been-released-and-yes-she-was-very-popular/news-story/846b8458e00b96d711eb17a7993445d1|title=Blake Lively's yearbook photos have been released and yes, she was very popular|publisher=[[Vogue (magazine)|Vogue]]|date=March 21, 2018}}</ref> ал жерде чирлидер, чемпионат хорунун мүчөсү жана класстын президенти болгон. Анын улуу агасы таланттар боюнча агентинен жай айларында аны бир нече кастингдерге жөнөтүүнү суранган <ref name="biographycom" /> . Кийинчерээк, Лайвли " ''Кыдыруучу шымдын эже-сиңдилиги"'' (2005) тасмасында Бриджиттин ролун аткарып, орто мектептин орто жана акыркы курстарынын ортосундагы эпизоддорду тасмага тарткан. <ref name="Blake Lively2">{{Cite web|url=http://www.wmagazine.com/celebrities/2008/12/blake_lively?currentPage=2|title=Blake Lively's After School Activities (pg 2)|author=Wood|date=December 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090314020136/http://www.wmagazine.com/celebrities/2008/12/blake_lively?currentPage=2|archivedate=2009-03-14|accessdate=2026-10-21}}</ref> == Карьера == === 2005–2006: Карьерасынын башталышы === ''"Саякаттоочу шымдардын эже-сиңдиси"'' 2005-жылы чыгарылган. Лайвлинин аткаруусу ага "Choice Movie Breakout" тасмасы үчүн Teen Choice Award сыйлыгына көрсөтүлдү&nbsp;– Аял". <ref name="choicebreakout">{{Cite web|url=http://www.fox.com/tca2005/nominees.htm|title=The Teen Choice Awards}}</ref> 2006-жылы Лайвли Жастин Лонг менен биргеликте ''"Кабыл алынган'' " тасмасында башкы ролду ойногон жана ал ''"Саймон айтат" деген'' коркунучтуу тасмада экинчи пландагы ролдорду ойногон. ''"Акцепт'' " сынчылар тарабынан жакшы кабыл алынган эмес, бирок Лайвлинин аткаруусу жакшы кабыл алынган, ошондуктан ал ''Hollywood Life'' тарабынан "Жеңилдик сыйлыгын" алган. <ref>{{Cite web|work=Zimbio|title=Hollywood Life Magazine's 6th Annual Breakthrough Awards|url=http://www.zimbio.com/photos/Blake+Lively/Hollywood+Life+Magazine+6th+Annual+Breakthrough/g_M1cNmMxs4}}</ref> Лайвли ''"Элвис жана Анабелл"'' (2007) тасмасында сулуулук сынагында жеңишке жетүүнү үмүттөнгөн булимик кыз Анабеллдин ролун ойногон. <ref>{{Cite web|title=A Guide to Blake Lively's Movies, from 'Green Lantern' and 'Hick' to 'It Ends with Us'|url=https://people.com/blake-lively-biggest-movies-8691163|work=[[People (magazine)|People]]}}</ref> Ал бул ролго өзүн толук кандуу алып кирүү жөнүндө боюнун "олуттуу салмактан арылганын" айткан. Ал тамак-аш "№" экенин айтты.&nbsp;"Жашоомдогу бир сүйүүм", бул процессти ага кыйындатты. <ref name="Blake Lively4">{{Cite web|url=http://www.wmagazine.com/celebrities/2008/12/blake_lively?currentPage=4|title=Blake Lively's After School Activities (Page 4)|work=W|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090312074533/http://www.wmagazine.com/celebrities/2008/12/blake_lively?currentPage=4|archivedate=2009-03-12|accessdate=2026-10-21}}</ref> === 2007–2012: ''Ушакчы кыз'' === "Lively" The CW телеканалынын "Gossip Girl" сериалына тартылган, ал Сесили фон Зигесардын "Gossip Girl" романдар сериясына негизделген жана 2007-жылдын сентябрында жарык көргөн.[1] Бир жылга кечиктирилген колледжге барууну пландап жаткан Lively бул ролдон баш тартып, студент болууну көздөгөн, бирок сериал тартылып жатканда жарым күндүк окууга бара аларын айтышкан (кийинчерээк ал: "Бул баарына кеңеш: алар айтканда, 'Биз убада беребиз, бирок жазуу жүзүндө бере албайбыз', аларды жазуу жүзүндө бере албагандыгынын себеби бар" деп айткан). Колледждеги окуусун бир жылга жылдырып койгон Лайвли бул ролдон баш тартып, студент болууну көздөгөн, бирок ага сериалды тартуу учурунда колледжде жарым-жартылай окуй алары айтылган (кийинчерээк ал: "Бул баарына кеңеш: алар: "Биз убада беребиз, бирок муну жазуу жүзүндө көрсөтө албайбыз" дешсе, анда алар муну жазуу жүзүндө көрсөтө албай турганынын себеби бар" деп айткан). Ал өспүрүмдөр драмасында Серена ван дер Вудсендин ролун 2012-жылы сериал аяктаганга чейин ойногон. <ref name="elvis">{{Cite news|title=Showbiz people briefs|date=April 12, 2006}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Bibel|first=Sara|title='Gossip Girl' Two Hour Series Finale Will Air Monday, December 17 on the CW|url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2012/10/31/gossip-girl-two-hour-series-finale-will-air-monday-december-17-on-the-cw/155669|work=[[TV by the Numbers]]|publisher=[[Zap2it]]|date=October 31, 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130518102309/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2012/10/31/gossip-girl-two-hour-series-finale-will-air-monday-december-17-on-the-cw/155669/|archivedate=2013-05-18|accessdate=2026-10-21}}</ref> Анын биринчи журнал мукабасы ''CosmoGirl'' журналынын 2007-жылдын ноябрь айындагы саны болгон, анда ал мектептеги убактысы жана ''Gossip Girl'' журналына чейинки карьерасы жөнүндө сөз кылган . 2008-жылы Лайвли ''"Саякат шымынын эже-сиңдилиги 2"'' тасмасынын уландысында Бриджиттин ролун кайталап аткарган. Биринчи тасма сыяктуу эле, Лайвлинин аткаруусу сынчылар тарабынан оң кабыл алынган. <ref>{{Cite web|url=http://www.screeninglog.com/journal/2008/8/8/review-the-sisterhood-of-the-traveling-pants-2.html|title=Review: "The Sisterhood of the Traveling Pants 2"|date=August 8, 2008|first=Franck|last=Tabouring|work=Screening Blogs}}</ref> 2008-жылдын ноябрь айына карата тасма 44 доллардан ашык киреше тапкан&nbsp;кассада миллион доллар. <ref>{{Cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=travelingpants2.htm|title=The Sisterhood of the Traveling Pants 2|work=Box Office Mojo}}</ref> 2009-жылы ал 2006-жылы тартылган ''"Париж, мен'' ''сени сүйөм" тасмасынын уландысы болгон "Нью-Йорк, мен сени'' сүйөм" романтикалык комедиясында Габриэль ДиМарконун ролун ойногон. Сынчылардын оң пикирине карабастан, тасма кассада ийгиликсиз болгон. <ref name="nyilyplot">{{Cite web|url=http://www.mtv.com/movies/news/articles/1624006/story.jhtml|title='New York, I Love You': Out-Of-Towners|last=Loder|first=Kurt|date=October 16, 2009|publisher=MTV|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100427155611/http://www.mtv.com/movies/news/articles/1624006/story.jhtml|archivedate=2010-04-27|accessdate=2026-10-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.screeninglog.com/journal/2009/10/16/movie-review-new-york-i-love-you.html|work=Screening Blogs|date=October 12, 2009|title=Movie Review: 'New York, I Love You'|first=Franck|last=Tabouring}}</ref> == Булактар == {{Булактар|2}} [[Категория:Туулгандар 1987-жылы]] j3bq80xi2n7izh4bxtoyezdzmrr552z 118 154761 663388 2026-10-23T12:01:21Z Artelow 2286 Artelow "[[Макала долбоору:Грузия]]" барагын "[[Грузия]]" деп кайра атады: Толукталды, булактар менен коштолду жана негизги мейкиндике чыгарылды 663388 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Грузия]] j4e0b31revufefzwo9wi392zcqrzhk6 0 154762 663396 2026-10-23T13:49:53Z Zakiya.aichurok-9c 49529 Жаңы барак: "‎[[Файл:Rosalind-franklin-in-paris crop.jpg|thumb|Розалинд Франклин (1920-1958).]] == '''РОЗАЛИНД ФРАНКЛИН'''<ref><nowiki>https://reference-url-citation.invalid/1</nowiki></ref>[https://reference-url-citation.invalid/2][https://reference-url-citation.invalid/3][https://reference-url-citation.invalid/4] ==" 663396 wikitext text/x-wiki [[Файл:Rosalind-franklin-in-paris crop.jpg|thumb|Розалинд Франклин (1920-1958).]] == '''РОЗАЛИНД ФРАНКЛИН'''<ref><nowiki>https://reference-url-citation.invalid/1</nowiki></ref>[https://reference-url-citation.invalid/2][https://reference-url-citation.invalid/3][https://reference-url-citation.invalid/4] == fq8u7sgw5ehzf43zx9felmhyeqp4b8s 663397 663396 2026-10-23T13:58:44Z Zakiya.aichurok-9c 49529 Добавила удаленный текст. 663397 wikitext text/x-wiki [[Файл:Rosalind-franklin-in-paris crop.jpg|thumb|Розалинд Франклин (1920-1958).]] == '''РОЗАЛИНД ФРАНКЛИН'''<ref>htterence-url-citation.invalid/1</ref>[https://reference-url-citation.invalid/2][https://reference-url-citation.invalid/3][https://reference-url-citation.invalid/4] == an4afhiiwvgdji724ixxs57jxstcbn9 663398 663397 2026-10-23T14:29:48Z Zakiya.aichurok-9c 49529 +more information 663398 wikitext text/x-wiki [[Файл:Rosalind-franklin-in-paris crop.jpg|thumb]] = '''РОЗАЛИНД ФРАНКЛИН'''<ref>[[l-citation.invalid/1]]</ref><ref>https://reference-url-citation.invalid/2</ref><ref>[[Https|https://reference-url-citation.invalid/3]]</ref><ref>https://reference-url-citation.invalid/4</ref> = <references /> ei9fethdyh4ictqeuhucpudiknd9uq6 0 154763 663419 2026-10-24T04:47:37Z ~2026-56665-37 49542 Кыргызча маалымат жок 663419 wikitext text/x-wiki <ref group="Абдукаимов, Урмат — Википедия https://share.google/THCIbyMZAD9Oip7l6">Абдукаимов, Урмат — Википедия https://share.google/THCIbyMZAD9Oip7l6</ref> dv94pz77r25m71ekntf6517c2trt0zn 0 154764 663421 2026-10-24T08:00:02Z Akbayana9b 49370 Created by translating the opening section from the page "[[:ru:Special:Redirect/revision/154984447|Эрл, Сильвия]]" 663421 wikitext text/x-wiki Сильвия Элис Эрл (Sylvia Alice Earle, кыз кезиндеги фамилиясы — Рид, Reade; 1935-жылы 30-августта Гибстаун, Нью-Джерси штатында төрөлгөн) — америкалык биоокеанолог жана эколог, коомдук ишмер, деңизди терең изилдөө жана аны сактоо тармагындагы белгилүү пионер. Ал дүйнө жүзү боюнча 100дөн ашык экспедиция өткөрүп, 7 миңден ашык жеке суу астына түшүүлөрдү жасаган. '''саат (болжол менен бир жыл)''' 1979-жылы жеке суу астына терең чөгүү боюнча дүйнөлүк рекорд койгон (381 метр). Дал ушул жетишкендигине байланыштуу ага «Деңиз тереңдигинин ханышасы» («Her Deepness») деген лакап ат берилген. 2000-жылы Конгресс китепканасы аны «Тирүү легенда» (Living Legend) деп тааныган. Ошол эле жылы ал АКШнын Улуттук аялдар даңк залына киргизилген. Ал эми 1998-жылы «Тайм» журналы аны биринчи жолу «Планетанын баатыры» (Hero for the Planet) деп атаган. 1990–1992-жылдары Улуттук океандык жана атмосфералык изилдөөлөр башкармалыгында (NOAA) башкы окумуштуу болуп иштеген. 1998-жылдан бери Улуттук географиялык коомдун кызматкери болуп келет. Ал 1992-жылы Deep Ocean Exploration and Research Inc., 2008-жылы Sylvia Earle Alliance, ал эми 2009-жылы Mission Blue уюмдарын негиздеген. Көптөгөн сыйлыктарга, анын ичинде абройлуу эл аралык сыйлыктарга татыктуу болгон. Доктор Эрл дүйнөлүк океанды коргобосок, адамзаттын жашоосу токтошу мүмкүн экенин бизге дайыма эскертип келет. «Биз жаратылышка өзүбүздүн жашообуз андан көз каранды болгондой кам көрүшүбүз керек. Анткени, чындыгында, ошондой», — дейт ал. Буга чейин ал 2020-жылга чейин дүйнөлүк океандын 20% аймагы деңиз коруктарына айланышын жактаган. Бирок максаттын 10% гана аткарылган. nibmzsjnoxs0ittxplfxnm1hlk97bfi 0 154765 663423 2026-10-24T09:21:35Z Nazima jk 9B 49547 Created by translating the opening section from the page "[[:ru:Special:Redirect/revision/154581117|Юсуфзай, Малала]]" 663423 wikitext text/x-wiki {{Персона}}'''Малала Юсуфзай''' ( {{lang-ps|ملاله یوسفزۍ}} 1997-жылы 12-июлда туулган <ref name="NPRNews">{{Cite news|title=Taliban Say They Shot Teenaged Pakistani Girl Who Exposed Their Cruelty|url=http://www.npr.org/blogs/thetwo-way/2012/10/09/162573135/taliban-say-they-shot-14-year-old-pakistani-girl-who-exposed-their-cruelty|date=2012-10-09}}</ref>, Мингора ) <ref>{{Cite web|url=http://ria.ru/spravka/20131010/969089220.html|title=Биография Малалы Юсуфзай|work=[[РИА Новости]]|date=2013-10-10|lang=ru}}</ref> - дүйнө жүзү боюнча аялдардын билим алуу мүмкүнчүлүгүн жактаган [[Пакистан|пакистандык]] укук коргоочу.Ал өзүнүн ушул ишмердүүлүгүнөн улам, 2012-жылы «Техрик-и-Талибан Пакистан» террордук тобунун согушкерлери тарабынан оор жаракат алган. Ал — Нобель тынчтык сыйлыгынын ээси (2014-жыл). 0pa95jz3qq9mm7clx5dg1v0u615rmg9