Википедия kywiki https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter Медиа Атайын Талкуу Колдонуучу Колдонуучунун баарлашуулары Википедия Википедияны талкуулоо Файл Файлды талкуулоо МедиаВики МедиаВикини талкуулоо Калып Калыпты талкуулоо Жардам Жардамды талкуулоо Категория Категорияны талкуулоо Макала долбоору Макала долбоорун талкуулоо TimedText TimedText talk Модуль Модулду талкуулоо Event Event talk 0 1031 664168 664109 2026-10-30T14:16:29Z ~2026-57877-03 49742 kempir abad kiyin 200 105 boldu 664168 wikitext text/x-wiki {{Мамлекет |Тарыхы= 693-жылы <br> ([[Кыргыз кагандыгы]]) 14-октябрь 1924-жылы<br>([[Кара-Кыргыз автономиялуу облусу]]) |Макамы = |Кыргызча аталышы= Кыргыз Республикасы |Расмий аталышы = |Мамлекеттик дини = [[Динден тышкары мамлекет|Динден тышкары]] |Герб =Emblem_of_Kyrgyzstan.svg |Желек =Flag of Kyrgyzstan.svg |Гимн аталышы=Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик гимни |Аудио=National_Anthem_of_Kyrgyzstan.ogg |Урааны= Алга Кыргызстан! |Башкаруу формасы = [[президенттик республика]] |Картада = Kyrgyzstan_(orthographic_projection).svg |lat_dir = 41|lat_deg = |lat_min = 13|lat_sec = N |lon_dir = 75 |lon_deg = |lon_min = 0 |lon_sec = E |region = KG |CoordScale = 10000000 |Тили = [[кыргыз тили]] – мамлекеттик тил<br>[[Орус тили|орус тили]] – расмий тил<ref>{{cite web |url=http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/202913|title=Биринчи бɵлүм. Конституциялык түзүлүштүн негиздери. 10-берене |website=Кыргыз Республикасынын Конституциясы}}</ref> |Эгемендүүлүк күнү = 31-август 1991-жылы |Эгемендүүлүгүн алды = [[Кеңештер Бирлиги|Кеңештер Бирлигинен]] |Борбор шаары= [[Файл:Flag of Bishkek.png|19px]] [[Бишкек]] |Ири шаарлар = Бишкек, [[Ош]], [[Манас]], [[Каракол]], [[Токмок]], [[Өзгөн]] |Башчыларынын милдеттери=[[Кыргыз Республикасынын президенти|Президент]]<br>[[Кыргыз Республикасынын Премьер-министри|Министрлер Кабинетинин<br>төрагасы]]<br>[[Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши|Жогорку Кеңештин<br>төрагасы]] |Башчылары= [[Садыр Жапаров]]<br>[[Касымалиев Адылбек Алешович|Касымалиев Адылбек]]<br><br>[[Маматалиев Марлен Абдырахманович|Марлен Маматалиев]] |Аянты боюнча орду= 85-орун |Аянты= 200 105 |Суу пайызы = 4,4<ref>{{cite web|url=https://www.gov.kg/?p=29981&lang=ru|title=архив көчүрмөсү|accessdate=2020-06-18|archivedate=2019-04-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190402071952/http://www.gov.kg/?p=29981&lang=ru}}</ref> |Калкы боюнча орду = 105-орун |Калкы={{өсүү}}7 413 600<ref name ="Калк">{{cite web |url=https://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fwww.stat.gov.kg%2Fkg%2Fstatistics%2Fdownload%2Foperational%2F825%2F&wdOrigin=BROWSELINK|title=Кыргыз Республикасынын облустарынын, райондорунун, шаарларынын, шаарчаларынын, айыл аймактарынын жана айылдарынын калкынын саны|website=Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети}}</ref> |Калкты каттоо жылы =1.02.2026 |Калктын жыштыгы=39 |ИДӨ (САМ)= 73,890 млрд | ИДӨнү эсептөө жылы (ППС) = 2026 | ИДӨ (САМ) боюнча = 136-орун | ИДӨнүн ар бир жанга = 10,024<ref name="IMF"/> | ИДӨнүн ар бир жанга боюнча = 143-орун | ИДӨ (номинал) = 23,600 млрд<ref>{{Cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/April/weo-report|title=Report for Selected Countries and Subjects|lang=en|website=IMF|access-date=2023-09-04}}</ref> | ИДӨ (номинал) эсептөө жылы = 2026 | ИДӨ (номинал) боюнча = 154-орун | ИДӨ (номинал) ар бир жанга = 3,200<ref>{{cite web|url=https://www.imf.org/external/datamapper//export/excel.php?indicator=NGDPDPC|title=World Economic Outlook Database-October 2021|publisher=[[International Monetary Fund]]|date=2021-10-30|accessdate=2023-09-04|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211030072015/https://www.imf.org/external/datamapper//export/excel.php?indicator=NGDPDPC|archivedate=2021-10-30}}</ref> |Акча бирдиги=[[кыргыз сому|сом]] ([[Файл:Sign of som.svg|9px]])<br>([[ISO 4217|KGS, код 417]]) | АДӨИ = {{өсүү}}0,720<ref name=АДӨИ>{{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020_ru.pdf |lang=en |title=Доклад о человеческом развитии 2020: Следующий рубеж - Человеческое развитие и антропоцен |publisher=[[БУУнун Өнүктүрүү программасы]] |lang=ru}}</ref> | АДӨИ деңгээли = <span style="color:#fc0;">'''орточо'''</span> | АДӨИ боюнча орду = 120 |ЭОК = |Этнохороним = [[кыргызстандыктар|кыргызстандык, кыргызстандыктар]] |Домени = .kg |Телефон коду = 996 |Убакыт аралыгы = +6:00 |Штрих коду = }} '''Кыргызстан''', толук расмий түрдө – '''Кыргыз Республикасы''' ('''КР''') – [[Орто Азия|Борбор Азиядагы]] мамлекет. Түндүктө [[Казакстан]], батышта жана түштүк-батышта [[Өзбекстан]], түштүк-батышта [[Тажикстан]] жана чыгышта [[Кытай]] менен чектешет. Басымдуу аймагы тоолуу, деңизге чыга турчу жери жок өлкө. Кыргызстан – [[Унитардык мамлекет|унитардык]], [[Динден тышкары мамлекет|мамлекеттик башкарууга дин аралашпаган]], президенттик мамлекет. Борбор шаары – [[Бишкек]], [[калк]] боюнча республиканын эң ири шаары. Туруктуу калкы 1 миллион адамдан ашат. Өлкөдөгү туруктуу калктын саны 2021-жылдын башына карата баалоо боюнча 6,7 миллион ашуун адам түзөт<ref name = Калк/>. Кыргызстан 2020-жылдын башына карата бааланган калкы боюнча дүйнө жүзүндө 110 орунду ээлеген<ref>https://gtmarket.ru/ratings/world-population</ref>. 2015-жылдын 25-ноябрында 6 миллиончу кыргызстандык туулган<ref>https://www.super.kg/kabar/news/130615/&pg=0</ref>. Кыргызстандын аянты 199 951 км² түзөт. Суу бетинин аянты өлкөнүн аянтынан 4,4 % түзөт. Социалдык-экономикалык көрсөткүчтөр боюнча [[Өнүгүп жаткан өлкөлөр|өнүгүп жаткан өлкөлөрдүн]] катарына кирет. Кыргызстандын [[адамдын өнүгүү индекси]] 2019-жылдын жыйынтыгы боюнча 0,697 (орточо) түзүп, 138 изилденген өлкөлөрдүн арасынан 120 орунду ээлеген<ref name=АДӨИ/>. [[Кеңештер Бирлиги|Советтер Союзу]] кулагандан бери (1991-жылы) өлкөдөн эмгек миграция калыптанган. Кыргызстандын 700 миң ашуун жараны эмгек мигрант болууда. Эмгек мигранттардын негизги агымы [[Орусия|Орусияга]] (2018-жылы 640 миң ашуун) кетет, ошондой эле Казакстанда, [[Түркия|Түркияда]] жана [[Америка Кошмо Штаттары|АКШда]] иштегендер да көп. Алардын акча которуулары [[Ички дүң өндүрүм|ИДӨнүн]] үчтөн биринен ашуун түзөт. Бул көрсөткүч боюнча өлкө дүйнөдө алдыңкы орундарды ээлейт. Акча которуулар өлкөдөгү [[Жакырчылык|жакырчылыкты]] азайтууга маанилүү салым кошот<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://kyrgyzstan.iom.int/ru/news/%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%83%D1%89%D0%B0%D1%8F-%D0%BC%D0%B8%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%81%D0%B8%D1%82%D1%83%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F-%D0%B8-%D1%82%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%B8-%D0%B2-%D0%BA%D1%8B%D1%80%D0%B3%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B5 |accessdate=2021-08-15 |archivedate=2021-08-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210815123544/https://kyrgyzstan.iom.int/ru/news/%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%83%D1%89%D0%B0%D1%8F-%D0%BC%D0%B8%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%81%D0%B8%D1%82%D1%83%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F-%D0%B8-%D1%82%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%B8-%D0%B2-%D0%BA%D1%8B%D1%80%D0%B3%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B5 }}</ref><ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://ssm.gov.kg/%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0/ |accessdate=2021-08-15 |archivedate=2021-08-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210815123535/http://ssm.gov.kg/%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0/ }}</ref>. Кыргызстан 1992-жылдан тарта [[Бириккен Улуттар Уюму|Бириккен Улуттар Уюмунун]] мүчөсү. Ошондой эле [[Көз карандысыз мамлекеттердин шериктештиги|КМШ]], [[ЕАЭБ]], [[Жаматтык коопсуздук жөнүндө келишим уюму (ЖККУ)|ЖККУ]], [[Шанхай кызматташтык уюму|ШКУ]], [[Организация исламского сотрудничества|ИКУ]], [[Түрк кеңеши]], ТҮРКСОЙ сыяктуу бир катар эл аралык уюмдардын мүчөсү. == Этимология == "Кыргызстан" ― өлкөнүн аталышы "кыргыз жери" дегенди билдирет. Ал "кыргыз" этнониме [[Фарс тили|перс (фарс) тилинен]] алынган "стан" суффиксин кошуусу менен жаралган<ref>https://inosmi.ru/sngbaltia/20141118/224333439.html</ref>. Кыргызстан өлкөнүн аталышы катары азыркы чек арадагы 1924-жылы негизделген чөйрөсү тууралу айтылат. Андан тышкары азыркы учурдагы анын чөйрөсүндөгү болуп турган жана социалдык, маданий, саясий орун басуучулук менен 1991-жылы түптөлгөн мамлекетти ― Кыргыз Республикасын да билдирген кыскача, расмий аталыш. == Тарых == {{Негизги макала|Кыргызстан тарыхы}} Кыргыздардын тарыхы XXII кылымдан (2200-жыл) ашуун убакыттан бери ар түрдүү маданияттарды жана [[империя|дөөлөттөрдү]] камтыйт. Байыркы маданиятын сактоого жардам берип келип жаткан, анын бийик тоолуу жерде алыста жайгашканына карабастан, өлкө [[Улуу жибек жолу|Улуу Жибек жолунда]] жана башка соода жана маданий каттамдардын алкагында бир нече улуу маданияттардын кесилишинде турган. Жайгашкан чөлкөмүндөгү аймактык ар кандай саясий, социалдык-экономикалык, аскердик жашоодо активдүү катышкан. === Байыркы мезгил === Кыргызстандын аймагында адамзаттын ишкердигинин алгачкы издери баштапкы же төмөнкү [[Палеолит доору|палеолит дооруна]] барып такалат. Бул учур жөнүндө  А. П. Окладников 1953-жылы Борбордук Тянь-Шандан, [[Он-Арча|Он-Арча суусунун]] сол жээгинен тапкан таш куралы далилдеп турат. Бул таш куралын иштетүү техникасы анын даярдалган убактысын буга чейин 300 миң жыл мурда деп эсептөөгө мүмкүндүк берет. Ушуга окшоп жасалган курал Кыргызстандын түштүгүндө Кожо-Бакырган-Сайда табылган. [[Энеолит доору]] Саймалы-Таш капчыгайындагы таштарга чегилип тартылган сүрөттөрдүн байыркы бөлүгүнөн көрүнөт. Бул орто кылымдарга чейинки энеолит жана  коло доорунун ыйык саналган зор борбору. Булактарга ылайык Борбор Азиянын мал баккан элдери биздин эрага чейинки I миң жылдыкта “сактар” деп аталган. Алар биздин эрага чейинки I миң жылдыкта Борбор Азиянын саясый окуяларында жигердүү роль ойногон жоокер уруулары болгон. Биздин эрага чейинки  III кылымда Борбор Азиянын территориясында гунндардын империясы өкүмдарлык кылып турган. Б. э. ч. 201-жылы Модэ (Маодунь) ал кезде Чыгыш Тянь-Шанда жайгашкан Гэгунь (Кыргыз) ээлигин баш ийдирген. Маодундун башкаруусу кыргыз элинин тарыхында баштапкы маанилүү окуя болгон: кытай жылнаамасында 201-жылы биринчи жолу “кыргыз” этноними эскертилет. Сактардын жолун улоочулар усундар болушкан. Жети-Сууну, Жунгарияны жана Борбордук Тянь-Шанды ээлеп, алар мында байыркы мамлекеттердин бирин түптөшкөн. Усундун төбөлү Күнбаг (ккэ бир булактарда Күнбий) б. э. ч. 71-жылы Хан империясы менен бирдикте гунндарга кыйратуучу сокку урган. Ал убакта Кыргызстандын бир бөлүгү Фергана өрөөнүндөгү Даван мамлекетинин курамына кирген. Даван (байыркы перси булактары боюнча – Паркана) калкы жыш жайгашкан өлкө болгон. Өзгөчө Фергана жылкыларынын атагы алыска угулган. Кытай аларды өз атчандар аскери үчүн алганга умтулган. Б. э. ч. 104–99-жылдарда Давань Хан империясы менен күрөштө көз карандысыздыгын сактап калган. VI кылымдын ортосунда Алтайда Түрк каганаты түзүлгөн (551–744). VI кылымдын 70-жылдарында ал күч-кубатка толуп турган. Ал Хингандан Түндүк Кавказдын түздүктөрүнө чейин, Енисейдин жогору жагынан Аму-Дарыясынын жогору жагына чейин созулуп жаткан аймакты ээлеген. 603-жылы Түрк державасын расмий түрдө Чыгыш жана Батыш каганаттарына бөлүү болгон. Батыш Түрк каганаты (603–704) [[Чыгыш Түркстан|Чыгыш Түркстандан]], Тянь-Шань тоолорунан жана Жети-Суудан тартып,  Түндүк Кавказга чейинки кеңири аймакты ээлеген. Администрациялык-саясий жана башкы соода борбору Суяб шаары (Токмок шаарына жакын Ак-Бешимдин урандылары) болгон. Батыш Түрк каганаты кулагандан кийин Кыргызстандын аймагында Түргөш каганаты (704–746) өмүр сүргөн. 746-жылы ага карлуктар кол салат. Карлуктар мамлекети көчмөн уруулардын күчтүү союзунан турган. VIII– IX кылымдарда Карлук каганаты Жети-Суу менен Тянь-Шанда өкүмдарлык кылган. Ушул учурда Түштүк Сибирде Енисейлик кыргыздардын мамлекети көтөрүлө баштаган. Уйгурлар менен 20 жылдык согуштун натыйжасында (820–841) кыргыздар аларды талкалаган. Уйгур каганатын талкалоо жана Борбор Азиянын кеңири аймактарын жеңип алуу Улуу Кыргыз каганатын түзүүгө алып келген. Карахан каганатынын түзүлүүсү менен (X кылымдын башы XIII кылымдар) Кыргызстандын аймагында ислам маданияты жайыла баштайт. Бул болсо шаар маданиятынын, жазуунун, адабият менен тарыхтын дүркүрөп өсүүсүн шарттаган. Улуу ойчулдар Жусуп Баласагын менен Махмуд Кашгари өздөрүнүн  улуу чыгармаларын жаратышкан. Борбор Азияны Чыңгыз хан жеңип алуусу менен Чагатай улусу түзүлгөн. Алардын артынан Хайду жана Моголистан мамлекеттери пайда болгон. Моголистандын тушунда тарыхый аренага кыргыздар чыгышкан. Моголистандык тарыхчы Мухаммед Хайдар аларды “Моголистандын жапайы арстандары” деп атаган. Бул алардын аталган региондогу саясый артыкчылыгын күбөлөп турат. XV–XVI кылымдардын экинчи жарымында кыргыздар өздөрүнүн азыркы этникалык кебетесине келишкен жана негизинен Тянь-Шань менен Памир-Алай аймактарын ээлеп турушкан. XVII кылымдын ортосунан баштап, XVIII кылымдын ортосуна чейин кыргыздар Жунгар хандыгынын басып кирүүсүнөн өз көз карандысыздыгын коргошкон.   XVIII кылымдын 60-жылдарында түштүк кыргыздар, андан кийин XIX кылымдын 20-30-жылдары түндүк кыргыздар Кокон хандыгынын таасиринде калат. === Орусия империясы === {{Негизги макала|Орусия империясы}} [[Файл:Борбордук Азия (XX кылымдын башында).svg|thumb|XX кылымдын башында азыркы учурда Кыргызстанга таандык аймактар [[Орусия империясы|Орусия империясынын]] [[Түркстан генерал-губернаторлугу|Түркстан генерал-губернаторлугунун]] 4 облусуна кирген: Сыр-Дарыя, Жети-Суу, Фергана, Самарканд]]XVIII кылымдын аягында жана XIX кылымдын башында түндүк кыргыз уруулары Орусия менен өз алдынча мамиле түзө баштаган. 1785-жылы сарыбагыш бийи ― [[Атаке баатыр]] биринчи өкүлдөрүн Орусияга жөнөткөн. 1855-жылы бугу уруусу Орусиянын букаралыгын алган. Бул кыргыздардын Орусияга кошулуу процессинин башталышы эле. 1868-жылы кыргыздардын түндүк уруулары Орусияга биротоло кошулган, ал эми түштүгү [[Кокон хандыгы|Кокон хандыгына]] каршы көтөрүлүштү баскандан кийин 1876-жылы жеңип алынган. 1867-жылы Кыргызстанда Орусиянын административдик-аймактык башкаруусу иштей баштаган. Падышалыктын журт котортуучулук жана салык саясаты улуттук жана экономикалык эзүүнү күчөтүп жиберген. [[Анжиян көтөрүлүшү|Орто Азия элдеринин биринчи антиколониялык козголоңу]] Фергана өрөөнүндө 1898-жылы Анжиян шаарында болгон. Кошулуу процесси кыргыздардын экономикалык жана чарбалык көнүмүш турмушунун акырындап өзгөрүүсүнө алып келген. Кыргыз элинин географиясын, табиятын, тарыхы менен маданиятын окуп-үйрөнүү башталган. Бул прогрессивдүү көрүнүш эле. ==== Үркүн ==== {{Негизги макала|Үркүн}} Бирок падышалыктын колониялык саясаты 1916-жылкы көтөрүлүшкө алып келгендиги, ал болсо [[Үркүн]] менен аяктагандыгы белгилүү. === Орус падышалыгынын кулашы жана үч бийликтүү мезгил === {{Кошумча караңыз|Февраль революциясы}} <gallery mode="packed" caption="Петроград"> Файл:Revolución-marzo-rusia--russianbolshevik00rossuoft.png|Революциячылар Файл:Знаменская площадь во время февральской революции 1917 года.jpg|Знаменская аянтында Файл:CañonesDominandoLitainaiProspektYSuPuenteMarzo1917--russiainrevolut00jone.jpg|Литейный проспектиндеги баррикада Файл:Torn down portraits of the Tsars of Russia during the revolution.jpg|Орус падышаларынын жулунган портреттери </gallery> Эски стиль (юлиан календары) менен 1917-жылдын февраль айындагы, [[Григориан календары|жаңы стиль (григориан календары)]] менен март айында [[Санкт-Петербург|Петроград]] жумушчуларынын жана Петроград гарнизонунун аскерлеринин бийликке каршы массалык нааразылык акциялары орус падышалыгынын кулашына жана [[Убактылуу өкмөт|Убактылуу өкмөттүн]] менен Петроград Советинин (Петросовет) кош бийлигине алып келет. Жумушчу депутаттардын Советинин Убактылуу аткаруу комитети жана [[Мамлекеттик думанын Убактылуу комитети]] менен биргелеште түзүлгөн Убактылуу өкмөт Уюштуруучу жыйын өз ишин баштагыча иштеш керек эле. Уюштуруучу жыйынга шайлоо 17-сентябрга дайындалып, кийин 25-ноябрга жылдырылган<ref>https://www.prlib.ru/history/619088</ref>. Ал эми Кыргызстандын азыркы аймагында аталган окуялар үч бийликтин орношуна алып келген, ага карабастан колониалдык саясат улана берген. Февраль революциясы жөнүндө кабар угуп, [[Үркүн|1916-жылы Кытайга качкан]] кыргыздар кайтып башташат. Азык-түлүк аздыгы менен татаалдашкан учурда Үркүндө дүнүйөсүн жоготкон кыргыздын өлүмү чоң болгон. Андан тышкары кайткандарды орустар тарабынан өлтүрүү учурлары да болгон. Ошентип 20 миң кайткан кыргыз мерт кеткен. Марттын узагында Түркстандагы падышалык бийликтин өкүлдөрүн кызматтарынан бошотушкан. Ошол эле учурда советтер түзүлө баштаган. Жумушчу депутаттрадын советтери Пишпекте, Токмокто, Пржевальскта жана Ошто пайда болгон. Бул тунгуч советтерде жергиликтүү калктын өкүлдөрү аябай аз же такыр эле болгон эмес. Орусиянын борбордук аймактарында болгондой эле бул советтердин көпчүлүгүн меньшевиктер жана эссерлер (марксисттик эмес социалисттик партия) түзгөн. Ошол эле маалда Убактылуу өкмөттүн комитеттери түзүлгөн. Түркстан комитетинин башында Кадеттер партиясынын мүчөсү Щепкин туруп калган. Бул комитет 1916-жылдын улуттук боштондук көтөрүлүшүн канда басуу менен айырмалангандарды Пишпек, Ош жана Пражевальск уезддеринин комиссарлары катары дайындаган. Ошондой эле жергиликтүү калктын [[Өз алдынча башкаруу|өз алдынча башкаруу органдары]] түзүлө баштаган. 1917-жылдын апрелинде Пишпекте Кыргыз коомдук комитети түзүлгөн, кийинчерээк андай комитеттер Кыргызстандын азыркы аймагынын түндүк шаарларында пайда болгон. Ош шаарында августта Мусулман эмгектенгендердин жана чайрыкер депутаттардын совети түзүлгөн. Ошентип үч бийликтин тутуму түзүлгөн<ref>https://kstu.kg/fileadmin/user_upload/istorija_kyrgyzstana_9_kl.pdf</ref>. Февраль революциясы Түркстандын жергиликтүү калктын саясий активдүүлүгү жандандырды: коомдук-саясий уюмдарды жана партияларды түзүлө баштады. Май айында Пишпек уездинде [[«Букара» биримдиги|"Букара"]] кыймылы түзүлөт. Июль айында Пишпекте [[Абдыкерим Сыдыков|Абдыкерим Сыдыковдун]] жетекчилиги астында "Алаш" партиясынын жергиликтүү бөлүмү уюштурулган. Партия буржуазиялык, демократиялык көз караштагы кыргыз жана казак интеллигенцияны бириктирген. Партияны Мамлекеттик думанын депутаты ― Ахмат Байтурсунов башкарган. Анын максаттарынын бири кыргыздар менен казактардын көз карандысыз мамлекетке биригүүсү болгон. Кыргызстандын түштүгүндө кыргыз жана өзбек байларды, интиллегенциянын өкүлдөрүн жана ислам диниятчыларды бириктирген [[Шура-и Ислам|"Шура-и-Ислам"]] партиясынын жергиликтүү бөлүмү түзүлгөн. Аны Таш Кудайбергенов башкарган. Уюмдун негизги саясий талаптарынын бири Орусиянын ичинде Түркстандын улуттук-диний автономиясын түзүү болгон. Уюм [[Жеке менчик|жеке менчиктин]] (анын ичинде жерге) сакталышын жактаган. Ошондой эле "Туран" партиясы Кыргызстандын азыркы аймагында жергиликтүү уюмдарын түзүп баштаган<ref>https://kstu.kg/fileadmin/user_upload/istorija_kyrgyzstana_9_kl.pdf</ref>. === Кеңештер мезгили (Совет мезгили) === {{Негизги макала|Түркстан Автономиялуу Советтик Социалисттик Республикасы|Кыргыз автономиялуу облусу|Кыргыз Автономиялуу Советтик Социалисттик Республикасы|Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы}} ==== Совет бийлигинин орношу ==== {{Негизги макала|Орусиядагы жарандык согуш|Кокон автономиясы|Басмачылык}} 1917-жылдын 7-ноябрында (эски стиль менен 25-октябрь) [[Санкт-Петербург|Петроградда]] [[Кызыл гвардия|кызыл гвардиячылар]], Петроград гарнизонунун жоокерлери жана Балтика флотунун матростору [[Октябрь революциясы|куралдуу көтөрүлүшүп]] [[Убактылуу өкмөт|Убактылуу өкмөттү]] кулатышкан. Ошол күнү II Бүткүл орусиялык жумушчу жана жоокердик депутаттардын Советтеринин съезди өз ишин баштаган. "Жумушчуларга, жоокерлерге жана дыйканчыларга!" деген кайрылуусунда жерлерде бүт бийлик Жумушчу, жоокердик жана дыйканчы депутаттарга (Советтерге) өтүүсү жөнүндө жарыялашкан<ref>{{cite web|url=http://www.hist.msu.ru/ER/Etext/DEKRET/IIsiezd.htm|title=Рабочим, солдатам и крестьянам|publisher=www.hist.msu.ru|accessdate=2019-07-04}}</ref>. Советтерде ар түрдүү партиялардын өкүлдөрү турушкан ([[большевиктер]], [[Меньшевиктер|меньшивиктер]], эссерлер ж.б.), бирок алардын тирешесинин жыйынтыгында [[Владимир Ленин|В.И. Лениндин]] [[РКП(б)|большивисттик партиясы]] толугу менен бийликти ээлеп калган. Петрограддагы бийликти басып алуу менен [[Орусиядагы жарандык согуш|Орусияда 1923-жылга чейин созулган жарандык согуш]] башталат. Кыргызстандын аймагында 1917-жылдын ноябрында [[Сүлүктү|Сүлүктүнүн]] шахтёрлору биринчилер болуп совет бийлигин жарыялашкан. Ушул эле айында ал [[Кызыл-Кыя|Кызыл-Кыяда]], [[Талас (шаар)|Дмитриевкада]] (1944-жылдан Талас) орнойт. 1918-жылдын январь айында [[Орусия Советтик Федеративдик Социалисттик Республикасы|жаңы Орусиянын]] мамлекеттик түзүлүшүн аныктоо үчүн Уюштуруучу жыйыны (1917-жылдын ноябрында шайланган) чакырылган. Ал жыйындагы көпчүлүктү түзгөн большевиктерге каршы депутаттар большевиктер сунуштаган ''Эмгектенген жана эксплуатацияланган элдин укуктарынын декларациясын'' кароодон баш тартышкан. Анда большевиктердин тарабынан жыйын таркатылып, 1918-жылдын 18-январында III Бүткүл орусиялык Советтердин съездинде жогоруда айталган Декларация ― Орусиянын жаңы мамлекеттик түзүлүшүнүн негиздерин мыйзамдуу түрдө бекиткен, Октябрь социалисттик революциясынын жетишкендиктерин бекемдеген жана совет бийлигинин милдеттерин аныктаган конституциялык акт бекитилген. Декларацияда Советтик Орусия Республикасы эркин улуттардын эркин биримдигинин негизинде, советтик улуттук республикалардын федерациясы катары түзүлүп, ар бир улуттун жумушчулары менен дыйкандарына өз советтик съездинде өз алдынча чечим кабыл алууга: алар федералдык өкмөткө катышууну каалашатбы жана кандай негизинде федералдык өкмөттө жана калган федералдык советтик мекемелерине катышканга даяр экенин укуктуу деп айтылат<ref>{{cite web|url=http://kuznetsov.ucoz.org/books/sovetskie_konstitucii_1.pdf|title=Советские конституции. Хрестоматия. В 4 частях. Часть 1. Первые советские республики, 1918-1922 гг.|accessdate=2019-07-14}}</ref>. <gallery mode="packed"> Файл:Congress of Soviets (1917).jpg|II Бүткүл орусиялык жумушчу жана жоокердик депутаттардын Советтеринин съезди. Петроград. 7-ноябрь 1917-жылы Файл:19180118-lenin sitzung konstituante taurisches palais petrograd.jpg|Уюштурчу жыйын. Петроград. 18-январь 1918-жылы Файл:Negotiations with basmachs Fergana, 1921.jpg|Басмачылар менен сүйлөшүү. Фергана. 1921-жылы </gallery> 1918-жылдын 14-январында [[Бишкек|Пишпектин]] Советинде большевиктер жеңип Петроград жана Ташкенттин борбордук бийлигине кошулушуна токтом кабыл алышкан. Советтин төрагасы катары большевик [[Швец-Базарный, Григорий Иванович|Г.И. Швец-Базарный]] шайланат<ref>{{Книга|автор=|заглавие=Советский Киргизстан в документах. 1917–1967|ответственный=|издание=|место=Фрунзе|издательство=|год=1983|страницы=30–31|страниц=460|isbn=|isbn2=}}</ref>. Январь айында Ошто. Май айында [[Каракол|Пржевальскка]] [[Алмата|Верный]] шаарынан келген кызыл гвардиячылардын колдосуу менен Совет бийлиги орногон, июнь айында Нарында. Ошентип, 1918-жылдын жайына карата азыркы Кыргызстандын аймагында кан төгүлбөй совет бийлиги орногон<ref>{{Книга|автор=Чотонов Усеналы, Досбол Нур уулу|заглавие=История Отечества|ответственный=|издание=|место=Бишкек|издательство=|год=2009|страницы=154|страниц=344|isbn=978-9967-428-81-2|isbn2=}}</ref>. 1918-жылдын 30-апрелинде V Түркстандык Советтердин съездинде мурдагы Түркстан крайында (1886-жылына чейин Түркстан генерал-губернаторлугу) ОСФСРдин курамында [[Түркстан Автономиялуу Советтик Социалисттик Республикасы|Түркстан Советтик Республикасы]] жарыяланган. 1918-жылдын 7-декабрында калкы негизинен бай орус дыйкандарынан турган [[Беловодское (Москва району)|Беловодское айылында]] Петроградтын бийлигине каршы козголоң көтөрүшөт. Козголоңду сол эсерлердин партиясынын өкүлү башкарган. Козголоңду басыш үчүн Жети-Суу облусунун аскердик комиссары Л.П. Емелев 1-чи Пишпектин советтик полкун ([[Логвиненко Яков Никифорович|Я.Н. Логвиненконун]] буйрук астыгында) жөнөтөт. 26-декабрында Беловодское айылы басылган. ==== Кыргыз мамлекеттүүлүгүнө жол ==== [[Файл:БорбордукАзия1922.svg|thumb|Борбор Азия 1920-жылдан 1924-жылдын октябрына чейин (улуттук-мамлекеттик бөлүштүрүүгө чейин).Чек аралары өзгөрбөстөн 1923-жылы Хорезм Элдик Советтик Республикасы (Хорезм ЭСР) Хорезм ССРине, 1924-жылдын 19-сентябрында Бухара ЭСРи Бухара ССРине айланат. Кыргыз АССР – Казак АССРдин 1920-1925-жылдардагы аталышы. Кыргыздардын автономиясы (1924-1925-жылдары "Кара-Кыргыз" деп аталган]] Түркстан АССРдин партиялык жана советтик уюмдарында Орто Азиянын улуттук-аймактык бөлүштүрүшү маселеси 1920-жылдан тарта көтөрүлө баштаган. 1921-жылы Түркстан АССРдин курамында ''Тоолуу Кыргыз облусун'' түзүү жөнүндө маселе көтөрүлгөн, бирок бул маселе чечилген эмес. 1922-жылдын мартында [[Жусуп Абдрахманов]], [[Ишеналы Арабаев|Ишеналы Арабаев,]] [[Абдыкерим Сыдыков|Абдыкерим Сыдыковдун]] жүзүндөгү кыргыз интеллигенция кыргыз калкы бар уезддерди Тоолуу Кыргыз облусуна бөлүп чыгарууну кайрадан сунуштады. 25-мартта Түркстан компартиясынын Борбордук комитетинин (БК) секретариаты Түркстан Республикасынын курамында ушундай аталыштагы аймакты түзүү жөнүндө чечим кабыл алган. Эртеси күнү Түркстан АССРдин Борбордук аткаруу комитетинин (БАК) Кичи президиуму Пишпек, Каракол, Нарын жана Аулие-Ата уездинин тоолу аймактарынын курамында, административдик борбору [[Кочкор (айыл)|Кочкор кыштагында]] түзүү жөнүндө токтомду бекитти. Түштүктө жашаган кыргыздар тууралу маселе ачык бойдон калды. Бирок, улутчулдук жана уруулук мүнөздөгү ар кандай топторунун ортосундагы пикир келишпестиктер 1922-жылдын 4-июнунда Пишпекте чогула турган уюштуруу съезддин [[Иосиф Сталин|Сталиндин]] түз буйругу менен тарашына алып келген. 1922-жылдын декабрында большевиктердин Орусия комунисттик партиясынын ((б)ОКП) БКсы Тоолуу Кыргыз облусун түзүү боюнча мурда кабыл алынган бардык документтерди мыйзамсыз деп таанып, съезддин демилгечилерин буржуазиялык улутчулдукка жана контрреволюциялык ишмердүүлүккө айыптаган<ref>{{cite web|url=http://kghistory.akipress.org/unews/un_post:1689|title=На пути возрождения кыргызской государственности|author=akipress|publisher=http://kghistory.akipress.org|lang=ru|accessdate=2019-08-02}}</ref><ref>{{cite web|url=https://cyberpedia.su/6x9bae.html|title=Попытка создания Горной Кыргызской области. – КиберПедия|publisher=cyberpedia.su|accessdate=2019-08-02}}</ref>. 1924-жылдын январында XII Бүткүл түркстандык советтердин съездинде кыргыз (ал учурда кара-кыргыз) делегаттары (б)ОКП БКсына жана СССР БАКтын Улуттар советине Түркстандын партиясынын жана өкмөтүнүн башкаруу аппараты жалпы саны бир миллионго чейин болгон дагы бир улуттун ― кара-кыргыздардын өзгөчөлүктөрүн билбейт жана эске албайт деген кат менен кайрылшат. Кара-кыргыз менен кайсак-кыргыздын (казактын) тили, чарба жүргүзүү жана жашоосу окшош болгондуктан, европалыктар аларды бир улут катары эсептешет жана Түркстандын кээ бир башкаруучулары аларды бир улутка бириктирүүгө аракет кылышат деп катта айтылат. Ал катты төмөнкү талаптар менен аякташат: # кара-кыргыздарды башка улуттар (өзбектер, түркмөндөр, тажиктер, кайсак-кыргыздар) менен бир катарда эгемендүү улут катары таануу; # Түркстандын партиялык жана мамлекеттик бийлигинин органдарында кара-кыргыз жумушчуларынын өкүлдөрүнүн жоктугун эске алуу менен аларды социалдык-класстык таандыктыгын эске алуу менен жогоруда аталган органдарына өткөрүү; # кара-кыргыздардын арасында алардын эне тилинде маданий-агартуу иштери үчүн мамлекеттик каражаттарды биринчи кезекте окуу китептерин жана окуу куралдарын чыгарууга бөлүү. Ошол эле жылдын 24-апрелинде (б)ОКП БКтын Ортоазиялык бюросу "Орто Азия республикаларынын (Түркстан, Бухара, Хорезм) улуттук бөлүштүрүшү жөнүндө" токтом кабыл алган. Белгилеп кеткенде ал учурда планданган Кара-Кыргыз автономиялуу облусунун кайсы республикасынын курамына кириши маселеси ачык турган<ref>https://cyberleninka.ru/article/n/prosvetiteli-i-sozdanie-avtonomnoy-oblasti-kyrgyzov</ref>. Даярдык иштери сентябрь айында аяктады. 1924-жылдын 16-сентябрында [[Түркстан Автономиялуу Советтик Социалисттик Республикасы|Түркстан АССРнин]] Борбордук аткаруу комитетинин (БАК) кезексиз сессиясы Орто Азияны улуттук-мамлекеттик бөлүштүрүшү жөнүндө токтом кабыл алган. Бул токтом 1924-жылдын 14-октябрында Бүткүл орусиялык борбордук аткаруу комитетинин (БОБАК) 2-сессиясында бекитилген. Ошону менен Кара-Кыргыз автономиялуу облусу (1925-жылдын майында Кыргыз автономиялуу облусуна аталышы өзгөртүлөт) ОСФСРдин курамында түзүлгөн<ref name="bse">{{книга|автор=|заглавие=Большая советская энциклопедия|издание=2-е изд|место=М.|издательство=БСЭ|год=1949–1960|том=29|страницы=293|ответственный=|страниц=|isbn=|isbn2=}}</ref>. <gallery mode="packed" widths="200" heights="200" caption="Кыргыз мамлекеттүүлүгүнүн башында турган адамдардын бирлери"> Файл:Иманалы Айдарбеков.jpg|[[Иманалы Айдарбеков]] (1884―1938) Файл:Portrait of Abdykerim Sydykov on the stamp of Kyrgyzstan (2014).jpg|[[Абдыкерим Сыдыков]] (1889– 1938) Файл:Ишеналы Арабаев.jpg|[[Ишеналы Арабаев]] (1882―1933) Файл:Portrait of Abdukadyr Urazbekov on the stamp of Kyrgyzstan (2014).jpg|[[Абдыкадыр Орозбеков]] (1889―1938) Файл:J abdrahmanov.jpg|[[Жусуп Абдрахманов]] (1901―1938) Файл:Баялы Исакеев.jpg|[[Баялы Исакеев]] (1897―1938) </gallery> Орусиядагы [[Октябрь революциясы]], социалисттик түзүлүштү орнотуу, элдердин өзүн өзү аныктоо укугу жана СССРдин түзүлүшү Кыргызстандын тарыхындагы тарыхый бурулуш тап болгон. [[Кыргыз автономиялуу облусу|Кара-Кыргыз автономиялуу облусунун]] түзүлүүсү менен советтик түрүндөгү кыргыз мамлекеттүүлүгүнүн өнүгүүсү башталган, бул болсо саясый татаалдашуусуз 1991-жылы толук эгемендик алууга мүмкүндүк берди. ==== Кыргыз мамлекеттүүлүгүнүн кийинки өнүгүүсү ==== [[Файл:Кыргыз АССР (аймактар 1926-1928).png|thumb|Кыргыз АССРдин 1926-1928 жж. болгон кантондорго бөлүнүшү. 1930-жылда кантондорго бөлүнүү жоюлган.]] ==== Кыргыз ССР ==== Социализм доору Кыргызстанды кайра жаратып, аны индустриалдык-агрардык өлкөгө айландырды. Көп тармактуу өнөр жайы, курулуш индустриясы жана курулуш, транспорт, байланыш, техникалык жабдылган айыл чарбасы, соода-сатык жана кызмат көрсөтүүнүн башка түрлөрү республиканын бирдиктүү эл чарба комплексинин органикалык курамдык бөлүктөрү болуп калды. Эмгек ресурстарын жайгаштыруу көйгөйү жалпысынан ийгиликтүү чечилип, элдин жашоо-турмушунун материалдык деңгээли жогорулаган.     Өзгөчө отун-энергетика комплекси өнүккөн, 80-жылдарда көмүр өнөр жайынын үлүшүнө Орто Азияда өндүрүлгөн көмүрдүн 40%ына чейини туура келген. Энергетика комплекси, түстүү металлургия ийгиликтүү өнүккөн. Анда негизги орунду сурьма, сымап, чанда кездешүүчү жана башка түстүү металлдар ээлеген. Кадамжай комбинатынын сурьмасы эл аралык базарда сапаттын үлгүсү болгон. Хайдаркан сымап комбинатынын өндүрүмдөрү дүйнөнүн 40тан ашык өлкөсүнө жөнөтүлүп турган. Айыл чарбасында жетектөөчү ролду мал чарбасы ойногон. Кыргызстан кой чарбасынын азык-түлүктөрүн өндүрүүнүн абсолюттук көрсөткүчтөрү боюнча СССРде үчүнчү орунда турган, алдыда ОСФСР менен Казакстан гана болгон. Өндүрүлгөн улуттук кирешенин өнүгүү темпи боюнча Кыргызстан Украина, Казакстан, Литва, Молдова, Түркмөнстан жана Эстония сыяктуу союздук республикалардан алдыга кеткен. Шаарлар жана калктуу пункттар пайда болуп жана көрктөндүрүлүп турган, ал эми илимий-техникалык революция индустриалдык өнүгүүнүн гана эмес, ошондой эле социалдык маанидеги да элемент болуп калган. Улуу Ата мекендик согушта Кыргызстандын эли да өзүнүн татыктуу салымын кошкондугун белгилей кетүү керек, кан майданга 360 миң кыргызстандык жөнөтүлгөн. Алар баатырларча салгылашкан, 73ү Советтер Союзунун Баатыры наамына татыктуу болуп, 21и үчүнчү даражадагы Даңк ордени менен сыйланган. Кыргызстан өлкөнүн бирдиктүү аскердик-чарбалык организминин ишенимдүү бастиону болуп калды. Эвакуацияланган ишканалар калыбына гана келтирилбестен, ошондой эле өзүнүн өндүрүштүк кубатын кеңейтишкен. Маданий курулуштун башкы багыттарынын бири сабатсыздыкты жоюу, билим берүүнүн жаңы системасын түзүү болуп калды, квалификациялуу кадрларды даярдаган жождор жана орто-атайын окуу жайлары ийгиликтүү иштеп жатты. Илимдин калыптануусунда жана өнүгүүсүндө СССР ИАсынын Кыргыз филиалы (1943) чоң роль ойноду, ал 1954-жылдын декабрында республиканын Илимдер академиясы деген статус алган. Улуттук кесипкөй адабият кыргыз тилинде жазуунун түзүлүшү менен башталган. Улуттук жана дүйнөлүк адабиятта өзгөчө орун Чыңгыз Айтматовго таандык, анын чыгармалары дүйнө элдеринин 80ден ашык тилдерине которулган. Профессионал кыргыз искусствосу: театр, музыка, көркөм сүрөт жана кинематография да ийгиликтүү өнүктү. Талашсыз жакшы жактары менен бирге совет мезгили тоталитардык режимдин көптөгөн адам тагдырларын трагедияга кептеген терс көрүнүштөрү менен да тарыхта калды. 1990-ж. Жалган Куран айында СССР Эл депутаттарынын 3-съезди өлкөдө [[Президенттик бийлик|Президенттик бийликти]] белгилеген. Президенттик бийлик өлкөдө өкмөттүн ишмердигин аныктаган жана анын ишин көзөмөлдөгөн. [[Мыйзам чыгаруу бийлиги|Мыйзам чыгаруучу]] жана [[Сот бийлиги|сот бийликтеринин]] иштерин эл чарбасын башкарууну, бюджеттик-финансылык системаны, эмгекке акы төлөө жана баалардын аныкталышын, мыйзамдардын аткарылышын көзөмөлдөгөн. СССРде президенттик башкаруунун киргизилиши менен [[Казакстан|Казакстанда]], [[Өзбекстан|Өзбекстанда]] ж. б. бир катар союздук республикаларда президенттик башкаруу киргизилген. 1990-ж. 27 Тогуз айда [[Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы|Кыргыз ССР]] Жогорку Советинин сессиясында альтернативалуу негизде [[Аскар Акаев]] Кыргыз Республикасынын тунгуч Президенти болуп шайланган.1990-ж. 15 Бештин айында Кыргыз ССР Жогорку Советинде “Кыргыз Республикасынын мамлекеттик эгемендүүлүгү жөнүндөгү” Декларация кабыл алынып, Кыргызстан Советтер Союзунун курамындагы эгемен өлкө катары жарыяланган. 1991-ж. 22 Үчтүн айында Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин 3-сессиясында “Кыргыз Республикасынын Министрлер кабинети жөнүндө” мыйзам иштелип чыккан. Мыйзам боюнча биринчи жолу Президенттин, вице-президенттин кызматтары киргизилип, жергиликтүү бийлик органдарынын милдеттери, укуктук негиздери такталган. 1991-ж. 5 Бирдин айында республиканын борбор шаарынын тарыхый аты кабылына келтирилип, [[Бишкек (түшүнүк)|Фрунзе шаарына]] кайрадан [[Бишкек (шаар)|Бишкек]] деген баштапкы аты берилген. 1991-ж. 8 Бугу айда Кыргыз ССРинин Жогорку Совети республиканын жаңы [[Конституция]]сынын долбоорун иштеп чыгуу боюнча комиссиянын курамын бекиткен. 1991-ж. 19 Чын Куран айда “Жер реформасы жөнүндө” мыйзам кабыл алган. === Эгемендүү Кыргызстан === Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинде 1991-жылдын 31-августунда "Мамлекеттик көз карандысыздыгы жөнүндө" декларация кабыл алынып, Кыргыз Республикасы көз карандысыз, эгемендүү демократиялык мамлекет катары салтанаттуу жарыяланган. Көз каранды эместиктин шартында 1991-ж. 12 Тогуз айда Аскар Акаев жалпы элдик шайлоодо Кыргыз Республикасынын Президенти болуп шайланган. Кыргыз Республикасынын Президентинин жарлыгы менен 1991-ж. 20 Тогуз айда Мамлекеттик коопсуздук жоюлуп, анын ордуна Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитети, ал эми 3 Бештин айында Кыргыз Республикасынын Улуттук Гвардиясы түзүлгөн. 1991-ж. 8 Бештин айында Минск шаарына жакын Беловеж токоюндагы өкмөттүк резиденциясында Беларусь, Орусия жана Украина Көз каранды эмес мамлекеттердин шериктештигин түзүү жөнүндөгү келишимге кол коюшат. 1991-ж. 21 Бештин айында [[Алматы|Алматыда]] [[Беларусия|Беларусь]], [[Орусия]], [[Украина]], [[Азербайжан]], [[Армения]], [[Казакстан]], Кыргызстан, [[Молдавия]], [[Тажикстан]], [[Түркстан]] жана [[Өзбекстан]] [[КМШ]] түзүү келишимине кол коюшкан. 25 Бештин айында [[М. С. Горбачев]] СССРдин жоюлгандыгына байланыштуу СССРдин Президентинин милдетин аткарууну токтоткондугун билдирген. 1991-жылдан баштап, СССР кыйрагандан кийин кыргыз элинин көп кылымдык тарыхында жаңы барак ачылган. 31-августта Кыргызстан өзүн эгемен мамлекет деп жарыялады жана реформалоо этабы башталды. КПССтин мурдагы тоталитардык-авторитардык режими авторитардык-демократиялык режим менен алмаштырылды. Демократиялык башкаруу принциптери киргизилип, жалпы элдик (мамлекеттик) деп аталган менчиктин ордуна жеке менчикке артыкчылык берилүү менен менчиктин ар түрдүү формалары киргизилди. Пландык экономика базар экономикасына алмашты, мурда социалдык бир түрдүү коом тез эле дифференциялашып калды. Коммунисттик идеология буржуазиялык-либералдык идеологияга жол берип, жамааттык аң-сезим жекече индивидуалдуулук менен четке сүрүлдү. Коомдук-саясый жагынан республика мамлекеттүүлүктүн бардык атрибуттарына ээ болду, дүйнөлүк коомчулуктун тең укуктуу мүчөсү болуп калды. Бирок мурдагы СССРдин чарбалык байланыштарынын үзүлүп калышы республиканын социалдык-экономикалык абалына терс таасирин тийгизди. Инфляциялык процесстин күчөп кеткендигине байланыштуу 1993-жылы улуттук валюта (сом) киргизилген. Бул өлкөгө өз алдынча каржылык жана акча-насыя саясатын жүргүзүүгө мүмкүндүк берди. Ошол эле жылы эгемен Кыргызстандын биринчи Конституциясы кабыл алынат. Бирок базар экономикасынын реформаларынын чийкилиги мамлекеттик бюджеттин өтө таңсыктыгына алып келди да, республика агрардык-индустриалдык өлкө болуп калды, ал эми калктын жарымына жакыны өтө жакырданып кетти. Коррупциянын өтө күчөп кетиши, коомдун тез дифференциялашуусу, криминалдашуу, бийликтин авторитаризми Кыргызстанды иштеп жаткан режимди эки ирет кулатууга (2005-жылдын 24-мартында жана 2010-жылдын 7-апрелинде) алып келди. Өткөөл убактылуу өкмөттөн кийин Кыргызстанда парламенттик республика орнотулуп, Жогорку Кеңешке кеңири ыйгарым укуктар берилген. [[Файл:Supranational PostSoviet Bodies-ky.svg|thumb|Кыргызстан постсоветтик мейкиндиктеги уюмдарда]] Татаал социалдык-экономикалык кырдаалдын айынан Кыргызстан көп вектордуу саясат жүргүзгөнгө аргасыз. Ал республикага инвестицияларды алып келүү максатында зарыл карым-катыштарды түзүп келет. Ал Бириккен Улуттар Уюмуна (БУУ), Дүйнөлүк Соода Уюмуна (ДСУ), Европадагы Коопсуздук жана Кызматташтык боюнча Уюмуна (ЕККУ), ЮНЕСКОго, Көз карандысыз Мамлекеттердин Шериктештигине (КМШ), Жамааттык Коопсуздук жөнүндө Келишим Уюмуна (ЖККУ), Шанхай Кызматташтык Уюмуна (ШКУ), Ислам Кызматташуу Уюмуна (ИКУ), Экономикалык Кызматташтык Уюмуна (ЭКУ), Түрк  тилдүү мамлекеттердин Кызматташтыгынын Кеңешине (ТМКК) мүчө болду, Бажы союзуна, Евразиялык экономикалык коомдоштукка интеграцияланууга кадам таштап, жакынкы эле эмес, алыскы да чет өлкөлөр менен байланыштарды жөнгө салууда.    Демократиялашуу процессинин аркасында эгемен Кыргызстандын руханий турмушунда да маанилүү өзгөрүүлөр болуп өттү. Ушуга байланыштуу аны базар мамилелерине ыңгайлаштыруу үчүн билим берүү чөйрөсүндө бир катар мыйзамдар кабыл алынууда. Экономикалык кризистин кесепеттери илимий мекемелердин иштерине да терс таасирин тийгизди. Бирок, алар, анын ичинде Илимдер академиясы да ушул татаал шарттарга ыңгайлашууга жана илимди өнүктүрүүнүн артыкчылыктуу багыттарын илгерилетүүгө аракетин аяган жок. Коомдун руханий кайра жаралуусу үчүн маданий мураска, атап айтсак, оозеки эл чыгармачылыгынын шедеври – “Манас” эпосуна аяр мамиле жасоо зор мааниге ээ.    Бирок терс көрүнүштөр дээрлик эл аралык уюмдардын демөөрчүлүгүнүн эсебинен жансактап жаткан маданият чөйрөсүнө өзгөчө залакасын тийгизгенин белгилебей коюуга болбойт. Бирок белгилүү кыйынчылыктарга карабастан, мамлекет анын ченемдик-укуктук базасын түзүү боюнча бир катар чараларды көрдү. == География == {{Негизги макала|Кыргызстандын географиясы}} [[Файл:Kyrgyzstan Topography.png|thumb|left|Кыргызстандын топографиясы]] === Жайгашкан жери === Кыргызстандын деңизге чыга турчу жери жок. Толугу менен Түндүк жана Чыгыш [[Жарым шарлар|жарым шарларында]] жайгашкан, түндук кеңдигинин 39°11′–43°16′ жана чыгыш узундугунун 69°15′–80°18′ аралыгында<ref>{{cite web|url=https://cyberleninka.ru/article/v/prirodno-geograficheskie-i-bioklimaticheskie-osobennosti-gornyh-territoriy-kyrgyzstana|title=Кыргызстандын тоолу аймактарынын табигый-географиялык жана биоклиматикалык өзгөчүлүктөрү{{oq|ru|Природно-географические и биоклиматические особенности горных территорий Кыргызстана}}|lang=ru|website=|date=2011|publisher=Ульяновсктогу медико-биологиялык журнал|pages=60 б|author=Шаназаров А.С., Айсаева Ш.Ю., Глушкова М.Ю.}}</ref>. Өлкөнүн чыгышттан батышка карай 900 км, түндүктөн түштүккө карай 410 км созулат<ref>Смирнов Ю. Н. Архитектурное формирование природно-антропогенной среды Киргизии // Аналитика культурологии. – 2015. – № 2 (32). – С. 144.</ref>. Түндүктө [[Казакстан]], батышта жана түштүк-батышта [[Өзбекстан]], түштүк-батышта [[Тажикстан]] жана чыгышта [[Кытай]] менен чектешет. === Мамлекеттик чек ара === Мамлекеттик чек аранын жалпы узундугу 4690,66 км түзөт: Казакстан менен – 1257,07 км<ref>[https://cbd.minjust.gov.kg/12079/edition/862587/kg?anchor=p2 Астана шаарында 2017-жылдын 25-декабрында кол коюлган Кыргыз Республикасы менен Казакстан Республикасынын ортосундагы Кыргыз-казакстан мамлекеттик чек арасын демаркациялоо жөнүндө келишимге Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн корутундусу]</ref>, Кытай менен – 1084,35 км, Өзбекстан менен – 1378,44 км, Тажикстан менен – 970,8 км. Аны менен чек аранын 823,04 км аныкталган эмес: Өзбекстан менен ― 371,34 км жана Тажикстан менен – 451,7 км. Ошентип, Өзбекстан менен чек аранын жалпы узундугунан 1007,1 км такталган же 73,1 %, Тажикстан менен – 519,1 км же 53,4 %<ref>https://cyberleninka.ru/article/n/gosudarstvennye-granitsy-kyrgyzstana/viewer</ref>. Мамлекеттик чек ара негизи [[Тоо кыры|тоолордун кырларынан]] жана [[Дарыя|дарыялар]] менен өтөт. Кыргызстанда Өзбекстандын [[Сох]], Шахимардан, Чоң Кара-Калча, Таш-Дөбө жана Тажикстандын Ворух, Батыш Калача<ref>https://ru.sputnik.kg/columnists/20180221/1037847693/moskvich-uzbekskoe-selo-kyrgyzstan.html</ref> деген анклавтары бар. Ошондой эле [[Фергана өрөөнү|Фергана өрөөнүндө]] Өзбекстандын аймагы менен курчалган Кыргызстандын эксклавы ― [[Барак айылы]] бар<ref>https://www.azattyk.org/a/kyrgyzstan_uzbekstan_barak/29434656.html</ref>. Талаш тилкелеринде улам чыр-чатактар болууда, алар кээ бир учурларда куралдуу кагылышууга да алып келет<ref>https://sputnik.kg/politics/20190828/1045547323/kyrgyzstanda-kancha-talash-tilke-bar.html</ref>. Акыркы эң ири куралдуу жаңжал ― [[Тажикстандын Кыргызстанга кол салуусу|2022-жылдын сентябрында Кыргызстан менен Тажикстан ортосунда]] болгон<ref>[https://www.super.kg/kabar/news/419309 Тажикстандын кол салуусу: Каза болгондордун саны 63кө жетти (super.kg)]</ref>. === Рельеф === {{Негизги макала|Теңир-Тоо|Памир-Алай}} Кыргызстандын аймагынын 3/4 бөлүгүн [[Тоо|тоолор]] ээлейт. Өлкөнүн аймагы эки тоо системаларынын айланасында жайгашкан. Түндүк-чыгыш бөлүгү Ала-Тоого (башка аталышы Теңир-Тоо) кирет, түштүк-батыш тарабы ― [[Алай кырка тоосу|Памир-Алай]] тоолоруна карайт. Республиканын бардык аймагы деңиз деңгээлинен 401 м жогору бийиктикте жайгашкан. Деңиз деңгээлинен орточо бийиктиги 2750 м. Кыргызстандын жарымынан көбүрөөгү 1000 метрден 3000 метрге чейин жана болжол менен үчтөн бири – 3000 метрден 4000 метрге чейинки бийиктикте жайгашкан. Бийиктиги 7439 м түзгөн [[Жеңиш чокусу]] Кыргызстандын эң бийик жери, ошондой эле дүйнөнүн эң эле түндүк тарабындагы жети миң метрге жеткен чоку. Чыгышта Теңир-Тоонун негизги тоо кырлары басымдуу тоо кырын түзүп, Меридиандык тоо кырынын районунда жакындашып кетет. Кытай жана Казакстан менен чектешкен жерде Жеңиш чокусу (7439 м) жана [[Хан-Теңири]] (7010 м же муз катмарын эсептебегенде 6995 м) көтөрүлүп турат<ref>{{cite web|title=Кыргызстандын географиясы - Kyrgyzstan Review|url=http://rus.gateway.kg/geografiya-kyrgyzstana/|website=Kyrgyzstan Review|accessdate=2018-01-30|lang=ru|archivedate=2018-01-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180130204516/http://rus.gateway.kg/geografiya-kyrgyzstana/}}</ref>. Кыргызстандын батыш тарабы Батыш Теңир-Тоодо жатат. Анын маанилүү [[Орография|орографиялык]] элементтери: * [[Талас өрөөнү]]; * [[Талас Ала-Тоосу|Талас Ала-Тоо]]; * [[Чаткал кырка тоосу|Чаткал тоо кыркасы]]. Түштүктө [[Түркстан кырка тоосу|Түркстан тоо кыркасынын]] түндүк жантаймасы, [[Алай тоо кыркасы]], [[Алай өрөөнү]] жана [[Памир|Памирдин]] түндүк чети болгон [[Чоң-Алай тоо кыркасы|Чоң-Алай тоо кыркасынын]] түндүк жантаймасы Кыргызстанга карайт. Чоң-Алай тоо кыркасынын эң бийик жери ошондой эле Кыргызстандын бийиктиги боюнча экинчи жери ― [[Ленин чокусу]] (7134 м). Түштүк-батышта Фергана өрөөнүнүн түндүк, чыгыш жана түштүк чет жактары Кыргызстанга карайт. Кыргызстандын башкы орографикалык элементтери: * [[Ак-Шыйрак тоо кыркасы]]; * [[Какшаал-Тоо системасы|Какшаал-Тоо]]; * [[Күңгөй Ала-Тоо]]; * [[Тескей Ала-Тоо]]; * [[Кыргыз Ала-Тоо]]; * [[Баргана тоо кыркасы|Фергана тоо кыркасы]]. Республиканын эң жапыз жери – 401 метр [[Кулунду, Лейлек району|Кулунду айылына]] жакын жерде жайгашкан. === Климат === {{Негизги макала|Кыргызстандын климаты}} [[Файл:Paraskliima.svg|thumb|Кескин континенттик климат [[Мелүүн климат|мелүүн климатынын]] бир түрү (картада жашыл түс менен белгиленген). Б.П. Алисовдун классификациясы боюнча]]Кыргызстанда кескин континенттик, кургакчылыкка учурай турган [[климат]], аны бийик тоолу рельефинен булут каптыгандык менен [[жаан-чачын]] артыганы бир аз жумшартат. Мындай болушуна үч фактор себеп: Тундүк жарым шарында, [[Евразия|Евразиянын]] борборунда жайгашкандыгы, олуттуу суу жайларынан алыстыгы жана [[Чөл|чөлдөрдүн]] жакындыгы<ref>{{cite web|url=https://www.kg.undp.org/content/kyrgyzstan/ru/home/library/environment_energy/climate-profile-of-the-kyrgyz-republic.html|title=Кыргыз Республикасынын климаттык профили|publisher=Кыргыз Республикасындагы БУУнун Өнүктүрүү программасы|lang=ru|accessdate=|archivedate=2018-01-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180127204005/http://www.kg.undp.org/content/kyrgyzstan/ru/home/library/environment_energy/climate-profile-of-the-kyrgyz-republic.html}}</ref>. === Суу ресурстары === ==== Мөңгүлөр ==== Кыргызстандын [[Мөңгү|мөңгүлөрү]] жалаң эле республиканын тузсуз суунун кампсасы эмес, жалпы Борбордук Азиянын кампасы. Мөңгүлөрдүн эриген суулары дырыялардын башкы булагы. Өлкө аймагынын 4 % (8 миң км² жакын) жайгашкан 8 миңге жакын мөңгү бар, кар эрибей жаткан жерлер менен өлкө аймагынын 40,5 % (81 миң км² жакын) түзүшөт. Бул Кавказ менен Альп тоолордун мөңгүлөрүнүн чогу эсептелген аянтынан ашат. Мөңгүлөрдө 650 км³ суу муз түрүндө сакталып турат<ref>{{cite web|title=Кыргызстандын мөңгүлөрү|url=https://www.open.kg/about-kyrgyzstan/nature/mountains-and-glaciers/glaciers/1404-ledniki-kyrgyzstana.html|website = Кыргызстан тууралу маалымат порталы, Кыргызстандын жана саякатчылыктын кабарлары}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tourstokyrgyzstan.com/ru/blog/priroda-kyrgyzstana/ledniki-kyrgyzstana.html|title=Кыргызстандын мөңгүлөрү, Кыргызстандын табияты, Кыргызстан тууралу кызыктуу фактылар|author=Anur Tour Uzbekistan|publisher=www.tourstokyrgyzstan.com|accessdate=2021-05-07|archivedate=2018-02-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180205184614/http://www.tourstokyrgyzstan.com/ru/blog/priroda-kyrgyzstana/ledniki-kyrgyzstana.html}}</ref>. Андан тышкары мөңгүлөр Кыргызстандын электроэнергетикалык коопсуздугунун башаты ― 2019-жылда электроэнергиясынын 92 % ГЭСтерде өндүрүлгөн<ref>http://www.stat.kg/kg/news/osnovnye-pokazateli-raboty-elektroenergetiki-kyrgyzskoj-respubliki-v-2019-godu/</ref>. ==== Дарыялар ==== [[Файл:Aral Sea watershed.png|thumb|Арал деңизи жана анын бассейни. Сары түс менен Сыр-Дарыянын бассейни белгиленген]]Кыргызстанда 30 миңге жакын [[дарыя]] бар<ref name= ККСМ>{{cite web|url=http://stat.kg/media/publicationarchive/6845b0b4-f860-468e-aa05-b5d47d4f6ac4.pdf|title="Кыргызстан" кыскача статистикалык маалымдамасы|publisher=Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети|year=2018}}</ref>. Алардын жалпы узундугу болжол менен 150 миң км, башка булактар боюнча – 35 миң км. Бардык ири дарыялар тоолордо башталып, негизи мөңгүлөрдүн жана карлардын эриген суулары менен азыгышат. Республиканын рельефи үчүн дарыянын тоолу жана түзөң бөлүктөрү бар. Дарыя тутумдарынын көпчүлүгү [[Арал деңизи|Арал бассейнине]] башкача айтканда Борбордук Азиянын ири дарыяларынын бирине – Сыр-Дарыяга ([[Аму-Дарыя]] менен Арал деңизине агат) таандык. [[Чүй]] жана [[Талас дарыя|Талас]] дарыяларынын бассейндери Арал бассейнине таандык болгону менен, өз сууларын негизги суу артерияларына жеткизбей, [[Моюн-Кум|Моюн-Кум чөлүндө]] жоготот. Республиканын түштүк-чыгышында Батыш Кытайга агуучу Тарим дарыясынын агымы пайда болот. [[Каркыра дарыясы|Каркыра дарыясынын]] бассейни [[Балкаш|Балкаш көлүнүн]] бассейнине таандык. [[Чоң Нарын|Чоң]] жана [[Кичи Нарын|Кичи Нарындын]] биригүүсү менен республиканын эң ири дарыясы – [[Нарын дарыясы|Нарын]] жаралат. Сыр-Дарыянын негизги түзүүчүсү, ошондуктан Аралдын бассейнине таандык. Республиканын аймагындагы узундугу 535 км түзөт, бассейндин аянты – 53 700 км². [[Файл:Karakol Valley.jpg|left|thumb|Каракол капчыгайы. 2008-жылдын август айы]] Кыргызстанда эки гидрологиялык чөйрө: агымдын пайда болуш чөйрөсү жана агымдын таралыш чөйрөсү. Агымдын пайда болуш чөйрөсү республиканын 87 % камтыйт, агымдын таралыш чөйрөсү – 13 %. Ири дарыялардын таралыш чөйрөсүнүн чоң бөлүгү Кыргызстандын тышында жайгашкан. Таралыш чөйрөсү тоо жантаймаларына караганда жаан-чачындын бир кыйла аздыгы жана тез [[буулануу]] менен мүнөздөлөт. Ошондуктан жердин үстундөгү агымдар пайда болушу чектелген, кээ жерлерде жок. Андан тышкары тоолордо жаралган агымдар бул жерлерден өтүп жерге сиңип кетет жана сугарууга алынат. Тоо астындагы түзөң жерлерде [[Жер астындагы суулар|жер астындагы суу]] чыккан аймагы пайда болот, ошондой суулар көптөгөн дарыяларды кошумча толтуршат. Жер астындагы суулардын чыгышы майда агымдарын негиздешет, аларды тунук суусу үчүн "''кара суу''" деп аташат. Агым режими боюнча Кыргызстандын дарыялары тянь-шань жана алтай типтерине таандык. Биринчи типтеги дарыялар негизи кар жана мөңгүнүн эриген суулары менен азыгышат. Мындай дарыялардын суу көлөмү жайында катуу эрүү башталганда өсөт, максимумду июль-август айлырында жетет. Алтай тибиндеги дарыялар негизи орточо толуу аймактардын мезгилдик кары эриши менен азыгышат. Мындай дарыялардын көлөмү жазында көбөйөт, ар кандай бийиктиктерде кар өз маалында эригендиктен суу ташкыны чоюлат. Жайында бул дарыялардын агымы азаят<ref>{{cite web|title=Кыргызстандын дарыялары|url=https://www.open.kg/about-kyrgyzstan/nature/water-resources/river/1401-reki-kyrgyzstana.html|website = Кыргызстан тууралу маалымат порталы, Кыргызстандын жана саякатчылыктын кабарлары}}</ref><ref>{{cite web|url=https://kyrgyzstan.orexca.com/rus/rivers_lakes_kyrgyzstan.shtml|title=Кыргызстандагы дарыялар жана көлдөр:: Кыргызстандагы аба ырайы. Кыргызстандагы жыл мезгилдери|publisher=kyrgyzstan.orexca.com|lang=ru|accessdate=2021-05-07|archivedate=2018-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180203005726/https://kyrgyzstan.orexca.com/rus/rivers_lakes_kyrgyzstan.shtml}}</ref><ref>{{cite web|title=Кыргызстандын дарыялары - Kyrgyzstan Review|url=http://rus.gateway.kg/geografiya-kyrgyzstana/reki-kyrgyzstana/|website=Kyrgyzstan Review|lang=ru|accessdate=2021-05-07|archivedate=2018-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180203064149/http://rus.gateway.kg/geografiya-kyrgyzstana/reki-kyrgyzstana/}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.advantour.com/rus/kyrgyzstan/nature/rivers.htm|title=Кыргызстандын дарыялары|publisher=www.advantour.com|lang=ru}}</ref>. ==== Көлдөр ==== [[Файл:Сары-Челек5.jpg|thumb|[[Сары-Челек]]]]Кыргызстанда 1923гө жакын көл<ref name= ККСМ/>, алардын жалпы аянты 6836 км² түзөт. Көлдөрдун көпчүлүгү бийик тоолу, деңиздин деңгээлинен 2500 метрден 4000 метрге чейин жайгашкан. Көлдөрдүн пайда болушунун негизги себеби ― мөңгүңгүлөрдүн эриши. Өлкөдө үч ири көл: [[Ысык-Көл]], [[Соң-Көл]], [[Чатыр–Көл (көл)|Чатыр-Көл]]. Деңиздин деңгээлинен 1609 м жайгашкан Ысык-Көл – дүйнөнүн тереңдиги боюнча жетинчи орунда. Ысык-Көл Күңгөй Ала-Тоо (түндүк жагынан) жана Тескей Ала-Тоонун (түштүк жагынан) аралыгында жайгашкан. Көлдүн түндүк жагында көптөгөн пансионаттар, санаторийлер жана саякаттык базалар бар<ref>{{cite web|url=https://www.advantour.com/rus/kyrgyzstan/nature/lakes.htm|title=Кыргызстандын көлдөрү|publisher=www.advantour.com|lang=ru}}</ref>. Ысык-Көлдөн чыгыш тарапка 105 км алыстыгында бийик тоолу [[Мерцбахер көлү]] жайгашкан. [[Түндүк Эңилчек мөңгүсү|Түндүк Эңилчек]] менен [[Түштүк Эңилчек мөңгүсү|Түштүк Эңилчектин]] мөңгүлөрүнүн бириккен жеринде тапса болот. ==== Суу сактагычтар ==== [[Суу сактагыч|Суу сактагычтар]] Кыргызстандын рельефине чоң таасир эткен. Өлкөдө 34 суу сактагыч саналат. Кыргызстандын алгачкы болгон [[Орто-Токой суу сактагычы]] 1956-жылы Чүй дарыясында курулган. [[Токтогул суу сактагычы]] – республиканын эң ири суу сактагычы, 1974-жылдан бери колдонулат<ref>https://www.open.kg/about-kyrgyzstan/nature/water-resources/reservoir/1403-obschaya-informaciya-o-vodohranilischah-kyrgyzstana.html</ref>. === Флора жана фауна === [[Файл:Uncia uncia.jpg|left|thumb|Илбирс]] 2017-жылдын башына карата [[Токой|токойлор]] өлкөнүн аянтынан 3,5% түзүшөт (7041 км²)<ref name="Ежегодник">{{cite web|url=http://www.stat.kg/media/publicationarchive/837df7b9-aa2c-41ad-acce-792c04cfd9d1.pdf|title=Кыргыз Республикасынын статистикалык жылдыгы 2012-2016|author=Ч. Турдубаева, Н. Власова|website=|date=2017|pages=30 б.|publisher=|editor=А. Султанованын редакциясында}}</ref>. Кыргызстанда түтүкчө [[Өсүмдүк|өсүмдүктөрдүн]] 4 миңден ашык түрү бар. 2000–2500 м бийиктигиндеги сейрек токойлордо ар түрлүү өсүмдүктөр өсүшөт. Жаныбар дүйнөсүсүндө [[Омурткалуулар|омурткалуу жаныбарлардын]] түрлөрү 500 ашат (анын ичинде [[Куш|канаттуулардын]] 335 түрү жана [[Балык|балыктардын]] 49 түрү) жана [[Курт-кумурска|курт-кумурскалардын]] 3 миң түрү, көбү сейрек болгондуктан [[Кызыл китеп|Кызыл китебине]] киргизилген. Тоо өрөөндөрүндө [[түлкүлөр]], [[Карышкыр|бөрүлөр]], жана сары чычкан (суслик) сыяктуу майда [[Сүт эмүүчү|сүт эмчүүлөр]] бар. Тоо дарыялары жилингирге (форель) мол. Негизи бийик тоолу аймактарда жашаган [[илбирс]], мурда өлкөнүн көпчүлүк аймагында болгон, эми популяциясы чектелген. [[Айгүл гүлү]] – Кыргызстандын түштүк аймагынын эндемиги. Алгачкы жолу Кыргызстандын жоголуп бараткан жаныбарларын жана өсүмдүктөрүн СССРдин Кызыл китибине 1978-жылы киргизишкен. Эмки жылдары тизме кеңейип жана кырылуу коркунучу бар болгон түрлөрү тууралу маалымат көбөйүп жаткан. Ошондо, 1985-жылы Кыргыз ССРдин Кызыл китеби жарыкка чыккан. Андан кийин 2006-жылы ал [[Кыргыз Республикасынын Кызыл китеби]] катары кайрадан жарык көргөн. === Өзгөчө корголучуу жаратылыш аймактар === {{Негизги макала|Кыргызстандын өзгөчө корголучуу жаратылыш аймактары}} [[Файл:View to Son-Kol lake, Kyrgyzstan - panoramio.jpg|thumb|[[Соң-Көл]]]]Кыргызстанда ар кандай статустагы 88 [[Өзгөчө корголуучу жаратылыш аймагы|өзгөчө корголучуу жаратылыш аймак]] (ӨКЖА): [[Корук|жаратылыш коруктар]], жаратылыш сейил бактар, өзгөчө коруктар, [[Биочөйрөлүк аймак|биочөйрөлүк аймактар]] жана башкалар. ӨКЖАнын жалпы аянты 1 476 121,6 га, же 14 761,21 км² (республиканын аянтынан 7,38 %) түзөт. Бүгүнкү күнгө карата Кыргызстанда: 10 жаратылыш корук; 13 жаратылыш сейил бак; 64 өзгөчө корук; 1 биочөйрөлүк аймак. 1959-жылы түзүлгөн [[Сары-Челек биочөйрөлүк коругу|Сары-Челек мамлекеттик биочөйрөлүк коругу]] 1979-жылы жана 1998-жылы түзүлгөн Ысык-Көл биочөйрөлүк аймагы 2001-жылы [[ЮНЕСКО|ЮНЕСКОнун]] чечими менен дүйнөнүн [[Биочөйрөлүк резерваты|биочөйрөлүк резерваттардын]] катарына киришкен. Ошондой эле өлкөнүн дүйнөлүк маанидеги корук аймактары бар: 1976-жылы [[Ысык-Көл мамлекеттик коругу|Ысык-Көл жаратылыш коругу]] жана Ысык-Көл, [[Каратал–Жапырык коругу|Каратал-Жапырык коругуна]] таандык Чатыр-Көл (2005-жылы) менен Соң-Көл (2011-жылы) Рамсар конвенциясынын суу-саз жерлердин эл аралык тизмесине киришкен<ref>{{cite web|url=http://www.ecology.gov.kg/page/view/id/201|title=Өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактар|publisher=www.ecology.gov.kg|lang=ru|access-date=2021-05-12|archive-date=2021-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512202424/http://www.ecology.gov.kg/page/view/id/201|dead-url=yes|accessdate=2021-05-12|archivedate=2021-05-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210512202424/http://www.ecology.gov.kg/page/view/id/201}}</ref>. == Мамлекеттик түзүлүш == {{Негизги макала|Кыргызстандын мамлекеттик түзүлүшү}} 2021-жылдын 11-апрелинде кабыл алынган конституцияга ылыйык Кыргыз Республикасы ― эгемендүү, суверендүү, демократиялык, укуктук, мамлектеттик башкарууга дин аралашпаган, унитардык, социалдык мамлекет. Конституцияда башкаруу формасы жазылган эмес, бирок ченемдерине ылайык – президенттик болуп саналат. === Мыйзам чыгаруу бийлиги === {{Жаңыртуу}} [[Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши|Жогорку Кеңеш]] ― Кыргыз Республикасынын парламенти – мыйзам чыгаруу бийлигинин жана өз ыйгарым укуктарынын чегинде көзөмөл милдеттерин жүзөгө ашыруучу өкүлчүлүктүү жогорку орган. Кыргызстандын 2010-жылкы конституциясы боюнча Жогорку Кеңеш пропорциялуу система боюнча 5 жылдык мөөнөткө шайлануучу 120 депутаттан турат. Шайлоонун жыйынтыктары боюнча саясий партияга парламентте 65тен көп эмес депутаттык мандат берилиши мүмкүн<ref>{{cite web|url=http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/202913|title=Төртүнчү бөлүм. Кыргыз Республикасынын мыйзам чыгаруу бийлиги. 70-берене|author=|website=Кыргыз Республикасынын Конституциясы|date=|publisher=}}</ref>. Азыркы учурда 2015-жылы 4-октябрда шайланган Жогорку Кеңештин VI чыкырылышы ишин жүргүзүп жатат. Бул чакырылыштын ыйгарым укуктары 2020-жылдын 4-октябрнда шайланган жаңы чыкырылыштын депутаттарынын ант берүүсү менен бүтмөк. Бирок, [[Кыргызстандагы төңкөрүш (2020)|октябрь айындагы массалык нааразылык акциялар]] үчүн ал кездеги президенттин ― [[Сооронбай Жээнбеков|Сооронбай Жээнбековдун]] отставкага кетиши Жогорку Кеңештин VII чакырылышынын шайлоосун 2021-жылдын күзүнө жылганына алып келген. Ошентип, Жогорку Кеңештин VI чакырылышы конституция менен каралган иштөө мөөнөтүн ашып кеткен. === Президент === [[Президент]] ― мамлекет башчысы, жогорку кызмат адамы жана [[Аткаруу бийлиги|аткаруу бийлигин]] жетектейт. Президент мамлекеттин ички жана тышкы саясатынын негизги багыттарын аныктайт. Мамлекеттик бийликтин биримдигин, мамлекеттик органдарды координациялоону жана өз ара аракеттенүүсүн камсыз кылат, ички жана эл аралык мамилелерде Кыргыз Республикасынын атынан чыгат. Президент 5 жылдык мөөнөткө шайланат. Бир эле адам эки мөөнөттөн ашык президент болуп шайлана албайт. Президент катары 35 жашка толгон, мамлекеттик тилди билген жана республикада жалпысынан 15 жылдан кем эмес жашаган Кыргызстандын жараны шайлана алат. Президенттин кызмат ордуна талапкерлердин саны чектелбейт. Жалпы мамлекеттик өнүгүү программасын сунуштаган жана 30 миңден кем эмес шайлоочунун кол тамгасын топтогон адам президенттикке талапкер болуп каттала алат. Президентти шайлоо тартиби конституциялык мыйзам менен аныкталат. Президент кызматына киришерде Кыргызстандын элине ант берет, өзүнүн саясий партияга мүчөлүгүн токтото турат жана саясий партиялардын иштерине байланыштуу ар кандай аракеттерин токтотот<ref>{{cite web|url=http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/112213?cl=ky-kg|title=Кыргыз Республикасынын Конституциясы. 66–69-берене|publisher=Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220823125759/http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/112213?cl=ky-kg|archivedate=2022-08-23|accessdate=2022-08-06}}</ref>. 2021-жылдын 10-январында акыркы өткөн президенттик шайлоосунда [[Садыр Жапаров]] президент болуп шайланган. Мурдагы ― [[Сооронбай Жээнбеков]], [[Кыргызстандагы төңкөрүш (2020)|2020-жылы болгон нааразылык толкундар]] айынан отставкага кеткен. === Административдик-аймактык түзүлүш === {{Негизги макала|Кыргызстандын административдик-аймактык түзүлүшү}}{{Жаңыртуу}}[[Файл:Кыргызстандын административдик-аймактык түзүлүшү.svg|thumb|Кыргызстандын административдик-аймактык түзүлүшүнүн схемасы]] Административдик-аймактык бирдиктердин катарына шаар, район, облус жана айыл аймагы (бир же бир нече айылдан турган административдик-аймактык бирдик) киришет. Кыргызстан административдик-аймактык карашында 7 облус жана 2 республикалык маанидеги шаарга ([[Бишкек]], [[Ош]]) бөлүнөт. Республикалык маанидеги шаарлардын райондору өз алдынча административдик-аймактык бирдиктер катары эсептелинбейт. Кыргызстанда 531 административдик-аймактык бирдик: *7 облус; *40 район; *32 шаар (алардын ичинен 2 республикалык маанидеги шаар, 12 облустук маанидеги шаар, 18 райондук маанидеги шаар); *452 айыл аймагы<ref>{{cite web|url=http://www.stat.kg/media/publicationarchive/5b9a991d-7133-4f31-85b5-84ba6c206e3e.pdf|title=Кыргыз Республикасынын статистикалык жылдыгы|website=|date=2016|publisher=Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети|editor=А. Осмоналиевдин редакциясында|pages=474 б}}</ref><ref>{{cite web|url=http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/202276|title=2008-жылдын 25-апрелиндеги № 65 "Кыргыз Республикасынын администрациялык-аймактык түзүлүшү тууралу" Кыргыз Республикасынын Мыйзамы|publisher=Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги|accessdate=2018-01-21}}</ref>. {| border="1" class="toccolours" cellpadding="2" cellspacing="0" style="margin: 0 0 0 0; font-size:95%; border-collapse: collapse;" |-style="background: #eaecf0" ! class="unsortable" | Желек ! class="unsortable" | Аталыш ! class="unsortable" | Административдик<br>борбору ! align="center"| Аянты<br>(км²) ! align="center"| Туруктуу калк* (1.01.2019 карата) !Туруктуу калк* (1.01.2020 карата)<ref name="ДЖ">{{cite web|url=http://www.stat.kg/media/publicationarchive/b87b13d4-7bc2-43bf-b4cc-6d1f12619db8.rar|title=Кыргыз Республикасынын демографиялык жылдыгы|website=Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети}}</ref> !Туруктуу калк* (1.01.2021 карата)<ref name = Калк/> |- | align="center" | [[Файл:Flag of Bishkek.svg|center|frameless|upright=0.5]] | align="center"| [[Бишкек]] | align="center"| – | align="center"| 160<ref>{{cite web|url=http://www.stat.kg/ru/gorod-bishkek |publisher=Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети|deadlink=no |title=Бишкек шаары |accessdate=2020-10-19}}</ref> | align="center"| 1 027 200 | align="center"| 1 053 915 | align="center"| 1 074 075 |- | align="center" | [[Файл:Flag of Osh.svg|center|frameless|upright=0.5]] | align="center"| [[Ош]] | align="center"| – | align="center"| 182<ref>{{cite web |url = http://www.stat.kg/ru/gorod-osh |publisher=Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети|deadlink=no |title=Ош шаары |accessdate=2020-10-19}}</ref> | align="center"| 299 500 | align="center"| 312 530 | align="center"| 322 164 |- | align="center"| [[Файл:Flag of Chuy Province.svg|center|frameless|upright=0.5]] | align="center"| [[Чүй облусу]] | align="center"| Бишкек<ref>{{Cite web |title=Кыргыз Республикасынын Президентинин расмий сайты. Административдик-аймактык бөлүшү |url=http://www.president.kg/ru/kyrgyzstan/administrativno_territorialnoe_delenie/ |accessdate=2016-01-23 |archivedate=2015-12-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208163055/http://www.president.kg/ru/kyrgyzstan/administrativno_territorialnoe_delenie/ }}</ref> | align="center"| 20 200<ref>{{cite web |url = http://www.stat.kg/ru/chujskaya-oblast |publisher=Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети|deadlink=no |title=Чүй облусу|accessdate=2020-10-19}}</ref> | align="center"| 941 100 | align="center"| 959 884 | align="center"| 974 984 |- | align="center"|[[Файл:Flag of Issyk-Kul Region.svg|center|frameless|upright=0.5]] | align="center"| [[Ысык-Көл облусу]] | align="center"| [[Каракол]] | align="center"| 43 100<ref>{{cite web |url = http://www.stat.kg/ru/issyk-kulskaya-oblast |publisher=Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети|deadlink=no |title=Ысык-Көл облусу |accessdate=2020-10-19}}</ref> | align="center"| 499 800 | align="center"| 496 050 | align="center"| 501 933 |- | align="center"| [[Файл:Flag of Talas Province Kyrgyzstan.svg|center|frameless|upright=0.5]] | align="center"| [[Талас облусу]] | align="center"| [[Талас]] | align="center"| 11 400<ref>{{cite web |url = http://www.stat.kg/ru/talasskaya-oblast |publisher=Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети|deadlink=no |title=Талас облусу|accessdate=2020-10-19}}</ref> | align="center"| 263 500 | align="center"| 267 360 | align="center"| 270 994 |- | align="center"|[[Файл:Naryn obl flag.svg|center|frameless|upright=0.5]] | align="center"| [[Нарын облусу]] | align="center"| [[Нарын]] | align="center"| 45 200<ref>{{cite web |url = http://www.stat.kg/ru/narynskaya-oblast1 |publisher=Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети|deadlink=no |title=Нарын облусу|accessdate=2020-10-19}}</ref> | align="center"| 287 000 | align="center"| 289 621 | align="center"| 292 140 |- | align="center"|[[Файл:Flag of Jalal-Abad region.png|center|frameless|upright=0.5]] | align="center"| [[Жалал-Абад облусу]] | align="center"| [[Манас]] | align="center"| 33 700<ref>{{cite web |url = http://www.stat.kg/ru/dzhalal-abadskaya-oblast |publisher=Кыргыз Репсубликасынын Улуттук статистика комитети|deadlink=no |title=Жалал-Абад облусу|accessdate=2020-10-19}}</ref> | align="center"| 1 214 400 | align="center"| 1 238 750 | align="center"| 1 260 617 |- | align="center"|Желеги<br>жок<ref name="vb">{{cite web|accessdate=2015-12-26|title=Кыргызстандагы геральдика и символика. 3-март 2015|url=http://www.vb.kg/doc/305199_geraldika_i_simvolika_v_kyrgyzstane.html|publisher="[[Вечерний Бишкек]]" гезити}}</ref> | align="center"| [[Ош облусу]] | align="center"| [[Ош]] | align="center"| 29 200<ref>{{cite web |url = http://www.stat.kg/ru/oshskaya-oblast |publisher=Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети|deadlink=no |title=Ош облусу |accessdate=2020-10-19}}</ref> | align="center"| 1 341 900 | align="center"| 1 368 054 | align="center"| 1 391 649 |- | align="center"| [[Файл:Batken obl flag.svg|center|frameless|upright=0.5]] | align="center"| [[Баткен облусу]] | align="center"| [[Баткен]] | align="center"| 17 000<ref>{{cite web |url = http://www.stat.kg/ru/batkenskaya-oblast |publisher=Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети|deadlink=no |title=Баткен облусу |accessdate=2020-10-19}}</ref> | align="center"| 525 100 | align="center"| 537 365 | align="center"| 548 247 |- | colspan="7" |*Туруктуу калк ― каттоо учурунда убактылуу жок болгондорду кошкондо ушул аймакта туруктуу жашаган калк. |} === Куралдуу күчтөр === {{Негизги макала|Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрү}} Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрү – мамлекеттик эгемендигин, аймактык бүтүндүгүн, конституциялык түзүлүшүн, коомду жана жарандарды ишенимдүү коргоону камсыздоо жана эл аралык келишимдерге ылайык милдеттенмелерди аткаруу үчүн арналган мамлекеттик аскердик уюм. Кыргызстандын Куралдуу Күчтөрү анын аймагында жайгашкан мурдагы Советтер Союзунун Түркстан аскердик аймагына таандык аскер бөлүктөрүнүн 1992-жылдын 29-майында [[Юрисдикция|юрисдикциясына]] өтүшү менен негизделген<ref>https://www.calend.ru/holidays/0/0/1961/</ref>. Кыргызстандын конституциясына ылайык Кыргызстандын куралдуу күчтөрү өзүн-өзү коргоо жана жетиштүү коргоно алуу принциптерине ылайык куралат. Кыргызстанга жана биргелешип коргонуу милдеттенмелери менен байланышкан башка мамлекеттерге каршы жасалган [[баскынчылык]] учурларын кошпогондо, согуш жүргүзүү укугу таанылбайт. Куралдуу күчтөрдүн бөлүктөрүн Кыргызстандын аймагынан тышкары жактарга жиберүүнүн ар бир учуру боюнча уруксат Жогорку Кеңештин депутаттарынын жалпы санынын 2/3 кем эмес көпчүлүк добушу менен кабыл алынат. Аскерди мамлекеттик ички саясий маселелерди чечүү үчүн пайдаланууга тыюу салынган<ref>{{cite web|url=http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/112213?cl=ky-kg|title=Кыргыз Республикасынын Конституциясы. 11-берене|publisher=Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220823125759/http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/112213?cl=ky-kg|archivedate=2022-08-23|accessdate=2022-08-06}}</ref>. [[Файл:Аскердик_машыгуу.jpg|thumb|Кыргыз жоокерлери "Борбор-2019" аскердик машыгуусунда.]] Куралдуу күчтөр төмөнкүлөрдөн турат: * аскердик башкаруу органдарынан; * жөө аскерлер бирикмелеринен, бөлүктөрдөн жана мекемелерден (уюмдардан); * Абадан кол салуудан коргоо күчтөрүнөн; * Улуттук гвардиядан; * Чек ара кызматынан<ref>{{cite web|url=http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/202668?cl=ky-kg|title=2009-жылдын 24-июлдагы № 242 "Коргоо жана Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамы. 6, 10-берене|publisher=Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги}}</ref>. == Калк == {{bar box |title=Туруктуу калктын улуттук курамасы (1.01.2021 карата)<ref name="Улуттук курам"/> |titlebar=#ddd |float=right |bars= {{bar percent|кыргыздар|yellowgreen|73.7}} {{bar percent|[[өзбектер]]|green|14.8}} {{bar percent|[[орустар]]|blue|5.1}} {{bar percent|[[дунгандар]]|pink|1.1}} {{bar percent|[[уйгурлар]]|purple|0.9}} {{bar percent|[[тажиктер]]|purple|0.8}} {{bar percent|башкалар|red|3.4}} }}{{Негизги макала|Кыргызстандын калкы}} [[Файл:Кыргызстандын калкы (1950-жылдан баштап).svg|left|thumb|300x300px|Кыргызстандын калкы (1950―2018)]] Кыргызстандын калкы 6,7 миллиондон ашат<ref name = Калк/>. Бул өлкөдө 1959-жылда (2 065 000), 1970-жылда (2 935 000), 1979-жылда (3 523 000), 1989-жылда (4 258 000), 1999-жылда (4 823 000), 2009-жылда (5 362 793) жашагандардан караганда бир кыйла көбүрөөк. 2015-жылдын 25-ноябрнда Кыргызстандын калкы 6 миллион адамга жетти. Туруктуу калктын көпчүлүгү республиканын түштүк аймактарында турат – Ош, Жалал-Абад, Баткен облустары жана Ош шаары ( 3,4 млн жашоочу же республиканын калкынан 53 %), алардын тургундары негизи Фергананын кыргыз бөлүгүндө турушат. Дагы калктын бир кыйла бөлүгү Чүй өрөөнүндө жашайт (Чүй облусу жана Бишкек шаары; 1,9 млн жашоочу же республикасынын калкынан 31 %). 2019-жылы турукту калктын 34 % шаарларда, 66 % айыл аймактарда жашаган. 2021-жылдын башына карата туруктуу калктын 34,6 % эмгекке жөндөмдүү жашка чейинкилер түзгөн, 57 % ― эмгекке жөндөмдүү жаштагылар, 8,2 % ― эмгекке жөндөмдүү жаштагылардан улуулар<ref>http://www.stat.kg/kg/statistics/download/dynamic/315/</ref>. Калктын орточо курагы аз-аздан өсүп жатат, 2020-жылдын башына карата 27,8 жаш түзгөн, эркектер үчүн ― 26,8 жаш, аялдар үчүн ― 28,7 жаш<ref name = ДЖ/>. Өлкөнүн калктын негизи – 4,89 млн ашуун адам бул кыргыздар, республикасынын бардык аймактарында жашашат. Саны боюнча экинчилер болгондор бул өзбектер – 0,98 млн ашуун адам, көпчүлүгү Өзбекстан менен чектешкен аймактарында жашашат. Үчүнчү орунду орустар ээлешет – 0,34 млн адам, негизи өлкөнүн түндүк аймактарында турушат. Башка улуттардын саны 100 миң кишиден ашпайт<ref name="Улуттук курам">{{cite web |url=http://www.stat.kg/kg/opendata/category/312/|title=Калктын улуттук курамы|website=Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети}}</ref>. === Тилдер === Кыргызстандын мамлекеттик тили ― кыргыз тили, расмий ― орус тили. [[Кыргызстандын Конституциясы|Кыргызстандын конституциясында]] кыргыз тилине карата "мамлекеттик тил", орус тилине карата "расмий тил" түшүнүктөрүн колдонушу Конституциялык палатасынын (2021-жылдан Конституциялык сот) чечиминде ачыкталган:{{Цитатанын башы}}Кыргызстандын калкынын этникалык көп түрдүүлүгүн жана тарыхый түзүлгөн жагдайларды эске алуу менен, Конституция расмий тил катары орус тилин алдын ала караган. «Мамлекеттик тил» жана «расмий тил» түшүнүктөрү Конституциянын маанисинен алып караганда, жакын милдеттерди аткарышат, бирок окшош болуп саналбайт. «Мамлекеттик тил» жана «расмий тил» түшүнүктөрүнүн терминологиялык кесилиштери, ушул эки тил тең мамлекеттик расмий баарлашуу, иш кагаздарын жүргүзүү, мыйзам чыгаруу жана сот өндүрүш тармактарында керектөөлөрдү камсыз кылгандыгы менен шартталган. Бирок, мамлекеттик жана расмий тилдер тарабынан аткарылып жаткан иш-милдеттердин көлөмү жана аларды колдонуу чөйрөлөрү айырмаланышы мүмкүн. Мыйзам чыгаруучу расмий тилдин макамын аныктоодо, анын коомдук турмушта, мамлекеттик бийлик органдарынын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын иш чөйрөлөрүндө колдонулушу, маанилүү себептер боюнча мамлекеттик тилди колдонуу татаалдыкты туудурган учурларда жүзөгө ашырылат деп белгилейт.{{Цитатанын аягы|булак=2013-жылдын 28-ноябрындагы № 12-р Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун Конституциялык палатасынын чечиминен үзүндү<ref>{{cite web|url= http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/9620/10?cl=ky-kg&mode=tekst|title =2013-жылдын 28-ноябрындагы № 12-р Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун Конституциялык палатасынын чечими|publisher=Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги}}</ref>}}[[Файл:Орус тилдин макамы бар мамлекеттер жана аймактар.png|thumb|Кыргызстан ― орус тилге макам берген мамлекеттердин бири]] 2020-жылдын Пушкин атындагы орус тилдин институтунун постсоветтик өлкөлөрдөгү (СССРдин мурдагы 15 республикасы) орус тилдин туруктуулук индекси изилдөөсүндө Кыргызстан [[Беларусь|Беларустан]] кийин экинчи орунду ээлеген. Индекс үч көрсөткүчтүн натыйжасында түзүлгөн, алар өз кезегинде башка көрсөткөчтүрдү камтышат: * орус тили мамлекеттик-коомдук чөйрөсүндө (орус тилдин конституциядагы макамы, мамлекеттик сайттардын орус тилиндеги версиясы, мамлекеттик кызмат көрсөтүү порталы орус тилинде болушу); * орус тили билим берүү чөйрөсүндө (2018-жылында орус тилинде билим алган мектеп окуучулардын %, 2019-жылында орус тилинде окууга мүмкүнчүлүгү бар мектептердин %, 2018-жылында башталгыч жана орто кесиптик билим берүү жайларынын студенттердин %, 2019-жылында орус тилинде окууга мүмкүнчүлүгү бар орто кесиптик билим берүү жайлардын %, 2018-жылында жогорку окуу жайлардын студенттеринин %, 2019-жылында орус тилинде окууга мүмкүнчүлүгү бар жогорку окуу жайлардын %); * орус тили илимий катнаштарда (Scopus cайтындагы орус тилинде басылмалардын үлүшү (%), Web of Science сайтындагы орус тилинде басылмалардын үлүшү (%))<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.pushkin.institute/news/index1.pdf |accessdate=2021-05-27 |archivedate=2021-05-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210527131852/https://www.pushkin.institute/news/index1.pdf }}</ref>. СССРдин кулаганынан бери Кыргызстанда Борбордук Азиянын өлкөлөрүнө караганда орус тилдин пайдалануу чөйрөсү кеңейип жатканы белгиленет. Башка факторлорду эсептебегинде бул көрүнүшкө Кыргызстандын Орусияга экономика жагынан көз карандыгы себептүү<ref>https://cabar.asia/ru/polozhenie-russkogo-yazyka-v-stranah-tsentralnoj-azii#_ftn38</ref>. == Билим берүү== {{Негизги макала|Кыргызстандын билим берүүсү}}{{Section-stub}} === Жогорку окуу жайлар === * Кыргыз авиациялык институту * [[Махмуд Кашгари атындагы Чыгыш университети (Кыргыз-Кувейт университети)|Чыгыш университети]] * [["Ала-Тоо" Эл аралык университети|"Ала-Тоо" эл аралык университети]] *[[Борбордук Азиядагы Америка университети]] * [[Жалал-Абад эл аралык университети]] * Бишкек каржы-экономикалык академиясы * [[Бишкек гуманитардык университети]] * Кыргыз экономикалык университети * Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Кыргыз мамлекеттик юридикалык академиясы * [[Kыргыз мамлекеттик медициналык академиясы|Кыргыз мамлекеттик медициналык академиясы]] *[[Кыргыз мамлекеттик дене тарбия жана спорт академиясы (КМДТСА)|Кыргыз мамлекеттик дене-тарбия жана спорт академиясы]] * [[Кыргыз улуттук агрардык университети]] * [[Ысык-Көл мамлекеттик университети]] * [[Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети]] * [[Нарын мамлекеттик университети]] * [[Ош мамлекеттик университети]] * [[Ош технологиялык университети|Ош технологиялык универститети]] * Ош педагогикалык институту * Ош мамлекеттик социалдык университети * Ош Борбордук Азия университети * [[Кыргыз мамлекеттик юридикалык академиясы]] * [[Кыргыз мамлекеттик курулуш, транспорт жана архитектура университети]] * [[Кыргыз улуттук университети]] * [[Кыргыз-Россия славян университети Б. Ельцин атындагы (КРСУ)|Кыргыз-Россия славян университети]] * [[Кыргыз мамлекеттик техникалык университети]] * Борбордук Азиядагы эл аралык университети * [[Кыргызстан эл аралык университети]] * [[Кыргыз-Түрк "Манас" университети]] * [[Жалал-Абад мамлекеттик университети]] * Т.Садыков атындагы Көркөм сүрөт академиясы == Маданият == {{Негизги макала|Кыргызстандын маданияты}} {{Section-stub}} === Майрам күндөрү === {| class="wikitable" |+'''Майрам күндөрү'''<ref>{{cite web|url=http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/1505/310?cl=ky-kg|title=11-Глава. Эс алуу убактысы. 113-берене|author=|website=Кыргыз Республикасынын Эмгек кодекси|date=|publisher=}}</ref> !Датасы !Майрам |- |1-январь |[[Жаңы жыл]] |- |7-январь |Иса пайгамбардын туулган күнү |- |23-февраль |Ата-Журтту коргоочунун күнү |- |8-март |[[Аялдардын эл аралык майрамы|Аялдардын эл аралык күнү]] |- |21-март |[[Нооруз]] |- |7-апрель |[[Апрель революциясы|Элдик Апрель революциясы күнү]] |- |1-май |[[Биринчи май|Эмгек майрамы]] |- |5-май |Кыргыз Республикасынын Конституциясы күнү |- |9-май |[[Жеңиш күнү]] |- |31-август |Кыргыз Республикасынын көз карандысыздыгы күнү |- | rowspan="2" |[[Ай календары]] менен аныкталат |[[Орозо айт]] |- |[[Курман Айт|Курман айт]] |- |7 жана 8-ноябрь |Тарых жана ата-бабаларды эскерүү күндөрү |} == Транспорт == === Аба майдандар === Кеңештер мезгилинин аягында Кыргызстанда 50гө жакын абабекет жана учуу-конуу тилкелери бар болчу, алардын көпчүлүгү негизинен Кытайга жакын жайгашкан чек ара аймагындагы аскердик максаттар үчүн курулган{{Булагы жок}}. === Темир жол байланышы === Коңшу өлкөлөр менен темир жол байланышы: * [[Казакстан]] менен бар – Бишкек бутагы; * [[Өзбекстан]] менен бар – Ош бутагы; * [[Тажикстан]] менен жок; * [[Кытай]] менен жок. === Жолдор === Азия өнүктүрүү банкынын колдоосу менен жакында түндүктү жана түштүк-батышты байланыштырган [[Бишкек|Бишкектен]] [[Ош|Ошко]] маанилүү жол аяктап калды. Бул өлкөнүн эки негизги калктуу пункттарынын – түндүктөгү [[Чүй өрөөнү|Чүй өрөөнүнүн]] жана түштүктөгү [[Фергана өрөөнү|Фергана өрөөнүнүн]] ортосундагы байланышты кыйла жеңилдетет. Бул жолдун кесиндиси узундугу 3500 метр болгон [[Ашуу|ашуудан]] кийин түндүк-батышта [[Талас өрөөнү|Талас өрөөнүнө]] бөлүнүп чыгат{{Булагы жок}}. == Булактар == {{булактар}} == Тышкы шилтемелер == === Мамлекеттик сайттар === * [http://kenesh.kg/ Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин расмий сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201129115900/http://kenesh.kg/ |date=2020-11-29 }} *[http://www.president.kg/kg/ Кыргыз Республикасынын Президентинин расмий сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200304083107/http://president.kg/kg/ |date=2020-03-04 }} * [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн расмий сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121222125830/http://www.gov.kg/?page_id=263 |date=2012-12-22 }} * [http://sot.kg Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун расмий сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220402083616/http://www.sot.kg/ |date=2022-04-02 }} *[http://www.stat.kg/kg/ Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитетинин расмий сайты] {{Түркий мамлекеттер}} {{Азия өлкөлөрү}} {{Түрк кеңеши}} {{Постсоветтик аймактын мамлекеттери}} [[Категория:Кыргызстан| ]] [[Категория:Евразия]] [[Категория:Азия өлкөлөрү]] [[Категория:Борбордук Азия]] [[Категория:Унитардык республикалар]] [[Категория:Кыргыздар]] [[Категория:Постсоветтик аймактын мамлекеттери]] h8ydb7bknsqhau5pmxu17za3k71j4ub 0 5961 664193 553906 2026-10-31T03:51:43Z ~2026-57922-27 49752 толуктоолор 664193 wikitext text/x-wiki {{Желек карточкасы |аталышы = Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик туусу |район = |аймак = |өлкө = [[Кыргызстан]] |файл = Flag of Kyrgyzstan.svg |колу = |бекитилген = |Жокко чыгаруу = |бекитилген2 = {{fd|20|12|2023}} |иштетилген = |колдонууга= |МГК = |авторлору = Э. Айдарбеков, Б. Жайчыбеков, С. Иптаров, Ж. Матаев, М. Сыдыков |автор = Э. Айдарбеков, Б. Жайчыбеков, С. Иптаров, Ж. Матаев, М. Сыдыков |идея = |долбоор = |жеткире иштеп чыгуу= |сүрөтчүсү = |дизайн = |консультант = |символика = |пропорция2 = }} '''Кыргызстандын туусу''', расмий түрдө ― '''Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик туусу''' ― Кыргыз Республикасынын мамлекеттик белгилеринин бири. == Желек == Кыргыз Республикасынын мамлекеттик желеги кызыл түстө. Анын ортосуна алтын түстөгү бирдей өлчөмдө кырк нур болуп чачыраган күнгө окшош тегерек жайгаштырылган. Күндөй тегеректин ичинде Кыргыз боз үйүнүн түндүгү кызыл түстө берилген. Желектин туурасы анын узундугунун бештен үч бөлүгүн түзөт. Жаркыраган тегеректин диаметри желектин туурасынын бештен үч бөлүгүн түзөт. Күн жана нур чачыраган дискалардын диаметрлеринин салыштырмалуулуугу бештен үч бөлүгүнө барабар. Түндүктүн диаметри жаркыраган төгөрөктүн диаметринин жарымын түзөт. Желектин бир түстүү кызылдыгы эрдикти жана тайманбастыктын символу, жаркыраган алтын күн бейкуттукту жана байлыкты чагылдырат, ал эми түндүк — үй кутунун символу, аалам катары дүйнөнү алда канча кеңири түшүнүүдө бир айлампага бириктирилген кырк нур байыркы кырк уруунун бирдиктүү Кыргызстанга бириккендигин айгинелейт.Түндүк өлкөдө жашап жаткан элдердин биримдигинин символу, желектин кызыл түсү айкөл Манастын туусунун түсү болгон. Ар бир өлкөнүн өз доорунун желеги болот. Биздин желегибиз абдан кооз. Желектеги белгилер элибиздин улуттук руханий дүйнө таанымынан жана басып өткөн тарыхый жолунан жаралып келип чыккан символдор. Бул символдордун мамлекеттик желекте айкалышта чагылып турушу - дөөлөттүн көөнөрбөстүгүн, ыйыктыгын, элибиздин өткөндү унутпай, келечекке ишенимдүү кадам койгондугун айгинелеп турат. Авторлору: Э. Айдарбеков, Б. Жайчыбеков, С. Иптаров, Ж. Матаев, М. Сыдыков. 1992-жылы 3- мартта республиканын [[Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши|Жогорку Кеңеши]] ( легендарлуу парламент) тарабынан кабыл алынган. 2023-жылдын 22-декабрында өзгөртүлгөн. 2024-жылдын 1-январында жогорку кеңеш тарабынан кабыл алынган желектин туура эмес үлгүсү илинип, нааразычылык жараткан. Ал эми 2024-жылдын 8-январында Ала-Тоо аянтына расмий түрдөгү туу илинген. {| class="wikitable" |+Түстүн модели !Цвет ![[Pantone|PANTONE]] ![[CMYK]] ![[RGB]] !HEX |- |style="background-color:#ff0000" |'''Кызыл''' |PANTONE 1788 C |0-100-100-0 |255-0-0 |#ff0000 |- |style="background-color:#ffff00"|'''Сары (Алтын түс)''' |PANTONE Yellow C |0-0-100-0 |255-255-0 |#ffff00 |} == Тарыхый желектер == <gallery> Файл:Flag of the Kirghiz ASSR (1926–1936).svg|[[Кыргыз автономия советтик социалисттик республикасы (КАССР)|Кыргыз АССРдин]] туусу (1929—1937) Файл:Flag of the Kirghiz Soviet Socialist Republic (1936–1940).svg|[[Кыргыз ССР|Кыргыз ССРдин]] туусу (1937—1940) Файл:Flag of Kyrgyz SSR.svg|[[Кыргыз ССР|Кыргыз ССРдин]] туусу (1952—1992) Файл:Flag of the Kirghiz Soviet Socialist Republic (reverse).svg|[[Кыргызстан|Кыргызстан Республикасынын]] туусу (1991—1992) Файл:Flag_of_Kyrgyzstan_(1992–2023).svg|[[Кыргызстан|Кыргызстандын]] туусу (1992—2023) Файл:Flag of Kyrgyzstan.svg|[[Кыргызстан|Кыргызстандын]] туусу (2023 — азыркы учурга чейин) </gallery> == Дагы караңыз == * [[Кыргызстандын герби]] == Шилтемелер == {{commons|Category:National flag of Kyrgyzstan|Кыргызстандын туусу}} {{Азия темасын утурлай|желеги|Мамлекеттик желектери|түс=Кыргызстан}} [[Категория:Өлкөлөрдүн желектери|Кыргызстан]] 1fr1pc52ekujmb184gb0dxy9hazpgkw 0 135033 664199 485624 2026-10-31T11:50:30Z EmausBot 2156 Исправление двойного перенаправления с [[Севастополь]] на [[Ак-Жар (Кырым)]] 664199 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ак-Жар (Кырым)]] 40b8rs2ruz21rquuf3pwu2ayccovun6 4 136776 664161 663996 2026-10-30T12:01:41Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 664161 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:Chaoborus|<span style="color:gray">Chaoborus</span>]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25689}}]] || {{Permissions|Chaoborus}} |- | 2 || [[User:Bosogo|Bosogo]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18526}}]] || {{Permissions|Bosogo}} |- | 3 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:15256}}]] || {{Permissions|Artelow}} |- | 4 || [[User:Chorobek|<span style="color:gray">Chorobek</span>]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}} |- | 5 || [[User:Mirzoulugʻbek|<span style="color:gray">Mirzoulugʻbek</span>]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12821}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}} |- | 6 || [[User:Абдырашит Сатылганов|<span style="color:gray">Абдырашит Сатылганов</span>]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11100}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}} |- | 7 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7975}}]] || {{Permissions|Baydastann}} |- | 8 || [[User:Элден|<span style="color:gray">Элден</span>]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}} |- | 9 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:6080}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}} |- | 10 || [[User:UlutSoft3|<span style="color:gray">UlutSoft3</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}} |- | 11 || [[User:Чагылган|<span style="color:gray">Чагылган</span>]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}} |- | 12 || [[User:Эльза Мамбетакунова|<span style="color:gray">Эльза Мамбетакунова</span>]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}} |- | 13 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4971}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}} |- | 14 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4526}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 15 || [[User:ImeNtrav|<span style="color:gray">ImeNtrav</span>]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}} |- | 16 || [[User:Maksat|<span style="color:gray">Maksat</span>]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}} |- | 17 || [[User:Shchb|<span style="color:gray">Shchb</span>]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}} |- | 18 || [[User:Kmaksat|<span style="color:gray">Kmaksat</span>]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}} |- | 19 || [[User:Үрүйэ|<span style="color:gray">Үрүйэ</span>]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}} |- | 20 || [[User:Kgbek|<span style="color:gray">Kgbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}} |- | 21 || [[User:Connexxx|<span style="color:gray">Connexxx</span>]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}} |- | 22 || [[User:Elebayev|<span style="color:gray">Elebayev</span>]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}} |- | 23 || [[User:Aidabishkek|<span style="color:gray">Aidabishkek</span>]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}} |- | 24 || [[User:Askar Nazyrov|<span style="color:gray">Askar Nazyrov</span>]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}} |- | 25 || [[User:Umut|<span style="color:gray">Umut</span>]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}} |- | 26 || [[User:QECUB|<span style="color:gray">QECUB</span>]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2264}}]] || {{Permissions|QECUB}} |- | 27 || [[User:Бахтияр Толукбаев|<span style="color:gray">Бахтияр Толукбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}} |- | 28 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|<span style="color:gray">Roman, Alexej and Vładimir</span>]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}} |- | 29 || [[User:Kairat Zamirbekov|<span style="color:gray">Kairat Zamirbekov</span>]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1601}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}} |- | 30 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1481}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 31 || [[User:Meri|<span style="color:gray">Meri</span>]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}} |- | 32 || [[User:Asankozhoevas|<span style="color:gray">Asankozhoevas</span>]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}} |- | 33 || [[User:Adinai|<span style="color:gray">Adinai</span>]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}} |- | 34 || [[User:Friendwip.kg|<span style="color:gray">Friendwip.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}} |- | 35 || [[User:Kglive|<span style="color:gray">Kglive</span>]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}} |- | 36 || [[User:UlutSoft6|<span style="color:gray">UlutSoft6</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}} |- | 37 || [[User:TarPas|<span style="color:gray">TarPas</span>]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}} |- | 38 || [[User:Gulzhana|<span style="color:gray">Gulzhana</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}} |- | 39 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:905}}]] || {{Permissions|Arsensky}} |- | 40 || [[User:Aida23a|<span style="color:gray">Aida23a</span>]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}} |- | 41 || [[User:Dnes1302|<span style="color:gray">Dnes1302</span>]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}} |- | 42 || [[User:Элдин беги|<span style="color:gray">Элдин беги</span>]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}} |- | 43 || [[User:UlutSoft1|<span style="color:gray">UlutSoft1</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}} |- | 44 || [[User:Rotlink|<span style="color:gray">Rotlink</span>]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}} |- | 45 || [[User:Chris die Seele|<span style="color:gray">Chris die Seele</span>]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}} |- | 46 || [[User:Дилдорбек|<span style="color:gray">Дилдорбек</span>]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:708}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}} |- | 47 || [[User:Aiylchy|<span style="color:gray">Aiylchy</span>]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}} |- | 48 || [[User:Estebesovdastan|<span style="color:gray">Estebesovdastan</span>]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}} |- | 49 || [[User:Jakshysapa|<span style="color:gray">Jakshysapa</span>]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}} |- | 50 || [[User:Lirchik|<span style="color:gray">Lirchik</span>]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}} |- | 51 || [[User:Ch|Ch]] || [[Special:Contributions/Ch|{{formatnum:632}}]] || {{Permissions|Ch}} |- | 52 || [[User:Amantur r|<span style="color:gray">Amantur r</span>]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}} |- | 53 || [[User:Cekli829|<span style="color:gray">Cekli829</span>]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}} |- | 54 || [[User:Табалдыев Ысламбек|<span style="color:gray">Табалдыев Ысламбек</span>]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}} |- | 55 || [[User:S(uz)ak|<span style="color:gray">S(uz)ak</span>]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}} |- | 56 || [[User:Firespeaker|<span style="color:gray">Firespeaker</span>]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}} |- | 57 || [[User:Gulzat05|<span style="color:gray">Gulzat05</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}} |- | 58 || [[User:Канымбу|<span style="color:gray">Канымбу</span>]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}} |- | 59 || [[User:Zhanyl90|<span style="color:gray">Zhanyl90</span>]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}} |- | 60 || [[User:Aladobot|<span style="color:gray">Aladobot</span>]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}} |- | 61 || [[User:Gulaiym001|<span style="color:gray">Gulaiym001</span>]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}} |- | 62 || [[User:Makenzis|<span style="color:gray">Makenzis</span>]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:536}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 63 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|<span style="color:gray">Орозобек Түгөлбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}} |- | 64 || [[User:Кайып Пайзылдаев|<span style="color:gray">Кайып Пайзылдаев</span>]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}} |- | 65 || [[User:Бегаим|<span style="color:gray">Бегаим</span>]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}} |- | 66 || [[User:Rartat|<span style="color:gray">Rartat</span>]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}} |- | 67 || [[User:Fornax|<span style="color:gray">Fornax</span>]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}} |- | 68 || [[User:PlanespotterA320|<span style="color:gray">PlanespotterA320</span>]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}} |- | 69 || [[User:UlutSoft4|<span style="color:gray">UlutSoft4</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}} |- | 70 || [[User:ДолбоЯщер|<span style="color:gray">ДолбоЯщер</span>]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:441}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 71 || [[User:Hugo.arg|<span style="color:gray">Hugo.arg</span>]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}} |- | 72 || [[User:Pathoschild|<span style="color:gray">Pathoschild</span>]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 73 || [[User:Ksc~ruwiki|<span style="color:gray">Ksc~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}} |- | 74 || [[User:Алтынбек Касымов|<span style="color:gray">Алтынбек Касымов</span>]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}} |- | 75 || [[User:Εὐθυμένης|<span style="color:gray">Εὐθυμένης</span>]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}} |- | 76 || [[User:Namir|<span style="color:gray">Namir</span>]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}} |- | 77 || [[User:NurlanKG Bishkek editor|<span style="color:gray">NurlanKG Bishkek editor</span>]] || [[Special:Contributions/NurlanKG Bishkek editor|{{formatnum:367}}]] || {{Permissions|NurlanKG Bishkek editor}} |- | 78 || [[User:Госфонд ИС|<span style="color:gray">Госфонд ИС</span>]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}} |- | 79 || [[User:V3~kywiki|<span style="color:gray">V3~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}} |- | 80 || [[User:AdemazAlmaz|<span style="color:gray">AdemazAlmaz</span>]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}} |- | 81 || [[User:Ырысгул|<span style="color:gray">Ырысгул</span>]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}} |- | 82 || [[User:Nurjamal|<span style="color:gray">Nurjamal</span>]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}} |- | 83 || [[User:Nursultan|<span style="color:gray">Nursultan</span>]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}} |- | 84 || [[User:Aymira|<span style="color:gray">Aymira</span>]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}} |- | 85 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}} |- | 86 || [[User:Symbat92|<span style="color:gray">Symbat92</span>]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}} |- | 87 || [[User:Andrew J.Kurbiko|<span style="color:gray">Andrew J.Kurbiko</span>]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}} |- | 88 || [[User:Орозгул|<span style="color:gray">Орозгул</span>]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}} |- | 89 || [[User:Ziv|Ziv]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:308}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 90 || [[User:Atlikta|<span style="color:gray">Atlikta</span>]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}} |- | 91 || [[User:Abiyoyo|<span style="color:gray">Abiyoyo</span>]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}} |- | 92 || [[User:Росул|<span style="color:gray">Росул</span>]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}} |- | 93 || [[User:Elya3|<span style="color:gray">Elya3</span>]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}} |- | 94 || [[User:Baronnet|<span style="color:gray">Baronnet</span>]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}} |- | 95 || [[User:Minorax|Minorax]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:286}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 96 || [[User:Ahmadi~ruwiki|<span style="color:gray">Ahmadi~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}} |- | 97 || [[User:Rakutai|<span style="color:gray">Rakutai</span>]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}} |- | 98 || [[User:Peri~kywiki|<span style="color:gray">Peri~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}} |- | 99 || [[User:Ashirov Maksatbek|<span style="color:gray">Ashirov Maksatbek</span>]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}} |- | 100 || [[User:Asel90|<span style="color:gray">Asel90</span>]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}} |- | 101 || [[User:Belekoff|<span style="color:gray">Belekoff</span>]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}} |- | 102 || [[User:Jol004u|<span style="color:gray">Jol004u</span>]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}} |- | 103 || [[User:Janyzak|<span style="color:gray">Janyzak</span>]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}} |- | 104 || [[User:Машъал|<span style="color:gray">Машъал</span>]] || [[Special:Contributions/Машъал|{{formatnum:254}}]] || {{Permissions|Машъал}} |- | 105 || [[User:Fatim|<span style="color:gray">Fatim</span>]] || [[Special:Contributions/Fatim|{{formatnum:253}}]] || {{Permissions|Fatim}} |- | 106 || [[User:Баха Исаев|<span style="color:gray">Баха Исаев</span>]] || [[Special:Contributions/Баха Исаев|{{formatnum:249}}]] || {{Permissions|Баха Исаев}} |- | 107 || [[User:Noloun|<span style="color:gray">Noloun</span>]] || [[Special:Contributions/Noloun|{{formatnum:248}}]] || {{Permissions|Noloun}} |- | 108 || [[User:Чоко Бой|<span style="color:gray">Чоко Бой</span>]] || [[Special:Contributions/Чоко Бой|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Чоко Бой}} |- | 109 || [[User:Tynchtykbek|<span style="color:gray">Tynchtykbek</span>]] || [[Special:Contributions/Tynchtykbek|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Tynchtykbek}} |- | 110 || [[User:Dutcman|<span style="color:gray">Dutcman</span>]] || [[Special:Contributions/Dutcman|{{formatnum:242}}]] || {{Permissions|Dutcman}} |- | 111 || [[User:Ulan A|<span style="color:gray">Ulan A</span>]] || [[Special:Contributions/Ulan A|{{formatnum:241}}]] || {{Permissions|Ulan A}} |- | 112 || [[User:DragonBot|<span style="color:gray">DragonBot</span>]] || [[Special:Contributions/DragonBot|{{formatnum:235}}]] || {{Permissions|DragonBot}} |- | 113 || [[User:Таалай Берен|<span style="color:gray">Таалай Берен</span>]] || [[Special:Contributions/Таалай Берен|{{formatnum:231}}]] || {{Permissions|Таалай Берен}} |- | 114 || [[User:A.djan|<span style="color:gray">A.djan</span>]] || [[Special:Contributions/A.djan|{{formatnum:226}}]] || {{Permissions|A.djan}} |- | 115 || [[User:Adilet15|<span style="color:gray">Adilet15</span>]] || [[Special:Contributions/Adilet15|{{formatnum:223}}]] || {{Permissions|Adilet15}} |- | 116 || [[User:Dostojewskij|<span style="color:gray">Dostojewskij</span>]] || [[Special:Contributions/Dostojewskij|{{formatnum:220}}]] || {{Permissions|Dostojewskij}} |- | 117 || [[User:MauritsBot|<span style="color:gray">MauritsBot</span>]] || [[Special:Contributions/MauritsBot|{{formatnum:218}}]] || {{Permissions|MauritsBot}} |- | 118 || [[User:タチコマ robot|<span style="color:gray">タチコマ robot</span>]] || [[Special:Contributions/タチコマ robot|{{formatnum:216}}]] || {{Permissions|タチコマ robot}} |- | 119 || [[User:Adamboluu|<span style="color:gray">Adamboluu</span>]] || [[Special:Contributions/Adamboluu|{{formatnum:213}}]] || {{Permissions|Adamboluu}} |- | 120 || [[User:Dr.atakulov|<span style="color:gray">Dr.atakulov</span>]] || [[Special:Contributions/Dr.atakulov|{{formatnum:211}}]] || {{Permissions|Dr.atakulov}} |- | 121 || [[User:Kyrgyzchala|<span style="color:gray">Kyrgyzchala</span>]] || [[Special:Contributions/Kyrgyzchala|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Kyrgyzchala}} |- | 122 || [[User:Dinamik-bot|<span style="color:gray">Dinamik-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Dinamik-bot|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Dinamik-bot}} |- | 123 || [[User:Anara|<span style="color:gray">Anara</span>]] || [[Special:Contributions/Anara|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Anara}} |- | 124 || [[User:UlutSoft2|<span style="color:gray">UlutSoft2</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft2|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|UlutSoft2}} |- | 125 || [[User:YFdyh-bot|<span style="color:gray">YFdyh-bot</span>]] || [[Special:Contributions/YFdyh-bot|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|YFdyh-bot}} |- | 126 || [[User:Robbot|<span style="color:gray">Robbot</span>]] || [[Special:Contributions/Robbot|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Robbot}} |- | 127 || [[User:Chingis|<span style="color:gray">Chingis</span>]] || [[Special:Contributions/Chingis|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Chingis}} |- | 128 || [[User:Foggy kub|<span style="color:gray">Foggy kub</span>]] || [[Special:Contributions/Foggy kub|{{formatnum:204}}]] || {{Permissions|Foggy kub}} |- | 129 || [[User:Чръный человек|<span style="color:gray">Чръный человек</span>]] || [[Special:Contributions/Чръный человек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Чръный человек}} |- | 130 || [[User:Мыктыбек|<span style="color:gray">Мыктыбек</span>]] || [[Special:Contributions/Мыктыбек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Мыктыбек}} |- | 131 || [[User:Adamantine|<span style="color:gray">Adamantine</span>]] || [[Special:Contributions/Adamantine|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|Adamantine}} |- | 132 || [[User:BakytTalas|<span style="color:gray">BakytTalas</span>]] || [[Special:Contributions/BakytTalas|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|BakytTalas}} |- | 133 || [[User:Zorrobot|<span style="color:gray">Zorrobot</span>]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:200}}]] || {{Permissions|Zorrobot}} |- | 134 || [[User:Мастер теней|<span style="color:gray">Мастер теней</span>]] || [[Special:Contributions/Мастер теней|{{formatnum:198}}]] || {{Permissions|Мастер теней}} |- | 135 || [[User:Amirobot|<span style="color:gray">Amirobot</span>]] || [[Special:Contributions/Amirobot|{{formatnum:197}}]] || {{Permissions|Amirobot}} |- | 136 || [[User:HerculeBot|<span style="color:gray">HerculeBot</span>]] || [[Special:Contributions/HerculeBot|{{formatnum:195}}]] || {{Permissions|HerculeBot}} |- | 137 || [[User:GhalyBot|<span style="color:gray">GhalyBot</span>]] || [[Special:Contributions/GhalyBot|{{formatnum:187}}]] || {{Permissions|GhalyBot}} |- | 138 || [[User:DARIO SEVERI|<span style="color:gray">DARIO SEVERI</span>]] || [[Special:Contributions/DARIO SEVERI|{{formatnum:172}}]] || {{Permissions|DARIO SEVERI}} |- | 139 || [[User:Temir21|<span style="color:gray">Temir21</span>]] || [[Special:Contributions/Temir21|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Temir21}} |- | 140 || [[User:Nasihat.kg|<span style="color:gray">Nasihat.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Nasihat.kg|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Nasihat.kg}} |- | 141 || [[User:Vasit|<span style="color:gray">Vasit</span>]] || [[Special:Contributions/Vasit|{{formatnum:166}}]] || {{Permissions|Vasit}} |- | 142 || [[User:CarsracBot|<span style="color:gray">CarsracBot</span>]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|CarsracBot}} |- | 143 || [[User:HiW-Bot|<span style="color:gray">HiW-Bot</span>]] || [[Special:Contributions/HiW-Bot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|HiW-Bot}} |- | 144 || [[User:JYBot|<span style="color:gray">JYBot</span>]] || [[Special:Contributions/JYBot|{{formatnum:162}}]] || {{Permissions|JYBot}} |- | 145 || [[User:NKOzi|<span style="color:gray">NKOzi</span>]] || [[Special:Contributions/NKOzi|{{formatnum:159}}]] || {{Permissions|NKOzi}} |- | 146 || [[User:Кичинекей Поллианна|<span style="color:gray">Кичинекей Поллианна</span>]] || [[Special:Contributions/Кичинекей Поллианна|{{formatnum:158}}]] || {{Permissions|Кичинекей Поллианна}} |- | 147 || [[User:Samatq|<span style="color:gray">Samatq</span>]] || [[Special:Contributions/Samatq|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Samatq}} |- | 148 || [[User:Sampo.Kuusi|<span style="color:gray">Sampo.Kuusi</span>]] || [[Special:Contributions/Sampo.Kuusi|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Sampo.Kuusi}} |- | 149 || [[User:Azamat Omar|<span style="color:gray">Azamat Omar</span>]] || [[Special:Contributions/Azamat Omar|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Azamat Omar}} |- | 150 || [[User:Kaiyr|<span style="color:gray">Kaiyr</span>]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:154}}]] || {{Permissions|Kaiyr}} {{/end}} epjjijwfvq4ncbm7wctae21tj7b4u3f 4 137589 664163 663998 2026-10-30T12:01:44Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 664163 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:116136}}]] |- | 2 || [[User:ChoRusBot|<span style="color:gray">ChoRusBot</span>]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:44675}}]] |- | 4 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8697}}]] |- | 5 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7234}}]] |- | 6 || [[User:VertexBot|<span style="color:gray">VertexBot</span>]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] |- | 7 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] |- | 8 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] |- | 9 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] |- | 10 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] |- | 11 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3222}}]] |- | 12 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] |- | 13 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] |- | 14 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] |- | 15 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] |- | 16 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] |- | 17 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] |- | 18 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1427}}]] |- | 19 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] |- | 20 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1152}}]] |- | 21 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] |- | 22 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] |- | 23 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] |- | 24 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] |- | 25 || [[User:AlleborgoBot|<span style="color:gray">AlleborgoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] |- | 26 || [[User:Thijs!bot|<span style="color:gray">Thijs!bot</span>]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] |- | 27 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] |- | 28 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] |- | 29 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] |- | 30 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] |- | 31 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] |- | 32 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] |- | 33 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] |- | 34 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] |- | 35 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] |- | 36 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] |- | 37 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] |- | 38 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] |- | 39 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] |- | 40 || [[User:YiFeiBot|<span style="color:gray">YiFeiBot</span>]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]] |- | 41 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] |- | 42 || [[User:PipepBot|<span style="color:gray">PipepBot</span>]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] |- | 43 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] |- | 44 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] |- | 45 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] |- | 46 || [[User:Gerakibot|<span style="color:gray">Gerakibot</span>]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] |- | 47 || [[User:Purbo T|<span style="color:gray">Purbo T</span>]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] |- | 48 || [[User:Makecat-bot|<span style="color:gray">Makecat-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] |- | 49 || [[User:BotMultichill|<span style="color:gray">BotMultichill</span>]] || [[Special:Contributions/BotMultichill|{{formatnum:233}}]] |- | 50 || [[User:PixelBot|<span style="color:gray">PixelBot</span>]] || [[Special:Contributions/PixelBot|{{formatnum:106}}]] |- | 51 || [[User:Loveless|<span style="color:gray">Loveless</span>]] || [[Special:Contributions/Loveless|{{formatnum:99}}]] |- | 52 || [[User:MediaWiki default|<span style="color:gray">MediaWiki default</span>]] || [[Special:Contributions/MediaWiki default|{{formatnum:21}}]] |- | 53 || [[User:Maintenance script|Maintenance script]] || [[Special:Contributions/Maintenance script|{{formatnum:14}}]] |- | 54 || [[User:Flow talk page manager|<span style="color:gray">Flow talk page manager</span>]] || [[Special:Contributions/Flow talk page manager|{{formatnum:8}}]] {{/end}} rlcxrd5vqq1qjcwu9mleuhw5bbdmk8l 4 137601 664162 663997 2026-10-30T12:01:43Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 664162 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:116136}}]] || {{Permissions|JigildikBot}} |- | 2 || [[User:ChoRusBot|<span style="color:gray">ChoRusBot</span>]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] || {{Permissions|ChoRusBot}} |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:44675}}]] || {{Permissions|InternetArchiveBot}} |- | 4 || [[User:Chaoborus|<span style="color:gray">Chaoborus</span>]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25689}}]] || {{Permissions|Chaoborus}} |- | 5 || [[User:Bosogo|Bosogo]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18526}}]] || {{Permissions|Bosogo}} |- | 6 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:15256}}]] || {{Permissions|Artelow}} |- | 7 || [[User:Chorobek|<span style="color:gray">Chorobek</span>]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}} |- | 8 || [[User:Mirzoulugʻbek|<span style="color:gray">Mirzoulugʻbek</span>]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12821}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}} |- | 9 || [[User:Абдырашит Сатылганов|<span style="color:gray">Абдырашит Сатылганов</span>]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11100}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}} |- | 10 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8697}}]] || {{Permissions|EmausBot}} |- | 11 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7975}}]] || {{Permissions|Baydastann}} |- | 12 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7234}}]] || {{Permissions|Xqbot}} |- | 13 || [[User:VertexBot|<span style="color:gray">VertexBot</span>]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] || {{Permissions|VertexBot}} |- | 14 || [[User:Элден|<span style="color:gray">Элден</span>]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}} |- | 15 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:6080}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}} |- | 16 || [[User:UlutSoft3|<span style="color:gray">UlutSoft3</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}} |- | 17 || [[User:Чагылган|<span style="color:gray">Чагылган</span>]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}} |- | 18 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] || {{Permissions|MerlIwBot}} |- | 19 || [[User:Эльза Мамбетакунова|<span style="color:gray">Эльза Мамбетакунова</span>]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}} |- | 20 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4971}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}} |- | 21 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4526}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 22 || [[User:ImeNtrav|<span style="color:gray">ImeNtrav</span>]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}} |- | 23 || [[User:Maksat|<span style="color:gray">Maksat</span>]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}} |- | 24 || [[User:Shchb|<span style="color:gray">Shchb</span>]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}} |- | 25 || [[User:Kmaksat|<span style="color:gray">Kmaksat</span>]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}} |- | 26 || [[User:Үрүйэ|<span style="color:gray">Үрүйэ</span>]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}} |- | 27 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] || {{Permissions|VolkovBot}} |- | 28 || [[User:Kgbek|<span style="color:gray">Kgbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}} |- | 29 || [[User:Connexxx|<span style="color:gray">Connexxx</span>]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}} |- | 30 || [[User:Elebayev|<span style="color:gray">Elebayev</span>]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}} |- | 31 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] || {{Permissions|Legobot}} |- | 32 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] || {{Permissions|TXiKiBoT}} |- | 33 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3222}}]] || {{Permissions|CommonsDelinker}} |- | 34 || [[User:Aidabishkek|<span style="color:gray">Aidabishkek</span>]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}} |- | 35 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] || {{Permissions|SieBot}} |- | 36 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] || {{Permissions|Luckas-bot}} |- | 37 || [[User:Askar Nazyrov|<span style="color:gray">Askar Nazyrov</span>]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}} |- | 38 || [[User:Umut|<span style="color:gray">Umut</span>]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}} |- | 39 || [[User:QECUB|<span style="color:gray">QECUB</span>]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2264}}]] || {{Permissions|QECUB}} |- | 40 || [[User:Бахтияр Толукбаев|<span style="color:gray">Бахтияр Толукбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}} |- | 41 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] || {{Permissions|ZéroBot}} |- | 42 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] || {{Permissions|WikitanvirBot}} |- | 43 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|<span style="color:gray">Roman, Alexej and Vładimir</span>]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}} |- | 44 || [[User:Kairat Zamirbekov|<span style="color:gray">Kairat Zamirbekov</span>]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1601}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}} |- | 45 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] || {{Permissions|Addbot}} |- | 46 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] || {{Permissions|ArthurBot}} |- | 47 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1481}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 48 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1427}}]] || {{Permissions|Jembot}} |- | 49 || [[User:Meri|<span style="color:gray">Meri</span>]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}} |- | 50 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] || {{Permissions|JAnDbot}} |- | 51 || [[User:Asankozhoevas|<span style="color:gray">Asankozhoevas</span>]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}} |- | 52 || [[User:Adinai|<span style="color:gray">Adinai</span>]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}} |- | 53 || [[User:Friendwip.kg|<span style="color:gray">Friendwip.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}} |- | 54 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1152}}]] || {{Permissions|MediaWiki message delivery}} |- | 55 || [[User:Kglive|<span style="color:gray">Kglive</span>]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}} |- | 56 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] || {{Permissions|Escarbot}} |- | 57 || [[User:UlutSoft6|<span style="color:gray">UlutSoft6</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}} |- | 58 || [[User:TarPas|<span style="color:gray">TarPas</span>]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}} |- | 59 || [[User:Gulzhana|<span style="color:gray">Gulzhana</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}} |- | 60 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] || {{Permissions|MelancholieBot}} |- | 61 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:905}}]] || {{Permissions|Arsensky}} |- | 62 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] || {{Permissions|FoxBot}} |- | 63 || [[User:Aida23a|<span style="color:gray">Aida23a</span>]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}} |- | 64 || [[User:Dnes1302|<span style="color:gray">Dnes1302</span>]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}} |- | 65 || [[User:Элдин беги|<span style="color:gray">Элдин беги</span>]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}} |- | 66 || [[User:UlutSoft1|<span style="color:gray">UlutSoft1</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}} |- | 67 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] || {{Permissions|TjBot}} |- | 68 || [[User:Rotlink|<span style="color:gray">Rotlink</span>]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}} |- | 69 || [[User:Chris die Seele|<span style="color:gray">Chris die Seele</span>]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}} |- | 70 || [[User:Дилдорбек|<span style="color:gray">Дилдорбек</span>]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:708}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}} |- | 71 || [[User:Aiylchy|<span style="color:gray">Aiylchy</span>]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}} |- | 72 || [[User:AlleborgoBot|<span style="color:gray">AlleborgoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|AlleborgoBot}} |- | 73 || [[User:Estebesovdastan|<span style="color:gray">Estebesovdastan</span>]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}} |- | 74 || [[User:Thijs!bot|<span style="color:gray">Thijs!bot</span>]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] || {{Permissions|Thijs!bot}} |- | 75 || [[User:Jakshysapa|<span style="color:gray">Jakshysapa</span>]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}} |- | 76 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] || {{Permissions|Idioma-bot}} |- | 77 || [[User:Lirchik|<span style="color:gray">Lirchik</span>]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}} |- | 78 || [[User:Ch|Ch]] || [[Special:Contributions/Ch|{{formatnum:632}}]] || {{Permissions|Ch}} |- | 79 || [[User:Amantur r|<span style="color:gray">Amantur r</span>]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}} |- | 80 || [[User:Cekli829|<span style="color:gray">Cekli829</span>]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}} |- | 81 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|RedBot}} |- | 82 || [[User:Табалдыев Ысламбек|<span style="color:gray">Табалдыев Ысламбек</span>]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}} |- | 83 || [[User:S(uz)ak|<span style="color:gray">S(uz)ak</span>]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}} |- | 84 || [[User:Firespeaker|<span style="color:gray">Firespeaker</span>]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}} |- | 85 || [[User:Gulzat05|<span style="color:gray">Gulzat05</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}} |- | 86 || [[User:Канымбу|<span style="color:gray">Канымбу</span>]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}} |- | 87 || [[User:Zhanyl90|<span style="color:gray">Zhanyl90</span>]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}} |- | 88 || [[User:Aladobot|<span style="color:gray">Aladobot</span>]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}} |- | 89 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] || {{Permissions|JackieBot}} |- | 90 || [[User:Gulaiym001|<span style="color:gray">Gulaiym001</span>]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}} |- | 91 || [[User:Makenzis|<span style="color:gray">Makenzis</span>]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:536}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 92 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|<span style="color:gray">Орозобек Түгөлбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}} |- | 93 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] || {{Permissions|MastiBot}} |- | 94 || [[User:Кайып Пайзылдаев|<span style="color:gray">Кайып Пайзылдаев</span>]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}} |- | 95 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] || {{Permissions|Synthebot}} |- | 96 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] || {{Permissions|Mjbmrbot}} |- | 97 || [[User:Бегаим|<span style="color:gray">Бегаим</span>]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}} |- | 98 || [[User:Rartat|<span style="color:gray">Rartat</span>]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}} |- | 99 || [[User:Fornax|<span style="color:gray">Fornax</span>]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}} |- | 100 || [[User:PlanespotterA320|<span style="color:gray">PlanespotterA320</span>]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}} |- | 101 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] || {{Permissions|HRoestBot}} |- | 102 || [[User:UlutSoft4|<span style="color:gray">UlutSoft4</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}} |- | 103 || [[User:ДолбоЯщер|<span style="color:gray">ДолбоЯщер</span>]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:441}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 104 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] || {{Permissions|Ripchip Bot}} |- | 105 || [[User:Hugo.arg|<span style="color:gray">Hugo.arg</span>]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}} |- | 106 || [[User:Pathoschild|<span style="color:gray">Pathoschild</span>]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 107 || [[User:Ksc~ruwiki|<span style="color:gray">Ksc~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}} |- | 108 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] || {{Permissions|Alexbot}} |- | 109 || [[User:Алтынбек Касымов|<span style="color:gray">Алтынбек Касымов</span>]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}} |- | 110 || [[User:Εὐθυμένης|<span style="color:gray">Εὐθυμένης</span>]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}} |- | 111 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] || {{Permissions|AvocatoBot}} |- | 112 || [[User:Namir|<span style="color:gray">Namir</span>]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}} |- | 113 || [[User:NurlanKG Bishkek editor|<span style="color:gray">NurlanKG Bishkek editor</span>]] || [[Special:Contributions/NurlanKG Bishkek editor|{{formatnum:367}}]] || {{Permissions|NurlanKG Bishkek editor}} |- | 114 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] || {{Permissions|KamikazeBot}} |- | 115 || [[User:Госфонд ИС|<span style="color:gray">Госфонд ИС</span>]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}} |- | 116 || [[User:V3~kywiki|<span style="color:gray">V3~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}} |- | 117 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|LaaknorBot}} |- | 118 || [[User:AdemazAlmaz|<span style="color:gray">AdemazAlmaz</span>]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}} |- | 119 || [[User:Ырысгул|<span style="color:gray">Ырысгул</span>]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}} |- | 120 || [[User:Nurjamal|<span style="color:gray">Nurjamal</span>]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}} |- | 121 || [[User:Nursultan|<span style="color:gray">Nursultan</span>]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}} |- | 122 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] || {{Permissions|Movses-bot}} |- | 123 || [[User:Aymira|<span style="color:gray">Aymira</span>]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}} |- | 124 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}} |- | 125 || [[User:Symbat92|<span style="color:gray">Symbat92</span>]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}} |- | 126 || [[User:YiFeiBot|<span style="color:gray">YiFeiBot</span>]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]] || {{Permissions|YiFeiBot}} |- | 127 || [[User:Andrew J.Kurbiko|<span style="color:gray">Andrew J.Kurbiko</span>]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}} |- | 128 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Rubinbot}} |- | 129 || [[User:Орозгул|<span style="color:gray">Орозгул</span>]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}} |- | 130 || [[User:Ziv|Ziv]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:308}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 131 || [[User:PipepBot|<span style="color:gray">PipepBot</span>]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] || {{Permissions|PipepBot}} |- | 132 || [[User:Atlikta|<span style="color:gray">Atlikta</span>]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}} |- | 133 || [[User:Abiyoyo|<span style="color:gray">Abiyoyo</span>]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}} |- | 134 || [[User:Росул|<span style="color:gray">Росул</span>]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}} |- | 135 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Vagobot}} |- | 136 || [[User:Elya3|<span style="color:gray">Elya3</span>]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}} |- | 137 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] || {{Permissions|AvicBot}} |- | 138 || [[User:Baronnet|<span style="color:gray">Baronnet</span>]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}} |- | 139 || [[User:Minorax|Minorax]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:286}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 140 || [[User:Ahmadi~ruwiki|<span style="color:gray">Ahmadi~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}} |- | 141 || [[User:Rakutai|<span style="color:gray">Rakutai</span>]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}} |- | 142 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|SilvonenBot}} |- | 143 || [[User:Gerakibot|<span style="color:gray">Gerakibot</span>]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|Gerakibot}} |- | 144 || [[User:Purbo T|<span style="color:gray">Purbo T</span>]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] || {{Permissions|Purbo T}} |- | 145 || [[User:Makecat-bot|<span style="color:gray">Makecat-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] || {{Permissions|Makecat-bot}} |- | 146 || [[User:Peri~kywiki|<span style="color:gray">Peri~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}} |- | 147 || [[User:Ashirov Maksatbek|<span style="color:gray">Ashirov Maksatbek</span>]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}} |- | 148 || [[User:Asel90|<span style="color:gray">Asel90</span>]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}} |- | 149 || [[User:Belekoff|<span style="color:gray">Belekoff</span>]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}} |- | 150 || [[User:Jol004u|<span style="color:gray">Jol004u</span>]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}} {{/end}} nl90yun4dc72bl3s5x5kj6mubev73cl 0 154167 664175 662739 2026-10-30T15:48:56Z YoMira10B 49072 664175 wikitext text/x-wiki {{Илимпоз |Ысымы = Мэри Жексон |Расмий ысымы = {{lang-en|Mary Jackson}} |Сүрөт = Mary Jackson 1979 Portrait (LRC-1979-B701 P-07085).jpg |Туурасы = 280px |Сүрөттүн аталышы = |Туулган жылы = 9.4.1921 |Каза болгон жылы = 11.2.2005 |Туулган жери = [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]], [[Виргиния]], [[Хамптон|Хамптон (Виргиния)]] |Каза болгон жери = [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]], [[Виргиния]], [[Хамптон|Хамптон (Виргиния)]] |Жарандыгы = {{Өлкө желеги|АКШ}} |Илимий чөйрөсү = математика, аэрокосмонавтика |Иштеген жери = Лэнгли изилдөө борбору<br>NASA<br>Аэронавтика боюнча улуттук консультативдик комитет |Илимий даражасы = |Илимий наамы = |Альма-матер = Хэмптон университети |Илимий жетекчиси = |Белгилүү окуучулары = |Белгилүү болгондугу = |Сыйлыктары = Конгресстин алтын медалы |Сайты = |Кол тамгасы = |Кол тамгасынын туурасы = |Уикиказына = |Commons = Mary Jackson }} '''Мэри Жексон''' (туулгандагы фамилиясы '''Уинстон'''<ref>https://www.britannica.com/biography/Mary-Jackson-mathematician-and-engineer</ref>) {{lang-en|Mary Jackson}} (9-апрель 1921 – 11-февраль 2005, [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]], [[Виргиния]], [[Хамптон|Хамптон (Виргиния)]]) — американын аэрокосмикалык инженери жана математиги болгон, ал Улуттук аэронавтика боюнча кеңеш берүүчү комитетинде (NACA) иштеген, анын ордуна 1958-жылы Улуттук аэронавтика жана космос агенттиги (NASA) келген. Ал карьерасынын көбүн Хэмптондогу, Вирджиниядагы Лэнгли изилдөө борборунда өткөргөн. Ал 1951-жылы бөлүнүп турган Батыш аймагынын эсептөө бөлүмүндө компьютер болуп иштей баштаган. 1958-жылы инженердик курстарды окугандан кийин, ал NASAнын биринчи кара терилүү аял инженери болгон.<ref>https://www.nasa.gov/people/mary-w-jackson-biography/</ref> NASAда 34 жыл иштегенден кийин, Жексон эң жогорку инженердик наамга ээ болгон. Ал жетекчи болбостон, мындан ары көтөрүлө албастыгын түшүнгөн. Ал NASAнын Тең мүмкүнчүлүктөр программасынын Федералдык аялдар программасынын жана Оң аракеттер программасынын менеджери болуу үчүн кызмат ордун төмөндөтүүнү кабыл алган. Бул ролдо ал NASAнын илим, инженерия жана математика тармактарында аялдарды жумушка алуу жана кызматка көтөрүүгө таасир этүү үчүн иштеген. Жексондун окуясы 2016-жылы чыккан "Hidden Figures: The American Dream and the Untold Story of the Black Women Who Helped Win the Space Race" (Жашыруун фигуралар: Америкалык кыял жана космос жарышын утуп алууга жардам берген кара аялдардын айтылбаган окуясы) аттуу көркөм эмес китебинде баяндалат. Ал ошол эле жылы чыккан "Hidden Figures" тасмасынын адаптациясындагы үч башкы каармандын бири. 2019-жылы Жексон каза болгондон кийин Конгресстин Алтын медалы менен сыйланган.<ref name=":1">https://www.congress.gov/bill/116th-congress/house-bill/1396?q=%7B%22search%22%3A%5B%22hr1396%22%5D%7D&r=1&s=1&__cf_chl_tk=Sx8F6lNznFzGlResd3ysPV7I7aoAeLs1i9U1fs_.Qik-1793371379-1.0.1.1-hg3ZZxaAhbu5bNLBkXX962mVuf7c6DEo7nh_SyqdN5U</ref> 2021-жылы NASAнын Вашингтондогу (Колумбия округу) штаб-квартирасы Мэри В. Жексон NASA штаб-квартирасы деп аталган. == Эрте жашоо жана билим == Мэри Жексон 1921-жылы 9-апрелде Элла Уинстон (кызы Скотт) менен Фрэнк Уинстондун үй-бүлөсүндө төрөлгөн.<ref>https://www.biography.com/scientists/mary-winston-jackson</ref> Ал Америка Кошмо Штаттарынын Вирджиния штатындагы Хэмптон шаарында чоңойгон, ал жерде орто мектепти эң жогорку артыкчылыктар менен аяктаган.<ref name=":2">https://web.archive.org/web/20161217165840/https://www.nasa.gov/content/mary-jackson-biography/</ref> Жексон 1942-жылы Хэмптон университетинде математика жана физика илимдери боюнча бакалавр даражасын алган.<ref name=":3">https://www.legacy.com/us/obituaries/dailypress/name/mary-jackson-obituary?id=29565028</ref><ref name=":4">https://archive.org/details/blackwomenscient00warr/page/126/mode/2up</ref> Ал Хэмптондогу Alpha Kappa Alpha сорориумунун Гамма Тета бөлүмүнө мүчө болгон.<ref name=":3" /> == Жеке жашоо == Жексон 30 жылдан ашык убакыт бою "Кыз скаут" жетекчиси болуп иштеген.<ref name=":2" /> 1970-жылдары ал өз коомчулугундагы африкалык америкалык балдарга учактарды сыноо үчүн миниатюралык шамал туннелин түзүүгө жардам берген.<ref name=":4" /><ref name=":5">https://books.google.kg/books?id=08sDAAAAMBAJ&q=mary+winston+jackson&pg=PA116&redir_esc=y#v=snippet&q=mary%20winston%20jackson&f=false</ref><ref name=":2" /> Жексон 1944-жылдын 18-ноябрында АКШ деңиз флотунун деңизчиси Леви Жексон уулуна турмушка чыккан. Жубайлар 1992-жылы ал каза болгонго чейин никеде болушкан.<ref name=":4" /><ref>https://web.archive.org/web/20190607003137/https://ibb.co/6HpS0T5</ref><ref>https://www.newspapers.com/clip/47892475/obituary-for-levi-jackson-aged-69/</ref> Алардын эки баласы болгон: Леви Жексон уулу жана Кэролин Мари Льюис.<ref name=":4" /> == Карьерасы == [[Файл:Jackson group photo.jpg|thumb|Жексон (биринчи катарда, эң оң жакта) 1956-жылы 4×4 фут өлчөмүндөгү «Суперсоникалык басым туннелинин» (Supersonic Pressure Tunnel) кызматкерлери менен бирге<ref>https://www.nasa.gov/history/mary-w-jackson/</ref>]] [[Файл:Mary Jackson working.jpg|thumb|1977-жылы Жексон Лэнгли изилдөө борборунда иштеген]] Мектепти аяктагандан кийин, Мэри Жексон бир жыл бою Мэриленд штатынын Калверт округундагы африкалык-америкалык мектепте математикадан сабак берген.<ref name=":2" /> Ошол учурда Түштүктөгү мамлекеттик мектептер дагы эле бөлүнүп турган. Ал ошондой эле орто мектептин жана жогорку окуу жайлардын студенттерине репетиторлук кыла баштаган, бул ишин өмүрүнүн акырына чейин уланткан.<ref name=":6">https://web.archive.org/web/20151023200851/http://crgis.ndc.nasa.gov/crgis/images/9/96/MaryJackson1.pdf</ref> 1943-жылга чейин ал Хэмптонго кайтып келген, ал жерде ал жердеги Улуттук католик коомдук борборунда эсепчи болуп иштеген. Ал Хэмптон институтунун саламаттыкты сактоо бөлүмүндө рецепциячы жана катчы болуп иштеген. Бул учурда ал кош бойлуу болуп, акыры уулун төрөө үчүн үйүнө кеткен. 1951-жылы ал Форт-Монродогу Армиянын талаа күчтөрүнүн башкы башкармалыгында катчы болуп иштеген.<ref name=":2" /><ref name=":6" /> 1951-жылы Жексон Улуттук аэронавтика боюнча кеңеш берүү комитети (NACA) тарабынан жумушка алынган, ал 1958-жылы Улуттук аэронавтика жана космос агенттигине (NASA) алмаштырылган.<ref name=":4" /><ref name=":5" /><ref>https://omeka.macalester.edu/humancomputerproject/items/show/43</ref> Ал өзүнүн туулган жери Вирджиния штатынын Хэмптон шаарындагы Лэнгли изилдөө борборунда "адам-компьютер" болуп иштей баштаган. Ал бөлүнүп турган Батыш аймактык эсептөө бөлүмүндө Дороти Вогандын кол алдында иштеген.<ref name=":2" /> 1953-жылы ал инженер Казимеж Чарнецкинин сунушун кабыл алып, Суперсоник басым туннелинде иштей баштаган. 4х4 фут (1.2х1.2 м), 60 000 ат күчкө (45 МВт) ээ болгон шамал туннели, үндүн ылдамдыгынан эки эсе ылдам шамалды жаратып, моделге таасир этүүчү күчтөрдү изилдөө үчүн колдонулган.<ref name=":2" /> Чарнецки Жексонду инженерлик кызматка көтөрүлүү үчүн окуудан өтүүгө үндөгөн. Бул кызматка квалификация алуу үчүн ал жогорку окуу жайдын деңгээлиндеги математика жана физика курстарын окушу керек болчу. Бул курстар Виржиния университети тарабынан бардык актар үчүн окуган Хэмптон жогорку мектебинде кечки программада сунушталган. Жексон Хэмптон шаарына кайрылып, бул сабактарга катышууга уруксат сураган. Курстарды аяктагандан кийин, ал 1958-жылы аэрокосмикалык инженер болуп көтөрүлүп, НАСАнын биринчи кара терилүү аял инженери болгон.<ref name=":2" /><ref name=":5" /><ref>https://web.archive.org/web/20161217165840/https://www.nasa.gov/content/mary-jackson-biography/</ref> Ал Лэнглидеги Субсоник-Трансоник Аэродинамика бөлүмүнүн Теоретикалык Аэродинамика филиалында шамал туннелинин эксперименттеринен жана реалдуу учактардын учуу эксперименттеринен алынган маалыматтарды талдаган.<ref name=":4" /> Анын максаты Америка Кошмо Штаттарынын учактарын жакшыртуу үчүн абанын агымын, анын ичинде түртүү жана сүйрөө күчтөрүн түшүнүү болгон.<ref name=":4" /> Жексон бир нече НАСА бөлүмдөрүндө инженер болуп иштеген: Компрессиялык изилдөө бөлүмү, Толук масштабдуу изилдөө бөлүмү, Жогорку ылдамдыктагы аэродинамика бөлүмү жана Субсоникалык-трансоникалык аэродинамика бөлүмү.<ref name=":6" /> Ал акыры NACA жана НАСА үчүн 12 техникалык макаланы жазган же биргелешип жазган.<ref name=":6" /><ref>https://ntrs.nasa.gov/search.jsp?R=19930085290</ref><ref>https://ntrs.nasa.gov/search.jsp?R=20040006462</ref><ref>https://ntrs.nasa.gov/citations/19980227788</ref> Ал аялдардын жана азчылыктардын мансаптык өсүшүнө жардам берүү үчүн иштеген, анын ичинде кызматтан жогорулоо үчүн кантип окуу керектиги боюнча кеңеш берген.<ref name=":7">https://web.archive.org/web/20130322072422/http://crgis.ndc.nasa.gov/crgis/images/4/4a/MaryJackson.pdf</ref> [[Файл:Mary Jackson in a wind tunnel with a model at NASA Langley.jpg|thumb|1977-жылы Жексон шамал туннелинин моделин кармап турат]] 1979-жылга чейин Жексон инженердик бөлүмдөгү эң жогорку наамга ээ болгон. Ал Тең мүмкүнчүлүктөр боюнча адис тармагында администратор болуп иштөө үчүн кызматтан кетүүнү чечкен. НАСАнын штаб-квартирасында окуудан өткөндөн кийин, ал Лэнглиге кайтып келген. Ал өзгөрүүлөрдү жасоо жана бул тармакта жетишкен аялдарды жана азчылыктарды баса белгилөө үчүн иштеген. Ал Тең мүмкүнчүлүктөр программалары кеңсесинин федералдык аялдар программасынын менеджери жана Иш-аракеттерди бекемдөө программасынын менеджери болуп иштеген, ошондой эле НАСАдагы илим, инженерия жана математика боюнча аялдардын карьералык жолдоруна таасир этүү үчүн иштеген.<ref name=":2" /><ref name=":7" /><ref>https://browser-check.lib.berkeley.edu/.within.website/?redir=https%3A%2F%2Fexhibits.lib.berkeley.edu%2Fspotlight%2Fwomen-who-figure%2Fbrowse%2Fmary-jackson</ref> Ал 1985-жылы пенсияга чыкканга чейин НАСАда иштеген.<ref name=":3" /> Жексон 2005-жылы 11-февралда 83 жашында Вирджиния штатынын Хэмптон шаарындагы калыбына келтирүүчү үйүндө каза болгон. Ал Бетлехем АМЕ чиркөөсүнүн жергиликтүү көрүстөнүнө коюлган.<ref name=":3" /> == Сыйлыктар, жетишкендиктер жана ардак наамдар == * 1958-жылы Мэри Жексон биринчи африкалык-америкалык аял инженер болгон. * Аполлон тобунун жетишкендик сыйлыгы, 1969<ref name=":2" /><ref name=":6" /> * Төмөнкү жактагы жаштарды колдоо боюнча жогорку кызмат көрсөткөндүгү үчүн Дэниелс бүтүрүүчүлөр сыйлыгы<ref name=":6" /> * Улуттук негр аялдар кеңеши, Инк. Коомчулукка көрсөткөн жогорку кызматы үчүн сертификат<ref name=":6" /> * 1972-жылы, Гуманитардык агенттиктердин атынан Бириккен Федералдык Кампания менен иштегендиги үчүн Ардактуу кызмат сыйлыгы * Лэнгли изилдөө борборунун өзгөчө ыктыярчы сыйлыгы, 1975<ref name=":6" /> * Лэнгли изилдөө борборунун ыктыярчысы, 1976<ref name=":2" /> * Айлампанын эң мыкты аял окумуштуусу үчүн Йота Ламбда Сорорити сыйлыгы, 1976<ref name=":6" /> * Кинг Стрит коомдук борборунун өзгөчө сыйлыгы<ref name=":6" /> * Улуттук техникалык ассоциациянын сыйлык сыйлыгы, 1976<ref name=":6" /> * Хэмптон Роудс бөлүмүнүн "Алтын иштер китеби" кызматы үчүн<ref name=":6" /> * Лэнгли изилдөө борборунун ыраазычылык сертификаты, 1976–1977<ref name=":6" /> * Конгресстин Алтын Медалы, 2019,<ref name=":1" /><ref>https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/langley/hidden-figures-honored-at-u-s-capitol-for-congressional-gold-medal/</ref> аны 2024-жылдагы салтанатта үй-бүлө мүчөлөрү кабыл алышкан<ref>https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/langley/nasas-hidden-figures-honored-with-congressional-gold-medals/</ref> * 2020-жылдын 6-ноябрында анын атынан аталган спутник (ÑuSat 17 же "Мэри", COSPAR 2020-079J) космоско учурулган * 2020-жылдын күзүндө, Хэмптон Роудс көпүрө-туннель кеңейтүү долбоорунун туннель бургулоочу машинасы анын урматына "Мэри" деп аталган<ref>https://hrbtexpansion.vdot.virginia.gov/tbmnaming/</ref> == Басылмалар == * Czarnecki, K. R.; Jackson, Mary W. (сентябрь 1958), [https://ntrs.nasa.gov/search.jsp?R=19930085290 Таасири мурун бурчу жана Мах саны өтүү боюнча конустар боюнча үн ылдамдыгында (NACA TN 4388)], Улуттук аэронавтика боюнча кеңеш берүүчү комитет * Jackson, Mary W.; Czarnecki, K.R. (1960), Иликтөө Schlieren техникасы менен толугу менен турбуленттүү агымды бекитүү ыкмалары боюнча моделдерде үн ылдамдыгында, т. 242, Улуттук аэронавтика жана космос агенттиги * Czarnecki, K. R.; Jackson, Mary W. (январь 1961), [https://ntrs.nasa.gov/search.jsp?R=20040006462 Таасири конус бурчу, Мах саны жана мурундун бүдүрлүүлүгү өтүү боюнча үн ылдамдыгында (NASA TN D-634)], NASA Лаңли изилдөө борбору * Jackson, Mary W.; Czarnecki, K. R. (июль 1961), [https://ntrs.nasa.gov/citations/19980227788 Чек ара катмарынын өтүшү боюнча бир катар бүдүрлүү мурун формаларында Мах саны 2.20 (NASA TN D-932)], NASA Лаңли изилдөө борбору * Czarnecki, K.R.; Jackson, Mary W.; Monta, William J. (1963), Жылмаюунун сүрүлүүсүн жогорку ылдамдыкта изилдөө (Турбуленттүү чек ара катмары жана жогорку ылдамдыктагы учактар үчүн жылмаюунун сүрүлүүсү боюнча маалыматтар) * Jackson, Mary W.; Czarnecki, K. R.; Monta, William J. (июль 1965), Жогорку Рейнольдс сандары жана төмөнкү жогорку ылдамдыктагы ылдамдыктардагы турбуленттүү жылмаюунун сүрүлүүсү, Улуттук аэронавтика жана космос башкармалыгы * Czarnecki, K.R.; Jackson, M.W.; Sorrells, R. B. III (1-декабрь, 1966), [https://ntrs.nasa.gov/search.jsp?R=19670003841&qs=N%3D4293861466 Беш бурчтуу канаттардагы турбуленттүү чек ара катмарынын жылмаюунун сүрүлүүсүн Мах 1.61 жана 2.01де изилдөө аркылуу өлчөө], Улуттук аэронавтика жана космос башкармалыгы * Czarnecki, K.R.; Allen, J. M.; Jackson, M.W. (1-январь, 1967), [https://ntrs.nasa.gov/search.jsp?R=19740075124&qs=N%3D4293861466 "Гиперсоникалык круиздик учактарда чек ара катмарынын өтүүсү"], Гиперсоникалык учактардын технологиясы боюнча конференция, Улуттук аэронавтика жана космос башкармалыгы * Czarnecki, K.R.; Jackson, M.W. (1-ноябрь, 1970), [https://ntrs.nasa.gov/search.jsp?R=19710002073&qs=N%3D4293861466 Теориялык басымдын таралышы субсоникалык компрессиялык агымдагы каалаган формадагы мезгилдик толкундар боюнча жана эксперимент менен салыштыруу], Улуттук аэронавтика жана космос башкармалыгы * Czarnecki, K.R.; Jackson, Mary W. (декабрь 1975). "Алдыга караган тепкичтен улам пайда болгон турбуленттүү чек ара катмарынын бөлүнүшү". AIAA журналы. 13 (12): 1585–1591. [[:en:Bibcode|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/1975AIAAJ..13.1585C 1975AIAAJ..13.1585C]. [[Объекттин санариптик идентификатору|doi]]:[https://maint.arc.aiaa.org/?__cf_chl_tk=qvQJH.cHiIPgGWSnGcf0rPkUkfZUYQY.p5Lr7gaFteU-1793375176-1.0.1.1-AI8EXNuJ3jI5jAMwPoS1u9ppeCuYzbm9WOAbzsN2s9c 10.2514/3.60582]. * Germany, G.E.; Germany, Weimar R. (ноябрь 1918). "Германия империясы демократиялык, социалисттик жана улутчулдук көтөрүлүштөрдөн чыккан көйгөйлөргө туш болду". Polandball News. 69 (69): 1914-1918. == Булактар == <references /> == Тышкы шилтемелер == * {{Cite web|title=The Human Computer Project|url=http://www.thehumancomputerproject.com/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160806120505/http://www.thehumancomputerproject.com/|archive-date=August 6, 2016|access-date=February 2, 2017}} 3res863ymu2pdy60htbm5b6vp7q4ph3 664176 664175 2026-10-30T15:52:54Z YoMira10B 49072 fixed the "Hampton, Virginia" link that led to nowhere, now leads to the Russian version of wikipedia. 664176 wikitext text/x-wiki {{Илимпоз |Ысымы = Мэри Жексон |Расмий ысымы = {{lang-en|Mary Jackson}} |Сүрөт = Mary Jackson 1979 Portrait (LRC-1979-B701 P-07085).jpg |Туурасы = 280px |Сүрөттүн аталышы = |Туулган жылы = 9.4.1921 |Каза болгон жылы = 11.2.2005 |Туулган жери = [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]], [[Виргиния]], [[Хамптон|Хамптон (Виргиния)]] |Каза болгон жери = [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]], [[Виргиния]], [[Хамптон|Хамптон (Виргиния)]] |Жарандыгы = {{Өлкө желеги|АКШ}} |Илимий чөйрөсү = математика, аэрокосмонавтика |Иштеген жери = Лэнгли изилдөө борбору<br>NASA<br>Аэронавтика боюнча улуттук консультативдик комитет |Илимий даражасы = |Илимий наамы = |Альма-матер = Хэмптон университети |Илимий жетекчиси = |Белгилүү окуучулары = |Белгилүү болгондугу = |Сыйлыктары = Конгресстин алтын медалы |Сайты = |Кол тамгасы = |Кол тамгасынын туурасы = |Уикиказына = |Commons = Mary Jackson }} '''Мэри Жексон''' (туулгандагы фамилиясы '''Уинстон'''<ref>https://www.britannica.com/biography/Mary-Jackson-mathematician-and-engineer</ref>) {{lang-en|Mary Jackson}} (9-апрель 1921 – 11-февраль 2005, [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]], [[Виргиния]], [[:ru:Хамптон_(Виргиния)|Хамптон (Виргиния)]]) — американын аэрокосмикалык инженери жана математиги болгон, ал Улуттук аэронавтика боюнча кеңеш берүүчү комитетинде (NACA) иштеген, анын ордуна 1958-жылы Улуттук аэронавтика жана космос агенттиги (NASA) келген. Ал карьерасынын көбүн Хэмптондогу, Вирджиниядагы Лэнгли изилдөө борборунда өткөргөн. Ал 1951-жылы бөлүнүп турган Батыш аймагынын эсептөө бөлүмүндө компьютер болуп иштей баштаган. 1958-жылы инженердик курстарды окугандан кийин, ал NASAнын биринчи кара терилүү аял инженери болгон.<ref>https://www.nasa.gov/people/mary-w-jackson-biography/</ref> NASAда 34 жыл иштегенден кийин, Жексон эң жогорку инженердик наамга ээ болгон. Ал жетекчи болбостон, мындан ары көтөрүлө албастыгын түшүнгөн. Ал NASAнын Тең мүмкүнчүлүктөр программасынын Федералдык аялдар программасынын жана Оң аракеттер программасынын менеджери болуу үчүн кызмат ордун төмөндөтүүнү кабыл алган. Бул ролдо ал NASAнын илим, инженерия жана математика тармактарында аялдарды жумушка алуу жана кызматка көтөрүүгө таасир этүү үчүн иштеген. Жексондун окуясы 2016-жылы чыккан "Hidden Figures: The American Dream and the Untold Story of the Black Women Who Helped Win the Space Race" (Жашыруун фигуралар: Америкалык кыял жана космос жарышын утуп алууга жардам берген кара аялдардын айтылбаган окуясы) аттуу көркөм эмес китебинде баяндалат. Ал ошол эле жылы чыккан "Hidden Figures" тасмасынын адаптациясындагы үч башкы каармандын бири. 2019-жылы Жексон каза болгондон кийин Конгресстин Алтын медалы менен сыйланган.<ref name=":1">https://www.congress.gov/bill/116th-congress/house-bill/1396?q=%7B%22search%22%3A%5B%22hr1396%22%5D%7D&r=1&s=1&__cf_chl_tk=Sx8F6lNznFzGlResd3ysPV7I7aoAeLs1i9U1fs_.Qik-1793371379-1.0.1.1-hg3ZZxaAhbu5bNLBkXX962mVuf7c6DEo7nh_SyqdN5U</ref> 2021-жылы NASAнын Вашингтондогу (Колумбия округу) штаб-квартирасы Мэри В. Жексон NASA штаб-квартирасы деп аталган. == Эрте жашоо жана билим == Мэри Жексон 1921-жылы 9-апрелде Элла Уинстон (кызы Скотт) менен Фрэнк Уинстондун үй-бүлөсүндө төрөлгөн.<ref>https://www.biography.com/scientists/mary-winston-jackson</ref> Ал Америка Кошмо Штаттарынын Вирджиния штатындагы Хэмптон шаарында чоңойгон, ал жерде орто мектепти эң жогорку артыкчылыктар менен аяктаган.<ref name=":2">https://web.archive.org/web/20161217165840/https://www.nasa.gov/content/mary-jackson-biography/</ref> Жексон 1942-жылы Хэмптон университетинде математика жана физика илимдери боюнча бакалавр даражасын алган.<ref name=":3">https://www.legacy.com/us/obituaries/dailypress/name/mary-jackson-obituary?id=29565028</ref><ref name=":4">https://archive.org/details/blackwomenscient00warr/page/126/mode/2up</ref> Ал Хэмптондогу Alpha Kappa Alpha сорориумунун Гамма Тета бөлүмүнө мүчө болгон.<ref name=":3" /> == Жеке жашоо == Жексон 30 жылдан ашык убакыт бою "Кыз скаут" жетекчиси болуп иштеген.<ref name=":2" /> 1970-жылдары ал өз коомчулугундагы африкалык америкалык балдарга учактарды сыноо үчүн миниатюралык шамал туннелин түзүүгө жардам берген.<ref name=":4" /><ref name=":5">https://books.google.kg/books?id=08sDAAAAMBAJ&q=mary+winston+jackson&pg=PA116&redir_esc=y#v=snippet&q=mary%20winston%20jackson&f=false</ref><ref name=":2" /> Жексон 1944-жылдын 18-ноябрында АКШ деңиз флотунун деңизчиси Леви Жексон уулуна турмушка чыккан. Жубайлар 1992-жылы ал каза болгонго чейин никеде болушкан.<ref name=":4" /><ref>https://web.archive.org/web/20190607003137/https://ibb.co/6HpS0T5</ref><ref>https://www.newspapers.com/clip/47892475/obituary-for-levi-jackson-aged-69/</ref> Алардын эки баласы болгон: Леви Жексон уулу жана Кэролин Мари Льюис.<ref name=":4" /> == Карьерасы == [[Файл:Jackson group photo.jpg|thumb|Жексон (биринчи катарда, эң оң жакта) 1956-жылы 4×4 фут өлчөмүндөгү «Суперсоникалык басым туннелинин» (Supersonic Pressure Tunnel) кызматкерлери менен бирге<ref>https://www.nasa.gov/history/mary-w-jackson/</ref>]] [[Файл:Mary Jackson working.jpg|thumb|1977-жылы Жексон Лэнгли изилдөө борборунда иштеген]] Мектепти аяктагандан кийин, Мэри Жексон бир жыл бою Мэриленд штатынын Калверт округундагы африкалык-америкалык мектепте математикадан сабак берген.<ref name=":2" /> Ошол учурда Түштүктөгү мамлекеттик мектептер дагы эле бөлүнүп турган. Ал ошондой эле орто мектептин жана жогорку окуу жайлардын студенттерине репетиторлук кыла баштаган, бул ишин өмүрүнүн акырына чейин уланткан.<ref name=":6">https://web.archive.org/web/20151023200851/http://crgis.ndc.nasa.gov/crgis/images/9/96/MaryJackson1.pdf</ref> 1943-жылга чейин ал Хэмптонго кайтып келген, ал жерде ал жердеги Улуттук католик коомдук борборунда эсепчи болуп иштеген. Ал Хэмптон институтунун саламаттыкты сактоо бөлүмүндө рецепциячы жана катчы болуп иштеген. Бул учурда ал кош бойлуу болуп, акыры уулун төрөө үчүн үйүнө кеткен. 1951-жылы ал Форт-Монродогу Армиянын талаа күчтөрүнүн башкы башкармалыгында катчы болуп иштеген.<ref name=":2" /><ref name=":6" /> 1951-жылы Жексон Улуттук аэронавтика боюнча кеңеш берүү комитети (NACA) тарабынан жумушка алынган, ал 1958-жылы Улуттук аэронавтика жана космос агенттигине (NASA) алмаштырылган.<ref name=":4" /><ref name=":5" /><ref>https://omeka.macalester.edu/humancomputerproject/items/show/43</ref> Ал өзүнүн туулган жери Вирджиния штатынын Хэмптон шаарындагы Лэнгли изилдөө борборунда "адам-компьютер" болуп иштей баштаган. Ал бөлүнүп турган Батыш аймактык эсептөө бөлүмүндө Дороти Вогандын кол алдында иштеген.<ref name=":2" /> 1953-жылы ал инженер Казимеж Чарнецкинин сунушун кабыл алып, Суперсоник басым туннелинде иштей баштаган. 4х4 фут (1.2х1.2 м), 60 000 ат күчкө (45 МВт) ээ болгон шамал туннели, үндүн ылдамдыгынан эки эсе ылдам шамалды жаратып, моделге таасир этүүчү күчтөрдү изилдөө үчүн колдонулган.<ref name=":2" /> Чарнецки Жексонду инженерлик кызматка көтөрүлүү үчүн окуудан өтүүгө үндөгөн. Бул кызматка квалификация алуу үчүн ал жогорку окуу жайдын деңгээлиндеги математика жана физика курстарын окушу керек болчу. Бул курстар Виржиния университети тарабынан бардык актар үчүн окуган Хэмптон жогорку мектебинде кечки программада сунушталган. Жексон Хэмптон шаарына кайрылып, бул сабактарга катышууга уруксат сураган. Курстарды аяктагандан кийин, ал 1958-жылы аэрокосмикалык инженер болуп көтөрүлүп, НАСАнын биринчи кара терилүү аял инженери болгон.<ref name=":2" /><ref name=":5" /><ref>https://web.archive.org/web/20161217165840/https://www.nasa.gov/content/mary-jackson-biography/</ref> Ал Лэнглидеги Субсоник-Трансоник Аэродинамика бөлүмүнүн Теоретикалык Аэродинамика филиалында шамал туннелинин эксперименттеринен жана реалдуу учактардын учуу эксперименттеринен алынган маалыматтарды талдаган.<ref name=":4" /> Анын максаты Америка Кошмо Штаттарынын учактарын жакшыртуу үчүн абанын агымын, анын ичинде түртүү жана сүйрөө күчтөрүн түшүнүү болгон.<ref name=":4" /> Жексон бир нече НАСА бөлүмдөрүндө инженер болуп иштеген: Компрессиялык изилдөө бөлүмү, Толук масштабдуу изилдөө бөлүмү, Жогорку ылдамдыктагы аэродинамика бөлүмү жана Субсоникалык-трансоникалык аэродинамика бөлүмү.<ref name=":6" /> Ал акыры NACA жана НАСА үчүн 12 техникалык макаланы жазган же биргелешип жазган.<ref name=":6" /><ref>https://ntrs.nasa.gov/search.jsp?R=19930085290</ref><ref>https://ntrs.nasa.gov/search.jsp?R=20040006462</ref><ref>https://ntrs.nasa.gov/citations/19980227788</ref> Ал аялдардын жана азчылыктардын мансаптык өсүшүнө жардам берүү үчүн иштеген, анын ичинде кызматтан жогорулоо үчүн кантип окуу керектиги боюнча кеңеш берген.<ref name=":7">https://web.archive.org/web/20130322072422/http://crgis.ndc.nasa.gov/crgis/images/4/4a/MaryJackson.pdf</ref> [[Файл:Mary Jackson in a wind tunnel with a model at NASA Langley.jpg|thumb|1977-жылы Жексон шамал туннелинин моделин кармап турат]] 1979-жылга чейин Жексон инженердик бөлүмдөгү эң жогорку наамга ээ болгон. Ал Тең мүмкүнчүлүктөр боюнча адис тармагында администратор болуп иштөө үчүн кызматтан кетүүнү чечкен. НАСАнын штаб-квартирасында окуудан өткөндөн кийин, ал Лэнглиге кайтып келген. Ал өзгөрүүлөрдү жасоо жана бул тармакта жетишкен аялдарды жана азчылыктарды баса белгилөө үчүн иштеген. Ал Тең мүмкүнчүлүктөр программалары кеңсесинин федералдык аялдар программасынын менеджери жана Иш-аракеттерди бекемдөө программасынын менеджери болуп иштеген, ошондой эле НАСАдагы илим, инженерия жана математика боюнча аялдардын карьералык жолдоруна таасир этүү үчүн иштеген.<ref name=":2" /><ref name=":7" /><ref>https://browser-check.lib.berkeley.edu/.within.website/?redir=https%3A%2F%2Fexhibits.lib.berkeley.edu%2Fspotlight%2Fwomen-who-figure%2Fbrowse%2Fmary-jackson</ref> Ал 1985-жылы пенсияга чыкканга чейин НАСАда иштеген.<ref name=":3" /> Жексон 2005-жылы 11-февралда 83 жашында Вирджиния штатынын Хэмптон шаарындагы калыбына келтирүүчү үйүндө каза болгон. Ал Бетлехем АМЕ чиркөөсүнүн жергиликтүү көрүстөнүнө коюлган.<ref name=":3" /> == Сыйлыктар, жетишкендиктер жана ардак наамдар == * 1958-жылы Мэри Жексон биринчи африкалык-америкалык аял инженер болгон. * Аполлон тобунун жетишкендик сыйлыгы, 1969<ref name=":2" /><ref name=":6" /> * Төмөнкү жактагы жаштарды колдоо боюнча жогорку кызмат көрсөткөндүгү үчүн Дэниелс бүтүрүүчүлөр сыйлыгы<ref name=":6" /> * Улуттук негр аялдар кеңеши, Инк. Коомчулукка көрсөткөн жогорку кызматы үчүн сертификат<ref name=":6" /> * 1972-жылы, Гуманитардык агенттиктердин атынан Бириккен Федералдык Кампания менен иштегендиги үчүн Ардактуу кызмат сыйлыгы * Лэнгли изилдөө борборунун өзгөчө ыктыярчы сыйлыгы, 1975<ref name=":6" /> * Лэнгли изилдөө борборунун ыктыярчысы, 1976<ref name=":2" /> * Айлампанын эң мыкты аял окумуштуусу үчүн Йота Ламбда Сорорити сыйлыгы, 1976<ref name=":6" /> * Кинг Стрит коомдук борборунун өзгөчө сыйлыгы<ref name=":6" /> * Улуттук техникалык ассоциациянын сыйлык сыйлыгы, 1976<ref name=":6" /> * Хэмптон Роудс бөлүмүнүн "Алтын иштер китеби" кызматы үчүн<ref name=":6" /> * Лэнгли изилдөө борборунун ыраазычылык сертификаты, 1976–1977<ref name=":6" /> * Конгресстин Алтын Медалы, 2019,<ref name=":1" /><ref>https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/langley/hidden-figures-honored-at-u-s-capitol-for-congressional-gold-medal/</ref> аны 2024-жылдагы салтанатта үй-бүлө мүчөлөрү кабыл алышкан<ref>https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/langley/nasas-hidden-figures-honored-with-congressional-gold-medals/</ref> * 2020-жылдын 6-ноябрында анын атынан аталган спутник (ÑuSat 17 же "Мэри", COSPAR 2020-079J) космоско учурулган * 2020-жылдын күзүндө, Хэмптон Роудс көпүрө-туннель кеңейтүү долбоорунун туннель бургулоочу машинасы анын урматына "Мэри" деп аталган<ref>https://hrbtexpansion.vdot.virginia.gov/tbmnaming/</ref> == Басылмалар == * Czarnecki, K. R.; Jackson, Mary W. (сентябрь 1958), [https://ntrs.nasa.gov/search.jsp?R=19930085290 Таасири мурун бурчу жана Мах саны өтүү боюнча конустар боюнча үн ылдамдыгында (NACA TN 4388)], Улуттук аэронавтика боюнча кеңеш берүүчү комитет * Jackson, Mary W.; Czarnecki, K.R. (1960), Иликтөө Schlieren техникасы менен толугу менен турбуленттүү агымды бекитүү ыкмалары боюнча моделдерде үн ылдамдыгында, т. 242, Улуттук аэронавтика жана космос агенттиги * Czarnecki, K. R.; Jackson, Mary W. (январь 1961), [https://ntrs.nasa.gov/search.jsp?R=20040006462 Таасири конус бурчу, Мах саны жана мурундун бүдүрлүүлүгү өтүү боюнча үн ылдамдыгында (NASA TN D-634)], NASA Лаңли изилдөө борбору * Jackson, Mary W.; Czarnecki, K. R. (июль 1961), [https://ntrs.nasa.gov/citations/19980227788 Чек ара катмарынын өтүшү боюнча бир катар бүдүрлүү мурун формаларында Мах саны 2.20 (NASA TN D-932)], NASA Лаңли изилдөө борбору * Czarnecki, K.R.; Jackson, Mary W.; Monta, William J. (1963), Жылмаюунун сүрүлүүсүн жогорку ылдамдыкта изилдөө (Турбуленттүү чек ара катмары жана жогорку ылдамдыктагы учактар үчүн жылмаюунун сүрүлүүсү боюнча маалыматтар) * Jackson, Mary W.; Czarnecki, K. R.; Monta, William J. (июль 1965), Жогорку Рейнольдс сандары жана төмөнкү жогорку ылдамдыктагы ылдамдыктардагы турбуленттүү жылмаюунун сүрүлүүсү, Улуттук аэронавтика жана космос башкармалыгы * Czarnecki, K.R.; Jackson, M.W.; Sorrells, R. B. III (1-декабрь, 1966), [https://ntrs.nasa.gov/search.jsp?R=19670003841&qs=N%3D4293861466 Беш бурчтуу канаттардагы турбуленттүү чек ара катмарынын жылмаюунун сүрүлүүсүн Мах 1.61 жана 2.01де изилдөө аркылуу өлчөө], Улуттук аэронавтика жана космос башкармалыгы * Czarnecki, K.R.; Allen, J. M.; Jackson, M.W. (1-январь, 1967), [https://ntrs.nasa.gov/search.jsp?R=19740075124&qs=N%3D4293861466 "Гиперсоникалык круиздик учактарда чек ара катмарынын өтүүсү"], Гиперсоникалык учактардын технологиясы боюнча конференция, Улуттук аэронавтика жана космос башкармалыгы * Czarnecki, K.R.; Jackson, M.W. (1-ноябрь, 1970), [https://ntrs.nasa.gov/search.jsp?R=19710002073&qs=N%3D4293861466 Теориялык басымдын таралышы субсоникалык компрессиялык агымдагы каалаган формадагы мезгилдик толкундар боюнча жана эксперимент менен салыштыруу], Улуттук аэронавтика жана космос башкармалыгы * Czarnecki, K.R.; Jackson, Mary W. (декабрь 1975). "Алдыга караган тепкичтен улам пайда болгон турбуленттүү чек ара катмарынын бөлүнүшү". AIAA журналы. 13 (12): 1585–1591. [[:en:Bibcode|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/1975AIAAJ..13.1585C 1975AIAAJ..13.1585C]. [[Объекттин санариптик идентификатору|doi]]:[https://maint.arc.aiaa.org/?__cf_chl_tk=qvQJH.cHiIPgGWSnGcf0rPkUkfZUYQY.p5Lr7gaFteU-1793375176-1.0.1.1-AI8EXNuJ3jI5jAMwPoS1u9ppeCuYzbm9WOAbzsN2s9c 10.2514/3.60582]. * Germany, G.E.; Germany, Weimar R. (ноябрь 1918). "Германия империясы демократиялык, социалисттик жана улутчулдук көтөрүлүштөрдөн чыккан көйгөйлөргө туш болду". Polandball News. 69 (69): 1914-1918. == Булактар == <references /> == Тышкы шилтемелер == * {{Cite web|title=The Human Computer Project|url=http://www.thehumancomputerproject.com/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160806120505/http://www.thehumancomputerproject.com/|archive-date=August 6, 2016|access-date=February 2, 2017}} rzeqplyfql4bndjeyiqhygpdzxdmaqj 0 155111 664172 664130 2026-10-30T15:07:44Z Elerimen 49023 664172 wikitext text/x-wiki [[Файл:Dina Averina ribbon 2017.jpg|thumb|Аверина Дина]] '''Дина Алексеевна Аверина''' ( {{ВД-Преамбула}} ) - орусиялык көркөм гимнаст . Россиянын курама командасынын мүчөсү. Токио Олимпиада оюндарынын күмүш байге ээси ( 2020 ), 18 жолку дүйнө чемпиону ( 2017, 2018, 2019, 2021 ), анын ичинде төрт жолку абсолюттук дүйнө чемпиону (2017, 2018, 2019, 2021), Дүйнөлүк чемпионаттын үч жолку күмүш байге ээси (2017, 2021), Дүйнөлүк чемпионаттын коло байге ээси (2019), Европа оюндарынын үч жолку чемпиону ( 2019 ), анын ичинде күмүш жана коло байге ээлери. 10 жолку Европа чемпиону ( 2017, 2019, 2021 ), анын ичинде төрт жолку күмүш жана коло медалдын ээси. Орусиянын үч жолку абсолюттук чемпиону ( 2017, 2018, 2022 ). Эмгек сиңирген спорт чебери. Анын Орусиянын улуттук көркөм гимнастика курама командасында ойногон эгиз эжеси Арина Аверина жана учурда көркөм гимнастика боюнча машыктыруучу болуп иштеген Полина Аверина аттуу эжеси бар. 2024-жылдын 23-февралында ал спорттон кетерин жарыялаган <ref>{{Cite web|url=https://rsport.ria.ru/20240223/averiny-1929164535.html|title=Дина и Арина Аверины объявили о завершении карьеры|lang=ru|first=РИА Новости|last=Спорт}}</ref> . 2024-жылы ал фигурист Дмитрий Соловьев менен биргеликте " Муз доору " шоусунун жаңы сезонуна катышкан. Көп өтпөй түгөйлөр долбоордон тышкары романтикалык мамилелерин тастыкташты <ref>{{Cite web|url=https://www.championat.com/figureskating/article-5873048-gimnastka-dina-averina-nachala-vstrechatsya-s-figuristom-dmitriem-solovyovym-na-lednikovom-periode-kto-eschyo-stal-paroj-na-proekt.html|title=Дина Аверина завела роман с фигуристом Соловьёвым! Очередная пара «Ледникового периода»|lang=ru|first=Соня|last=Касаткина}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://m.sport-express.net/obshchestvo/reviews/dina-averina-obyavila-ob-otnosheniyah-s-dmitriem-solovevym-kak-nachalsya-ih-roman-na-lednikovom-periode-2292856/|title=Дина Аверина объявила об отношениях с Дмитрием Соловьевым: как начался их роман на Ледниковом периоде. Спорт-Экспресс}}</ref>, ал эми кийинки жылдын Валентин күнүндө алар анын үйлөнүү сунушун кабыл алышты. 2025-жылы 7-июлда Аверина Дмитрий Соловьевго үйлөнгөн <ref>{{Cite web|url=https://www.starhit.ru/video/viner-rydala-navka-nakhvalivala-zhenikha-buzova-zhelala-lyubvi-svadba-diny-averinoi-i-dmitriya-soloveva-6438174/|title=Винер рыдала, Навка нахваливала жениха, Бузова желала любви: свадьба Дины Авериной и Дмитрия Соловьева|lang=ru|date=2025-07-07}}</ref> . 2026-жылдын 29-августунда алардын уулу Лев төрөлгөн <ref name="rbc">{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/sport/29/08/2026/6a930c129a79471b347f35c4|author=Екатерина Халимовская|title=Гимнастка Дина Аверина родила сына|lang=ru|publisher=[[РБК]]|date=2026-08-29}}</ref> . 2026-жылы ал эжеси менен бирге " Императордун казыналары " <ref>{{Cite web|last=Садчиков-младший|first=Индира Лебедева, Михаил|title=Конфликт Яны Кошкиной и Марго с сестрами Авериными на шоу «Сокровища императора»|url=https://www.starhit.ru/exclusive/eto-ne-mest-eto-ot-dushi-koshkina-i-ee-mama-margo-podstavili-averinykh-na-shou-sokrovisha-imperatora-7061709/|lang=RU}}</ref> реалити-шоусуна катышкан. Аверовдордун үй-бүлөсүндө спорт өзгөчө орунду ээлеген: * '''Атасы — Алексей Аверин:''' Жаш кезгинде футбол менен олуттуу машыгып, спорттогу тартипти жана эмгекчилдикти мыкты билген. * '''Апасы — Оксана Аверина:''' Жаш чагында гимнастика менен машыгып, кыздарынын спортко болгон сүйүүсүн биринчилерден болуп колдогон. * '''Улуу эжеси — Полина Аверина:''' Чоң спортко биринчи кадам таштап, кийинчерээк карындаштарына үлгү болгон. Учурда ал көркөм гимнастика боюнча машыктыруучу болуп эмгектенет. Дина менен Арина төрт жашынан тартып эле спорт залына бара башташкан. Алардын эң биринчи машыктыруучусу — Лариса Викторовна Белова болгон. Баштапкы жылдары кыздар кадимки орто мектепте окушканы менен, машыгуу графиги оорлошкондон тарта атайын жекече окуу программасына өтүшкөн. ==== 2. Москвага көчүү жана спорттогу бурулуш учур ==== 2011-жылдын күзүндө Аверина эже-сиңдилери Орусиянын эң башкы машыгуу базасы жайгашкан Новогорск шаарчасына келишет. «Юный гимнаст» мелдешинен кийин алардын өзгөчө талантын,ийилчээктигин жана эмгекчилдигин Орусиянын эмгек сиңирген машыктыруучусу Вера Николаевна Шаталина байкаган. Спорттук жолдун башталышында олуттуу сыноолор болбой койгон жок: # '''Бой жана генетика маселеси:''' Жаш кезде кыздардын бою курбуларына караганда жай өскөн.Тажрыйбалуу адистердин кеңеши менен алардын тамактануу рациону толугу менен өзгөртүлүп,физикалык оор жүктөмдөр убактылуу калыбына келтирилген. Натыйжада, кыздар керектүү бойго (161 см) жетип, жогорку спортко даяр болушкан. # '''Атаандаштык:''' Түрдүү мелдештерде эгиздер бири-бирине атаандаш болбой, тескерисинче,бирин-бири моралдык жактан колдоп, бирдиктүү команда катары чыгышкан. 2013-жылы өткөн өспүрүмдөр арасындагы Орусия биринчилигинде Дина көп түрдүү программада коло медалды жеңип алып, улуттук курама команданын негизги резервине кирген. ==== 3. Эл аралык аренадагы чоң ийгиликтер жана феноменалдуу рекордор ==== 2014-жылдан баштап Дина Аверина чоңдор арасындагы (Adult category) мелдешке катыша баштайт.Португалиянын Лиссабон шаарында өткөн Кубок этабында ал өзүнүн алгачкы эл аралык медалдарын багындырган. ===== Рекорддор жана спорттогу стили: ===== * '''«Мисс Рекорд»:''' Дина Аверина дүйнө чемпионаттарында топтогон алтын медалдарынын саны боюнча дүйнөлүк рекорд койгон (18 жолу Дүйнө чемпиону аталып, легендарлуу Евгения Канаеванын 17 алтын медаль рекордун басып өткөн). * '''Балл алуу чеберчилиги:''' Фигуралык элементтерди аткаруудагы тактыгы жана жогорку ылдамдыгы үчүн калыстар ага максималдуу упайларды беришкен. Ал була (булалар) менен чыгууда 10 баллдык максималдуу татаалдык чегин багындырган саналуу спортчулардын бири. * '''Ар тараптуулук:''' Дина лента, топ, була жана алкак (обруч) сыяктуу бардык буюмдар менен бирдей жогорку деңгээлде аткаруу чеберчилигин көрсөтө алган. ==== 4. Медалдар жана жетишкендиктер жыйнагы ==== Дина Аверинанын спорттук казынасы дүйнөлүк гимнастика тарыхындагы эң бай көрсөткүчтөрдүн бири: * '''Олимпиада оюндары:''' ** Токио-2020 Олимпиадасы: Жекелик көп түрдүүлүк боюнча күмүш байге ээси. * '''Дүйнө чемпионаттары:''' ** 18 жолку Дүйнө чемпиону (2017, 2018, 2019, 2021-жылдар). ** 4 жолку абсолюттук Дүйнө чемпиону (2017, 2018, 2019, 2021). ** 3 жолку Дүйнө чемпионатынын күмүш байге ээси (2017, 2021). ** 1 жолку Дүйнө чемпионатынын коло байге ээси (2019). * '''Европа чемпионаттары жана оюндары:''' ** 10 жолку Европа чемпиону (2017, 2019, 2021). ** Европа чемпионаттарынын 4 жолку күмүш жана коло медалдарынын ээси. ** 2019-жылдагы Европа оюндарынын 3 жолку чемпиону (анда дагы күмүш жана коло сыйлыктарды алган). * '''Ички мелдештер:''' ** Орусиянын 3 жолку абсолюттук чемпиону (2017, 2018, 2022). ** Орусиянын эмгек сиңирген спорт чебери ардактуу наамынын ээси. ==== 5. Токио Олимпиадасы (2020) жана андан кийинки талкуулар ==== 2021-жылы Японияда өткөн Жайкы Олимпиада оюндары Дина Аверинанын карьерасындагы эң толкунданткан жана коомчулукта көп талкууланган баракча болуп калды. Жекелик көп түрдүү программада ал күмүш медалды ээледи. Калыстардын баалоо жүрүшү дүйнөлүк эксперттердин жана күйөрмандардын арасында чоң пикир келишпестиктерди жараткан. Ошого карабастан, Дина өзүнүн моралдык туруктуулугун, кесипкөйлүгүн сактап, кийинки өткөн 2021-жылдагы Дүйнө чемпионатында кайрадан рекорддук көрсөткүч менен абсолюттук чемпион аталып, өзүнүн мыктылыгын далилдеген. ==== 6. Чоң спорттон кетүү жана жеке турмушу ==== ===== Спорттук карьераны жыйынтыктоо: ===== 2024-жылдын 23-февралында Дина Аверина эгиз эжеси Арина менен биргеликте кесиптик спорттон кетишин расмий түрдө жарыя кылган. Бул чечим спорт дүйнөсү үчүн чоң тарыхый учур болду. ===== Шоу-долбоорлор жана коомдук турмуш: ===== * 2024-жылы Дина белгилүү фигурист Дмитрий Соловьев менен биргеликте «Муз доору» («Ледниковый период») теледолбоорунун жаңы сезонуна катышкан. * Муз үстүндөгү кызматташтык бара-бара романтикалык мамилеге айланып, түгөйлөр долбоордон тышкары да чогуу экенин билдиришкен. * Кийинки жылы, ошол эле Валентин күнүндө Дмитрий Аверинага баш кошуу сунушун киргизген. * '''2025-жылдын 7-июлунда''' Дина Аверина менен Дмитрий Соловьевдун үйлөнүү тою өткөн. * '''2026-жылдын 29-августунда''' түгөйлөр уулдуу болушуп, ага Лев деген ысым ыйгарышкан. Ошондой эле 2026-жылы эгиздер Арина экөө «Сокровища императора» аттуу экстремалдык реалити-шоуго катышып, теледидарда да өз күйөрмандарын кубантышкан. ==== 7. Жыйынтык жана гимнастикадагы орду ==== Дина Аверина — көркөм гимнастика тарыхында өчпөс из калтырган уникалдуу инсан. Анын аткаруудагы тактыгы, буюмдар менен иштөөдөгү виртуоздуулугу жана кайталангыс эрк-эрки аны дүйнөлүк спорттун чокусуна алып чыкты. Бүгүнкү күндө ал жаш спортчуларга мастер-класстарды өткөрүп, үй-бүлөлүк бакыттын ээси катары да өз жолун ийгиликтүү улантып келет. == Булактар == {{Булактар|2}} p6jw09j2bb61uj9gubg0tujjy33y5h9 0 155123 664164 2026-10-30T13:47:36Z Kesieee 49560 Created by translating the opening section from the page "[[:ru:Special:Redirect/revision/155533037|Аверина, Арина Алексеевна]]" 664164 wikitext text/x-wiki Арина Алексеевна Аверина (1998-жылы туулган) — Россиянын көркөм гимнастикачысы, Россиянын улуттук курамасынын мүчөсү, спорттун эмгек сиңирген чебери, дүйнөнүн беш жолку чемпиону (2017, 2018, 2019, 2021), анын ичинде алты жолку күмүш жана беш жолку коло медалдын ээси. === Бала чагы жана спортко келүү жолу === Арина өзүнүн эгиз эжеси Динадан 20 мүнөт эрте туулган. Кыздар төрт жашынан баштап эле көркөм гимнастика менен машыга башташкан. Бул спорт түрүнө аларды апасы жана улуу эжеси Полина алып келген. Телевизордон таанымал гимнасткалардын өнөрүн көрүп суктанган эже-сиңдилер үйдө дайыма алардын кыймылдарын туурап машыгышчу. 11 жашынан тартып алардын кесипкөй спорт карьерасы башталган. Алгачкы машыктыруучусу Лариса Белова болгон. Кийинчерээк «Юный гимнаст» турниринде жана Хорватиядагы машыгуулардан кийин аларды белгилүү машыктыруучу Вера Шаталина байкап, Новогорск шаарындагы Олимпиадалык даярдык борборуна чакырган. 12 жашка чейин кыздар кадимки мектепте окуганы менен, машыгууларга байланыштуу жеке график боюнча билим алышкан. === Кесипкөй карьерасынын негизги этаптары === * '''2014-жыл (Эл аралык дебют):''' Арина чоңдор арасындагы мелдештерге катыша баштаган. Москвадагы Гран-при этабында ал көп муундуу көнүгүүлөрдө эгиз эжеси Динадан кийинки эле экинчи орунду ээлеп,күмүш медаль тагынган. Ошондой эле Израиль, Латвия жана башка эл аралык турнирлерде байгелүү орундарга ээ болгон. * '''2015–2016 жылдар:''' Эл аралык аренада ийгиликтерин бекемдеп, Франциянын Корбей-Эссон шаарында өткөн турнирде абсолюттук биринчиликти жана бардык жеке түрлөр боюнча алтын медалдарды жеңип алган. Дүйнө кубогунун этаптарында жана Гран-при мелдештеринде тұруктуу түрдө байге ээлеринин катарынан көүнгөн. * '''2017-жыл (Дүйнө чемпиону):''' Будапештте өткөн Европа чемпиондугунда командалык эсепте, топ жана була менен болгон көнүгүүлөрдө алтын медалдарга ээ болгон. Ошол эле жылы Италиянын Пезаро шаарында өткөн Дүйнө чемпиондугунда алгачкы жолу жеке дүйнө чемпиону атын жамынып (топ менен көнүгүүдө), көп муундуу мелдештерде эжеси Динадан кийинки экинчи орунду (күмүш медаль) ээлеген. * '''2018–2021 жылдар:''' Арина бир нече жолу Европа жана Дүйнө чемпиондорунун катарын толуктаган. 2018 жана 2021-жылдары Европанын абсолюттук чемпиону болгон. Ошондой эле Россиянын үч жолку абсолюттук чемпиону наамын жеңип алган (2019, 2020, 2021). === Олимпиада оюндары жана карьеранын жыйынтыгы === * '''Токио-2020 (2021):''' Пандемияга байланыштуу бир жылга жылдырылган Токиодогу Олимпиада оюндарына катышып, жеке көп муундуу көнүгүүлөрдүн жыйынтыгы боюнча 4-орунду ээлеген. * '''Карьеранын аякташы:''' 2024-жылдын 23-февралында Арина эгиз эжеси Дина экөө тең расмий түрдө чоң спорттогу карьерасын жыйынтыктаганын жарыялашкан. === Спорттон кийинки жашоосу жана коомдук ишмердүүлүгү === * 2023-жылы Арина МГИМО университетин «Мировой спорт: правовое регулирование, позиционирование,коммуникации» программасы боюнча ийгиликтүү аяктаган. * Спорттон кеткенден кийин ар кандай телекөрсөтүүлөргө жана шоу-программаларга катыша баштаган.Маселен, «Ледниковый период» шоусунда фигурист Владимир Морозов менен жупташып өнөр көрсөткөн.Андан сырткары, телевизиондук реалити-шоуларга да катышып келет. stktycas2dqzee3lhd5zlne8i9k0fq1 0 155124 664165 2026-10-30T13:49:52Z ~2026-57668-30 49719 Жаңы барак: "‎'''Адриана Лима''' — дүйнөгө белгилүү Бразилиялык супермодель жана актриса. Ал өзгөчө «Victoria's Secret» брендинин эң таанымал жана эң көп убакыт иштеген «периштеси» (Angel) катары бүт дүйнөгө атагы чыккан. Дүйнөлүк басылмалар аны бир нече жолу планетанын эң сулуу жа..." 664165 wikitext text/x-wiki '''Адриана Лима''' — дүйнөгө белгилүү Бразилиялык супермодель жана актриса. Ал өзгөчө «Victoria's Secret» брендинин эң таанымал жана эң көп убакыт иштеген «периштеси» (Angel) катары бүт дүйнөгө атагы чыккан. Дүйнөлүк басылмалар аны бир нече жолу планетанын эң сулуу жана эң сексуалдуу айымдарынын бири деп аташкан. 📌 Өмүр баяны жана карьерасынын башталышы Адриана Лима 1981-жылдын 12-июнунда Бразилиянын Салвадор шаарында туулган. Анын ата-теги абдан бай: канында португал, африкалык, индей жана швейцариялык тамырлар бар. Бул аралашуу ага өзгөчө, кайталангыс сулуулук тартуулаган. Ал моделдик чөйрөгө кокусунан эле келип калган. Мектепте окуп жүргөндө досу жалгыз баруудан коркуп, аны сулуулук сынагына чогуу катышууга көндүргөн. Натыйжада, 15 жашында Адриана «Ford Models» агенттиги уюштурган Бразилиянын эң мыкты модели сынагында 1-орунду жеңип алган. Көп өтпөй, 1998-жылы Нью-Йоркко көчүп келип, «Elite Model Management» агенттиги менен келишим түзгөн. Ушундан тарта анын дүйнөлүк подиумдарды багындыруу жолу башталган. 👑 «Victoria's Secret» доору Адриана Лиманын атын тарыхка жазган негизги бренд — Victoria's Secret. Ал биринчи жолу бул бренддин шоусуна 1999-жылы чыккан. Ал эми 2000-жылдан баштап расмий түрдө «периште» статусун алган. Лима бул бренд менен туура 20 жыл кызматташып, рекорд койгон. Ал Victoria's Secret тарыхындагы «эң баалуу периште» деп таанылган. Өзүнүн моделдик карьерасында ал бренддин эң кымбат жана өзгөчө жасалгаланган «Fantasy Bra» деп аталган бюстгальтерин 3 жолу (2008, 2010 жана 2014-жылдары) кийип подиумга чыккан. 2018-жылы ал өзүнүн акыркы шоусуна чыгып, көрүүчүлөрдүн көзүнө жаш алуу менен подиум коштошкон. 🎬 Кинодогу ролдору Адриана Лима моделдик карьерадан сырткары актриса катары да күчүн сынап көргөн. Анын катышуусундагы кээ бир долбоорлор:<ref>Адриана Лима </ref> * '''«The Follow» (2001):''' Микки Рурк менен бирге тартылган кыска метраждуу тасма. * '''«Ugly Betty» («Дурнушка Бетти»):''' Бул популярдуу сериалда ал өзүнүн ролун (камео) ойногон. * '''«How I Met Your Mother» («Как я встретил вашу маму»):''' Сүйүктүү комедиялык сериалдын бир эпизодунда Victoria's Secret'тин башка моделдери менен бирге конок катары тартылган. * '''«Ocean's 8» («Восемь подруг Оушена»):''' Хит тасмада эпизоддук ролдо көрүнгөн. 💖 Жеке жашоосу жана үй-бүлөсү Адриана Лима динге ишенген жана үй-бүлөлүк баалуулуктарды жогору койгон инсан. Ал 2009-жылы сербиялык баскетболчу Марко Яричке турмушка чыккан. Бул никеден анын Валентина жана Сиенна аттуу эки кызы бар. Түгөйлөр 2014-жылы ажырашып кетишкен. Кийинчерээк ал продюсер Андре Леммерс менен мамиле түзүп, 2022-жылы Сиан аттуу уулдуу болушкан. Үчүнчү баласын төрөгөндөн кийин моделдин дене түзүлүшү бир аз өзгөрүп, социалдык тармактарда сын-пикирлерге кабылган. Бирок Адриана аялдын организминдеги табигый өзгөрүүлөрдү жашырбай, өзүн кандай болсо ошондой сүйүү керектигин ачык айтып, көпчүлүк айымдарга үлгү болгон. ⚡ Азыркы учурда [[Файл:Adriana-Lima Chgo 2010-12-10 photoby-Bielawski.jpg|thumb|Адриана Лима]] Адриана Лима кайрадан идеалдуу моделдик калыбына келип, мода дүйнөсүнө триумф менен кайтты. Ал дүйнөлүк бренддердин көрсөтүүлөрүнө катышып, Victoria's Secret брендинин жаңы жарнак кампанияларынын жүзү болуп келет. *** 4ipjw6jl7dr8fj10k23irpd3unum03n 0 155125 664166 2026-10-30T13:54:33Z Kesieee 49560 Created by translating the opening section from the page "[[:ru:Special:Redirect/revision/155735168|Лопес, Дженнифер]]" 664166 wikitext text/x-wiki {{Кинематографчы}} '''Женнифер Линн Аффлек''' ({{Lang-en|Jennifer Lynn Affleck}} , мурдагы '''Лопес''' ({{Lang-en|Lopez}} ) же '''JLo''' ({{Lang-en|J.Lo}} ); төрөлгөн. {{Date|24|07|1969|3}}, Бронкс, [[Нью-Йорк]], [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]] ) - ошондой эле '''JLo''' лакап аты менен белгилүү; '''1969-жылдын 24-июлунда АКШнын Нью-Йорк шаарындагы Бронкс районунда туулган''' — америкалык кино, телекөрсөтүү жана дубляж актрисасы, ырчы, бийчи, модельер, продюсер жана ишкер. pbmlrngagg3crv10drtqbpaaq0j4tqs 664167 664166 2026-10-30T13:57:05Z Kesieee 49560 /* */ 664167 wikitext text/x-wiki {{Кинематографчы}} '''Женнифер Линн Аффлек''' ({{Lang-en|Jennifer Lynn Affleck}} , мурдагы '''Лопес''' ({{Lang-en|Lopez}} ) же '''JLo''' ({{Lang-en|J.Lo}} ); төрөлгөн. {{Date|24|07|1969|3}}, Бронкс, [[Нью-Йорк]], [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]] ) - ошондой эле '''JLo''' лакап аты менен белгилүү; '''1969-жылдын 24-июлунда АКШнын Нью-Йорк шаарындагы Бронкс районунда туулган''' — америкалык кино, телекөрсөтүү жана дубляж актрисасы, ырчы, бийчи, модельер, продюсер жана Латын и === Бала чагы жана жаш курагы === Дженнифер Лопес Пуэрто-Рикодон көчүп келген үй-бүлөдө төрөлгөн. Атасы Дэвид Лопес компьютердик технолог болуп иштесе, апасы Гваделупа Родригес бала бакчада тарбиячы болгон.Дженнифердин Лесли жана Линда аттуу эже-сиңдилери бар. Ата-энеси кыздарынын билим алуусуна жана өнүгүүсүнө өзгөчө көңүл буруп, аларды мектеп жашынан эле музыка жана бий ийримдерине беришкен. Дженнифер беш жашынан баштап эле ыр жана бий сабактарына катыша баштаган. Ал католик мектебинде окуп, спортко да активдүү катышкан — мектептин бейсбол командасында ойноп, чуркоо боюнча жарыштарга катышкан. 18 жашынан тартып ата-энесинин каалоосуна карабай өз алдынча жашай баштаган жана юридикалык фирмада иштеп жатып эле кечкисин бий мектебине каттаган. === Чыгармачылык жолунун башталышы (1990-жылдар) === * '''Бийчи карьерасы:''' Лопес алгачкы чоң ийгилигине бийчи катары жетишкен. 1991-жылы ал популярдуу ''«In Living Color»'' телешосунда ''Fly Girl'' бий тобунун курамында туруктуу бийчи болуп тандалып алынган. Бул топтун курамында 1993-жылга чейин өнөр көрсөткөн. * '''Кинодогу алгачкы кадамдар:''' Телевидениеден кийин ал актрисалык кесипке толугу менен көңүл бурган. Алгачкы кичинекей ролдордон кийин, 1997-жылы тартылган '''«Селена»''' аттуу өмүр баяндык тасмада атактуу ырчы Селена Кинтанилья-Перестин ролун ойноп, чоң атак-даңкка ээ болгон. Бул ролу үчүн ал «Алтын глобус» сыйлыгына көрсөтүлүп, латын америкалык актрисалардын арасында гонорары 1 миллион доллардан ашкан биринчи актриса болуп калды. * Ошол эле жылдары «Анаконда», «Көз боочу» (Out of Sight) сыяктуу блокбастерлерге тартылып,Голливуддун алдыңкы актрисаларынын катарына кошулган. === Музыкалык карьерасы жана дүйнөлүк атак-даңк === 1999-жылы Дженнифер Лопес музыкалык дүйнөгө өзүнүн алгачкы '''«On the 6»''' аттуу студиялык альбому менен кирип келген. Альбомдогу ''«If You Had My Love»'' ыры Billboard Hot 100 чартында биринчи орунду ээлеп, анын ырчылык карьерасын асманга көтөргөн. * '''Эки багыттагы ийгилик (2001):''' 2001-жылы ал бир эле учурда өзүнүн '''«J.Lo»''' аттуу экинчи альбомун чыгарып (ал Billboard 200 чартында биринчи орунга чыккан) жана катышкан '''«Той көзөмөлдөөчүсү»''' (The Wedding Planner) комедиялык тасмасы прокатта лидер болгон. Тарыхта биринчи жолу бир инсан бир эле учурда эң көп сатылган фильмдин жана эң популярдуу музыкалык альбомдун ээси болгон. * '''Популярдуу тректери:''' ''«Waiting for Tonight», «Love Don't Cost a Thing», «I'm Real», «Jenny from the Block», «On the Floor»'' сыяктуу ырлары дүйнө жүзүнө тарап, миллиарддаган көрсөтүүлөргө ээ болгон. === Бизнес, мода жана коомдук ишмердүүлүк === Дженнифер Лопес таланттуу артист гана эмес, ийгиликтүү ишкер айым: * '''Парфюмерия:''' Анын ''«Glow by J.Lo»'' баштаган парфюмердик линиясы дүйнө жүзү боюнча миллиарддаган долларлык пайда алып келип, атактуулардын парфюмердик брендинин түптөлүшүнө чоң салым кошкон. * '''Мода жана сулуулук:''' Өзүнүн кийим линияларын, косметикалык каражаттарын чыгарып келет. * '''Кайрымдуулук:''' Лопес балдардын саламаттыгын сактоо, аялдардын укугун коргоо жана жакырчылыкка каршы күрөшүү багытындагы бир катар кайрымдуулук фонддорун колдойт. === Жеке жашоосу === Дженнифер Лопестин жеке жашоосу ар дайым коомчулуктун жана маалымат каражаттарынын чордонунда болуп келген. Ал бир неچе жолу турмушка чыккан: * Окурмандарга белгилүү болгон мамилелеринин арасында музыкант Марк Энтони менен болгон никеси бар. Бул никеден анын '''Макс''' жана '''Эмме''' аттуу эгиз балдары (2008-жылы туулган) бар. * Ошондой эле атактуу актёр Бен Аффлек менен узак жылдар мурун башталган романтикалык мамилеси кийин кайра жанданып, алар 2022-жылы баш кошкон эле. 4wwqgvacaggzmajwuxv4o7c02qdtl8l 664173 664167 2026-10-30T15:15:27Z Elerimen 49023 664173 wikitext text/x-wiki {{Кинематографчы}} [[Файл:Jennifer Lopez at the 2025 Sundance Film Festival (cropped 3).jpg|thumb|Женнифер Лопес]] '''Женнифер Линн Аффлек''' ({{Lang-en|Jennifer Lynn Affleck}} , мурдагы '''Лопес''' ({{Lang-en|Lopez}} ) же '''JLo''' ({{Lang-en|J.Lo}} ); төрөлгөн. {{Date|24|07|1969|3}}, Бронкс, [[Нью-Йорк]], [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]] ) - ошондой эле '''JLo''' лакап аты менен белгилүү; '''1969-жылдын 24-июлунда АКШнын Нью-Йорк шаарындагы Бронкс районунда туулган''' — америкалык кино, телекөрсөтүү жана дубляж актрисасы, ырчы, бийчи, модельер, продюсер жана Латын и === Бала чагы жана жаш курагы === Дженнифер Лопес Пуэрто-Рикодон көчүп келген үй-бүлөдө төрөлгөн. Атасы Дэвид Лопес компьютердик технолог болуп иштесе, апасы Гваделупа Родригес бала бакчада тарбиячы болгон.Дженнифердин Лесли жана Линда аттуу эже-сиңдилери бар. Ата-энеси кыздарынын билим алуусуна жана өнүгүүсүнө өзгөчө көңүл буруп, аларды мектеп жашынан эле музыка жана бий ийримдерине беришкен. Дженнифер беш жашынан баштап эле ыр жана бий сабактарына катыша баштаган. Ал католик мектебинде окуп, спортко да активдүү катышкан — мектептин бейсбол командасында ойноп, чуркоо боюнча жарыштарга катышкан. 18 жашынан тартып ата-энесинин каалоосуна карабай өз алдынча жашай баштаган жана юридикалык фирмада иштеп жатып эле кечкисин бий мектебине каттаган. === Чыгармачылык жолунун башталышы (1990-жылдар) === * '''Бийчи карьерасы:''' Лопес алгачкы чоң ийгилигине бийчи катары жетишкен. 1991-жылы ал популярдуу ''«In Living Color»'' телешосунда ''Fly Girl'' бий тобунун курамында туруктуу бийчи болуп тандалып алынган. Бул топтун курамында 1993-жылга чейин өнөр көрсөткөн. * '''Кинодогу алгачкы кадамдар:''' Телевидениеден кийин ал актрисалык кесипке толугу менен көңүл бурган. Алгачкы кичинекей ролдордон кийин, 1997-жылы тартылган '''«Селена»''' аттуу өмүр баяндык тасмада атактуу ырчы Селена Кинтанилья-Перестин ролун ойноп, чоң атак-даңкка ээ болгон. Бул ролу үчүн ал «Алтын глобус» сыйлыгына көрсөтүлүп, латын америкалык актрисалардын арасында гонорары 1 миллион доллардан ашкан биринчи актриса болуп калды. * Ошол эле жылдары «Анаконда», «Көз боочу» (Out of Sight) сыяктуу блокбастерлерге тартылып,Голливуддун алдыңкы актрисаларынын катарына кошулган. === Музыкалык карьерасы жана дүйнөлүк атак-даңк === 1999-жылы Дженнифер Лопес музыкалык дүйнөгө өзүнүн алгачкы '''«On the 6»''' аттуу студиялык альбому менен кирип келген. Альбомдогу ''«If You Had My Love»'' ыры Billboard Hot 100 чартында биринчи орунду ээлеп, анын ырчылык карьерасын асманга көтөргөн. * '''Эки багыттагы ийгилик (2001):''' 2001-жылы ал бир эле учурда өзүнүн '''«J.Lo»''' аттуу экинчи альбомун чыгарып (ал Billboard 200 чартында биринчи орунга чыккан) жана катышкан '''«Той көзөмөлдөөчүсү»''' (The Wedding Planner) комедиялык тасмасы прокатта лидер болгон. Тарыхта биринчи жолу бир инсан бир эле учурда эң көп сатылган фильмдин жана эң популярдуу музыкалык альбомдун ээси болгон. * '''Популярдуу тректери:''' ''«Waiting for Tonight», «Love Don't Cost a Thing», «I'm Real», «Jenny from the Block», «On the Floor»'' сыяктуу ырлары дүйнө жүзүнө тарап, миллиарддаган көрсөтүүлөргө ээ болгон. === Бизнес, мода жана коомдук ишмердүүлүк === Дженнифер Лопес таланттуу артист гана эмес, ийгиликтүү ишкер айым: * '''Парфюмерия:''' Анын ''«Glow by J.Lo»'' баштаган парфюмердик линиясы дүйнө жүзү боюнча миллиарддаган долларлык пайда алып келип, атактуулардын парфюмердик брендинин түптөлүшүнө чоң салым кошкон. * '''Мода жана сулуулук:''' Өзүнүн кийим линияларын, косметикалык каражаттарын чыгарып келет. * '''Кайрымдуулук:''' Лопес балдардын саламаттыгын сактоо, аялдардын укугун коргоо жана жакырчылыкка каршы күрөшүү багытындагы бир катар кайрымдуулук фонддорун колдойт. === Жеке жашоосу === Дженнифер Лопестин жеке жашоосу ар дайым коомчулуктун жана маалымат каражаттарынын чордонунда болуп келген. Ал бир неچе жолу турмушка чыккан: * Окурмандарга белгилүү болгон мамилелеринин арасында музыкант Марк Энтони менен болгон никеси бар. Бул никеден анын '''Макс''' жана '''Эмме''' аттуу эгиз балдары (2008-жылы туулган) бар. * Ошондой эле атактуу актёр Бен Аффлек менен узак жылдар мурун башталган романтикалык мамилеси кийин кайра жанданып, алар 2022-жылы баш кошкон эле. 3gjyzv9ukesmjg4m2x4rglk5g86c08m 664174 664173 2026-10-30T15:16:40Z Elerimen 49023 664174 wikitext text/x-wiki {{Кинематографчы}} [[Файл:Jennifer Lopez at the 2025 Sundance Film Festival (cropped 3).jpg|thumb|Женнифер Лопез]] '''Женнифер Линн Аффлек''' ({{Lang-en|Jennifer Lynn Affleck}} , мурдагы '''Лопес''' ({{Lang-en|Lopez}} ) же '''JLo''' ({{Lang-en|J.Lo}} ); төрөлгөн. {{Date|24|07|1969|3}}, Бронкс, [[Нью-Йорк]], [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]] ) - ошондой эле '''JLo''' лакап аты менен белгилүү; '''1969-жылдын 24-июлунда АКШнын Нью-Йорк шаарындагы Бронкс районунда туулган''' — америкалык кино, телекөрсөтүү жана дубляж актрисасы, ырчы, бийчи, модельер, продюсер жана Латын и === Бала чагы жана жаш курагы === Дженнифер Лопес Пуэрто-Рикодон көчүп келген үй-бүлөдө төрөлгөн. Атасы Дэвид Лопес компьютердик технолог болуп иштесе, апасы Гваделупа Родригес бала бакчада тарбиячы болгон.Дженнифердин Лесли жана Линда аттуу эже-сиңдилери бар. Ата-энеси кыздарынын билим алуусуна жана өнүгүүсүнө өзгөчө көңүл буруп, аларды мектеп жашынан эле музыка жана бий ийримдерине беришкен. Дженнифер беш жашынан баштап эле ыр жана бий сабактарына катыша баштаган. Ал католик мектебинде окуп, спортко да активдүү катышкан — мектептин бейсбол командасында ойноп, чуркоо боюнча жарыштарга катышкан. 18 жашынан тартып ата-энесинин каалоосуна карабай өз алдынча жашай баштаган жана юридикалык фирмада иштеп жатып эле кечкисин бий мектебине каттаган. === Чыгармачылык жолунун башталышы (1990-жылдар) === * '''Бийчи карьерасы:''' Лопес алгачкы чоң ийгилигине бийчи катары жетишкен. 1991-жылы ал популярдуу ''«In Living Color»'' телешосунда ''Fly Girl'' бий тобунун курамында туруктуу бийчи болуп тандалып алынган. Бул топтун курамында 1993-жылга чейин өнөр көрсөткөн. * '''Кинодогу алгачкы кадамдар:''' Телевидениеден кийин ал актрисалык кесипке толугу менен көңүл бурган. Алгачкы кичинекей ролдордон кийин, 1997-жылы тартылган '''«Селена»''' аттуу өмүр баяндык тасмада атактуу ырчы Селена Кинтанилья-Перестин ролун ойноп, чоң атак-даңкка ээ болгон. Бул ролу үчүн ал «Алтын глобус» сыйлыгына көрсөтүлүп, латын америкалык актрисалардын арасында гонорары 1 миллион доллардан ашкан биринчи актриса болуп калды. * Ошол эле жылдары «Анаконда», «Көз боочу» (Out of Sight) сыяктуу блокбастерлерге тартылып,Голливуддун алдыңкы актрисаларынын катарына кошулган. === Музыкалык карьерасы жана дүйнөлүк атак-даңк === 1999-жылы Дженнифер Лопес музыкалык дүйнөгө өзүнүн алгачкы '''«On the 6»''' аттуу студиялык альбому менен кирип келген. Альбомдогу ''«If You Had My Love»'' ыры Billboard Hot 100 чартында биринчи орунду ээлеп, анын ырчылык карьерасын асманга көтөргөн. * '''Эки багыттагы ийгилик (2001):''' 2001-жылы ал бир эле учурда өзүнүн '''«J.Lo»''' аттуу экинчи альбомун чыгарып (ал Billboard 200 чартында биринчи орунга чыккан) жана катышкан '''«Той көзөмөлдөөчүсү»''' (The Wedding Planner) комедиялык тасмасы прокатта лидер болгон. Тарыхта биринчи жолу бир инсан бир эле учурда эң көп сатылган фильмдин жана эң популярдуу музыкалык альбомдун ээси болгон. * '''Популярдуу тректери:''' ''«Waiting for Tonight», «Love Don't Cost a Thing», «I'm Real», «Jenny from the Block», «On the Floor»'' сыяктуу ырлары дүйнө жүзүнө тарап, миллиарддаган көрсөтүүлөргө ээ болгон. === Бизнес, мода жана коомдук ишмердүүлүк === Дженнифер Лопес таланттуу артист гана эмес, ийгиликтүү ишкер айым: * '''Парфюмерия:''' Анын ''«Glow by J.Lo»'' баштаган парфюмердик линиясы дүйнө жүзү боюнча миллиарддаган долларлык пайда алып келип, атактуулардын парфюмердик брендинин түптөлүшүнө чоң салым кошкон. * '''Мода жана сулуулук:''' Өзүнүн кийим линияларын, косметикалык каражаттарын чыгарып келет. * '''Кайрымдуулук:''' Лопес балдардын саламаттыгын сактоо, аялдардын укугун коргоо жана жакырчылыкка каршы күрөшүү багытындагы бир катар кайрымдуулук фонддорун колдойт. === Жеке жашоосу === Дженнифер Лопестин жеке жашоосу ар дайым коомчулуктун жана маалымат каражаттарынын чордонунда болуп келген. Ал бир неچе жолу турмушка чыккан: * Окурмандарга белгилүү болгон мамилелеринин арасында музыкант Марк Энтони менен болгон никеси бар. Бул никеден анын '''Макс''' жана '''Эмме''' аттуу эгиз балдары (2008-жылы туулган) бар. * Ошондой эле атактуу актёр Бен Аффлек менен узак жылдар мурун башталган романтикалык мамилеси кийин кайра жанданып, алар 2022-жылы баш кошкон эле. pmorq5tlhzgu2buq3r87ym8br1p3e55 3 155126 664169 2026-10-30T14:19:04Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 664169 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 14:19, 30 октябрь 2026 (UTC) 7yeihxdvtjlf09wd33jrno6pq6qvt18 3 155127 664170 2026-10-30T14:19:14Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 664170 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 14:19, 30 октябрь 2026 (UTC) 7yeihxdvtjlf09wd33jrno6pq6qvt18 0 155128 664171 2026-10-30T14:52:21Z ~2026-57668-30 49719 Жаңы барак: "‎'''Галь Гадот''' (Gal Gadot) — дүйнөгө таанымал Израилдик актриса, продюсер жана модель. Ал өзгөчө DC киноааламындагы '''Керемет-аял (Wonder Woman / Диана Принс)''' ролу жана '''«Форсаж»''' (Fast & Furious) франшизасындагы Жизель Яшардын образы менен атактуулукка жеткен. 📌 Өмүр бая..." 664171 wikitext text/x-wiki '''Галь Гадот''' (Gal Gadot) — дүйнөгө таанымал Израилдик актриса, продюсер жана модель. Ал өзгөчө DC киноааламындагы '''Керемет-аял (Wonder Woman / Диана Принс)''' ролу жана '''«Форсаж»''' (Fast & Furious) франшизасындагы Жизель Яшардын образы менен атактуулукка жеткен. 📌 Өмүр баяны жана карьерасынын башталышы * '''Туулган жылы жана жери:''' 1985-жылдын 30-апрелинде Израилдин Петах-Тиква шаарында туулган, Рош-ха-Аин шаарында чоңойгон. * '''Сулуулук сынактары:''' 2004-жылы 18 жашында '''«Мисс Израиль»''' наамын жеңип алып, «Мисс Аалам» сынагында өз өлкөсүнүн атынан катышкан. Бул ага моделдик карьерада чоң жол ачкан. * '''Аскердик кызмат:''' Израиль Коргоо Күчтөрүндө (ЦАХАЛ) эки жыл бою фитнес-инструктор болуп милдеттүү түрдө кызмат өтөгөн. Бул тажрыйбасы жана спортко жакындыгы кийин кинодогу татаал трюктарды өз алдынча аткаруусуна чоң жардам берген. 🎬 Кинодогу ийгиликтери * '''«Форсаж» (2009–2023):''' Актрисанын Голливуддагы алгачкы чоң кадамы «Форсаж 4» тасмасынан башталган. Ал унааларды мыкты башкарган Жизель Яшардын ролун аткарып, франшизанын бир нече бөлүгүндө ойногон. * '''«Керемет-аял» (Wonder Woman):''' Гадот бул супергероинянын образын алгач 2016-жылы «Бэтмен Суперменге каршы» тасмасында ачып берген. Кийин анын соло тасмалары («Керемет-аял» 2017, «Керемет-аял: 1984» 2020) жана «Адилеттик Лигасы» (Justice League) жарык көргөн. Ал аял суперкаармандардын заманбап кинодогу эң жаркын символуна айланган. * '''Башка чоң долбоорлору:''' Netflix платформасындагы эң көп көрүлгөн '''«Кызыл эскертүү»''' (Red Notice, 2021) криминалдык комедиясында, Агата Кристинин чыгармасына негизделген '''«Нилдеги өлүм»''' (Death on the Nile, 2022) детективдүү тасмасында жана '''«Таш жүрөк»''' (Heart of Stone, 2023) шпиондук триллеринде башкы ролдорду жараткан. 👨‍👩‍👧‍ daughter Жеке жашоосу Галь Гадот 2008-жылдан бери Израилдик бизнесмен жана кыймылсыз мүлк ээси '''Ярон Версано'''менен баш кошуп, бактылуу жашап келет. Түгөйлөрдүн төрт кызы бар: # Алма (2011) # Майя (2017) # Даниэла (2021) # Ори (2024-жылдын мартында төрөлгөн) [[Файл:Gal Gadot 2017 interview7.jpg|thumb|Галь Гадот ]] Гадот Голливуддагы эң таасирдүү жана эң көп гонорар алган актрисалардын бири гана эмес, өзүнүн продюсердик («Pilot Wave» компаниясы) ишмердүүлүгү менен да белгилүү. 1wuvnjjepxhi86cm77wgo0pcie34hne 0 155129 664177 2026-10-30T15:55:20Z Deni22890 49744 добавил ссылку на ру википедию 664177 wikitext text/x-wiki [[Розалинд Франклин]] (1920-жылдын 25-июлу – 1958-жылдын 16-апрели) — ДНКнын түзүлүшүн изилдеген англиялык биофизик жана рентген-кристаллограф болгон. 0980oah88ao4thuyo2jabgh0pgm1brv 664178 664177 2026-10-30T15:57:10Z Deni22890 49744 добавил фото 664178 wikitext text/x-wiki [[Файл:Rosalind-franklin-in-paris crop.jpg|thumb]] [[Розалинд Франклин]] (1920-жылдын 25-июлу – 1958-жылдын 16-апрели) — ДНКнын түзүлүшүн изилдеген англиялык биофизик жана рентген-кристаллограф болгон. 68ixxxoowjct4m707q6ayw8r7sb7qdh 664179 664178 2026-10-30T15:59:00Z Deni22890 49744 664179 wikitext text/x-wiki [[Файл:Rosalind-franklin-in-paris crop.jpg|thumb]] [[:ru:Франклин,_Розалинд|Розалинд Франклин]] (1920-жылдын 25-июлу – 1958-жылдын 16-апрели) — ДНКнын түзүлүшүн изилдеген англиялык биофизик жана рентген-кристаллограф болгон. r8voeetn6fag1q1owr8xuwllylf21lm 0 155130 664180 2026-10-30T16:16:46Z Diana Abduvalieva 49747 Жаңы барак: "‎[[Файл:Barbara Palvin scowling for Chaos.jpg|thumb]] '''Барбара Спроуз Палвин''' (англ. Болгон; уруу. 8-октябрь, 1993-жыл, Будапешт) - венгриялык модель. 2019-жылдан 2021-жылга чейин Victoria’s Secret компаниясынын модели, "периштеси" болгон. === Өмүр баяны === Барбара Палвин 8-жылы 1993-октябрда Будапе..." 664180 wikitext text/x-wiki [[Файл:Barbara Palvin scowling for Chaos.jpg|thumb]] '''Барбара Спроуз Палвин''' (англ. Болгон; уруу. 8-октябрь, 1993-жыл, Будапешт) - венгриялык модель. 2019-жылдан 2021-жылга чейин Victoria’s Secret компаниясынын модели, "периштеси" болгон. === Өмүр баяны === Барбара Палвин 8-жылы 1993-октябрда Будапештте Иштвана жана Агнеш Палвиндин бут кийим бизнеси болгон үй-бүлөсүндө туулган. Анын Анита Палвин аттуу эжеси бар. 13 жашында Барбара моделдик агенттиктин Өкүлү, анын менеджери болгон. Ал кызды тесттик Съемкага чакырды, анын айтымында, алар жөнөкөй формалдуулук болушу керек болчу. 2006-жылдан тартып, Барбара Азияда иштеген. Япондук Йот журналы үчүн тартылган. Ошондон бери ал появлялась карата обложках мындай модных журналдарды кантип L'Officiel, Vogue, Marie Claire, Glamour, Elle, Allure, Harper's Bazaar жана Jealouse Magazine. Палвин болбогон адам жарнамалык кампанияларды мындай айлыктын катары Armani Exchange, H&M, Victoria's Secret жана Pull & Bear. 2009-жылы эң ири эл аралык моделдөө агенттиги воски менен кызматташып, анын карьерасы тездик менен өсө баштаган. Барбаранын башкы дебюту Миландагы күзгү жана кышкы коллекциянын көргөзмөсүндө шоу-Шоу 2010-жылдын февралында болгон. Андан кийин анын карьерасы тездик менен башталды. Кийин ал чакырылган катышууга катышуусу модных үйлөрдү Nina Ricci, Giles, Miu Miu, Louis Vuitton, Emanuel Ungaro, Jeremy Scott, Etro. 2010-жылы Париждеги мода жумалыгында Барбара зад жана зад шоуларына катышкан. 2012-жылы Барбара Засаетонун жыйынтыктоочу шоусуна чакырылган, ошол эле жылдын февралында ал Закощей брендинин элчиси болгон. 2013-жылы ал сайттын версиясы боюнча 23-орунду ээлеген models.com. 2014-жылы Барбара "Геркулес" тасмасына тартылган. 2016-жылы Йок менен кызматташкан. Ошол эле жылы ал 4-орунду ээлеген обор 100. Сайттын боюнча экинчи таанымал модели Екатеринбург болуп саналат. 2018-жылы Барбара жыпар жыттуу жүз болуп, "семь". Ошол эле жылы ал Засасу ич кийим компаниясынын шоусуна катышкан, ал эми 14-жылдын 2019-мартында правитонун "периштелеринин" бири болгон. 2021-жылы компаниянын жүзү болбой калды. Палвиндин фигурасы моделдик стандарттарга жооп бербегендиктен, ал ММКларда "дененин Позитивдүүлүгү"кыймылынын катарына кирген . Палвин ошондой эле Лоттун "Эйстин"Жыпар жытынын жүзү. Аны көбүнчө орусиялык модель Наталья Водианова менен салыштырышат. Британиялык пассионардык Редактор Миранда Алмонд мындай деди: Биз Барбараны тандадык, анткени ал татаал көрүнөт, жаш Брук Шилдс менен Наталья Водианованын аралашмасы. Барбаранын айтымында, анын сүйүктүү моделдери Наталья Водианова жана Кейт Мосс. ==== Жеке жашоосу ==== 2007-2010-жылдары Кристоф Сомфай менен мамиледе болгон. 2018-жылдан бери актер Дилан Спроуз менен сүйлөшүп жүрөт. Жубайлар Бруклинде 2018-жылга чейин жашап, андан кийин Лос-Анжелесте жайгашышкан. 2023-жылдын июнь айында алар сүйлөшкөнүн билдиришкен. 2023-жылдын июлунда алар Венгрияда баш кошушкан . Экинчи Үйлөнүү сентябрда АКШда болгон . 7-сентябрь, 2026-жылы жубайлар Сильвия аттуу кыздуу болушкан acmg0zdbyej3vl3okp2qcomldgc92an 664186 664180 2026-10-30T16:21:36Z Diana Abduvalieva 49747 664186 wikitext text/x-wiki [[Файл:Barbara Palvin scowling for Chaos.jpg|thumb]] '''Барбара Спроуз Палвин''' (англ. Болгон; уруу. 8-октябрь, 1993-жыл, Будапешт) - венгриялык модель. 2019-жылдан 2021-жылга чейин Victoria’s Secret компаниясынын модели, "периштеси" болгон. === Өмүр баяны === Барбара Палвин 8-жылы 1993-октябрда Будапештте Иштвана жана Агнеш Палвиндин бут кийим бизнеси болгон үй-бүлөсүндө туулган. Анын Анита Палвин аттуу эжеси бар. 13 жашында Барбара моделдик агенттиктин Өкүлү, анын менеджери болгон. Ал кызды тесттик Съемкага чакырды, анын айтымында, алар жөнөкөй формалдуулук болушу керек болчу. 2006-жылдан тартып, Барбара Азияда иштеген. Япондук Йот журналы үчүн тартылган. Ошондон бери ал появлялась карата обложках мындай модных журналдарды кантип L'Officiel, Vogue, Marie Claire, Glamour, Elle, Allure, Harper's Bazaar жана Jealouse Magazine. Палвин болбогон адам жарнамалык кампанияларды мындай айлыктын катары Armani Exchange, H&M, Victoria's Secret жана Pull & Bear. 2009-жылы эң ири эл аралык моделдөө агенттиги воски менен кызматташып, анын карьерасы тездик менен өсө баштаган. Барбаранын башкы дебюту Миландагы күзгү жана кышкы коллекциянын көргөзмөсүндө шоу-Шоу 2010-жылдын февралында болгон. Андан кийин анын карьерасы тездик менен башталды. Кийин ал чакырылган катышууга катышуусу модных үйлөрдү Nina Ricci, Giles, Miu Miu, Louis Vuitton, Emanuel Ungaro, Jeremy Scott, Etro. 2010-жылы Париждеги мода жумалыгында Барбара зад жана зад шоуларына катышкан. 2012-жылы Барбара Засаетонун жыйынтыктоочу шоусуна чакырылган, ошол эле жылдын февралында ал Закощей брендинин элчиси болгон. 2013-жылы ал сайттын версиясы боюнча 23-орунду ээлеген models.com. 2014-жылы Барбара "Геркулес" тасмасына тартылган. 2016-жылы Йок менен кызматташкан. Ошол эле жылы ал 4-орунду ээлеген обор 100. Сайттын боюнча экинчи таанымал модели Екатеринбург болуп саналат. 2018-жылы Барбара жыпар жыттуу жүз болуп, "семь". Ошол эле жылы ал Засасу ич кийим компаниясынын шоусуна катышкан, ал эми 14-жылдын 2019-мартында правитонун "периштелеринин" бири болгон. 2021-жылы компаниянын жүзү болбой калды. Палвиндин фигурасы моделдик стандарттарга жооп бербегендиктен, ал ММКларда "дененин Позитивдүүлүгү"кыймылынын катарына кирген . Палвин ошондой эле Лоттун "Эйстин"Жыпар жытынын жүзү. Аны көбүнчө орусиялык модель Наталья Водианова менен салыштырышат. Британиялык пассионардык Редактор Миранда Алмонд мындай деди: Биз Барбараны тандадык, анткени ал татаал көрүнөт, жаш Брук Шилдс менен Наталья Водианованын аралашмасы. Барбаранын айтымында, анын сүйүктүү моделдери Наталья Водианова жана Кейт Мосс. ==== Жеке жашоосу ==== 2007-2010-жылдары Кристоф Сомфай менен мамиледе болгон. 2018-жылдан бери актер Дилан Спроуз менен сүйлөшүп жүрөт. Жубайлар Бруклинде 2018-жылга чейин жашап, андан кийин Лос-Анжелесте жайгашышкан. 2023-жылдын июнь айында алар сүйлөшкөнүн билдиришкен. 2023-жылдын июлунда алар Венгрияда баш кошушкан . Экинчи Үйлөнүү сентябрда АКШда болгон . 7-сентябрь, 2026-жылы жубайлар Сильвия аттуу кыздуу болушкан {{DEFAULTSORT:Барбара Палвин}} m6e6v6jt93o0vsjpjj17rjepezzpq9h 3 155131 664181 2026-10-30T16:19:44Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 664181 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 16:19, 30 октябрь 2026 (UTC) 40pfsprrkpjheav646vvitgv2pcfvuo 3 155132 664182 2026-10-30T16:19:54Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 664182 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 16:19, 30 октябрь 2026 (UTC) 40pfsprrkpjheav646vvitgv2pcfvuo 3 155133 664183 2026-10-30T16:20:04Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 664183 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 16:20, 30 октябрь 2026 (UTC) 7l2uwwdwrjjy9n7g8y908edb0xe9nk3 3 155134 664184 2026-10-30T16:20:14Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 664184 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 16:20, 30 октябрь 2026 (UTC) 7l2uwwdwrjjy9n7g8y908edb0xe9nk3 3 155135 664185 2026-10-30T16:20:24Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 664185 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 16:20, 30 октябрь 2026 (UTC) 7l2uwwdwrjjy9n7g8y908edb0xe9nk3 664197 664185 2026-10-31T08:57:17Z S.Marchenko 48681 S.Marchenko "[[Колдонуучунун баарлашуулары:Voidn99]]" барагын "[[Колдонуучунун баарлашуулары:Deni22891]]" деп кайра атады: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Voidn99|Voidn99]]" to "[[Special:CentralAuth/Deni22891|Deni22891]]" 664185 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 16:20, 30 октябрь 2026 (UTC) 7l2uwwdwrjjy9n7g8y908edb0xe9nk3 0 155136 664187 2026-10-30T16:25:27Z Aliyayayaya 49739 Жаңы барак: "‎ [[File:Alice Augusta Ball.jpg|thumb|right|Alice Augusta Ball (1915)]]" 664187 wikitext text/x-wiki [[File:Alice Augusta Ball.jpg|thumb|right|Alice Augusta Ball (1915)]] eqnnrgxaztxqsttcqqab6vzq4m7iqof 664188 664187 2026-10-30T16:26:32Z Aliyayayaya 49739 /* */ 664188 wikitext text/x-wiki [[File:Alice Augusta Ball.jpg|thumb|right|Alice Augusta Ball (1915)]] Элис Августа Болл Элис Августа Болл (англ. Alice Augusta Ball; 24-июль 1892-жыл — 31-декабрь 1916-жыл) — америкалык химик жана фармацевт. Ал пес оорусун (Хансен оорусун) дарылоодо колдонулган чаульмугра майынын активдүү заттарын инъекция аркылуу колдонууга ылайыкташтырган химиялык ыкманы иштеп чыккан. Бул ыкма кийинчерээк «Болл ыкмасы» (Ball Method) деп аталып калган. Өмүр баяны Элис Августа Болл 1892-жылы 24-июлда АКШнын Вашингтон штатындагы Сиэтл шаарында төрөлгөн. Анын атасы Жеймс Болл юрист, гезит редактору жана фотограф болгон, ал эми апасы Лаура фотография менен алектенген. 1903-жылы анын үй-бүлөсү Гавайиге көчүп барган. Бирок көп өтпөй чоң атасы каза болгондон кийин, үй-бүлө кайрадан Сиэтлге кайтып келген. Элис орто мектепти ошол шаарда аяктаган. 1912-жылы Вашингтон университетинде фармацевтикалык химия боюнча билим алып, 1914-жылы фармация боюнча дагы бир даражага ээ болгон. Андан кийин Гавайи колледжине (азыркы Гавайи университети) тапшырып, 1915-жылы химия боюнча магистр даражасын алган. Ал бул окуу жайында магистр даражасын алган биринчи аял жана афроамерикалык болгон. Кийин химия кафедрасында окутуучу болуп иштеген. Илимий ишмердүүлүгү Элис Боллдун негизги илимий иши чаульмугра дарагынын майын изилдөөгө байланыштуу болгон. Ал мезгилде бул май Хансен оорусун дарылоодо колдонулуп келген. Бирок аны колдонуу бир катар кыйынчылыктарды жараткан: майды ооз аркылуу ичүү жагымсыз болгон, ал эми инъекция жолу менен киргизүү оорутуп, терс таасирлерди пайда кылган. Гавайиде иштеп жүргөндө Болл Хансен оорусун дарылоонун натыйжалуу жолун табуу боюнча изилдөөлөргө катышкан. Ал чаульмугра майындагы активдүү заттарды бөлүп алып, аларды сууда эрүүчү этил эфирлерине айландыруу ыкмасын иштеп чыккан. Натыйжада майды организмге инъекция аркылуу киргизүү жеңилдеген. Бул ачылыш ошол мезгилдеги медицина үчүн маанилүү кадам болгон. Болл иштеп чыккан ыкма 1920-жылдардан тартып Хансен оорусун дарылоодо кеңири колдонулуп, антибиотиктер пайда болгонго чейин маанилүү дарылоо ыкмаларынын бири болуп келген. Болл ыкмасы Боллдун изилдөөсүнүн натыйжасында алынган химиялык кошулмалар чаульмугра майынын активдүү компоненттерин организмге натыйжалуу жеткирүүгө мүмкүндүк берген. Бул ыкма кийин «Болл ыкмасы» деп аталып калган. Боллдун көзү өткөндөн кийин анын изилдөөлөрүн Артур Дин уланткан. Алгач Боллдун эмгегине жетиштүү баа берилбей, ачылыш башка окумуштуунун аты менен байланышып калган. Кийинчерээк анын илимий салымы таанылып, ыкма кайрадан анын ысымы менен атала баштаган. Өлүмү жана мурасы Элис Болл 1916-жылы 31-декабрда 24 жашында каза болгон. Ал өзүнүн илимий эмгегинин толук жыйынтыктарын жарыялоого жетишкен эмес. Анын өлүмүнүн так себеби толук аныкталган эмес. 2000-жылы Гавайи университетинде анын урматына эстелик такта орнотулган. Ошондой эле 2007-жылы университеттин жетекчилиги ага илимий жетишкендиктери үчүн «Мыкты эмгеги үчүн» медалын ыйгарган. Элис Болл кыска өмүр сүргөнүнө карабастан, медицина жана химия илимдеринин өнүгүшүнө олуттуу салым кошкон. Анын эмгектери аялдардын жана афроамерикалык окумуштуулардын илимдеги ордун таанууга да чоң мааниге ээ. ods8p0opesivccoi32ipq0efaoyagd5 0 155137 664189 2026-10-30T16:37:45Z Diana Abduvalieva 49747 Жаңы барак: "‎[[Файл:Melania Trump’s Official White House Portrait (2025).jpg|thumb]] '''Мелания Кнаусс Трамп''' (Кыргызча). (Словен); туулган аты — Мелания Кнавс (словен); Уруу. 26-апрель, 1970-жыл, Ново-Место, СР Словения, Югославия) - америкалык фотомодель, кол сааттардын жана зер буюмдардын Дизайнери. 20-жы..." 664189 wikitext text/x-wiki [[Файл:Melania Trump’s Official White House Portrait (2025).jpg|thumb]] '''Мелания Кнаусс Трамп''' (Кыргызча). (Словен); туулган аты — Мелания Кнавс (словен); Уруу. 26-апрель, 1970-жыл, Ново-Место, СР Словения, Югославия) - америкалык фотомодель, кол сааттардын жана зер буюмдардын Дизайнери. 20-жылдын 2025-январынан тартып АКШнын биринчи айымы. АКШнын 45 жана 47-президенти Дональд Трамптын жубайы. Өлкөнүн тарыхындагы экинчи (Жаклин Кеннедиден кийин) католик динин тутунган биринчи айым. Өлкөнүн тарыхындагы экинчи (Луиза Адамстан кийин) АКШдан тышкары төрөлгөн биринчи айым. Өлкөнүн тарыхындагы экинчи (Френсис Кливлендден кийин) тыныгуу менен эки жолу биринчи айым болгон аял. Словен тилинен тышкары беш тилде сүйлөйт: англис, немис, француз, Италия жана серб-хорват. Келип чыгышы Меланиянын үй-бүлөлүк дарагы алты өлкөнү камтыган көптөгөн бутактардан турат: Австрия-Венгрия, Югославия Падышалыгы, фашисттик Германия, социалисттик Югославия, Словения жана АКШ. Аталык линия Меланиянын чоң атасы Антон Кнавс 10-жылы 1874-июнда туулган. Алоизия Бевкке үйлөнгөн, коңшу Свети-Юрий[англ.]. Той 1898-жылы ноябрда болгон. Жубайлар сегиз балалуу болушкан: Тун уулдары Антон жана Франсишка, Йожеф (Меланиянын чоң атасы), Франк, Амалия, Мария, Джулиана жана Кристина. Меланиянын чоң атасы 3-жылы 1904-мартта туулган. Экинчи дүйнөлүк согуш башталганга чейин эле Антония Рибич менен кудалашкан. Ягненица шаарында кичинекей мейманканага ээ болгон Кирпи үй-бүлөсү менен жубайлардын байланышы [англ.], жаш жубайларга ресторанды ижарага алууга уруксат берди. Йожеф жакын жерде жайгашкан "Пятник" кагаз чыгаруучу фабрикадан жумуш таап, Антония ресторанды жетектей баштады. Көп өтпөй жубайлар тун уулу Йошко (кырсыктан улам мектеп жылдарында каза болгон). Экинчи дүйнөлүк согуш учурунда экинчи бала, Меланиянын атасы төрөлгөн . Ата-энеси уулуна Германиянын оккупациясы учурунда үй-бүлөнү сактап калат деп үмүттөнүп, Вальдемар (Виктор)[Настя] деген ысым беришкен. Кийинчерээк алар Радечеге [англ.], 17-Апрель, 1944-жылы жубайлардын үчүнчү уулу Герман (Герман)[осат] төрөлгөн. Меланиянын атасы Виктор Кнавс 1964-жылдын февраль айынан бери Храстник шаарынын мэри болуп иштеген. Эки жылдан кийин эки жыл бою жергиликтүү башчынын жеке айдоочусу болгон трбовле шаарына көчүп барган. 1968-жылдын апрелинде текстиль фабрикасынын директорунун шоферу болуп, 14 айдан кийин иштен алынган. Андан кийин чакан ишканаларда унаа жана мотоцикл сатуучу болуп иштеген, кийинчерээк өлкөдөгү эң ири компаниялардын бири болгон "Освада" иштеген. 16-январь 1991-жылы Люблянада штаб-квартирасы менен Сахна чеберин негиздеген. Компаниянын негизги иши мопеддерди жана мотоаппаратураларды сатуу болгон(учурда жокко чыгарылган). Фамилиянын германизациясы 1940-жылдардын башында Югославия оккупацияланган. Документтерди, шаарлардын жана аймактардын аталыштарын германизациялоо саясаты жүргүзүлдү. Оккупацияланган жердин жашоочулары немис вариациясын гана колдоно алышкан, ошондуктан меланиянын атасынын фамилиясы Кнаусс деп көрсөтүлгөн. 1990-жылдары Виктор өзүнүн бизнесин режиссерлук деп атап, кайрадан словениялык фамилияны Германдаштырган. Мелания моделдик карьерасын баштаганда бул вариацияны карманган . Энелик линия Меланиянын чоң атасы Антон Ульчник 9-жылы 1910-январда под[англ.]. Анын атасы көп өтпөй каза болуп, апасы Мариета кайрадан үйлөнгөн. Атасынын өлүмүнө байланыштуу балага камкорчу, өтүкчү Йозеф Стефанич дайындалган, анын аркасында ал бут кийим тигүү менен да алектенген. 17 жашында раку шаарына көчүп келип, Экинчи дүйнөлүк согуштун башталышына чейин Младич Агайдын тушунда иштеген. Ошол эле жерден Амалия Глиха менен таанышып, көп өтпөй кудалашкан. Жубайлар сегиз балалуу болушкан: Желко Антон, айда, Станислав, айда, Ольга, Амалия (Меланиянын энеси), Мария жана Франци[октоп]. Амалия менен Ольга башка Улчниктердин балдарындай ракта төрөлгөн эмес, Австриянын Грац шаарынан Юдендорф-Страссенгель Коммунасына жакын жерде. 1946-жылы үй-бүлө рак оорусуна кайтып келген . Меланиянын апасы Амалия Кнавс (9 — июль, 1945-9-январь, 2024) жана анын эжеси айда пенсияга чыкканга чейин "диод" (Севница) балдар кийимдерин чыгаруучу фабрикада иштешкен. 29-июль 1967-жылы Амалия Виктор Кнавска үйлөнгөн. Үйлөнүү үлпөтү Подвин сепилинде[словен] өттү. Өмүр баяны жана Карьерасы Меланиянын чөмүлтүлүшү болгон Сент-Лоуренс чиркөөсү Алгачкы жылдар 26-апрель 1970-жылы Ново-Место (Югославия[24]) туулган, үй-бүлөнүн экинчи баласы болгон (тун баласы анын эжеси Инес болгон). 14-июнда Мелания апасынын кичи мекени Рак шаарында жайгашкан Сент-Лоуренс чиркөөсүндө чөмүлтүлгөн. Словениянын борборунан бир сааттык аралыкта Севницада өскөн. Ошол мезгилдеги балдардын көбү бала бакчага барышкан, бирок Мелания үй-бүлө досторунун эжеси жана кызы Диана дерн менен бирге алты жаштан жети жашка чейин "таеже" деп атаган нянянын колунда тарбияланган. 1975-жылы, беш жашында Мелания алгач подиумга чыккан. Бул Люблянадагы Словениянын апасы иштеген "Восте" жана мурск-собота[Исоче] шаарындагы "сарод" текстиль фабрикаларынын мода көргөзмөлөрүндө болгон. Меланиянын модель катары алгачкы сүрөттөрү 1977-жылдын январында. Люблянадан тышкары Мелания Раденцте[англ.] жана Белградда. Амалия Кнавс кызы үчүн кийимдердин эскиздерин тарткан. Мектептин сүйүктүү сабактары география жана сүрөт искусствосу болгон. Англис тили мугалими Роман Ивачичтин айтымында, Мелания "дайыма экстраваганттуу көрүнгөн". Эгер ал кандайдыр бир кийим сатып алса, аны кайра жасоого же ага бир нерсе тигүүгө аракет кылган; токуу менен алектенген, өзгөчө аксессуар катары иштей турган жүндөн жасалган баш кийимдер. 1985-жылы сентябрда Люблянада жайгашкан сүрөт жана дизайн кесиптик лицейинде окуй баштаган. 1987-жылы премьер-министр Янез Дрновшектин жана анын мураскери Антон Роптун коомчулук менен байланыш боюнча кеңешчиси боло турган Питер Бутолн менен таанышкан. Алардын мамилеси көпкө созулган жок. Кыязы, жубайлар ошол эле жылдын күзүндө бутолн милдеттүү аскердик кызматка чакырылганда ажырашкан. Окууну аяктагандан кийин 1989-жылдын күзүндө Любляна университетинин Архитектура, курулуш жана геодезия факультетине "дизайн" адистигин тандап тапшырган ("архитектура"программасына киргизилген). Ошол эле учурда Римге барып, "Чинечиттанын" басма сөз катчысы кызматына сынакта катышып, жеңишке жетишкен. Жогорку окуу жайында окутуунун биринчи курсунун жыйынтыгы боюнча, Мелания берилбеген эки сабактар пассив бар, окутууну таштоого чечим кабыл алды. Моделдик мансап Он жети жашында моделдик карьерасын баштаган. Кнавстын антропометриялык параметрлерин орнотууга жетишкен словениялык фотограф стене Йэрко (Севр) менен кызматташкан. Анын айтымында, Меланиянын бою 176,5 см, Салмагы-55 кг, фигуранын параметрлери — 85-65-93. 1992-жылы моделдик агенттик менен келишим түзгөн. Ошол эле жылы "өнүгүү" сулуулар сынагында (Словения) үчүнчү орунду ээлеген. 1993-жылдын жазында Венада одот моделдик агенттигинин өкүлү, ээси Затрес & соот Вольфганг Шварц менен таанышып, кийин ага промоушн, ошондой эле европалык жалтырактарга чыгууну камсыз кылган. Биринчи испан журналынын мукабасында анын көрүнүшү болуп Саналатчыгарма (1996-жылдын апрели). 1990-жылдардын ортосунда Мелания көбүнчө Миланда, Парижде жана Мадридде чет өлкөлөрдө иштеген, Дюссельдорфто мода көргөзмөсүндө жок дегенде бир жолу көрүлгөн. Анын кардарлары значились Les Copains, Coveri, Mariella Burani, Pernas, Versus жана Ferre. 1995-жылдын ортосунда "пищ" компаниясынын тең ээси Паоло Дзамполли [англ.] [44], Европа боюнча скаут сапарында жүргөн болочок күйөөсү Дональд Трамптын досу. Дзамполли аны АКШга көчүп кетүүгө көндүргөн. 1996-жылы Кнавс Манхэттендин борборундагы 14-көчөгө, Зекендорф тауэрс[англ.]. АКШда, тактап айтканда Нью-Йоркто жана Лос-Анжелесте иштеген. Негизинен жарнама каталогдору үчүн тартылган. 2001-жылы "үлгүлүү эркек" тасмасына тартылган. 2026-жылдын январында өзү жөнүндө "Мелания" аттуу тасманын бет ачары болгон. Дональд Трамптын Жубайы Карен Макдугал, Дональд Трамп, Билл Клинтон жана Мелания Кнавс (келечектеги Трамп). 2000-жылдагы сүрөт Дзамполлинин эскерүүлөрү боюнча, Дональд Трамп жана Мелания Кнавс 1998-жылдын аягында "Ноча[англ.] "нью-Йорктогу мода жумалыгында. Ошол күнү кечинде Трамп клубга норвегиялык Селина Миделфарттын [англ.]. Мелания болсо фотограф Эдит Молнардын жана анын агенти Паоло Дзамполлинин компаниясында болгон,алар аны кийинчерээк Трампка өтүп баратканда тааныштырышкан. Ошол учурда Мелания 28 жашта, Дональд 52 жашта. Ошол учурда Трамп дагы деле Марла Маплес менен никеде турган (алар 1997-жылдан бери өзүнчө жашашкан). Мелания профессионал модель болуп, Нью-Йоркто концерт бере баштаганда мамиле бекемделди. Алардын байланышы Трамптын бизнеске багытталган реалити-шоусу " эго [англ.] ", ошондой эле алардын биргелешкен аткаруусунан кийин "[англ.] ", анда Трамп "өз жашоосунун сүйүүсү"жөнүндө билдирди. Атак-даңк Кнавсты Британ ПАССИЧ журналы менен кызматташууга алып келди, ал үчүн ал жылаңач сүрөткө түшкөн. Анын сүрөтү 2000-жылдын январь айындагы чыгарылыштын мукабасында пайда болгон. Кийин ал ошондой эле появлялась журналдарда Harper's Bazaar, Glamour, Vanity Fair, Elle, Vogue. Америкалык модельер Оскар де ла Рента Меланияны "аялдык инкарнация"деп атаган . Алар Трамп 2000-жылы Реформа партиясынын президенттикке талапкерлигин көрсөтүү өнөктүгүн жүргүзүп жатканда чогуу пайда болгон. Эгер ал президент болуп калса, анын ролу кандай болот деп сураганда, Мелания: "мен Бетти Форд же Жаклин Кеннеди сыяктуу салттуу болмокмун", - деп жооп берди. 2na9y08ume46devymeex3ghwuhripga 3 155138 664190 2026-10-30T17:20:39Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 664190 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 17:20, 30 октябрь 2026 (UTC) 2a702dzarudg06h8jbdvewd8m5zits2 3 155139 664191 2026-10-30T17:20:49Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 664191 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 17:20, 30 октябрь 2026 (UTC) 2a702dzarudg06h8jbdvewd8m5zits2 3 155140 664192 2026-10-30T19:21:17Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 664192 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 19:21, 30 октябрь 2026 (UTC) e9g6yorbylhr46lwptn2yzlpw8gukog 3 155141 664194 2026-10-31T04:23:18Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 664194 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 04:23, 31 октябрь 2026 (UTC) 5o5qr4ddc50glyn2c9x9st35sdq8r8h 3 155142 664195 2026-10-31T08:24:10Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 664195 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 08:24, 31 октябрь 2026 (UTC) 9zmhdlm62anjpv51684dwkv2aciqpg3 3 155143 664196 2026-10-31T08:24:20Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 664196 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 08:24, 31 октябрь 2026 (UTC) 9zmhdlm62anjpv51684dwkv2aciqpg3 3 155144 664198 2026-10-31T08:57:17Z S.Marchenko 48681 S.Marchenko "[[Колдонуучунун баарлашуулары:Voidn99]]" барагын "[[Колдонуучунун баарлашуулары:Deni22891]]" деп кайра атады: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Voidn99|Voidn99]]" to "[[Special:CentralAuth/Deni22891|Deni22891]]" 664198 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Колдонуучунун баарлашуулары:Deni22891]] ku7eoy8az97hvfekllj0bh7mz5sznsn