Аманбек Жапаров

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ky">
  <siteinfo>
    <sitename>Википедия</sitename>
    <dbname>kywiki</dbname>
    <base>https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Атайын</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Талкуу</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Колдонуучу</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Колдонуучунун баарлашуулары</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википедия</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Википедияны талкуулоо</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Файлды талкуулоо</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">МедиаВики</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">МедиаВикини талкуулоо</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Калып</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Калыпты талкуулоо</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Жардам</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Жардамды талкуулоо</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Категория</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Категорияны талкуулоо</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">Макала долбоору</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">Макала долбоорун талкуулоо</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Модулду талкуулоо</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Аманбек Жапаров</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4512</id>
    <revision>
      <id>664464</id>
      <parentid>615060</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T11:35:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Theatre kg</username>
        <id>49796</id>
      </contributor>
      <origin>664464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18384" sha1="69h85afvbisel5ljjdzgut30cdomspb" xml:space="preserve">{| class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;float:right; margin:0 0 0.5em 1em; width:20em; clear:right;&quot;
|-
|colspan=2 style=&quot;text-align:center; color:blak&quot; | '''Аманбек Жапаров''' &lt;br /&gt;
[[Файл:Жапаров Аманбек.jpg|200px|thumb|center|&lt;small&gt;А.Жапаров&lt;/small&gt;]]
|-
|align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;sky blue&quot; colspan=2 style=&quot;font-size: small&quot; |'''Жалпы маалымат'''
|-
|colspan=2 style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|'''Төрөлгөндө берилген аты:''' || Аманбек Жапаров
|-
|'''Туулган  жылы:''' ||  16-[[январь]], 1960-жыл
|-
|'''Туулган жери:''' || [[Кичи-Кемин айылы]], [[Кемин району]], [[Чүй облусу]], [[Кыргызстан]]
|-
|'''Өлкө:''' || [[Файл:Flag of USSR.svg|{{{1|22px}}}|border|CCCР желеги]]&lt;noinclude&gt; [[СССР]]→[[Файл:Flag of Kyrgyzstan.svg|{{{1|22px}}}|border|Кыргызстан желеги]]&lt;noinclude&gt; [[Кыргызстан]]
|-
|'''Ишмердүүлүгү:''' || [[театр режиссеру]], [[драматург]], [[журналист]], [[сценарист]], [[педагог]]
|-
|'''Билими:''' || Бүбүсара Бейшеналиева атындагы мамлекеттик көркөм өнөр институту
|-
|'''Наамы:''' || Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер (2019)
|-
|}
'''Жапаров, Аманбек Дилденбай''' (1960-жылы 16-январда туулган)  – кыргыз театр режиссеру, өнөрпоз жана [[журналист]]. Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер (2019).  &lt;br&gt;

== Кыскача өмүр таржымакалы  ==
Аманбек Дилденбай уулу Жапаров 1960-жылы 16-январда [[Кыргызстан|Кыргызстанда]] Чүй боорундагы Кемин районунун Боролдой айлындагы төрөтканада төрөлгөн. Кичи-Кемин  айылында орто мектепти аяктаган.&lt;br&gt;
1979-1983-жылдары Бишкектеги Бүбүсара Бейшеналиева атындагы мамлекеттик көркөм өнөр институтунун режиссура бөлүмүндө окуп, аны  аяктагандан кийин жолдомо менен Муратбек Рыскулов атындагы Нарын музыкалуу-драма театрынан артист жана режиссер болуп чыгармачылык чыйырын баштаган.&lt;br&gt;

== Театрдагы өмүр ==
Аманбек Дилденбай уулу Жапаров Нарын шаарындагы Муратбек Рыскулов атындагы Нарын музыкалуу-драма театрында кыргыздын белгилүү театр артисттери менен иштешип, Ч.Айтматовдун “Эрте жаздагы турналар” спектаклинде Султанмураттын, Ж. Өзүбекованын “Кыял” мелодрамасында Кубандын жана башка ондогон образдарды жараткан.&lt;br&gt; 
Амандын устаттарынын бири – белгилүү театр режиссеру [[Алмаз Сарлыкбеков]] болгон.&lt;br&gt;
Муратбек Рыскулов атындагы Нарын музыкалуу-драма театрында Ч.Айтматовдун “Эрте жаздагы турналар” спектаклинде Мырзагүлдүн образын жараткан эл артисти, учурда бул театрдын жетекчиси Дамира Баратбаева “Азаттык” үчүн курган маегинде (2010-жылдын январында) кесиптеши Амандын чыгармачылыгына өзгөчө баасын берди: 

- ''Ошондо Аман 21 жаштагы жигит болчу, мен 32 де болчумун. Андан кийин башкы режиссер болуп иштеп, чоң-чоң спектаклдерди койду. Абдан жакшы, режиссерлук таланты, актерлук чеберчилиги күчтүү жигит''. &lt;br&gt;
1985-жылы Тбилисиде өткөн эл аралык театр фестивалында Аманбек Жапаров ойногон &quot;Эрте жаздагы турналар&quot; спектаклиндеги баш каарман Султанмураттын образы мактоого татыктуу болуп, сынакка катышкан 21 театрдын ичинен Нарын музыкалуу театры жогорку баага татыган.&lt;br&gt;
Ошондо СССРдин эл артисткасы Верико Анжапаридзе Жапаровдун жараткан образын эң мыкты рол катары жогору баалаган.&lt;br&gt;

1992–1995-жылдары Аманбек Жапаров Муратбек Рыскулов атындагы Нарын музыкалуу-драма театрынын башкы режиссеру болуп иштеген.&lt;br&gt;

Режиссер коюучу катары Аман Жапаров Ш.Шаршеевдин “Камбаркан”, М.Тойбаевдин “Талаа гүлдөрү”, А.Жакшылыковдун “Көкөй кести” чыгармалары боюнча спектаклдерди койгон.&lt;br&gt;
А. Жапаров 2009-жылы Насыр Давлесовдун “Аста, секин колукту” музыкалык комедиясын белгилүү эстрада жылдыздарынын жана куудулдарынын аткаруусунда жаңы усулда сахнага алып чыккан.&lt;br&gt;

== Илимий жана окутуучулук ишмердүүлүк ==
Аман Жапаров 1988-1991-жылдары Орусиянын Ленинград шаарындагы (азыркы Санкт-Петербургдагы) Черкасов атындагы мамлекеттик Театр, кино жана музыка институтунда режиссердук илимий стажировкада болуп, билимин андан ары өркүндөткөн.&lt;br&gt;
Аман Жапаров 1995-жылдары Бишкектеги Бүбүсара Бейшеналиева атындагы мамлекеттик көркөм өнөр институнда окутуучулук кесипти да аркалап, ондогон актерлорду, режиссерлорду тарбиялап чыгарган.&lt;br&gt; Көркөм өнөр факультетинин деканынын милдетин аткаруучу жана доцент болуп эмгектенген.
Анын шакирттери КРнын маданиятына эмгек синирген ишмер, КРнын эмгек сиңирген артисттери болушкан. Алардын катарында белгилүү ырчы, КР эмгек сиңирген артисти Асел Турдалиева да бар.&lt;br&gt; 

- Мен Нарында жашап жүргөндө театрда Аман агай режиссер болуп иштөчү. Ал спектаклдерди сахналаштырганда мен карап отурчумун. Мен кичине кезимде эле ырдап баштагам. Ошондо мага сахна сырларын үйрөткөн ушул агай болгон, - дейт Асел Турдалиева (2010-жылы январда “Азаттык үналгысы” үчүн курган маектен алынды). &lt;br&gt;

== “Азаттык” жана журналистика ==
Аман 1998-жылдын октябрынан тартып [[«Азаттык» үналгысы|&quot;Азаттык&quot; үналгысынын]] Бишкектеги кабарчысы болуп иштей баштады. 
“Азаттыктын” Прагадагы башкеңсесинде кесиптик өнөрүн өркүндөтүп жүрүп, чех театр режиссерлору менен кызматташат.&lt;br&gt;

Аны [[«Азаттык» үналгысы|“Азаттыктын”]] угармандары “[[Аманбек Дилденбай]]” адабий аты менен кеңири таанышат.&lt;br&gt;
2009-жылдын декабрында Аманбек Жапаров адам укуктарын коргоо жаатындагы журналисттик өрнөктүү ишмердиги үчүн Акыйкатчынын Ардак Грамотасы менен сыйланды. &lt;br&gt;

== Учурдагы педагогдук ишмердиги ==
Аманбек Жапаров 2011-жылдын августунан тартып Бишкектеги Кыргыз-Түрк &quot;Манас&quot; университетинде театр өнөрү боюнча ага окутуучу катары иштей баштаган. 2012-жылдын апрель айынан баштап аталган окуу жайдын Консерваториясынын театралдык өнөр бөлүмүн жетектеп, актердук лабораторияларды өнүктүрүүгө салым кошкон. &lt;br&gt;

== Сыйлыктары жана наамдары ==

* Тбилиси шаарында өткөн Бүткүл союздук жаштардын II театр фестивалынын лауреаты (1985).
* Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Ардак грамотасы (2010).
* Кыргыз Республикасынын Президентинин Ардак грамотасы (2010).
* Кыргыз Республикасынын Акыйкатчысынын Ардак грамотасы.
* Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлигинин Мактоо баракчасы.
* Жалил Абдыкадыров атындагы сыйлык (2010).
* Муратбек Рыскулов атындагы эл аралык сыйлык (2011).
* Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер (2019). 【1-f6439a】【2-58bc8b】
* Алмаз Сарлыкбеков атындагы эл аралык сыйлыктын лауреаты (2025).

== Чыгармалары ==

=== Драмалык чыгармалары ===

* «Өкүттөгү өмүр» (1990)
* «Шок бала» (1991)
* «Жаныбарлар жан досум» (2000)
* «Акберметтин көз жашы» (2001)
* «Айлакер айымдар» (2009)
* «Эр достугу эгиз – эл достугу деңиз» (2009)
* «Тээжик» (2010)
* «Эне мээрими» (2011)
* «Алай дастан» (К. Урманбетов менен биргеликте, 2011)
* «Көр зама» (2025)

=== Китептери ===

* «Бийдин пири Биймерген колдогон» (2014)
* «Актердук өнөрдүн башаты» (2015)
* «Эр достугу эгиз – эл достугу деңиз» (2019)
* «Нарын театрына – 80 жыл» (2019)
* «Мелис агай» (2019)
* «Касиеттүү Кары-Уста» (2022)
* «Төкмө М. Таранчиев» (2022)
* «Залкарларга замандаш» (2024)
* «Улуу устат – А. Сарлыкбеков» (2024)
* «Алда колдо» (2024)
* «Кемин жылдыздары» (1-китеп, 2025)
* «Асылдар» (2025)
* «Өмүрдөгү издер» (2025)
* «Театралдык этика» (К. Станиславскийден котормо, 2026)
* «Алакан нуру» (2026)
* «Жаңы жомок» (2026)
* «Каттагы сезимдер» (2026)
* «Кемин жылдыздары» (2-китеп, 2026)
* «Драмалар» (2026)

=== Киносценарийлери ===

* «Ажар» (1996)
* «Кандуу 1916-жыл»
* «Акыркы сапар» (1997)
* «Атайдын ыйы» (1998)
* «Соолбос булак» (2011)

== Койгон спектаклдери ==

* «Талаа гүлдөрү»
* «Камбаркан»
* «Сыйкырчы кыз»
* «Опурталдуу курак»
* «Адам шайтан»
* «Сирена»
* «Көкөй кести»
* «Өкүттөгү өмүр»
* «Винзордогу шок курбулар»
* «Ардактуу Елена Сергеевна»
* «Кара көз»
* «Бүтпөгөн портрет»
* «Кыз күйөө»
* «Түнүңүз бейпил болсун апа»
* «Аста секин, колукту»
* «Мен арызданам»
* «Алай дастан»
* «Абийир кечирбейт»
* «Туу жыгар»
* «Зыяратчы»
* «Тил табышкандар»

== Тарткан кинолору ==

* «Саманчынын жолу» (экинчи режиссер, 1996)
* «Тынч эмес күндөр» (1996)
* «Кыргыздын туңгуч президенти» (1997)
* «Мээрим – деген ыйык сөз» (1998)
* «Соолбос булак» (2011)

=== Радиоматериалдары ===
“Насыр Давлесовдун музыкалык мурасы”, “Айтматовсуз үч жыл” , “ Шайыргүл Касымалиева: эне – булак”, &quot;Азаттыктын&quot; айтышы: Төкмөлөр төгүлгөндө”, “Таңшыган үндүү Тамара”, “Айтматовдун көңүлүн тапкан гитарчы”, “Ыйлап атып ырчы болгон”, “Манасчы” акыйкатчы”,  “Жалтанбас сынчы, кайраттуу калемгер”, “Профессор - комузчу Санарбек Карымшаков”,  “Тактеке”: Кайберенди атпагыла!”, “Кыргыздын Людмила Зыкинасы” - кыргыз-казакка таанымал ырчы Сагийпа Чечейбаеванын чыгармачылыгына арналды. 
“Космонавттар көчөсү” фильминин таржымалы, “Сарыгуловдон &quot;Боз жоргонун&quot; баяны” 
“Өнөрдү аздектеген илимпоз”- Кыргыз-Түрк “Манас” университетинин ректору, профессор Сулайман Кайыповдун жамакчылык, комузчулук өнөрү тууралуу.
 
“Жер төлөдөгү китепкана”, “Бий периштеси Бүбүсара”,  “Мамлекеттик туу күнү белгиленет”, “Даректүү тасмалар - жандуу тарых”, “Уурдалган скрипка, талкаланган виолончель”, “Киночулардын Бүбү энеси”, “Жаратылыш менен айкалышкан ырлар”, “Күүнүн сырын билген дарыгер”, “Тоо ханышасы” даректүү тасмада,   “Түштүктөгү коогалаң композиторлордун чыгармаларында”, “Унутулуп бараткан улуу инсан”,  “Атактуу актрисанын акыркы арманы”, “Бишкекте Маданият күнү белгиленди”, “Сынык асман” сынга коюлду”, “Театр - коомдун күзгүсү”, “Театр өз күйөрмандарын күтөт” , “Туңгуч” балдарга оюн тартуулайт” “Эр Төштүктүн” экинчи өмүрү” жана башка ондогон радиоматериалдар “Азаттык” үналгысы аркылуу обого чыгарылган.  &lt;br&gt;

== Булактар ==

# Аманбек Жапаровдун жеке архивиндеги өмүр баяндык жана чыгармачылык материалдар.
# Аманбек Жапаровдун эмгек жолу, драмалык чыгармалары, спектаклдери жана китептери боюнча архивдик маалыматтар.
# [https://www.azattyk.org/a/24379139.html Аманбек Жапаров тууралуу маалымат («Азаттык»)].
# [https://nagrada.srs.kg/site/person/7561 Кыргыз Республикасынын мамлекеттик сыйлыктарынын реестри].
# Амонова Г. &quot;Аман агай&quot;. 2026. ISBN 978-9967-9718-0-6.

== Интернеттеги шилтемелер ==

* [https://www.azattyk.org/a/kyrgyz_culture_amanbek-dildenbay-60_blog_tch_2020_ky/30380607.html Өнөр устаты Аманбек Дилденбай 60тын төрүндө]
* [http://www.azattyk.org/content/Kyrgyzstan_culture/1931134.html Аман Жапаров 50 жашта]
* [http://www.azattyk.org/content/news/2213533.html Аманбек Жапаровго сыйлык ыйгарылды]
* [https://tyup.net/page/zhaparov-amanbek-dildenbaj Өнөр устаты Аманбек Дилденбай 60тын төрүндө] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201020112301/https://tyup.net/page/zhaparov-amanbek-dildenbaj|date=2020-10-20}}
* [https://www.azattyk.org/author/%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA-%D0%B6%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2/vbkp_ Аманбек Жапаровдун «Азаттыктагы» автордук барагы]

[[Категория:Кыргыз театры]]
[[Категория:Кыргыз медиасы]]
[[Категория:Кыргызстан]]
[[Категория:Туулгандар 1960-жылы‎]]
[[Категория:Көркөм өнөр]]
[[Категория:Кыргызстандын журналисттери]]
[[Категория:&quot;Азаттык&quot; үналгысы]]
[[Категория:Кыргыз таануу]]
[[Категория:Кыргыз режиссерлору]]
[[Категория:Режиссерлор]]</text>
      <sha1>69h85afvbisel5ljjdzgut30cdomspb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>664465</id>
      <parentid>664464</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T11:39:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Theatre kg</username>
        <id>49796</id>
      </contributor>
      <origin>664465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18440" sha1="q635aitig5y5c0jhdd9fbsh8whfy7yu" xml:space="preserve">{| class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;float:right; margin:0 0 0.5em 1em; width:20em; clear:right;&quot;
|-
|colspan=2 style=&quot;text-align:center; color:blak&quot; | '''Аманбек Жапаров''' &lt;br /&gt;
[[Файл:Жапаров Аманбек.jpg|200px|thumb|center|&lt;small&gt;А.Жапаров&lt;/small&gt;]]
|-
|align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;sky blue&quot; colspan=2 style=&quot;font-size: small&quot; |'''Жалпы маалымат'''
|-
|colspan=2 style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|'''Төрөлгөндө берилген аты:''' || Аманбек Жапаров
|-
|'''Туулган  жылы:''' ||  16-[[январь]], 1960-жыл
|-
|'''Туулган жери:''' || [[Кичи-Кемин айылы]], [[Кемин району]], [[Чүй облусу]], [[Кыргызстан]]
|-
|'''Өлкө:''' || [[Файл:Flag of USSR.svg|{{{1|22px}}}|border|CCCР желеги]]&lt;noinclude&gt; [[СССР]]→[[Файл:Flag of Kyrgyzstan.svg|{{{1|22px}}}|border|Кыргызстан желеги]]&lt;noinclude&gt; [[Кыргызстан]]
|-
|'''Ишмердүүлүгү:''' || [[театр режиссеру]], [[драматург]], [[журналист]], [[сценарист]], [[педагог]]
|-
|'''Билими:''' || Бүбүсара Бейшеналиева атындагы мамлекеттик көркөм өнөр институту
|-
|'''Наамы:''' || Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер (2019)
|-
|}
'''Жапаров, Аманбек Дилденбай''' (1960-жылы 16-январда туулган)  – кыргыз театр режиссеру, өнөрпоз жана [[журналист]]. Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер (2019).  &lt;br&gt;

== Кыскача өмүр таржымакалы  ==
Аманбек Дилденбай уулу Жапаров 1960-жылы 16-январда [[Кыргызстан|Кыргызстанда]] Чүй боорундагы Кемин районунун Боролдой айылындагы төрөт үйүндө төрөлүп, Кичи-Кемин айылында чоңойгон. Кичи-Кемин  айылында орто мектепти аяктаган.&lt;br&gt;
1979-1983-жылдары Бишкектеги Бүбүсара Бейшеналиева атындагы мамлекеттик көркөм өнөр институтунун режиссура бөлүмүндө окуп, аны  аяктагандан кийин жолдомо менен Муратбек Рыскулов атындагы Нарын музыкалуу-драма театрынан артист жана режиссер болуп чыгармачылык чыйырын баштаган.&lt;br&gt;

== Театрдагы өмүр ==
Аманбек Дилденбай уулу Жапаров Нарын шаарындагы Муратбек Рыскулов атындагы Нарын музыкалуу-драма театрында кыргыздын белгилүү театр артисттери менен иштешип, Ч.Айтматовдун “Эрте жаздагы турналар” спектаклинде Султанмураттын, Ж. Өзүбекованын “Кыял” мелодрамасында Кубандын жана башка ондогон образдарды жараткан.&lt;br&gt; 
Амандын устаттарынын бири – белгилүү театр режиссеру [[Алмаз Сарлыкбеков]] болгон.&lt;br&gt;
Муратбек Рыскулов атындагы Нарын музыкалуу-драма театрында Ч.Айтматовдун “Эрте жаздагы турналар” спектаклинде Мырзагүлдүн образын жараткан эл артисти, учурда бул театрдын жетекчиси Дамира Баратбаева “Азаттык” үчүн курган маегинде (2010-жылдын январында) кесиптеши Амандын чыгармачылыгына өзгөчө баасын берди: 

- ''Ошондо Аман 21 жаштагы жигит болчу, мен 32 де болчумун. Андан кийин башкы режиссер болуп иштеп, чоң-чоң спектаклдерди койду. Абдан жакшы, режиссерлук таланты, актерлук чеберчилиги күчтүү жигит''. &lt;br&gt;
1985-жылы Тбилисиде өткөн эл аралык театр фестивалында Аманбек Жапаров ойногон &quot;Эрте жаздагы турналар&quot; спектаклиндеги баш каарман Султанмураттын образы мактоого татыктуу болуп, сынакка катышкан 21 театрдын ичинен Нарын музыкалуу театры жогорку баага татыган.&lt;br&gt;
Ошондо СССРдин эл артисткасы Верико Анжапаридзе Жапаровдун жараткан образын эң мыкты рол катары жогору баалаган.&lt;br&gt;

1992–1995-жылдары Аманбек Жапаров Муратбек Рыскулов атындагы Нарын музыкалуу-драма театрынын башкы режиссеру болуп иштеген.&lt;br&gt;

Режиссер коюучу катары Аман Жапаров Ш.Шаршеевдин “Камбаркан”, М.Тойбаевдин “Талаа гүлдөрү”, А.Жакшылыковдун “Көкөй кести” чыгармалары боюнча спектаклдерди койгон.&lt;br&gt;
А. Жапаров 2009-жылы Насыр Давлесовдун “Аста, секин колукту” музыкалык комедиясын белгилүү эстрада жылдыздарынын жана куудулдарынын аткаруусунда жаңы усулда сахнага алып чыккан.&lt;br&gt;

== Илимий жана окутуучулук ишмердүүлүк ==
Аман Жапаров 1988-1991-жылдары Орусиянын Ленинград шаарындагы (азыркы Санкт-Петербургдагы) Черкасов атындагы мамлекеттик Театр, кино жана музыка институтунда режиссердук илимий стажировкада болуп, билимин андан ары өркүндөткөн.&lt;br&gt;
Аман Жапаров 1995-жылдары Бишкектеги Бүбүсара Бейшеналиева атындагы мамлекеттик көркөм өнөр институнда окутуучулук кесипти да аркалап, ондогон актерлорду, режиссерлорду тарбиялап чыгарган.&lt;br&gt; Көркөм өнөр факультетинин деканынын милдетин аткаруучу жана доцент болуп эмгектенген.
Анын шакирттери КРнын маданиятына эмгек синирген ишмер, КРнын эмгек сиңирген артисттери болушкан. Алардын катарында белгилүү ырчы, КР эмгек сиңирген артисти Асел Турдалиева да бар.&lt;br&gt; 

- Мен Нарында жашап жүргөндө театрда Аман агай режиссер болуп иштөчү. Ал спектаклдерди сахналаштырганда мен карап отурчумун. Мен кичине кезимде эле ырдап баштагам. Ошондо мага сахна сырларын үйрөткөн ушул агай болгон, - дейт Асел Турдалиева (2010-жылы январда “Азаттык үналгысы” үчүн курган маектен алынды). &lt;br&gt;

== “Азаттык” жана журналистика ==
Аман 1998-жылдын октябрынан тартып [[«Азаттык» үналгысы|&quot;Азаттык&quot; үналгысынын]] Бишкектеги кабарчысы болуп иштей баштады. 
“Азаттыктын” Прагадагы башкеңсесинде кесиптик өнөрүн өркүндөтүп жүрүп, чех театр режиссерлору менен кызматташат.&lt;br&gt;

Аны [[«Азаттык» үналгысы|“Азаттыктын”]] угармандары “[[Аманбек Дилденбай]]” адабий аты менен кеңири таанышат.&lt;br&gt;
2009-жылдын декабрында Аманбек Жапаров адам укуктарын коргоо жаатындагы журналисттик өрнөктүү ишмердиги үчүн Акыйкатчынын Ардак Грамотасы менен сыйланды. &lt;br&gt;

== Учурдагы педагогдук ишмердиги ==
Аманбек Жапаров 2011-жылдын августунан тартып Бишкектеги Кыргыз-Түрк &quot;Манас&quot; университетинде театр өнөрү боюнча ага окутуучу катары иштей баштаган. 2012-жылдын апрель айынан баштап аталган окуу жайдын Консерваториясынын театралдык өнөр бөлүмүн жетектеп, актердук лабораторияларды өнүктүрүүгө салым кошкон. &lt;br&gt;

== Сыйлыктары жана наамдары ==

* Тбилиси шаарында өткөн Бүткүл союздук жаштардын II театр фестивалынын лауреаты (1985).
* Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Ардак грамотасы (2010).
* Кыргыз Республикасынын Президентинин Ардак грамотасы (2010).
* Кыргыз Республикасынын Акыйкатчысынын Ардак грамотасы.
* Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлигинин Мактоо баракчасы.
* Жалил Абдыкадыров атындагы сыйлык (2010).
* Муратбек Рыскулов атындагы эл аралык сыйлык (2011).
* Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер (2019). 【1-f6439a】【2-58bc8b】
* Алмаз Сарлыкбеков атындагы эл аралык сыйлыктын лауреаты (2025).

== Чыгармалары ==

=== Драмалык чыгармалары ===

* «Өкүттөгү өмүр» (1990)
* «Шок бала» (1991)
* «Жаныбарлар жан досум» (2000)
* «Акберметтин көз жашы» (2001)
* «Айлакер айымдар» (2009)
* «Эр достугу эгиз – эл достугу деңиз» (2009)
* «Тээжик» (2010)
* «Эне мээрими» (2011)
* «Алай дастан» (К. Урманбетов менен биргеликте, 2011)
* «Көр зама» (2025)

=== Китептери ===

* «Бийдин пири Биймерген колдогон» (2014)
* «Актердук өнөрдүн башаты» (2015)
* «Эр достугу эгиз – эл достугу деңиз» (2019)
* «Нарын театрына – 80 жыл» (2019)
* «Мелис агай» (2019)
* «Касиеттүү Кары-Уста» (2022)
* «Төкмө М. Таранчиев» (2022)
* «Залкарларга замандаш» (2024)
* «Улуу устат – А. Сарлыкбеков» (2024)
* «Алда колдо» (2024)
* «Кемин жылдыздары» (1-китеп, 2025)
* «Асылдар» (2025)
* «Өмүрдөгү издер» (2025)
* «Театралдык этика» (К. Станиславскийден котормо, 2026)
* «Алакан нуру» (2026)
* «Жаңы жомок» (2026)
* «Каттагы сезимдер» (2026)
* «Кемин жылдыздары» (2-китеп, 2026)
* «Драмалар» (2026)

=== Киносценарийлери ===

* «Ажар» (1996)
* «Кандуу 1916-жыл»
* «Акыркы сапар» (1997)
* «Атайдын ыйы» (1998)
* «Соолбос булак» (2011)

== Койгон спектаклдери ==

* «Талаа гүлдөрү»
* «Камбаркан»
* «Сыйкырчы кыз»
* «Опурталдуу курак»
* «Адам шайтан»
* «Сирена»
* «Көкөй кести»
* «Өкүттөгү өмүр»
* «Винзордогу шок курбулар»
* «Ардактуу Елена Сергеевна»
* «Кара көз»
* «Бүтпөгөн портрет»
* «Кыз күйөө»
* «Түнүңүз бейпил болсун апа»
* «Аста секин, колукту»
* «Мен арызданам»
* «Алай дастан»
* «Абийир кечирбейт»
* «Туу жыгар»
* «Зыяратчы»
* «Тил табышкандар»

== Тарткан кинолору ==

* «Саманчынын жолу» (экинчи режиссер, 1996)
* «Тынч эмес күндөр» (1996)
* «Кыргыздын туңгуч президенти» (1997)
* «Мээрим – деген ыйык сөз» (1998)
* «Соолбос булак» (2011)

=== Радиоматериалдары ===
“Насыр Давлесовдун музыкалык мурасы”, “Айтматовсуз үч жыл” , “ Шайыргүл Касымалиева: эне – булак”, &quot;Азаттыктын&quot; айтышы: Төкмөлөр төгүлгөндө”, “Таңшыган үндүү Тамара”, “Айтматовдун көңүлүн тапкан гитарчы”, “Ыйлап атып ырчы болгон”, “Манасчы” акыйкатчы”,  “Жалтанбас сынчы, кайраттуу калемгер”, “Профессор - комузчу Санарбек Карымшаков”,  “Тактеке”: Кайберенди атпагыла!”, “Кыргыздын Людмила Зыкинасы” - кыргыз-казакка таанымал ырчы Сагийпа Чечейбаеванын чыгармачылыгына арналды. 
“Космонавттар көчөсү” фильминин таржымалы, “Сарыгуловдон &quot;Боз жоргонун&quot; баяны” 
“Өнөрдү аздектеген илимпоз”- Кыргыз-Түрк “Манас” университетинин ректору, профессор Сулайман Кайыповдун жамакчылык, комузчулук өнөрү тууралуу.
 
“Жер төлөдөгү китепкана”, “Бий периштеси Бүбүсара”,  “Мамлекеттик туу күнү белгиленет”, “Даректүү тасмалар - жандуу тарых”, “Уурдалган скрипка, талкаланган виолончель”, “Киночулардын Бүбү энеси”, “Жаратылыш менен айкалышкан ырлар”, “Күүнүн сырын билген дарыгер”, “Тоо ханышасы” даректүү тасмада,   “Түштүктөгү коогалаң композиторлордун чыгармаларында”, “Унутулуп бараткан улуу инсан”,  “Атактуу актрисанын акыркы арманы”, “Бишкекте Маданият күнү белгиленди”, “Сынык асман” сынга коюлду”, “Театр - коомдун күзгүсү”, “Театр өз күйөрмандарын күтөт” , “Туңгуч” балдарга оюн тартуулайт” “Эр Төштүктүн” экинчи өмүрү” жана башка ондогон радиоматериалдар “Азаттык” үналгысы аркылуу обого чыгарылган.  &lt;br&gt;

== Булактар ==

# Аманбек Жапаровдун жеке архивиндеги өмүр баяндык жана чыгармачылык материалдар.
# Аманбек Жапаровдун эмгек жолу, драмалык чыгармалары, спектаклдери жана китептери боюнча архивдик маалыматтар.
# [https://www.azattyk.org/a/24379139.html Аманбек Жапаров тууралуу маалымат («Азаттык»)].
# [https://nagrada.srs.kg/site/person/7561 Кыргыз Республикасынын мамлекеттик сыйлыктарынын реестри].
# Амонова Г. &quot;Аман агай&quot;. 2026. ISBN 978-9967-9718-0-6.

== Интернеттеги шилтемелер ==

* [https://www.azattyk.org/a/kyrgyz_culture_amanbek-dildenbay-60_blog_tch_2020_ky/30380607.html Өнөр устаты Аманбек Дилденбай 60тын төрүндө]
* [http://www.azattyk.org/content/Kyrgyzstan_culture/1931134.html Аман Жапаров 50 жашта]
* [http://www.azattyk.org/content/news/2213533.html Аманбек Жапаровго сыйлык ыйгарылды]
* [https://tyup.net/page/zhaparov-amanbek-dildenbaj Өнөр устаты Аманбек Дилденбай 60тын төрүндө] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201020112301/https://tyup.net/page/zhaparov-amanbek-dildenbaj|date=2020-10-20}}
* [https://www.azattyk.org/author/%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA-%D0%B6%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2/vbkp_ Аманбек Жапаровдун «Азаттыктагы» автордук барагы]

[[Категория:Кыргыз театры]]
[[Категория:Кыргыз медиасы]]
[[Категория:Кыргызстан]]
[[Категория:Туулгандар 1960-жылы‎]]
[[Категория:Көркөм өнөр]]
[[Категория:Кыргызстандын журналисттери]]
[[Категория:&quot;Азаттык&quot; үналгысы]]
[[Категория:Кыргыз таануу]]
[[Категория:Кыргыз режиссерлору]]
[[Категория:Режиссерлор]]</text>
      <sha1>q635aitig5y5c0jhdd9fbsh8whfy7yu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Подкаст</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6628</id>
    <revision>
      <id>664387</id>
      <parentid>553936</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T12:08:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>664387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6781" sha1="99uzxrvrj7ms0406821rrb4l8t90y08" xml:space="preserve">[[Файл:Feed-icon.svg|thumb|Интернеттеги [[Подкаст]] усулун көрсөтчү [[RSS]] белгиси.]]
'''Подкаст''' – бул санариптик (digital) аудио же видео файл, же файлдардын түрмөгү. 

Бул файл (файлдар) интернет аркылуу таркатылат да, ташыма (портативдик) медиа ойноткучтарда жана өздүк компютерлерде кайра ойнотулат. 

Демек, интернет колдонгон кардар бул файлдарды интернеттен автоматтык түрдө көчүрүп алып, каалаган мезгилинде угуп же көрүү мүмкүндүгүнө ээ болот. 

“Подкаст” деген термин iPod (башкача айтканда, АКШдагы Apple компаниясы чыгарган компютердин музыкалык ойноткучу) менен “сыналгы жана үналгы берүүсү” (broadcast) деген англисче сөздү жалгаштыруудан келип чыккан.

== Подкастинг кантип иштейт? ==

Подкастинг RSS деп кыскача шарттуу аталган эң жөнөкөй бөлүштүрүү технологиясына (really simple syndication) негизделген. Атайын автоматташтырылган зымчаны пайдалануу менен, тийешелүү аудио же видео файл дароо эле өздүк компютерге жүктөлөт. Подкастинг үчүн атайын орнотулган программа мезгил-мезгили менен жаңыланган нерселерди көзөмөлдоп турат да, качан гана жаңы (жаңыртылган) файл табылса, аны дароо компьютерге көчүрүп жүктөп турат. МР3 форматы – подкастинг үчүн эң ыңгайлуу файл ойноткуч формат экенин айта кетели.

== Кандай программалар керек? ==

ITunes (Ай Тюнз) – үйрөнчүктөр үчүн эң жеңил программалардын бири. Бул программаны орноткондон кийин Сиз өзүңүз кызыккан подкастинг каналына жазылып алсаңыз болот. 

Кантип муну жүзөшө ашыруу керек? Анын жолу мындай - iTunes программасын ачыңыз, анын менюсундагы “Advanced” дегенге кирип, анан “подкастингге жазылуу” (“Subscribe to Podcast”) дегенди тандаңыз. Анан терезе ачылат да, ага өзүңүзгө жаккан подкаст булактын дарегине шилтемени (URL) көчүрүп алыңыз. Андан соң “ОК” дегенди бас. 

Эгерде Сиз биздин подкастинг сунушубузга жазылгыңыз келсе, анда ушул беттин оң капталындагы шилтемелер тизмесин колдонуңуз. 

Подкасттын аты тизмеде пайда болот. Сол бурчтун төмөн жагындагы “Settings” (“Орнотуу”) деген топчуну басыңыз. 

Баса, Сиз жаңы жаздырыла турган подкастынг файлдарынын көзөмөлдөө интервалын жана компютериңиздеги сакталыш мөөнөтүн алдын-ала көрсөтүп койо аласыз. Тийешелүү каналдан көчүрүлүп алынчу файлдардын баарын каналдын аталышынын жанында жайгашкан үч бурчтук пиктограмманы басуу аркылуу көрүүгө болот. 

Компютерге iPod аспабын кошкондо, компьютердин мээсиндеги iTunes программасы компютердин тулкусундагы буга чейин жазылып алынган аудио жана видео файлдарды iPod аспабына автоматтык түрдө көчүрүп койот (синхронизациялайт). 

iPodder (АйПоддер) – бул программа компьютер пайдалануунун мыкты чеберлери үчүн түзүлгөн. Анын аудио жана видео материалдарды жаздырып көчүрүүдө жана сактоодо алда канча ийкемдүү механизми бар. 

Мисалы, серверге көзөмөлдөөнүн так убактысын орнотууга болот. Пргорамма компютерге орнотулган соң, анын пиктограммасы Windows программасына орнотулган мезгилдик жадыбалга ылайык экранда пайда болот. 

== Интернеттеги шилтемелер ==
* http://www.azattyk.kg/info/podcast/257.html
*[https://web.archive.org/web/20110902005245/http://wiki.creativecommons.org/Welcome_To_The_Podcasting_Legal_Guide Creative Commons Podcasting Legal Guide]
*[http://www.apple.com/itunes/whatson/podcasts/specs.html iTunes Podcast Tech Spec]
*[http://isis.duke.edu/events/podcasting/casts/9Sterne.mp3 Dr. Jonathan Sterne defining Narrowcasting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091116225159/http://isis.duke.edu/events/podcasting/casts/9Sterne.mp3 |date=2009-11-16 }}
*[http://www.buzzmaven.com/podcast-software-list.html Podcatcher List for Windows, Macintosh and Linux Computer Systems] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110829001119/http://www.buzzmaven.com/podcast-software-list.html |date=2011-08-29 }}
*[http://extensions.joomla.org/extensions/255/details Open Source Podcast software for Joomla] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110209105118/http://extensions.joomla.org/extensions/255/details |date=2011-02-09 }}
*[http://www.radicaltrust.ca/2007/08/07/a-podcast-primer/ A Podcast Primer: article with theoretical/category overview of Podcasting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110501062616/http://www.radicaltrust.ca/2007/08/07/a-podcast-primer/ |date=2011-05-01 }}
*[http://www.thepodcasthost.com/podwhating An open-education guide to Podcasting, taught to university staff at Edinburgh Napier University]

[[Категория:Интернет]]
[[Категория:Маалымат технологиялары‎]]</text>
      <sha1>99uzxrvrj7ms0406821rrb4l8t90y08</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рэй Курцвейл</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12528</id>
    <revision>
      <id>664395</id>
      <parentid>663119</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T12:52:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>664395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32649" sha1="sjzuzfszk0j13nzy1mhjuba9vvqwp8n" xml:space="preserve">{| class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;float:right; margin:0 0 0.5em 1em; width:20em; clear:right;&quot;
|-
|colspan=2 style=&quot;text-align:center; color:blak&quot; |Рэймонд Курцвейл''' &lt;br /&gt;[[Файл:Raymond Kurzweil, Stanford 2006 (square crop).jpg|200px]] Рэймонд Курцвейл [[Стэнфорд университети|Стэнфорд университетинде]], [[2006-жыл]].
|-
|align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;sky blue&quot; colspan=2 style=&quot;font-size: small&quot; |'''Жалпы маалымат'''
|-
|colspan=2 style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|'''Төрөлгөндө берилген аты:''' || Рэймонд Курцвейл (Raymond Kurzweil)
|-
|'''Туулган жылы:''' || [[1948-жыл]], [[Бирдин айы|Бирдин айынын (февралдын)]] 12си 
|-
|'''Туулган жери:''' || Куинс, Нью-Йорк
|-
|'''Өлкө:''' || [[Файл:Flag of USA.svg|{{{1|22px}}}|border|АКШ желеги]]&lt;noinclude&gt; АКШ 
|-
|'''Илимий ишмердүүлүгү:''' || болочок таануу ([[футурология]]), долбоордоо
|-
|'''Ишмердүүлүгү:''' || болочок таануу ([[футурология]]), долбоордоо жаатындагы америкалык адис
|-
|'''Альма-матер:''' || [[Массачусетс технологиялык институту]]
|-
|-
|'''Сыйлыктары:''' || Грейс Мүррей Хоппер атындагы сыйлыктын ээси 
|}

'''Рэймонд Курцвейл''' (Raymond Kurzweil; [[1948-жыл]], 12-феврал, [[АКШ|АКШнын]] [[Нью-Йорк]] шаары) — белгилүү америкалык ойлоп табуучу жана футуролог. Ал доошту жана сүйлөө аракеттерин аныктап, компүтерде каттоо жаатында көп сандаган системаларды ойлоп тапкан. Болочок таануу (футурология) жаатында да эмгектер жарыялаган. Маселен, анын бир катар илимий-технологиялык прогноздору таамай чыккан (азыр да [[жасалма интеллект]], киши өмүрүн кескин узартуу аргалары тууралуу орчун жоромолдорун айтып келет). Анын жоромолуна караганда, жасалма интеллектти өөрчүтүү аркылуу адамзат өлбөстүктүн деңгээлине жете алат жана адамзат үчүн соолгус заттык молчулук камсыз кылынат. Анын илимий жоромолуна караганда, технологиялык сингулярдык (бирдиктүү тектик) доору жакындоодо, бул илимий-техникалык жетишкендик доору кишинин интеллектинен алда-канча жогору турган кубаттуу жасалма интеллектти иштеп чыгуу жана кишини акырындап киборгго айландыруу жүрүмү менен мүнөздөлөт. 


== Кыскача өмүр таржымакалы ==
Рэймонд (Рэй) Курцвейл [[1948-жыл]]дын, 12-февралында [[АКШ|АКШнын]] Нью-Йорк шаарынын Куинс (Queens) атуу бөлүгүндө төрөлгөн. Анын ата-энеси – динди анча терең тутпаган (б.а. секулярдык жашоо таризин туткан) жөөттөрдөн болгон. Алар экинчи дүйнөлүк согуштун алдыңкы учурунда [[Европа|Европадагы]] [[Австрия]] мамлекетинен качып чыгып, АКШга келип байырлашкан. 

Анын атасы – музыкант жана [[композитор]] болгон, энеси – визуалдык ыкманы колдонгон көркөм өнөрчү, [[сүрөтчү]] болгон. Таякеси болсо «Белл лабораториялары» (Bell Labs) компаниясында иштеп жүрүп, жээни Рэйди компүтер илимине тарткан. 

Диний тааным жаатында Рэй ээн-эркин өскөн, анткени аны ата-энеси «Унитардык универсализм» деп аталган [[Дин|динге]] тартышкан. Оболу христиандык реформачыл бутак болгон бул [[дин]] кийинчерээк христиандардан толук бөлүнүп, плюралисттик турумду тутуп калган. Бул диндин азыркы тарапкерлери өзүн атеист деп, же болбосо көп кудайга, кош кудайга, бир кудайга ишенген киши деп санашы да кабыл алынат. Дал ушул диний көз карашта бала чагын өткөргөн Рэй ар кыл диний агымдарга сабырдуу мамиле кылган.  

Бала чагынан эле Рэй илимий [[Фантастика|фантастикага]] кызыккан. 15 жашында (1963-жылы) ал статистикалык маалыматты (билгини) иштеп чыгууга багытталган компүтердик программа ойлоп тапкан. Жогорку класстарда окуп жүргөн чагында ал ар кандай үндүк калыпты тааный ала турган компүтердик программа ойлоп табат, бул программа классик композиторлордун чыгармаларына анализ кылууга мүмкүндүк берген. Ушул эле программа классикалык үлгүлөргө салып жаңы ыр жаратууга кызмат кылган.

1965-жылы Рэй Курцвейл Си-Би-Эс (CBS) сыналгы каналынын “Менин бир жашыруун сырым бар” деп аталган бир берүүсүнө чакырылат. Анда ал өзү ойлоп тапкан компүтердин (эсептегичтин) жардамы менен пианино күүсүн аткарат. 

Ошол эле 1965-жылы Курцвейл Ойлоп табуучулардын Эл аралык илим жармаңкесинде биринчи даражадагы сыйлыкка ээ болгон. 

Анын эмгеги “Уэстингхауз Талант Издөө” (Westinghouse Talent Search) сынагы тарабынан да жогору бааланат. Рэй Ак Үйгө сынак жеңүүчүлөрүнүн салтанатына чакырылып, аны [[АКШ]] президенти Линдон Б.Жонсон (Lyndon B. Johnson) өзү илимий ийгилиги менен куттуктаган.  &lt;br&gt;


== Жаш кезиндеги ойлоп табуулары жана ишмердиги ==
1968-жылы, Массачусетс технологиялык институтунда экинчи курста окуп жаткан чагында, Рэй атайын компүтердик программа иштеп чыгат. Бул программа орто мектептин жогорку класстарында окуган окуучуларды ар кыл коллеждерге багыттоо ишин аткарат. Рэй, ал кездеги 20 жаштагы студент, өзү иштеп чыккан “Коллеж тандоодо кеңеш берүү программасы” (Select College Consulting Program) деп аталган бул программаны “Харкорт, Брэйс энд Уорлд” (Harcourt, Brace &amp; World) компаниясына 100 миң долларга (2006-жылкы эсеп менен 500 миң АКШ долларына) жана автордук укук үлүшүнө сатат. 

1970-жылы Массачусетс технологиялык институтун аяктап, “Маалымат таануу илими жана адабияты” тармагында “Илим жаатындагы бакалавр” (Bachelor of Science) даражасын алат.  &lt;br&gt;

== Жетилген курактагы ишмердиги ==
Рэймонд Курцвейл 1974-жылы “Курцвейл Компүтер Продактс, Инк.” (Kurzweil Computer Products, Inc.) деп аталган жеке компаниясын негиздейт. Бул компания ар кандай арип түрү менен жазылган текстти тааный ала турган эсептегичтин (компүтердин) программасын түзүү менен алектенет. 

Рэй Курцвейлдин компаниясы иштеп чыккан жаңы программа – символдорду ([[Тамга|тамгаларды]], [[Сан|сандарды]] жана башка тийешелүү белгилерди) кайсы арипте жазылганына карабастан оптикалык усул менен тааный ала турган алгачкы компүтердик программалык система болуп калды. Буга чейин эски сканерлер анча-мынча арипти гана тааный алчу.   

Дагы бир айырмалуу жагы – Курцвейлдин компаниясынын программасы сканер аркылуу таанылган символдорду үн чыгарып окуп чагылдыруучу “окуу машинесин” негиздөөгө жол ачкан. Анын көмөгү менен азиз (сокур) кишилер кадыресе текстти сканерден өткөртүп, машина аркылуу анын текстинин мазмунун үн чыгарып окутуп угууга жетишти.

Бул жогорку тепкичке жетүү үчүн эки жаңы ачылышты жүзөгө ашырууга туура келди: оболу бети тайпак сканердин технологиясы иштелип чыкты, андан соң текстти үнгө (доошко) айлантууга мүмкүндүк кылган технологиялык каражат өндүрүлдү.  

Бул технологиялык табылгаларды өндүрүү үчүн башка да компаниялардын кызматы талап кылынды. Маселен, Bell Labs компаниясынын үлүшү чоң болду. 

1976-жылы 13-январда Рэй Курцвейл маалымат жыйынын өткөрүп, “Курцвейл окуу машинеси” (Kurzweil Reading Machine) деп аталган жаңы керемет аспап тууралуу жар салды. Маалымат жыйынына АКШдагы Азиздердин Улуттук Федерациясынын жетекчилери да катышты. 

Бул аспап Курцвейлдин атын бүт [[Дүйнө|дүйнөгө]] таанытты. 

“Си-Би-Эс” сыналгы каналынын кечки жаңылыктарын окуган америкалык даңазалуу сыналгы журналисти Уолтер Леланд Кронкайт (Walter Leland Cronkite, Jr., 1916 – 2009) мырза ошол күнкү жаңылыкты окуп жаткан маалда “Курцвейл окуу машинесин” колдонуп, ал жазган текстти машине үн чыгарып окуп берди: “Иштин жайы дал ушундай. 1976-жылдын Бирдин айынын 13ү” (&quot;And that's the way it is, January 13, 1976&quot;).  

Курцвейл 1980-жылдары электрондук музыка технологиясы жаатында иликтөөлөрүн тереңдетти.

1982-жылы ал америкалык айтылуу ырчы, аткаруучу, акын, көп аспапта ойногон өнөрпоз жана коомдук ишмер Стив Моррис (Stevland Hardaway Morris, 1950-жылы туулган) менен жолукту. “Стиви Уандер” (Stevie Wonder) өнөрпоз ысымы менен кеңири таанымал бул инсан туулгандан кийин көп узабай сокур болуп калган. 

Стиви Уандер мырза бул жолугушуу маалында Рэй Курцвейлге арызданып, заманбап электрондук синтезаторлор менен салттык улуттук музыкалык аспаптардын мүмкүнчүлүктөрү менен доош чыгаруу касиеттеринде олуттуу айырма бар экенин белгиледи. 

Курцвейл ошондон кийин жаңы максатты жүзөгө ашырууга бел байлады. Ал саллтык музыкалык аспаптардын доошун кылдат кайталай ала турган электрондук музыкалык синтезаторлордун жаңы муунун өндүрүү менен алпурушмак болду. 

Ошол эле 1982-жылы ал “Курцвейл музыкалык системалары” (Kurzweil Music Systems) компаниясын негиздеп, ал эми 1984-жылы “Курцвейл К250” (Kurzweil K250) аспабын өндүрүп чыгарды. Аны сынагандар бул аспап чыгарган пианино доошу менен чыныгы пианино доошун ажырата албай коюшту. 

Бул аспап  доошту жазуу жана чабыштыруу мүмкүнчүлүгүнөн тышкары, ар кыл музыкалык аспаптардын доошун туурай алган касиетке да ээ. Анын аркасында бир гана өнөрпоз киши бүтүндөй бир оркестрдин ишин аткарып, музыкалык чыгарма жазуу жана аткаруу өзгөчөлүгүнө ээ болду.  

“Курцвейл музыкалык системалары” компаниясы 1990-жылы музыкалык аспаптарды өндүрүүчү кореялык “Йоңг Чэңг” (Young Chang) деген компанияга сатылды. 

Курцвейл өзү “Ксерокс” (Xerox) компаниясында бир нече жыл бою кеңешчи болуп иштеди. 

2006-жылы кореялык “Хандэй” (Hyundai) компаниясы “Йоңг Чэңг” компаниясын сатып алды да, Рэй Курцвейл 2007-жылдын январында бул компаниядагы “Курцвейл музыкалык системалары” ишканасынын стратегиялык багытты иштеп чыгуу жаатындагы башкы жетекчиси (Chief Strategy Officer) кызматына дайындалды. &lt;br&gt;

== Заманбап ойлоп табуучу, ойчул жана ишкер ==
[[Файл:Raymond Kurzweil, Stanford 2006 (square crop).jpg|thumb|left|250px|Рэймонд Курцвейл 2006-жылы Стэнфорддо “Сингулярдык (Бирдиктүү тектик) саммитине катышып жаткан учурунда. АКШ.]]
Рэймонд Курцвейл 1990-жылы футурология жаатындагы өзүнүн «Ой жүгүртө алчу машинелер доору» атуу туңгуч китебин жарыялады. 

1998-жылы “Руханий машинелер доору” китеби жарык көрдү. 

2005-жылы “Сингулярдык (Бирдиктүү тектик) доору жакындоодо” («Singularity is Near») китеби окурмандарга сунушталды. 

Андан тышкары Курцвейлдин “Бирдиктүү тектик доору жакын калды: болочок тууралуу чыныгы тарых” деп аталган даректүү тасмасы чыкты. Анда технологиялык бирдиктүү тектик доор адамзатты жакынкы болочокто күтүп жатканы тууралуу илимий жоромол камтылган.  

2009-жылы Курцвейл менен медицина илимдеринин доктору Терри Гроссман биргелешип жазган «Сереге көтөрүлүү: (Түбөлүк жашоого карай тогуз кадам)» [http://www.amazon.com/Transcend-Nine-Steps-Living-Forever/product-reviews/1605292079/ref=sr_1_1_cm_cr_acr_img?ie=UTF8&amp;showViewpoints=1 китеби] жарык көрүп, бат эле бестселлерге айланды. 

2009-жылы «Гугл» (Google) компаниясы менен америкалык космос иликтөө агенттиги НАСА (NASA) биргелешип «Сингулярдык университети» («Бирдиктүү тектик университети») аттуу жогорку окуу жайын негиздеп жаткандыгы жана бул университетти Рэй Курцвейл жетектей тургандыгы тууралуу [http://lenta.ru/news/2009/02/04/together/ жарыя] кылынды. 

Бул университет жалпы адамзат кабылып жаткан жана болочокто кабылышы ыктымал болгон дүйнөлүк көйгөйлөрдү чечүү жаатында ар кыл адистерди даярдоо максатын көздөйт.  &lt;br&gt;

== Негизги алдын-ала айткан жоромолдору ==
* 2010-жылдары атайын виртуалдык аспаптар кишинин көзүнүн ичинде эле ар кыл сүрөттүү көрүнүштөрдү чагылдыра алат. Натыйжада үч башка өлчөмдө (3D) көрүүгө мүмкүндүк жараткан көз айнектикиндей натыйжа алынат. 

Кийимге төөнөлгөн уйукфондор (мобилдик телефондор) аркылуу кулакка үн жеткирилет (Bluetooth). 

Виртуалдык жардамчылар кишилерге күндөлүк турмушта ар кыл көмөгүн берип турат. Маселен, алар чет тилдеги текстти көз ачып жумгуча которуп беришет. 

[[Интернет|Интернетке]] байланган чакан компүтерлер турмушка тыгыз аралашууга көмөк кылышат.  

* Курцвейлдин пикиринче, 2014-жылы эң кубаттуу компүтерлер кишинин мээсинин кубатына тете эсептөөчү иш аткарууга жарап калышат.  

Компүтерлер өз алдынча аспап катары колдонулуп чектелбестен, буга чейин болуп көрбөгөндөй түрлөрдө колдонула баштайт. Аларды кийим-кечекке жана демейдеги колдонулчу шаймандарга жана башка заттарга туташтырып же төөнөп койсо болот. 

Виртуалдуу чындык эми көрүү жана угуу сезимдери менен чектелбестен, башка сезүү органдарына да тийешелүү боло баштайт.

* 2020-жылга карата [[Нанотехнология|нанотехнологиялык]] аспаптар саламаттык сактоо тармагында кеңири колдонула баштайт. Маселен, нанороботтор кишинин клеткасына азык жеткирет жана анын таштандысын сыртка ташып кетет. 

Нанороботтор кишинин мээсин так сканерден өткөрүп, анын иш-аракетинин чоо-жайын тактоого жетишет. 

2020-жылдардын этегинде өнөр жайда [[нанотехнология]] табылгалары кеңири колдонула баштайт. Анын аркасында көптөгөн өнүмдөр арзан наркта чыгарыла баштайт.  

2029-жылга карата компүтер айтылуу «Түринг тестинен» ийгиликтүү өтөт да, кубаттуу компүтердин акыл-эси дээрлик кишиникиндей деңгээлде болуп калат. Бул үчүн компүтер кишинин мээсинин иш-аракетин туурай ала турган деңгээлге жеткирилет. 
 
* 2030-жылдары наномашинелерди кишинин мээсинин өзүнө салууга мүмкүндүк жаралат. Алардын көмөгү менен [[мээ]] клеткасына тийешелүү сигналды жасалма жол менен жиберүү жана андан тийешелүү сигналды алуу иши жүзөгө ашырылат. 

Мунун натыйжасында виртуалдуу турмуш чындыгы калыптанат. Анын камсыз кылынышы эч кандай кошумча жабдууну жасоону талап кылбайт. 

* 2040-жылдардын ичинде кишинин денеси ар кандай шекилди ала баштайт. Кишинин денесине нанороботтор арбын жайгаштырылат. 

Кишинин денесинин ички мүчөлөрү алардан алда канча натыйжалуу иштей ала турган кибернетикалык аспаптар жана жабдуулар менен алмаштырылат. 

* 2045-жылы технологиялык бирдиктүү тек (сингулярдык) доору башат алат, деп санайт Рэй Курцвейл мырза. 

Дал ушул жаңы технологиялык доордо жалпы Жер планетасы бирдиктүү эбегейсиз залкар компүтерге айланат. 

Бул технологиялык жүрүм акырындап Ааламдын башка бөлүктөрүнө да көчүрүлө баштайт. 

Сингулярдык доордун 2045-жылдан кийинки өнүгүү баскычы тууралуу конкреттүү илимий жоромол жасоого азырынча эртелик кылат. &lt;br&gt;

== Динге жана кудайга мамилеси ==
Курцвейл балалык чагын бир гана [[Дин|динге]] байланбастан, ар кыл диний агымдарга сабырдуу мамиле кылган чөйрөдө өткөргөндүктөн, ал кийинчерээк да түркүн агымдарга ачык бойдон калган. 

2000-жылы январда, “Руханий машинелер доору” китебинин жарыяланышына байланыштуу, Курцвейл мырза Сан-Диего шаарында Биринчи унитардык универсалисттер чиркөөсүндөгү (First Unitarian Universalist Church of San Diego) сыйынууга катышкан.

2007-жылы ал [[АКШ|АКШнын]] Коннектикут штатындагы Хартфорд шаарында Ыйсанын Бирдиктүү Чиркөөсү (United Church of Christ) деген христиандык агымдын чиркөөсүндө чыгып сүйлөгөн. Бул жыйынга ошол кезде президентикке талапкер [[Обама, Барак|Барак Обама]] (Barack Obama) да катышкан.  

Өзүнүн -“Сингулярдык (Бирдиктүү тектик) доору жакындоодо” китебинде Курцвейл [[адамзат]] үчүн жаңы дин калыптанышы зарыл деген ойду айткан. 

Анын оюнча, бул болочокку [[дин]] жашоонун аң-сезимге негизделген ар кыл түрлөрүнүн өз ара сый-урмат кылуу принцибине жана илимди кадырлоо принцибине таянууга тийиш. Бул болочокку дин эч кандай көсөмдү талап кылбайт жана бул динге табынгандар сыйынууну өздөрүнүн жеке пенделик иши катары гана карайт. 

2009-жылы чыккан “Трансцендент киши” (Transcendent Man) даректүү тасмасынын этегинде Рэймонд Курцвейл мырза мындай дейт:  “Деги кудай деген барбы? Кандай десем, мен “азырынча, жок” деп айтаар элем” (&quot;Does god exist? Well, I would say not yet&quot;). &lt;br&gt;

== Курцвейлдин сынчылары ==
Рэй Курцвейлдин жактоочуларынан тышкары, сынчылары да арбын. “Машине кантип эле киши сыяктуу ой жүгүртө алсын” деп аны сындагандар көп. &lt;br&gt;

“Лотус Дивелопмент Корпорейшн (Lotus Development Corporation) компаниясынын негиздөөчүсү Митч Капор (Mitch Kapor) болсо “технологиялык сингулярдык” түшүнүгүн “140 кишинин интеллектуалдык коэффициент көрсөткүчүн аныктоо үчүн даярдалган интеллекттик усул” [http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2007/05/14/100008848/ деп атады] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100316144831/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2007/05/14/100008848/ |date=2010-03-16 }}. &lt;br&gt;

“Виртуалдык турмуштук чындык” (VR) терминин арбын колдонгон компүтер адистеринин бири, нью-йорктук Жарон Ланиер (Jaron Zepel Lanier) мырза болсо Курцвейлдин идеяларын “кибернетикалык тоталдаштыруу” азгырыгына алдырган ойлор катары [http://www.edge.org/3rd_culture/lanier/lanier_p1.html сыпаттады]. &lt;br&gt;

Пулитцер сыйлыгынын ээси, “Гөдел, Эшер, Бах” китебинин автору Дуглас Роберт Хофштадтер (Douglas Hofstadter) мырза болсо Курцвейлдин китебин”эчтекеге арзыбаган жана дурус идеялардын жыйындысы, бул эки топту бири-биринен ажыратуу да кыйын”, - деп [http://www.americanscientist.org/bookshelf/pub/douglas-r-hofstadter сынга алды]. &lt;br&gt;


“Технологиялык бирдиктүү тек” идеясы илимий фантастика жанрында кыйла популярдуу болуп жатканы менен, Нил [http://interviews.slashdot.org/article.pl?sid=04/10/20/1518217 Стивенсон]  жана Брюс [http://blog.longnow.org/2004/06/14/bruce-sterling-the-singularity-your-future-as-a-black-hole/ Стерлинг]  сыяктуу айрым авторлор мындай идеялардын турмушта орун алышынын ыктымалдыгына өздөрүнүн шегин билдиришти.  &lt;br&gt;

Ал эми “Сан Майкросистемз” (Sun Microsystems) компаниясынын негиздөөчүлөрүнүн бири Билл Жой (Bill Joy) мырза болсо болочокку илимий-техникалык прогресс тууралуу Курцвейлдин мезгилдик жадыбал тизимине өзүнүн макулдугун билдирди, бирок жасалма интеллект (акыл-эс), нанотехнология жана мыкты өнүккөн биотехнология түбү барып антиутопиялык (англисче dystopia) коомду, тактап айтканда, авторитардык режим орногон коомду жаратат ко деген [https://web.archive.org/web/20111118003824/http://www.wired.com/wired/archive/8.04/joy_pr.html өз санааркоосун] да кошумчалады.   &lt;br&gt; 

== Негизги чыгармалары  ==
* 1990-жылы - «Ой жүгүртө алчу машинелер доору» китеби. 
* 1998-жылы - “Руханий машинелер доору” китеби. 
* 2005-жылы  -“Сингулярдык (Бирдиктүү тектик) доору жакындоодо” китеби
* 2009-жылы - Рэй Курцвейл менен медицина илимдеринин доктору Терри Гроссман (Terry Grossman) биргелешип жазган «Сереге көтөрүлүү: (Түбөлүк бакыбат жашоого карай тогуз кадам)» (англисчеси:  Transcend: Nine Steps to Living Well Forever) китеби

* Жазылып жаткан китеби: “Акыл-эс кантип иштейт жана кантип аны түзсө болот?” (англисчеси: How The Mind Works and How To Build One) &lt;br&gt;

== Кыскача адабият  ==
* Ray Kurzweil, The age of spiritual machines: When computers exceed human intelligence. New York : Viking, 1999.  ISBN 0670882178 9780670882175. &lt;br&gt;
* Ray Kurzweil, The singularity is near: When humans transcend biology. New York: Viking, 2005. ISBN 0670033847 9780670033843.  &lt;br&gt;
* Ray Kurzweil; Terry Grossman, Transcend: Nine steps to living well forever. Emmaus, Pa.: Rodale, 2009. ISBN 9781605299563 1605299561. &lt;br&gt;

== Интернеттеги шилтемелер ==
* [http://www.proza.ru/2010/02/15/130 Курцвейлдин алдын-ала жоромолдору (орусча)]
* [http://www.kurzweilai.net/ KurzweilAI.net]  — Курцвейлдин ойлору тууралуу барак.
* [https://web.archive.org/web/20130515172254/http://www.kurzweiltech.com/ Курцвейлдин компанияларынын интернет барактары (англисче)] 
* [http://ted.com/tedtalks/tedtalksplayer.cfm?key=r_kurzweil Курцвейлдин илимий-техникалык илгерилөө тууралуу дарсы (англисче)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070325205610/http://www.ted.com/tedtalks/tedtalksplayer.cfm?key=r_kurzweil |date=2007-03-25 }} 
* [http://www.wired.com/medtech/drugs/magazine/16-04/ff_kurzweil  Курцвейл тууралуу макала, Wired журналы (англисче)] 
* http://singinst.org/media/thesingularity {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120611161137/http://singinst.org/media/thesingularity |date=2012-06-11 }}
[[Категория:Ойлоп табуучулар]]
[[Категория:Европа]]
[[Категория:XXI кылым]]
[[Категория:XX кылым]]
[[Категория:Математиктер]]
[[Категория:Болочок таануу]]
[[Категория:Футурологдор]]
[[Категория:Фантасттар]]
[[Категория:Трансгуманисттер]]
[[Категория:Илимий фантастика]]
[[Категория:АКШ окумуштуулары‎]]
[[Категория:Туулгандар 1948-жылы‎]]</text>
      <sha1>sjzuzfszk0j13nzy1mhjuba9vvqwp8n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кедейкан (эпос)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19129</id>
    <revision>
      <id>664449</id>
      <parentid>616027</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T05:07:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bajelilovepony</username>
        <id>49822</id>
      </contributor>
      <comment>Бир сөздү кошуш керек болчу</comment>
      <origin>664449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7561" sha1="51kvae01dz16ozrxpfp4wnql304loz6" xml:space="preserve">“Кедейкан” – эпос. Кыргыздын эчен жолку оош-кыйыштуу күндөрдү башынан өткөргөн узак тарыхынын опурталдуу бир учурун камтыган эң көрүнүктүү эпостордун бири. “Кедейкандын” эки варианты бар. Бири 1938-ж. чыккан Калыктын айтуусундагы [[Токтогул Сатылганов|Токтогулдун]] варианты. Экинчиси, [[К. Мифтаков]] жазып алган [[А. Үсөнбаев|А. Үсөнбаевдики]]. Эпос катары алда канча жогору турганы Калык айткан варианты. “Кедейкандын” композициялык түзүлүшү татаал, эпостун көркөмдүгү жогору, берчү идеясынын философиясы терең, сюжети абдан кызык. “Кедейканды” адабий, философиялык тарыхый, социологиялык  этикалык, диний аспектиде талдоо керек. Анда негизги өзөктүү окуя бар. Бири томолой жетим калып, кордукту ченебей көргөн, Кедей атка конуп, кийин мээримдүү эне, ишеничтүү төрт жолдош таап, хан болгонго чейинки [[Керээз|Керээздин]] баяны. Экинчиси, хан тагынан ажырап, үй-бүлөсү менен тентип кетип, тартпаган азабы калбай, акыры тагдырдын буйругу менен кайра бири-бирин табышкан Азимкан тууралуу баян. Чыгармада Кедейдин хан болушу эпостун негизин түзүп, окуядан окуяга өтүп чиеленип, бардыгы ошонун айланасында өтөт. Айтуучунун күчтүүлүгүнүн натыйжасында Кедейдин хан болгонго чейинки эволюциялык этаптары жана бул узак аралыктагы канча бир психологиялык мерчемдер, чыңалуулар эң ишенимдүү жүзөгө ашат. Кедей алдына койгон максаты бийик, талабы күчтүү, от жүрөк азамат болгон үчүн апасын азапка салган хан. Вазирин мууздап, башка жигиттерине кармалып, орго салынат. Кароолчу: “Ушундай дагы эр болобу, отуздай киши сабап жатса да, башы – көзүн жашырган жок. Кыпкызыл кан тулку боюнан агып турса да эч ичиркенбеди. Кайра “тирүү калсам каныңарды ичем” деп жулунуп атат” – деп таң калат. Бул эпизоддон Кедей  эч кимден коркпогон тайманбастыгы, терисин тирүүлөй сыйрып жатса да кыңк этпеген карышкырдай көк жалдыгы, колунан эмне болсо келе турган эрдиги көрүнүп турат. Анан калса ал ким менен болсун тил табышып кете алат. Ошон үчүн ак эшенди өз эркине көндүрүп, Азимканды алдап, хан болот. Ушул эпизодду Калык: 

Тактысынын үстүнө,&lt;br&gt;
Таажысын берди башынан.&lt;br&gt; 
Таажы жөнүндө шып этип,&lt;br&gt; 
Сыймыгы учту кашынан – деп абдан жеткиликтүү таасын чагылдырган. Азимкан хан ордосунан чыкканда ага эли баягыдай салам бербейт, ал түгүл ага ызаат кылган жан жок. Багынан тайган адамдын басыгы да бузулуп, жылдызы түшүп, өзүнчө эле жансыз тартып, кудуретсиз болуп калгандыгы Гүлайымдын байкоосу менен таамай айтылат: “туйлады менин жүрөгүм, тирүү эмес сенин иреңи...” Бул эки сап ырда канчалык терең философия катылган. Дал ушул жерден мүнөздөр ачылып, образдар типтештирилет. Кедей эрки бек, айтканынан кайтпаган көк, максаты дайыма алдыда жүргөн, мүнөзү күчтүү адам болсо, Азимкан тектүү жерден чыккан, элине адил бийлик кылган, бир топ жакшы сапаттардан куру эмес болгону менен энөө, ишенчээк. Кедейди хандык такка отурушуна ашынган айлакерлигинин күчү, касиеттүү ак эшенди ортого сала коюп динди мыкты пайдалануусу, бөтөнчө Азимкандын мүнөзүнүн жумшактыгы себепчи болот. Азимкан тагын алдырып, ого бетер акылынан адашып, аялы Гүлайымды Кедейканга бермек болуп, балдары кул, өзү күң болчу эң эле сынаакы учурда да Гүлайым туура жыйынтыкка келет: 

Мен кедейге тийгиче,&lt;br&gt; 
Кезигип калсаң күйгөнчө.&lt;br&gt; 
Балдарым – кул, сен-малай,&lt;br&gt;
Сенделип тирүү жүргөнчө.&lt;br&gt;
Каным, жүрү кетели,&lt;br&gt;
Качып жүрүп өтөлү!&lt;br&gt;
Аманат жандан кечели,&lt;br&gt;
Алыска тентип кетели!&lt;br&gt;

Жыйынтыктаганда, “Кедейкан” элдин ошондогу жашоо шарты, социологиялык абалы, ханы баш болуп калкынын карапайым, [[Момун|момундугу]], динге берилгендиги, эл ичинен чыккан Кедейкан акылдуу, айлакер, шылуундарды ушундайдан пайдаланып кеткендиги сыяктуу орчундуу маселелер камтылып, мунун баары адам тамшанаарлык даражада, жогорку чеберчиликте, турмуштагыдай ишенимдүү, ары көркөм баяндалган. “Кедейкан” башка эпостордон ушул өңдүү өзүнө жекече таандык айырмачылык, өзгөчөлүктөрү менен оригиналдуу. Бар тарабынан мыкты чыккан күчтүү эпостордун бири болуп саналат. Бул окуяда Байэл деген жигит бар болчу. 
{{stub}}
{{Интервикисиз}}
== Колдонулган адабияттар ==
* [[Кыргыз адабияты: энциклопедиялык окуу куралы]]/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, - Б.: 2004
[[Категория:Кыргыз Адабияты]]
[[Категория:Адабият]]</text>
      <sha1>51kvae01dz16ozrxpfp4wnql304loz6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Салык төлөөчүнүн салыктык далдаштыруу номери</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33390</id>
    <revision>
      <id>664397</id>
      <parentid>402334</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T13:02:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>664397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2540" sha1="7m2uvcbsin610xl8v0ojjvw4tu25e5e" xml:space="preserve">'''Салык төлөөчүнүн салыктык далдаштыруу номери''' – салык салынган субъектти каттоо үчүн берилүүчү каттоо номери: жеке жактарга КР Социалдык фонду, юридикалык жактарга КР Салык кызматы тарабынан берилет&lt;ref&gt;{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211231150753/https://nomer-inn.ru/uznat-est-li-u-cheloveka.html |archivedate=2021-12-31 |title=Адамдын ИНН номери барбы-кантип билүүгө болот? |url=https://nomer-inn.ru/uznat-est-li-u-cheloveka.html |accessdate=2021-12-31}}&lt;/ref&gt;.

Азыркы учурда жеке жактан ИСН жумушка кабыл алууда талап кылынышы мүмкүн, бирок аны алуу ыктыярдуу бойдон калууда. Мамлекеттик кызматкерлерге жана жеке ишкерлерге гана зарыл, бирок ошол адамга карата салыктык эсепти жүргүзүү зарыл болгон учурда, адамга билдирбестен номер ыйгарылышы мүмкүн.

Россия үчүн виза талап кылбайт тартипте Россия кирген чет өлкөлүк жарандардын жана убактылуу жашоого уруксат алган, Кыргыз Республикасынын кирген күндөн тартып 12 айдын ичинде салык эсепке алуу жөнүндө күбөлүктүн же отчеттун көчүрмөсүн берүүгө милдеттүү.

Бул иш жүзүндө бардык документтердин жеке маалыматтарды колдонуу ордуна салык эсепке алуу колдонулат.

Юридикалык жактардын жана жеке ишкерлердин бухгалтердик жана салыктык отчеттору ИСНди камтышы керек.

== Колдонулган адабияттар ==
* [[Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү]]. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты.  – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
[[Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр ]]</text>
      <sha1>7m2uvcbsin610xl8v0ojjvw4tu25e5e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тыва гимни</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35433</id>
    <revision>
      <id>664424</id>
      <parentid>562983</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:44:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>664424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10292" sha1="af6xgc9r7wkyileh4oosh1aayswe0eg" xml:space="preserve">{{Гимн 
|аталышы               = Мен — тыва мен
|окулушу               = 
|кыргызча аталышы      = Мен тывалыкмын
|сүрөтү                = 
|өлчөмү                = 
|сүрөткө баяндама      = 
|сөзүнүн автору        = Окей Шанагаш
|сөзү жазылган датасы  = 
|композитору           = Кантомур Сарыглар
|музыкасы жазылган датасы = 
|ким колдонот          =
|өлкө                  = {{Өлкө желеги|Тыва}}
|катталганы            = 
|жоюлганы              = 
|аудиофайлы            = Mentyvamenvocal.ogg
|түшүндүрмө            = 
|формат                = ogg
}}
[[Файл:Мен – тыва мен.ogg|thumb|Гимндин инструменталдык жазуусу]]
'''Тыва гимни''' – [[Орусия|Орусия Федерациясынын]] курамындагы [[Тыва Республикасы|Тыва Республикасынын]] расмий гимни. Ал 2011-жылы кабыл алынган.&lt;ref name=&quot;tuvagov&quot;&gt;http://gov.tuva.ru/page.aspx?id=40 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171213010607/http://gov.tuva.ru/page.aspx?id=40 |date=2017-12-13 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TNO&quot;&gt;[http://www.tuvannationalorchestra.com/index.htm Tuvan National Orchestra] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171007220715/http://www.tuvannationalorchestra.com/index.htm |date=2017-10-07 }}&lt;/ref&gt; Гимндин тывача текстин жазган акын - Окей Шанагаш. Гимндин обонунун ээси - Кантомур Сарыглар&lt;ref name=&quot;tuvaculture&quot;&gt;[http://tuvaculture.ru/culture-news/241-men-tyva-men-gosudarstvennyj-gimn-respubliki-tyva.html Мен – тыва мен.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904152244/http://tuvaculture.ru/culture-news/241-men-tyva-men-gosudarstvennyj-gimn-respubliki-tyva.html |date=2017-09-04 }}&lt;/ref&gt;

== Гимндин тексти ==
=== 1993–2011-жж гимни  ===
«Кедр жаңгагына (тоорукка) толгон токоюм» (тывача «Тооруктуг долгай таңдым») деген элдик ыр 1993—2011-жылдары Тыва Республикасынын Гимни катары кызмат аткарган.&lt;ref&gt;[https://flag-gerb.ru/respublika-tyva/ Флаг и Герб Республика Тыва] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240526235244/https://flag-gerb.ru/respublika-tyva/ |date=2024-05-26 }}. ''Флаги и Гербы Российской Федерации''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cultin&quot;&gt;[http://www.cultin.ru/singles-gimn-tyvy Гимн Тывы, гимн 1993—2011, на тувинском, перевод, оригинал, прозаический перевод] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230525180600/http://www.cultin.ru/singles-gimn-tyvy |date=2023-05-25 }}. ''Cultin.ru''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://arca.live/b/city/46229860 오늘 같은 날 듣기 좋은 노래 - '숲은 나무로 가득차 있다(재즈버전)']. ''Arca.live''.&lt;/ref&gt;

Сөзү жана обону элдик болгон бул ырды Аяна Монгуш иштеп чыккан.

:Тооруктуг долгай таңдым
:Долганзымза тодар-ла мен
:Тос-ла чүзүн малымайны
:Доруктурза байыыр-ла мен.

:Эзириктиг ээр-ле таңдым
:Эргилзимзе тодар-ла мен
:Эрээн-шокар малымайны
:Азыраза байыыр-ла мен.

=== 2011-жылы кабыл алынган тимни ===
{|class=&quot;wikitable&quot;
![[Тува тили|Тывача]]&lt;ref name=&quot;tuvaculture&quot;/&gt;!!Гимндин эркин котормосу&lt;ref&gt;Т.Чоротегиндин [[кыргызча]] эркин котормосу.&lt;/ref&gt;
|-
|&lt;poem&gt;Арт-арттың оваазынга
Дажын салып чалбарган
Таңды, Саян ыдыынга
Агын өргээн тыва мен.

&lt;small&gt;'''Кожумаа:'''&lt;/small&gt;
Мен — тыва мен
Мөңге харлыг дагның оглу мен.
Мен — тыва мен,
Мөңгүн суглуг чурттуң төлу мен.

Өгбелерим чурттунда
Өлчей тарып иженген,
Өткүт хөөмей ырынга
Өөрүп таалан тыва мен.

&lt;small&gt;'''''Кожумаа'''''&lt;/small&gt;

Аймак чоннар бүлези
Акы-дуңма найыралдыг,
Депшилгеже чүткүлдүг
Демниг чурттуг тыва мен.

&lt;small&gt;'''''Кожумаа'''''&lt;/small&gt;&lt;/poem&gt;
|&lt;poem&gt;Ыйык артта үйүлгөн мазар таштарга
Ташын коюп Теңирге жалбарган,
Таңды, Саян чокуларына
Ак чачып табынган тывалык — мен.

&lt;small&gt;'''Кайырма:'''&lt;/small&gt;
Мен — тывалыкмын,
Түбөлүк мөңгүлүү тоонун уулумун,
Мен — тывалыкмын,
Күмүш суулуу журттун кызымын.

Бабаларымдын журтунда,
Бакка жип байлап ишенген,
Көмөкөйдүн коңур ырына
Көңүлү түшкөн тыва – мен!

&lt;small&gt;'''''Кайырма'''''&lt;/small&gt;

Аймактагы элдер бүлөсү
Ага-инидей байыр алдык.
Алга бирге жүткүндүк,
Бир ооз журттуу тыва – мен!

&lt;small&gt;'''''Кайырма'''''&lt;/small&gt;&lt;/poem&gt;
|}

== Кыскача адабият тизмеси ==
* Иллюстрированная этнография Тувы [Текст] / Ред., сост. В. Г. Чернышёва. - Абакан : ООО &quot;Кооператив &quot;Журналист&quot;, 2009. - 96 с. : цв.ил. 
* Кыргыз Совет Энциклопедиясы. – Фрунзе. – 6-том.
* Қазақ Энциклопедиясы. Алматы. – 8-том.
* Зову всех мыслить: (К 60-летию Каадыр-оола Алексеевича Бичелдея) / Редколлегия: М.М.Харунова, и др. – Кызыл: Журналист, 2010. – 42 с. 
* Урстанбеков Б.У., Чороев Т.К. Кыргыз тарыхы: Кыскача энциклопедиялык сөздүк. – Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. 1990. – 288 бет. – (История Киргизии: Краткий энциклопедический словарь). – (ISBN 5-89750-028-2).
* Вайнштейн С.И.,. Дьяконова В.П. Памятники в могильнике Кокэль конца I тыс. до н.э. — первых веков н.э. // Труды ТКАЭЭ. - Т. II. - М.-Л.: 1966. - С. 185-291.
* Археологические открытия 1965 года. - М.: 1966. - 200 с. (Разделы Красноярской и Саяно-Тувинской экспедиций.) 
* Археология и не только... К 30-летию Сибирской археологической экспедиции ЛДП. - СПб: АОС, 2002. - 520 с. 
* Бичурин Н.Я. 1950, 1953 : Собрание сведений о народах, обитавших в Средней Азии в древние времена. - М.-Л.: Т. I. 1950. 382 с.; Т. II. 1950. 334 с. Т. III. 1953. 328 с. + вклейка и вкладка.
* Бернштам А.Н. 1946 : Социально-экономический строй орхоно-енисейских тюрок VI-VIII вв. - М.-Л.: 1946. - 210 с.
* Бутанаев В.Я., Худяков Ю.С. 2000 : История енисейских кыргызов. - Абакан: Изд-во ХГУ им. Н.Ф. Катанова, 2000. - 272 с.
* Вадецкая Э.Б. 1999 : Таштыкская эпоха в древней истории Сибири. - СПб: Петербургское востоковедение. 1999. - 440 с. (Archaeologica Petropolitana, VII).
* Грач А.Д. Древнетюркские изваяния Тувы. По материалам исследований 1953-1960 гг. - М.: 1961.
* История Тувы. Т. I. В 2 т. — 2-е изд., перераб. и доп. / Под общ. ред. С.И. Вайнштейна, М.Х. Маннай-оола. - Новосибирск: 2001. - 367с.

== Шилтемелер ==
&lt;references/&gt;

=== Интернеттеги шилтемелер ===
* http://lrd63.narod2.ru/saigarilgalar/tiva-orus_slovar_A/{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 
* http://www.presskg.com/agym/09/1120_19.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151027104529/http://www.presskg.com/agym/09/1120_19.htm |date=2015-10-27 }}
* http://www.azattyk.org/content/blog_on_20th_anniversary_of_soviet_era_collapse_in_1991_door_uraganda/2270638.html &lt;br&gt;
* https://web.archive.org/web/20230213170215/http://tuvan.swarthmore.edu/?lang=tyv 
* http://vk.com/club2136662 
* http://www.tuvaculture.ru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110713224044/http://www.tuvaculture.ru/ |date=2011-07-13 }} 
* http://www.khural.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120109054548/http://www.khural.org/ |date=2012-01-09 }} 
* http://gov.tuva.ru/page.aspx?id=377 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121203091826/http://gov.tuva.ru/page.aspx?id=377 |date=2012-12-03 }}  Интернет ресурстар 
* http://gov.tuva.ru/news.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130124172054/http://gov.tuva.ru/news.aspx |date=2013-01-24 }}
* http://www.azattyk.org/content/article/1249800.html 
* http://kmb3.kloop.kg/index.php/category/tary-h/page/2/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160405133834/http://kmb3.kloop.kg/index.php/category/tary-h/page/2/ |date=2016-04-05 }} 
* http://akipress.org/kghistory/news:13304 
* http://www.youtube.com/playlist?list=PLF2088D701BBA7611 

[[Категория:Тыва]]
[[Категория:Гимндер]]
[[Категория:Адабият]]</text>
      <sha1>af6xgc9r7wkyileh4oosh1aayswe0eg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>МедиаВики:Vector.css</title>
    <ns>8</ns>
    <id>40413</id>
    <revision>
      <id>664441</id>
      <parentid>430154</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T19:41:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maintenance script</username>
        <id>10891</id>
      </contributor>
      <comment>Use thumb.wikimedia.org for thumbnails ([[phab:T427465]], Operator: Ladsgroup)</comment>
      <origin>664441</origin>
      <model>css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="1654" sha1="igrq8bgfjhq01xlqcgektnkcfkn3n09" xml:space="preserve">/* CSS placed here will affect users of the Vector skin */
/* #siteSub { display: inline; font-size: 92%; font-weight: normal } */

body.page-Башбарак #siteSub, /* TODO: Can be removed after Башкы_барак renaming is complete */
body.page-Башбарак #contentSub, /* TODO: Can be removed after Башкы_барак renaming is complete */
body.page-Башбарак h1.firstHeading, /* TODO: Can be removed after Башкы_барак renaming is complete */
body.page-Башкы_барак #siteSub,
body.page-Башкы_барак #contentSub,
body.page-Башкы_барак h1.firstHeading {
	display:none !important
}

/* {Link FA} */
.portal li.GA {
    background: url('//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6f/QS_blue_star_small.png') right top no-repeat;
    margin-right: 10px !important;
}
.portal li.FA {
    background: url('//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/33/Small_skew_star.gif') right top no-repeat;
    margin-right: 10px !important;
}
.portal li.FL {
    background: url('//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/02/Purple_star_unboxed.svg/11px-Purple_star_unboxed.svg.png') right top no-repeat;
    margin-right: 10px !important;
}


/* Topicons */
.topicon {
 position: absolute;
 top: -2em;
 right: 0;
}
#coordinates {  
 position: absolute;
 top: 0;
 right: 21.5em;
 font-size: 11px;
 white-space: nowrap;
}


/* {Right-uppermost image} */
.floating_object {
 position: absolute;
 right: 0px !important;
 top: -31px !important;
 z-index: 100;
 overflow: hidden;
}
body.ns-0 .floating_object { top: -20px !important }


/* menu over abs. pos. elements */
div.vectorMenu div { z-index: 2 }</text>
      <sha1>igrq8bgfjhq01xlqcgektnkcfkn3n09</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Стамбул</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45513</id>
    <revision>
      <id>664410</id>
      <parentid>566200</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T14:08:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>664410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6373" sha1="c9ppkqnh3dkw48dk4h94cf48lnbx544" xml:space="preserve">{{ОЖ                         
 |статусу                     = шаар
 |кыргызча аталышы            = Стамбул
 |расмий аталышы              = {{lang-tr|İstanbul}}&lt;br /&gt;[[Файл:Istanbul collage 6e.jpg|center|280px]]
 |баш ийгени                  = 
 |өлкө                        = Түркия
 |герб                        = 
 |гербдин туурасы             = 100
 |желек                       = 
 |желектин туурасы            = 150
  |lat_deg= 41|lat_min= 0|lat_sec=36
  |lon_deg= 28|lon_min= 57|lon_sec=37
 |CoordAddon                  = type:city(10034830)_region:TR
 |CoordScale                  =
 |ЯндексКарта                 = 
 |өлкө картасынын өлчөмү      = 300
 |убакыт аралыгы              =+2 
 |DST                         = 
 |област түрү                 =  Ил
 |област                      =  Стамбул
 |ички бөлүнүшү               = 
 |башчысынын түрү             = Мэр
 |башчысы                     = Экрем Имамоглу
 |негизделген күнү            = б.з.ч. 667-ж.
 |биринчи белгиленген         = 
 |мурунку аталышы             = Константинопол
 |берилген статусу            = 
 |аймагы                      = 5343
 |бийиктиги                   = 
 |ОЖ борборунун бийиктиги     = 100
 |климаты                     = 
 |расмий тили                 = түрк тили
 |расмий тили-ref             = 
  |калкы                      = {{Өсүү}} 13 854 740 
  |элди каттоо жылы           = 2012-жыл
  |жыштыгы                    = 2480,9
  |агломерация                = 
  |улуттук курамы             = 
  |диний курамы               = ислам
  |этнохороним                = Стамбулдук
 |телефон коду                = +90 212 (Европа бөлүгү)&lt;br /&gt; +90 216 (Азия бөлүгү)
 |почта индекси               = 34010-34850 &lt;br /&gt; 80000-81800
 |Commons түрмөгүндө          = Istanbul
 |сайты                       = http://www.ibb.gov.tr/
 |сайтынын тили               = tr
 |сайтынын тили 2             = en
 }}

'''Стамбул,''' сейрек колдонулган ― Ыстанбул ({{lang-tr|İstanbul}}) – [[Түркия]]нын эң чоң шаары.&lt;br&gt; 
Мурдагы [[Византия империясы|Византиянын]] жана Осмон султандыгынын борбор шаары. &lt;br&gt;
Түркчө аталышы -- &quot;Истанбул&quot; (''İstanbul''). Шаардын байыркы византиялык ([[Грек тили|грекче]]) аты &quot;Константинопол&quot; болчу. &lt;br&gt;

== Кыскача таржымакалы  ==
Стамбул шаарынын ордундагы байыркы шаар &quot;Бизантинум&quot; (Byzantium; грекче: Βυζάντιον, Byzántion) деп аталган. Аны болжол менен б.з.ч. 600-жылдын тегерегинде мегариалык гректер негиздешкен. Шаар аты &quot;Бизас&quot; деген кишинин атына байланыштуу делген имиш бар. Аны тракиялык же иллириялык болчу деген да жоромол бар. &lt;br&gt;

Римдик падыша Улуу Константин бул шаарды б.з. 330-жылы Рим империясынын чыгыштагы борбору деп жарыялаган. Ошондон тартып шаар &quot;Константинопол&quot; (Constantinople, грекче: &quot;Κωνσταντινούπολις&quot; -- Константинополис), б.а. &quot;Константиндин шаары&quot; деп аталып калган. &lt;br&gt;
Кийин шаар ортодокс христиандар негизги калкын түзгөн Византия империясынын борбору болуп калган. &lt;br&gt;

Сегиз аптага созулган камалоодон соң, 1453-жылы 29-майда бул византиялык борбор шаарды осмон султаны Мехмет Экинчи (&quot;Фатих&quot; - &quot;Жеңүүчү&quot;) каратып алган.

Ал шаардагы &quot;Айя София&quot; христиандык ыбаадатканасын жамы мечитке айландырган.  &lt;br&gt;
Мехмет Экинчи өзүн &quot;Кайсар-и Рум&quot;  -- &quot;Рим дөөлөтүнүн цезары&quot; деп жарыялаган. &lt;br&gt;

1923-жылы 29-октябрда [[Түркия]] жумурияты негизделип, анын борбор шаары катары Стамбул эмес, [[Анкара]] шаары жарыяланган. Мустапа Кемал [[Мустафа Кемаль Ататүрк|Ататүрк]] айдыңдык Түркиянын алгачкы президенти болуп калган. &lt;br&gt;

== Адабият тизмеси ==
* Efe, Recep; Cürebal, Isa (2011). &quot;Impacts of the &quot;Marmaray&quot; Project (Bosphorus Tube Crossing, Tunnels, and Stations) on Transportation and Urban Environment in Istanbul&quot;. In Brunn, Stanley D (ed.). Engineering Earth: The Impacts of Megaengineering Projects. London &amp; New York: Springer. pp. 715–34. ISBN 978-90-481-9919-8.  &lt;br&gt;
* El-Cheikh, Nadia Maria (2004). Byzantium Viewed by the Arabs. Cambridge, MA: Harvard University Press. ISBN 978-0-932885-30-2. &lt;br&gt;
* Finkel, Caroline (2005). Osman's Dream: The Story of the Ottoman Empire, 1300–1923. New York: Basic Books. ISBN 978-0-465-02396-7. &lt;br&gt;
* Freely, John (1996). Istanbul: The Imperial City. New York: Viking. ISBN 978-0-670-85972-6.  &lt;br&gt;
*  &lt;br&gt;


== Интернеттеги шилтемелер  ==
* https://web.archive.org/web/20201005104736/https://sehirharitasi.ibb.gov.tr/


[[Файл:Hagia Sophia - panoramio (4).jpg|thumb|left|[[Айя-Софья]].]]

[[Категория:Түркия]]
[[Категория:Шаарлар]]
[[Категория:Евразия]]
[[Категория:Европа]]
[[Категория:Азия]]
[[Категория:Түркия шаарлары]]</text>
      <sha1>c9ppkqnh3dkw48dk4h94cf48lnbx544</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мальдив</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56740</id>
    <revision>
      <id>664401</id>
      <parentid>376349</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T13:41:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>664401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14649" sha1="sup7k90ycburhil56cznxmgbjrltvyt" xml:space="preserve">{{Мамлекет
 |Этап1                                    = 
 |Дата1                                    = 
 |Этап2                                    = 
 |Дата2                                    = 
 |Этап3                                    = 
 |Дата3                                    = 
 |Этап4                                    = 
 |Дата4                                    = 
 |Этап5                                    = 
 |Дата5                                    = 
 |Макамы                                   = 
 |Негизделген                              = 
 |Макамы                                   = 
 |Кыргызча аталышы                         = Мальдив Республикасы
 |Расмий аталышы                           = {{lang-dv|ދިވެހިރާއްޖޭގެ جمهورية&lt;br&gt;Dhivehi Raajjeyge Jumhooriyyaa}}
 |Мамлекеттик дини                         = [[Ислам]] (сүннөттүк)
 |Герб                                     = Emblem of the Maldives.svg
 |Желек                                    = Flag of Maldives.svg
 |Гимн аталышы                             = Gaumee Salaam
 |Аудио                                    = National Anthem of Maldives.ogg
 |Урааны                                   = 
 |Башкаруу формасы                         = [[президенттик республика]]
 |Картада                                  = Maldives (orthographic projection).svg
| lat_dir = N
| lat_deg = 3
| lat_min = 12
| lat_sec = 0
| lon_dir = E
| lon_deg = 73
| lon_min = 13
| lon_sec = 0
| region = MV
| CoordScale = 7000000
 |Тили                                     = [[дивехи тили]]
 |Эгемендүүлүк күнү                        = [[26-июль]] [[1965-жыл]]
 |Эгемендүүлүгүн алды                      = [[Улуу Британия|Улуу Британиядан]]
 |Борбор шаары                             = [[Мале]]
 |Ири шаарлар                              = Мале, Адду-Сити, Фувахмулах
 |Башчыларынын милдеттери                  = Президент
 |Башчылары                                = Мохамед Муиззу
 |Аянты                                    = 300
 |Суу пайызы                               = 0
 |Аянты боюнча орду                        = 207-орун
 |Калкы                                    = 521 021
 |Калкы боюнча орду                        = 170-орун
 |Калкты каттоо жылы                       = 2023
 |Калктын жыштыгы                          = 1 736
 |Калкынын жыштыгы боюнча орду             = 3-орун
 |ИДӨ (САМ)                                = 7,37 млрд
 |ИДӨ (САМ) эсептөө жылы                   = 2023
 |ИДӨ (САМ) боюнча орду                    = 155-орун
 |ИДӨ (САМ) ар бир жанга                   = 14 147
 |ИДӨ (номинал)                            = 6,60 млрд
 |ИДӨ (номинал) эсептөө жылы               = 2023
 |ИДӨ (номинал) боюнча орду                = 157-орун
 |ИДӨ (номинал) ар бир жанга               = 12 678
 |Акча бирдиги                             = мальдив руфиясы
 |АДӨИ                                     = {{Өсүү}}0,745
 |АДӨИ деңгээли                            = &lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;'''жогору'''&lt;/span&gt;
 |АДӨИ боюнча орду                         = 106-орун
 |Учак компаниясы                          = Maldivian
 |ЭОК                                      = MDV
 |ISO                                      = MV
 |Этнохороним                              = мальдивдик, мальдивдиктер
 |Домени                                   = [[.mv]]
 |Телефон коду                             = 960
 |Убакыт аралыгы                           = [[UTC+05:00|+05:00]]
 |Штрих коду                               = 
 |Түшүнүктөр                               = &lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[commons:Maldives|'''Викиказынадагы медиафайлдар''']]&lt;/div&gt;
}}
[[Файл:Maldives (orthographic projection).svg|thumb|Мальдив]]
[[Файл:Flag of Maldives.svg|thumb|Желек]]
'''Мальдив''', Мальдив Республикасы (Дивехи Раджехе Жумхурия) ([[Мальдив|Мальдивче]]: ''Divehirā'je'', ''Dhivehi Raa'je''), '''Мальдив Республикасы''' (Mald. ''Divehirā'jēge jumuhūri'ya'', ''Dhivehi Raajjeyge Jumhooriyyaa'') – Түштүк Азиядагы арал мамлекет. Инди океанынын түндүгүндө, Мальдив аралында (1200 жакын майда аралдардан турат; алар 26 шуру атоллдорун түзөт), Индстан жарым аралынан түштүк-батышта жайгашкан. Шри-Ланка аралынын түштүк-батышында. Аянты 298 км2 (кургактыктагы). Калкы 3,2 млн (2011). Борбору – Мале. Мальдивдин аймагы 21 административдик бөлүккө (20 атоллго жана борбордук округга) бөлүнөт. Акча бирдиги – руфия.
Административдик-аймактык бөлүнүшү (2006)
Мальдив – БУУнун (1965), ЭФВтин (1978), Эл аралык реконструкция жана өнүктүрүү банкынын (1978), Ынтымакташтыктын (1982), Түштүк Азия өлкөлөрүнүн региондук кызматташтык ассоциа­циясынын (1985), Бүткүл дүйнөлүк соода уюмунун (1995) мүчөсү. 
==Мамлекеттик түзүлүшү==
Мальдив – унитардык мамлекет. Конституциясы 2008-жылы кабыл алынган. Башкаруу формасы – президенттик республика. Мамлекет жана өкмөт башчысы – президент, 5 жылга шайланат. Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы – бир палаталуу парламент (Элдик межлис). Аткаруу бийлигинин жогорку органы – Министрлер кабинети. Мальдивде көп партиялуу саясий система орун алган. Башкаруучу партиялары: Мальдив демократиялык партиясы, Мальдив элдик партиясы, Ислам демократиялык партиясы ж.б. 
Мальдив – унитардык мамлекет. Конституциясы 2008-жылы 7-августта кабыл алынган. Башкаруу формасы – президенттик республика. Мамлекет жана өкмөт башчысы – президент (бир гана жолу 5 жылга шайланат). Мыйзам чыгаруучу жогорку органы – бир палаталуу парламент (элдик межлис; 77 депутаттан турат, анын 8ин президент дайындайт). Аткаруу бийлигинин жогорку органы – министрлер кабинети. 
==Табияты==
Мальдив архипелагы 2 миңден ашык майда аралдан турат. Алардын бийиктиги 3 мге чейин. Климаты экватордук муссондук. Айлык орточо температурасы 24–30°С. Жылдык жаан-чачыны 2500 мм. Агын суусу жок. Топурагы кумдуу. Кээ аралдарында мангр токою кездешет. Азык болуучу ж. б. өсүмдүктөрү сырттан алынып келинген. Кокос пальмасы, банан өстүрүлөт. Канаттуулардын 180–200 түрү мекендейт. Көк кытан жана геккондун 2 түрү бардык жерде кездешет. Жергиликтүү жаныбарлары – сойлоочулар жана жарганаттын 2 түрү (учуучу түлкү сымал). Курт-кумурсканын 130, көпөлөктүн 70 түрү бар. Суу дүйнөсү өтө бай жана ар түрдүү. Акула, риф балыктары, мурен, омурткасыздар, маржан полиби, рак сымалдар, моллюскалар бар. 1998-жылдан муздак Перуан агымы бир аз жылыгандыктан, Инди океанынын суусунун температурасы өтө тез жогорулап, анын натыйжасында маржан полиби массалык түрдө кырылган. Арал 2004-жылы цунамиден жабыркаган. Мальдивде коргоого алынган 25 деңиз акваториясы жана бир табигый аймагы (чеке белиндеги акватория менен; Хитаду аралы) бар.
==Калкы==
Элинин көпчүлүкбөлүгүн мальдивдер (98,4%), ошондой эле сингалдар, гужараттар, тамилдер жана арабдар да жашайт. Расмий тили – мальдив (дивехи) тили. Дини – ислам (сүннөттөр). Бул дин өлкөнүн бардык жарандары үчүн милдеттүү. Мусулман эмес диний уюмдарга тыюу салынган. орточо жыштыгы 1 км2ге 1164 киши. Калкынын жашынын орточо узактыгы эркектериники – 72,5 жаш, аялдарыныкы – 74,2. Төрөлүүнүн деңгээли (1000ге 23) өлүм-житимден (1000ге 4) 5,8 эсе жогору. 100 аялга 102 эркек туура келет. Шаар калкы 38% (2008). Жалгыз ири шаары – Мале.
Мальдив дүйнөдөгү өнүгүп келе жаткан кичи өлкөлөрдүн катарына кирет. ИДПнин көлөмү 1,8 млрд долларды түзөт (АКШ, 2010), аны киши башына бөлүштүргөндө 4,6 миң доллардан туура келет. Андагы тейлөө чөйрөсүнүн үлүшү 77,5%, өнөр жайдыкы 16,9, айыл чарбаныкы 5,6. Экономикасынын негизин чет элдик туризм (ИДПдеги үлүшү 28%; 2009-жылы 656 миң турист келген) жана балыкчылык (жылына 150 миң тонна) түзөт. 2008-жылы 300 млн кВт.с электр энергиясы өндүрүлгөн. Курулушта колдонулуучу кум жана шуру (коралл) казылып алынат. Деңиз продуктылары, балык жана айыл чарба азыктары (анын ичинде укокос жаңгагы) беленделет. Тигилүү кийим чыгарылат, балыкчылар үчүн дхони кайыгы даярдалып, кеме оңдолот. Кокос пальмасы, тропика жашылча-жемиштери өстүрүлөт. Мал чарбачылыгы жокко эсе. Үй куштары багылат. Автомобиль жолунун узундугу 88 км (2006). Деңиз соода флоту 29 кемеден турат. 4 аэропорту, анын ичинде эл аралык (Мале шаарында) бар. Башкы порту – Мале. Сыртка балык жана балык продуктылары (90%) чыгарылат. Негизги соода шериктештери: Шри-Ланка, Улуу Британия, Италия, Франция (экспорт), Сингапур, БАЭ, Тайланд, Малайзия, Индия (импорт). 
==Тарыхы==
Мальдив аралы жөнүндө алгачкы жазма даректер 16-кылымдан белгилүү. Арал калкынын этностук негизин Индостан менен Цейлондон (Шри Ланка) чыккан ария уруулары түзгөн. Алар аралдарды 10-кылымдан баштап мекендеген. 12-кылымдан ислам дини тарай баштаган. 14-кылымда Диди династиясынын султандары башкарган мамлекет түзүлгөн (ал бийлик 1968-жылга чейин сакталган). 1558-жылы Мальдивди португалдар басып алган, бирок жергиликтүү калк аларды 1573-жылы кууп чыккан. 17-кылымдын 2-жарымында Мальдив султандыгы Цейлондогу голланд башкаруучуларына көз каранды болуп, 1796-жылы Улуу Британиянын таасирине өткөн. 1887-жылы декабрда ал Британия протекторатында айланган. 1965-жылы 26-июлда Улуу Британия менен Мальдивдин ортосунда түзүлгөн келишимге ылайык Мальдив көз карандысыз мамлекет деп жарыяланган. Бул күн Мальдив Республикасынын улуттук майрамына айланган. 1968-жылы референдумдун натыйжасында Мальдив Республика болуп жарыяланган. 1965-жылдан БУУга мүчө

==Колдонулган адабияттар==
* [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 5-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. илл. ISBN 978 9967-14-111 -7
{{Азия өлкөлөрү}}
[[Категория:Мамлекеттер арип боюнча]]</text>
      <sha1>sup7k90ycburhil56cznxmgbjrltvyt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>664405</id>
      <parentid>664401</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T13:42:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>664405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14641" sha1="rxgyxleysxxgxvyb40fh0q9m1ikrcl7" xml:space="preserve">{{Мамлекет
 |Этап1                                    = 
 |Дата1                                    = 
 |Этап2                                    = 
 |Дата2                                    = 
 |Этап3                                    = 
 |Дата3                                    = 
 |Этап4                                    = 
 |Дата4                                    = 
 |Этап5                                    = 
 |Дата5                                    = 
 |Макамы                                   = 
 |Негизделген                              = 
 |Макамы                                   = 
 |Кыргызча аталышы                         = Мальдив Республикасы
 |Расмий аталышы                           = {{lang-dv|ދިވެހިރާއްޖޭގެ جمهورية&lt;br&gt;Dhivehi Raajjeyge Jumhooriyyaa}}
 |Мамлекеттик дини                         = [[Ислам]] (сүннөттүк)
 |Герб                                     = Coat of Arms of Maldives.svg
 |Желек                                    = Flag of Maldives.svg
 |Гимн аталышы                             = Gaumee Salaam&lt;br&gt;
 |Аудио                                    = Gaumii salaam.ogg
 |Урааны                                   = 
 |Башкаруу формасы                         = [[президенттик республика]]
 |Картада                                  = Maldives (orthographic projection).svg
| lat_dir = N
| lat_deg = 3
| lat_min = 12
| lat_sec = 0
| lon_dir = E
| lon_deg = 73
| lon_min = 13
| lon_sec = 0
| region = MV
| CoordScale = 7000000
 |Тили                                     = [[дивехи тили]]
 |Эгемендүүлүк күнү                        = [[26-июль]] [[1965-жыл]]
 |Эгемендүүлүгүн алды                      = [[Улуу Британия|Улуу Британиядан]]
 |Борбор шаары                             = [[Мале]]
 |Ири шаарлар                              = Мале, Адду-Сити, Фувахмулах
 |Башчыларынын милдеттери                  = Президент
 |Башчылары                                = Мохамед Муиззу
 |Аянты                                    = 300
 |Суу пайызы                               = 0
 |Аянты боюнча орду                        = 207-орун
 |Калкы                                    = 521 021
 |Калкы боюнча орду                        = 170-орун
 |Калкты каттоо жылы                       = 2023
 |Калктын жыштыгы                          = 1 736
 |Калкынын жыштыгы боюнча орду             = 3-орун
 |ИДӨ (САМ)                                = 7,37 млрд
 |ИДӨ (САМ) эсептөө жылы                   = 2023
 |ИДӨ (САМ) боюнча орду                    = 155-орун
 |ИДӨ (САМ) ар бир жанга                   = 14 147
 |ИДӨ (номинал)                            = 6,60 млрд
 |ИДӨ (номинал) эсептөө жылы               = 2023
 |ИДӨ (номинал) боюнча орду                = 157-орун
 |ИДӨ (номинал) ар бир жанга               = 12 678
 |Акча бирдиги                             = мальдив руфиясы
 |АДӨИ                                     = {{Өсүү}}0,745
 |АДӨИ деңгээли                            = &lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;'''жогору'''&lt;/span&gt;
 |АДӨИ боюнча орду                         = 106-орун
 |Учак компаниясы                          = Maldivian
 |ЭОК                                      = MDV
 |ISO                                      = MV
 |Этнохороним                              = мальдивдик, мальдивдиктер
 |Домени                                   = [[.mv]]
 |Телефон коду                             = 960
 |Убакыт аралыгы                           = [[UTC+05:00|+05:00]]
 |Штрих коду                               = 
 |Түшүнүктөр                               = &lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[commons:Maldives|'''Викиказынадагы медиафайлдар''']]&lt;/div&gt;
}}
[[Файл:Maldives (orthographic projection).svg|thumb|Мальдив]]
[[Файл:Flag of Maldives.svg|thumb|Желек]]
'''Мальдив''', Мальдив Республикасы (Дивехи Раджехе Жумхурия) ([[Мальдив|Мальдивче]]: ''Divehirā'je'', ''Dhivehi Raa'je''), '''Мальдив Республикасы''' (Mald. ''Divehirā'jēge jumuhūri'ya'', ''Dhivehi Raajjeyge Jumhooriyyaa'') – Түштүк Азиядагы арал мамлекет. Инди океанынын түндүгүндө, Мальдив аралында (1200 жакын майда аралдардан турат; алар 26 шуру атоллдорун түзөт), Индстан жарым аралынан түштүк-батышта жайгашкан. Шри-Ланка аралынын түштүк-батышында. Аянты 298 км2 (кургактыктагы). Калкы 3,2 млн (2011). Борбору – Мале. Мальдивдин аймагы 21 административдик бөлүккө (20 атоллго жана борбордук округга) бөлүнөт. Акча бирдиги – руфия.
Административдик-аймактык бөлүнүшү (2006)
Мальдив – БУУнун (1965), ЭФВтин (1978), Эл аралык реконструкция жана өнүктүрүү банкынын (1978), Ынтымакташтыктын (1982), Түштүк Азия өлкөлөрүнүн региондук кызматташтык ассоциа­циясынын (1985), Бүткүл дүйнөлүк соода уюмунун (1995) мүчөсү. 
==Мамлекеттик түзүлүшү==
Мальдив – унитардык мамлекет. Конституциясы 2008-жылы кабыл алынган. Башкаруу формасы – президенттик республика. Мамлекет жана өкмөт башчысы – президент, 5 жылга шайланат. Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы – бир палаталуу парламент (Элдик межлис). Аткаруу бийлигинин жогорку органы – Министрлер кабинети. Мальдивде көп партиялуу саясий система орун алган. Башкаруучу партиялары: Мальдив демократиялык партиясы, Мальдив элдик партиясы, Ислам демократиялык партиясы ж.б. 
Мальдив – унитардык мамлекет. Конституциясы 2008-жылы 7-августта кабыл алынган. Башкаруу формасы – президенттик республика. Мамлекет жана өкмөт башчысы – президент (бир гана жолу 5 жылга шайланат). Мыйзам чыгаруучу жогорку органы – бир палаталуу парламент (элдик межлис; 77 депутаттан турат, анын 8ин президент дайындайт). Аткаруу бийлигинин жогорку органы – министрлер кабинети. 
==Табияты==
Мальдив архипелагы 2 миңден ашык майда аралдан турат. Алардын бийиктиги 3 мге чейин. Климаты экватордук муссондук. Айлык орточо температурасы 24–30°С. Жылдык жаан-чачыны 2500 мм. Агын суусу жок. Топурагы кумдуу. Кээ аралдарында мангр токою кездешет. Азык болуучу ж. б. өсүмдүктөрү сырттан алынып келинген. Кокос пальмасы, банан өстүрүлөт. Канаттуулардын 180–200 түрү мекендейт. Көк кытан жана геккондун 2 түрү бардык жерде кездешет. Жергиликтүү жаныбарлары – сойлоочулар жана жарганаттын 2 түрү (учуучу түлкү сымал). Курт-кумурсканын 130, көпөлөктүн 70 түрү бар. Суу дүйнөсү өтө бай жана ар түрдүү. Акула, риф балыктары, мурен, омурткасыздар, маржан полиби, рак сымалдар, моллюскалар бар. 1998-жылдан муздак Перуан агымы бир аз жылыгандыктан, Инди океанынын суусунун температурасы өтө тез жогорулап, анын натыйжасында маржан полиби массалык түрдө кырылган. Арал 2004-жылы цунамиден жабыркаган. Мальдивде коргоого алынган 25 деңиз акваториясы жана бир табигый аймагы (чеке белиндеги акватория менен; Хитаду аралы) бар.
==Калкы==
Элинин көпчүлүкбөлүгүн мальдивдер (98,4%), ошондой эле сингалдар, гужараттар, тамилдер жана арабдар да жашайт. Расмий тили – мальдив (дивехи) тили. Дини – ислам (сүннөттөр). Бул дин өлкөнүн бардык жарандары үчүн милдеттүү. Мусулман эмес диний уюмдарга тыюу салынган. орточо жыштыгы 1 км2ге 1164 киши. Калкынын жашынын орточо узактыгы эркектериники – 72,5 жаш, аялдарыныкы – 74,2. Төрөлүүнүн деңгээли (1000ге 23) өлүм-житимден (1000ге 4) 5,8 эсе жогору. 100 аялга 102 эркек туура келет. Шаар калкы 38% (2008). Жалгыз ири шаары – Мале.
Мальдив дүйнөдөгү өнүгүп келе жаткан кичи өлкөлөрдүн катарына кирет. ИДПнин көлөмү 1,8 млрд долларды түзөт (АКШ, 2010), аны киши башына бөлүштүргөндө 4,6 миң доллардан туура келет. Андагы тейлөө чөйрөсүнүн үлүшү 77,5%, өнөр жайдыкы 16,9, айыл чарбаныкы 5,6. Экономикасынын негизин чет элдик туризм (ИДПдеги үлүшү 28%; 2009-жылы 656 миң турист келген) жана балыкчылык (жылына 150 миң тонна) түзөт. 2008-жылы 300 млн кВт.с электр энергиясы өндүрүлгөн. Курулушта колдонулуучу кум жана шуру (коралл) казылып алынат. Деңиз продуктылары, балык жана айыл чарба азыктары (анын ичинде укокос жаңгагы) беленделет. Тигилүү кийим чыгарылат, балыкчылар үчүн дхони кайыгы даярдалып, кеме оңдолот. Кокос пальмасы, тропика жашылча-жемиштери өстүрүлөт. Мал чарбачылыгы жокко эсе. Үй куштары багылат. Автомобиль жолунун узундугу 88 км (2006). Деңиз соода флоту 29 кемеден турат. 4 аэропорту, анын ичинде эл аралык (Мале шаарында) бар. Башкы порту – Мале. Сыртка балык жана балык продуктылары (90%) чыгарылат. Негизги соода шериктештери: Шри-Ланка, Улуу Британия, Италия, Франция (экспорт), Сингапур, БАЭ, Тайланд, Малайзия, Индия (импорт). 
==Тарыхы==
Мальдив аралы жөнүндө алгачкы жазма даректер 16-кылымдан белгилүү. Арал калкынын этностук негизин Индостан менен Цейлондон (Шри Ланка) чыккан ария уруулары түзгөн. Алар аралдарды 10-кылымдан баштап мекендеген. 12-кылымдан ислам дини тарай баштаган. 14-кылымда Диди династиясынын султандары башкарган мамлекет түзүлгөн (ал бийлик 1968-жылга чейин сакталган). 1558-жылы Мальдивди португалдар басып алган, бирок жергиликтүү калк аларды 1573-жылы кууп чыккан. 17-кылымдын 2-жарымында Мальдив султандыгы Цейлондогу голланд башкаруучуларына көз каранды болуп, 1796-жылы Улуу Британиянын таасирине өткөн. 1887-жылы декабрда ал Британия протекторатында айланган. 1965-жылы 26-июлда Улуу Британия менен Мальдивдин ортосунда түзүлгөн келишимге ылайык Мальдив көз карандысыз мамлекет деп жарыяланган. Бул күн Мальдив Республикасынын улуттук майрамына айланган. 1968-жылы референдумдун натыйжасында Мальдив Республика болуп жарыяланган. 1965-жылдан БУУга мүчө

==Колдонулган адабияттар==
* [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 5-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. илл. ISBN 978 9967-14-111 -7
{{Азия өлкөлөрү}}
[[Категория:Мамлекеттер арип боюнча]]</text>
      <sha1>rxgyxleysxxgxvyb40fh0q9m1ikrcl7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ханген-Вайсхайм</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59629</id>
    <revision>
      <id>664435</id>
      <parentid>582392</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T17:46:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>664435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4626" sha1="kyeasawnbejczrr4ptv7k4m5ifwdhjg" xml:space="preserve">{{ОЖ
 |статусу                 = муниципалитет 
 |кыргызча аталышы           = Ханген-Вайсхайм 
 |расмий аталышы            = Hangen-Weisheim 
 |сүрөтү                   =  
 |баш ийгени                = 
 |өлкө                      = Германия 
 |герб                 = DEU Hangen-Weisheim COA.svg
 |желек                      = 
 |гербдин сүрөттөлүшү     = 
 |желектин сүрөттөлүшү          = 
 |гербдин туурасы             = 
 |желектин туурасы                   = 
  |lat_dir=N |lat_deg=49 |lat_min=42 |lat_sec=37 
  |lon_dir=E |lon_deg=8 |lon_min=11 |lon_sec=1 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |чек аранын түрү             = 
 |таблицадагы чек ара        = 
 |өлкөнүн картасынын өлчөмү    = 
 |облус картасынын өлчөмү = 
 |район картасынын өлчөмү = 
 |облус түрү              = Германия жерлери{{!}}Жер 
 |облус                  = Рейнланд-Пфальц 
 |таблицадагы облус         = Рейнланд-Пфальц 
 |район түрү              = Германия району{{!}}Району
 |район                  = Альцай-Вормс 
 |таблицадагы район         = Альцай-Вормс (район){{!}}Альцай-Вормс 
 |коомдун түрү              = 
 |коом                   = 
 |таблицадагы коом         = 
 |ички бөлүнүшү           =  
 |башчысынын түрү           = 
 |башчысы                  = Вальтер Кундель 
 |негизделген күнү         = 
 |биринчи белгиленген           = 
 |мурунку аталышы        = 
 |статустун берилиши             = 
 |аймагы              = 4,6 
 |бийиктиктин түрү         = 
 |ОЖ борборунун бийиктиги    = 222 
 |климаты                 = 
 |расмий тили              = 
  |калкы                = 487 
  |элди каттоо жылы             = 2010 
  |жыштыгы              = 
  |агломерация             = 
  |улуттук курамы          = 
  |диний курамы = 
  |этнохороним            = 
 |убакыт аралыгы           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коду            = 06735 
 |почта индекси           = 55234 
 |почта индекстери        = 
 |автоунаа коду         = AZ 
 |идентификатордун түрү      = Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду{{!}}Расмий коду 
 |цифралык идентификатор   = 07 3 31 039 
 |Commons түрмөгүндө     =  
 |сайты                   = http://www.hangen-weisheim.de/ 
 |сайтынын тили               = de 
}} 
'''Ханген-Вайсхайм''' ({{lang-de|Hangen-Weisheim}}) — [[Германия|Германия Федеративдик Республикасынын]] [[Рейнланд-Пфальц]] [[Германия Жерлери|жеринде]] жайгашкан [[муниципалитет]].  [[Альцай-Вормс (район)|Альцай-Вормс]] районуна кирет.

Калкы — 487 киши (2013-жыл). .&lt;ref&gt;[http://www.statistik.rlp.de/fileadmin/dokumente/berichte/A1033_201022_hj_G.pdf Statistisches Landesamt Rheinland-Pfalz — Bevölkerung der Gemeinden am 31. Dezember 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120131082852/http://www.statistik.rlp.de/fileadmin/dokumente/berichte/A1033_201022_hj_G.pdf |date=2012-01-31 }} (PDF; 727 KB)&lt;/ref&gt; Аянты — 4,6 км². Мамлекет ичинде бекитилген [[Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду|расмий коду]] — ''07 3 31 039''. Муниципалитеттин башчысы — Вальтер Кундель.


==Булактар==
{{Булактар}}

==Тышкы шилтемелер==
* [https://web.archive.org/web/20160320085947/http://www.hangen-weisheim.de/ Расмий сайты]

{{Рейнланд-Пфальц райондору}}
{{Германия:Альцай-Вормс району:Шаарлар}}
{{RhinelandPalatinate-geo-stub}}

[[Категория:Рейнланд-Пфальц шаарлары]]</text>
      <sha1>kyeasawnbejczrr4ptv7k4m5ifwdhjg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хольстум</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59746</id>
    <revision>
      <id>664436</id>
      <parentid>582678</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T18:01:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>664436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4638" sha1="fdc706pkf7k46rpt6yi85ftxgiiud7j" xml:space="preserve">{{ОЖ
 |статусу                 = муниципалитет 
 |кыргызча аталышы           = Хольстум 
 |расмий аталышы            = Holsthum 
 |сүрөтү                   =  
 |баш ийгени                = 
 |өлкө                      = Германия 
 |герб                 = DEU Holsthum COA.svg 
 |желек                      = 
 |гербдин сүрөттөлүшү     = 
 |желектин сүрөттөлүшү          = 
 |гербдин туурасы             = 
 |желектин туурасы                   = 
  |lat_dir=N |lat_deg=49 |lat_min=53 |lat_sec=30 
  |lon_dir=E |lon_deg=6 |lon_min=24 |lon_sec=48 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |чек аранын түрү             = 
 |таблицадагы чек ара        = 
 |өлкөнүн картасынын өлчөмү    = 
 |облус картасынын өлчөмү = 
 |район картасынын өлчөмү = 
 |облус түрү              = Германия жерлери{{!}}Жер 
 |облус                  = Рейнланд-Пфальц 
 |таблицадагы облус         = Рейнланд-Пфальц 
 |район түрү              = Германия району{{!}}Району
 |район                  = Айфель-Битбург-Прүм 
 |таблицадагы район         = Айфель-Битбург-Прүм (район){{!}}Айфель-Битбург-Прүм 
 |коомдун түрү              = 
 |коом                   = 
 |таблицадагы коом         = 
 |ички бөлүнүшү           =  
 |башчысынын түрү           = 
 |башчысы                  = Хайнц Бершайд 
 |негизделген күнү         = 
 |биринчи белгиленген           = 
 |мурунку аталышы        = 
 |статустун берилиши             = 
 |аймагы              = 9,31 
 |бийиктиктин түрү         = 
 |ОЖ борборунун бийиктиги    = 210 
 |климаты                 = 
 |расмий тили              = 
  |калкы                = 583 
  |элди каттоо жылы             = 2010 
  |жыштыгы              = 
  |агломерация             = 
  |улуттук курамы          = 
  |диний курамы = 
  |этнохороним            = 
 |убакыт аралыгы           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коду            = 06523 
 |почта индекси           = 54668 
 |почта индекстери        = 
 |автоунаа коду         = BIT 
 |идентификатордун түрү      = Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду{{!}}Расмий коду 
 |цифралык идентификатор   = 07 2 32 053 
 |Commons түрмөгүндө     = Holsthum 
 |сайты                   = http://www.irrel.de 
 |сайтынын тили               = de 
}} 
'''Хольстум''' ({{lang-de|Holsthum}}) — [[Германия|Германия Федеративдик Республикасынын]] [[Рейнланд-Пфальц]] [[Германия Жерлери|жеринде]] жайгашкан [[муниципалитет]].  [[Айфель-Битбург-Прүм (район)|Айфель-Битбург-Прүм]] районуна кирет.

Калкы — 583 киши (2013-жыл)&lt;ref&gt;[http://www.statistik.rlp.de/fileadmin/dokumente/berichte/A1033_201022_hj_G.pdf Statistisches Landesamt Rheinland-Pfalz – Bevölkerung der Gemeinden am 31. Dezember 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120131082852/http://www.statistik.rlp.de/fileadmin/dokumente/berichte/A1033_201022_hj_G.pdf |date=2012-01-31 }} (PDF; 727 KB)&lt;/ref&gt;. Аянты — 9,31 км². Мамлекет ичинде бекитилген [[Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду|расмий коду]] — ''07 2 32 053''. Муниципалитеттин башчысы — Хайнц Бершайд.


==Булактар==
{{Булактар}}

==Тышкы шилтемелер==
* [https://web.archive.org/web/20220319154637/http://www.irrel.de/ Расмий сайты]

{{Рейнланд-Пфальц райондору}}
{{Германия:Айфель-Битбург-Прүм району:Шаарлар}}
{{RhinelandPalatinate-geo-stub}}

[[Категория:Рейнланд-Пфальц шаарлары]]</text>
      <sha1>fdc706pkf7k46rpt6yi85ftxgiiud7j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Эхтернахербрүк</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59866</id>
    <revision>
      <id>664444</id>
      <parentid>583012</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T20:03:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>664444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4862" sha1="5xl57qh14p4uavh8eau5slqvphlv6wk" xml:space="preserve">{{ОЖ
 |статусу                 = муниципалитет 
 |кыргызча аталышы           = Эхтернахербрүк 
 |расмий аталышы            = Echternacherbrück 
 |сүрөтү                   =  
 |баш ийгени                = 
 |өлкө                      = Германия 
 |герб                 = DEU Echternacherbrück COA.svg 
 |желек                      = 
 |гербдин сүрөттөлүшү     = 
 |желектин сүрөттөлүшү          = 
 |гербдин туурасы             = 
 |желектин туурасы                   = 
  |lat_dir=N |lat_deg=49 |lat_min=48 |lat_sec=47 
  |lon_dir=E |lon_deg=6 |lon_min=25 |lon_sec=43 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |чек аранын түрү             = 
 |таблицадагы чек ара        = 
 |өлкөнүн картасынын өлчөмү    = 
 |облус картасынын өлчөмү = 
 |район картасынын өлчөмү = 
 |облус түрү              = Германия жерлери{{!}}Жер 
 |облус                  = Рейнланд-Пфальц 
 |таблицадагы облус         = Рейнланд-Пфальц 
 |район түрү              = Германия району{{!}}Району
 |район                  = Айфель-Битбург-Прүм 
 |таблицадагы район         = Айфель-Битбург-Прүм (район){{!}}Айфель-Битбург-Прүм 
 |коомдун түрү              = 
 |коом                   = 
 |таблицадагы коом         = 
 |ички бөлүнүшү           = 1 ички район 
 |башчысынын түрү           = 
 |башчысы                  = Карл-Хайнц Вирц 
 |негизделген күнү         = 
 |биринчи белгиленген           = 
 |мурунку аталышы        = 
 |статустун берилиши             = 
 |аймагы              = 4,74 
 |бийиктиктин түрү         = 
 |ОЖ борборунун бийиктиги    = 175 
 |климаты                 = 
 |расмий тили              = 
  |калкы                = 700 
  |элди каттоо жылы             = 2010 
  |жыштыгы              = 
  |агломерация             = 
  |улуттук курамы          = 
  |диний курамы = 
  |этнохороним            = 
 |убакыт аралыгы           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коду            = 06525 
 |почта индекси           = 54668 
 |почта индекстери        = 
 |автоунаа коду         = BIT 
 |идентификатордун түрү      = Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду{{!}}Расмий коду 
 |цифралык идентификатор   = 07 2 32 028 
 |Commons түрмөгүндө     = Echternacherbrück 
 |сайты                   = http://www.irrel.de 
 |сайтынын тили               = de 
}} 
'''Эхтернахербрүк''' ({{lang-de|Echternacherbrück}}) — [[Германия|Германия Федеративдик Республикасынын]] [[Рейнланд-Пфальц]] [[Германия Жерлери|жеринде]] жайгашкан [[муниципалитет]].  [[Айфель-Битбург-Прүм (район)|Айфель-Битбург-Прүм]] районуна кирет.

Калкы — 700 киши (2013-жыл)&lt;ref&gt;[http://www.statistik.rlp.de/fileadmin/dokumente/berichte/A1033_201022_hj_G.pdf Statistisches Landesamt Rheinland-Pfalz – Bevölkerung der Gemeinden am 31. Dezember 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120131082852/http://www.statistik.rlp.de/fileadmin/dokumente/berichte/A1033_201022_hj_G.pdf |date=2012-01-31 }} (PDF; 727 KB)&lt;/ref&gt;. Аянты — 4,74 км². Мамлекет ичинде бекитилген [[Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду|расмий коду]] — ''07 2 32 028''. Муниципалитеттин башчысы — Карл-Хайнц Вирц.

Муниципалитет административдик курамы боюнча 1 шаардык районго бөлүнөт.

==Булактар==
{{Булактар}}

==Тышкы шилтемелер==
* [https://web.archive.org/web/20220319154637/http://www.irrel.de/ Расмий сайты]

{{Рейнланд-Пфальц райондору}}
{{Германия:Айфель-Битбург-Прүм району:Шаарлар}}
{{RhinelandPalatinate-geo-stub}}

[[Категория:Рейнланд-Пфальц шаарлары]]</text>
      <sha1>5xl57qh14p4uavh8eau5slqvphlv6wk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рөглинг</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61373</id>
    <revision>
      <id>664396</id>
      <parentid>612010</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T12:53:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>664396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4986" sha1="dyd9chi6z7t9cvdnd3z41lsa9z36gm6" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусу                 = муниципалитет 
 |кыргызча аталышы           = Рөглинг 
 |расмий аталышы            = Rögling 
 |сурөтү                   =  
 |баш ийгени                 = 
 |өлкө                      = Германия 
 |герб                 = DEU Rögling COA.svg 
 |желек                       = 
 |гербдин сүрөттөлүшү     = 
 |желектин сүрөттөлүшү         = 
 |гербдин туурасы             = 
 |желектин туурасы                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=51 |lat_sec=0 
  |lon_dir=E |lon_deg=10 |lon_min=57 |lon_sec=0 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |чек аранын түрү             = 
 |таблицадагы чек ара        = 
 |өлкөнүн картасынын өлчөмү    = 
 |облус картасынын өлчөмү = 
 |район картасынын өлчөмү = 
 |облус түрү              = Германия жерлери{{!}}Жер 
 |облус                  = Бавария 
 |таблицадагы облус         = Бавария 
 |район түрү              = Германиянын райондору{{!}}Району 
 |район                  = Донау-Рис 
 |таблицадагы район         = Донау-Рис (район){{!}}Донау-Рис 
 |коомдун түрү              = 
 |коом                   = 
 |таблицадагы коом         = 
 |ички бөлүнүшү           =  
 |башчысынын түрү           = 
 |башчысы                  = Мариа Миттль 
 |негизделген күнү         = 
 |биринчи белгиленген           = 
 |мурунку аталышы        = 
 |статустун берилиши            = 
 |аймагы              = 10,73 
 |бийиктиктин түрү         = 
 |ОЖ борборунун бийиктиги    = 530 
 |климаты                 = 
 |расмий тили              = 
  |калкы                = 643 
  |элди каттоо жылы             = 2010 
  |жыштыгы              = 
  |агломерация             = 
  |улуттук курамы          = 
  |диний курамы = 
  |этнохороним            = 
 |убакыт аралыгы           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коду            = 09094 
 |почта индекси           = 86703 
 |почта индекстери        = 
 |автоунаа коду         = DON 
 |идентификатордун түрү      = Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду{{!}}Расмий коду 
 |цифралык идентификатор   = 09 7 79 206 
 |Commons түрмөгүндө     = Rögling 
 |сайты                   = http://www.roegling.de 
 |сайтынын тили               = de 
}} 
'''Рөглинг''' ({{lang-de|Rögling}}) — [[Германия|Германия Федеративтик Республикасынын]] [[Бавария]][[Германия Жерлери|жеринде]] жайгашкан [[муниципалитет]]. [[Швабия (округ)|Швабия]] [[Административдик округ (Германия)|административдик округуна]] карайт. [[Донау-Рис (район)|Донау-Рис]] районуна кирет.

Калкы — 643 киши (31-декабрь, 2010-жыл).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung – Fortschreibung des Bevölkerungsstandes, Quartale (hier viertes Quartal, Stichtag zum Quartalsende) |url=https://www.statistikdaten.bayern.de/genesis/online?language=de&amp;sequenz=tabelleErgebnis&amp;selectionname=12411-009r&amp;sachmerkmal=QUASTI&amp;sachschluessel=SQUART04&amp;startjahr=2010&amp;endjahr=2010 |accessdate=2015-09-11 |archivedate=2021-04-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210428054219/https://www.statistikdaten.bayern.de/genesis/online?language=de&amp;sequenz=tabelleErgebnis&amp;selectionname=12411-009r&amp;sachmerkmal=QUASTI&amp;sachschluessel=SQUART04&amp;startjahr=2010&amp;endjahr=2010 }}&lt;/ref&gt; Болжолдуу аянты — 10,73 км². Мамлекет ичинде бекитилген [[Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду|расмий коду]] — ''09 7 79 206''. Муниципалитеттин башчысы — Мариа Миттль.


== Булактар ==
{{Булактар}}

==Тышкы шилтемелер==
* [https://web.archive.org/web/20210424154639/http://www.roegling.de/ Расмий сайты]

{{Бавария райондору}}
{{Германия:Донау-Рис Район:Шаарлар}}
{{Bavaria-geo-stub}}

[[Категория:Бавария шаарлары]]</text>
      <sha1>dyd9chi6z7t9cvdnd3z41lsa9z36gm6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Темирова Айтурган</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62435</id>
    <revision>
      <id>664412</id>
      <parentid>515623</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T14:57:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>664412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7901" sha1="gzkkzh5jw5lzklp4y1tvq5oe6rxz6r2" xml:space="preserve">{{Персона|ысымы=Айтурган Темирова|ишмердүүлүк тармагы={{Актриса|СССР|Киргизии|XX века}}|Туулган датасы=2 февраль 1958 жыл|туулган жери={{Кулжа}}|жарандыгы={{Флагификация|СССР}}&lt;br&gt;{{Флагификация|Кыргызстан }}|сыйлыктары=|сүрөт=24739BC8-6D32-41E4-AE55-A027894527C0}}

'''Айтурган Темирова''' ([[1958]]-жылы 2-[[Февраль|февралда]] [[Кара-Кулжа району|Кулжа]] айылында туулган)- [[Советтик Кыргызстан|советтик]] кыргыз кино [[Актёр|актрисасы]]. Кыргыз ССРинин эмгек сиңирген артисти (1987), [[Кыргыз Республикасынын эл артисти]] (2001).

== Өмүр баяны ==
Айтурган Темирова [[1958]]-жылы [[Аскердик кызмат|аскер]] кызматкеринин үй-бүлөсүндө туулган, [[Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы|Кыргыз ССРинин]] [[Бишкек|Фрунзе]] шаарындагы орто мектепти аяктаган. Бала кезинде Чыгыш тилдер институтуна тапшырууну кыялданчу. Апасы Политехникалык университетке барып, [[Инженердик психология|инженер]] болуп окусун деп талап кылчы. Бирок Айтурган биринчи күйөөсү Шамшиевге жолугуп, киного тартылып, түбөлүк искусствого ишенимдүү бойдон калган.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://mega-stars.ru/actresses/temirova.php |accessdate=2022-03-02 |archivedate=2022-03-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220302173413/https://mega-stars.ru/actresses/temirova.php }}&lt;/ref&gt;

14 жашында &quot;[[Ысык-көлдүн кызгалдактары|Ысык-Көлдүн Кызгалдактары]]&quot; тасмасында дебют жасаган.&lt;ref&gt;https://24.kg/obschestvo/185685_50let_nastsene_ayturgan_temirova_rasskazala_orabote_valyih_makah_issyik-kulya/&lt;/ref&gt;

Куренкеева атындагы Кыргыз музыкалык-хореографиялык окуу жайын жана [[Бүбүсара Бейшеналиева|М.Б Бейшеналиева]] Кыргызстан искусство институн бутургон. 

1970-1980-жылдары «[[Кыргызфильм]]» жана «Казакфильм» киностудияларынын бир катар тасмаларында роль жараткан, Айтурган Бүткүл союздук кинофестивалдын лауреаттары болгон «Карышкыр чуңкур», «[[Ак кеме (тасма 1976)|Ак кеме]]» тасмаларындагы башкы ролдор менен белгилүү болгон. &quot;, кийин [[1985]]-жылы &quot;Снайперлер&quot; тасмасында башкы ролду ойногону менен атактуу болду. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://kinozal-tv.appspot.com/persons.php?s=%C0%E9%F2%F3%F0%E3%E0%ED+%D2%E5%EC%E8%F0%EE%E2%E0&amp;pid=17361 |accessdate=2022-03-02 |archivedate=2022-03-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220302173414/https://kinozal-tv.appspot.com/persons.php?s=%C0%E9%F2%F3%F0%E3%E0%ED+%D2%E5%EC%E8%F0%EE%E2%E0&amp;pid=17361 }}&lt;/ref&gt;

== Жеке жашоосу ==
Айтургандын биринчи жолдошу [[Болотбек Шамшиев]] болгон. Режиссёр менен ажырашкандан кийин актриса [[Чехия|Чехиянын]] жаранына баш кошкон сон, [[Брно]] шаарында жайгашышкан.

Актрисанын эки баласы бар - кызы Сүйүтай жана уулу Чыңгыз.&lt;ref&gt;https://www.vb.kg/doc/258961_aytyrgan_temirova:_seychas_y_nas_ostryy_deficit_dostoynyh_scenariev.html&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.rikatv.kz/evrika/kultura/sudba-po-tu-storonu-ekrana.html |accessdate=2022-03-02 |archivedate=2020-09-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200917033525/http://www.rikatv.kz/evrika/kultura/sudba-po-tu-storonu-ekrana.html }}&lt;/ref&gt;

Чехияда Айтурган өзүнүн жеке тобун түзүп, кыргыздын [[Этнография|этникалык]] жана [[Фольклор|фольклордук]] музыкалык мурастарын аткарган чыгармаларды аткарат жана ал жакта эки тасмада тартылган. &lt;ref&gt;{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220302174916/https://www.kp.kg/daily/23750.4/255527/ |archivedate=2022-03-02 |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.kp.kg/daily/23750.4/255527/ |accessdate=2022-03-02}}&lt;/ref&gt;

== Сыйлыктар ==
1972 — Мыкты дебют учун Буткул союздук кинофестивалдын лауреаты&lt;ref&gt;https://www.facebook.com/218822154808107/posts/4003327063024245/?d=n&lt;/ref&gt;

1987 — Кыргыз ССРинин эмгек сицирген артисти

1992 — Алия Молдагулованын образын ачып бергени үчүн, казак киносуна кошкон салымы үчүн Асаналы Ашимов атындагы сыйлык.

2001 —Кыргызстандын эл артисти 

2016 — Орден «Достык» II даража (Казахстан)&lt;ref&gt;https://www.vb.kg/doc/318642_aktrisy_aytyrgan_temirovy_vydvinyt_na_zvanie_narodnoy_artistki_kazahstana.html&lt;/ref&gt;

2021 — Орден «Манас» III даража&lt;ref&gt;https://ru.wikipedia.org/wiki/Категория:Кавалеры_ордена_«Манас»_III_степени{{Жеткиликсиз шилтеме|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

2021 —Искусство жана адабият орденинин кызматкери (Франция)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://kyrgyzeli.ru/ru/culture/507137-posol-frantsii-delaus-vruchil-aktrise-ayturgan-temirovoy-nagrudnyy-znak-ofitsera-ordena-iskusstv-i-literatury.html |accessdate=2022-03-02 |archivedate=2022-03-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220302173414/https://kyrgyzeli.ru/ru/culture/507137-posol-frantsii-delaus-vruchil-aktrise-ayturgan-temirovoy-nagrudnyy-znak-ofitsera-ordena-iskusstv-i-literatury.html }}&lt;/ref&gt;

== Тасмалары ==
1972 —Ысык-Көлдүн Кызгалдактары — Калыча

1976 — Ак Кеме— Гульджамал

1978 — Эл Арасында— Гульджан

1979 — Эрте келген турналар— жена Сарыгула

1981 — Не ставьте Лешему капканы… — Тайка

1982 — Не ищи объяснения — Джамиля

1982 — Тринадцатый внук — Сана

1983 — Дела земные — Сагынай

1983 — Бөрү зындан— Аджар

1985 — Снайперлер— Алия Молдагулова

1987 — Дилетант

1987 — Приют для совершеннолетних

1989 —Фудзиямадагы кадыр түн — Гульджан

1989 — Заговор — Сабина

1992 — Аномалия

1999 — День ангела — Мадам

2003— Кара кыз

2005 — Аталар Керези— эпизод

== Шилтемелер ==
&lt;references /&gt;


[[Категория:Инсандар]]
[[Категория:Кыргызстандын айымдары]]</text>
      <sha1>gzkkzh5jw5lzklp4y1tvq5oe6rxz6r2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сиквел</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72925</id>
    <revision>
      <id>664406</id>
      <parentid>228164</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T13:46:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>664406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1550" sha1="82nj6ciqyd4szdh50c9wjah233ejcyg" xml:space="preserve">'''Сиквел''' ({{lang-en|'''sequel'''}}, {{lang-la|sequo}}) – латын тилинен которгондо «улантуу, артынан баруу» деген маанини берет. Бул сөз маданият тармагында кеӊири пайдаланууга өткөн. Башкача айтканда, сиквел – бул кайсы бир чыгарманын же кинонун экинчи бөлүгү, уландысы. Бирок сериал эмес. Мисал катары айтсак, белгилүү Агент 007 Жеймс Бонддун же болбосо кичинекей сыйкырчы Гарри Поттердин окуяларынын уландысын сиквел деп айтууга болот. Баса, кээде сиквел сөзүн трилогия, эпопея же цикл деген сөздөр менен да алмаштырып жүрүшөт.
==Байланышкан түшүнүктөр==
== Дагы караңыз ==
* [[Спин-офф]]
* [[Ремейк]]
* [[Дилогия]]
* [[Трилогия]]
==Эскертүүлөр==
==Шилтемелер==
* [http://lenta.ru/news/2009/11/09/sequel/ Математикада Сиквелдин  идеалдуу формуласы ]
* [https://web.archive.org/web/20120718023240/http://www.sequels.ru/ Сиквелдин Интернеттеги базалык маалыматы (The Internet Sequels Database - ISDB)]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Sequel Sequel - From Wikipedia, the free encyclopedia]</text>
      <sha1>82nj6ciqyd4szdh50c9wjah233ejcyg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тыва</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75847</id>
    <revision>
      <id>664423</id>
      <parentid>555223</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:42:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>664423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19774" sha1="r6pkf5njxwrwogx9k1f1hzivqzl4phn" xml:space="preserve">[[Image:Tuva republic map.png|thumb|250px|right]]
'''Тыва Республикасы''' (Тывача “Тыва Республика”, орусча “Респу́блика Тыва́ (Тува́)”  — [[Орусия|Орусия Федерациясынын]] курамындагы жумурият. Тыванын Башмыйзамы боюнча  — демократиялык, укуктук Орусия Федерациясы менен бириккен мамлекет. Бул жумурият Чыгыш Сибирдин түштүгүндө жайгашкан.  &lt;br&gt; 

Аянты - 170,5 миң км². 17 райондон жана 2 шаардан турат. Калк саны - 338 миң киши (2025). Жумурияттагы түпкү калк – тыва эли. &lt;br&gt;
Тывалардын саны - 198,4 миң (64,3%), экинчи ири улут – орустар 98,8 миң киши (32%). Алардан тышкары хакастар, кыргыздар, украиндер жана башка улуттардын өкүлдөрү бар. &lt;br&gt;
Борбор шаары – [[Кызыл шаары]]. &lt;br&gt;

2001-жылы кабыл алынган Башмыйзамга ылайык, Тыва – Орусиядагы федерациялык негизде өзүн-өзү башкарган субъект. &lt;br&gt;

Жумуриятты жалпы калайык тикелей шайлоочу өкмөт башчысы башкарат. &lt;br&gt;

Жогорку мыйзам чыгаруу бийлиги – эки үйдөн турган Улуу Курултай (Хурал). &lt;br&gt;

Жергиликтүү башкаруу органдары [[Орусия|Орусия Федерациясынын]] Башмыйзамынын негизинде түзүлгөн. &lt;br&gt;

Иш кагаздары тыва жана орус тилдеринде жүргүзүлөт. &lt;br&gt;

Тыва жумурияты чыгышта жана түштүктө [[Монголия]] менен, түндүктө [[Красноярск крайы]] менен, түндүк-батышта [[Хакасия]] менен, түштүк-чыгышта [[Бурятия]] менен жана [[Иркутск облусу]] менен, батышта [[Алтай Республикасы]] менен чектешет. 

''Көлөмү'' — 168,6 миң чарчы чакырым (км²), [[Орусия|Орусиянын]] жалпы аймагындагы көлөмү боюнча 24-орундагы субъект . &lt;br&gt;


''Калк саны'' — 308,5 миң киши ([[2006]]), калайык тыгыздыгы  — 1,8 адам/1 км² ([[2006]]). Шаардагы калк саны: 51,5% ([[2006]]). &lt;br&gt;

''Калктын улуттук түзүлүшү:'' &lt;br&gt;
* '''Тыва''' — 77%
* [[орустар]] — 20,1%
* башкалар — 2,9% . &lt;br&gt;

''Башмыйзам'' — Тыва Республикасынын конституциясы. &lt;br&gt;

==Жаратылышы==

[[Файл:Hindiktig-hol.JPG|thumbnail|left|Тывадагы &quot;Киндиктик-Кол&quot; (Хиндиктиг-Хол) көлү]]

Тыва жумуриятынын аймагы Сибир менен [[Борбордук Азия]] чөлкөмүнүн  ландшафттарының өз ара жуурулушкан жеринде жайгашкан. &lt;br&gt;

Жеринин 82%ын тоо кыркалары (Батыш Саян тоолору) ээлейт. &lt;br&gt;

Жумурияттын батыш жана ортоңку бөлүгүндө Тыва ойдуңу орун алган. &lt;br&gt;

Тыва жергеси пайдалуу кендерге бай: түстүү жана сейрек металлдар, таш [[көмүр]], [[темир]] кени, [[алтын]], [[сымап]], ж.б. кендер. Климаты - континенттик. &lt;br&gt;
Кышы суук, узак. [[Температура]] – 50 даражалык суукка чейин жетет. &lt;br&gt;
Жайкы мезгили – кыска, кыйла ысык - +40 даражалык ысыкка чейин жетет. &lt;br&gt;
Жылдык жаан-чачын көрсөткүчү ойдуңда 150 – 400 мм, тоолуу аймактарда 400 – 600 мм-ден 800 – 1000 мм-ге чейин жетет. &lt;br&gt;

Тывада 430га жакын көл менен 12 миңден ашуун өзөн бар. Өзөндөрүнүн дээрлик бардыгы Эне-Сай дарыясына куят. Ойдуң жерде айыл чарба өсүмдөктөрү эгилет, ал эми чыгыш тарабы – карагайлуу чытырман токойлорго бай.  Аймактын 64%ын токой тилкеси ээлейт. &lt;br&gt;

Тыва аймагында жапайы жан-жаныбарлар менен куштардын ар кыл түрлөрү ([[булгун]], [[бугу]], [[марал]], [[аюу]], ж.б.) мекендейт. Аларды сактап калуу үчүн мамлекеттик эки [[корук]] уюштурулган. &lt;br&gt;

==Кыскача тарыхый баяндама==

Тыва жергесин адамзат тээ эзелтеден, байыркы таш доорунан бери байырлай баштаган. &lt;br&gt;

Б.з.ч. 7-3-кылымдарда бул аймакта мал чарбачылыгы жана металл өндүрүү жолго коюлган. &lt;br&gt;

Б.з.ч. 3-кылымдын соңунан б.з. 1-кылымга чейин бул аймак кубаттуу Хун мамлекетинин курамында болгон.  &lt;br&gt;  

Тыва аймагы 6-8-кылымдарда Улуу Түрк, Чыгыш Түрк каганаттарынын курамына кирген. Кийинчерээк – Уйгур кагандыгы, 9-12-кылымдарда – Кыргыз кагандыгы (анын ичинде Улуу Кыргыз кагандыгы) бийлеп турган. &lt;br&gt;

13-кылымдын башында Тыва Чыңгыз-хандын мамлекетине каратылган. Орто кылымдардын кеч мезгилинде аймак монгол Алтын-хандарына, Сибирдеги Кыргыз улусуна, Жуңгар хандыгына, 1758-1912-жылдары – цин-манжурлардын Кытайдагы Цин сулалесине баш ийип турган. &lt;br&gt;

Алтын-хандар жана ойроттор бийлеген маалдан тартып бутпарас (буддизм) дини күч менен киргизилген. &lt;br&gt;

1914-жылдан тартып [[Уранхай]] аймагы деген аталышта падышалык Орусиянын көзөмөлү астында калган же бул жакка Транссибир темир жолунун бир бутагы курула баштаган.  &lt;br&gt;

1917-жылкы ыңкылаптардан соң аймак атуулдук согуш аймагына (1918-1921) айланган.  &lt;br&gt;

1920-жылы 14-августта Танну-Тува Элдик Республикасы («танну» - «тоолуу» деген маанини берет) түзүлгөн. &lt;br&gt;

1926-жылы анын аталышы Тува Элдик Республикасы болуп өзгөргөн.  &lt;br&gt;

1944-жылы 13-октябрда  Тува Элдик Республикасы сталиндик СССРге автономдук облус макамы менен бириктирилген (ошол жылы 17-августта Тува Элдик Республикасынын Кичи Хуралынын атынан СССРге «ыктыярдуу кошулуу ниети камтылган кайрылуу» жолдонгон).  &lt;br&gt;

1961-жылы 10-октябрда Тыва (ал кездеги Тува) РСФСРдин курамындагы Тува АССРи болуп кайра түзүлгөн. &lt;br&gt;

1989-жылдан тартып Тывада түпкү элдин улуттук маданиятын сактоо жана эне тилин аймактагы мамлекеттик тил макамына жеткирүү мүдөөлөрүн көздөгөн коомдук кыймыл уюшулган.  &lt;br&gt;

1990-жылы Тыва жумурияты Орусиянын курамындагы Тыва (Тува) Республикасы болуп жарыяланган. &lt;br&gt;

1990-жылы октябрда Тува АССРинин жетинчи чакырылыштагы Жогорку Кеңешинин Түрагасы болуп белгилүү окумуштуу, улутчул саясатчы Каадыр-оол Алексеевич Бичелдей шайланган. &lt;br&gt;

1990-жылы Тыва АССРинин парламенти «Тува АССРиндеги тилдер тууралуу» мыйзамды кабыл алып, ага ылайык тыва тилинин кош мамлекеттик тилдин бири катары расмий макамы тастыкталган. &lt;br&gt;

1994-жылы Бичелдей мырза Орусия Федерациясынын курамындагы  Тыва Республикасынын Жогорку Хуралынын Төрагасы болуп шайланган (1998-жылга чейин ушул кызматты аркалаган). &lt;br&gt;

==Экономикасы==

Тыванын экономикасы негизинен айыл чарбасы жана чийкизат өндүрүү менен байланышкан. Жердин болгону 23 пайызы гана дыйканчылыкка жарамдуу. Эгин эгилет. 

Тывадагы элеттик башкы чарба – [[мал чарбачылыгы]]. Кой жана бодо мал багылат. 

Аңчылык да илгертеден сакталып келет. 

Түстүү металлдардан таш көмүр, [[алтын]] казылат.

Жеңил өнөр жайынын тармактары жана курулуш материалдарын өндүрүү да олуттуу мааниге ээ. &lt;br&gt;

== Тыва Республикасынын 2011-жылы кабыл алынган [[Тыва гимни|Гимни]] ==

=== Гимндин тыва тилиндеги тексти ===

'''Мен — тыва мен'''
&lt;poem&gt;
Арт-арттың оваазынга
Дажын салып чалбарган
Таңды, Саян ыдыынга
Агын өргээн тыва мен.

''Кожумаа'':

Мен — тыва мен
Мөңге харлыг дагның оглу мен.
Мен — тыва мен,
Мөңгүн суглуг чурттуң төлу мен.

Өгбелерим чурттунда
Өлчей тарып иженген,
Өткүт хөөмей ырынга
Өөрүп таалан тыва мен.

''Кожумаа'':

Мен — тыва мен,
Мөңге харлыг дагның оглу мен.
Мен — тыва мен,
Мөңгүн суглуг чурттуң төлу мен.

Аймак чоннар бүлези
Акы-дуңма найыралдыг,
Депшилгеже чүткүлдүг
Демниг чурттуг тыва мен.

''Кожумаа'':

Мен — тыва мен,
Мөңге харлыг дагның оглу мен.
Мен — тыва мен,
Мөңгүн суглуг чурттуң төлу мен.
&lt;/poem&gt;

=== Гимндин эркин котормосу ===
'''Мен — тывалыкмын'''
&lt;poem&gt;
Ыйык белдеги (арт) үйүлгөн мазар таштарга
Ташын коюп Теңирге жалбарган,
Таңды, Саян чокуларына
Ак чачып табынган тывалык - менмин.

''Кайырма:''
Мен — тывалыкмын,
Түбөлүк мөңгүлүү тоонун уулумун,
Мен— тывалыкмын,
Күмүш суулуу журттун кызымын.

Бабаларымдын журтунда,
Бакка жип байлап ишенген,
Көмөкөйдүн коңур ырына
Көңүлү түшкөн тыва – мен!

''Кайырма.''

Аймактагы элдер бүлөсү
Ага-инидей байыр алдык.
Алга бирге жүткүндүк,
Бирдиктүү журттуу тыва – мен!

''Кайырма.''
&lt;/poem&gt;

[[Файл:Mentyvamenvocal.ogg|framed|right|&quot;Мен - тывалыкмын&quot; (2011-ж. кабыл алынган гимн)]]

[[Гимн|Гимндин]] текстин жазган [[акын]] - Окей Шанагаш. &lt;br&gt;
Гимндин обонунун ээси - Кантомур Сарыглар. &lt;br&gt;
([[Чоротегин, Тынчтыкбек Кадырмамбетович|Т.Чоротегиндин]] [[Кыргыз тили|кыргызча]] эркин котормосу).  &lt;br&gt; 


Айтмакчы, “Кедр жаңгагына (тоорукка) толгон токоюм” (тывача «'''Тооруктуг долгай таңдым'''») деген элдик ыр 1993—2011-жылдары Тыва Республикасынын Гимни катары кызмат аткарган. Сөзү жана обону элдик болгон бул ырды Аяна Монгуш иштеп чыккан болчу. &lt;br&gt;

==Тыва тили тууралуу [http://vk.com/club2136662 тывача ыр]==

: ''Эң-не дээди эртиневис''!  (“Эң бир улук байлыгыбыз!”) &lt;br&gt;

Эртинелер бисте элбек, &lt;br&gt;
Эргек базып, санап четпес. &lt;br&gt;
Эң-не дээди тостуң бири-&lt;br&gt;
Эргим тыва дылывыс бо. &lt;br&gt;

Тыва дылга өртек турбас, &lt;br&gt;
Тыныжывыс,тынывыс ол. &lt;br&gt;
Тываларны тыва кылган&lt;br&gt;
Тывызыксыг хуулгаазын ол. &lt;br&gt;

“Тыва” деп дыл турбаан болза, &lt;br&gt;
Тывалар-даа турбас ийик. &lt;br&gt;
“Тыва” деп чурт, тыва бижик&lt;br&gt;
Тывылбас-даа турган ийик. &lt;br&gt;

“Эртине” дээр сөс-даа база&lt;br&gt;
Ээн черден төрүттүнмээн. &lt;br&gt;
Эртинелер аттары-даа, &lt;br&gt;
Элеп читпес тыва дыл бо. &lt;br&gt;

Ырлаар, бижиир, чугаалажыр, &lt;br&gt;
Ынакшыжар чепсээвис бо. &lt;br&gt;
Херек болза, дайызынны-даа&lt;br&gt;
Хере шааптар докпаавыс бо. &lt;br&gt;

Ол чок болза,хөөмей-сыгыт &lt;br&gt;
Ораннарга чаңгыланмас. &lt;br&gt;
Эргим тыва дылывыс ам-&lt;br&gt;
Эң-не Дээди Эртиневис! &lt;br&gt;

(Автору -  '''Чооду Кара-Күске'''). &lt;br&gt;

==Кыскача адабият тизмеси==

* Иллюстрированная этнография Тувы [Текст] / Ред., сост. В. Г. Чернышёва. - Абакан : ООО &quot;Кооператив &quot;Журналист&quot;, 2009. - 96 с. : цв.ил.  &lt;br&gt; 
* Кыргыз Совет Энциклопедиясы. – Фрунзе. – 6-том. &lt;br&gt;
* Қазақ Энциклопедиясы. Алматы. – 8-том. &lt;br&gt;
* Зову всех мыслить: (К 60-летию Каадыр-оола Алексеевича Бичелдея) / Редколлегия: М.М.Харунова, и др. – Кызыл: Журналист, 2010. – 42 с.  &lt;br&gt;
* Урстанбеков Б.У., Чороев Т.К. Кыргыз тарыхы: Кыскача энциклопедиялык сөздүк. – Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. 1990. – 288 бет. – (История Киргизии: Краткий энциклопедический словарь). – (ISBN 5-89750-028-2).  &lt;br&gt;
* Вайнштейн С.И.,. Дьяконова В.П. Памятники в могильнике Кокэль конца I тыс. до н.э. — первых веков н.э. // Труды ТКАЭЭ. - Т. II. - М.-Л.: 1966. - С. 185-291. &lt;br&gt;
* Археологические открытия 1965 года. - М.: 1966. - 200 с. (Разделы Красноярской и Саяно-Тувинской экспедиций.) &lt;br&gt;
* Археология и не только... К 30-летию Сибирской археологической экспедиции ЛДП. - СПб: АОС, 2002. - 520 с. &lt;br&gt;
* Бичурин Н.Я. 1950, 1953 : Собрание сведений о народах, обитавших в Средней Азии в древние времена. - М.-Л.: Т. I. 1950. 382 с.; Т. II. 1950. 334 с. Т. III. 1953. 328 с. + вклейка и вкладка. &lt;br&gt;
* [[Бернштам, Александр Натанович|Бернштам А.Н.]] 1946 : Социально-экономический строй орхоно-енисейских тюрок VI-VIII вв. - М.-Л.: 1946. - 210 с. &lt;br&gt;
* Бутанаев В.Я., Худяков Ю.С. 2000 : История енисейских кыргызов. - Абакан: Изд-во ХГУ им. Н.Ф. Катанова, 2000. - 272 с. &lt;br&gt;
* Вадецкая Э.Б. 1999 : Таштыкская эпоха в древней истории Сибири. - СПб: Петербургское востоковедение. 1999. - 440 с. (Archaeologica Petropolitana, VII). &lt;br&gt;
* Грач А.Д. Древнетюркские изваяния Тувы. По материалам исследований 1953-1960 гг. - М.: 1961. &lt;br&gt;
* История Тувы. Т. I. В 2 т. — 2-е изд., перераб. и доп. / Под общ. ред. С.И. Вайнштейна, М.Х. Маннай-оола. - Новосибирск: 2001. - 367с. &lt;br&gt;

== Интернеттеги шилтемелер ==

* http://www.tuva.asia/news/tuva/3735-gimn.html 
* http://www.tuva.asia/journal/issue_5/1455-harunova-prez.html 
* http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B8%D0%BC%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%B2%D1%8B 
* http://www.presskg.com/agym/09/1120_19.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151027104529/http://www.presskg.com/agym/09/1120_19.htm |date=2015-10-27 }} 
* http://www.azattyk.org/content/blog_on_20th_anniversary_of_soviet_era_collapse_in_1991_door_uraganda/2270638.html 
* https://web.archive.org/web/20230213170215/http://tuvan.swarthmore.edu/?lang=tyv 
* http://vk.com/club2136662 
* http://www.tuvaculture.ru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110713224044/http://www.tuvaculture.ru/ |date=2011-07-13 }} 
* http://www.khural.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120109054548/http://www.khural.org/ |date=2012-01-09 }} 
* http://gov.tuva.ru/page.aspx?id=377 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121203091826/http://gov.tuva.ru/page.aspx?id=377 |date=2012-12-03 }}  Интернет ресурстар 
* http://gov.tuva.ru/news.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130124172054/http://gov.tuva.ru/news.aspx |date=2013-01-24 }} 
* http://www.azattyk.org/content/article/1249800.html 
* http://kmb3.kloop.kg/index.php/category/tary-h/page/2/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160405133834/http://kmb3.kloop.kg/index.php/category/tary-h/page/2/ |date=2016-04-05 }} 
* http://akipress.org/kghistory/news:13304
* http://www.youtube.com/playlist?list=PLF2088D701BBA7611 
{{Орусия Федерациясынын субъектилери}}
[[Категория:Тыва| ]]
[[Категория:Кыргыз таануу]]
[[Категория:Кыргыз тарыхы]]</text>
      <sha1>r6pkf5njxwrwogx9k1f1hzivqzl4phn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Кырсык</title>
    <ns>10</ns>
    <id>75968</id>
    <revision>
      <id>664400</id>
      <parentid>570443</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T13:18:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>664400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2453" sha1="ltrj607opufgjlesbah5pinqun64nqg" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;
{{Карточка
 |аталышы          = Кырсык
 |from             = {{{from|}}}

 |стиль_үстүндө    = background:#ccccff;
 |стиль_башжазуу   = background:#ccccff;
 |стиль_түбүндө    = background:#ccccff;

 |үстүндө          = {{{Аталышы|}}}
 |үстүндө 2        = {{{Расмий аталышы|}}}
 |сүрөт            = {{#if:{{wikidata|p18|{{{Сүрөт|}}}}}| {{Сүрөттү форматтоо|[[Файл:{{wikidata|p18|{{{Сүрөт|}}}}}|{{#if:{{{Туурасы|}}}|{{{Туурасы|}}}|280px}}]]}}}} 
 |сүрөттүн_аталышы = {{#if:{{{Сүрөткө баяндама|}}} | &lt;small&gt;{{{Сүрөткө баяндама|}}}&lt;/small&gt;}}

|белги1  = Түрү
|текст1  = {{{Түрү}}}
|белги2  = Себебптери
|текст2  = {{{Себебптери|}}}
|белги3 = Орду
|текст3 = {{{Шаар|{{{Орду}}}}}}
|класс3 = locality
|белги4 = Өлкө
|текст4 = {{{Өлкө}}}
|белги5  = Датасы
|текст5  = {{{Датасы}}}
|класс5  = dtstart
|белги6  = Убактысы
|текст6  = {{{Убактысы|}}}
|белги7  = Каза болгондор 
|текст7  = {{{Каза болгондор|}}}
|белги8  = Жабыр тарткандар
|текст8  = {{{Жабыркагандар}}}
|текст9  = {{#ifeq: {{{Картасы жок|}}} | 1 | | {{АймакКартасы
 |{{{Көлкө}}}
 |alt        = {{#if:{{{Кalt|}}}|{{{Кalt|}}}}}
 |label      = {{{Өлкө}}}
 |position   = {{{position|auto}}}
 |background = {{{background|}}}
 |width      = 300
 |lat        = {{{Координаттар туурасы}}}
 |lon        = {{{Координаттар тиги}}}
 |float      = center
 |caption    = 
 }}}}
|түбүндө  = {{#if:{{{Викиказына|}}}|'''[[commons:Category:{{{Уикиказына|}}}|{{{аталышы|{{PAGENAME}} }}}]]''' [[Уикиказына|Уикиказынада]]|{{wikidata/p373|text_before='''|text={{{аталышы|{{PAGENAME}}}}}|text_after=''' [[Уикиказына|Уикиказынада]]}}}}
}}{{#ifeq: {{{Координат жок|}}} | 1 ||{{coord|{{{Координаттар туурасы}}}|{{{Координаттар тиги}}}|display=title}}}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Документация}}
[[Категория:Калыптар-Карточкасы:Окуя|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ltrj607opufgjlesbah5pinqun64nqg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>МедиаВики:RefToolbar.js</title>
    <ns>8</ns>
    <id>83427</id>
    <revision>
      <id>664440</id>
      <parentid>645066</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T19:41:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maintenance script</username>
        <id>10891</id>
      </contributor>
      <comment>Use thumb.wikimedia.org for thumbnails ([[phab:T427465]], Operator: Ladsgroup)</comment>
      <origin>664440</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="30940" sha1="7g1qtanqfbt7mzwkpijqkvpkwhmvsxt" xml:space="preserve">/*jshint smarttabs:true, loopfunc:true,forin:false*/
/*global mw, $, importScript */
// TODO: make autodate an option in the CiteTemplate object, not a preference

// Global object
// TODO:
// * Remove this once the page is moved to a module 'ext.gadget.refToolbarDialogs' depending on 'ext.gadget.refToolbarBase'
if (typeof CiteTB === 'undefined') {
  var CiteTB = {
    &quot;Templates&quot; : {}, // All templates
    &quot;Options&quot; : {}, // Global options
    &quot;UserOptions&quot; : {}, // User options
    &quot;DefaultOptions&quot; : {}, // Script defaults
    &quot;ErrorChecks&quot; : {} // Error check functions
  };
}

// Only execute on edit, unless it is a user JS/CSS page
// TODO: Remove tests already done by [[MediaWiki:Gadget-refToolbar.js]]
if (
	( mw.config.get('wgAction') === 'edit' || mw.config.get('wgAction') === 'submit' ) &amp;&amp;
	( ( mw.config.get('wgNamespaceNumber') !== 2 &amp;&amp; mw.config.get('wgNamespaceNumber') !== 4 ) ||
	( mw.config.get('wgPageName').indexOf('.js') === -1 &amp;&amp; mw.config.get('wgPageName').indexOf('.css') === -1 ) )
) {

// TODO: Move this to [[MediaWiki:Gadget-refToolbarDialogs.css]] and add it to the definition of module 'ext.gadget.refToolbarDialogs'
mw.util.addCSS(&quot;.cite-form-td {&quot;+
&quot;height: 0 !important;&quot;+
&quot;padding: 0.1em !important;&quot;+
&quot;}&quot;);  

// Default options, these mainly exist so the script won't break if a new option is added
CiteTB.DefaultOptions = {
  &quot;date format&quot; : &quot;&lt;year&gt;-&lt;zmonth&gt;-&lt;zdate&gt;&quot;,
  &quot;autodate fields&quot; : [],
  &quot;months&quot; : ['Jan', 'Feb', 'Mar', 'Apr', 'May', 'Jun', 'Jul', 'Aug', 'Sep', 'Oct', 'Nov', 'Dec'],
  &quot;modal&quot; : true,
  &quot;autoparse&quot; : false,
  &quot;expandtemplates&quot;: false
};

// Get an option - user settings override global which override defaults
CiteTB.getOption = function(opt) {
  if (CiteTB.UserOptions[opt] !== undefined) {
    return CiteTB.UserOptions[opt];
  } else if (CiteTB.Options[opt] !== undefined) {
    return CiteTB.Options[opt];
  }
  return CiteTB.DefaultOptions[opt];
};

CiteTB.init = function() {
  /* Main stuff, build the actual toolbar structure
   * 1. get the template list, make the dropdown list and set up the template dialog boxes
   * 2. actually build the toolbar:
   *    * A section for cites
   *    ** dropdown for the templates (previously defined)
   *    ** button for named refs with a dialog box
   *    ** button for errorcheck
   * 3. add the whole thing to the main toolbar
  */

  if (typeof $('div[rel=cites]')[0] !== 'undefined') { // Mystery IE bug workaround
    return;
  }
  $('head').trigger('reftoolbarbase');
  var $target = $('#wpTextbox1');
  var temlist = {};
  for (var t in CiteTB.Templates) {
    var tem = CiteTB.Templates[t];
    var sform = CiteTB.escStr(tem.shortform);
    var actionobj = { 
      type: 'dialog',
      module: 'cite-dialog-'+sform
    };
    var dialogobj = {};
    dialogobj['cite-dialog-'+sform] = {
      resizeme: false,
      titleMsg: 'cite-dialog-'+sform, 
      id: 'citetoolbar-'+sform,
      init: function() {}, 
      html: tem.getInitial(), 
      dialog: {
        width:675,
        open: function() { 
          $(this).html(CiteTB.getOpenTemplate().getForm());
          /** @param {jQuery.Event} e */
          $('.cite-prev-parse').on( 'click', function ( e ) {
            e.preventDefault();
            CiteTB.prevParseClick();
          });
        },
        buttons: {
          'cite-form-submit': function() {
            var ref = CiteTB.getRef(false, true);
            $(this).dialog( 'close' );
            $.wikiEditor.modules.toolbar.fn.doAction( $(this).data( 'context' ), {
              type: 'encapsulate',
              options: {
                post: ref
              }
            }, $(this) );
          },
          'cite-form-showhide': CiteTB.showHideExtra,
          'cite-refpreview': function() {   
            var ref = CiteTB.getRef(false, false);
            var template = CiteTB.getOpenTemplate();
            var div = $(&quot;#citetoolbar-&quot;+CiteTB.escStr(template.shortform));
            div.find('.cite-preview-label').show();
            div.find('.cite-ref-preview').text(ref).show();
            if (CiteTB.getOption('autoparse')) {
              CiteTB.prevParseClick();
            } else {
              div.find('.cite-prev-parse').show();
              div.find('.cite-prev-parsed-label').hide();
              div.find('.cite-preview-parsed').html('');
            }         
          },
          'wikieditor-toolbar-tool-link-cancel': function() {
            $(this).dialog( 'close' );
          },
          'cite-form-reset': function() {
            CiteTB.resetForm();
          }
        }
      } 
    };
    $target.wikiEditor('addDialog', dialogobj);
    //if (!CiteTB.getOption('modal')) {
      //$('#citetoolbar-'+sform).dialog('option', 'modal', false);
    //}
    temlist[sform] = {label: tem.templatename, action: actionobj };  
  }

  var refsection =  {
    'sections': {
      'cites': { 
        type: 'toolbar', 
        labelMsg: 'cite-section-label',
        groups: { 
          'template': {
            tools: {
              'template': {
                type: 'select',
                labelMsg: 'cite-template-list',
                list: temlist
              } 
            }
          },
          'namedrefs': {
            labelMsg: 'cite-named-refs-label',
            tools: {
              'nrefs': {
                type: 'button',
                action: {
                  type: 'dialog',
                  module: 'cite-toolbar-namedrefs'
                },
                icon: '//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/be/Nuvola_clipboard_lined.svg/60px-Nuvola_clipboard_lined.svg.png',
                section: 'cites',
                group: 'namedrefs',
                labelMsg: 'cite-named-refs-button'
              }
            }
          },
          'errorcheck': {
            labelMsg: 'cite-errorcheck-label',
            tools: {
              'echeck': {
                type: 'button',
                action: {
                  type: 'dialog',
                  module: 'cite-toolbar-errorcheck'           
                },
                icon: '//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/Nuvola_apps_korganizer-NO.png/60px-Nuvola_apps_korganizer-NO.png',
                section: 'cites',
                group: 'errorcheck',
                labelMsg: 'cite-errorcheck-button'
              }
            }
          }
        } 
      } 
    } 
  };
  
  var defaultdialogs = { 
    'cite-toolbar-errorcheck': {
      titleMsg: 'cite-errorcheck-label',
      id: 'citetoolbar-errorcheck',
      resizeme: false,
      init: function() {},
      html: '&lt;div id=&quot;cite-namedref-loading&quot;&gt;'+
        '&lt;img src=&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/42/Loading.gif&quot; /&gt;'+
        '&amp;nbsp;'+mw.usability.getMsg('cite-loading')+'&lt;/div&gt;',
      dialog: {
        width:550,
        open: function() { 
          CiteTB.loadRefs();
        },
        buttons: {
          'cite-errorcheck-submit': function() {
            var errorchecks = $(&quot;input[name='cite-err-test']:checked&quot;);
            var errors = [];
            for (var i=0; i&lt;errorchecks.length; i++) {
              errors = errors.concat(CiteTB.ErrorChecks[$(errorchecks[i]).val()].run());
            }
            CiteTB.displayErrors(errors);
            $(this).dialog( 'close' );                      
          },
          'wikieditor-toolbar-tool-link-cancel': function() {
            $(this).dialog( 'close' );
          }
        }
      }
    },
    'cite-toolbar-namedrefs': {
      titleMsg: 'cite-named-refs-title',
      resizeme: false,
      id: 'citetoolbar-namedrefs',
      html: '&lt;div id=&quot;cite-namedref-loading&quot;&gt;'+
        '&lt;img src=&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/42/Loading.gif&quot; /&gt;'+
        '&amp;nbsp;'+mw.usability.getMsg('cite-loading')+'&lt;/div&gt;',
      init: function() {},
      dialog: {
        width: 550,
        open: function() { 
          CiteTB.loadRefs();
        },
        buttons: {
          'cite-form-submit': function() {
            var refname = $(&quot;#cite-namedref-select&quot;).val();
            if (refname === '') {
              return;
            }
            $(this).dialog( 'close' );
            $.wikiEditor.modules.toolbar.fn.doAction( $(this).data( 'context' ), {
              type: 'encapsulate',
              options: {
                post: CiteTB.getNamedRef(refname, true)
              }
            }, $(this) );
          },
          'wikieditor-toolbar-tool-link-cancel': function() {
            $(this).dialog( 'close' );
          }                   
        }
      }      
    }
  };
  
  $target.wikiEditor('addDialog', defaultdialogs);
  $('#citetoolbar-namedrefs').off('dialogopen');
  if (!CiteTB.getOption('modal')) {
    //$('#citetoolbar-namedrefs').dialog('option', 'modal', false);
    //$('#citetoolbar-errorcheck').dialog('option', 'modal', false);
    mw.util.addCSS(&quot;.ui-widget-overlay {&quot;+
    &quot;display:none !important;&quot;+
    &quot;}&quot;);  
  }
  $target.wikiEditor('addToToolbar', refsection);
};

// Load local data - messages, cite templates, etc.
$(document).ready( function() {
  switch( mw.config.get('wgUserLanguage') ) {
    case 'de': // German
      importScript('MediaWiki:RefToolbarMessages-de.js');
      break;
    default: // English
      importScript('MediaWiki:RefToolbarMessages-en.js');
  }
});

// Setup the main object
CiteTB.mainRefList = [];
CiteTB.refsLoaded = false;

// REF FUNCTIONS
// Actually assemble a ref from user input
CiteTB.getRef = function(inneronly, forinsert) {
  var i;
  var template = CiteTB.getOpenTemplate();
  var templatename = template.templatename;
  var res = '';
  var refobj = {'shorttag':false};
  if (!inneronly) {
    var group = $('#cite-'+CiteTB.escStr(template.shortform)+'-group').val();
    var refname = $('#cite-'+CiteTB.escStr(template.shortform)+'-name').val();
    res += '&lt;ref';
    if (refname) {
      refname = $.trim(refname);
      res+=' name='+CiteTB.getQuotedString(refname);
      refobj.refname = refname;
    }
    if (group) {
      group = $.trim(group);
      res+=' group='+CiteTB.getQuotedString(group);
      refobj.refgroup = group;
    }
    res+='&gt;';
  }
  var content ='{{'+templatename;
  for( g in template.incrementables ) {
  	group = template.incrementables[g];
  	for (i=1; i&lt;=group.val; i++) {
		for (j=0; j&lt;group.fields.length; j++) {
  			var fieldname = group.fields[j].field;
  			var fieldid = fieldname.replace('&lt;N&gt;', i.toString());
  			var field = $('#cite-'+CiteTB.escStr(template.shortform)+'-'+fieldid).val();
  			if (field) {
  				content+='|'+fieldid+'=';
  				content+= $.trim(field);
  			}
  		}
  	}
  }
  for( i=0; i&lt;template.basic.length; i++ ) {
  	if (template.basic[i].increment_group) {
  		continue;
  	}
    var fieldname = template.basic[i].field;
    var field = $('#cite-'+CiteTB.escStr(template.shortform)+'-'+fieldname).val();
    if (field) {
      content+='|'+fieldname+'=';
      content+= $.trim(field);
    }
  }
  if ($('#cite-form-status').val() !== 'closed') {
    for( i=0; i&lt;template.extra.length; i++ ) {
      if (template.extra[i].increment_group) {
        continue;
      }
      var fieldname = template.extra[i].field;
      var field = $('#cite-'+CiteTB.escStr(template.shortform)+'-'+fieldname).val();
      if (field) {
        content+='|'+fieldname+'=';
        content+= $.trim(field);
      }
    }
  }
  content+= '}}';
  res+=content;
  refobj.content = content;
  if (!inneronly) {
    res+= '&lt;/ref&gt;';
  }
  if (forinsert) {
    CiteTB.mainRefList.push(refobj);
  }
  return res;
};

// Make a reference to a named ref
CiteTB.getNamedRef = function(refname, forinsert) {
  if (forinsert) {
    CiteTB.mainRefList.push( {'shorttag':true, 'refname':refname} );
  }
  return '&lt;ref name='+CiteTB.getQuotedString(refname)+' /&gt;';  
};

// Function to load the ref list
CiteTB.loadRefs = function() {
  if (CiteTB.refsLoaded) {
    return;
  }
  CiteTB.getPageText(CiteTB.loadRefsInternal);
};

// Function that actually loads the list from the page text
CiteTB.loadRefsInternal = function(text) { 
  // What this does:             extract first name/group                                     extract second name/group                                          shorttag   inner content
  var refsregex = /&lt; *ref(?: +(name|group) *= *(?:&quot;([^&quot;]*?)&quot;|'([^']*?)'|([^ '&quot;\/\&gt;]*?)) *)? *(?: +(name|group) *= *(?:&quot;([^&quot;]*?)&quot;|'([^']*?)'|([^ '&quot;\/\&gt;]*?)) *)? *(?:\/ *&gt;|&gt;((?:.|\n)*?)&lt; *\/ *ref *&gt;)/gim;
  // This should work regardless of the quoting used for names/groups and for linebreaks in the inner content  
  while (true) {
    var ref = refsregex.exec(text);
    if (ref === null) {
      break;
    }
    var refobj = {};
    if (ref[9]) { // Content + short tag check
      //alert('&quot;'+ref[9]+'&quot;');
      refobj.content = ref[9]; 
      refobj.shorttag = false;
    } else {
      refobj.shorttag = true;
    }
    if (ref[1] !== '') { // First name/group
      if (ref[2]) {
        refobj['ref'+ref[1]] = ref[2];
      } else if (ref[3]) {
        refobj['ref'+ref[1]] = ref[3];
      } else {
        refobj['ref'+ref[1]] = ref[4];
      }
    }
    if (ref[5] !== '') { // Second name/group
      if (ref[6]) {
        refobj['ref'+ref[5]] = ref[6];
      } else if (ref[7]) {
        refobj['ref'+ref[5]] = ref[7];
      } else {
        refobj['ref'+ref[5]] = ref[8];
      }
    }
    CiteTB.mainRefList.push(refobj);
  }
  CiteTB.refsLoaded = true;
  CiteTB.setupErrorCheck();
  CiteTB.setupNamedRefs();
};

// AJAX FUNCTIONS
// Parse some wikitext and hand it off to a callback function
CiteTB.parse = function(text, callback) {
  $.post( mw.util.wikiScript( 'api' ),
    {action:'parse', title:mw.config.get('wgPageName'), text:text, prop:'text', format:'json'},
    function(data) {
      var html = data.parse.text['*'];
      callback(html);
    },
    'json'
  );  
};

// Use the API to expand templates on some text
CiteTB.expandtemplates = function(text, callback) {
  $.post( mw.util.wikiScript( 'api' ),
    {action:'expandtemplates', title:mw.config.get('wgPageName'), text:text, format:'json'},
    function(data) {
      var restext = data.expandtemplates['*'];
      callback(restext);
    },
    'json'
  );
};

// Function to get the page text
CiteTB.getPageText = function(callback) {
  var section = $(&quot;input[name='wpSection']&quot;).val();
  if ( section !== '' ) {
    var postdata = {action:'query', prop:'revisions', rvprop:'content', pageids:mw.config.get('wgArticleId'), format:'json'};
    if (CiteTB.getOption('expandtemplates')) {
      postdata.rvexpandtemplates = '1';
    }
    $.get( mw.util.wikiScript( 'api' ),
      postdata,
      function(data) {
        var pagetext = data.query.pages[mw.config.get('wgArticleId').toString()].revisions[0]['*'];
        callback(pagetext);
      },
      'json'
    );
  } else {
    if (CiteTB.getOption('expandtemplates')) {
      CiteTB.expandtemplates($('#wpTextbox1').wikiEditor('getContents').text(), callback);
    } else {
      callback($('#wpTextbox1').wikiEditor('getContents').text());
    }
  }
};

// Autofill a template from an ID (ISBN, DOI, PMID, URL)
CiteTB.initAutofill = function() {
  var elemid = $(this).attr('id');
  var res = /^cite\-auto\-(.*?)\-(.*)\-(.*)$/.exec(elemid);
  var tem = res[1];
  var field = res[2];
  var autotype = res[3];
  var id = $('#cite-'+tem+'-'+field).val();
  if (!id) {
    return false;
  }
  var url = '//tools.wmflabs.org/reftoolbar/lookup.php?';
  url+=autotype+'='+encodeURIComponent(id);
  url+='&amp;template='+encodeURIComponent(tem);
  var s = document.createElement('script');
  s.setAttribute('src', url);
  s.setAttribute('type', 'text/javascript');
  document.getElementsByTagName('head')[0].appendChild(s);
  return false;
};

// Callback for autofill
//TODO: Autofill the URL, at least for DOI
CiteTB.autoFill = function(data, template, type) {
  var cl = 'cite-'+template+'-';
  var i,j, coauthors;
  $('.'+cl+'title').val(data.title);
  // Fill in authors
  if (data.authors &amp;&amp; data.authors.length &gt; 0) {
	  if ($('.'+cl+'last-incr-1').length != 0) {
		var classes = $('.'+cl+'last-incr-1').eq(0).attr('class').split(/\s+/);
		var group = false;
		var patt = /cite-[^-]*?-incr-(.*)/
		for (var c=0; c&lt;classes.length; c++) {
			if (patt.exec(classes[c])) {
				group = patt.exec(classes[c])[1];
				break;
			}
		}
		$('.'+cl+'last-incr-1').val(data.authors[0][0])
		$('.'+cl+'first-incr-1').val(data.authors[0][1])
		elemid = '#cite-incr-'+template+'-'+group;
		for (var i=2; i&lt;data.authors.length+1; i++) {
			$(elemid).click();
			$('.'+cl+'last-incr-'+i.toString()).val(data.authors[i-1][0])
			$('.'+cl+'first-incr-'+i.toString()).val(data.authors[i-1][1])
		}
	  } else if ($('.'+cl+'author-incr-1').length != 0) {
		var classes = $('.'+cl+'author-incr-1').eq(0).attr('class').split(/\s+/);
		var group = false;
		var patt = /cite-[^-]*?-incr-(.*)/
		for (var c=0; c&lt;classes.length; c++) {
			if (patt.exec(classes[c])) {
				group = patt.exec(classes[c])[1];
				break;
			}
		}
		$('.'+cl+'author-incr-1').val(data.authors[0].join(', '))
		elemid = '#cite-incr-'+template+'-'+group;
		for (var i=2; i&lt;data.authors.length+1; i++) {
			$(elemid).click();
			$('.'+cl+'author-incr-'+i.toString()).val(data.authors[i-1].join(', '))
		}
	  } else if ($('.'+cl+'last1').length != 0) {
		for(i=0; data.authors &amp;&amp; i&lt;data.authors.length; i++) {
		  if ($('.'+cl+'last'+(i+1)).length) {
			 $('.'+cl+'last'+(i+1)).val(data.authors[i][0]);
			 $('.'+cl+'first'+(i+1)).val(data.authors[i][1]);
		  } else {
			coauthors = [];
			for(j=i; j&lt;data.authors.length; j++) {
			  coauthors.push(data.authors[j].join(', '));
			}
			$('.'+cl+'coauthors').val(coauthors.join('; '));
			break;
		  }
		}
	  } else if($('.'+cl+'author1').length !== 0) {
		for(i=0; data.authors &amp;&amp; i&lt;data.authors.length; i++) {
		  if ($('.'+cl+'author'+(i+1)).length) {
			 $('.'+cl+'author'+(i+1)).val(data.authors[i].join(', '));
		  } else {
			coauthors = [];
			for(j=i; j&lt;data.authors.length; j++) {
			  coauthors.push(data.authors[j].join(', '));
			}
			$('.'+cl+'coauthors').val(coauthors.join('; '));
			break;
		  }
		}
	  } else {
		var authors = [];
		for(i=0; data.authors &amp;&amp; i&lt;data.authors.length; i++) {
		  authors.push(data.authors[i].join(', '));
		}
		$('.'+cl+'authors').val(authors.join('; '));
	  }
  }

  if (type === 'pmid' || type === 'doi') {
    if (data.date &amp;&amp; (data.fulldate || !$('.'+cl+'month').length)) {
      var DT = new Date(data.date);
      var useday = /\d{4}-\d{2}-\d{2}/.test(data.date);
      var usemonth = /\d{4}-\d{2}/.test(data.date);
      $('.'+cl+'date').val(CiteTB.formatDate(DT, useday, usemonth));
    } else if (!data.fulldate &amp;&amp; $('.'+cl+'month').length &amp;&amp; $('.'+cl+'year').length) {
      if (data.month) { // lookup.php sets month to false if it isn't provided
        $('.'+cl+'month').val( CiteTB.getOption('months')[parseInt(data.month)-1] );
      }
      $('.'+cl+'year').val(data.year);
    } else {
      $('.'+cl+'date').val(data.date);
    }
    $('.'+cl+'journal').val(data.journal);
    $('.'+cl+'volume').val(data.volume);
    $('.'+cl+'issue').val(data.issue);
    $('.'+cl+'pages').val(data.pages);
  } else if (type === 'isbn') {
    $('.'+cl+'publisher').val(data.publisher);
    $('.'+cl+'location').val(data.location);
    $('.'+cl+'year').val(data.year);
    $('.'+cl+'edition').val(data.edition);
  } else if (type === 'url') {
    if (data.date) {
  	  var DT = new Date(data.date);
      var useday = /\d{4}-\d{2}-\d{2}/.test(data.date);
      var usemonth = /\d{4}-\d{2}/.test(data.date);
      $('.'+cl+'date').val(CiteTB.formatDate(DT, useday, usemonth));
    }
    $('.'+cl+'journal').val(data.journal);
    $('.'+cl+'volume').val(data.volume);
    $('.'+cl+'issue').val(data.issue);
    $('.'+cl+'pages').val(data.pages);
    $('.'+cl+'publisher').val(data.publisher);
    $('.'+cl+'edition').val(data.edition);
    $('.'+cl+'isbn').val(data.isbn);
    $('.'+cl+'issn').val(data.issn);
    $('.'+cl+'doi').val(data.doi);
    // &quot;en-US&quot; isn't a valid value for the language parameter
    if (data.language &amp;&amp; data.language !== 'en-US' &amp;&amp; data.language !== 'en-GB') {
    	$('.'+cl+'language').val(data.language);
    }
    $('.'+cl+'chapter').val(data.chapter);
  }
};

// FORM DIALOG FUNCTIONS
// Add new incrementable fields
CiteTB.incrementFields = function() {
	template = CiteTB.getOpenTemplate();
	var currentrow = $(this).parents('tr')[0];
	$(this).prev().css('width', '100%')
	$(this).detach();
	var elemid = $(this).attr('id');
	var res = /^cite\-incr\-(.*?)\-(.*)$/.exec(elemid);
	group = res[2];
	increments = template.incrementables[group];
	fields = increments.fields;
	incrval = increments.val+1;
	template.incrementables[group].val += 1;
	trs = template.makeFormInner(fields, false);
	trs.reverse();
	for (var i=0; i&lt;trs.length; i++) {
		$(currentrow).after(trs[i]);
	}
};

// fill the accessdate param with the current date
CiteTB.fillAccessdate = function() {
  var elemid = $(this).attr('id');
  var res = /^cite\-date\-(.*?)\-(.*)$/.exec(elemid);
  var id = res[1];
  var field = res[2];
  var DT = new Date();
  var datestr = CiteTB.formatDate(DT);
  $('#cite-'+id+'-'+field).val(datestr);
  return false;
};

CiteTB.formatDate = function(DT, useday, usemonth) {
  if (typeof useday == &quot;undefined&quot;) {
    useday = true;	
  }
  if (typeof usemonth == &quot;undefined&quot;) {
    usemonth = true;	
  }
  var datestr = CiteTB.getOption('date format');
  var zmonth = '';
  var month = DT.getUTCMonth()+1;
  if (month &lt; 10) {
    zmonth = &quot;0&quot;+month.toString();
  } else {
    zmonth = month.toString();
  }
  month = month.toString();
  var zdate = '';
  var date = DT.getUTCDate();
  if (date &lt; 10) {
    zdate = &quot;0&quot;+date.toString();
  } else {
    zdate = date.toString();
  }
  date = date.toString();
  if (useday) {
    datestr = datestr.replace('&lt;date&gt;', date);
    datestr = datestr.replace('&lt;zdate&gt;', zdate);
  } else {
    datestr = datestr.replace('&lt;date&gt;', '');
    datestr = datestr.replace('&lt;zdate&gt;', '');
  }
  if (usemonth) {
    datestr = datestr.replace('&lt;month&gt;', month);
    datestr = datestr.replace('&lt;zmonth&gt;', zmonth);
    datestr = datestr.replace('&lt;monthname&gt;', CiteTB.getOption('months')[DT.getUTCMonth()]);
  } else {
    datestr = datestr.replace('&lt;month&gt;', '');
    datestr = datestr.replace('&lt;zmonth&gt;', '');
    datestr = datestr.replace('&lt;monthname&gt;', '');
  }  
  datestr = datestr.replace('&lt;year&gt;', DT.getUTCFullYear().toString());
  return datestr.replace(/^[ \/\-\,\.]*(.*?)[ \/\-\,\.]*$/g, &quot;$1&quot;); // Cleanup any dangling spaces or connectors that might result from omitting date/month
};

// Function called after the ref list is loaded, to actually set the contents of the named ref dialog
// Until the list is loaded, its just a &quot;Loading&quot; placeholder
CiteTB.setupNamedRefs = function() {
  var names = [], i;
  for( i=0; i&lt;CiteTB.mainRefList.length; i++) {
    if (!CiteTB.mainRefList[i].shorttag &amp;&amp; CiteTB.mainRefList[i].refname) {
      names.push(CiteTB.mainRefList[i]);
    }
  }
  var stuff = $('&lt;div&gt;');
  $('#citetoolbar-namedrefs').html( stuff );
  if (names.length === 0) {
    stuff.html(mw.usability.getMsg('cite-no-namedrefs'));
  } else {
    stuff.html(mw.usability.getMsg('cite-namedrefs-intro'));
    var select = $('&lt;select id=&quot;cite-namedref-select&quot;&gt;');
    select.append($('&lt;option value=&quot;&quot; /&gt;').text(mw.usability.getMsg('cite-named-refs-dropdown')));
    for(i=0; i&lt;names.length; i++) {
      select.append($('&lt;option /&gt;').text(names[i].refname));
    }
    stuff.after(select);
    select.before('&lt;br /&gt;');      
    var prevlabel = $('&lt;div id=&quot;cite-nref-preview-label&quot; style=&quot;display:none;&quot; /&gt;').html(mw.usability.getMsg('cite-raw-preview'));
    select.after(prevlabel);
    prevlabel.before(&quot;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&quot;);
    prevlabel.after('&lt;div id=&quot;cite-namedref-preview&quot; style=&quot;padding:0.5em; font-size:110%&quot; /&gt;');
    var parselabel = $('&lt;span id=&quot;cite-parsed-label&quot; style=&quot;display:none;&quot; /&gt;').html(mw.usability.getMsg('cite-parsed-label'));
    $('#cite-namedref-preview').after(parselabel);
    parselabel.after('&lt;div id=&quot;cite-namedref-parsed&quot; style=&quot;padding-bottom:0.5em; font-size:110%&quot; /&gt;');
    var link = $('&lt;a href=&quot;#&quot; id=&quot;cite-nref-parse&quot; style=&quot;margin:0 1em 0 1em; display:none; color:darkblue&quot; /&gt;');
    link.html(mw.usability.getMsg('cite-form-parse'));
    $('#cite-namedref-parsed').after(link);
    
    $(&quot;#cite-namedref-select&quot;).on( 'change', CiteTB.namedRefSelectClick);
    $('#cite-nref-parse').on( 'click', CiteTB.nrefParseClick);
  }      
};

// Function to get the errorcheck form HTML
CiteTB.setupErrorCheck = function() {
  var form = $('&lt;div id=&quot;cite-errorcheck-heading&quot; /&gt;').html(mw.usability.getMsg('cite-errorcheck-heading'));
  var ul = $(&quot;&lt;ul id='cite-errcheck-list' /&gt;&quot;);
  var test;
  for (var t in CiteTB.ErrorChecks) {
    test = CiteTB.ErrorChecks[t];
    ul.append(test.getRow());
  }
  form.append(ul);
  $('#citetoolbar-errorcheck').html(form);
};

// Callback function for parsed preview
CiteTB.fillNrefPreview = function(parsed) {
  $('#cite-parsed-label').show();
  $('#cite-namedref-parsed').html(parsed);
};

// Click handler for the named-ref parsed preview
CiteTB.nrefParseClick = function() {
  var choice = $(&quot;#cite-namedref-select&quot;).val();
  if (choice === '') {
    $('#cite-parsed-label').hide();
    $('#cite-namedref-parsed').text('');
    return false;
  }
  $('#cite-nref-parse').hide();
  for( var i=0; i&lt;CiteTB.mainRefList.length; i++) {
    if (!CiteTB.mainRefList[i].shorttag &amp;&amp; CiteTB.mainRefList[i].refname == choice) {
      CiteTB.parse(CiteTB.mainRefList[i].content, CiteTB.fillNrefPreview);
      return false;
    }
  }  
};

// Click handler for the named-ref dropdown
CiteTB.lastnamedrefchoice = '';
CiteTB.namedRefSelectClick = function() {
  var choice = $(&quot;#cite-namedref-select&quot;).val();
  if (CiteTB.lastnamedrefchoice == choice) {
    return;
  }
  CiteTB.lastnamedrefchoice = choice;
  $('#cite-parsed-label').hide();
  $('#cite-namedref-parsed').text('');
  if (choice === '') {
    $('#cite-nref-preview-label').hide();
    $('#cite-namedref-preview').text('');
    $('#cite-nref-parse').hide();
    return;
  }
  for( var i=0; i&lt;CiteTB.mainRefList.length; i++) {
    if (!CiteTB.mainRefList[i].shorttag &amp;&amp; CiteTB.mainRefList[i].refname == choice) {
      $('#cite-nref-preview-label').show();
      $('#cite-namedref-preview').text(CiteTB.mainRefList[i].content);
      if (CiteTB.getOption('autoparse')) {
        CiteTB.nrefParseClick();
      } else {
        $('#cite-nref-parse').show();
      }
    }
  }
};

// callback function for parsed preview
CiteTB.fillTemplatePreview = function(text) {
  var template = CiteTB.getOpenTemplate();
  var div = $(&quot;#citetoolbar-&quot;+CiteTB.escStr(template.shortform));
  div.find('.cite-prev-parsed-label').show();
  div.find('.cite-preview-parsed').html(text);
};

// Click handler for template parsed preview
CiteTB.prevParseClick = function() {
  var ref = CiteTB.getRef(true, false);
  var template = CiteTB.getOpenTemplate();
  var div = $(&quot;#citetoolbar-&quot;+CiteTB.escStr(template.shortform));
  div.find('.cite-prev-parse').hide();
  CiteTB.parse(ref, CiteTB.fillTemplatePreview);
};

// Show/hide the extra fields in the dialog box
CiteTB.showHideExtra = function() {
  var template = CiteTB.getOpenTemplate();
  var div = $(&quot;#citetoolbar-&quot;+CiteTB.escStr(template.shortform));
  var setting = div.find(&quot;.cite-form-status&quot;).val();
  if ( setting === 'closed' ) {
    div.find(&quot;.cite-form-status&quot;).val('open');
    div.find('.cite-extra-fields').show(1, function() {
      // jQuery adds &quot;display:block&quot;, which screws things up
      div.find('.cite-extra-fields').attr('style', 'width:100%; background-color:transparent;'); 
    });
  } else {
    div.find(&quot;.cite-form-status&quot;).val('closed');
    div.find('.cite-extra-fields').hide();
  } 
};

// Resets form fields and previews
// Resets form fields and previews
CiteTB.resetForm = function() {
  var template = CiteTB.getOpenTemplate();
  var div = $(&quot;#citetoolbar-&quot;+CiteTB.escStr(template.shortform));
  div.html(template.getForm());
};

// STRING UTILITY FUNCTIONS
// Returns a string quoted as necessary for name/group attributes
CiteTB.getQuotedString = function(s) {
  var sq = /\'/.test(s); // single quotes
  var dq = /\&quot;/.test(s); // double quotes
  if (!sq &amp;&amp; !dq) { // Always quotes for non-latin alphabet
    return '&quot;'+s+'&quot;';
  } else if (!dq) { // Can use double quotes
    return '&quot;'+s+'&quot;';
  } else if (!sq) { // Can use single quotes
    return &quot;'&quot;+s+&quot;'&quot;;
  } else { // Has double and single quotes
    s = s.replace(/\&quot;/g, '\'');
    return '&quot;'+s+'&quot;';
  }
};

// Fix up strings for output - capitalize first char, replace underscores with spaces
CiteTB.fixStr = function(s) {
  s = s.slice(0,1).toUpperCase() + s.slice(1);
  s = s.replace('_',' ');
  return s;
};

// Escape spaces and quotes for use in HTML classes/ids
CiteTB.escStr = function(s) {
  return s.replace(' ', '-').replace(&quot;'&quot;, &quot;\'&quot;).replace('&quot;', '\&quot;');
};

// MISC FUNCTIONS
// Determine which template form is open, and get the template object for it
CiteTB.getOpenTemplate = function() {
  var dialogs = $(&quot;.ui-dialog-content.ui-widget-content:visible&quot;);
  var templatename = $(dialogs[0]).find(&quot;.cite-template&quot;).val();
  return CiteTB.Templates[templatename];
};

// Display the report for the error checks
CiteTB.displayErrors = function(errors) {
  $('#cite-err-report').remove();
  var table = $('&lt;table id=&quot;cite-err-report&quot; style=&quot;width:100%; border:1px solid #A9A9A9; background-color:#FFEFD5; padding:0.25em; margin-top:0.5em&quot; /&gt;');
  $('#editpage-copywarn').before(table);
  var tr;
  var tr1 = $('&lt;tr style=&quot;width:100%&quot; /&gt;');
  var th1 = $('&lt;th style=&quot;width:60%; font-size:110%&quot; /&gt;').html(mw.usability.getMsg('cite-err-report-heading'));
  var th2 = $('&lt;th style=&quot;text-align:right; width:40%&quot; /&gt;');
  var im = $('&lt;img /&gt;').attr('src', '//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/Gtk-stop.svg/20px-Gtk-stop.svg.png');
  im.attr('alt', mw.usability.getMsg('cite-err-report-close')).attr('title', mw.usability.getMsg('cite-err-report-close'));
  var ad = $('&lt;a id=&quot;cite-err-check-close&quot; /&gt;').attr('href', '#');
  ad.append(im);
  th2.append(ad);
  tr1.append(th1).append(th2);
  table.append(tr1);
  $('#cite-err-check-close').on('click', function() {  $('#cite-err-report').remove(); });
  if (errors.length === 0) {
    tr = $('&lt;tr style=&quot;width:100%;&quot; /&gt;');
    var td = $('&lt;td style=&quot;text-align:center; margin:1.5px;&quot; /&gt;').html(mw.usability.getMsg('cite-err-report-empty'));
    tr.append(td);
    table.append(tr);
    
    return;
  }
  for(var e in errors) {
    var err = errors[e];
    tr = $('&lt;tr style=&quot;width:100%;&quot; /&gt;');
    var td1 = $('&lt;td style=&quot;border: 1px solid black; margin:1.5px; width:60%&quot; /&gt;').html(err.err);
    var td2 = $('&lt;td style=&quot;border: 1px solid black; margin:1.5px; width:40%&quot; /&gt;').html(mw.usability.getMsg(err.msg));
    tr.append(td1).append(td2);
    table.append(tr);
  }
};
   
} // End of code loaded only on edit</text>
      <sha1>7g1qtanqfbt7mzwkpijqkvpkwhmvsxt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дуа Липа</title>
    <ns>0</ns>
    <id>118946</id>
    <revision>
      <id>664407</id>
      <parentid>551759</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T13:54:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurayim11c</username>
        <id>49626</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1381881295|Dua Lipa]]&quot; барагынан которулуп түзүлдү</comment>
      <origin>664407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44110" sha1="exdgk0ear1behm6hfo1rlk8v8u1ewmv" xml:space="preserve">
[[Файл:Glasto24 28 300624 (259 of 545) (53838014719) (cropped).jpg|thumb|'''Дуа Липа''']]
'''Дуа Липа''' (DOO -ə LEE -pə ;  төрөлгөн;{{Spaces}}1995-жылдын 22-августунда туулган) - англиялык ырчы жана ыр жазуучу. Анын сыйлыктарына жети Brit Awards жана үч [[Грэмми|Grammy Awards]] кирет.

Липа Warner Bros. Records менен 2014-жылы келишим түзгөн. Ал өзүнүн атынан аталган дебюттук альбомун 2017-жылы чыгарган, ал Улуу Британиянын альбомдор чартында үчүнчү орунду ээлеп, андан кийин &quot; Be the One &quot;, &quot; IDGAF &quot; синглдерин жана Улуу Британиянын биринчи номерлүү &quot; New Rules &quot; синглин чыгарган. Ал 2018-жылы Brit Awards сыйлыгынын &quot; Британиялык аял жеке аткаруучу&quot; жана &quot;British Breakthrough Act&quot; номинациялары менен сыйланган. Анын Келвин Харрис менен биргеликте аткарган экинчи Улуу Британиядагы биринчи сингли &quot; One Kiss &quot; Улуу Британияда 2018-жылдын эң көп сатылган ыры болуп, &quot;Жылдын ыры&quot; номинациясында Brit Award сыйлыгын жеңип алган. Кийинчерээк ал 2019-жылы Silk City менен биргеликте аткарган &quot; Electricity &quot; ыры үчүн &quot;Мыкты жаңы аткаруучу &quot; жана &quot;Мыкты бий жаздыруу &quot; номинациялары боюнча &quot;Грэмми&quot; сыйлыгын жеңип алган.

Липанын экинчи альбому, ''Future Nostalgia'' (2020), анын Улуу Британиядагы биринчи номер биринчи альбому болуп, АКШда алдыңкы үчтүккө кирген. Анын башкы сингли &quot; Don't Start Now &quot; Улуу Британиянын синглдер чартында британиялык аял ырчынын эң узакка созулган алгачкы ондукка кирип, АКШнын [[АКШдагы №1 синглдар тизмеси (Billboard)|''Billboard'' Hot 100]] чартында 2020-жылдын аягындагы бештикке кирген. Альбомдун ийгилиги андан кийинки &quot;Physical&quot;, &quot;Break My Heart&quot; жана &quot;Levitating&quot; синглдери менен уланган, алардын ичинен &quot;Levitating&quot; ыры Billboard чартынын 2021-жылдын корутундусу боюнча Hot 100 тизмесин баштап, АКШда Американын үн жазуу өнөр жайы ассоциациясынын (RIAA) &quot;Даймонд&quot; (Алмаз) сертификациясына ээ болгон. &quot;Future Nostalgia&quot; альбому Британиянын жылдын эң мыкты альбому катары Brit Award сыйлыгын жана &quot;Эң мыкты поп-вокалдык альбом&quot; номинациясы боюнча Грэмми сыйлыгын жеңип алган.

Липа андан кийин Элтон Джон менен биргеликте ырдаган &quot;Cold Heart (Pnau remix)&quot; (2021) дуэти жана өзү да дебюттук актердук ролун аткарган &quot;Барби&quot; (2023) тасмасынын саундтреги болгон &quot;Dance the Night&quot; ыры менен Улуу Британиянын хит-парадында улуттук чарттардын сап башын ээлеген үчүнчү жана төртүнчү синглдерине ээ болгон. Липа өзүнүн &quot;Radical Optimism&quot; (2024) деп аталган үчүнчү студиялык альбомун жарыкка чыгарып, ал Улуу Британиянын альбомдор чартында (UK Albums Chart) биринчи орунда дебют жасаган; ага чейин Улуу Британиянын эң мыкты ондугуна кирген &quot;Houdini&quot;, &quot;Training Season&quot; жана &quot;Illusion&quot; синглдери чыккан. Ошондой эле ал 2024-жылы тартылган &quot;Аргайл&quot; тыңчылар тасмасында экинчи пландагы ролду аткарган.

== Жаш кези ==
Дуа Липа 1995-жылы 22-августта  Англиянын [[Лондон]] шаарындагы Королева Шарлотта жана Челси ооруканасында төрөлгөн, &lt;ref name=&quot;allmusicbio&quot;&gt;{{Cite web|last=Yeung|first=Neil Z.|title=Dua Lipa {{!}} Biography &amp; History|url=https://www.allmusic.com/artist/dua-lipa-mn0003426731/biography|publisher=[[AllMusic]]}}&lt;/ref&gt; ал косоволук албан ата-энеси Анеса ( née Rexha ) жана Дукагжин Липанын Приштинадан (азыркы Косово ) келген эң [[Косово|улуу]] баласы болгон. &lt;ref name=&quot;press kit&quot;&gt;{{Cite web|title=Global Press Kit|url=https://press.warnerrecords.com/wp-content/uploads/2018/04/dua-lipa-global-press-kit_1481573911262.pdf}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{Cite web|last=Savage|first=Mark|title=Dua Lipa: A pop star in waiting|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-35520865}}&lt;/ref&gt; Анын Рина аттуу карындашы жана Гжин аттуу иниси бар. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Dua Lipa's Family: From Her Mum Anesa &amp; Dad Dukagjin To Her Siblings|url=https://www.capitalfm.com/artists/dua-lipa/family-mum-dad-siblings-brother-sister/}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;telegrafi&quot;&gt;{{Cite web|last=Bajraktari|first=Behare|title='Era' dhe 'ODA': Rikthim, sukses, pasion!|url=https://telegrafi.com/era-dhe-oda-rikthim-sukses-pasion/}}&lt;/ref&gt; Дуа деген ысым анын чоң энеси тарабынан сунушталган жана [[Албан тили|албан тилинде]] &quot;сүйүү&quot; дегенди билдирет. &lt;ref name=&quot;fun&quot; /&gt; Анын чоң энеси [[Бошняктар|бошняк]] тектүү. &lt;ref name=&quot;talecities&quot;&gt;{{Cite web|last=Nash|first=Ed|title=A Tale of Two Cities|url=https://www.thelineofbestfit.com/features/longread/a-tale-of-two-cities}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Butler|first=Will|title=Dua Lipa speaks on Brexit, Trump and her family history in new interview|url=https://www.nme.com/news/music/dua-lipa-brexit-trump-family-history-new-interview-2293339}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;fun&quot;&gt;{{Cite web|last=Lamont|first=Tom|title=Dua Lipa: 'Pop has to be fun. You can't get upset about every little thing'|url=http://www.theguardian.com/music/2018/apr/15/dua-lipa-pop-has-to-be-fun-you-cant-get-upset-about-every-little-thing-new-rules}}&lt;/ref&gt; Анын атасынын ата-теги Косовонун Пеха шаарына барып такалат. Анын чоң аталарынын экөө тең тарыхчы болгон. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rtv21.tv/vajzat-pejane-ambasadoret-e-kosoves/|title=Peja's ambassadors}}&lt;/ref&gt;

Липага музыкалык жактан атасынын таасири тийген, &lt;ref name=&quot;nylon&quot;&gt;{{Cite web|last=Gore|first=Sydney|date=23 October 2015|title=Band Crush: Dua Lipa|url=https://www.nylon.com/articles/dua-lipa-interview}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;digitalspy&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;hungertv&quot;&gt;{{Cite web|last=Fraser|first=Holly|date=26 October 2016|title=Dua Lipa On Falling in Love With Music and Growing Up Fast|url=https://www.hungertv.com/feature/dua-lipa-on-falling-in-love-with-music-and-growing-up-fast/}}&lt;/ref&gt; ал Косовонун Oda рок-тобунун солисти жана гитаристи болгон. &lt;ref name=&quot;abcnews&quot;&gt;{{Cite web|last=Soichet|first=Aude|date=10 October 2018|title=How Dua Lipa went from aspiring singer to one of today's top global female pop stars|url=https://abcnews.go.com/Entertainment/dua-lipa-aspiring-singer-todays-top-global-female/story?id=58393549}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;observer&quot;&gt;{{Cite web|last=Walker|first=Shaun|date=5 August 2018|title=Dua Lipa's father stages music festival for 'peace-loving' Kosovo|url=https://www.theguardian.com/music/2018/aug/05/dua-lipa-father-organises-kosovo-music-festival}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;telegrafi&quot; /&gt; Анын атасы үйдө музыка ойноону уланткан, анын ичинде өзүнүн чыгармаларын жана Дэвид Боуи, [[Боб Дилан]], Radiohead, [[Стиң|Стинг]], Полиция жана Стереопоника сыяктуу аткаруучулардын ырларын жараткан. &lt;ref name=&quot;digitalspy&quot;&gt;{{Cite web|last=Davidson|first=Amy|date=11 December 2015|title=Meet your new favourite popstar Dua Lipa – just don't call her the new Lana Del Rey|url=https://www.digitalspy.com/music/new-music/a776876/meet-your-new-favourite-popstar-dua-lipa-just-dont-call-her-the-new-lana-del-rey/}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;hungertv&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;clash&quot;&gt;{{Cite web|last=Martin|first=Felicity|date=3 February 2017|title=The Realest It Gets: Dua Lipa|url=https://www.clashmusic.com/features/the-realest-it-gets-dua-lipa}}&lt;/ref&gt; Дуа Липа беш жашында ырдай баштаган. &lt;ref name=&quot;thecut&quot;&gt;{{Cite web|last=Peoples|first=Lindsay|date=27 April 2017|title=Dua Lipa Is the Anti–Pop Star|url=https://www.thecut.com/2017/04/dua-lipa-singer-interview.html}}&lt;/ref&gt;

Липа Лондондун Вест Хэмпстед шаарында чоңойгон. &lt;ref name=&quot;observer&quot; /&gt; Ал Фицжондун башталгыч мектебинде окуган &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Chapman|first=Helen|date=30 November 2017|title=Dua Lipa's former school plays New Rules to pupils each morning|url=http://camdennewjournal.com/article/dua-lipas-former-school-plays-new-rules-to-pupils-each-morning}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|date=5 December 2017|title=Londoner's Diary: How Shulman is filling the void left by Vogue|url=https://www.standard.co.uk/news/londoners-diary/londoner-s-diary-how-shulman-is-filling-the-void-left-by-vogue-a3710761.html}}&lt;/ref&gt; жана ал жердеги музыка сабактарына виолончель да кирген. &lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt; Ал [[Хор|мектеп хоруна]] кирүү үчүн кастингге барганда, мугалими ага ырдай албай турганын айткан. &lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;digitalspy&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;nytimes&quot;&gt;{{Cite web|last=Pareles|first=Jon|date=31 May 2017|title=Dua Lipa Was Raised on Pop Bangers. Now She Writes Them.|url=https://www.nytimes.com/2017/05/31/arts/music/dua-lipa-interview.html}}&lt;/ref&gt; Тогуз жашында ал Сильвия Янг театр мектебинде дем алыш күндөрү ырдоо сабактарын ала баштаган. &lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;talecities&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;elle&quot;&gt;{{Cite web|last=Levy|first=Lauren|date=9 April 2019|title=Dua Lipa Is the Future of Pop Music|url=https://www.elle.com/culture/a27075435/dua-lipa-grammy-interview/}}&lt;/ref&gt; Липа Косово 2008-жылы көз карандысыздыгын жарыялагандан кийин үй-бүлөсү менен Приштинага көчүп барган. &lt;ref name=&quot;talecities&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;thecut&quot; /&gt; Ал жерде ал ''Милениуми и Трете'' мектебинде окуган, &lt;ref&gt;{{Cite web|date=17 March 2016|title=Në cilën shkollë shkoi Dua Lipa në Prishtinë (Foto)|url=https://telegrafi.com/ne-cilen-shkolle-shkoi-dua-lipa-ne-prishtine-foto/}}&lt;/ref&gt; [[албан тили]] жөнүндө көбүрөөк билген жана музыкалык карьера жасоону ойлонгон. &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Collins|first=Simon|date=29 May 2017|title=From Kosovo to the world, Dua Lipa is on the rise|url=https://thewest.com.au/entertainment/from-kosovo-to-the-world-dua-lipa-is-on-the-rise-ng-b88487005z}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;eveningstandard2&quot;&gt;{{Cite web|last=Godwin|first=Richard|date=1 November 2017|title=Dua Lipa: meet pop's hottest property|url=https://www.standard.co.uk/lifestyle/esmagazine/dua-lipa-meet-pop-s-hottest-property-a3672811.html}}&lt;/ref&gt;

Липа 15 жашында Лондонго жалгыз кайтып келип, үй-бүлөлүк досу менен батирде жашаган.   &lt;ref name=&quot;eveningstandard&quot;&gt;{{Cite web|author=Smyth|first=David|date=29 July 2016|title=Dua Lipa talks about her teen years in Kosovo and why it's tough for new music artists to break through|url=https://www.standard.co.uk/culture/music/dua-lipa-talks-about-her-teen-years-in-kosovo-and-why-it-s-tough-for-new-music-artists-to-break-through-a3307341.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210112043247/https://www.standard.co.uk/culture/music/dua-lipa-talks-about-her-teen-years-in-kosovo-and-why-it-s-tough-for-new-music-artists-to-break-through-a3307341.html|archivedate=12 January 2021|accessdate=12 January 2021|work=Evening Standard}}&lt;/ref&gt;  Парламент Хилл мектебинде ал А-деңгээл экзамендерин тапшырып, андан кийин Сильвия Янг театр мектебине жарым-жартылай окууга кайрадан кирген. &lt;ref name=&quot;eveningstandard&quot; /&gt;  Ал өзүнүн ырларын SoundCloud жана YouTube'га жүктөгөн. Ал YouTube'га Алисия Киздин &quot; If I Ain't Got You &quot; (2004) жана Кристина Агилеранын &quot; Beautiful &quot; (2002) сыяктуу ырларынын каверлерин аткарып жаткан видеолорун жарыялай баштаган. &lt;ref name=&quot;thecut&quot; /&gt; Липа 2013-жылы ''The X Factor'' үчүн ITV жарнамасында ырчы катары роль жаратып, Sister Sledgeтин 1979-жылдагы &quot; Lost in Music &quot; ырына кавер жазганга чейин кыска убакытка Topshop &lt;ref name=&quot;rollingstone&quot; /&gt; үчүн модель болуп иштеген. &lt;ref&gt;{{Cite web|author=Murphy|first=Lauren|date=30 August 2017|title=Watch: Turns out Dua Lipa appeared on an ad for The X Factor back in 2013|url=https://entertainment.ie/music/watch-turns-out-dua-lipa-appeared-on-an-ad-for-the-x-factor-back-in-2013-253465/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190320191217/https://entertainment.ie/music/watch-turns-out-dua-lipa-appeared-on-an-ad-for-the-x-factor-back-in-2013-253465/|archivedate=20 March 2019|accessdate=13 January 2021|work=|publisher=[[entertainment.ie]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|author=Cragg|first=Michael|date=26 March 2020|title=Dua Lipa – 'Future Nostalgia' review|url=https://crackmagazine.net/article/album-reviews/dua-lipa-future-nostalgia/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200326235126/https://crackmagazine.net/article/album-reviews/dua-lipa-future-nostalgia/|archivedate=26 March 2020|accessdate=4 March 2021|work=[[Crack Magazine]]}}&lt;/ref&gt; Ал продюсер жана менеджер тапты. &lt;ref name=&quot;press kit&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;eveningstandard&quot; /&gt;

=== 2013–2018: мансаптын башталышы жана ''Дуа Липа'' ===
[[File:British_singer_and_songwriter_Dua_Lipa_at_the_SWR3_New_Pop_Festival_2016.jpg|thumb| Липа 2016-жылы]]
2013-жылы Липа коктейль-барда официант болуп иштеп жүргөн кезинде Бен Моусон жана Эд Миллетт жетектеген &quot;TaP Management&quot; компаниясы менен келишимге кол койгон. Липаны Моусон менен анын адвокаты тааныштырып, ага сунушталган башка басма келишимине кол койбоого кеңеш берген. Андан соң алар Дуага жумушунан кетип, бүт көңүлүн музыка жаздырууга буруусу үчүн айлык айлык акы сунушташкан. Сессиялардын биринде Липа &quot;Hotter than Hell&quot; ырын биргелешип жазган, бул ыр 2014-жылы анын &quot;Warner Bros. Records&quot; үн жаздыруу компаниясы менен келишим түзүшүнө алып келген. Миллетт кийинчерээк бул тууралуу мындай деп эскерет: &quot;Дуа чынында абдан акылдуу болчу – ал &quot;Warner Bros.&quot; компаниясына жарым-жартылай аларда ири аял поп-аткаруучусу жок болгону жана андай ырчы аларга керек болгону үчүн кол койгон. Алар аны чындап каалашкан, ошондуктан ал биринчи күндөн тартып эле команданын борбордук көңүлүндө болду.&quot;

2015-жылдын августунда Липа Эмил Хейни менен Эндрю Уайатт продюсерлик кылган &quot;New Love&quot; аттуу биринчи синглин жарыкка чыгарган. Анын экинчи сингли &quot;Be the One&quot; 2015-жылдын октябрында чыгып, Бельгия, Польша жана Словакияда биринчи орунга жетип, Европанын он бирден ашык аймагында эң мыкты ондуктун катарына кирип, Европа деңгээлинде ийгиликке ээ болгон. Австралия менен Жаңы Зеландияда бул ыр радиоэфирде улуттук ийгилик жаратып, тиешелүү түрдө 6-жана 20-орундарга көтөрүлгөн. 2015-жылдын ноябрында ал &quot;BBC Sound of... 2016&quot; узун тизмесине кирген аткаруучулардын бири катары жарыяланган.&lt;templatestyles src=&quot;Template:Quote_box/styles.css&quot; /&gt; 

Анын Улуу Британиядагы жана Европадагы биринчи турнеси 2016-жылдын январь айында башталып, &lt;ref name=&quot;digitalspy&quot; /&gt; 2016-жылдын декабрь айынын башында аяктаган. &lt;ref name=&quot;livenation&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.livenation.co.uk/artist/dua-lipa-tickets|title=Dua Lipa Tickets|date=13 May 2016}}&lt;/ref&gt; 2016-жылдын 18-февралында Липа өзүнүн үчүнчү сингли &quot; Last Dance &quot; ырын чыгарды, андан кийин 6-майда &quot; Hotter than Hell &quot; ырын чыгарды. Акыркысы, айрыкча, Улуу Британияда ийгиликтүү болуп, 15-орунга жеткен &lt;ref name=&quot;UK&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.officialcharts.com/artist/48638/dua-lipa/|title=Dua Lipa}}&lt;/ref&gt; 26-августта анын бешинчи жалпы сингли &quot; Blow Your Mind (Mwah) &quot; чыгарылып, Улуу Британияда 30-орунга көтөрүлдү. &lt;ref name=&quot;UK&quot; /&gt; Бул ырчынын АКШнын [[АКШдагы №1 синглдар тизмеси (Billboard)|''Billboard'' Hot 100]] чартына кирген биринчи чыгармасы болуп, 72-орунда дебют жасаган.  Ошондой эле, бул ыр &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwAac&quot;&gt;Billboard&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; Dance Club Songs чартында биринчи орунду ээлеген  жана &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwAa0&quot;&gt;Billboard&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; Mainstream Top 40 чартында 23-орунга жеткен  .

Липа Шон Полдун 2016-жылдын ноябрында чыккан &quot; No Lie &quot; синглинде катышкан,  ал Улуу Британияда онунчу орунга жеткен. &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.officialcharts.com/charts/singles-chart/20170203/7501/|title=Official Singles Chart Top 100 {{!}} 3 February 2017 – 9 February 2017}}&lt;/ref&gt; Бул ыр чыккандан алты жыл өткөндөн кийин он өлкөдө хит болгон ондукка кирип, 2022-жылдын декабрь айына карата Шон Полдун эң көп угулган ыры болуп калды. Музыкалык клип (режиссёру Тим Накаши ) 2022-жылдын апрель айында YouTube'да 1 миллиард көрүүдөн ашты. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://urbanislandz.com/2022/04/21/sean-paul-dua-lipas-no-lie-surpasses-1-billion-views-on-youtube/|title=Sean Paul, Dua Lipa's &quot;No Lie&quot; Surpasses 1 Billion Views On YouTube|last=Leslie|first=Soje|date=21 April 2022}}&lt;/ref&gt; Кийинки айда ''The Fader'' компаниясы Липа жөнүндө ''&quot;Көктө көрүн&quot;'' аттуу даректүү тасманы заказ кылган. &lt;ref name=&quot;See in Blue&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=zxZPR4jxOM4|title=Dua Lipa – See in Blue (Documentary)|date=20 December 2016}}&lt;/ref&gt; 2017-жылдын январь айында Липа EBBA Public Choice Award сыйлыгын жеңип алган &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.musicweek.com/talent/read/dua-lipa-scoops-public-choice-award-at-the-ebbas/067121|title=Dua Lipa scoops Public Choice Award at the EBBAs|last=Legrand|first=Emmanuel|date=12 January 2017}}&lt;/ref&gt; жана [[Мартин Гаррикс]] менен биргеликте жазылган &quot; Scared to Be Lonely &quot; синглин чыгарып, Улуу Британияда 14-орунга жеткен. 

2017-жылдын май айында ал Индонезиянын SCTV телеканалынын мааракесинде чыгып сүйлөп, SCTV Music Awards аземинде &quot;Эң келечектүү эл аралык жаш ырчы&quot; сыйлыгын жеңип алган. Липанын &quot;Dua Lipa&quot; аттуу биринчи альбому 2017-жылдын 2-июнунда жарык көргөн. Кийинки айда жарык көргөн анын алтынчы сингли &quot;New Rules&quot; Липанын Улуу Британиядагы биринчи номери бир ыры болуп калган жана 2015-жылдагы Адельдин &quot;Hello&quot; ырынан бери Улуу Британияда сап башына чыккан аял соло аткаруучунун алгачкы эмгеги болуп калды. Анын бүгүнкү күнгө чейинки эң көп сатылган сингли болгон бул ыр башка өлкөлөрдүн да эң мыкты ондугуна кирген, анын ичинде Австралияда экинчи, АКШда алтынчы жана Канадада жетинчи орунду ээлеген. Бул ырдын музыкалык видеосу YouTube платформасында үч миллиарддан ашык көрүү топтоду. Липа июнь айында Гластонбери фестивалында өнөрүн тартуулаган. Июль айында ал Джакартадагы Индонезиянын &quot;We The Fest&quot; музыкалык фестивалында чыгып сүйлөгөн. Октябрь айында BBC телеканалынын &quot;Later... with Jools Holland&quot; программасында ырдаган. Декабрь айында Spotify сервиси тарабынан Липа Улуу Британияда 2017-жылдын эң көп угулган аял ырчысы катары аталган. 2017-жылы анын төрт сингли Улуу Британиянын мыкты 10дугуна кирген: &quot;Be the One&quot;, &quot;New Rules&quot;, &quot;No Lie&quot; жана Лондондогу Гренфелл Тауэрде болгон өрттүн курмандыктарынын үй-бүлөлөрүнө жардам катары чыгарылган &quot;Bridge over Troubled Water&quot; кайрымдуулук сингли.
[[File:Dua_Lipa_02_08_2018_-15_(25884030647).jpg|left|thumb| Липа 2018-жылдын февраль айында Голливуд Палладиумунда]]
2018-жылдын январь айында Липа Brit Awards сыйлыгында беш номинация боюнча номинацияга ээ болгон, бул ошол жылдагы башка артисттерге караганда көп номинация. Ал ''&quot;Дуа Липа&quot;'' үчүн MasterCard сыйлыгынын &quot;Жылдын британиялык альбому&quot;, &quot;Жылдын британиялык сингли&quot; жана &quot;Жылдын британиялык видеосу&quot; сыйлыктарына, &quot;Британиялык аял соло аткаруучусу &quot; сыйлыгына көрсөтүлгөн жана акыркы эки сыйлыкты жеңип алган &quot;British Breakthrough Act&quot; тобу . &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-42677246|title=Brit Awards 2018: The winners and nominees|publisher=[[BBC]]|date=13 January 2018|accessdate=22 February 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180223033858/http://www.bbc.com/news/entertainment-arts-42677246|archivedate=23 February 2018}}&lt;/ref&gt; Бул аял сүрөтчүнүн беш номинацияга ээ болгон биринчи учуру болду.  &lt;ref&gt;{{Cite web|date=13 January 2018|author=Savage|first=Mark|title=Dua Lipa makes Brit Awards history|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-42677238|publisher=[[BBC]]|accessdate=7 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181209140550/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-42677238|archivedate=9 December 2018}}&lt;/ref&gt; Липа 21-февралда Лондондогу O2 Arenaда өткөн Brit Awards сыйлыгын тапшыруу аземинде өнөрүн көрсөттү. &lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Липа 2018-жылдын февраль айында чыккан ''Fifty Shades Freed'' саундтреги үчүн &quot;High&quot; ырынын үстүндө америкалык ди-джей Ветан менен кызматташкан &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.youredm.com/2018/01/08/whethan-reveals-details-new-collab-dua-lipa-coming-soon/|title=Whethan Reveals Details On New Collab With Dua Lipa Coming Soon|date=8 January 2018|work=Your EDM}}&lt;/ref&gt; Ал экинчи альбому үчүн жаңы материалдардын үстүндө 2018-жылдын январь айында иштей баштаган. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mtv.co.uk/news/i0e5uu/dua-lipa-is-starting-work-on-her-second-album|title=Dua Lipa Is Starting Work On Her Second Album|work=MTV|date=4 January 2018}}&lt;/ref&gt; 6-апрелде Липа жана Келвин Харрис &quot; One Kiss &quot; &lt;ref&gt;{{Cite web|title=iTunes – Music – One Kiss – Single by Calvin Harris, Dua Lipa|date=6 April 2018|url=https://music.apple.com/gb/album/one-kiss-single/1364709432}}&lt;/ref&gt; синглин чыгарышкан, ал 20-апрелде Улуу Британиянын синглдер чартында биринчи орунду ээлеп, Липанын чарттагы экинчи биринчи орунда турган; &lt;ref&gt;{{Cite news|title=Calvin Harris and Dua Lipa depose Drake in UK chart|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-43843110|date=20 April 2018}}&lt;/ref&gt; Липа вокалды аткарган жана ошондой эле сценарист катары да белгилүү. Бул сингл 2018-жылы Улуу Британияда эң көп сатылган ыр болуп, сегиз жума катары менен хит-параддын башында турган. Ал 2018-жылы 26-майда [[Киев|Киевде]] өткөн УЕФАнын Чемпиондор Лигасынын финалынын ачылыш аземинде өнөр көрсөткөн. &lt;ref&gt;{{Cite news|title=Dua Lipa to Perform at UEFA Champions League Opening Ceremony: 'There'll Be a Whole Lot of Girl Power'|url=https://www.billboard.com/music/pop/dua-lipa-performing-uefa-champions-league-opening-ceremony-soccer-8455039/|work=Billboard|date=8 May 2018}}&lt;/ref&gt; Липа 2018-жылдын аягында башка артисттер менен, мисалы, [[Марк Ронсон]] жана Диплонун жаңы түзүлгөн супердуэти Silk City менен биргеликте чыгармаларын чыгара турганы кабарланган. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.hiphopmagz.com/diplo-and-mark-ronson-debut-silk-city-confirm-dua-lipa-collab-is-coming/|title=Diplo and Mark Ronson Debut Silk City, Confirm Dua Lipa Collab Is Coming|work=HipHop Magz|date=23 May 2018}}&lt;/ref&gt; Кийинчерээк Ронсон ырдын аталышы &quot; Электр энергиясы &quot; болорун ырастаган. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.officialcharts.com/chart-news/dua-lipas-new-single-electricity-with-mark-ronson-and-diplo-was-written-by-florence-welch-and-romy-from-the-xx__23408/|title=Dua Lipa's new single Electricity with Mark Ronson and Diplo was written by Florence Welch and Romy from The xx|date=17 July 2018}}&lt;/ref&gt; Ыр 9-сентябрда жарык көргөн. Липа ошондой эле италиялык ырчы Андреа Бочеллинин он алтынчы студиялык альбому ''Sì'нин'' &quot;Эгерде гана&quot; аттуу ырында катышкан. 

Липа сентябрь айында Формула-1 Сингапур Гран-присинде өнөр көрсөткөн.  Ошол эле айда Lipa британиялык Jaguar автоунаа брендинин жаңы I-PACE электр унаасын колдогон. Бренд Липанын &quot;Want To&quot; ырынын ремиксин жаратып, күйөрмандар өздөрүнүн айдоочулук жүрүм-турумуна же уккан музыкасына жараша &quot;Join the Pace&quot; веб-сайтында Dua Lipa x Jaguar ырынын өздөрүнүн версиясын түзүп, аны социалдык медиада бөлүшө турган кызматты ишке киргизди. Липанын командасынын айтымында, Jaguar жана Lipa &quot;эң көп ремикстелген ыр&quot; боюнча дүйнөлүк рекорд коюшкан. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lbbonline.com/news/jaguar-remixes-dua-lipa-and-invites-fans-to-do-the-same/|title=Jaguar Remixes Dua Lipa and Invites Fans to Do the Same|date=3 October 2018}}&lt;/ref&gt; Октябрь айында ырчы өзүнүн дебюттук альбомунун кеңейтилген версиясы болгон ''&quot;Dua Lipa: The Complete Edition&quot; аттуу'' альбомун чыгарды, ага жогоруда айтылган &quot;Want To&quot; сыяктуу үч жаңы ыр жана башка артисттер менен мурунку кызматташтыгы кирген. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.officialcharts.com/chart-news/dua-lipa-will-release-a-super-deluxe-edition-of-her-debut-album-featuring-three-new-songs-this-october__23853/|title=Dua Lipa will release a super deluxe edition of her debut album featuring three new songs this October|last=White|first=Jack|date=4 September 2018}}&lt;/ref&gt; Буга түштүк кореялык [[Blackpink]] кыздар тобу менен &quot; Kiss and Make Up &quot; аттуу кызматташуу кирген. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.iheart.com/content/2018-09-04-dua-lipa-announces-blackpink-collab-kiss-and-make-up-get-the-details/|title=Dua Lipa Announces BLACKPINK Collab 'Kiss And Make Up': Get The Details|last=Brooks|first=Hayden|date=4 September 2018}}&lt;/ref&gt;

=== 2019–2022: ''Келечектеги ностальгия'' ===
2019-жылдын январь айында Липа 2019-жылы тартылган ''[[Алита: Согуш периштеси|&quot;Алита: Согуш периштеси]]'' &quot; тасмасынын саундтрегинин бир бөлүгү катары &quot; Ак куу ыры &quot; синглин чыгарган. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://variety.com/2018/music/news/alita-battle-angel-to-feature-new-song-by-dua-lipa-1203092020/|title='Alita: Battle Angel' to Feature New Song by Dua Lipa|date=18 December 2018|work=[[Variety (magazine)|Variety]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/fr/album/swan-song-from-the-motion-picture-alita-battle-angel-single/1449762632|title=Swan Song (From the Motion Picture 'Alita: Battle Angel') – Single by Dua Lipa on iTunes|date=24 January 2019}}&lt;/ref&gt; Ошол эле айда Липа мурунку жылды экинчи студиялык альбомунун жазуу процессине жумшаганын билдирген.  Липа альбомдун үнү &quot;бийчи классындагыдай сезим калтырган&quot; &quot;ностальгиялык&quot; поп-жазуу болорун айткан. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-48880735|title=Dua Lipa reveals nerves about new album|date=5 July 2019|work=[[BBC News]]}}&lt;/ref&gt; 2019-жылдын август айында Lipa Libre жыпар жытын жарнамалоо үчүн Yves Saint Laurent бренди менен өнөктөштүк түзгөн. &lt;ref name=&quot;newbeautyrules&quot;&gt;{{Cite web|date=1 August 2019|title=New Beauty Rules: Dua Lipa Is the Face of Yves Saint Laurent's Latest Fragrance|url=https://www.vogue.com/article/dua-lipa-yves-saint-laurent-libre-fragrance|work=Vogue}}&lt;/ref&gt;

Липанын &quot; Don't Start Now &quot; аттуу башкы сингли чыккандан кийин, анын экинчи альбому &quot; ''Future Nostalgia'' &quot; жана ага коштолгон турнеси 2019-жылдын декабрь айында жарыяланган. &lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.nme.com/news/music/dua-lipa-announces-2020-uk-arena-tour-and-shares-new-album-title-2582524|title=Dua Lipa announces 2020 UK arena tour and shares new album title|author=Reilly|first=Nick|date=2 December 2019|work=[[NME]]|accessdate=2 December 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220424212219/https://www.nme.com/news/music/dua-lipa-announces-2020-uk-arena-tour-and-shares-new-album-title-2582524|archivedate=24 April 2022}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.capitalfm.com/artists/dua-lipa/new-song-dont-start-now-album/|title=Dua Lipa's New Song 'Don't Start Now' Will Drop Next Week|work=Capital FM|date=24 October 2019|accessdate=31 October 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191028224826/https://www.capitalfm.com/artists/dua-lipa/new-song-dont-start-now-album/|archivedate=28 October 2019}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;mtv&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.mtv.com/news/3148945/dua-lipa-future-nostalgia-song/|title=Dua Lipa teaches self-confidence amid a disco hurricane on 'Future Nostalgia'|author=Alston|first=Trey|date=13 December 2019|publisher=[[MTV]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191213231506/http://www.mtv.com/news/3148945/dua-lipa-future-nostalgia-song/|archivedate=13 December 2019|accessdate=15 December 2019}}&lt;/ref&gt; &quot;Don't Start Now&quot; ыры Улуу Британиянын синглдер чартында жана АКШнын ''Billboard'' Hot 100 чартында экинчи орунга көтөрүлгөн &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.musicweek.com/analysis/read/charts-analysis-tones-and-i-holds-off-dua-lipa-at-singles-summit/078025|title=Charts analysis: Tones And I holds off Dua Lipa at singles summit|author=Jones|first=Alan|work=[[Music Week]]|date=8 November 2019|accessdate=12 April 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200412195928/https://www.musicweek.com/analysis/read/charts-analysis-tones-and-i-holds-off-dua-lipa-at-singles-summit/078025|archivedate=12 April 2020}}&lt;/ref&gt;  Биринчисинде ал британиялык аял артисттин эң узак мөөнөттүү мыкты 10 концертине жана ошол чарттын тарыхындагы эң узак мөөнөттүү мыкты 10 концертке кирди, бирок чокуга чыкпай туруп калды. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.officialcharts.com/chart-news/the-songs-that-spent-the-most-weeks-inside-the-official-singles-chart-top-10__29522/|title=The songs that have spent the most weeks inside the Official Singles Chart Top 10|publisher=[[Official Charts Company]]|author=White|first=Jack|date=1 May 2020|accessdate=8 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210125082539/https://www.officialcharts.com/chart-news/the-songs-that-spent-the-most-weeks-inside-the-official-singles-chart-top-10__29522/|archivedate=25 January 2021}}&lt;/ref&gt; Ошондой эле, ыр Улуу Британиянын Big Top 40 жана АКШнын ''Billboard'' Mainstream Top 40 чарттарында биринчи орунду ээлеген. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bigtop40.com/news/dua-lipa-number-1-dont-start-now/|title=Dua Lipa is the UK's Number 1 with 'Don't Start Now'|date=10 November 2019|work=[[The Official Big Top 40]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191213233721/https://www.bigtop40.com/news/dua-lipa-number-1-dont-start-now/|archivedate=13 December 2019|accessdate=15 December 2019}}&lt;/ref&gt;  Альбом чыкканга чейинки Липанын экинчи сингли &quot; Physical &quot; болгон.  Ал 2020-жылдын 30-январында чыккан, ал эми ырдын клиби бир күндөн кийин чыккан. &lt;ref name=&quot;Billboard01302020&quot; /&gt; &quot;Physical&quot; АКШнын ''Billboard'' Hot 100 чартында 60-орунда дебют жасаган.  ''&quot;Future Nostalgia&quot;'' альбому 27-мартта кеңири сынчылардын жогорку баасына ээ болуп, &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://uproxx.com/pop/dua-lipa-future-nostalgia-release-date-coronavirus/|title=Dua Lipa Emotionally Announces 'Future Nostalgia' Has A New Earlier Release Date|date=23 March 2020|work=Uproxx|accessdate=24 March 2020|author=Rossignol|first=Derrick|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221205152021/https://uproxx.com/pop/dua-lipa-future-nostalgia-release-date-coronavirus/|archivedate=5 December 2022}}&lt;/ref&gt; альбомдун үчүнчү сингли &quot; Break My Heart &quot; 25-мартта чыккандан кийин чыгарылган. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://wxerfm.com/news/articles/2020/mar/23/dua-lipa-bumps-up-album-release-date-to-this-friday-new-track-break-my-heart-out-wednesday/998230/|title=Dua Lipa bumps up album release date to this Friday; new track 'Break My Heart' out Wednesday|author=Midwest Communications|work=104.5 and 96.1 The Point|accessdate=24 March 2020|archivedate=24 March 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200324131309/https://wxerfm.com/news/articles/2020/mar/23/dua-lipa-bumps-up-album-release-date-to-this-friday-new-track-break-my-heart-out-wednesday/998230/}}&lt;/ref&gt; Альбом Улуу Британиянын расмий альбомдор чартында экинчи орунда дебют жасап, 5 Seconds of Summerдин ''Calm альбомунан'' 5550 нуска артта калган.  ''&quot;Future Nostalgia&quot;'' 2020-жылдын апрель айында кийинки жумада Улуу Британиянын расмий альбомдор чартында биринчи орунга көтөрүлгөн, ал эми альбомдун төрт сингли расмий синглдер чартынын алдыңкы ондугуна кирген.  Альбом 21-кылымдагы чарттын башында туруп, бир жумалык эң төмөнкү сатуу көрсөткүчү боюнча рекордду ээлейт; ал биринчи орунда турганда — 2020-жылдын 15-майынан башталган жумада — альбомдун болгону 7317 сатуусу болгон. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Charts analysis: Dua Lipa returns to summit with historic low sale for No.1 album|work=Music Week|url=https://www.musicweek.com/analysis/read/charts-analysis-dua-lipa-returns-to-summit-with-historic-low-sale-for-no-1-album/079809|accessdate=26 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210617062708/https://www.musicweek.com/analysis/read/charts-analysis-dua-lipa-returns-to-summit-with-historic-low-sale-for-no-1-album/079809|archivedate=17 June 2021|author=Masterson|first=James|date=15 May 2020|quote=Dua Lipa's Future Nostalgia album rebounds back to the top of the charts for its third visit and fourth week in total but does so on a chart sale of a mere 7,317 copies.}}&lt;/ref&gt; Альбом чыккан учурда, Липа Вера Линнден берки бир календардык жылда үч мыкты ондукка кирген биринчи британиялык аял артист болгон, ал эми Линн 1952-жылы үч синглге ээ болгон. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vogue.co.uk/arts-and-lifestyle/article/dua-lipa-british-vogue-interview|title=&quot;I'm Always Like, 'OK, What's Next?'&quot;: The Unstoppable Rise Of Dua Lipa|date=4 January 2021|work=Vogue|accessdate=4 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210114125525/https://www.vogue.co.uk/arts-and-lifestyle/article/dua-lipa-british-vogue-interview|archivedate=14 January 2021|first=Yomi|author=Adegoke}}&lt;/ref&gt; Акыры Липа бул рекордду &quot; Levitating &quot; сингли менен басып өтүп, ''Billboard'' Hot 100 чартында алдыңкы ондукка кирип, АКШнын жалпысынан үчүнчү алдыңкы ондугуна кирген. Липанын &quot;Physical&quot; ырынын клиби 2020-жылы Берлин музыкалык видео сыйлыктарында &quot;Мыкты көркөм режиссер&quot; номинациясына көрсөтүлгөн. Музыкалык клиптин көркөм жетекчиси - Анна Коломер Ноге. &lt;ref&gt;{{Cite web|author=Berlin Music Video Awards|date=30 April 2021|title=Nominees 2020|url=https://www.berlinmva.com/bmva-nominees-2020/|work=berlinmva.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201020120053/https://www.berlinmva.com/bmva-nominees-2020/|archivedate=20 October 2020}}&lt;/ref&gt;

2020-жылдын 27-апрелинде диджей Бен Хауэлл BBC News темасы менен &quot; Hallucinate &quot; ырынын ремиксин чыгарды. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=skK3WoK5Z8A|title=Dua Lipa BBC News Remix by Ben H|date=27 April 2020|last=Howell|first=Ben}}&lt;/ref&gt; Шотландиянын Глазго шаарындагы батиринде коронавируска байланыштуу карантин күчөгөн учурда жаралган &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=YIgO_KU4yEs|title=Upload TV - BBC News Theme Dua Lipa Remix Interview - 28th April 2020|date=28 April 2020}}&lt;/ref&gt; ремикс 2023-жылдын июль айына карата YouTube'да миллиондон ашык көрүү топтогон. Аны Липа &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nme.com/news/music/dua-lipa-bbc-respond-to-hallucinate-bbc-news-theme-remix-2655377|title=Dua Lipa and BBC respond to fan who remixed 'Hallucinate' with the BBC News theme|date=28 April 2020|last=Moore|first=Sam}}&lt;/ref&gt; жана BBC Radio 1 алып баруучусу Грег Джеймс жагымдуу кабыл алышты, экинчиси Твиттерде: &quot;Бен сени [BBC] жаңы тематикалык обонго айландырды жана бул абдан мыкты. Сураныч, дароо өзгөртүп койгулачы&quot;, - деп тамашалап жазган. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=0orUxt-8U5o|title=Dua Lipa and BBC News theme remix goes viral|date=29 April 2020}}&lt;/ref&gt;
[[Категория:Туулгандар 1995-жылы]]
[[Категория:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>exdgk0ear1behm6hfo1rlk8v8u1ewmv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шамбетов Токтосун Дүйшөнкулович</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119408</id>
    <revision>
      <id>664467</id>
      <parentid>568452</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T11:56:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Theatre kg</username>
        <id>49796</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>664467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4739" sha1="fzqqdxigfaxp4jehzg3eibndlf7t824" xml:space="preserve">{| class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;float:right; margin:0 0 0.5em 1em; width:20em; clear:right;&quot;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | '''Токтосун Шамбетов'''
[[Файл:Toktosun Shambetov.png|200px|center|Токтосун Шамбетов]]
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;skyblue&quot; colspan=&quot;2&quot; | '''Жалпы маалымат'''
|-
| Туулган жери || Кыргызстан
|-
| Ишмердүүлүгү || журналист
|-
|}

Шамбетов Токтосун Дуйшенкулович (1989-жылы 26-февралда төрөлгөн) -  [[журналист]]. 

==Кыскача өмүр баяны ==
1989-жылы 26-февралда [[Нарын облусу|Нарын облусунун]] Ат-башы районуна караштуу Ат-Башы айылында туулган. 1996-1997-жылдары [[Ат-Башы району|Ат-Башы районундагы]] Касыке Мамбеталиев мектебине кирип, 2007-жылы аяктаган. 2007-2012-жылдары Нарын мамлекеттик университетинин Агрардык техникалык факультетинде Жол кыймылын тейлөө адистигенде билим алган.

=== Журналисттик ишмердиги ===
Эмгек жолун 2008-жылы Нарын шаарындагы “Алмаз-Нарын” радиосунда алып баруучу болуп иштөө менен баштаган. 2011-жылы “Алмаз-Нарын” радиосунун аткаруучу директору болгон. Ушул эле жылдары naryn.kg сайтында кабарчы болуп иштеген.
 
2012-2015-жылдары Нарын шаарында журналистика тармагында түрдүү долбоорлордо иштеп, “Жаштар талкуулайт” ток-шоусун түзгөн. Ал “Нарын ТВ” каналында көрсөтүлүп турган. 

2012-2014-жылдары &quot;Азаттыктын» ([[«Азаттык» үналгысы|&quot;Азаттык&quot; үналгысынын]]) Нарын облусундагы кабарчысы болуп иштеген. 

2014-2016-жылдары Бишкекте [[Азаттык Плюс|«Азаттык+»]] телепрограммасынын алып баруучусу болгон. 2016-жылдан бери [[«Азаттык» үналгысы|&quot;Азаттык&quot; үналгысынын]] Бишкектеги кабарчысы. Акыркы учурда [[«Азаттык» үналгысы|&quot;Азаттыкта&quot;]] иликтөө программаларды жасайт.  
  
=== Сыйлыктары ===
Журналисттик ишмердүүлүгүнө байланыштуу Нарын облусундагы жергиликтүү мамлекеттик органдардын ар кандай ардак грамоталары менен сыйланган. Ушундай эле сыйлыктарды Кыргызстандагы бир нече министрликтерден дагы алган.
 
Нарындагы &quot;Мыкты жаш журналист 2013&quot; наамынын ээси.
 
==Интернеттеги шилтемелер==

* [https://www.azattyk.org/author/92532.html &quot;Азаттык&quot; үналгысынын сайтындагы Токтосун Шамбетов даярдаган макалалар, баяндар]
* [https://www.currenttime.tv/author/100141.html АВТОР: ТОКТОСУН ШАМБЕТОВ currenttime.tv]
* https://www.rferl.org/author/92544.html  
* [https://www.youtube.com/watch?v=QfNR2y9FrkQ&amp;index=62&amp;list=PLV7B3j7ygkPsDNRDQZQtIGtfSj3d2rYrS&amp;t=1235s Түрмөдөгү кыйноо - тирүүлүк тозогу]
* [https://www.youtube.com/watch?v=1fcZKLeKJVQ Данисте: Алыскы Ак-Шыйракта]
* [https://www.youtube.com/watch?v=H26HtII0XQg&amp;t=1665s Турак жай курулушундагы “афера”]
* [https://www.youtube.com/watch?v=1Lx7RB5iUsU Дача СУ: учак кыйраткан кыял-тилектер]
* [https://www.azattyk.org/author/%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA-%D0%B6%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2/vbkp_ Токтосун Шамбетовдун «Азаттыктагы» автордук барагы]
* [https://www.youtube.com/watch?v=CE-LKSzVcvE AZATTYK TALK подкасты]
* [https://www.youtube.com/watch?v=5xTJEd3WIN0 Президенттин командасына 5 деген баа | Токтосун Шамбетов | Маек]

{{Интервикисиз}}


[[Категория:&quot;Азаттык&quot; үналгысы]]
[[Категория:Журналисттер]]</text>
      <sha1>fzqqdxigfaxp4jehzg3eibndlf7t824</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кауно Жальгирис (футбол клубу)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120592</id>
    <revision>
      <id>664462</id>
      <parentid>639958</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T11:04:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>20051</id>
      </contributor>
      <origin>664462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7185" sha1="13p6uaxozbry6fjft7mgydvnibsjbrm" xml:space="preserve">{{Футбол клубу
 |аталышы          = {{flagicon|Lithuania}} Кауно Жальгирис
 |кезектеги сезон  = 2026
 |логотип          = 
 |толук аталышы    = ''Futbolo klubas Riteriai''
 |лакап аты        = ''riteriai''
 |негизделиши      = 2004 «Спирис»
 |стадиону         = «Т», [[Каунас]]
 |сыйымдуулугу     = 15 000
 |ээси             = 
 |тең-төрагалары   = 
 |директору        = {{желек|Литва}} [[:lt:Mantas Kalnietis]]
 |башкы директору  = 
 |машыктыруучусу   = {{желек|Литва}} 
 |капитаны         = {{желек|Литва}} ?
 |рейтинги         =  
 |бюджети          = 
 |мелдеш           = '''[[ТОПЛИГА]]'''&lt;ref&gt;[https://toplyga.lt/naujiena/naujasis-lietuvos-futbolo-cempionato-pavadinimas-toplyga/9300 Naujasis Lietuvos futbolo čempionato pavadinimas – TOPLYGA]&lt;/ref&gt;
 |мезгил           = 2026
 |орун             = 1-орун
 |сайты            = [https://zalgiris.lt/komandos/fk-kauno-zalgiris '''FK KAUNO ŽALGIRIS''']

|pattern_la1=_hummelcoreXKjbw
|pattern_b1=_hummelcoreXKjbw
|pattern_ra1=_hummelcoreXKjbw
|pattern_sh1=_hummelcoreXKjbw
|pattern_so1=_hummel20w
|leftarm1=FFFFFF
|body1=FFFFFF
|rightarm1=FFFFFF
|shorts1=FFFFFF
|socks1=FFFFFF
|pattern_la2=_hummelcoreXKwb
|pattern_b2=_hummelcoreXKwb
|pattern_ra2=_hummelcoreXKwb
|pattern_sh2=_hummelcoreXKwb
|pattern_so2=_hummel20w
|leftarm2=FFFFFF
|body2=FFFFFF
|rightarm2=FFFFFF
|shorts2=FFFFFF
|socks2=FFFFFF
}}

'''«Кауно Жальгирис», футбол клубу''' ({{lang-en|Futbolo klubas Riteriai}}) — [[Чоң Каунас]] графтыгына (феодалдык ээлик) кирген. 

== Стадиону ==
«Кауно Жальгирис» үй стадиону — [[«Та́урас»]] — 1980-жылы ачылган.
[[Файл:Neries_krantinės_parkas._Stadionas.JPG|thumb|center|500px|«Та́урас» [[Каунас]].]]

== Кауно Жальгирис (футбол клубу) ==
{| border=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
| style=&quot;background:Green;color:White;padding:2em&quot; |'''Кауно Жальгирис'''
| style=&quot;background:White;color:Green;padding:2em&quot; |'''Кауно Жальгирис'''
|}

== Мавсими (2009—) ==
;2004—2016 — «Спирис»
{|class=&quot;wikitable&quot;
! Мавсими
! Див.
! лига
! Мавқеъ 
! Эзоҳ
|-
| bgcolor=&quot;#F4DC93&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2013'''
| bgcolor=&quot;#F4DC93&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2.'''
| bgcolor=&quot;#F4DC93&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''I ліга''' 
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''5.''' 
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2013.html#1lyga&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#F4DC93&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2014'''
| bgcolor=&quot;#F4DC93&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2.'''
| bgcolor=&quot;#F4DC93&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''I ліга''' 
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''4.''' 
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2014.html#1lyga&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2015'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''А лига'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''5.''' 
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2015.html#alyga&lt;/ref&gt;
|}

;ФК Каунo Жальгирис
{|class=&quot;wikitable&quot;
! Мавсими
! Див.
! лига
! Мавқеъ 
! Эзоҳ
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2016'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''А лига'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''8.''' 
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2016.html#alyga&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2017'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''А лига'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''8.''' 
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2017.html#alyga&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2018'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''А лига'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''5.''' 
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2018.html#alyga&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2019'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''А лига'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''4.''' 
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2019.html#alyga&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2020'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''А лига'''
| bgcolor=&quot;#DEB678&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''3.'''
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2020.html#alyga&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2021'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''А лига'''
| bgcolor=&quot;#DEB678&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''3.'''
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2021.html#alyga&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2022'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''А лига'''
| bgcolor=&quot;#BBBBBB&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2.'''
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2022.html#alyga&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2023'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''А лига'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''4.'''
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2023.html#alyga&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2024'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''А лига'''
| bgcolor=&quot;#DEB678&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''3.'''
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2024.html#alyga&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2025'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''А лига'''
| bgcolor=&quot;#FFDD00&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2025.html#alyga&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2026'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''[[ТОПЛИГА]]'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''.'''
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2026.html#alyga&lt;/ref&gt;
|-
|}

== Трофейлери ==
&lt;...&gt;

== Эскертүүлөр ==
&lt;div class=&quot;references&quot; style=&quot;height: 250px; overflow: auto; padding: 3px&quot; &gt;
&lt;references/&gt;
&lt;/div&gt;

[[Категория:А-лигасы футбол клубдары]]
[[Категория:Литва футбол клубдары]]</text>
      <sha1>13p6uaxozbry6fjft7mgydvnibsjbrm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>664463</id>
      <parentid>664462</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T11:04:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>20051</id>
      </contributor>
      <comment>/* Мавсими (2009—) */</comment>
      <origin>664463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7186" sha1="gmrjkqzf6owxihlzfbe6py8oea0fnl2" xml:space="preserve">{{Футбол клубу
 |аталышы          = {{flagicon|Lithuania}} Кауно Жальгирис
 |кезектеги сезон  = 2026
 |логотип          = 
 |толук аталышы    = ''Futbolo klubas Riteriai''
 |лакап аты        = ''riteriai''
 |негизделиши      = 2004 «Спирис»
 |стадиону         = «Т», [[Каунас]]
 |сыйымдуулугу     = 15 000
 |ээси             = 
 |тең-төрагалары   = 
 |директору        = {{желек|Литва}} [[:lt:Mantas Kalnietis]]
 |башкы директору  = 
 |машыктыруучусу   = {{желек|Литва}} 
 |капитаны         = {{желек|Литва}} ?
 |рейтинги         =  
 |бюджети          = 
 |мелдеш           = '''[[ТОПЛИГА]]'''&lt;ref&gt;[https://toplyga.lt/naujiena/naujasis-lietuvos-futbolo-cempionato-pavadinimas-toplyga/9300 Naujasis Lietuvos futbolo čempionato pavadinimas – TOPLYGA]&lt;/ref&gt;
 |мезгил           = 2026
 |орун             = 1-орун
 |сайты            = [https://zalgiris.lt/komandos/fk-kauno-zalgiris '''FK KAUNO ŽALGIRIS''']

|pattern_la1=_hummelcoreXKjbw
|pattern_b1=_hummelcoreXKjbw
|pattern_ra1=_hummelcoreXKjbw
|pattern_sh1=_hummelcoreXKjbw
|pattern_so1=_hummel20w
|leftarm1=FFFFFF
|body1=FFFFFF
|rightarm1=FFFFFF
|shorts1=FFFFFF
|socks1=FFFFFF
|pattern_la2=_hummelcoreXKwb
|pattern_b2=_hummelcoreXKwb
|pattern_ra2=_hummelcoreXKwb
|pattern_sh2=_hummelcoreXKwb
|pattern_so2=_hummel20w
|leftarm2=FFFFFF
|body2=FFFFFF
|rightarm2=FFFFFF
|shorts2=FFFFFF
|socks2=FFFFFF
}}

'''«Кауно Жальгирис», футбол клубу''' ({{lang-en|Futbolo klubas Riteriai}}) — [[Чоң Каунас]] графтыгына (феодалдык ээлик) кирген. 

== Стадиону ==
«Кауно Жальгирис» үй стадиону — [[«Та́урас»]] — 1980-жылы ачылган.
[[Файл:Neries_krantinės_parkas._Stadionas.JPG|thumb|center|500px|«Та́урас» [[Каунас]].]]

== Кауно Жальгирис (футбол клубу) ==
{| border=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
| style=&quot;background:Green;color:White;padding:2em&quot; |'''Кауно Жальгирис'''
| style=&quot;background:White;color:Green;padding:2em&quot; |'''Кауно Жальгирис'''
|}

== Мавсими (2009—) ==
;2004—2016 — «Спирис»
{|class=&quot;wikitable&quot;
! Мавсими
! Див.
! лига
! Мавқеъ 
! Эзоҳ
|-
| bgcolor=&quot;#F4DC93&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2013'''
| bgcolor=&quot;#F4DC93&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2.'''
| bgcolor=&quot;#F4DC93&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''I ліга''' 
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''5.''' 
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2013.html#1lyga&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#F4DC93&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2014'''
| bgcolor=&quot;#F4DC93&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2.'''
| bgcolor=&quot;#F4DC93&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''I ліга''' 
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''4.''' 
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2014.html#1lyga&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2015'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''А лига'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''5.''' 
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2015.html#alyga&lt;/ref&gt;
|}

;ФК Каунo Жальгирис
{|class=&quot;wikitable&quot;
! Мавсими
! Див.
! лига
! Мавқеъ 
! Эзоҳ
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2016'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''А лига'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''8.''' 
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2016.html#alyga&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2017'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''А лига'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''8.''' 
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2017.html#alyga&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2018'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''А лига'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''5.''' 
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2018.html#alyga&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2019'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''А лига'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''4.''' 
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2019.html#alyga&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2020'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''А лига'''
| bgcolor=&quot;#DEB678&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''3.'''
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2020.html#alyga&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2021'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''А лига'''
| bgcolor=&quot;#DEB678&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''3.'''
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2021.html#alyga&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2022'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''А лига'''
| bgcolor=&quot;#BBBBBB&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2.'''
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2022.html#alyga&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2023'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''А лига'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''4.'''
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2023.html#alyga&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2024'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''А лига'''
| bgcolor=&quot;#DEB678&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''3.'''
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2024.html#alyga&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2025'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''А лига'''
| bgcolor=&quot;#FFDD00&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2025.html#alyga&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2026'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''[[ТОПЛИГА]]'''
| bgcolor=&quot;#FFDD00&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2026.html#alyga&lt;/ref&gt;
|-
|}

== Трофейлери ==
&lt;...&gt;

== Эскертүүлөр ==
&lt;div class=&quot;references&quot; style=&quot;height: 250px; overflow: auto; padding: 3px&quot; &gt;
&lt;references/&gt;
&lt;/div&gt;

[[Категория:А-лигасы футбол клубдары]]
[[Категория:Литва футбол клубдары]]</text>
      <sha1>gmrjkqzf6owxihlzfbe6py8oea0fnl2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Эрмек Таалайбеков</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129318</id>
    <revision>
      <id>664443</id>
      <parentid>648399</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T19:53:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>664443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16012" sha1="30b5ajffxzt92oxcc1bb1y969mpwuct" xml:space="preserve">{{Кинематографчы
 |ысымы                = Эрмек Таалайбеков 
 |нукура ысымы         = 
 |сүрөт                =Эрмек Таалайбеков.jpg
 |туурасы              = 
 |сүрөттүн баяндамасы  = 
 |төрөлгөндөгү ысымы   =  
 |туулган датасы       = 29.03.1992
 |өлгөн датасы         = 
 |туулган жери         = [[Казарман]], [[Кыргызстан]] 
 |өлгөн жери           = 
 |кесиби               = {{актёр|Кыргызстандын}}, [[тамашоу|тамашоучу]]
 |жарандыгы            = {{Өлкө желеги|Кыргызстан}}  
 |активдүү жылдары     = [[2013]] — азыркы учурда
 |багыты               = 
 |киностудия           = 
 |сыйлыктары           = 
 |imdb_id              = 
 |сайт                 = 
}}

'''Эрмек Таалайбеков'''  — [[Кыргызстан|кыргызстандык]] кинорежиссёр, сценарист жана актёр. «50 kvartal studio» негиздөөчүсү&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.osoo.kg/inn/02901202010398/|title=Общество с ограниченной ответственностью &quot;50 Квартал Студия&quot;, ИНН 02901202010398 — Бишкек, Кыргызстан - ОсОО.KG|work=www.osoo.kg|accessdate=12.04.2023|archivedate=2021-04-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210412122036/https://www.osoo.kg/inn/02901202010398/}}&lt;/ref&gt;, «Ак-Өргө city» [[тамашоу]] командасынын капитаны&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=http://www.imdb.com/name/nm6409978/|title=Ermek Talaibekov|work=[[IMDb]]|accessdate=12.04.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://24.kg/obschestvo/134356_myinachinali_kvn_kem_stali_chlenyi_kyirgyizskogo_kluba_veselyih_inahodchivyih/|title=Мы начинали КВН. Кем стали члены кыргызского Клуба веселых и находчивых|author=Аида ЖУМАШОВА|work=24.kg|date=2019-11-08|accessdate=12.04.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;автоссылка898&quot;&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://limon.kg/news:67510|title=Новая экшн-комедия «Курут» одобрена министром культуры|work=limon.kg|accessdate=10.04.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=http://nts.kg/tan-shoola-ermek-taalaibekov-harizmam-kuchtuu-ekenimdi-bilem/|title=Таң Шоола: Эрмек Таалайбеков «Харизмам күчтүү экенимди билем»|work=НТС|date=2018-03-30|accessdate=10.04.2023}}&lt;/ref&gt;. 
==Өмүр баяны ==
Эрмек Таалайбеков 1992-жылы 30-мартта [[Жалал-Абад облусу|Жалал-Абад облусуна]] караштуу [[Тогуз-Торо району|Тогуз-Торо районунун]] [[Казарман]] айылында төрөлгөн. 1 жашка толгондо үй-бүлөсү Казармандан [[Бишкек|Бишкектеги]] Ак-Өргө конушуна көчүп келет, Эрмектин бала чагы ошол жакта өтөт&lt;ref name=&quot;Super&quot;&gt;{{Cite web|lang=ky|url=https://www.super.kg/article/show/34851|title=Эрмек Таалайбеков, тамашоучу: «ТАМАШОУ» МЕНИ БУЗДУ»|work=[[Super.kg]]|accessdate=10.04.2023}}&lt;/ref&gt;. 2010-жылы Кельн прикладдык илимдер институтунун стипендиаты болгон. 2011-жылы «Жаңылануу» «Тамашоу командасы» юмор фестивалына катышкан&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://rus.azattyk.org/a/24090488.html|title=Молодежные организации проводят “Фестиваль юмора” в рамках акции &quot;Обновление / Жаңылануу»|work=[[«Азаттык» үналгысы]] /[[Азаттык Медиа]]|accessdate=12.04.2023}}&lt;/ref&gt;
. 2013-жылы Москвадагы КВНдин Жогорку Лигасына катышкан (Тамашоу командасы (Бишкек) — Борбордук Азия лигасынын чемпиондору)&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.tazabek.kg/news:344698|title=MegaCom поддержал веселых и находчивых Кыргызстана |author=|work=Tazabek.KG|date=2013-01-18|accessdate=10.04.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.vb.kg/doc/218205_komanda_kvn_sbornaia_tamashoy_otkroet_v_astane_novyy_sezon_sredneaziatskoy_ligi.html|title=Команда КВН &quot;Сборная Тамашоу&quot; откроет в Астане новый сезон Среднеазиатской лиги|work=[[Вечерний Бишкек|Вечерний Бишкек/Кечки Бишкек]]|accessdate=10.04.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=http://kvn.ru/league/33|title=Среднеазиатская, Астана / Лиги / КВН|work=kvn.ru|accessdate=10.04.2023}}&lt;/ref&gt;, КВН лигасы «Тамашоу»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://centralasia.media/print:998160|title=CentralAsia: 22-23 марта пройдут полуфинальные лиги КВН «Тамашоу»|work=centralasia.media|accessdate=12.p4.2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210412122038/https://centralasia.media/print:998160|archivedate=2021-04-12}}&lt;/ref&gt;.
2017-жылы [[Владимир Зеленский|Владимир Зеленскийдин]] долбооруна катышкан&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://rus.azattyk.org/a/29896480.html|title=Кыргызстанские юмористы обрадовались победе Зеленского|work=[[«Азаттык» үналгысы]] /[[Азаттык Медиа]]|accessdate=10.04.2023}}&lt;/ref&gt;. 
===Билими===
* 2010—2014-жж. Орто мектепти аяктагандан кийин [[Кыргыз мамлекеттик техникалык университети|Исхак Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин]] кыргыз—герман техникалык факультетин бүтүргөн. 
* 2014—2016-жж. Электроника жана телекоммуникация институту — [[Кыргыз мамлекеттик техникалык университети|Исхак Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин]] магистр даражасын аяктаган. 
== Тасмаграфиясы ==

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-right: 0;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;33&quot; | Жылы
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;350&quot; | Тасмасы
|-
! width=&quot;75&quot; | Режиссёр
! width=&quot;75&quot; | Сценарист
! width=&quot;75&quot; | Актёр
! width=&quot;300&quot; |Роль
! width=&quot;20&quot; | Булак 
|-
| [[2013]]
| [[До+Фа]]
| 
|
|&lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
|
|
|-
| [[2014]]
| [[До+Фа 2]]
|
|
| &lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
| 
|
|-
| [[2014]]
| Пентхаус
| 
|&lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
|&lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/title/tt3651220/?ref_=nm_knf_t1|title=Penthouse|coauthors=Aisulu Ashirakhmanova, Emil Esenaliev|work=[[IMDb]]|date=2014-03-05|accessdate=15.07.2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[2014]]
| Браво 
| 
|&lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
| 
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/title/tt3700674/?ref_=nm_knf_t2|title=Bravo!|coauthors=Aida Chotkaraeva, Kubanych Kurmanbekov, Nurlan Nasip|work=[[IMDb]]|date=2014-05-01|accessdate=15.07.2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[2014]]
| Султан Сулайман 
|
|&lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
| &lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
| 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://limon.kg/news:63774|title=Что показывают в кинотеатрах столицы|work=limon.kg|accessdate=10.04.2023}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[2014]]
| Гонщик Таксист
| 
| &lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
|
|
|
|-
| [[2015]]
| Курут 
| &lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
| &lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
|&lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://limon.kg/news:67135|title=Последние новости кыргызского шоу-бизнеса|work=limon.kg|accessdate=10.04.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=kg|url=https://www.etnomedia.kg/watch/2160|title=Курут|work=Этномедиа|accessdate=10.04.2023}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[2015]]
| Ишен 
| 
| &lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
|
|
|
|-
| [[2016]]
| Три лимона&lt;br&gt;({{Lang-ky|Үч лимон}}) 
| 
| &lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
|
|
|
|-
| [[2017]]
| Папин новый год&lt;br&gt;({{Lang-ky|Атамдын жаңы жылы}}) 
| &lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
| &lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
|
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://brod.kz/news/rauan-murataliev-i-farhat-abdraimov-v-filme-papin-novyj-god/|title=Рауан Мураталиев и Фархат Абдраимов в фильме «Папин Новый год»|work=brod.kz|accessdate=10.04.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ky|url=https://www.super.kg/kabar/news/170882|title=Үй-бүлө баалуулугун көрсөткөн, кино сүйүүчүлөргө жаңы жылдык белек катары тартылган &quot;Папин Новый год&quot; тасмасынын премьерасы болуп өттү (фоторепортаж)|work=[[Super.kg]]|date=|accessdate=15.07.2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[2018]]
| [[Чала спортик]] 
| 
| &lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
| 
| 
|
|-
| [[2019]]
| Кошунаны тандабайт 
| 
| 
| &lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
|
|
|-
| [[2020]]
| [[Супер кудалар]]
| &lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
| &lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
| &lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://pyramida.kg/super-kudalar-kinokomediyasy-lk-n-n-bardyk-kinoteatrlarynda-k-rs-t-l-bashtady/|title=“Супер кудалар” кинокомедиясы өлкөнүн бардык кинотеатрларында көрсөтүлө баштады|work=Пирамида|accessdate=10.04.2023|archivedate=2021-04-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410151400/https://pyramida.kg/super-kudalar-kinokomediyasy-lk-n-n-bardyk-kinoteatrlarynda-k-rs-t-l-bashtady/}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[2020]]
| Кошунаны тандабайт 2
| 
| 
|&lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
|
|
|-
| [[2021]]
| [[Супер кудалар 2]]
| &lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
| &lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
|&lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
|
|
|-
|2022
| Кошуналар кинодо 
|
|
| &lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
|
| 
|-
|2023
| Өч 
|&lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
|&lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
| 
| 
|
|-
|2023
| Талаш 
|&lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
|
| 
| 
|
|-
|2025
| Кызыл көйнөк 
|&lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
|&lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
| 
| 
|
|-
|2025
| Кыргызбай
|
|
| &lt;center&gt;{{Y}}&lt;/center&gt;
| Эмил, банк кызматкери
|
|}

==Сыйлыктары жана наамдары==
'''2012'''
* «Тамашоу курамасы» орто Азия лигасындагы, сезондун чемпиону&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kg.akipress.org/news:561353|title=Сборная Тамашоу стала победителем полуфинальной игры высшей казахстанской лиги КВН|work=АКИпресс|date=2012-09-28|accessdate=2025-07-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kvn.ru/league/33|title=Среднеазиатская, Астана / Лиги / КВН|work=КВН|accessdate=2025-07-26}}&lt;/ref&gt;
* Астана шаарында өткөн II-Эл аралык «Жас StaR Канаты» КВН командаларынын музыкалык фестивалынын чемпиону (Казакстан)&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=http://www.gde.kg/main/gdechtokogda/festivali/3631-sbornaja-tamashou-primet-uchastie-v-muzykalnom.html|title=Сборная Тамашоу примет участие в музыкальном фестивале КВН в Боровое|work=МЫ знаем - Gde.kg! афиша Бишкека, клубы Бишкека, досуг и отдых в Бишкеке...|accessdate=2023-04-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.photo.kg/galereya/osnovnye/my-znaem-gdekg/3169-tamashou-zanyala-1-mesto-sredi-komand-stran-sng.html|title=Тамашоу заняла 1 место среди команд стран СНГ » PHOTO.KG - новостная, репортажная и стоковая фотоинформация|work =www.photo.kg|accessdate=2023-04-12}}&lt;/ref&gt;
'''2013'''
* «Тамашоу курамасы» КВН премьер лигасы&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vb.kg/doc/225594_komanda_kvn_tamashoy_vystypit_v_pervoy_igre_chetvertfinala.html|title=Команда КВН &quot;Тамашоу&quot; выступит в первой игре четвертьфинала|work=Вечерний Бишкек|accessdate=2025-07-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kg.akipress.org/news:567612|title=Команды КВН «Азия Микс» и сборная «Тамашоу» прибыли на Сочинский фестиваль|work=АКИпресс|date=2013-01-16|accessdate=2025-07-26}}&lt;/ref&gt;
* КВН Евразия лигасынын чемпиону (Алма-Ата шаары)&lt;ref name=&quot;автоссылка460&quot;&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://vesti.kg/obshchestvo/item/17664-megacom-podderzhal-veselyih-i-nahodchivyih-kyirgyizstana.html|title=MegaCom поддержал веселых и находчивых Кыргызстана - VESTI.KG - Новости Кыргызстана|author=|work =vesti.kg|accessdate=2023-04-12}}&lt;/ref&gt;
* «Мэрдин кубогу» чемпиону («Ак-Өргө Сity»&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://slovo.kg/?p=25694|title=Кубок мэра «Тамашоу» прошел в рамках празднования 135-летнего юбилея столицы — Слово Кыргызстана|accessdate=2023-04-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vb.kg/doc/243684_kybok_mera_tamashoy_dostalsia_komande_ak_orgo_siti.html|title=Кубок мэра &quot;Тамашоу&quot; достался команде &quot;Ак-Орго-Сити&quot;|work=Вечерний Бишкек|accessdate=2025-07-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://centralasia.media/news:1017807|title=Команда КВН «Ак-Орго city» выиграла Кубок мэра Бишкека|work=Centralasia.media|date=2013-09-16|accessdate=2025-07-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kg.akipress.org/news:582536|title=Команда КВН «Ак-Орго city» выиграла Кубок мэра Бишкека|work=Новости Кыргызстана|date=2013-09-16|accessdate=2023-04-12}}&lt;/ref&gt;

==Жеке жашоосу ==
* Атасы — Таалайбек Мамбетов (кесиби туурасында маалымат жок, бирок Эрмек интервьюлардын биринде [[Бишкек ЖЭБи|ЖЭБде]] кароолчу болуп иштээрин айткан)&lt;ref name=&quot;Super&quot;&gt;&lt;/ref&gt;.
* Апасы — Лена Кадырбердиева медайым. 
* Үй-бүлөдө 3 бир тууган эки эжеси бар&lt;ref name=&quot;Super&quot;&gt;&lt;/ref&gt;. 
* Жубайы — Бекзада Жолборсова блогер&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ky|url=https://super.kg/kabar/news/208219|title=&quot;Красавчик&quot; бойдокчулук менен коштошту. &quot;Тамашоучу&quot; Эрмек Таалайбековдун үлпөт тоюнан фоторепортаж|work=[[Super.kg]]|date=|accessdate=15.07.2025}}&lt;/ref&gt;. 
*  1 кызы бар (төр. 22.09.2023-ж)&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ky|url=https://serep.kg/kabarlar/culture/syiynchy-ermek-taalaibekov-menen-jubaiy-bekzada-jolborsova-kyzduu-bolushtu/|title=Сүйүнчү! Эрмек Таалайбеков менен жубайы Бекзада Жолборсова кыздуу болушту|work=Serep TV|author=Эдита Ильясова|accessdate=15.07.2025}}&lt;/ref&gt;. 

==Булактар ==
{{Булактар}}</text>
      <sha1>30b5ajffxzt92oxcc1bb1y969mpwuct</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чойр</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136152</id>
    <revision>
      <id>664437</id>
      <parentid>515932</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T18:25:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>664437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7095" sha1="5k59xb4sljh5doiqa9492y55gm2iah0" xml:space="preserve">{{ОЖ
 |макамы                     = Шаар
 |кыргызча аталышы           = Чойр
 |расмий аталышы             = {{lang-mn|Чойр}}
 |сүрөт                      = Stationen i Tjojr.jpg
 |сүрөт ачыктамасы           =
 |баш ийгени                 = 
 |өлкө                       = Монголия
 |герб                       = 
 |желек                      = 
 |гербдин сүрөттөлүшү        = Моңголия
 |желектин сүрөттөлүшү       = 
 |гербдин туурасы            = 
 |желектин туурасы           = 
 |lat_dir                 = N
 |lat_deg                 = 46
 |lat_min                 = 21
 |lat_sec                 = 33.26
 |lon_dir                 =E 
 |lon_deg                 = 108
 |lon_min                 = 21
 |lon_sec                 = 54.37
 |CoordAddon              = type:city(80000)_region:MN
 |өлкө картасынын өлчөмү     = 
 |облус картасынын өлчөмү    = 
 |район картасынын өлчөмү    = 
 |облус түрү                 = Аймак
 |облус                      = Говь-Сүмбэр
 |таблицадагы облус          = 
 |район түрү                 = Сум
 |район                      = Сүмбэ
 |таблицадагы район          = 
 |коомдун түрү               = 
 |коом                       = 
 |таблицадагы коом           = 
 |ички бөлүнүшү              = 
 |башчысынын түрү            = 
 |башчысы                    = 
 |негизделген күнү           = 
 |биринчи белгиленген        = 
 |мурунку аталышы            = 
 |макамдын берилиши          = 
 |аймагы                     = 916
 |бийиктиктин түрү           = 
 |ОЖ борборунун бийиктиги    = 1269
 |климаты                    = 
 |расмий тили                = моңгол тили
 |расмий тили2               = 
 |калкы                      = 7 998
 |элди каттоо жылы           = 2006
 |жыштыгы                    = 1 500
 |агломерация                = 
 |улуттук курамы             = 
 |диний курамы               = 
 |этнохороним                = 
 |убакыт аралыгы             = +08:00
 |DST                        = 
 |телефон коду               = 976 154
 |почта индекси              = 
 |почта индекстери           = 
 |автоунаа коду              = 
 |идентификатордун түрү      = 
 |цифралык идентификатор     = 
 |Commons түрмөгүндө         = Choir, Mongolia
 |сайты                      = 
 |сайтынын тили              =
}}
'''Чойр''' ({{lang-mn|Чойр}}) — [[Моңголия|Моңголиядагы]] шаар. 

Говь-Сүмбэр аймагынын жана Сүмбэ сумунун административдик борбору&lt;ref&gt;[https://legendtour.ru/mongolia/regions/choir.shtml Регионы Монголии. Говь-Сумбер аймак. Чойр]&lt;/ref&gt;. Моңголиядагы аймактардын борбору болгон шаарлардын арасынан калкы эң аз шаар&lt;ref&gt;[https://geo.koltyrin.ru/gorod.php?city=Choir&amp;id=14011 GEO. Чойр]&lt;/ref&gt;.

== География ==

Моңголиянын чыгыш бөлүгүндө, өлкөнүн борбору [[Улан-Баатыр|Улан-Баатырдын]] түштүк-чыгышында 212 чакырым аралыкта жайгашкан. Чойр түндүктөгү [[Жарым чөл зоналары|жарым чөл]] менен талаанын чектешкен жеринде, деңиз деңгээлинен 1269 метр бийиктиктеги тегиз аймактарда жайгашкан. Шаарды батышынан жана чыгышынан бийиктиги 1700 метрден ашпаган тоолор (Их-Сансар-Обо (1682м), Оцол-Ула (1695) жана Мунх (1229м)) курчап турат. Шаардын айланасында жана шаардын аймагынын чегинде саздуу, суу агып чыкпаган майда көлдөрдүн тобу бар.

== Калк ==
[[1979-жыл|1979-жылы]] Чойрдын калкынын саны 4 500 адам, 2000-жылы 8 983 адам болгон.

2006-жылга карата алынган маалыматтарга ылайык, шаардын калкынын саны 7 998 адамга жеткен&lt;ref&gt;[https://www.citypopulation.de/de/mongolia/cities/ City population. Čojr]&lt;/ref&gt;.

== Экономика ==
1994-жылдан тартып Чойрда өнөр жай аймагы иштеп келет. Шаардын айланасында мунай, калай жана ар кандай минералдар казылып алынат.

Шаарда 3 орто мектеп жана 4 бала бакча жайгашкан.

=== Транспорт ===
Улан-Баторду Москва жана Пекин менен байланыштырган Трансмоңгол темир жолу шаар аркылуу өтөт. Шаардык темир жол бекетинде поезддер 15 мүнөткө токтойт&lt;ref&gt;{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250905003933/https://www.alta.ru/railway/station/01108/ |archivedate=2025-09-05 |title=Станция Чойр, Улан-Баторская ЖД |url=https://www.alta.ru/railway/station/01108/ |accessdate=2024-12-30}}&lt;/ref&gt;.

Чойрды коңшу Дархан (87 чакырым түндүк-чыгышта), Ундэр-Шил (125 чакырым түштүк-батышта), Даланжаргалан (80 чакырым түштүк-чыгышта), Маньт (115 чакырым түндүк-батышта) жана башка айылдар менен байланыштырган автожолдор дагы бар.

Чойрдан 24 чакырым алыстыкта 1992-жылдан бери кароосуз калган, учуп-конуу тилкеси бүткүл өлкө боюнча эң узун деп эсептелген советтик «Чойр» аскер аэродрому жайгашкан.

== Галерея ==
&lt;gallery&gt;
Файл:Cafe - panoramio - mmpos1.jpg
Файл:Choir Mongolia statue.jpg
Файл:Choyr general view.JPG
Файл:Jügderdemidiin Gürragchaa sculpture.jpg
Файл:Mikoyan-Gurevich MiG-21PFM, Russia - Air Force AN2176423.jpg
Файл:Tjojr.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Булактар ==
{{Булактар}}
== Тышкы шилтемелер ==

* [http://govisumber.gov.mn/ ГОВЬСҮМБЭР АЙМАГ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241229135328/http://govisumber.gov.mn/ |date=2024-12-29 }}</text>
      <sha1>5k59xb4sljh5doiqa9492y55gm2iah0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Түзөтүүлөр саны боюнча Википедиячылар тизмеси</title>
    <ns>4</ns>
    <id>136776</id>
    <revision>
      <id>664384</id>
      <parentid>664255</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T12:01:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>9565</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Маалыматтар жаңыланды</comment>
      <origin>664384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24776" sha1="iif51vmt4qdoyvxvga26hx82zz7gzcc" xml:space="preserve">{{/begin|150}}
|-
| 1 || [[User:Chaoborus|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chaoborus&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25689}}]] || {{Permissions|Chaoborus}}
|-
| 2 || [[User:Bosogo|Bosogo]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18526}}]] || {{Permissions|Bosogo}}
|-
| 3 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:15256}}]] || {{Permissions|Artelow}}
|-
| 4 || [[User:Chorobek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chorobek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}}
|-
| 5 || [[User:Mirzoulugʻbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Mirzoulugʻbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12821}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}}
|-
| 6 || [[User:Абдырашит Сатылганов|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Абдырашит Сатылганов&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11100}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}}
|-
| 7 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7975}}]] || {{Permissions|Baydastann}}
|-
| 8 || [[User:Элден|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элден&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}}
|-
| 9 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:6081}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}}
|-
| 10 || [[User:UlutSoft3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}}
|-
| 11 || [[User:Чагылган|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чагылган&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}}
|-
| 12 || [[User:Эльза Мамбетакунова|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Эльза Мамбетакунова&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}}
|-
| 13 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4971}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}}
|-
| 14 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4526}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}}
|-
| 15 || [[User:ImeNtrav|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ImeNtrav&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}}
|-
| 16 || [[User:Maksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Maksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}}
|-
| 17 || [[User:Shchb|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Shchb&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}}
|-
| 18 || [[User:Kmaksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kmaksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}}
|-
| 19 || [[User:Үрүйэ|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Үрүйэ&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}}
|-
| 20 || [[User:Kgbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kgbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}}
|-
| 21 || [[User:Connexxx|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Connexxx&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}}
|-
| 22 || [[User:Elebayev|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elebayev&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}}
|-
| 23 || [[User:Aidabishkek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aidabishkek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}}
|-
| 24 || [[User:Askar Nazyrov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Askar Nazyrov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}}
|-
| 25 || [[User:Umut|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Umut&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}}
|-
| 26 || [[User:QECUB|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;QECUB&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2264}}]] || {{Permissions|QECUB}}
|-
| 27 || [[User:Бахтияр Толукбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бахтияр Толукбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}}
|-
| 28 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Roman, Alexej and Vładimir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}}
|-
| 29 || [[User:Kairat Zamirbekov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kairat Zamirbekov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1601}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}}
|-
| 30 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1481}}]] || {{Permissions|Gliwi}}
|-
| 31 || [[User:Meri|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Meri&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}}
|-
| 32 || [[User:Asankozhoevas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asankozhoevas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}}
|-
| 33 || [[User:Adinai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adinai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}}
|-
| 34 || [[User:Friendwip.kg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Friendwip.kg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}}
|-
| 35 || [[User:Kglive|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kglive&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}}
|-
| 36 || [[User:UlutSoft6|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft6&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}}
|-
| 37 || [[User:TarPas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TarPas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}}
|-
| 38 || [[User:Gulzhana|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzhana&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}}
|-
| 39 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:909}}]] || {{Permissions|Arsensky}}
|-
| 40 || [[User:Aida23a|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aida23a&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}}
|-
| 41 || [[User:Dnes1302|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dnes1302&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}}
|-
| 42 || [[User:Элдин беги|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элдин беги&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}}
|-
| 43 || [[User:UlutSoft1|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft1&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}}
|-
| 44 || [[User:Rotlink|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rotlink&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}}
|-
| 45 || [[User:Chris die Seele|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chris die Seele&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}}
|-
| 46 || [[User:Дилдорбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Дилдорбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:708}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}}
|-
| 47 || [[User:Aiylchy|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aiylchy&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}}
|-
| 48 || [[User:Estebesovdastan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Estebesovdastan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}}
|-
| 49 || [[User:Jakshysapa|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jakshysapa&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}}
|-
| 50 || [[User:Lirchik|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Lirchik&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}}
|-
| 51 || [[User:Ch|Ch]] || [[Special:Contributions/Ch|{{formatnum:632}}]] || {{Permissions|Ch}}
|-
| 52 || [[User:Amantur r|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Amantur r&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}}
|-
| 53 || [[User:Cekli829|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Cekli829&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}}
|-
| 54 || [[User:Табалдыев Ысламбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Табалдыев Ысламбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}}
|-
| 55 || [[User:S(uz)ak|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;S(uz)ak&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}}
|-
| 56 || [[User:Firespeaker|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Firespeaker&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}}
|-
| 57 || [[User:Gulzat05|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzat05&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}}
|-
| 58 || [[User:Канымбу|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Канымбу&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}}
|-
| 59 || [[User:Zhanyl90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Zhanyl90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}}
|-
| 60 || [[User:Aladobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aladobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}}
|-
| 61 || [[User:Gulaiym001|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulaiym001&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}}
|-
| 62 || [[User:Makenzis|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Makenzis&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:536}}]] || {{Permissions|Makenzis}}
|-
| 63 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозобек Түгөлбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}}
|-
| 64 || [[User:Кайып Пайзылдаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Кайып Пайзылдаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}}
|-
| 65 || [[User:Бегаим|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бегаим&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}}
|-
| 66 || [[User:Rartat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rartat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}}
|-
| 67 || [[User:Fornax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Fornax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}}
|-
| 68 || [[User:PlanespotterA320|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PlanespotterA320&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}}
|-
| 69 || [[User:ДолбоЯщер|ДолбоЯщер]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:450}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}}
|-
| 70 || [[User:UlutSoft4|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft4&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}}
|-
| 71 || [[User:Hugo.arg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Hugo.arg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}}
|-
| 72 || [[User:Pathoschild|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Pathoschild&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Pathoschild}}
|-
| 73 || [[User:Ksc~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ksc~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}}
|-
| 74 || [[User:Алтынбек Касымов|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Алтынбек Касымов&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}}
|-
| 75 || [[User:Εὐθυμένης|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Εὐθυμένης&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}}
|-
| 76 || [[User:Namir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Namir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}}
|-
| 77 || [[User:NurlanKG Bishkek editor|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;NurlanKG Bishkek editor&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/NurlanKG Bishkek editor|{{formatnum:367}}]] || {{Permissions|NurlanKG Bishkek editor}}
|-
| 78 || [[User:Госфонд ИС|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Госфонд ИС&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}}
|-
| 79 || [[User:V3~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;V3~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}}
|-
| 80 || [[User:AdemazAlmaz|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AdemazAlmaz&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}}
|-
| 81 || [[User:Ырысгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ырысгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}}
|-
| 82 || [[User:Nurjamal|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nurjamal&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}}
|-
| 83 || [[User:Nursultan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nursultan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}}
|-
| 84 || [[User:Aymira|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aymira&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}}
|-
| 85 || [[User:Ptbotgourou|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ptbotgourou&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}}
|-
| 86 || [[User:Symbat92|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Symbat92&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}}
|-
| 87 || [[User:Andrew J.Kurbiko|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Andrew J.Kurbiko&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}}
|-
| 88 || [[User:Орозгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}}
|-
| 89 || [[User:Ziv|Ziv]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:308}}]] || {{Permissions|Ziv}}
|-
| 90 || [[User:Atlikta|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Atlikta&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}}
|-
| 91 || [[User:Abiyoyo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Abiyoyo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}}
|-
| 92 || [[User:Росул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Росул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}}
|-
| 93 || [[User:Elya3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elya3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}}
|-
| 94 || [[User:Baronnet|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Baronnet&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}}
|-
| 95 || [[User:Minorax|Minorax]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:286}}]] || {{Permissions|Minorax}}
|-
| 96 || [[User:Ahmadi~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ahmadi~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}}
|-
| 97 || [[User:Rakutai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rakutai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}}
|-
| 98 || [[User:Peri~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Peri~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}}
|-
| 99 || [[User:Ashirov Maksatbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ashirov Maksatbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}}
|-
| 100 || [[User:Asel90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asel90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}}
|-
| 101 || [[User:Belekoff|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Belekoff&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}}
|-
| 102 || [[User:Jol004u|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jol004u&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}}
|-
| 103 || [[User:Janyzak|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Janyzak&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}}
|-
| 104 || [[User:Машъал|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Машъал&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Машъал|{{formatnum:254}}]] || {{Permissions|Машъал}}
|-
| 105 || [[User:Fatim|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Fatim&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Fatim|{{formatnum:253}}]] || {{Permissions|Fatim}}
|-
| 106 || [[User:Баха Исаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Баха Исаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Баха Исаев|{{formatnum:249}}]] || {{Permissions|Баха Исаев}}
|-
| 107 || [[User:Noloun|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Noloun&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Noloun|{{formatnum:248}}]] || {{Permissions|Noloun}}
|-
| 108 || [[User:Чоко Бой|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чоко Бой&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чоко Бой|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Чоко Бой}}
|-
| 109 || [[User:Tynchtykbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Tynchtykbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Tynchtykbek|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Tynchtykbek}}
|-
| 110 || [[User:Dutcman|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dutcman&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dutcman|{{formatnum:242}}]] || {{Permissions|Dutcman}}
|-
| 111 || [[User:Ulan A|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ulan A&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ulan A|{{formatnum:241}}]] || {{Permissions|Ulan A}}
|-
| 112 || [[User:DragonBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;DragonBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/DragonBot|{{formatnum:235}}]] || {{Permissions|DragonBot}}
|-
| 113 || [[User:Таалай Берен|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Таалай Берен&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Таалай Берен|{{formatnum:231}}]] || {{Permissions|Таалай Берен}}
|-
| 114 || [[User:A.djan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;A.djan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/A.djan|{{formatnum:226}}]] || {{Permissions|A.djan}}
|-
| 115 || [[User:Adilet15|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adilet15&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adilet15|{{formatnum:223}}]] || {{Permissions|Adilet15}}
|-
| 116 || [[User:Dostojewskij|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dostojewskij&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dostojewskij|{{formatnum:220}}]] || {{Permissions|Dostojewskij}}
|-
| 117 || [[User:MauritsBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MauritsBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MauritsBot|{{formatnum:218}}]] || {{Permissions|MauritsBot}}
|-
| 118 || [[User:タチコマ robot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;タチコマ robot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/タチコマ robot|{{formatnum:216}}]] || {{Permissions|タチコマ robot}}
|-
| 119 || [[User:Adamboluu|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adamboluu&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adamboluu|{{formatnum:213}}]] || {{Permissions|Adamboluu}}
|-
| 120 || [[User:Dr.atakulov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dr.atakulov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dr.atakulov|{{formatnum:211}}]] || {{Permissions|Dr.atakulov}}
|-
| 121 || [[User:Kyrgyzchala|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kyrgyzchala&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kyrgyzchala|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Kyrgyzchala}}
|-
| 122 || [[User:Dinamik-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dinamik-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dinamik-bot|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Dinamik-bot}}
|-
| 123 || [[User:Anara|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Anara&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Anara|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Anara}}
|-
| 124 || [[User:UlutSoft2|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft2&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft2|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|UlutSoft2}}
|-
| 125 || [[User:YFdyh-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;YFdyh-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/YFdyh-bot|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|YFdyh-bot}}
|-
| 126 || [[User:Robbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Robbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Robbot|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Robbot}}
|-
| 127 || [[User:Chingis|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chingis&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chingis|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Chingis}}
|-
| 128 || [[User:Foggy kub|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Foggy kub&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Foggy kub|{{formatnum:204}}]] || {{Permissions|Foggy kub}}
|-
| 129 || [[User:Чръный человек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чръный человек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чръный человек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Чръный человек}}
|-
| 130 || [[User:Мыктыбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Мыктыбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Мыктыбек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Мыктыбек}}
|-
| 131 || [[User:Adamantine|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adamantine&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adamantine|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|Adamantine}}
|-
| 132 || [[User:BakytTalas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;BakytTalas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/BakytTalas|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|BakytTalas}}
|-
| 133 || [[User:Zorrobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Zorrobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:200}}]] || {{Permissions|Zorrobot}}
|-
| 134 || [[User:Мастер теней|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Мастер теней&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Мастер теней|{{formatnum:198}}]] || {{Permissions|Мастер теней}}
|-
| 135 || [[User:Amirobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Amirobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Amirobot|{{formatnum:197}}]] || {{Permissions|Amirobot}}
|-
| 136 || [[User:HerculeBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HerculeBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HerculeBot|{{formatnum:195}}]] || {{Permissions|HerculeBot}}
|-
| 137 || [[User:GhalyBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;GhalyBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/GhalyBot|{{formatnum:187}}]] || {{Permissions|GhalyBot}}
|-
| 138 || [[User:DARIO SEVERI|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;DARIO SEVERI&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/DARIO SEVERI|{{formatnum:172}}]] || {{Permissions|DARIO SEVERI}}
|-
| 139 || [[User:Temir21|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Temir21&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Temir21|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Temir21}}
|-
| 140 || [[User:Nasihat.kg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nasihat.kg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nasihat.kg|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Nasihat.kg}}
|-
| 141 || [[User:Vasit|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Vasit&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Vasit|{{formatnum:166}}]] || {{Permissions|Vasit}}
|-
| 142 || [[User:CarsracBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;CarsracBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|CarsracBot}}
|-
| 143 || [[User:HiW-Bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HiW-Bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HiW-Bot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|HiW-Bot}}
|-
| 144 || [[User:JYBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JYBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JYBot|{{formatnum:162}}]] || {{Permissions|JYBot}}
|-
| 145 || [[User:NKOzi|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;NKOzi&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/NKOzi|{{formatnum:159}}]] || {{Permissions|NKOzi}}
|-
| 146 || [[User:Кичинекей Поллианна|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Кичинекей Поллианна&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Кичинекей Поллианна|{{formatnum:158}}]] || {{Permissions|Кичинекей Поллианна}}
|-
| 147 || [[User:Samatq|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Samatq&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Samatq|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Samatq}}
|-
| 148 || [[User:Sampo.Kuusi|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Sampo.Kuusi&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Sampo.Kuusi|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Sampo.Kuusi}}
|-
| 149 || [[User:Azamat Omar|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Azamat Omar&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Azamat Omar|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Azamat Omar}}
|-
| 150 || [[User:Kaiyr|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kaiyr&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:154}}]] || {{Permissions|Kaiyr}}
{{/end}}</text>
      <sha1>iif51vmt4qdoyvxvga26hx82zz7gzcc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Таранто</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137223</id>
    <revision>
      <id>664411</id>
      <parentid>546602</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T14:40:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>664411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4843" sha1="4i5ruiavqvcezuv9jhw7ofrc1hxqdpm" xml:space="preserve">{{ОЖ
 |статусу                    = Шаар
 |кыргызча аталышы           = Таранто
 |расмий аталышы             = {{lang-it|Taranto}} &lt;br /&gt; [[Файл:Taranto collage.jpg|300px|center|Таранто шаарынан көрүнүштөр]]
 |өлкө                       = Италия
 |герб                       = Taranto-Stemma.svg
 |желек                      = Flag of Lucanian Taranto.svg
 |lat_dir                    = N
 |lat_deg                    = 40
 |lat_min                    = 28
 |lat_sec                    = 0
 |lon_dir                    = E
 |lon_deg                    = 17
 |lon_min                    = 14
 |lon_sec                    = 0
 |CoordAddon                 = type:city_region:IT
 |CoordScale                 = 30000
 |ЯндексКарта                = https://yandex.com/maps/?text=Taranto%2C%20Italy
 |өлкөнүн картасынын өлчөмү  = 300
 |аймактын картасынын өлчөмү = 300
 |аймактын түрү              = Апулия облусу
 |ички бөлүнүшү              = Таранто провинциясы
 |башчысынын түрү            = Мэр
 |башчысы                    = Ринальдо Мелуччи
 |берилген статусу           = Шаар
 |ОЖ борборунун бийиктиги    = 15
 |климаты                    = [[Жер ортолук деңиз]] климаты
 |расмий тили                = Италян тили
 |калкы                      = 189 143
 |элди каттоо жылы           = 2023
 |агломерация                = 
 |улуттук курамы             = Италиялыктар
 |диний курамы               = [[Католицизм]]
 |этнохороним                = Тарантонезе (Тарантолуктар)
 |убакыт аралыгы             = +1
 |DST                        = +2
 |телефон коду               = +39 099
 |почта индекси              = 74100
 |Commons түрмөгүндө         = Taranto
 |сайты                      = [https://www.comune.taranto.it www.comune.taranto.it]
 |сайтынын тили              = it
 |автоунаа коду              = TA
}}
'''Таранто''' — Италиянын түштүгүндө жайгашкан порттук шаар. Ал Апулия облусунун курамындагы Таранто провинциясынын административдик борбору болуп эсептелет.

== Калкы ==
2023-жылкыгы карата 189 143 адам жашайт. 

== Тарыхы ==

=== Таранто шаарынын негизделиши ===
Таранто шаары б.з.ч. 706-жылы Спарталык гректер тарабынан негизделген. Байыркы булактарга, анын ичинде Евсевий Кесариялыкка ылайык, бул шаарды Фалант аттуу жетекчи негиздеген. Ал Спартадагы &quot;партеной&quot; деп аталган топту башкарып, Апулиянын Иония жээгине көчүп келүүгө мажбур болгон.

Шаарды негиздөө процесси ар кыл ритуалдар жана кеңешүүлөр менен коштолгон. Делфи оракулунан алынган пайгамбарчылык боюнча: ''&quot;ачык асман алдында жаан жаайт&quot;''. Бул жышаан Фаланттын эжеси Эйтранын көз жаштары менен түшүндүрүлөт. Андан кийин алар жолду таап, Фалант жана ага ишенгендер өз ордун тапты деп эсептелген.

Таранто негизделгенден кийин Иония деңизинин эки бөлүгүнүн — Чоң деңиз менен Кичине деңизди  ортосунда жайгашкан. Шаар стратегиялык жактан маанилүү болуп, атайын пландоо менен курулган. Анын курамында акрополь (шаардын борбордук бөлүгү), агора (базар) жана некрополь (мазар) бар болчу.

== Тышкы шилтемелер ==
[https://www.comune.taranto.it/it Расмий сайт]

[https://old.comune.taranto.it/index.php/elenco-taranto/tra-storia-e-immagini/cenni-storici/come-fu-fondata-taranto-di-lucio-pierri Таранто тарыхы] {{Жеткиликсиз шилтеме|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{Калып: Италия шаарлары (калкы боюнча)}}</text>
      <sha1>4i5ruiavqvcezuv9jhw7ofrc1hxqdpm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рафинья</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137251</id>
    <revision>
      <id>664390</id>
      <parentid>662570</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T12:30:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>664390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43818" sha1="rggakavxnttydztnek9z28v3a5cnptt" xml:space="preserve">{{Футболчу
|ысмы = Рафинья
|жынысы = м
|толук аты = Рафаэл Диас Белолли
|сүрөт = Raphinha Brazil V Morocco 13 June 2026-133 (cropped).jpg
|кеңдик = 300px
|сүрөттүн баяндамасы = Рафинья 2026-жылы
|төрөлгөн датасы = 14.12.1996
|төрөлгөн жери = [[Порту-Алегри]], [[Бразилия]]
|жарандыгы = {{Өлкө желеги|Бразилия}}
|бою = 176&lt;ref&gt;{{cite web |title=Raphinha |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/players/24156/raphael-dias-belloli |access-date=20 August 2022 |publisher=FC Barcelona}}&lt;/ref&gt;
|жетектөөчү буту = сол
|позициясы = вингер
|азыркы клубу = {{желек|Испания}} [[Барселона (футбол клубу)|Барселона]]
|номуру = 11
|жаштар клубдары = {{футболдук карьера
|2014—2016|{{желек|Бразилия}} [[Аваи (футбол клубу)|Аваи]]|
}}
|клубдар = {{футболдук карьера
|2016—2018|{{желек|Португалия}} [[Витория Гимарайнш]]|65 (19)
|2018—2019|{{желек|Португалия}} [[Спортинг Лиссабон]]|28 (6)
|2019—2020|{{желек|Франция}} [[Ренн (футбол клубу)|Ренн]]|28 (6)
|2020—2022|{{желек|Англия}} [[Лидс Юнайтед]]|65 (17)
|2022—учур|{{желек|Испания}} [[Барселона (футбол клубу)|Барселона]]|100 (31)
}}
|улуттук курамасы = {{футболдук карьера
|2021—учур|{{футбол|BRA}}|34 (11)
}}
|клуб тууралуу маалыматтардын жаңылоосу = 25-май 2025
|курама тууралуу маалыматтардын жаңылоосу = 11-июнь 2025
}}
'''Рафаэ́л Ди́ас Белло́ли''' ({{lang-pt|Raphael Dias Belloli}}), көбүнчө '''Рафи́нья''' ({{lang-pt|Raphinha}}) деген ысым менен таанымал (14-декабрь 1996-жылы туулган&lt;ref&gt;{{cite web |title=Raphinha: Overview |url=https://www.premierleague.com/players/24156/Raphinha/overview |access-date=20 August 2022 |publisher=Premier League |accessdate=2025-06-24 |archivedate=2022-11-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221115171445/https://www.premierleague.com/players/24156/Raphinha/overview }}&lt;/ref&gt;) — [[Бразилия|бразилиялык]] [[Футбол|футболчу]], [[Испания|испаниялык]] «[[Барселона (футбол клубу)|Барселона]]» клубунун жана [[Бразилия улуттук футбол курамасы|Бразилия курамасынын]] вингери.

== Жаштык кези ==
Рафинья [[Бразилия]]нын [[Порту-Алегри]] шаарында төрөлгөн, жана шаар борборунан алыс жайгашкан Рестинга аттуу фавелада чоңойгон&lt;ref name=&quot;12Things&quot;&gt;{{cite web |title=12 Things You Don't Know About Me By Raphinha |url=https://www.theplayerstribune.com/posts/raphinha-leeds-united-premier-league-soccer |website=The Players' Tribune |date=26 August 2021 |publisher=Minute Media |access-date=2 September 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=12 Histórias que Você Não Sabe Sobre Mim por Raphinha |url=https://www.theplayerstribune.com/br/posts/carta-raphinha-leeds-12-historias-sobre-mim-que-voce-nao-sabe |website=The Players' Tribune |date=26 August 2021 |publisher=Minute Media |access-date=2 September 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;yep&quot; /&gt;. Анын атасы [[италия]]лык тектен, ал эми апасы аралаш улуттуу бразилиялык&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.uol.com.br/esporte/futebol/colunas/rafael-reis/2021/03/18/italia-deve-convocar-toloi-para-eliminatorias-e-ja-mira-outros-brasileiros.htm|title=Reportagem: Rafael Reis – Itália deve convocar Tolói para eliminatórias e já mira outros brasileiros|website=www.uol.com.br}}&lt;/ref&gt;. Атасы кесипкөй эмес музыкант болгон&lt;ref name=&quot;athletic&quot;&gt;{{Cite web |last1=Hay |first1=Phil |last2=Lang |first2=Jack |date=26 November 2022 |title=Raphinha, the fiery Brazilian who has swapped the Champions League for Leeds |url=https://www.nytimes.com/athletic/2121303/2020/10/13/raphinha-leeds-united-transfer/ |url-access=subscription |access-date=3 October 2021 |website=The Athletic }}&lt;/ref&gt;. Рафинья оор балалыкты башынан өткөргөн — ал ата-энеси, кичүү иниси жана үй жаныбарлары менен бир бөлмөдө жашап, жол кирени төлөй албай кыйналып, айрым учурларда тамак сурап кайыр суроого аргасыз болгонун айтат&lt;ref name=&quot;12Things&quot; /&gt;.

Жети жашында Рафинья атасы менен таякеси атактуу футболчу [[Роналдиньо]] менен болгон байланыштарынан улам анын туулган күн майрамына катышкан жана ошол учурдан тартып Роналдиньо менен достошуп калган&lt;ref name=&quot;12Things&quot; /&gt;.

Кесипкөй футболчу болуудан мурда Рафинья 18 жашка чейин «варзеа» деп аталган мелдештерге катышкан&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://gauchazh.clicrbs.com.br/esportes/copa-do-mundo/noticia/2021/10/de-cria-da-restinga-e-recusado-na-dupla-gre-nal-a-parceiro-de-neymar-na-selecao-a-historia-de-raphinha-ckvcgkuzf003l017f9h4k434r.html|title=De cria da Restinga e recusado na dupla Gre-Nal a parceiro de Neymar na Seleção: a história de Raphinha|trans-title=From Restinga's offspring and refused in the duo Gre-Nal to Neymar's partner in the national team: the story of Raphinha|website=GZH.com|date=11 January 2021|access-date=11 May 2022|language=pt}}&lt;/ref&gt;. Ал бул турнирлерди академия деңгээлинен төмөн, коомчулук тарабынан уюштурулган көз карандысыз оюндар жана мелдештердин түйүнү деп сүрөттөйт, бул турнирлерге каалаган оюнчу катыша алат. Бул мелдештер катаал шарттарда өтөт: күйөрмандар атаандаш команданын оюнчуларын оюн алдында кийим алмаштыруучу жайда коркутушат, кээде ок атышат, талаалар чаңдуу, топурактуу болот, аба ырайы өтө ысык, дарбазада тор жок болгону мамылар орнотулат, ал эми айрым командаларда форма жетишсиз болгондуктан оюнчулар жылаңач дене менен ойношот&lt;ref name=&quot;12Things&quot;/&gt;.

Рафиньянын Спортинг клубунда чогуу ойногон командалашы [[Бруну Фернандеш]] менен эски достугу бар. Бруну Рафиньяга жана анын карьерасына чоң жардам бергенин бир нече жолу айткан&lt;ref name=&quot;12Things&quot;/&gt;. Мисалы, [[Англия футбол чемпиондугу|Англиянын Премьер-лигасында]] «[[Лидс Юнайтед]]» клубуна өтөр алдында Бруну ага бул лига анын оюн стилине ылайыктуу экенин айткан&lt;ref name=&quot;12Things&quot;/&gt;.

== Клубдук карьерасы ==
=== Аваи ===
Рафинья «Интернасионал» жана «Гремио» клубдарынын сынактарынан өтпөй калган соң футболдук карьерасын «Имбитуба» деген жаштар клубунда баштаган. Ал жакта ойноп жүргөндө «Аваи» клубунун скауттары анын талантын байкап калышкан. 18 жашында, 2014-жылы, Рафинья «Аваи» клубунун 20 жашка чейинки жаштар командасында, Бразилиянын жогорку лигасы — Кампеонато Бразилейро Сериа А турниринде ойной баштаган&lt;ref name=&quot;athletic&quot; /&gt;. Жаракат алып калгандыгына байланыштуу негизги курамга кире алган эмес, бирок өз алдынча машыгууну уланта берген. Бразилиянын бир катар алдыңкы клубдары Рафиньяга кызыгып жатканына карабастан «Аваи» аны 2016-жылга чейин өз курамында кармап турган. Ал ошол жылы Копа Сан-Паулу де Футбол Жуниор турниринде өз чеберчилигин көрсөтө алган&lt;ref name=&quot;athletic&quot; /&gt;.

=== Витория Гимарайнш ===
[[Файл:FC Salzburg versus Vitória Guimarães (UEFA Euroleague 23. November 2017) 12.jpg|thumb|right|Рафинья (артында) 2017-жылы «Витория Гимарайнш» команданын курамында|271x271px]]
2016-жылдын 2-февралында Рафинья [[Португалия]]нын «[[Витория Гимарайнш]]» клубу менен келишим түзгөн. Ал Копа Сан-Паулу де Футбол Жуниор турниринде атактуу футболчу [[Деку]] тарабынан байкалган. Деку аны өзүнүн агенттик компаниясы «D20 Sports» менен келишим түзүп, Португалияга которууга жардам берген&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://globoesporte.globo.com/sc/futebol/noticia/2016/02/avai-vende-jovem-rapinha-para-o-vitoria-de-guimaraes-de-portugal.html|title=Avaí vende jovem Raphinha para o Vitória de Guimarães, de Portugal|trans-title=Avaí sells youngster Raphinha to Vitória de Guimarães, of Portugal|language=pt|work=Globo Esporte |date=2 February 2016|access-date=3 January 2018}}&lt;/ref&gt;. Рафинья «Витория» клубундагы биринчи оюнун 2016-жылдын 13-мартында «Пасуш де Феррейра» клубуна каршы өткөргөн. Алгачкы голун 2016-жылдын 20-августунда «Маритиму» клубунун дарбазасына киргизген&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.leedsunited.com/news/team-news/27150/10-facts-about-raphinha|title=10 FACTS ABOUT RAPHINHA|publisher=Leeds United|date=5 October 2020|access-date=7 October 2020|accessdate=2025-06-25|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207204744/https://www.leedsunited.com/news/team-news/27150/10-facts-about-raphinha}}&lt;/ref&gt;. 2017-жылдын 14-сентябрында «[[Ред Булл Зальцбург]]» клубуна каршы [[УЕФА Европа лигасы]]нда дебюттук оюн өткөргөн.

Рафинья 2017-жылы «Витория Гимарайнш» клубунда «Жылдын ачылышы болгон оюнчу» наамын жеңип алган&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.terra.com.br/esportes/lance/atacante-brasileiro-conquista-premio-inedito-de-revelacao-em-portugal,eb161fbb2f7c6e97437f423e40463970l89r3wfl.html |title=Brasileiro conquista prêmio inédito de revelação em Portugal|trans-title=Brazilian wins unprecedented award for revelation in Portugal |publisher=Terra |language=pt|date=7 December 2017|access-date=7 October 2020}}&lt;/ref&gt;. Ал 2017/2018-жылкы Примейра Лига сезонунда бардык турнирлерде жалпысынан 43 оюн өткөрүп, 18 гол киргизген&lt;ref name=&quot;yep&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.yorkshireeveningpost.co.uk/sport/football/leeds-united/who-raphinha-rennes-winger-profile-leeds-united-target-deadline-day-transfer-2992920|title=Who is Raphinha – Rennes winger in profile as Leeds United target deadline day transfer|work=Yorkshire Evening Post|date=5 October 2020|access-date=7 October 2020}}&lt;/ref&gt;.

=== Спортинг Лиссабон ===
2018-жылдын май айында Рафинья Португалиянын «[[Спортинг Лиссабон]]» клубуна өткөн жана ал жерде 2019-жылга чейин ойногон&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.publico.pt/2018/05/23/desporto/noticia/v-guimaraes-confirma-saida-de-raphinha-para-o-sporting-1831393 |title=Raphinha assina por cinco épocas pelo Sporting |website=Público |language=pt |date=23 May 2018 }}&lt;/ref&gt;. Ал дебюттук оюнун 12-августта «Морейренсе» клубуна каршы өткөргөн. Клуб үчүн алгачкы голун 2018-жылдын 20-сентябрында «Карабах» клубуна каршы УЕФА Европа лигасындагы 2:0 эсебиндеги жеңиште киргизген. Ал ошол сезондо төрт гана гол жана төрт ассист жасап, оюн көрсөткүчү жакшы болбой калган, себеби бул убакта булчуң жаракатынан жабыркап, формасын жоготкон. Ошого карабастан, ал команда менен бирге 2018/19-жылкы Португалиянын улуттук Кубогун жана футболдук лигасынын Кубогун утуп алган. «[[Порту]]» клубуна каршы пенальти сериясында гол киргизип, жеңишке салым кошкон&lt;ref&gt;{{cite web|title=Penalties smile on Sporting again as Lions retain Taça da Liga crown|url=https://portugoal.net/club-news/1045-penalties-give-sporting-the-taca-da-liga|access-date=7 October 2020|publisher=PortuGOAL.net|date=26 January 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;.

=== Ренн ===
2019-жылы Рафинья [[Франция]]нын [[Франция футбол чемпиондугу|Лига 1]] чемпиондугундагы «[[Ренн (футбол клубу)|Ренн]]» клубуна өткөн. Анын трансфер акысы болжол менен 21 миллион евро болуп, бул клуб тарыхындагы эң кымбат сатып алуу болгон&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://desporto.sapo.pt/futebol/primeira-liga/artigos/raphinha-no-rennes-e-a-sexta-maior-transferencia-de-sempre-do-sporting |title=Raphinha no Rennes é a sexta maior transferência de sempre do Sporting |website=Desporto |language=pt |date=25 November 2022 }}&lt;/ref&gt;. Ал клубдагы акыркы оюнунда — 2020-жылдын 4-октябрында «Реймс» клубуна каршы 2:2 эсебинде аяктаган матчта — бир гол киргизип, бир ассист берген. Рафинья бул клубда жалпысынан 8 гол жана 7 ассист жасаган. Анын жардамы менен «Ренн» 2019/20-жылкы сезонду үчүнчү орун менен аяктап, 2020/21-жылкы [[УЕФА Чемпиондор лигасы]]на жолдомо алган&lt;ref&gt;{{Cite news |date=5 October 2020 |title=Leeds Utd transfer news: Raphinha signs from Rennes for £17m  |publisher=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/54415316|access-date=7 October 2020}}&lt;/ref&gt;.

=== Лидс Юнайтед ===
[[Файл:Raphinha.jpg|thumb|200x200px|Рафинья 2021-жылы «Лидс Юнайтеддин» курамында]]
2020-жылдын 5-октябрында Рафинья [[Англия футбол чемпиондугу|Англиянын Премьер-лигасында]] ойногон «[[Лидс Юнайтед]]» клубуна төрт жылдык келишим менен кошулган. Трансфер акысы болжол менен £17 миллион (же €20 миллион) деп айтылган&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Rayner |first=Stuart |date=5 October 2020 |title=Raphinha completes deadline-day switch to Leeds United |work=The Yorkshire Post |url=https://www.yorkshirepost.co.uk/sport/football/leeds-united/raphinha-completes-deadline-day-switch-leeds-united-2993769 |access-date=5 October 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=6 October 2020 |title=Leeds United sign winger Raphinha from Rennes for £17m |work=The Independent |url= https://www.independent.co.uk/sport/football/transfers/leeds-united-transfer-raphinha-latest-news-rennes-ps17m-b829133.html |access-date=6 October 2020}}&lt;/ref&gt;.

Ал дебюттук оюнун 19-октябрда «[[Вулверхэмптон (футбол клубу)|Вулверхэмптонго]]» каршы өткөргөн, ал эми негизги курамда биринчи жолу 22-ноябрда «[[Арсенал (футбол клубу, Лондон)|Арсеналга]]» каршы чыккан&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Hay |first=Phil |date=24 November 2020 |title=Raphinha, an astute £17m buy with the diligence and flair to satisfy Bielsa |url=https://www.nytimes.com/athletic/2216006/2020/11/24/leeds-raphinha-arsenal-analysis/ |access-date=28 November 2020 |website=The Athletic}}&lt;/ref&gt;. 28-ноябрда «[[Эвертон (футбол клубу)|Эвертондун]]» дарбазасына алгачкы голун киргизип, «Гудисон Парктагы» Лидстин биринчи Премьер-лига жеңишине салым кошкон&lt;ref&gt;{{Cite news |date=28 November 2020 |title=Raphinha's excellent late goal gave Leeds a deserved victory in a match of many chances at Goodison Park |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/football/live/2020/nov/28/everton-v-leeds-premier-league-live|access-date=28 November 2020}}&lt;/ref&gt;. Сезонду 6 гол менен жыйынтыктаган.

2021-жылдын 21-августунда «Эвертонго» каршы сезондогу алгачкы голун киргизген&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dawkes|first=Phil|date=21 August 2021 |title=Leeds United 2–2 Everton|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/58193422|access-date=3 September 2021 |website=BBC Sport }}&lt;/ref&gt; — бул гол айдын эң мыкты голдорунун катарына кирген&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.leedsunited.com/news/team-news/28665/luke-and-raphinha-nominated-for-premier-league-goal-of-the-month|date=2 September 2021|title=Luke and Raphinha Nominated for Premier League Goal of the Month!|access-date=3 September 2021|work=Leeds Ynited F.C.|accessdate=2025-06-25|archivedate=2021-09-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210903170014/https://www.premierleague.com/news/2233845}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.premierleague.com/match/66356|date=2 September 2021 |title=Pick August's Budweiser Goal of the Month!|access-date=3 September 2021 |work=Premier League}}&lt;/ref&gt;. Ал сезонду Лидстин эң мыкты бомбардири катары 11 гол менен аяктаган. Акыркы турунда «[[Брентфорд (футбол клубу)|Брентфордго]]» каршы пенальтиден гол киргизип, командасынын Премьер-лигада калуусун камсыздаган&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.bbc.com/sport/football/61453546 |title=Brentford 1–2 Leeds |first=Simon |last=Stone |website=BBC Sport |date=22 May 2022 |access-date=22 May 2022}}&lt;/ref&gt;.

Жайында «[[Челси (футбол клубу)|Челси]]» менен трансфер боюнча келишим болгонуна карабастан, Рафинья «[[Барселона (футбол клубу)|Барселонага]]» өтүүнү тандаган. Бул үчүн ал [[Австралия]]га болгон жайкы турга барбай, [[Барселона]]га учуп кетип, келишимди бүтүргөн&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/4170032/2022/06/28/chelsea-close-to-agreeing-fee-for-raphinha-as-they-edge-ahead-of-arsenal-in-race-for-leeds-forward/ |title=Chelsea close to agreeing fee for Raphinha as they edge ahead of Arsenal in race for Leeds forward |website=The Athletic |date=28 June 2022 |access-date=22 December 2024 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/4165972/2022/07/13/raphinha-leeds-and-barcelona-reach-55m-agreement-in-principle-for-brazil-winger/ |title=Raphinha: Leeds and Barcelona reach £55m agreement in principle for Brazil winger |website=The Athletic |date=13 July 2022 |access-date=22 December 2024 }}&lt;/ref&gt;.

=== Барселона ===
==== 2022/23: Испаниядагы алгачкы сезон жана чемпиондук ====
2022-жылы 15-июлда Рафинья «[[Барселона (футбол клубу)|Барселонага]]» болжол менен £50 млн (кошумча бонустар менен £55 млн) төлөм менен беш жылдык келишимге кол койгон&lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 July 2022 |title=Agreement in principle to sign Raphinha |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/2676187/agreement-in-principle-to-sign-raphinha |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114081030/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/2676187/agreement-in-principle-to-sign-raphinha |archive-date=14 November 2022 |access-date=24 July 2022 |website= |publisher=[[FC Barcelona]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Pope |first=Adam |date=15 July 2022 |title=Raphinha: Barcelona sign attacker from Leeds United in deal worth up to £55m |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/62168557 |access-date=15 July 2022 |website= |publisher=BBC Sport}}&lt;/ref&gt;. Дебютун 13-августта «[[Райо Вальекано]]» менен 0:0 болгон оюнда өткөргөн&lt;ref&gt;{{Cite web |date=13 August 2022 |title=Barcelona frustrated by Rayo Vallecano as Lewandowski &amp; Raphinha's La Liga debuts spoiled |url=https://www.goal.com/en-in/news/barcelona-frustrated-rayo-vallecano-opening-night/bltcd5e7b01eea1ab09 |access-date=16 August 2022}}&lt;/ref&gt;, ал эми алгачкы голун 3-сентябрда «[[Севилья (футбол клубу)|Севильяга]]» каршы киргизген&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/62783164 |title=Barca maintain unbeaten start with win at Sevilla |author=Shamoon Hafez |publisher=BBC Sport |date=3 September 2022 |access-date=26 January 2023}}&lt;/ref&gt;. Чемпиондор лигасында «[[Бавария (футбол клубу)|Баварияга]]» каршы дебют кылган&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.eurosport.com/football/champions-league/2022-2023/bayern-munich-v-barcelona-follow-live_sto9142270/story.shtml |title=Bayern Munich 2-0 Barcelona: Lucas Hernandez and Leroy Sane goals enough to see off Barca in Champions League |website=Eurosport |date=14 September 2022 }}&lt;/ref&gt;. Сезондун аягында команда менен бирге [[Ла Лига]] чемпиону болуп, Суперкубокто «[[Реал Мадрид (футбол клубу)|Реал Мадридди]]» жеңип, биринчи титулдарын алган&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/3023483/first-trophy-of-the-xavi-era |title=First trophy of the Xavi era |work=FC Barcelona |date=15 January 2023 |access-date=5 March 2023 |archive-date=19 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230119013317/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/3023483/first-trophy-of-the-xavi-era |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Booth |first=Chuck |title=Barcelona clinch La Liga title over Real Madrid after bashing city rival Espanyol 4-2 |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/barcelona-clinch-la-liga-title-over-real-madrid-after-bashing-city-rival-espanyol-4-2/ |access-date=14 May 2023 |website=CBSSports.com |date=14 May 2023 |language=en |archive-date=14 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230514213602/https://www.cbssports.com/soccer/news/barcelona-clinch-la-liga-title-over-real-madrid-after-bashing-city-rival-espanyol-4-2/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Бирок [[Усман Дембеле]]нин формасы жакшырып кеткендиктен, Рафиньянын негизги курамдагы оюну туруксуз болгон&lt;ref name=&quot;BarçaCareer&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.goal.com/en-us/lists/barcelona-must-sell-raphinha-bankroll-summer-spending/bltc6bddf04f9c7a98b |title=Barcelona must sell Raphinha to bankroll summer spending |website=[[Goal (website)|Goal]] |date=16 April 2024 |access-date=22 December 2024 }}&lt;/ref&gt;.

==== 2023/24: Форманын түшүшү жана Чемпиондор лигасында жаркыраган оюндар ====
Жаңы сезонду жаракаттан улам өткөрүп жиберип, кийин жаш оюнчу [[Ламин Ямал]]га орун бошотуп берген&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Lance!|url=https://www.lance.com.br/futebol-internacional/alvo-de-criticas-raphinha-e-defendido-por-xavi-no-barcelona.html|title=Target of criticism, Raphinha is defended by Xavi at Barcelona - Lance!|date=2 February 2023|access-date=24 March 2024|website=Target of criticism, Raphinha is defended by Xavi at Barcelona - Lance!|language=pt-BR|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250814223301/https://www.lance.com.br/futebol-internacional/alvo-de-criticas-raphinha-e-defendido-por-xavi-no-barcelona.html|archivedate=2025-08-14|accessdate=2025-06-25}}&lt;/ref&gt;. Ла Лигада көп гол киргизе албаса да, Чемпиондор Лигасында жакшы оюн көрсөттү: «[[Наполи]]ни» утуп берүүгө чоң салым кошуп&lt;ref&gt;{{Cite web |date=12 March 2024 |title=Barcelona 3-1 Napoli (4-2 on agg.): Robert Lewandowski among goals as Xavi's side make Champions League quarter-finals |url=https://www.tntsports.co.uk/football/champions-league/2023-2024/fc-barcelona-v-napoli-uefa-champions-league-live_sto10058242/story.shtml?welcome=eurosport |access-date=15 March 2024 |website=Eurosport |language=en}}&lt;/ref&gt;, «[[Пари Сен-Жермен|ПСЖга]]» каршы матчта дубль жасап, оюнчулардын эң мыктысы аталган&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/68773222 |title=Paris Saint Germain 2–3 Barcelona |publisher=BBC Sport |date=10 April 2024 }}&lt;/ref&gt;. Бирок [[париж]]дик клуб менен экинчи оюнунда «Барсанын» коргоочусу [[Рональд Араухо]] кызыл айып кагазын алып, [[каталония]]лык клуб утулуп, турнирден чыгып калышты&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |title=Kylian Mbappe bags brace as PSG stun Barcelona to reach Champions League semis |url=https://www.beinsports.com/en-us/soccer/uefa-champions-league/articles/kylian-mbappe-bags-brace-as-psg-stun-barcelona-to-reach-champions-league-semis-2024-04-16 |access-date=18 April 2024 |website=beIN SPORTS |language=en-us |archive-date=4 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240504181315/https://www.beinsports.com/en-us/soccer/uefa-champions-league/articles/kylian-mbappe-bags-brace-as-psg-stun-barcelona-to-reach-champions-league-semis-2024-04-16 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

==== 2024/25: «Жарылуу» сезону жана рекорддор ====
[[Ханс-Дитер Флик]] келгени менен дароо Рафиньянын ролун өзгөртүп, анын формасы өстү&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Juanmartí|first=Toni|url=https://www.sport.es/es/noticias/barca/flick-canticos-existe-equipo-107593511|title=Flick: 'Chants towards me? The team is all that matters'|date=31 August 2024|access-date=1 September 2024|website=Diario Sport|language=es}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Fernández|first=Judith|url=https://es.e-noticies.cat/futbol/raphinha-roto-deco-ya-lo-ha-comunicado-y-su-socio-debe-irse-otro-equipo|title=Raphinha devastated: Deco has already communicated it, and his partner must go to another team|date=10 August 2024|access-date=1 September 2024|website=e-noticies.es|language=es}}&lt;/ref&gt;. 31-августта «[[Реал Вальядолид]]ге» каршы хет-трик жасап&lt;ref&gt;{{Cite web |title=FC Barcelona vs Real Valladolid CF – LALIGA EA SPORTS |url=https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2024-2025-laliga-ea-sports-fc-barcelona-real-valladolid-cf-4 |access-date=31 August 2024 |website=Página web oficial de LALIGA {{!}} LALIGA |language=en}}&lt;/ref&gt;, 23-октябрда «[[Бавария (футбол клубу)|Баварияга]]» каршы Чемпиондор лигасында дагы бир хет-трик жасады&lt;ref&gt;{{cite web |last=Ballús |first=Pol |url=https://www.nytimes.com/athletic/5868632/2024/10/24/raphinha-barcelona-bayern-hat-trick/ |title=Raphinha's Bayern hat-trick is proof of his newfound confidence and Barcelona transformation |work=The New York Times |date=24 October 2024 }}&lt;/ref&gt;. Күзгү «Эль Класикодо» «[[Реал Мадрид (футбол клубу)|Реалга]]» каршы гол киргизип, мыкты оюнчу аталган&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Corrigan |first1=Dermot |last2=Ballús |first2=Pol |url=https://www.nytimes.com/athletic/5866056/2024/10/26/real-madrid-0-barcelona-4-mbappe-flick-lewandowski/ |title=Real Madrid 0 Barcelona 4 – Mbappe's Clasico to forget as Flick's team stun European champions |work=The New York Times |date=26 October 2024 }}&lt;/ref&gt;. [[2024/2025 УЕФА Чемпиондор лигасы|Чемпиондор лигасында]] 13 гол жана 9 ассист менен турнирдин эн мыкты бомбардири жана ассистенти болуп бүтүрдү&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://de.uefa.com/uefachampionsleague/news/0291-1be52628e744-a25f57a62887-1000--champions-league-top-scorers-raphinha-joins-serhou-guiras/ |title=Champions League top scorers: Raphinha joins Serhou Guirassy out in front |publisher=UEFA |date=7 May 2025 }}&lt;/ref&gt;. 22-майда клуб менен келишимди 2028-жылга чейин узартты&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-05-22 |title=Agreement to renew Raphinha's contract to 2028 |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4271553/agreement-to-renew-raphinhas-contract-to-2028 |access-date=2025-05-22 |website= |publisher=FC Barcelona |language=en}}&lt;/ref&gt;.

== Эл аралык карьерасы ==
[[Файл:Brazil vs Serbia WC2022 Raphinha and Pavlovic (cropped).jpg|thumb|Рафинья (оң жакта) [[Бразилия улуттук футбол курамасы|Бразилия улуттук курамында]] [[2022 Футбол боюнча дүйнө чемпиондугу|2022-жылкы дүйнө чемпиондугунда]] [[Сербия]]га каршы ойноп жатат]]
[[Евро-2020]] башталганга чейин [[Италия]]нын футбол федерациясы Рафиньяны улуттук курамага чакырууга аракет кылган. Ал атасы аркылуу Италиянын жараны болууга укуктуу болгон, бирок паспорт алып үлгүргөн эмес&lt;ref&gt;{{cite web|date=5 May 2025|title=Italy attempted to convince Barcelona star to play for national team under Mancini|url=https://football-italia.net/italy-attempted-to-steal-barcelona-star/|access-date=5 May 2025|website=Football Italia}}&lt;/ref&gt;.

2021-жылдын августунда Рафинья [[Бразилия улуттук футбол курамасы|Бразилиянын курама командасына]] [[Футбол боюнча дүйнө чемпиондугу|дүйнө чемпиондугунун]] тандоо оюндарына чакырылган&lt;ref name=&quot;Raphinha Called Up to Brazil's National Squad&quot;&gt;{{cite web|date=13 August 2021|title=Raphinha Called Up to Brazil's National Squad|url=https://www.leedsunited.com/news/team-news/28509/raphinha-called-up-to-brazil-s-national-squad|access-date=2 September 2021|website=Leeds United|accessdate=2025-06-25|archivedate=2022-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220713161732/https://www.leedsunited.com/news/team-news/28509/raphinha-called-up-to-brazil-s-national-squad}}&lt;/ref&gt;. Улуттук курамдагы дебютун 7-октябрда [[Венесуэла]]га каршы өткөрүп, экинчи таймда алмашууга чыгып, эки голго ассист берип, бир пенальти утуп алган&lt;ref&gt;{{Cite web|agency=Reuters|date=8 October 2021|title=Brazil rally to beat Venezuela in qualifier as Raphinha enjoys dream debut|url=https://www.theguardian.com/football/2021/oct/08/brazil-venezuela-world-cup-qualifier-raphinha|access-date=15 October 2021|website=The Guardian}}&lt;/ref&gt;. 15-октябрда [[Уругвай]]га каршы алгачкы эки голун киргизген&lt;ref&gt;{{Cite web|date=15 October 2021|title=Brazil 4–1 Uruguay: Raphinha scores twice as home side cruise to World Cup qualifying victory|url=https://www.eurosport.com/football/world-cup-qualification-conmebol/2022/brazil-4-1-uruguay-raphinha-scores-twice-as-home-side-cruise-to-world-cup-qualifying-victory_sto8585883/story.shtml|access-date=15 October 2021|website=Eurosport}}&lt;/ref&gt;.

2022-жылдын 7-ноябрында Рафинья [[2022 Футбол боюнча дүйнө чемпиондугу|Катардагы дүйнө чемпиондугуна]] чакырылган&lt;ref&gt;{{Cite web|date=7 November 2022 |title=Seleção Brasileira está convocada para a Copa do Mundo FIFA Qatar 2022 |url=https://www.cbf.com.br/selecao-brasileira/noticias/selecao-masculina/selecao-brasileira-esta-convocada-para-a-copa-do-mundo-fifa-qatar-2022|publisher=Brazilian Football Federation|access-date=7 November 2022|language=pt|archive-url=https://web.archive.org/web/20231207032652/https://www.cbf.com.br/selecao-brasileira/noticias/selecao-masculina/selecao-brasileira-esta-convocada-para-a-copa-do-mundo-fifa-qatar-2022|archive-date=7 December 2023}}&lt;/ref&gt;. Бразилия чейрек финалга чейин жетип, 9-декабрда [[Хорватия]]дан пенальти сериясында утулуп, турнирден чыгып калган&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.theguardian.com/football/live/2022/dec/09/croatia-v-brazil-world-cup-2022-quarter-final-live-score-update |title=World Cup quarter-final: Croatia 1–1 Brazil (4–2 pens) – as it happened|newspaper=The Guardian|location=London |date=9 December 2022 |access-date=17 December 2022}}&lt;/ref&gt;.

2024-жылдын 10-майында ал [[Копа Америка]]га чакырылып, топтук этаптагы үчүнчү оюнда [[Колумбия]]га каршы жалгыз голун киргизген&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 May 2024 |title=Dorival Júnior anuncia convocados para a Copa América |work=Confederação Brasileira de Futebol |url=https://www.cbf.com.br/selecao-brasileira/noticias/selecao-masculina/dorival-junior-anuncia-jogadores-para-a-disputa-da-copa-america |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240516123444/https://www.cbf.com.br/selecao-brasileira/noticias/selecao-masculina/dorival-junior-anuncia-jogadores-para-a-disputa-da-copa-america |archive-date=16 May 2024 |access-date=10 May 2024 |language=pt-BR}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2 July 2024 |title=Brasil 1-1 Colombia (2 de Jul., 2024) Resultado Final - ESPN (CO) |url=https://www.espn.com.co/futbol/partido/_/juegoId/690728/colombia-brasil |access-date=20 October 2024 |website=ESPN |language=es}}&lt;/ref&gt;. Бразилия чейрек финалда Уругвай менен 0:0 болгон матчтан кийин пенальтиден 2:4 эсебинде жеңилип, кайра эле четтетилген&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40486946/copa-america-brazil-boss-slams-ref-booking-vinicius-jr |title=Brazil boss slams 'very strange' Vinícius booking|website=[[ESPN]]|date=3 July 2024 |access-date=10 July 2024 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40524914/vinicius-jr-brazil-copa-america-exit-was-my-fault |title=Vini Jr. on Brazil Copa exit: 'It was my fault'|website=ESPN|date=9 July 2024 |access-date=10 July 2024 }}&lt;/ref&gt;.

== Сыйлыктары ==
'''«Спортинг Лиссабон»'''
*Португалия улуттук Кубогунун жеңүүчүсү: 2018/19&lt;ref&gt;{{cite news |last=Nogueira |first=Carlos |date=26 May 2019 |title=Leão rei dos penáltis leva para casa o segundo troféu da época |language=pt |trans-title=Penalty-king lion takes home second trophy of the season |newspaper=Diário de Notícias |location=Lisbon |url=https://www.dn.pt/desportos/interior/leao-rei-dos-penaltis-e-leva-para-casa-o-segundo-trofeu-da-epoca-10941375.html |access-date=16 January 2023}}&lt;/ref&gt;
*Португалия футболдук лигасынын Кубогунун жеңүүчүсү: 2018/19&lt;ref&gt;{{cite web|title=Penalties smile on Sporting again as Lions retain Taça da Liga crown|url=https://portugoal.net/club-news/1045-penalties-give-sporting-the-taca-da-liga|access-date=27 January 2018|publisher=PortuGOAL.net|date=26 January 2019}}&lt;/ref&gt;

'''«Барселона»'''
*[[Ла Лига]] чемпиону: 2022/23&lt;ref&gt;{{cite news |date=14 May 2023 |title=FC Barcelona, Liga champions 2022/23! |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/3344756/fc-barcelona-liga-champions-202223 |website= |publisher=[[FC Barcelona]]}}&lt;/ref&gt;, 2024/25&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-05-15 |title=FC Barcelona Crowned Champions of LALIGA EA SPORTS 2024/25 |url=https://www.laliga.com/en-GB/news/fc-barcelona-crowned-champions-of-laliga-ea-sports-2024-25 |access-date=2025-05-24 |website= |publisher=[[La Liga]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
*Испания улуттук Кубогунун жеңүүчүсү: 2024/25&lt;ref&gt;{{cite news |title=Barcelona beats Real Madrid in extra time to win Copa del Rey |url=https://www.marca.com/en/football/copa-rey/2025/04/27/680d67bc22601d41088b457b.html |work=MARCA |date=26 April 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*Испания Суперкубогунун жеңүүчүсү: 2023&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Baynes |first=Ciaran |date=15 January 2023 |title=Real Madrid 1–3 Barcelona: Gavi stars as Barca dominate to win Spanish Super Cup |url=https://www.eurosport.com/football/spanish-supercopa/2022-2023/spanish-super-cup-final-live-real-madrid-v-barcelona_sto9316880/story.shtml |access-date=16 January 2023 |website=Euro Sport}}&lt;/ref&gt;, 2025&lt;ref&gt;{{Cite web |date=13 January 2025 |title=FC Barcelona win the Super Cup in a final for the history books (2-5) |url=https://rfef.es/en/noticias/match-report-fc-barcelona-win-the-super-cup-in-a-final-for-the-history-books-2-5 |access-date=13 January 2025 |website= |publisher=Real Federación Española de Fútbol |language=en}}&lt;/ref&gt;

'''Жеке сыйлыктары'''
*«Витория Гимарайнш» клубунун жылдын ачылышы болгон оюнчусу: 2017&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.terra.com.br/esportes/lance/atacante-brasileiro-conquista-premio-inedito-de-revelacao-em-portugal,eb161fbb2f7c6e97437f423e40463970l89r3wfl.html|title=Brasileiro conquista prêmio inédito de revelação em Portugal|trans-title=Brazilian wins unprecedented award for revelation in Portugal|publisher=Terra|language=pt|date=7 December 2017|access-date=4 January 2018}}&lt;/ref&gt;
*Копа Америка 2024 – турнирдин мыкты командасы&lt;ref&gt;{{cite news |title=The CONMEBOL Copa América 2024™ Best XI |url=https://copaamerica.com/en/news/best-xi-team-tournament-copa-america-2024 |website=Copa América |access-date=31 July 2024 |date=31 July 2024}}&lt;/ref&gt;
*[[Ла Лига]] айдын мыкты оюнчусу: [[баш оона]] 2024&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/raphinha-laliga-ea-sports-player-of-the-month-for-august|publisher=La Liga|date=13 September 2024|title= Raphinha, LALIGA EA SPORTS Player of the Month for August.|access-date=13 September 2024}}&lt;/ref&gt;
*IFFHS – [[Түштүк Америка]] ([[КОНМЕБОЛ]]) мыкты командасы: 2024&lt;ref&gt;{{cite web|title=IFFHS CONTINENTAL TEAMS 2024 - CONMEBOL MEN|url=https://iffhs.com/posts/4111|date=11 January 2025|website=IFFHS|accessdate=2025-06-25|archivedate=2025-01-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250111170005/https://iffhs.com/posts/4111}}&lt;/ref&gt;
*Ла Лига сезонунун мыкты оюнчусу: 2024/25&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4278822/raphinha-named-best-laliga-player-in-202425 |title=Raphinha named best LaLiga player in 2024/25 |publisher=FC Barcelona |date=6 June 2025 |access-date=7 June 2025}}&lt;/ref&gt;
*Ла Лига сезонунун мыкты командасы: 2024/25&lt;ref&gt;{{cite news|title=EA Sports FC 25 La Liga Team of the season 2024-25|url=https://www.ea.com/games/ea-sports-fc/fc-25/tots/laliga |date=24 May 2025|access-date=24 May 2025|publisher=La Liga}}&lt;/ref&gt;
*[[УЕФА Чемпиондор лигасы]]нын мыкты бомбардири: [[2024/2025 УЕФА Чемпиондор лигасы|2024/25]] (бөлүштүрүлгөн)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/statistics/players/?sortBy=goals|title=UEFA Champions League – Top Scorers|website=UEFA.com|publisher=Union of European Football Associations|access-date=7 May 2025}}&lt;/ref&gt;
*УЕФА Чемпиондор лигасынын сезондук мыкты командасы: 2024/25&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/029a-1de594e11846-742ee836b971-1000--2024-25-champions-league-team-of-the-season/|title=2024/25 Champions League Team of the Season|website=[[UEFA]] |publisher=Union of European Football Associations|date=1 June 2025|access-date=1 June 2025}}&lt;/ref&gt;
*''The Athletic'' – Европанын мыкты командасы: 2024/25&lt;ref name=&quot;theathleticawards&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/6336642/2025/05/20/athletic-end-of-season-awards-2024-25-men/ |title= The Athletic’s end-of-season awards, 2024-25: Men’s football |website=The Athletic’s |date=28 May 2025}}&lt;/ref&gt;
*''The Athletic'' – Европанын сезондогу мыкты оюнчусу: 2024/25&lt;ref name=&quot;theathleticawards&quot;/&gt;
*''The Athletic'' – Ла Лига сезонунун мыкты командасы: 2024/25&lt;ref name=&quot;theathleticawards&quot;/&gt;

== Булактар ==
{{булактар|2}}

== Шилтемелер ==
*[https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/players/24156/raphael-dias-belloli Барселонанын расмий сайтындагы футболчунун профили]

[[Категория:«Барселона» футбол клубунун оюнчулары]]
[[Категория:Бразилия]]
[[Категория:Футболчулар]]</text>
      <sha1>rggakavxnttydztnek9z28v3a5cnptt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Түзөтүүлөр саны боюнча боттор тизмеси</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137589</id>
    <revision>
      <id>664386</id>
      <parentid>664257</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T12:01:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>9565</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Маалыматтар жаңыланды</comment>
      <origin>664386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6885" sha1="6akt8zprcy3v207x34yu5l2l3c546r8" xml:space="preserve">{{/begin|150}}
|-
| 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:116200}}]]
|-
| 2 || [[User:ChoRusBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ChoRusBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]]
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:44726}}]]
|-
| 4 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8698}}]]
|-
| 5 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7234}}]]
|-
| 6 || [[User:VertexBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VertexBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]]
|-
| 7 || [[User:MerlIwBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MerlIwBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]]
|-
| 8 || [[User:VolkovBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VolkovBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]]
|-
| 9 || [[User:Legobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Legobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]]
|-
| 10 || [[User:TXiKiBoT|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TXiKiBoT&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]]
|-
| 11 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3223}}]]
|-
| 12 || [[User:SieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]]
|-
| 13 || [[User:Luckas-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Luckas-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]]
|-
| 14 || [[User:ZéroBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ZéroBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]]
|-
| 15 || [[User:WikitanvirBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;WikitanvirBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]]
|-
| 16 || [[User:Addbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Addbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]]
|-
| 17 || [[User:ArthurBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ArthurBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]]
|-
| 18 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1435}}]]
|-
| 19 || [[User:JAnDbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JAnDbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]]
|-
| 20 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1152}}]]
|-
| 21 || [[User:Escarbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Escarbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]]
|-
| 22 || [[User:MelancholieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MelancholieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]]
|-
| 23 || [[User:FoxBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;FoxBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]]
|-
| 24 || [[User:TjBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TjBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]]
|-
| 25 || [[User:AlleborgoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AlleborgoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]]
|-
| 26 || [[User:Thijs!bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Thijs!bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]]
|-
| 27 || [[User:Idioma-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Idioma-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]]
|-
| 28 || [[User:RedBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;RedBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]]
|-
| 29 || [[User:JackieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JackieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]]
|-
| 30 || [[User:MastiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MastiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]]
|-
| 31 || [[User:Synthebot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Synthebot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]]
|-
| 32 || [[User:Mjbmrbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Mjbmrbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]]
|-
| 33 || [[User:HRoestBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HRoestBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]]
|-
| 34 || [[User:Ripchip Bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ripchip Bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]]
|-
| 35 || [[User:Alexbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Alexbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]]
|-
| 36 || [[User:AvocatoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvocatoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]]
|-
| 37 || [[User:KamikazeBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;KamikazeBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]]
|-
| 38 || [[User:LaaknorBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;LaaknorBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]]
|-
| 39 || [[User:Movses-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Movses-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]]
|-
| 40 || [[User:YiFeiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;YiFeiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]]
|-
| 41 || [[User:Rubinbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rubinbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]]
|-
| 42 || [[User:PipepBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PipepBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]]
|-
| 43 || [[User:Vagobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Vagobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]]
|-
| 44 || [[User:AvicBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvicBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]]
|-
| 45 || [[User:SilvonenBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SilvonenBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]]
|-
| 46 || [[User:Gerakibot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gerakibot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]]
|-
| 47 || [[User:Purbo T|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Purbo T&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]]
|-
| 48 || [[User:Makecat-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Makecat-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]]
|-
| 49 || [[User:BotMultichill|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;BotMultichill&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/BotMultichill|{{formatnum:233}}]]
|-
| 50 || [[User:PixelBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PixelBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PixelBot|{{formatnum:106}}]]
|-
| 51 || [[User:Loveless|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Loveless&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Loveless|{{formatnum:99}}]]
|-
| 52 || [[User:MediaWiki default|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MediaWiki default&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MediaWiki default|{{formatnum:21}}]]
|-
| 53 || [[User:Maintenance script|Maintenance script]] || [[Special:Contributions/Maintenance script|{{formatnum:14}}]]
|-
| 54 || [[User:Flow talk page manager|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Flow talk page manager&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Flow talk page manager|{{formatnum:8}}]]
{{/end}}</text>
      <sha1>6akt8zprcy3v207x34yu5l2l3c546r8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Түзөтүүлөр саны боюнча Википедиячылар тизмеси (боттор менен бирге)</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137601</id>
    <revision>
      <id>664385</id>
      <parentid>664256</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T12:01:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>9565</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Маалыматтар жаңыланды</comment>
      <origin>664385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24317" sha1="paiceks59m1mji3ksvj7buy060l9cp1" xml:space="preserve">{{/begin|150}}
|-
| 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:116200}}]] || {{Permissions|JigildikBot}}
|-
| 2 || [[User:ChoRusBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ChoRusBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] || {{Permissions|ChoRusBot}}
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:44726}}]] || {{Permissions|InternetArchiveBot}}
|-
| 4 || [[User:Chaoborus|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chaoborus&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25689}}]] || {{Permissions|Chaoborus}}
|-
| 5 || [[User:Bosogo|Bosogo]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18526}}]] || {{Permissions|Bosogo}}
|-
| 6 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:15256}}]] || {{Permissions|Artelow}}
|-
| 7 || [[User:Chorobek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chorobek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}}
|-
| 8 || [[User:Mirzoulugʻbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Mirzoulugʻbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12821}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}}
|-
| 9 || [[User:Абдырашит Сатылганов|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Абдырашит Сатылганов&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11100}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}}
|-
| 10 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8698}}]] || {{Permissions|EmausBot}}
|-
| 11 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7975}}]] || {{Permissions|Baydastann}}
|-
| 12 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7234}}]] || {{Permissions|Xqbot}}
|-
| 13 || [[User:VertexBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VertexBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] || {{Permissions|VertexBot}}
|-
| 14 || [[User:Элден|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элден&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}}
|-
| 15 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:6081}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}}
|-
| 16 || [[User:UlutSoft3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}}
|-
| 17 || [[User:Чагылган|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чагылган&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}}
|-
| 18 || [[User:MerlIwBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MerlIwBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] || {{Permissions|MerlIwBot}}
|-
| 19 || [[User:Эльза Мамбетакунова|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Эльза Мамбетакунова&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}}
|-
| 20 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4971}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}}
|-
| 21 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4526}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}}
|-
| 22 || [[User:ImeNtrav|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ImeNtrav&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}}
|-
| 23 || [[User:Maksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Maksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}}
|-
| 24 || [[User:Shchb|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Shchb&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}}
|-
| 25 || [[User:Kmaksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kmaksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}}
|-
| 26 || [[User:Үрүйэ|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Үрүйэ&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}}
|-
| 27 || [[User:VolkovBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VolkovBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] || {{Permissions|VolkovBot}}
|-
| 28 || [[User:Kgbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kgbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}}
|-
| 29 || [[User:Connexxx|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Connexxx&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}}
|-
| 30 || [[User:Elebayev|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elebayev&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}}
|-
| 31 || [[User:Legobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Legobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] || {{Permissions|Legobot}}
|-
| 32 || [[User:TXiKiBoT|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TXiKiBoT&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] || {{Permissions|TXiKiBoT}}
|-
| 33 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3223}}]] || {{Permissions|CommonsDelinker}}
|-
| 34 || [[User:Aidabishkek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aidabishkek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}}
|-
| 35 || [[User:SieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] || {{Permissions|SieBot}}
|-
| 36 || [[User:Luckas-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Luckas-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] || {{Permissions|Luckas-bot}}
|-
| 37 || [[User:Askar Nazyrov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Askar Nazyrov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}}
|-
| 38 || [[User:Umut|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Umut&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}}
|-
| 39 || [[User:QECUB|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;QECUB&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2264}}]] || {{Permissions|QECUB}}
|-
| 40 || [[User:Бахтияр Толукбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бахтияр Толукбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}}
|-
| 41 || [[User:ZéroBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ZéroBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] || {{Permissions|ZéroBot}}
|-
| 42 || [[User:WikitanvirBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;WikitanvirBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] || {{Permissions|WikitanvirBot}}
|-
| 43 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Roman, Alexej and Vładimir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}}
|-
| 44 || [[User:Kairat Zamirbekov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kairat Zamirbekov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1601}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}}
|-
| 45 || [[User:Addbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Addbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] || {{Permissions|Addbot}}
|-
| 46 || [[User:ArthurBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ArthurBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] || {{Permissions|ArthurBot}}
|-
| 47 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1481}}]] || {{Permissions|Gliwi}}
|-
| 48 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1435}}]] || {{Permissions|Jembot}}
|-
| 49 || [[User:Meri|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Meri&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}}
|-
| 50 || [[User:JAnDbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JAnDbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] || {{Permissions|JAnDbot}}
|-
| 51 || [[User:Asankozhoevas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asankozhoevas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}}
|-
| 52 || [[User:Adinai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adinai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}}
|-
| 53 || [[User:Friendwip.kg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Friendwip.kg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}}
|-
| 54 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1152}}]] || {{Permissions|MediaWiki message delivery}}
|-
| 55 || [[User:Kglive|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kglive&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}}
|-
| 56 || [[User:Escarbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Escarbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] || {{Permissions|Escarbot}}
|-
| 57 || [[User:UlutSoft6|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft6&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}}
|-
| 58 || [[User:TarPas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TarPas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}}
|-
| 59 || [[User:Gulzhana|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzhana&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}}
|-
| 60 || [[User:MelancholieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MelancholieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] || {{Permissions|MelancholieBot}}
|-
| 61 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:909}}]] || {{Permissions|Arsensky}}
|-
| 62 || [[User:FoxBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;FoxBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] || {{Permissions|FoxBot}}
|-
| 63 || [[User:Aida23a|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aida23a&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}}
|-
| 64 || [[User:Dnes1302|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dnes1302&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}}
|-
| 65 || [[User:Элдин беги|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элдин беги&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}}
|-
| 66 || [[User:UlutSoft1|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft1&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}}
|-
| 67 || [[User:TjBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TjBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] || {{Permissions|TjBot}}
|-
| 68 || [[User:Rotlink|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rotlink&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}}
|-
| 69 || [[User:Chris die Seele|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chris die Seele&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}}
|-
| 70 || [[User:Дилдорбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Дилдорбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:708}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}}
|-
| 71 || [[User:Aiylchy|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aiylchy&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}}
|-
| 72 || [[User:AlleborgoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AlleborgoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|AlleborgoBot}}
|-
| 73 || [[User:Estebesovdastan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Estebesovdastan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}}
|-
| 74 || [[User:Thijs!bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Thijs!bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] || {{Permissions|Thijs!bot}}
|-
| 75 || [[User:Jakshysapa|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jakshysapa&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}}
|-
| 76 || [[User:Idioma-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Idioma-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] || {{Permissions|Idioma-bot}}
|-
| 77 || [[User:Lirchik|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Lirchik&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}}
|-
| 78 || [[User:Ch|Ch]] || [[Special:Contributions/Ch|{{formatnum:632}}]] || {{Permissions|Ch}}
|-
| 79 || [[User:Amantur r|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Amantur r&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}}
|-
| 80 || [[User:Cekli829|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Cekli829&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}}
|-
| 81 || [[User:RedBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;RedBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|RedBot}}
|-
| 82 || [[User:Табалдыев Ысламбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Табалдыев Ысламбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}}
|-
| 83 || [[User:S(uz)ak|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;S(uz)ak&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}}
|-
| 84 || [[User:Firespeaker|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Firespeaker&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}}
|-
| 85 || [[User:Gulzat05|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzat05&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}}
|-
| 86 || [[User:Канымбу|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Канымбу&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}}
|-
| 87 || [[User:Zhanyl90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Zhanyl90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}}
|-
| 88 || [[User:Aladobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aladobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}}
|-
| 89 || [[User:JackieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JackieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] || {{Permissions|JackieBot}}
|-
| 90 || [[User:Gulaiym001|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulaiym001&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}}
|-
| 91 || [[User:Makenzis|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Makenzis&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:536}}]] || {{Permissions|Makenzis}}
|-
| 92 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозобек Түгөлбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}}
|-
| 93 || [[User:MastiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MastiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] || {{Permissions|MastiBot}}
|-
| 94 || [[User:Кайып Пайзылдаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Кайып Пайзылдаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}}
|-
| 95 || [[User:Synthebot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Synthebot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] || {{Permissions|Synthebot}}
|-
| 96 || [[User:Mjbmrbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Mjbmrbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] || {{Permissions|Mjbmrbot}}
|-
| 97 || [[User:Бегаим|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бегаим&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}}
|-
| 98 || [[User:Rartat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rartat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}}
|-
| 99 || [[User:Fornax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Fornax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}}
|-
| 100 || [[User:PlanespotterA320|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PlanespotterA320&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}}
|-
| 101 || [[User:HRoestBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HRoestBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] || {{Permissions|HRoestBot}}
|-
| 102 || [[User:ДолбоЯщер|ДолбоЯщер]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:450}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}}
|-
| 103 || [[User:UlutSoft4|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft4&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}}
|-
| 104 || [[User:Ripchip Bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ripchip Bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] || {{Permissions|Ripchip Bot}}
|-
| 105 || [[User:Hugo.arg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Hugo.arg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}}
|-
| 106 || [[User:Pathoschild|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Pathoschild&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Pathoschild}}
|-
| 107 || [[User:Ksc~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ksc~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}}
|-
| 108 || [[User:Alexbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Alexbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] || {{Permissions|Alexbot}}
|-
| 109 || [[User:Алтынбек Касымов|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Алтынбек Касымов&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}}
|-
| 110 || [[User:Εὐθυμένης|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Εὐθυμένης&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}}
|-
| 111 || [[User:AvocatoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvocatoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] || {{Permissions|AvocatoBot}}
|-
| 112 || [[User:Namir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Namir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}}
|-
| 113 || [[User:NurlanKG Bishkek editor|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;NurlanKG Bishkek editor&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/NurlanKG Bishkek editor|{{formatnum:367}}]] || {{Permissions|NurlanKG Bishkek editor}}
|-
| 114 || [[User:KamikazeBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;KamikazeBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] || {{Permissions|KamikazeBot}}
|-
| 115 || [[User:Госфонд ИС|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Госфонд ИС&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}}
|-
| 116 || [[User:V3~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;V3~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}}
|-
| 117 || [[User:LaaknorBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;LaaknorBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|LaaknorBot}}
|-
| 118 || [[User:AdemazAlmaz|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AdemazAlmaz&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}}
|-
| 119 || [[User:Ырысгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ырысгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}}
|-
| 120 || [[User:Nurjamal|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nurjamal&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}}
|-
| 121 || [[User:Nursultan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nursultan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}}
|-
| 122 || [[User:Movses-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Movses-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] || {{Permissions|Movses-bot}}
|-
| 123 || [[User:Aymira|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aymira&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}}
|-
| 124 || [[User:Ptbotgourou|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ptbotgourou&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}}
|-
| 125 || [[User:Symbat92|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Symbat92&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}}
|-
| 126 || [[User:YiFeiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;YiFeiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]] || {{Permissions|YiFeiBot}}
|-
| 127 || [[User:Andrew J.Kurbiko|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Andrew J.Kurbiko&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}}
|-
| 128 || [[User:Rubinbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rubinbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Rubinbot}}
|-
| 129 || [[User:Орозгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}}
|-
| 130 || [[User:Ziv|Ziv]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:308}}]] || {{Permissions|Ziv}}
|-
| 131 || [[User:PipepBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PipepBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] || {{Permissions|PipepBot}}
|-
| 132 || [[User:Atlikta|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Atlikta&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}}
|-
| 133 || [[User:Abiyoyo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Abiyoyo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}}
|-
| 134 || [[User:Росул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Росул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}}
|-
| 135 || [[User:Vagobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Vagobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Vagobot}}
|-
| 136 || [[User:Elya3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elya3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}}
|-
| 137 || [[User:AvicBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvicBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] || {{Permissions|AvicBot}}
|-
| 138 || [[User:Baronnet|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Baronnet&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}}
|-
| 139 || [[User:Minorax|Minorax]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:286}}]] || {{Permissions|Minorax}}
|-
| 140 || [[User:Ahmadi~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ahmadi~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}}
|-
| 141 || [[User:Rakutai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rakutai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}}
|-
| 142 || [[User:SilvonenBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SilvonenBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|SilvonenBot}}
|-
| 143 || [[User:Gerakibot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gerakibot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|Gerakibot}}
|-
| 144 || [[User:Purbo T|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Purbo T&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] || {{Permissions|Purbo T}}
|-
| 145 || [[User:Makecat-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Makecat-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] || {{Permissions|Makecat-bot}}
|-
| 146 || [[User:Peri~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Peri~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}}
|-
| 147 || [[User:Ashirov Maksatbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ashirov Maksatbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}}
|-
| 148 || [[User:Asel90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asel90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}}
|-
| 149 || [[User:Belekoff|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Belekoff&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}}
|-
| 150 || [[User:Jol004u|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jol004u&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}}
{{/end}}</text>
      <sha1>paiceks59m1mji3ksvj7buy060l9cp1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Санду Майя Григорьевна</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137676</id>
    <revision>
      <id>664399</id>
      <parentid>662453</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T13:16:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>664399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11789" sha1="b7kj63k4th059rv535u1lfdep89vzmx" xml:space="preserve">{{Мамлекеттик ишмер
|ысымы                         = Санду Майя Григорьевна
|расмий ысымы                  = {{lang-ro|Maia Sandu}}
|сүрөтү                        = Maia Sandu, President of Moldova in 2024 (cropped).jpg
|туурасы                       = 280px
|кызматы                       = Молдова Республикасынын президенти
|өлкө                          = {{Өлкө желеги|Молдова}}
|желек                         = Flag of the President of Moldova.svg
|желек2                        = Coat of arms of Moldova.svg
|иш баштоо убагы               = 2020-жылдын 24-декабрынан тартып
|кызматы_2                     = Молдова Республикасынын премьер-министри
|кызматы_3                     = Молдова Республикасынын Парламентинин IX чакырылышынын депутаты
|кызматы_4                     = Молдова Республикасынын Парламентинин X чакырылышынын депутаты
|кызматы_5                     = Молдова Республикасынын билим берүү министри
|желек_2                       = Flag of the Prime Minister of Moldova.svg
|желек2_2                      = Seal of the Government of Moldova 2021.png
|желек_3                       = Emblema Parlamentului Republicii Moldova.png
|желек_4                       = Emblema Parlamentului Republicii Moldova.png
|желек2_3                      = Flag of Moldova.svg
|желек2_4                      = Flag of Moldova.svg
|желек2_5                      = Flag of Moldova.svg
|желек_5                       = Seal of the Government of Moldova 2021.png
|иш баштоо убагы_2             = 2019-жыл 2-июнь
|иш баштоо убагы_3             = 2019-жыл 9-март
|иш баштоо убагы_4             = 2014-жыл 9-декабрь
|иш баштоо убагы_5             = 2012-жыл 24-июль
|иш аяктоо убагы_2             = 2019-жыл 12-ноябрь
|иш аяктоо убагы_3             = 201-жыл 26-июль
|иш аяктоо убагы_4             = 2015-жыл 20-февраль
|иш аяктоо убагы_5             = 2015-жыл 30-июль
|туулган жылы                  = 24.05.1972
|туулган жери                  = СССР, Молдова ССР, Фалешт району, Рисипены айылы
|атасы                         = Санду Григорий
|апасы                         = Санду Эмилия
|андан мурунку инсан           = Додон Игорь
|андан мурунку инсан_2         = Павел Филип
|андан мурунку инсан_5         = Шляхтицкий Михаил
|андан кийинки инсан_2         = Ион Кику
|андан кийинки инсан_5         = Корина Фусу
|партиясы                      = Либералдык демократиялык партия (2014—2015)&lt;br&gt;Аракет жана тилектештик (2016—2020)&lt;br&gt; Партиясыз (2020-жылдан тартып)
|билими                        = Молдова Экономикалык академиясы&lt;br&gt;Жон Ф. Кеннеди атындагы Мамлекеттик башкаруу мектеби
|кесиби                        = экономист
|ишмердүүлүгү                  = саясатчы
|дини                          = православие
|сыйлыктары                    = Эмгек ордени&lt;br&gt;Князь Ярослав Мудрый ордени&lt;br&gt;Улуу Витаутас ордени&lt;br&gt;Ардактуу легион ордени&lt;br&gt;Инфант дон Энрике ордени
|сайты                         = https://presedinte.md/rom
}}

'''Санду Майя Григорьевна''' ({{lang-ro|Maia Sandu}}) — молдовалык саясий жана мамлекеттик ишмер. 2020-жылдын 24-декабрынан тартып Молдова Республикасынын президенти, Молдова Республикасы көз карандысыздыкка ээ болгондон берки тарыхыдагы алгачкы аял-президент&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 1972-жылдын 24-майында СССРдин Молдова ССРнин, Фалешт районундагы Рисипены айылында туулган.  

2012-жылдын 24-июлунан 2015-жылдын 30-июлуна чейин Молдова Республикасынын билим берүү министри, 2014-жылдын 9-декабрынан 2015-жылдын 20-февралына чейин жана 2019-жылдын 9-мартынан 26-июлуна чейин Молдова Республикасынын парламенттинин депутаты, 2019-жылдын 8-июнунан 12-ноябрына чейин (2019-жылдын 12—14-ноябрында милдетин аткаруучу) Молдова Республикасынын премьер-министри болуп эмгектенген&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 

== Өмүр баяны ==
1972-жылдын 24-майында Молдавия ССРинин Фалешт районундагы Рисипены айылында ветеринар Григорий менен мугалим Эмилия Сандунун үй-бүлөсүндө төрөлгөн&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250409151650/https://presedinte.md/rom/biography |archivedate=2025-04-09 |title=Președinția Republicii Moldova. Biografia Președintelui Republicii Moldova, Maia Sandu |url=https://presedinte.md/rom/biography |accessdate=2025-09-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://tass.ru/encyclopedia/person/sandu-mayya ТАСС. Санду, Майя]&lt;/ref&gt;.

Рисипень айылдык мектепте окуган.

1994-жылы Молдова Экономикалык академиясынын менеджмент факультетин аяктаган.

1995–1998-жылдары Кишинёвдогу Мамлекеттик башкаруу академиясында билим алып, эл аралык мамилелер боюнча магистр даражасын алган.

1994-жылдын июлунан 1998-жылдын март айына чейин Экономика министрлигинде консультант, башкармалыктын жетекчисинин орун басары болуп иштеген.

1998-жылдын март айынан 2005-жылдын август айына чейин Кишинёвдогу Дүйнөлүк банктын кеңсесинде экономист болуп эмгектенген.

2005-жылдын августунан 2006-жылдын июлуна чейин Экономика жана соода министрлигинин макроэкономикалык саясат жана өнүгүү программалары боюнча Башкы башкармалыгынын директору болгон.

2006–2009-жылдары мамлекеттик башкаруу реформасы жана жакшы башкаруу тармагындагындагы долбоорлордо консультант болуп иштеген.

2010-жылы АКШдагы Гарвард университетинин Жон Ф. Кеннеди атындагы Мамлекеттик башкаруу мектебин аяктап, мамлекеттик саясат боюнча магистр даражасын алган.

2010-жылдын июнунан 2012-жылдын июлуна чейин Вашингтондо Дүйнөлүк банктын аткаруучу директорунун кеңешчиси болгон.

2012-жылдын июлунда Молдова Республикасынын Билим берүү министри болуп дайындалып, бул кызматты 2015-жылдын июлуна чейин аткарган.

2016-жылдын май айында «Аракет жана тилектештик» партиясын негиздеп, анын төрайымы болуп шайланган жана бул кызматты 2020-жылдын декабрына чейин аркалаган. Президенттик шайлоодо жеңгенден кийин кызматтан кеткен.

2019-жылдын февралынан июнга чейин Молдова Республикасынын Парламентинин депутаты болгон.

2019-жылдын июнунда Молдова Республикасынын Премьер-министри болуп дайындалып, бул кызматты 2019-жылдын ноябрына чейин ээлеген.

2020-жылдын 24-декабрында, 2020-жылдын 15-ноябрында өткөн президенттик шайлоонун экинчи айлампасында жеңгенден кийин, Мая Санду Молдова Республикасынын Президенти кызматына киришкен&lt;ref&gt;[https://rg.ru/2020/11/16/chego-zhdat-ot-novogo-prezidenta-moldavii.html Regnum. Чего ждать от нового президента Молдавии]&lt;/ref&gt;.

2024-жылдын 24-декабрында, 2024-жылдын 3-ноябрында өткөн президенттик шайлоонун экинчи айлампасында жеңишке жетишип, экинчи мөөнөткө кайрадан Молдова Республикасынын Президенти кызматына расмий киришкен. Ал өлкөнүн тарыхында жарандардын түз добуш берүүсү менен кайра шайланган алгачкы мамлекет башчысы болуп саналат.

Румын, орус, англис жана испан тилдерин билет&lt;ref&gt;[https://www.rbc.ru/politics/16/11/2020/5fb120499a7947f5d94bd581 РБК. Новый президент Молдавии. 10 фактов о Майе Санду]&lt;/ref&gt;. Молдова Республикасы менен Румыниянын кош жарандыгына ээ&lt;ref&gt;[https://novayagazeta.ee/articles/2020/11/17/kto-takaia-maiia-sandu-pervaia-zhenshchina-izbrannaia-prezidentom-v-istorii-respubliki-moldova Новая газета. Балтия. Кто такая Майя Санду: первая женщина, избранная президентом в истории Республики Молдова]&lt;/ref&gt;. Үй-бүлөсү жана балдары жок. Кишинёв шаарында 74м² аянттагы эки бөлмөлүү батирде жашайт. Ошондой эле 2007-жылы чыккан Toyota RAV4 унаасына болгон, бирок аны 2023-жылы 8 миң еврого саткан&lt;ref&gt;[https://newsmaker.md/ru/doc-skolko-sandu-zarabotala-v-proshlom-godu-deklaratsiya-prezidenta NewsMaker. Сколько Санду заработала в прошлом году? Декларация президента]&lt;/ref&gt;.

== Булактар ==
{{Булактар}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://web.archive.org/web/20250522222019/https://presedinte.md/rom Președinția Republicii Moldova]
{{Молдованын президенттери}}
{{КМШ өлкөлөрүнүн жетекчилери}}</text>
      <sha1>b7kj63k4th059rv535u1lfdep89vzmx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Расулзаде Мамед Эмин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>151761</id>
    <revision>
      <id>664389</id>
      <parentid>645277</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T12:30:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>664389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38176" sha1="tigcmu529k5n580f382b6isrsq6bq6o" xml:space="preserve">{{Мамлекеттик ишмер
|ысымы                              = Расулзаде Мамед Эмин
|расмий ысымы                       = {{lang-az|Məmməd Əmin Rəsulzadə}}
|сүрөтү                             = Mahammad Amin Rasulzade 7.jpg
|туурасы                            = 280px
|өлкө                               = {{Өлкө желеги|Азербайжан}}

|желек                              = Flag of Azerbaijan 1918.svg
|желек2                             = Flag of Azerbaijan 1918.svg
|президент                          = 
|кызматы                            = 1-чи Азербайжан Улуттук кеңешинин төрагасы
|иш баштоо убагы                    = 27-май 1918
|иш аяктоо убагы                    = 7-декабрь 1918
|андан мурунку инсан                = ''Кызмат орду жаңы негизделген''
|андан кийинки инсан                = ''Кызмат орду жаңы жоюлган''

|желек_2                            = 
|желек2_2                           = 
|президент_2                        = 
|кызматы_2                          = 
|иш баштоо убагы_2                  = 
|иш аяктоо убагы_2                  = 
|андан мурунку инсан_2              = 
|андан кийинки инсан_2              = 

|желек_3                            = 
|желек2_3                           = 
|кызматы_3                          = 
|иш баштоо убагы_3                  = 
|иш аяктоо убагы_3                  = 
|президент_3                        = 
|премьер_3                          = 
|заголовок1_3                       = 
|текст1_3                           = 
|андан мурунку инсан_3              = 
|андан кийинки инсан_3              = 

|желек_4                            = 
|желек2_4                           = 
|кызматы_4                          = 
|иш баштоо убагы_4                  = 
|иш аяктоо убагы_4                  = 
|президент_4                        = 
|андан мурунку инсан_4              = 
|андан кийинки инсан_4              = 

|желек_5                            = 
|желек2_5                           = 
|кызматы_5                          = 
|иш баштоо убагы_5                  = 
|иш аяктоо убагы_5                  = 
|президент_5                        = 
|андан мурунку инсан_5              = 
|андан кийинки инсан_5              = 

|желек_6                            = 
|желек2_6                           = 
|кызматы_6                          = 
|иш баштоо убагы_6                  = 
|иш аяктоо убагы_6                  = 
|президент_6                        = 
|андан мурунку инсан_6              = 
|андан кийинки инсан_6              = 

|желек_7                            = 
|желек2_7                           = 
|кызматы_7                          = 
|иш баштоо убагы_7                  = 
|иш аяктоо убагы_7                  = 
|президент_7                        = 
|андан мурунку инсан_7              = 
|андан кийинки инсан_7              = 

|туулган жылы                       = 31.1.1884
|туулган жери                       = Орусия империясы, Баку губерниясы, Новхани айылы
|каза болгон жылы                   = 6.3.1955
|каза болгон жери                   = [[Түркия]], [[Анкара]] шаары
|мүрзөсүнүн орду                    = Жебежи Астри көрүстөнү
|атасы                              = Ахунд Гажи Молла Алекбер Расулзаде
|апасы                              = Зиннят ханум
|жубайы                             = Биринчи жуйбайы Умбульбану Расулзаде &lt;br&gt; Экинчи жубайы Лейла Расулзаде
|балдары                            = Латифа Расулзаде &lt;br&gt; Халида Расулзаде &lt;br&gt; Расул Расулзаде &lt;br&gt; Азер Расулзаде
|партиясы                           = Мусават
|билими                             = Баку техникалык мектеби
|кесиби                             = Жазуучу, акын, драматург, журналист, публицист, тарыхчы, философ, адабият таануучу, маданият таануучу, саясатчы
|илимий даражасы                    = 
|илимий наамы                       = 
|дини                               = [[Ислам]]
|кол тамгасы                        = Rasulzade's signature.svg
|сыйлыктары                         = 
|ишмердүүлүгү                       = Саясат, поэзия, адабият, революция

|наамы                              = 
|өтөгөн жылы                        = 
|жарандыгы                          = 
|кызмат өтөгөн жайы                 = 
|башкаруусу                         = 
}}

'''Расулзаде Мамед Эмин Ахунд Гажи Молла Алекбер оглы''' ({{lang-az|Məmməd Əmin Axund Hacı Molla Ələkbər oğlu Rəsulzadə}}, 31-январь 1884-жыл, Орусия империясы, Баку губерниясы, Новхани айылы — 6-март 1955-жыл, [[Түркия]], [[Анкара]] шаары) — Азербайжандын мамлекеттик, саясий жана коомдук ишмери, Азербайжан улуттук кыймылынын идеологу&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[http://azhistorymuseum.gov.az/az/news/3101 Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyi. AXC banilərindən biri, görkəmli şəxsiyyət M.Ə.Rəsulzadənin anım günüdür]&lt;/ref&gt;, журналист жана драматург, 1918-жылы Азербайжандын Улуттук кеңешинин төрагасы, Азербайжан эмиграциясынын активдүү өкүлү.

Расулзаде &quot;Гүммет&quot; социал-демократиялык уюмунун мүчөсү жана Мусават партиясынын лидери болгон&lt;ref&gt;[http://web2.anl.az:81/read/page.php?bibid=34912&amp;pno=1&amp;lang=az Гусейнов М. Д. Тюркская демократическая партия федералистов „Мусават“ в прошлом и настоящем] {{Жеткиликсиз шилтеме|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. Анын &quot;''Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz!''&quot; (&quot;Бир жолу көтөрүлгөн байрак кайра түшпөйт!&quot;) деген сөзү XX кылымда Азербайжандагы улуттук кыймылдын ураанына айланган. Өмүрүндө ар кандай гезит-журналдарда 1000ден ашык басылмалардын автору болгон&lt;ref&gt;[https://anl.az/el_ru/kniqi/2015/2-837324.pdf Насиман ЯГУБЛУ.  Энциклопедия Мухаммеда Эмина Расулзаде]&lt;/ref&gt;.

== Өмүр баяны ==

=== Балалыгы ===
Расулзаде Мамед Эмин 1884-жылдын 31-январында Баку шаарына жакын жайгашкан Новхани айылында молдонун үй-бүлөсүндө туулган. Алгачкы билимди атасынан алган, анын атасы айылдын ахунду болгон. Диний адам болгонуна карабастан, атасы аны директору Султан Межид Ганизаде болгон «орус-мусулман» мектебине берет. Бул мектепти аяктагандан кийин, Мамед Эмин Баку техникалык окуу жайында окуусун уланткан&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://www.anl.az/el/Kitab/254489.pdf Azərbaycan tarixi. Yeddi cilddə]. V cild (1900-1920-ci illər). Bakı: Elm. 2008. 260. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-9952-448-41-2&lt;/nowiki&gt;. &lt;/ref&gt;.

1902-жылы ал мусулман жаштарынын арасында «Мусават» («Теңдик») аттуу жаштар уюмун түзгөн. 1903-жылы анын эне тилдин тазалыгы тууралуу биринчи макаласы Шарги-Рус («Орус Чыгышы») гезитинде жарыяланган. Ошол эле жылы ал «Жаш азербайжан революционерлеринин кружогун» уюштурган&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

=== Саясий жолу ===
[[Файл:Azerbaijani_intellectuals.jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Azerbaijani_intellectuals.jpg|left|thumb|220x220px|Азербайжан интеллигенттери: Солдон оңго: Мешади Азизбеков, Аждар Меликов, А.Ахундов жана Мамед Эмин Расулзаде]]
1904-жылы Миргасан Мовсумов жана Мамед Гасан Гажинский менен бирге Гуммет аттуу мусулман социал-демократиялык уюмду негиздеген. Бул уюм Россия социал-демократиялык жумушчу партиясынын курамына автономдуу бөлүк катары кирген. Ал «Гуммет», «Текямул», «Йолдаш» гезиттеринин башкы редактору болгон. Ошондой эле Ахмед-бек Агаев редакциялаган «Иршад» жана «Терегги» сыяктуу партияга тиешеси жок гезиттерге да макалаларды жазган.

1905-жылдагы Орусиядагы революция учурунда Расулзаде Кавказдагы большевиктер менен, анын ичинде Иосиф Сталин, Нариман Нариманов жана Мешади Азизбеков менен кызматташкан. Анын революциячыл ишмердүүлүгү үчүн полиция тарабынан көзөмөлдө турган.

1904-жылы Сталин менен биринчи жолу жолугушкан. Бул таанышууну анын тууганы Мамед-Али Расулзаде уюштурган. Алардын жолугушуусу Бакунун Балаханы кыштагындагы фабрика кызматкерлерине тиешелүү бөлмөлөрдүн биринде өткөн.

1906-жылдын 5-январынан тартып ал «Иршад» гезити менен кызматташып, «Айылдагы кырсык» аттуу макаласын жарыялаган. Анда армян-азербайжан кагылышуулары жөнүндө жазып, адамдарды зомбулукту токтотууга чакырган.
[[Файл:First_Congress_of_the_Musavat_Party.jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:First_Congress_of_the_Musavat_Party.jpg|thumb|&quot;Мусават&quot; партиясынын мүчөлөрү]]
1906-жылдын 8-мартында ал Бакуда Нижат аттуу маданий-агартуучулук коомду уюштурган. Бул коомдун мүчөлөрүнүн арасында Узеир Гаджибеков, Гусейнкули Сарабский жана башка белгилүү инсандар болгон. Коомдун негизги максаты — азербайжан элинин арасында агартуу иштерин жүргүзүү, жакыр үй-бүлөлөрдүн балдарына жардам берүү жана билимге тартуу болгон. Алар китепканаларды жана окуу залдарын ачышкан. Балаханыдагы мектепте белгилүү акын Мирза Алекпер Сабир сабак берген&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

1908-жылы ушул коомдун колдоосу менен Бакуда Лейли и Межнун операсы коюлган. Коом арасында кайрымдуулук иш-чараларын өткөрүп, түшкөн каражатты муктаждарга жумшаган. Ушундай иш-чаралардын биринен түшкөн каражатка Иосиф Сталиндин түрмөдөн качуусуна көмөк көрсөтүлгөн деген маалыматтар бар&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

Расулзаде саясий ишмердүүлүк менен катар адабий ишмердүүлүк менен да алектенген. 1908-жылы анын «Караңгыдагы жарыктар» пьесасы сахналаштырылган, ал эми «Күтүлбөгөн кырсык» аттуу чыгармасы да басылган&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

=== Чет өлкөдөгү ишмердүүлүгү ===
1909-жылы Иранга келип, Иран Конституциялык революциясы учурунда активдүү катышкан. Ал Демократиялык партияны түзүүгө катышып, «Ирани-Ноу» гезитинин редактору болгон. Тебризде ал Саттар-хан менен жолугушкан.

1911-жылы революция аяктагандан кийин, ал Осмон империясына кеткен. Ал жакта «Türk yurdu» журналы менен кызматташкан. Анын идеяларынын негизинде Бакуда улуттук Мусават партиясы түзүлгөн.

1913-жылы Романовдор династиясынын 300 жылдыгына байланыштуу жарыяланган мунапыс менен Бакуга кайтып келип, «Гуммет» партиясынан чыгып, «Мусават» партиясынын лидери болгон.

=== Азербайжан Демократиялык Республикасы мезгили ===
[[Файл:Opening_of_the_Parliament_of_the_Azerbaijan_Democratic_Republic.jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Opening_of_the_Parliament_of_the_Azerbaijan_Democratic_Republic.jpg|alt=|left|thumb|250x250px|Азербайжан Демократиялык Республикасынын Парламентинин биринчи сессиясы. 1918-жылдын 7-декабры (Расулзаде оң жакта)]]
[[Файл:1918-ci_ildə_İstanbul_Konfransına_göndərilmiş_Azərbaycan_Heyəti-Mürəxxəsəsinin_üzvləri.jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:1918-ci_ild%C9%99_%C4%B0stanbul_Konfrans%C4%B1na_g%C3%B6nd%C9%99rilmi%C5%9F_Az%C9%99rbaycan_Hey%C9%99ti-M%C3%BCr%C9%99xx%C9%99s%C9%99sinin_%C3%BCzvl%C9%99ri.jpg|right|thumb|282x282px|1918-жылдагы Стамбул конференциясына катышуу үчүн барган Азербайжан делегациясы. Тургандар (солдон оңго): Ахмед-бей Пепинов жана Аслан-бей Сафикурдский; отургандар (солдон оңго): Халил-бей Хасмаммедов жана Мамед Эмин Расулзаде]]
[[Файл:Məhəmməd_Əmin_Rəsulzadənin_Bakıda_1920-ci_ilə_kimi_yaşadığı_ev.jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:M%C9%99h%C9%99mm%C9%99d_%C6%8Fmin_R%C9%99sulzad%C9%99nin_Bak%C4%B1da_1920-ci_il%C9%99_kimi_ya%C5%9Fad%C4%B1%C4%9F%C4%B1_ev.jpg|alt=|left|thumb|250x250px|Бакудагы Мамед Эмин Расулзаде жашаган үй]]
1917-жылдагы Февраль революциясынан кийин ал мусулман съезддерине катышкан. Анын сунушу менен Орусияны федеративдик мамлекет кылуу идеясы көтөрүлгөн&lt;ref&gt;[https://books.google.az/books/about/Russian_Azerbaijan_1905_1920.html?id=cozSOSsv7ZsC&amp;redir_esc=y Tadeusz Swietochowski. Russian Azerbaijan, 1905-1920: The Shaping of a National Identity in a Muslim Community]&lt;/ref&gt;.

1918-жылдын 27-майында ал Азербайжандын Улуттук кеңешинин төрагасы болуп шайланган. 28-майда Азербайжан Демократиялык Республикасынын түзүлүшү жарыяланып, көз карандысыздык декларациясы кабыл алынган. Ошол эле күнү биринчи өкмөт түзүлгөн&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

Мамед Гасан Гажинский менен бирге Осмон империясы менен достук келишимге кол койгон. Ошондой эле Стамбулда өткөн эл аралык конференцияга катышкан. Түркиянын аскер министри Энвер-паша Бакунун бошотулушу тууралуу ага билдирген.

Расулзаде парламенттин түзүлүшүндө негизги ролду ойноп, анын ачылышында өзүнүн белгилүү «Бир жолу көтөрүлгөн байрак кайра түшпөйт!» деген сөзүн айткан.

1919-жылы ал Баку мамлекеттик университетинин негизделишине катышкан.

=== Совет бийлиги мезгили ===
1920-жылдын 27-апрелинде Кызыл Армиянын Азербайжанга кириши менен совет бийлиги орногондон кийин, ал большевиктерге каршы жашыруун аракеттерди уюштурган.

Лагич аймагында жашырынып жүрүп, «Сиявуш биздин кылымда» чыгармасын жазган. Бирок кийин кармалып, камакка алынган. Кийин Иосиф Сталин бошотуп, Москвага кетүүгө сунуш кылган.

Москвада ага жогорку кызматтар сунушталган, бирок ал макул болбой, илимий жана педагогикалык иштер менен алектенген. 1922-жылы ал Петроград аркылуу Финляндияга өтүп, эмиграциядагы жашоосун баштаган.

=== Эмиграциядагы жашоосу ===
[[Файл:Məhəmməd_Əmin_Rəsulzadə_və_dostları_(1922).jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:M%C9%99h%C9%99mm%C9%99d_%C6%8Fmin_R%C9%99sulzad%C9%99_v%C9%99_dostlar%C4%B1_(1922).jpg|thumb|247x247px|Расулзаде Финляндиянын Хивинкая шаарында, 1922. Солдон оңго: Абдулла Баттал Таймас, Мустафа Салах, Мамед Эмин Расулзаде, Лутфи Ишаги]]
Финляндияга келгенден кийин Расулзаде Мамед Эмин 15 күн бою Териоки шаарында фин аскерлеринин көзөмөлүндө болгон. Андан соң ал дээрлик бир ай Хельсинки шаарындагы татар жамаатында жашаган. Бул жерде ал белгилүү ишмер Абдулла Баттал-Таймас жана Петроград шаарынын имамы менен жолуккан. 1922-жылдын 16-сентябрында паспорт жана виза иштерин бүтүрүп, Хельсинкиден Берлинге кеткен.

1922-жылдын аягында Расулзаде Стамбулга келген&lt;ref&gt;[https://www.rasulzademuzeyi.org/index.php/m-h-mm-d-min-r-sulzad-haqqinda/m-r-sulzad-nin-bacisi-s-hr-banu M. A. Rasulzade Muzeyi. Mühacirət Dövrü Türkiyə]&lt;/ref&gt;. 1923-жылдын май айында бул жерде анын «Азербайжан Республикасы» аттуу китеби жарык көрүп, ошол эле жылы Измир экономикалык конгресси учурунда Ататүрк сыйлыгына татыган. 1923-жылдын сентябрында анын жетекчилиги алдында азербайжан эмигранттарынын биринчи басылмасы — «Йени Кафкасия» («Жаңы Кавказ») чыгарыла баштаган. 1924-жылы анын демилгеси менен «Мусаваттын тышкы байланыш бюросу» жана «Азербайжан улуттук борбору» түзүлгөн.

1926-жылы июлда кавказдык эмигрант уюмдары Кавказдын көз карандысыздык комитетин түзүшкөн, анда Расулзаде уюштуруучулардын бири жана Азербайжандын өкүлү болгон. Кийин ал Кавказ конфедерациясынын кеңешине да кирген. Ошол эле жылы Парижде эл аралык «Прометей» кыймылы түзүлүп, анын негизделишине да активдүү катышкан.

1928-жылы анын жетекчилиги алдында «Азери-тюрк» журналы жарыялана баштаган. Ошондой эле «Улут жана большевизм» жыйнагы жана «Большевизмдин кыйрашы жана демократиянын келечеги» аттуу эмгектери чыккан. 1929-жылдын 1-мартынан тартып Стамбулда анын редакциясы менен «Одлу юрд» («Оттун мекени») журналы чыгып турган.
[[Файл:The_leaders_of_the_political_emigration_of_the_Turkic_and_Caucasian_peoples_in_Poland.jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:The_leaders_of_the_political_emigration_of_the_Turkic_and_Caucasian_peoples_in_Poland.jpg|alt=Лидеры политэмиграции тюркских и кавказских народов в Польше. Сидят слева: Магомет Гирей Сунш, Джафер Сейдамет Кырымер, Гаяз Исхаки, Мамед Эмин Расулзаде. Стоят: Мустафа Шокай, Мустафа Векилли, Таусултан Шакман|left|thumb|245x245px|Польшадагы түрк жана кавказ элдеринин саясий эмиграциясынын лидерлери. Солдон оңго карай отургандар: Магомет Гирай Сунш, Жафер Сейдамет Кырымер, Гаяз Исхаки, Мамед Эмин Расулзаде. Солдон оңго карай тургандар: Мустафа Шокай, Мустафа Векилли, Таусултан Шакман]]
1931-жылы ал Түркиядан чыгып, Польшада жашаган. Бул жерде ал Ванда аттуу аялга үйлөнүп, ал кийин Лейла деген ысымды алган. 1932-жылдын 10-январында Берлинде анын жетекчилиги менен «Истиглал» («Көз карандысыздык») гезити чыга баштаган. Ошол эле жылы Варшавада өткөн ориенталисттер конгрессине катышкан. 1933-жылы «Азербайжандагы улуттук кыймыл» аттуу макаласын жазган.

1934-жылы [[Берлин|Берлинде]] «Гуртулуш» («Куткарылуу») журналын чыгара баштаган. 1935-жылы Брюсселде өткөн кавказ уюмдарынын конференциясына катышкан. 1936-жылы Парижде кавказ элдеринин өкүлдөрүнүн жыйынын ачкан, ал эми Варшавада «Мусават» партиясынын конференциясында улуттук күрөш тууралуу баяндама жасаган.

1940-жылдан баштап [[Экинчи дүйнөлүк согуш|Экинчи дүйнөлүк согуштун]] аягына чейин ал негизинен [[Бухарест]] шаарында жашаган. Бул жерде «Азербайжан акыны Низами» аттуу эмгегин жазган. [[Германия|Германияга]] да барып, азербайжандык туткундарды куткарууга аракет кылган жана «Азербайжан улуттук комитетин» түзгөн.

Бирок Германия менен кызматташууга көз карандысыздык шарты менен гана макул болорун билдирген. Германия Азербайжандын көз карандысыздыгын таануудан баш тарткан соң, Расулзаде кызматташуудан баш тартып, 1942-жылы Бухарестке кеткен. Германиянын саясатын кескин сынга алып, алардын Азербайжанга эркиндик бербесин ачык айткан&lt;ref&gt;[https://525.az/?name=xeber&amp;news_id=31349 525. Azadlıq mücadiləsinin və mücahidlərinin haqqını verən kitab]&lt;/ref&gt;.

1943-жылы азербайжан легионерлеринин алдында сүйлөп, башка элдердин эркиндигине каршы согушпоого чакырган. Ошол эле жылы ал Германия менен байланышын толугу менен үзгөн.

1944-жылы [[Румыния|Румынияда]] мамлекеттик төңкөрүш болуп, өлкөдөн кетүүгө аргасыз болгон. 1945-жылы [[Австрия|Австрияга]] барып, кийин Германиядагы [[Миттенвальд]] шаарындагы качкындар лагеринде жашаган. Бул жерде ал «Азербайжандын демократиялык биримдигин» түзүп, советтерге өткөрүлүп берилүү коркунучунда турган азербайжан туткундарын коргоого аракет кылган&lt;ref&gt;[https://www.rasulzademuzeyi.org/index.php/m-h-mm-d-min-r-sulzad-haqqinda/m-h-mm-d-min-r-sulzad-nin-oglu-az-r M. A. Rasulzade Muzeyi. M.Ə.RƏSULZADƏNİN FRANSADAKI FƏALİYYƏTİ]&lt;/ref&gt;.

1947-жылы [[Мюнхен|Мюнхенде]] «Азербайжандын тарыхы» аттуу китебин чыгарган. Ошол эле жылы [[Түркия|Түркияга]] кайтып келүүгө уруксат алып, Түркиянын жарандыгын алган&lt;ref&gt;{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220801155329/https://kutuphane.ttk.gov.tr/details?id=504292 |archivedate=2022-08-01 |title=Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu. Bibliyografya / M. Resulzâde. |url=https://kutuphane.ttk.gov.tr/details?id=504292 |accessdate=2026-04-21}}&lt;/ref&gt;. Бул чечимге Исмет Инёню колдоо көрсөткөн.

Түркияга кайтып келгенден кийин ал Анкарада Азербайжан улуттук борборун кайра жетектеп, 1949-жылы «Азербайжан маданий кружогун» негиздеген. Илимий жана адабий иштерин улантып, азербайжан маданияты, адабияты жана тарыхы боюнча бир катар эмгектерди жазган.

1952-жылы «Азербайжан» журналы жарыяланып, анда тарых, маданият жана улуттук боштондук күрөшү тууралуу макалалары чыккан. Ошондой эле Американын СССРдин элдеринин эркиндиги комитети менен кызматташып, 1953-жылы [[Америка Кошмо Штаттары|АКШга]] барып, «Америка үнү» радиосунда Азербайжандын көз карандысыздыгынын 35 жылдыгына байланыштуу кайрылуу жасаган.

Мамед Эмин Расулзаде 1955-жылдын 6-мартында [[Анкара]] шаарында каза болуп&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, сөөгү Жебежи Астри көрүстөнүнө коюлган. Анкара муниципалитетинин демилгеси менен Мамед Эмин Расулзаденин мүрзөсүнүн үстүнө эстелик тургузулуп, Азербайжан менен Түркиянын желектери илинген.&lt;gallery widths=&quot;180px&quot; heights=&quot;200px&quot; class=&quot;center&quot; caption=&quot;Анкарадагы Мухаммад Эмина Расулзаденин күмбөзү&quot;&gt;
Файл:Məhəmməd_Əmin_Rasulzadənin_məzarı_1.jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:M%C9%99h%C9%99mm%C9%99d_%C6%8Fmin_Rasulzad%C9%99nin_m%C9%99zar%C4%B1_1.jpg|{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;small&gt;Мамед Эмин Расулзаденин күмбөзү (жалпы көрүнүшү)&lt;/small&gt;
Файл:Məhəmməd_Əmin_Rasulzadənin_məzarı_2.jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:M%C9%99h%C9%99mm%C9%99d_%C6%8Fmin_Rasulzad%C9%99nin_m%C9%99zar%C4%B1_2.jpg|{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;small&gt;Мамед Эмин Расулзаденин&lt;/small&gt; &lt;small&gt;күмбөзү&lt;/small&gt; &lt;small&gt;(&lt;/small&gt;&lt;small&gt;28-май көчөсүнөн көрүнүшү)&lt;/small&gt;
Файл:Məhəmməd_Əmin_Rasulzadənin_məzarı_3.jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:M%C9%99h%C9%99mm%C9%99d_%C6%8Fmin_Rasulzad%C9%99nin_m%C9%99zar%C4%B1_3.jpg|{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;small&gt;Мамед Эмина Расулзаденин мүрзөсү&lt;/small&gt;
Файл:Məhəmməd_Əmin_Rasulzadənin_məzarı_4.jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:M%C9%99h%C9%99mm%C9%99d_%C6%8Fmin_Rasulzad%C9%99nin_m%C9%99zar%C4%B1_4.jpg|{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;small&gt;Мүрзөдөгү жазуу: Мамед Эмин Расулзаде - 1918-жылдын 28-майында Азербайжан Демократиялык Республикасынын негиздөөчүсү жана биринчи мамлекет башчысы&lt;/small&gt;
&lt;/gallery&gt;Мамед Эмин Расулзаденин небереси Раис Расулзаде Бакуда жашайт&lt;ref&gt;[https://ru.trend.az/life/socium/2235234.html Trend.az. В Баку прошло мероприятие &quot;Одна страница истории&quot;, посвященное юбилею Мамеда Эмина Расулзаде]&lt;/ref&gt;.

== Чыгармалары ==
[[Файл:Works_of_Mahammad_Amin_Rasulzade.jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Works_of_Mahammad_Amin_Rasulzade.jpg|thumb|260x260px|Расулзаденин чыгармаларынын басылмалары Бакудагы Азербайжан тарых музейинде]]
* &quot;Орус адабиятынын үлгүлөрү&quot; аттуу котормолор китеби (Стамбул, 1912)
* М. Горькийдин котормолору, &quot;Эне&quot; романынын тандалган бөлүктөрү, &quot;Хан жана анын уулу&quot; аңгемеси (Баку, 1914)
* &quot;Мамлекеттик түзүлүшкө эки көз караш (өкмөттүн эки түрү)&quot; (Баку, 1917)
* &quot;Демократия&quot; (Баку, 1917)
* &quot;Бизге кандай башкаруу пайдалуу?&quot; (Баку, 1917)
* &quot;Мусават&quot; Азербайжандын түзүлүшүндө&quot; (Баку, 1920)
* &quot;Азербайжан Республикасы&quot; (Стамбул, 1923)
* &quot;Кылымыбыздын Сиявуштары&quot; (Стамбул, 1923)
* &quot;Көз карандысыздык жана жаштар идеясы&quot; (Стамбул, 1925)
* &quot;Орусиядагы саясий кырдаал&quot; (Стамбул, 1926)
* &quot;Революциялык социализмдин кулашы жана демократиянын келечеги&quot; (Стамбул, 1928)
* &quot;Улут жана большевизм&quot; (Стамбул, 1928)
* &quot;Панаранизм жөнүндө. Кавказ маселесине байланыштуу (Париж, 1930)
* Азербайжан жана анын көз карандысыздыгы (Париж, 1930)
* Азербайжандын заманбап адабияты (Берлин, 1936)
* Азербайжан маселеси (Берлин, 1938)
* Азербайжан көз карандысыздык үчүн күрөштө (Варшава, 1938)
* Азербайжан маданиятынын салттары (Анкара, 1949)
* Азербайжандын заманбап адабияты (Анкара, 1950)
* Азербайжандын заманбап тарыхы (Анкара, 1951)
* Азербайжан акыны Низами (Анкара, 1951)

== Расулзаде Мамед Эминдин элесин эскерүү ==

* 1999-жылы Кировский шаарынын аталышы Мамед Эмин Расулзаде деп өзгөртүлгөн.
* Анын сүрөтү түшүрүлгөн мемориалдык такта Расулзаде туулган Новхани айылындагы үйдүн дубалына орнотулган.
* Новхани айылында эстелиги орнотулган.
* Загаталада эстелиги орнотулган.
* Ганжадагы эстелиги орнотулган.
* Азербайжандын президенти Ильхам Алиевдин 2013-жылдын 22-ноябрындагы буйругу менен 2014-жылы Мамед Эмин Расулзаденин 130 жылдыгын мамлекеттик деңгээлде белгилөө чечими кабыл алынган&lt;ref&gt;[https://president.az/az/articles/view/10239 Azərbaycan Respublikası Prezidentinin rəsmi internet saytı. Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin 130 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında  Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı]&lt;/ref&gt;.
* Азербайжандын президенти Ильхам Алиевдин 2023-жылдын 30-декабрындагы буйругу менен 2024-жылы Мамед Эмин Расулзаденин 140 жылдыгын мамлекеттик деңгээлде белгилөө чечими кабыл алынган&lt;ref&gt;[https://president.az/az/articles/view/62970 Azərbaycan Respublikası Prezidentinin rəsmi internet saytı. Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin 140 illiyinin qeyd edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı]&lt;/ref&gt;.
* Мамед Эмин Расулзаденин 140 жылдыгын белгилөө үчүн онлайн музейинин веб-сайт ишке киргизилген&lt;ref&gt;[https://azertag.az/xeber/amea_da_mehemmed_emin_resulzadenin_140_illiyi_qeyd_olunub-2900788 AZƏRTAC. AMEA-da Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin 140 illiyi qeyd olunub]&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery widths=&quot;180&quot; heights=&quot;200&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Файл:1000_manat_1993,_Azerbaijan_(obverse).jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:1000_manat_1993,_Azerbaijan_(obverse).jpg|Расулзаденин{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} портрети түшүрүлгөн 1993-жылдан 2006-жылга чейин жүгүртүүдө болгон Азербайжандын банкноту
Файл:Stamps_of_Azerbaijan,_1994-223.jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Stamps_of_Azerbaijan,_1994-223.jpg|{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;small&gt;Азербайжандын Мамед Амин Расулзаденин 110 жылдыгына арналган почта маркасы&lt;/small&gt;
Файл:Stamps_of_Azerbaijan,_2014-1140.jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Stamps_of_Azerbaijan,_2014-1140.jpg|{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;small&gt;Азербайжандын Мамед Амин Расулзаденин 1&lt;/small&gt;&lt;small&gt;30 жылдыгына арналган почта маркасы&lt;/small&gt;
&lt;/gallery&gt;

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.rasulzademuzeyi.org/ M. A. Rasulzade Muzeyi]
* [https://525.az/?name=xeber&amp;news_id=31349 Ömər Özcan. &quot;Azadlıq mücadiləsinin və mücahidlərinin haqqını verən kitab&quot;]
* [https://www.azadliq.org/a/27353431.html AzadlıqRadiosu. &quot;Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin vəfatından 60 il keçir (Fotolar)&quot;]</text>
      <sha1>tigcmu529k5n580f382b6isrsq6bq6o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Өзбекстандын борбордук банкы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>152202</id>
    <revision>
      <id>664445</id>
      <parentid>646438</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T20:23:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>664445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11421" sha1="9q37j4v5nhde31capemsze50bn2rw7p" xml:space="preserve">{{Борбордук банк
|Кыргызча аталышы            = Өзбекстандын борбордук банкы
|Расмий аталышы              = {{lang-uz|O'zbekiston Respublikasi Markaziy banki, Ўзбекистон Республикаси Марказий банки}}
|Сүрөт                       = Stamps of Uzbekistan, 2010-27.jpg
|жайгашкан жери              = {{Өлкө желеги|Өзбекстан}}, Ташкент, Ислам Каримов пр., 6
|негизделген күнү            = 15-февраль 1991-жыл
|башчысы                     = Ишметов Тимур
|валюта                      = [[Өзбек суму]]
|резервдери                  = 68 990,52 млн. долл. (апрель 2026)
|базалык эсептик чен         = 14
|сайты                       = https://cbu.uz/oz/
}}
'''Өзбекстандын борбордук банкы''' ({{lang-uz|O'zbekiston Respublikasi Markaziy banki, Ўзбекистон Республикаси Марказий банки}}) —  [[Өзбекстан|Өзбекстан Республикасынын]] финансылык жана акча-кредит саясатын жөнгө салган борбордук банк. Улуттук валютанын туруктуулугун камсыз кылуу, акча жүгүртүүнү башкаруу, коммерциялык банктардын ишин көзөмөлдөө жана өлкөнүн алтын валюта резервдерин башкаруу боюнча негизги ыйгарым укуктарга ээ. 

Борбордук банк мамлекеттин көз карандысыздыгынын биринчи күндөрүнөн тартып түзүлгөн маанилүү каржылык институттардын бири болуп саналат. Конституциянын XXV бөлүмүнүн 124-беренесине ылайык иш алып барат жана Өзбекстан Олий Мажилисинин Сенатына отчет берет.

== Тарыхы ==
Өзбекстандын борбордук банктык тутумунун тарыхы Советтер Союзунун мезгилинен башталат. 1991-жылдын 15-февралында Өзбек ССР Жогорку Кеңешинин № 205-XII «Банктар жана банк ишмердүүлүгү жөнүндө» мыйзамы кабыл алынып, Өзбек ССРинин мамлекеттик банкы түзүлгөн.

1991-жылдын 30-сентябрында кабыл алынган № 364-XII мыйзамына ылайык, Өзбек ССРинин Конституциясына өзгөртүүлөр киргизилип, мамлекеттик банк Өзбекстан Республикасынын мамлекеттик банкы деп аталган.

1992-жылдын 2-июлунда Мамлекеттик банк Өзбекстан Республикасынын Борбордук банкы болуп кайра аталган. Ошол эле жылы 28-февралда Жогорку Кеңештин Президиуму тарабынан банктын Уставы бекитилген. Бул документте Борбордук банк республиканын негизги банкы, эмиссиялык жана резервдик банк катары аныкталган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.lex.uz/pages/GetAct.aspx?lact_id=135497&amp;ONDATE=05.03.1991%2000#194332|title=О банках и банковской деятельности. Закон Республики Узбекистан|author=|work=|date=|publisher=|access-date=2015-05-22|archive-date=2015-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20150612124643/http://www.lex.uz/pages/GetAct.aspx?lact_id=135497&amp;ONDATE=05.03.1991%2000#194332|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. 

1995-жылдын 21-декабрында № 154-I «Өзбекстан Республикасынын Борбордук банкы жөнүндө» мыйзамы кабыл алынып, банктын укуктук статусу, милдеттери жана ыйгарым укуктары так жөнгө салынган. Бул мыйзам бүгүнкү күнгө чейин банктын ишмердүүлүгүнүн негизги укуктук базасы болуп кызмат кылат.

== Символикасы ==
[[Файл:Флаг_Центрального_Банка_Узбекистана.gif|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:%D0%A4%D0%BB%D0%B0%D0%B3_%D0%A6%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%91%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B0_%D0%A3%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0.gif|thumb|Өзбекстандын борбордук банкынын желеги]]
Борбордук банктын өзүнүн расмий желеги бар. Желекте банктын расмий символдору — мамлекеттик герб элементтери, акча жүгүртүүнү жана финансылык туруктуулукту чагылдырган белгилер камтылган. Желек банктын расмий имаратында жана расмий иш-чараларда колдонулат.

== Негизги максаттары жана милдеттери ==
Борбордук банктын негизги максаты — улуттук валютанын (сумдун) туруктуулугун камсыз кылуу.

Негизги милдеттери:

* Акча-кредит саясатын иштеп чыгуу жана жүзөгө ашыруу;
* Акча эмиссиясын контролдоо;
* Төлөм системасынын бирдиктүү ишин уюштуруу;
* Коммерциялык банктарды, микрокредиттик уюмдарды, ломбарддарды жана кредиттик бюролорду лицензиялоо, жөнгө салуу жана көзөмөлдөө;
* Өлкөнүн расмий алтын валюта резервдерин сактоо жана башкаруу;
* Республиканын кызыкчылыктарын чет өлкөлөрдүн борбордук банктарында жана эл аралык каржы-кредит уюмдарында коргоо;
* Кредиттик ресурстардын аукциондорун уюштуруу;
* Республикалык валюта биржесинин ишин камсыз кылуу;
* Мамлекеттик бюджеттин касса аткарылышын Министрлер Кабинети менен биргеликте жүргүзүү.

Банк өлкөнүн экономикалык коопсуздугун чыңдоодо, инфляцияны төмөндөтүүдө жана финансылык тутумдун туруктуулугун сактоодо маанилүү роль ойнойт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.lex.uz/pages/GetAct.aspx?lact_id=72252|title=О Центральном банке Республики Узбекистан. Закон Республики Узбекистан|author=|work=|date=|publisher=|access-date=2015-05-22|archive-date=2015-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20150522110010/http://www.lex.uz/pages/GetAct.aspx?lact_id=72252|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

== Түзүмү ==
Борбордук банктын жогорку башкаруу органы — анын башкармачылыгы. Башкармачылык банктын саясатын жана негизги багыттарын аныктайт. Ал он бир мүчөдөн турат: Борбордук банктын төрагасы, биринчи орун басары, беш орун басары жана башка негизги бөлүмдөрдүн жетекчилери. Төрага башкармачылыктын төрагасы болуп эсептелет. Кээ бир мүчөлөр Сенаттын Кеңеши тарабынан бекитилет.

Борбордук банктын түзүмүнө төмөнкүлөр кирет:

* 14 негизги аймактык башкармалык: 12 областтык башкармалык, Ташкент шаары боюнча бир башкармалык жана Каракалпакстан Республикасы боюнча бир башкы аймактык башкармалык.
** 8 караштуу уюм:
*** Баалуу металлдар боюнча агенттик;
*** «Өзбекстан Республикасынын каржы секторун өнүктүрүү агенттиги» мамлекеттик унитардык ишканасы;
*** Борбордук банктын негизги маалыматташтыруу борбору;
*** Мамлекеттик пробиркалык палата;
*** «Давлат белгиси» мамлекеттик өндүрүштүк бирикмеси;
*** «Залогдук реестр» мамлекеттик унитардык ишканасы;
*** Республикалык инкассация кызматы;
*** Өзбекстан Республикалык валюта биржасы&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cbu.uz/ru/section/about_cb|title=О Центральном банке. Сайт ЦБ РУз|author=|work=|date=|publisher=|access-date=2015-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530092846/http://cbu.uz/ru/section/about_cb|archive-date=2015-05-30|url-status=dead|accessdate=2026-05-13|archivedate=2015-05-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150530092846/http://cbu.uz/ru/section/about_cb}}&lt;/ref&gt;.

== Жетекчилиги ==
Борбордук банктын төрагасы [[Өзбекстан Республикасынын президенти]] тарабынан сунушталып, Сенат тарабынан бекитилет. Төрага банктын бардык ишмердүүлүгү үчүн жооптуу.

Борбордук банк өз ишмердүүлүгүндө ачыктык, көз карандысыздык жана мыйзам үстөмдүгү принциптерин карманат. Ал өлкөнүн экономикасын өнүктүрүүгө, финансылык туруктуулукту чыңдоого жана эл аралык каржы тутумуна интеграциялоого активдүү салым кошот.

== Галерея ==
&lt;gallery&gt;
Файл:Stamps_of_Uzbekistan,_2003-34.jpg|2003-жылдагы почта маркасындагы Өзбекстан Республикасынын Борбордук банкынын имараты..
Файл:Stamps_of_Uzbekistan,_2010-27.jpg|2010-жылдагы почта маркасындагы Өзбекстан Республикасынын Борбордук банкынын имараты..
&lt;/gallery&gt;

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://web.archive.org/web/20260516060543/https://cbu.uz/oz/ Ўзбекистон Республикаси Марказий банки.] Расмий сайты.</text>
      <sha1>9q37j4v5nhde31capemsze50bn2rw7p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Mai T Bang</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153311</id>
    <revision>
      <id>664453</id>
      <parentid>650306</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T08:54:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Veritas Sapientiae</username>
        <id>34449</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Veritas Sapientiae &quot;[[Колдонуучунун баарлашуулары:Mai Thanh Bang]]&quot; барагын &quot;[[Колдонуучунун баарлашуулары:Mai T Bang]]&quot; деп кайра атады: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/Mai Thanh Bang|Mai Thanh Bang]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Mai T Bang|Mai T Bang]]&quot;</comment>
      <origin>650306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="co8fxgtllgcjhovu2a5j2oe7lxzbolw" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 11:11, 24 июль 2026 (UTC)</text>
      <sha1>co8fxgtllgcjhovu2a5j2oe7lxzbolw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шемей</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154730</id>
    <revision>
      <id>664438</id>
      <parentid>663254</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T18:49:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>664438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20012" sha1="6vzxyzi2xej9rjrk6olpizljf3dtz9l" xml:space="preserve">{{ОЖ-Казакстан|кыргызча аталышы=Шемей|казакча аталышы=Семей|нукура аталышы=Семей|сүрөт=Semey - panoramio.jpg|герб=Semey Coat of Arms.jpg|калкы=312,764}}

'''Шемей'''&lt;ref&gt;Эпосто Семетей баатыр чоролорунан: «Шемей калаа, Кызыл-Жар, Аны көргөн барсыңбы?» (Радлов жазып алган вариант 312),— деп сураганда эскерилет. Казакстандагы Семей (Шемей) калаасы менен катар айтылганына караганда ага жакыныраак жайгашкан мурдагы К.-Ж. (азыркы Петропавловск) шаары жөнүндө баяндалып жатканын айтууга болот.&lt;/ref&gt; же '''Семей'''&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/esimdekg/posts/%D0%BA%D0%B5%D1%87%D1%8D%D1%8D-%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B8%D0%B2%D0%B4%D0%B5-%D1%84%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B7%D0%B5-%D1%88%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%BD-%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B0%D0%BF-%D0%B6%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BF-%D1%83%D1%88%D1%83%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%B9-%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D2%AF%D0%BA-%D0%BA%D3%A9%D1%80%D0%B4%D2%AF%D0%BA-1989-%D0%B6%D1%8B%D0%BB-%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5/626747473033779/ Эсимде - Кечээ архивде «Фрунзе шамын» барактап жатып,... | Facebook]&lt;/ref&gt; ({{Lang-kk|Семей}}) — [[Казакстан|Казакстандын]] чыгышындагы ири шаарлардын бири, [[Абай облусу|Абай облусунун]] административдик борбору, [[Эртиш (дарыя)|Эртиш]] дарыясынын эки жээгинде жайгашкан&lt;ref&gt;[https://akorda.kz/kz/kazakstan-respublikasynyn-akimshilik-aumaktyk-kurylysynyn-keybir-maseleleri-turaly-44412 Қазақстан Республикасының әкімшілік-аумақтық құрылысының кейбір мәселелері туралы — Қазақстан Республикасы Президентінің ресми сайты]&lt;/ref&gt;. Аймагы айылдык дубандарды кошкондо 27,5 миң чарчы километрди түзөт. 1782-жылдан 1997-жылга чейин Шемей (Семипалатинск) облусунун борбору болгон.

50° түндүк кеңдик, 80° чыгыш узундук сызыктарынын кесилишинде, Шемей шаарынан батышка қарай 40 км. Дегелең тоосунда Евразия суперкургактыгынын географиялык борбору аныкталган.

Шемей — Казакстандын тарыхый жана маданий борборлорунун бири, анткени анын көптөгөн тургундары казак маданиятынын жана чыгармачылыгынын негиздөөчүлөрү болуп саналат. Шемей &quot;Казакстандын тарыхый борбору&quot; деген өзгөчө статуска ээ.

Алкак климаты өзүнө мүнөздүү географиялык жайлашуусу менен айырмаланат, кургактыкта, океандардан кыйла алыста жайлашкан.

Аймак Арктика бассейнине ачылган, бироқ Азиянын эң бийик тоо чокулары аны Инди океанынын таасиринен ажыратып койгон. Климатынын кескин континенталдуулугу жылдык жана суткалык температуралардын жогорку амплитудасы менен байланыштуу. Кышында -45°С ка, жайында +45°С ка жетет. °

Шаардын калкы 323 721 адам (2019-ж.) Эртиштин эки жээгинде жайгашкан Шемей — өлкөнүн ири жана кооз шаарларынын бири, жергиликтүү тургундар гана эмес, Казакстандын &quot;руханий борборунун&quot; коноктору да ушундай пикирде.

== Тарыхы ==
Шемей 1718-жылы негизделген, [[Пётр I]] чыгыш жерлеринде жана Иртыш боюндагы чептерди куруу жөнүндө жарлык чыгарган, курулуш 1714-жылдан 1720-жылга чейин созулган. 1718-жылга келин Семипалат чеби кичи полковник П.Ступиндин көзөмөлүндө &quot;толук куралдандырылып, бекемделди.&quot; &quot;Шемей&quot; сөзү байыркы түрктөргө таандык сары уйгур уруусунун тилинде &quot;ыйык жер&quot; деген маанини билдирсе, &quot;Алаш&quot; сөзү түркий тилде боордош, тууган деген маанини билдирет. Башкача айтканда, Шемей, Алаш аттары жалпы түркий доордо калыптанган эң байыркы аттардан бири. Семипалатинск чеби Орусия менен Казакстандын ортосундагы негизги соода борборлорунун өнүгүшүндө өзгөчө роль ойногон. Шемейдин алгачкы курулушунан баштап, бўл жерге джунгар калмыктары, букарлыктар, ташкендиктер, кокондуктар соода кылуу үчүн келе башташкан. 1728-жылы азиялык купестердин соода операцияларын көзөмөлдөө үчүн бажыкана мекемеси түзүлдү. Алгачкы жылдарда Шемей бажыканасы Маскөөдөгү Мамлекеттик Коммерциялык Коллегиянын башкы башкармалыгында жайгашкан Шибер указына баш ийген. 1776-жылы Батыш Шибер генерал-губернатору чептин жаңы долбоорун иштеп чыгуу үчүн капитан И. Г. Андреевди жөнөттү. Таланттуу инженер, чептерди қайра куруп, жолдорду, көпүрөлөрдү курду, жолдор жана тосмолордун, чептердин планын жана картасын түздү. Жаңы чепке эски чептин тургундары, казактар, аскердик кызматчылар, о.э., соодагер адамдардын бир бөлүгү көчүп келе баштады. 1854-жылдын 1-октябрында Шемей облусунун салтанаттуу ачылышы болду. Кичинекей Шемей шаары заматта облуска айланды. Кайра түзүлгөн облус [[Орусия империясы|Орусия империясынын]] курамындагы эң чоң облус болду. 1858-жылы 1854-жылы түзүлгөн чоң Шемей облусунда 261487 адам болгон. 1873-жылдан Шемейде телеграф, 1910-жылдан телефон байланышы жана Казакстандагы алгачкы суу түтүгү ишке түшүрүлдү. 1906-жылы Жогорку Эртиште суу аркылуу каттамдын расмий ачылышы болду.XIX кылымдын аягы жана XX кылымда Шемей облусунда алгачкы кайра иштетүү өнөр жайы түзүлдү. ХХ кылымдын башында Орусиянын ири фирмалары жана нооту фабрикаларында жүн, тери даярдалган. Анын ичинде бир уезддик окуу жайы, 2 чиркөө-приход окуу жайы, 14 казак жана 9 жеке татар мектептери болгон. 1864-жылы кыз-келиндер мектеби 2-разряддуу окуу жайы болуп кайра түзүлдү. XIX кылымдын аягы жана XX кылымдын башында шаарда эркектер жана аялдар классикалык гимназиялары, мугалимдер семинариясы иштеп турган. Алымкан Эрмеков Шемей эркектер гимназиясын алтын медаль менен бүтүрүп, андан кийин Томбу технологиялык институтун аяктаган. Мугалимдер семинариясында [[Муктар Ауэзов|Мухтар Абазов]] менен Каныш Сатпаев окушкан. Шемейде 5 жылдан ашык (1854-1859) улуу орус жазуучусу Федор Михайлович Достоевский жашап, өзүнүн бир катар чыгармаларын жазган: &quot;Записки из мертвого дома,&quot; &quot;Дядьюшкин сон,&quot; &quot;Село Степанчиково и его обитатели.&quot; Бўл жерде Ф. М. Достоевский П. П. Семенов Тянь-Шанский жана Чокан Валиханов, Г. Потаниндер менен жолугушту. Шемейге саясий сүргүнгө Петербург университетинин студенти Е.П.Михаэлис, Н.Долгополов, С.Гросс, П.Лобановский, А.Леонтьев, Н.Коншин жана башкалар келишкен. Алар Шемейде чоң илимий жана маданий-агартуу иштерин жүргүзүштү. Е.П.Михаэлис, Н.Долгополов жана С.Гросс сыяктуу жарандар улуу казак агартуучусу Абай (Ыбрайым) Кунанбай уулу менен достук мамиледе болушкан. Алардын жардамында Абай классикалык адабият жана коомдун саясий турмушу менен таанышты. Өз кезегинде, Абай досторуна казак элинин тарыхын, маданиятын жана турмушун үйрөнүүгө жардам берди. Абай Кунанбай уулу казак элинин маданиятын жана турмушун мыкты билген, казак каада-салттары, байыркы мыйзамдары, генеалогиясы, уламыштары жана этнографиялык терминологиясы боюнча чоң жалпы элдик абройго ээ болгон. Семей статистика комитетинин биринчи секретары саясий сүргүндөн келген Е.П.Михаэлис. Ал ошондой эле 1883-жылы Шемейде коомдук китепкананын жана өлкө таануу музейинин коргоочуларынын бири болгон. Шемей Географиялык коомунун Батыш Шибер бөлүмү Орус Географиялык коомунун филиалы болуп түзүлгөн, бирок өз алдынча иш жүргүзгөн. Шемей бөлүмүнүн активдүү ишмерлери В.Н.Белослюдов жана А.Н.Белослюдов ата-инилер болушкан. Биринчиси сүрөтчү-этнограф болуп, көптөгөн сүрөттөрдү тарткан. Алар учурда кол жазма түрүндө Казакстан Республикасы Илимдер академиясы китепканасынын фондунда сакталууда. Экинчиси болсо казак фольклорунун чыгармаларын чогултту. А. Н. Белослюдов тарабынан чогултулган казак жомоктору башка фольклордук булактар сыяктуу эле бөлүмдүн &quot;Жазбахатында&quot; жарыяланган. Г.Д.Гребенщиковдун эмгек жолу жана адабий ишмердүүлүгү Шемейде башталган. Шемейде Г.Н.Потанин жана В.А.Обручевдер, башка көрүнүктүү окумуштуулар иштешкен. 1917-жылдын июнь айынан баштап Шемей шаарында &quot;Айкап&quot; журналынын багытына жакын жумалык &quot;Сары-Арка&quot; гезити чыга баштады. Анын беттеринде А.Бөкөйхандын, М.Дулат улуунун, А.Эрмековдун, М.Молдубаевдин, Ж.Акпаевдин жана башка Алаш кыймылынын көрүнүктүү ишмерлеринин макалалары жарыяланган. 1903-жылдын 23-сентябрында Шемей мугалимдер семинариясынын ачылышы болду. 1928-жылга чейин Шемей губерниялык, андан кийин округдук шаар болгон; 1932-жылы республика облустарга бөлүндү, алгач Шемей Чыгыш Казакстан облусунун борбору болуп, 1939-жылдан Семей облусунун борбору болуп калды. Согуштан мурдагы жылдарда шаарда ири өндүрүш ишканалары курулду. Түндүк бөлүгү Шемей шаарынан башталган Түркшиб темир жолу мамлекетибиздин маанилүү курулуштарынан бири болду. Шемейде биринчи 5 жылдыктын ири курулушу эт консерва комбинаты болду, ал өлкөбүздүн тамак-аш өнөр жайы боюнча кудуреттүү ишканалардан бири эле. Шаар мол продукциялык базага ээ болгон ири мал чарба зонасынын борбору болгон. Эт комбинаты менен бир убакытта ири ун комбинаты, жаңы техника менен жаңы тери заводу курулду, 1938-жылы болсо атайын лабораториясы менен кой териси заводунун курулушу башталды. Ошол доордун эң жаңы техникасы менен жабдылган судорем заводунун курулушу да өнүгө баштады. 1920-жылдын октябрында шаарда 15 адамдан турган &quot;Ес-Аймак&quot; театр труппасы түзүлдү. Алардын арасында казак сахнасынын көрүнүктүү ишмерлери Иса Байзаков, Амре Кашаубаев, Жумат Шанин, Жусупбек Елебековдор болгон. 1934-жылы Семейде казак музыкалык-драма театры түзүлдү. Театр 1934-жылы 6-июлда И.Жансугуровдун &quot;Кек&quot; спектакли менен ачылган. Семей Чыгыш Казакстанда тана эмес, республикада да маданий, тарыхый борбор болуп эсептелет. Абай жана Ф.М.Достоевский музейлери, Казакстан жана Батыш Сибирь өлкө таануу музейи, Невзоровдор үй-бүлөсү атындагы сүрөт өнөрү музейи, китепканалар бар. Абай атындагы музыкалык-драма жана Ф.М.Достоевский атындагы орус драма театрлары бар.

=== Шемей Улуу Мекендик Согуш жылдарында ===
1941-жылы облустун аймагында 238- жана 8-аткычтар дивизиясы түзүлдү. Эрдиктери үчүн 238-аткычтар дивизиясы 1942-жылдын 3-майында КСРБ Жогорку Кеңешинин Президиумунун Указы менен Күжүрмөн Кызыл Туу ордени менен сыйланган, ал эми 24-майда Эл Комиссарынын буйругу менен 30-гвардиялык болуп түзүлгөн. 1944-жылы 3-ноябрда 30-гвардиялык дивизияга &quot;Рижск&quot; деген ардактуу наам ыйгарылды. 1946-жылы 6-майда дивизия жоюлду. Өкмөттүк сыйлыктарга дивизиянын 13 миңден ашуун жоокерлери эрдиктери үчүн татыктуу болушту. Дивизиянын командирлери: полковник Коротков Геннадий Петрович (14-март 1941-ж. – 10-май, 1942-ж.); полковник (27 октябрь, 1942-ж.) генерал-майор) Кулешов Андрей Данилович (16 май, 1942-ж.) – 17-январь, 1944-ж.); полковник (3 июнь, 1944-ж. – генерал-майор) Исаев Михаил Александрович (18 январь – 5-ноябрь, 1944-ж., 17-февраль – 9-май, 1945-ж.); полковник Фадейкин Иван Анисимович (6 ноябрь, 1944-ж. – 16-февраль, 1945-ж.).

8-аткычтар дивизиясынын жолу да даңктуу болду. 1941-жылдын декабрынан 1942-жылдын мартына чейин Шемей жана Аягүз шаарларында түзүлгөн. Воронеж түбүнөн башталган согуштук жол Курск салгылашуусуна уланды. 1944-жылы 5-мартта дивизияга &quot;Ямполь&quot; деген ардактуу наам берилди. Дивизиянын командирлери: полковник Зверев Григорий Александрович (25-декабрь 1941-ж. – 1-февраль, 1942-ж); подполковник (1 октябрь, 1942-ж. генерал-майор) Иванов Иван Иванович (2 февраль, 1942-ж. – 2-июнь, 1943-ж.); подполковник Гудз Порфирий Мартынович (15-июнь - 26-октябрь, 1943-ж.); генерал-майор Иванов Николай Иванович (27-октябрь - 12-декабрь, 1943-ж.); генерал-майор Смирнов Андрей Семенович (13-декабрь, 1943-ж.); – 26-сентябрь, 1944-ж); полковник Угрюмов Николай Степанович (27-сентябрь, 1944-ж. – 9-май, 1945-ж.)

56 семейликке Кеңеш Бирлигинин Баатыры жогорку наамы ыйгарылды (М.Абеулов, В.В.Буторин, З.Белибаев, В.А.Засядко, М.К.Меркулов, Н.Н.Силин ж.б.). 13 адам 3-даражадагы Даңк орденинин ээси болушкан (Ф.Эдилбаев, М.Аубекиров, П.П.Борков, М.Ф.Кружелев, Ф.Е.Маслин, В.Н.Кондратьев, В.А.Осипов, С.Рубаев, Б.Хайдаров ж.б.)&lt;ref&gt;{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305014118/http://akimsemey.gov.kz/journal/view/3/2771 |archivedate=2016-03-05 |title=akimsemey.gov.kz |url=https://akimsemey.gov.kz/journal/view/3/2771 |accessdate=2026-10-20}}&lt;/ref&gt;.

== Булактары ==
{{булактар}}

[[Категория:Казакстан шаарлары]]</text>
      <sha1>6vzxyzi2xej9rjrk6olpizljf3dtz9l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кэтрин Жонсон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154866</id>
    <revision>
      <id>664419</id>
      <parentid>663631</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:17:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>664419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34352" sha1="h76vkipyss5la19anr97uhmzcv6b2jj" xml:space="preserve">{{Бириктирүүгө|Кэтрин Джонсон|Кэтрин Жонсон}}
{{стиль}}
'''Кэтрин Коулман Гобл Жонсон''' (төрөлгөндө - Креола Кэтрин Коулман, биринчи никесинде - Кэтрин Коулман Гобл) (англ. Katherine Coleman Goble Johnson; 26-август 1918, Уайт-Салфер-Спрингс, Батыш Виргиния, АКШ — 24-февраль 2020, Ньюпорт-Ньюс, Виргиния, АКШ) — америкалык эсепчи-математик, анын НАСАда иштеген учурундагы астродинамикалык эсептөөлөрү АКШнын биринчи жана кийинки пилоттук космос учууларынын ийгилиги үчүн чечүүчү мааниге ээ болгон[1]. Улуттук аэронавтика боюнча консультативдик комитетте, андан кийин НАСАда 33 жылдык карьерасында Жонсон татаал кол менен эсептөөлөрдүн чебери катары атка ээ болуп, компьютерлерди ар кандай милдеттерди аткаруу үчүн биринчи жолу колдонууга жардам берген. Космос агенттиги анын &quot;НАСАдагы алгачкы африкалык-америкалык илимпоздордун бири катары маанилүү ролун&quot; белгилеген.

Жонсондун ишине &quot;Меркурий&quot; долбоорунун космостук учуулары үчүн траекторияларды, старт терезелерин жана кайтаруу жолдорун, анын ичинде космостогу биринчи америкалык Алан Шепард жана орбитадагы биринчи америкалык Жон Гленндин астронавттары үчүн, ошондой эле &quot;Аполлон&quot; кемесинин ай модулу үчүн жана Айга учуу учурунда командалык модул үчүн жакындоо жолдорун эсептөө кирген. Анын эсептөөлөрү ошондой эле Space Shuttle программасын баштоо үчүн маанилүү болгон жана ал Марска адам менен учуу пландарын иштеп чыккан. Ал өзүнүн математикалык жөндөмдүүлүктөрү жана космостук траекториялар менен иштөө жөндөмү үчүн &quot;адам-компьютер&quot; деп белгилүү болгон[1].

2015-жылы АКШнын президенти Барак Обама Джонсонду «Президенттик эркиндик медалы» менен сыйлаган. 2016-жылы НАСАнын астронавты Леланд Мелвин аны Күмүш Снупи сыйлыгы жана НАСАнын жамааттык жетишкендиктер үчүн сыйлыгы менен сыйлаган. 2019-жылы Джонсон АКШ Конгрессинин Алтын медалы менен сыйланган[3]. 2021-жылы ал Аялдардын Улуттук Даңк Залына киргизилген.

= Өмүр баяны =

=== Эрте жылдары ===
Креола Кэтрин Коулман 1918-жылдын 26-августунда Уайт-Салфер-Спрингс шаарында (Батыш Виргиния) Джойлетт Роберта (туугандагы аты Лоу) жана Джошуа Маккинли Коулмандын үй-бүлөсүндө төрөлгөн[5][6][7][8]. Ал төрт баланын кичүүсү болгон[9]. Анын апасы мугалим, атасы болсо токойчу, фермер жана мейманканада иштеген жумушчу болуп, көп кесиптерди алмаштырган.

Коулман жаш кезинен эле математикага жөндөмдүүлүгүн көрсөткөн. Гринбрайер округу афроамерикалык окуучулар үчүн сегизинчи класска чейин гана мамлекеттик билим бергендиктен, Коулмандар сегизинчи класстан кийин балдарын Институте шаарындагы мектепке жөнөтүшкөн[11]. Мектеп Батыш Виргиния мамлекеттик колледжинин кампусунда жайгашкан[12]. Коулман бул мектепке он жашында эле тапшырган[13]. Үй-бүлө окуу жылында Институте шаарында жашап, жайкысын Уайт-Салфер-Спрингске кайтып келишкен[14].

1939-жылы Коулман математика боюнча аспирантурага тапшырган. Ал Моргантаундогу Батыш Виргиния университетинин аспирантурасына тапшырган биринчи афроамерикалык аял болгон. Колледждин президенти, доктор Жон В. Дэвистин жардамы менен, Коулман 1938-жылдагы АКШнын Жогорку Сотунун Миссури штатынын Гейнс иши боюнча чечиминен кийин аспирантурага кабыл алынган үч афроамерикалык студенттин бири жана жалгыз кыз болгон[20]. Бул чечимде ак студенттерге мамлекеттик жогорку билим берген штаттардан кара терилүү студенттерге да билим берүү талап кылынган, же кара терилүү студенттер үчүн колледждерди жана университеттерди түзүү же мурда ак студенттер үчүн гана арналган университеттерге кара терилүү студенттерди кабыл алуу аркылуу[10][22].

= Карьера =
Гобл изилдөөчү математик болууну чечкен, бирок афроамерикалыктар жана аялдар үчүн бул тармакка кирүү кыйын болчу. Ал тапкан биринчи жумушу окутуучулук болгон. 1952-жылы туугандары менен жолугушууда алардын бири Аэронавтика боюнча улуттук кеңешчи комитети (NACA) математиктерди жумушка алып жатканын айткан[20]. Хэмптондогу (Виргиния штаты) Лэнгли мемориалдык аэронавтикалык лабораториясында, NACA афроамерикалык математиктерди, ошондой эле актарды башкаруу жана навигация бөлүмүнө жумушка алган. Гобл 1953-жылы июнда агенттиктин жумуш сунушун кабыл алган[23].

1953-жылдан 1958-жылга чейин Гобл учактын учууларына шамалдын тийгизген таасирин азайтуу сыяктуу темаларды талдап, эсептөөчү болуп иштеген. Башында ал математик Дороти Воган жетектеген Батыш аймагынын компьютерлер бөлүмүнө дайындалган, андан кийин Гобл Лэнглидеги учуу изилдөөлөр бөлүмүнүн башкаруу жана контролдоо бөлүмүнө которулган. Ал жерде ак түстүү эркек инженерлер иштешкен. Виргиния штатынын расалык бөлүү мыйзамдарына жана 20-кылымдын башында президент Вудро Вильсон тарабынан киргизилген жумуш ордунда федералдык бөлүүгө ылайык, Джонсон жана компьютердик пулдагы башка афроамерикалык аялдар өзүнчө иштеп, тамактанып, &quot;түстүү&quot; үчүн бөлүнгөн дааратканаларды колдонууга милдеттүү болушкан. Ушундан улам алардын кеңсеси &quot;Түстүү компьютерлер&quot; деп аталган. WHRO-TVге берген маегинде Джонсон НАСАда бөлүүчүлүктү сезбегенин, анткени бардыгы изилдөө менен алектенишкен. Сизде миссия болгон, сиз аны менен иштегенсиз жана ишиңизди аткаруу маанилүү болгон... жана түшкү тамакта бридж ойногонсуз. Ал: &quot;Мен бөлүүчүлүктү сезген жокмун. Мен ал бар экенин билчүмүн, бирок аны сезген жокмун&quot; деп кошумчалаган. 

1958-жылдан 1986-жылы пенсияга чыкканга чейин Гобл космостук технолог болуп иштеген, андан кийин космос кемесин башкаруу бөлүмүнө которулган. Ал 1961-жылдын 5-майында космоско учкан биринчи америкалык Алан Шепарддын космостук учуу траекториясын эсептеп чыккан. Джонсон 1961-жылы &quot;Меркурий-Редстоун-3&quot; миссиясы үчүн учуруу терезесин да эсептеп чыккан. Ал электроникада мүчүлүштүктөр болгон учурда астронавттар үчүн резервдик навигациялык карталарды түзгөн. НАСА Жон Гленндин Жерди айланып учуусун эсептөө үчүн биринчи жолу электрондук компьютерлерди колдонгондо, расмий адамдар компьютердин сандарын текшерүүнү Гоблдан суранышкан; Гленн аны өзгөчө сураган жана Джонсон текшермейинче учуудан баш тарткан.

Кийинчерээк Гоббл санариптик компьютерлер менен түздөн-түз иштеген. Анын тактыгы жана аброю жаңы технологияга болгон ишенимди бекемдөөгө жардам берген[30]. 1961-жылы анын иши Алан Шепарддын Freedom 7 капсуласынын конуудан кийин так траекторияны колдонуп, тез табылышына жардам берген[31]. 

Гоббл 1969-жылы &quot;Аполлон-11&quot; космос кемесинин Айга учуу траекториясын эсептөөгө да жардам берген[1][30]. Айга конуу учурунда Жонсон Поконо тоолорунда жыйынга катышкан. Ал жана дагы бир нече адам Айга алгачкы кадамдарын кичинекей сыналгы экранынан көрүп турушкан[1]. 1970-жылы Жонсон &quot;Аполлон-13&quot; Ай миссиясы боюнча иштеген. Миссия үзгүлтүккө учураганда, анын резервдик процедуралар жана карталар боюнча иши экипаждын Жерге кайтып келиши үчүн коопсуз жолду аныктоого жардам берген[30], астронавттарга ордун так аныктоого мүмкүндүк берген бир жылдыздуу байкоо системасын түзгөн. 2010-жылдагы маегинде Жонсон мындай деп эскерген: &quot;Баары алардын ал жакка жетиши жөнүндө тынчсызданышкан. Биз алардын кайтып келиши жөнүндө тынчсызданганбыз&quot;[31]. Кийинчерээк Жонсон &quot;Спейс шаттл&quot; космос кемесинин программасы боюнча[1][30] жана Марска адамдарды учуруу пландары боюнча иштеген[32].

= Жеке жашоо жана өлүм =
Кэтрин менен Джеймс Фрэнсис Гоблдын үч кызы болгон. Үй-бүлө 1953-жылдан бери Ньюпорт-Ньюс, Виргинияда жашаган. Джеймс 1956-жылы операция жасалбаган мээ шишигинен каза болгон[33], үч жылдан кийин Кэтрин АКШ армиясынын офицери жана Корея согушунун ардагери Джеймс А. &quot;Джим&quot; Джонсонго турмушка чыккан. Жубайлар 2019-жылдын мартында Джим Джонсон 93 жашында каза болгонго чейин 60 жыл жашашкан[5][34][35]. Алты небереси жана 11 чөбөрөсү бар Джонсон Хэмптон, Виргинияда жашаган[36]. Ал неберелерине жана студенттерине илим жана технология жаатында карьера жасоого жардам берген[37]. Гобл 50 жыл бою Карвер мемориалдык пресвитериан чиркөөсүнүн мүчөсү болгон, ал жерде хордо ырдаган[38]. Ал ошондой эле Alpha Kappa Alpha аялдар коомунун мүчөсү болгон[19]. Джонсон 2020-жылдын 24-февралында 101 жашында Ньюпорт-Ньюс шаарындагы карылар үйүндө каза болгон[5][39]. Анын өлүмүнөн кийин НАСАнын администратору Жим Брайденстайн аны &quot;америкалык баатыр&quot; деп атап, &quot;анын новатордук мурасы эч качан унутулбайт&quot; деп билдирген[40].

= Эс-тутум жана сыйлыктар =
Жонсон 26 илимий макаланын[6][41] биргелешип автору. Космос жана эсептөө илимдери тармагындагы пионер катары анын социалдык таасири алган сыйлыктары жана илимдеги жашоо үчүн үлгү катары статусу менен тастыкталат[41][42][43][44]. Жонсон 1999-жылы Батыш Виргиния мамлекеттик колледжинин &quot;Жылдын көрүнүктүү бүтүрүүчүсү&quot; наамын алган. Президент Барак Обама 2015-жылдын 24-ноябрында аны Президенттик эркиндик медалы менен сыйлаган, бул сыйлыкка татыктуу болгон 17 америкалыктын бири. Ал STEM тармагындагы афроамерикалык аялдар үчүн новатордук үлгү катары аталган[45]. Президент Обама: &quot;Кэтрин Г. Жонсон аял жана расасы боюнча коомдун күтүүлөрү менен чектелбестен, адамзаттын мүмкүнчүлүктөрүнүн чегин кеңейткен&quot; деп айткан[5]. НАСА аны &quot;НАСАнын окумуштуулары катары иштеген алгачкы афроамерикалык аялдардын бири катары тарыхый ролу&quot; үчүн белгилеген[2]. 2016-жылы Марго Ли Шеттерлинин &quot;Жашыруун фигуралар&quot; китеби жарык көргөн, ал Кэтрин Жонсонго жана 1960-жылдары НАСАда иштеп, өз укуктары үчүн күрөшүүгө аргасыз болгон башка кара терилүү аялдарга арналган. Ошол эле жылы режиссер Тед Мелфи бирдей аталыштагы тасманы тарткан, анда Кэтриндин ролун Тараджи П. Хенсон ойногон[46]. Тасма сынчылар жана көрүүчүлөр тарабынан жогорку баага[47][48] жана &quot;Оскар&quot; сыйлыгына үч номинацияга ээ болгон. Жонсондун өзү сыйлоо аземине ардактуу конок катары катышкан[49].

Анын урматына НАСАнын эки объекти аталган. 2016-жылдын 5-майында 40 000 чарчы фут (3700 м²) аянтты ээлеген жаңы имарат &quot;Кэтрин Г. Джонсон атындагы эсептөөлөрдү изилдөө борбору&quot; деп аталып, Виржиния штатынын Хэмптон шаарындагы Лэнглидеги агенттиктин изилдөө борборунда расмий ачылган. Мекеме 2017-жылдын 22-сентябрында расмий эшигин ачкан[50][51]. Джонсон бул иш-чарага катышкан, ал ошондой эле астронавт Алан Шепарддын ракетасын тарыхый учуруусунун жана конуусунун 55 жылдыгын белгилеген, бул ийгиликке Джонсон жардам берген[52]. Салтанат учурунда директордун орун басары Левин Джонсон тууралуу мындай деген: &quot;Дүйнө жүзү боюнча миллиондогон адамдар Шепарддын учушун көрүшкөн, бирок алар анда космоско учуп, аман-эсен кайтып келүүсүнө мүмкүндүк берген эсептөөлөр бүгүнкү конок тарабынан аткарылганын билишкен эмес. урматтуу Кэтрин Джонсон&quot;. Иш-чара учурунда Джонсон &quot;Күмүш Снупи&quot; сыйлыгын да алган; НАСА бул сыйлыкты &quot;учуунун коопсуздугуна жана миссиянын ийгилигине көрүнүктүү салым кошкондорго&quot; ыйгарыла турган &quot;астронавт сыйлыгы&quot; деп атаарын билдирген[53]. 

2019-жылдын 22-февралында НАСА Батыш Виржиния штатынын Фэрмонт шаарындагы Көз карандысыз текшерүү жана сыноо борборун Кэтрин Джонсон атындагы Көз карандысыз текшерүү жана сыноо борбору деп өзгөрткөн[54]. Джонсон 2016-жылы BBC тарабынан дүйнөнүн 100 таасирдүү аялдарынын тизмесине кирген[55]. 2016-жылдагы НАСАнын видеосунда: &quot;Анын эсептөөлөрү Аполлондун Айга конуу программасынын жана Космос кемесинин программасынын ийгилиги үчүн, ошондой эле өлкөнүн космоско алгачкы кадамдары үчүн чечүүчү мааниге ээ болгон&quot; деп айтылат[1].

Илимди жайылтуучу Майя Вайнсток 2016-жылы НАСАнын аялдары үчүн Джонсонду камтыган Lego прототибин иштеп чыккан; ал өзүнүн сүрөтүн акыркы продуктуга басып чыгаруудан баш тарткан[56]. 2018-жылдын 12-майында Уильям жана Мэри колледжи ага ардактуу докторлук наамын ыйгарган[57]. 2018-жылдын августунда Батыш Вирджиния университети Джонсондун урматына STEM стипендиясын негиздеген жана кампуста анын толук өлчөмдөгү статуясын орноткон[58]. 2018-жылы Mattel Джонсондун образында НАСАнын значогу менен Барби куурчагын жарыялаган[59]. 2019-жылы Джонсон Өкмөттүн биринчи даражадагы Даңк залынын мүчөлөрүнүн бири катары жарыяланган[60].

2019-жылы июнда Жорж Мейсон университети өзүнүн илимий-техникалык кампусундагы эң белгилүү имаратын – Кэтрин Ж. Джонсон залын атады[61]. 2020-жылы Вашингтондогу Вефиль мектеп району өзүнүн жаңы мектебин Кэтрин Ж. Джонсон атындагы башталгыч мектеби деп атады[62]. 2020-жылы 2-ноябрда Виргиния штатындагы эң ири жана Америка Кошмо Штаттарындагы 12-орунда турган Фэрфакс округунун мамлекеттик мектептери, ошондой эле Виргиния штатынын Фэрфакс шаары, акыркы мектеп кеңешинин орто мектебин кайра атоо чечимин кабыл алгандыгын жарыялашты. мурда Конфедерациянын жоокери, акыны жана музыканты Сидни Ланьенин атынан аталган мектептен Кэтрин Джонсон атындагы орто мектебине (KJMS) өзгөртүү, анткени анын тургундарынын 85 пайызы колдоого ээ болгон[63]. 2020-жылы 6-ноябрда анын урматына аталган спутник (СuSat 15 же «Кэтрин», COSPAR 2020-079G) космоско учурулган. 2021-жылы февралда Northrop Grumman компаниясы Эл аралык космос станциясын жабдуучу Cygnus CRS NG-15 космос кемесин «SS Katherine Johnson» деп анын урматына атады[64]. 2021-жылы Калифорниянын Сакраменто шаарындагы Сан-Хуан бирдиктүү мектеп району өзүнүн жаңы мектебин Кэтрин Джонсон атындагы орто мектеби деп атады[65]. Ошол эле жылы Балтимор округунун мамлекеттик мектептери үч жаңы мектебинин бирин Кэтрин Джонсон атындагы глобалдык академия деп атады[66].

= Эскертүүлөр =

# Smith Y. Katherine Johnson: The Girl Who Loved to Count (англ.). НАСА (24 ноября 2015). — «Her calculations proved as critical to the success of the Apollo Moon landing program and the start of the Space Shuttle program, as they did to those first steps on the country's journey into space». Дата обращения: 12 февраля 2016. Архивировано 12 февраля 2019 года.
# Marshall Space Flight Center. Hidden Figures To Modern Figures: Students See SLS Rocket at Michoud (англ.). YouTube (24 ноября 2016). Дата обращения: 4 марта 2020. Архивировано 12 сентября 2022 года.
# 'Hidden Figures' Honored at U.S. Capitol for Congressional Gold Medal (англ.) (10 декабря 2019). Дата обращения: 12 сентября 2022. Архивировано 12 сентября 2022 года.
# Michelle Obama, Mia Hamm chosen for Women's Hall of Fame (англ.) (8 марта 2021). Дата обращения: 12 сентября 2022. Архивировано 6 октября 2022 года.
# Fox M. Katherine Johnson Dies at 101; Mathematician Broke Barriers at NASA (англ.) A1. The New York Times (25 февраля 2020). Дата обращения: 24 февраля 2020. Архивировано 24 февраля 2020 года.
# Katherine Johnson – Oral History (англ.). National Visionary Leadership Project. Дата обращения: 12 февраля 2016. Архивировано 23 февраля 2016 года.
# Wilkins, Ebony Joy. DK Life Stories Katherine Johnson. — 2019-01-08. — &lt;nowiki&gt;ISBN 9781465485953&lt;/nowiki&gt;.
# Cook, Robert Cecil. Who's who in American Education (англ.) (1962).
# Shetterly, Margot Lee. The Woman the Mercury Astronauts Couldn’t Do Without (амер. англ.). Nautilus (28 ноября 2016). Дата обращения: 15 декабря 2023. Архивировано 8 декабря 2023 года.
# Gutman, David. West Virginian of the Year: Katherine G. Johnson (англ.). Charleston Gazette-Mail (26 декабря 2015). Дата обращения: 12 февраля 2016. Архивировано 27 августа 2017 года.
# Biography Katherine Johnson (англ.). northropgrumman.com. Дата обращения: 21 февраля 2020. Архивировано 3 февраля 2021 года.
# Shetterly, Margot Lee. From Hidden to Modern Figures – Katherine Johnson Biography (англ.). NASA (1 декабря 2016). Дата обращения: 1 марта 2017. Архивировано 8 сентября 2018 года.
# Yvette Smith: Katherine Johnson: The Girl Who Loved to Count (англ.). NASA (24 ноября 2015). — «Fascinated by numbers and smart to boot, for by the time she was 10 years old, she was a high school freshman – a truly amazing feat in an era when school for African-Americans normally stopped at eighth grade for those who could indulge in that luxury. Katherine skipped several grades to graduate from high school at 14 and from college at 18.» Дата обращения: 1 марта 2017. Архивировано 28 февраля 2017 года.
# Johnson (амер. англ.). National Space Grant Foundation. Дата обращения: 26 февраля 2020. Архивировано 26 февраля 2020 года.
# Katherine Johnson Biography - NASA (амер. англ.) (22 ноября 2016). Дата обращения: 16 декабря 2023. Архивировано 16 декабря 2023 года.
# Shetterly, Margot Lee. Hidden Figures: The American Dream and the Untold Story of the Black Women Mathematicians Who Helped Win the Space Race : [англ.]. — William Morrow, 2016-09-06. — P. 24. — &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-06-236361-9&lt;/nowiki&gt;.
# Gutman, David. WV native, NASA mathematician to receive Presidential Medal of Freedom (англ.). WV Gazette Mail: Charleston Gazette-Mail (16 ноября 2015). Дата обращения: 12 февраля 2016. Архивировано 16 февраля 2016 года.
# Yvette Smith: Katherine Johnson: The Girl Who Loved to Count (англ.). NASA (24 ноября 2015). — «Fascinated by numbers and smart to boot, for by the time she was 10 years old, she was a high school freshman – a truly amazing feat in an era when school for African-Americans normally stopped at eighth grade for those who could indulge in that luxury. Katherine skipped several grades to graduate from high school at 14 and from college at 18.» Дата обращения: 1 марта 2017. Архивировано 28 февраля 2017 года.
# These Two Famous Alpha Kappa Alpha Members Are Getting Their Own Legos (амер. англ.). Watch The Yard (15 августа 2017). Дата обращения: 26 февраля 2020. Архивировано 26 февраля 2020 года.
# Loff, Sarah. Katherine Johnson Biography (en) (22 November 2016).
# Staff, Stephanie Porter-Nichols |. Council honors one-time Marion teacher Katherine Johnson of 'Hidden Figures' (англ.). SWVA Today (24 января 2017). Дата обращения: 15 декабря 2023. Архивировано 20 ноября 2023 года.
# Missouri ex rel. Gaines v. Canada 305 U.S. 337 (1938) (англ.). Justia US Supreme Court (1938). Дата обращения: 12 февраля 2016. Архивировано 17 февраля 2016 года.
# Katherine Johnson: Visionary Videos: NVLP: African American History (англ.). visionaryproject.org (23 февраля 2016). Дата обращения: 7 декабря 2023. Архивировано 23 февраля 2016 года.
# Hodges, Jim. She Was a Computer When Computers Wore Skirts (англ.). nasa.gov. НАСА (27 августа 2008). Дата обращения: 7 декабря 2023. Архивировано 14 ноября 2016 года.
# Buckley, Cara. On Being a Black Female Math Whiz During the Space Race (англ.). nytimes.com. The New York Times (5 сентября 2016). Дата обращения: 7 декабря 2023. Архивировано 6 сентября 2016 года.
# Katherine Johnson Interview: NASA's Human Computer - Video (англ.). historyvshollywood.com (3 марта 2017). Дата обращения: 7 декабря 2023. Архивировано 3 марта 2017 года.
# Whitney, A. K. The Black Female Mathematicians Who Sent Astronauts to Space (англ.). mentalfloss.com (1 февраля 2016). Дата обращения: 7 декабря 2023. Архивировано 5 июля 2018 года.
# Katherine G. Johnson | MAKERS (англ.). makers.com (5 января 2018). Дата обращения: 7 декабря 2023. Архивировано 5 января 2018 года.
# Five Reasons Why Katherine Johnson, Subject of 'Hidden Figures', Is GOAT (англ.). Inverse (16 августа 2016). Дата обращения: 7 декабря 2023. Архивировано 9 июня 2023 года.
# Katherine G. Johnson - NASA Mathematician - Biography.com - Biography (англ.). biography.com (10 октября 2016). Дата обращения: 7 декабря 2023. Архивировано 31 августа 2018 года.
# Who is Katherine Johnson? The inspiration for Hidden Figures movie - Business Insider (англ.). businessinsider.com (3 марта 2017). Дата обращения: 7 декабря 2023. Архивировано 3 марта 2017 года.
# Katherine Johnson Turns 98 (англ.). people.com (26 августа 2016). Дата обращения: 7 декабря 2023. Архивировано 16 января 2017 года.
# How a Pioneering Mathematician Held Her Family Together in the Wake of Her Husband’s Medical Emergency (амер. англ.). lithub.com (26 мая 2021). Дата обращения: 7 декабря 2023. Архивировано 29 января 2023 года.Katherine Coleman Goble Johnson (англ.). history.mcs.st-and.ac.uk (22 июня 2018). Дата обращения: 7 декабря 2023. Архивировано 22 июня 2018 года.
# Obituary for James A. Johnson at O. H. Smith &amp; Son Funeral Home (англ.). www.ohsmithandsonfuneralhome.com (13 марта 2019). Дата обращения: 7 декабря 2023. Архивировано 16 октября 2022 года.
# Katherine Johnson obituary | Science | The Guardian (англ.). theguardian.com (26 февраля 2020). Дата обращения: 7 декабря 2023. Архивировано 26 февраля 2020 года.
# The Untold History of Women in Science and Technology | The White House (англ.). obamawhitehouse.archives.gov (20 февраля 2017). Дата обращения: 7 декабря 2023. Архивировано 20 февраля 2017 года.
# Real life ‘Hidden Figures’ mathematician is longtime Presbyterian - The Presbyterian Outlook (англ.). pres-outlook.org (24 февраля 2020). Дата обращения: 7 декабря 2023. Архивировано 24 февраля 2020 года.
# Local hero, NASA mathematician Katherine Johnson dies at 101 (англ.). wtkr.com (24 февраля 2020). Дата обращения: 7 декабря 2023. Архивировано 24 февраля 2020 года.
# Bridenstine, Jim [@JimBridenstine]. Our @NASA family is sad to learn the news that Katherine Johnson passed away this morning at 101 years old. She was an American hero and her pioneering legacy will never be forgotten. www.nasa.gov/content/katherine-johnson-biography (англ.). twitter.com (24 февраля 2020). Дата обращения: 7 декабря 2023. Архивировано 12 мая 2022 года.
# NASA Cultural Resources (CRGIS). Human computers: Katherine G. Johnson (англ.). crgis.ndc.nasa.gov (19 июля 2015). Дата обращения: 19 января 2024. Архивировано 3 мая 2016 года.
# Planet Science. Black history... Katherine G Johnson (1918 – retired) (англ.). scienceyear.com. NESTA (21 октября 2006). Дата обращения: 19 января 2024. Архивировано из оригинала 21 окт

= Адабият =

* {{статья|автор=Shetterly M. L.|заглавие=Katherine Johnson (1918–2020)|издание=[[Nature]]|год=2020|volume=579|pages=341|doi=10.1038/d41586-020-00749-3|ref=Shetterly}}
* {{статья|автор=Malcom S. M.|заглавие=Katherine Johnson (1918–2020)|издание=[[Science]]|год=2020|volume=368|pages=591|doi=10.1126/science.abc1546|ref=Malcom}}

= Шилтемелер =

* Katherine Johnson Biography. NASA. Retrieved February 1, 2017{{ref|en}}
* Katherine G. Johnson Video produced by ''Makers: Women Who Make America''{{ref|en}}
* Introduction by Dr. Ellen Stofan, «The Untold History of Women in Science and Technology», whitehouse.gov{{ref|en}}</text>
      <sha1>h76vkipyss5la19anr97uhmzcv6b2jj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шри Муляни</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154935</id>
    <revision>
      <id>664439</id>
      <parentid>663849</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T19:01:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>664439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38385" sha1="eagtbnz4e73lshc6279zpvctvnndlpz" xml:space="preserve">
[[Файл:Sri Mulyani, Menteri Keuangan (2021).jpg|thumb|'''Шри Муляни''']]
'''Шри Мульяни Индравати''' (1962-жылдын 26-августунда туулган) — Индонезиялык экономист, 2016-жылдан 2025-жылга чейин Президент Джоко Видодо жана Прабово Субиантонун тушунда Каржы министри болуп иштеген. Ал ошондой эле 2005–2010-жылдар аралыгында Президент Сусило Бамбанг Юдойононун тушунда да ушул эле кызматты ээлеген.

Алгачкы кызматында Индонезиянын экономикасын чыңдоого, инвестицияларды көбөйтүүгө жана [[Түштүк-Чыгыш Азия|Түштүк-Чыгыш Азиянын]] эң ири экономикасын 2008-жылдагы каржы кризиси жана Улуу рецессия учурунда башкарууга салым кошкон. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theage.com.au/politics/federal/asias-shining-example-20080804-3pw6.html|title=Asia's shining example|first=Tim|last=Colebatch|work=[[The Age]]|date=5 August 2008}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/8661476.stm|title=Indonesia finance minister resigns for World Bank post|work=[[BBC News]]|date=5 May 2010}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;newsweek&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.newsweek.com/sri-mulyani-indrawati-takes-indonesia-78027|title=Sri Mulyani Indrawati Takes On Indonesia|work=[[Newsweek]]|date=9 January 2009}}&lt;/ref&gt; Бирок, ал 2008-жылы Bank Century компаниясын куткарууну колдогону үчүн кеңири сынга кабылган, бул өкмөткө 6,76 триллион рупий (2008-жылы 737 миллион доллар) чыгым алып келген, натыйжада Индонезиянын Өкүлдөр палатасы куткаруу ордери боюнча ишеним көрсөтпөө боюнча добуш берген. Ал 2010-жылы кызматынан кетип, [[Бүткүл дүйнөлүк банк|Дүйнөлүк банкта]] башкаруучу директор болуп иштеген, &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Questions arise as Indonesian finance minister resigns|url=https://www.dw.com/en/questions-arise-as-indonesian-finance-minister-resigns/a-5544378|work=DW}}&lt;/ref&gt; андан кийин 2016-жылы каржы министри болуп кайтып келген.

Шри Мульяни Индонезиянын аймагында бири-бирин алмаштырган үч башка президенттин — Сусило Бамбанг Юдойоно, Джоко Видодо жана акыр-аягы Прабово Субиантонун тушунда Каржы министри болуп иштеген биринчи инсан болуп калды. Ал Видодонун администрациясында кайрадан дайындалгандан кийин чоң популярдуулукка ээ болгон, &lt;ref&gt;{{Cite news|date=April 21, 2017|title=Survei Media: Sri Mulyani &quot;Top Influencer&quot; 2017|url=https://regional.kompas.com/read/2017/04/21/20083841/survei.media.sri.mulyani.top.influencer.2017|work=Kompas.com}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Liputan6.com|date=2016-07-28|title=Sri Mulyani Bikin Pasar Modal RI Lebih Bergairah|url=https://www.liputan6.com/bisnis/read/2563213/sri-mulyani-bikin-pasar-modal-ri-lebih-bergairah|work=liputan6.com}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Asmara|first=Houtmand P. Saragih &amp; Chandra Gian|title=Jokowi Jawab Permintaan Pasar, Sri Mulyani Jadi Menkeu Lagi|url=https://www.cnbcindonesia.com/market/20191022103927-17-108911/jokowi-jawab-permintaan-pasar-sri-mulyani-jadi-menkeu-lagi|work=CNBC Indonesia}}&lt;/ref&gt; анын ичинде ''Forbes журналы'' тарабынан бир нече жолу &quot;Дүйнөдөгү эң таасирдүү 100 аялдын&quot; тизмесине кирген, &lt;ref&gt;{{Cite news|date=December 11, 2024|title=The World’s Most Powerful Women|url=https://www.forbes.com/lists/power-women/|work=[[Forbes]]|archivedate=2026-01-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260118132340/https://www.forbes.com/lists/power-women/|accessdate=2026-10-27}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Kamalina|first=Annasa Rizki|date=2024-01-18|title=Sri Mulyani dan Dirut Pertamina Masuk Daftar 100 Most Powerful Women versi Forbes|url=https://ekonomi.bisnis.com/read/20240118/9/1733404/sri-mulyani-dan-dirut-pertamina-masuk-daftar-100-most-powerful-women-versi-forbes|work=Bisnis.com}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Putri|first=Cantika Adinda|title=Top! Sri Mulyani Masuk Jajaran 100 Wanita Berpengaruh Dunia|url=https://www.cnbcindonesia.com/news/20221208122444-4-394939/top-sri-mulyani-masuk-jajaran-100-wanita-berpengaruh-dunia|work=CNBC Indonesia}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Sri Mulyani Masuk Daftar Perempuan Paling Berpengaruh Dunia – DW – 14.12.2019|url=https://www.dw.com/id/sri-mulyani-masuk-daftar-perempuan-paling-berpengaruh-dunia/a-51668013|work=dw.com}}&lt;/ref&gt;, бирок кийинчерээк ал бюджет жана салык саясаты үчүн сынга кабылган. &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2025-09-05|title=Sumber Masalah Protes Publik Terhadap Kebijakan Anggaran Sri Mulyani|url=https://www.tempo.co/ekonomi/protes-kebijakan-anggaran-sri-mulyani-2066958|work=Tempo}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Fadilah|first=Ilyas|title=8 Tuntutan Ekonom ke Pemerintah: Copot Sri Mulyani-Sahkan RUU Perampasan Aset|url=https://finance.detik.com/berita-ekonomi-bisnis/d-8098283/8-tuntutan-ekonom-ke-pemerintah-copot-sri-mulyani-sahkan-ruu-perampasan-aset|work=detikfinance}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Suwiknyo|first=Edi|date=2025-08-23|title=Antara Sri Mulyani, Pajak, dan Ketimpangan Pendapatan|url=https://ekonomi.bisnis.com/read/20250823/259/1904990/antara-sri-mulyani-pajak-dan-ketimpangan-pendapatan|work=Bisnis.com}}&lt;/ref&gt; 2025-жылдын август-сентябрь айларындагы нааразычылык акциялары учурунда Шри Мулянинин Түштүк Тангерангдагы үйү топтун талап- [[Олжо|тоноосуна]] кабылган. &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2025-08-31|title=Indonesian finance minister's home looted as protest anger grows|url=https://www.france24.com/en/live-news/20250831-indonesian-finance-minister-s-home-looted-as-protest-anger-grows|work=France 24}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|date=2025-09-01|title=Looters ransack MPs' houses, taking luxury watches, bags and even cats|url=https://www.abc.net.au/news/2025-09-02/indonesian-mps-houses-looted-amid-jakarta-protests-over-perks/105722932|work=ABC News}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Sri Mulyani Says Sorry After Rioters Ransack Her House Twice|url=https://jakartaglobe.id/news/sri-mulyani-says-sorry-after-rioters-ransack-her-house-twice|work=Jakarta Globe}}&lt;/ref&gt; 2025-жылдын 8-сентябрында анын ордуна каржы министри болуп Пурбая Юдхи Садева дайындалган. &lt;ref name=&quot;Antara&quot;&gt;{{Cite web|last=Firdaus|first=Andi|date=2025-09-08|title=Prabowo lantik lima menteri baru, Purbaya gantikan Sri Mulyani|url=https://jatim.antaranews.com/berita/972137/prabowo-lantik-lima-menteri-baru-purbaya-gantikan-sri-mulyani}}&lt;/ref&gt;

== Өмүр баяны ==

=== Бала кези жана билими ===
Шри Муляни 1962-жылы 26-августта [[Суматра]] штатындагы Лампунг шаарындагы Танжунг Карангда (азыр Бандар Лампунг деп аталат) төрөлгөн &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://live.worldbank.org/en/experts/s/sri-mulyani-indrawati|title=Sri Mulyani Indrawati|publisher=[[World Bank]]}}&lt;/ref&gt; Ал университеттин окутуучулары, [[профессор]] Сатмоко менен Ретно Sriningsih жетинчи баласы. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://majalah.tempo.co/read/album/128439/meninggalprofesor-dr-retno-sri-ningsih-satmoko|title=Meninggal Profesor Dr Retno Sri Ningsih Satmoko}}&lt;/ref&gt; Анын бир туугандары Агус Пурвадянто, Нананг Унтунг Кахёно, Нунунг Тегу Трианунг жана Соетопо Патриа Жати болгон. &lt;ref name=&quot;Okezone&quot;&gt;{{Cite web|url=https://economy.okezone.com/read/2023/06/02/320/2824108/siapa-saja-keluarga-kandung-sri-mulyani-menkeu-srikandi-jokowi|title=Siapa Saja Keluarga Kandung Sri Mulyani? Menkeu Srikandi Jokowi}}&lt;/ref&gt; Анын эжелери Асри Пурванти, Нининг Триастути Соесило, Атик Умиатун Хаяти, Шри Харси Тетеки жана Ретно Вахюнингсих болгон. &lt;ref name=&quot;Okezone&quot; /&gt;

Шри Муляни 1986-жылы Индонезия университетинен экономика боюнча бакалавр даражасын алган. &lt;ref name=&quot;weforum&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.weforum.org/stories/authors/sri-mulyani-indrawati/|title=Sri Mulyani Indrawati|publisher=[[World Economic Forum]]}}&lt;/ref&gt; Андан кийин ал Урбана-Шампейндеги Иллинойс университетине барып, анда 1990-жылы саясий экономика боюнча магистратуранын (MSc) даражасын жана 1992-жылы экономика илимдеринин доктору (PhD) даражасын алган. &lt;ref name=&quot;weforum&quot; /&gt; 1994 жана 1995-жылдары ал Экономикалык пландаштыруу агенттигинде эксперт жана эксперт болуп иштеген. &lt;ref name=&quot;weforum&quot; /&gt; 1996 жана 1997-жылдары ал Индонезия университетинин Пландоо жана коомдук саясат боюнча магистрдик программасынын программалык директору болгон. &lt;ref name=&quot;weforum&quot; /&gt; 1998-жылдан 2001-жылга чейин ал Индонезия университетинде экономика боюнча лектор болуп иштеген. &lt;ref name=&quot;weforum&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;iron&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.worldfinance.com/featured/indonesias-iron-lady-how-sri-mulyani-indrawati-reformed-a-financial-sector-riddled-with-corruption|title=Indonesia's Iron Lady: how Sri Mulyani Indrawati reformed a financial sector riddled with corruption}}&lt;/ref&gt; 2001-жылы Шри Муляни АКШнын Эл аралык өнүктүрүү агенттигинде Индонезиянын автономиясын чыңдоо программалары боюнча консультант болуп иштөө үчүн [[Атланта|Атланта, Джорджия штатына]] көчүп барган. 2002-жылы ал Джорджия мамлекеттик университетинин Эндрю Янг атындагы саясат таануу мектебинде конок профессор катары Индонезиянын экономикасы боюнча лекция окуган. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://blogs.worldbank.org/en/team/s/sri-mulyani-indrawati|title=Sri Mulyani Indrawati|publisher=[[World Bank]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://aysps.gsu.edu/2012/12/21/indonesias-next-policy-leaders/|title=Indonesia's Next Policy Leaders}}&lt;/ref&gt; 2002-жылдан 2004-жылга чейин ал Түштүк-Чыгыш Азиядагы 12 экономиканын атынан [[Эл аралык валюта фонду|Эл аралык валюта фондунун]] башкармалыгынын аткаруучу директору болгон. &lt;ref name=&quot;iron&quot; /&gt;

== Карьера ==

=== Финансы министри кызматындагы биринчи мөөнөт (2005) ===
Шри Муляни биринчи жолу 2005-жылы президент Сусило Бамбанг Юдхойоно тарабынан каржы министри болуп дайындалган. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://jakartaglobe.id/business/sri-mulyani-to-become-first-finance-minister-to-serve-under-three-presidents|title=Sri Mulyani to Become First Finance Minister to Serve Under Three Presidents|work=[[Jakarta Globe]]|date=15 October 2024}}&lt;/ref&gt; Анын алгачкы иштеринин бири каржы бөлүмүндөгү 150 коррупциялашкан салык жана бажы кызматкерлерин жумуштан кетирүү жана дагы 2000 кызматкерди жазалоо болгон. &lt;ref name=&quot;iron&quot; /&gt; Ал саясий коррупцияны ийгиликтүү азайтып, Индонезиянын салык жана бажы кызматтарында реформаларды баштаган. &lt;ref name=&quot;newsweek&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://setkab.go.id/pemerintah-siapkan-core-tax-system-guna-modernisasi-layanan-pajak/|title=Pemerintah Siapkan Core Tax System Guna Modernisasi Layanan Pajak|work=[[Indonesia]]|date=31 July 2024}}&lt;/ref&gt;Ал ошондой эле өз министрлигиндеги мамлекеттик кызматкерлер үчүн сыйакы төлөө структураларын кайра карап чыгып, пара алууга болгон азгырыкты азайтуу максатында коррупциядан &quot;таза&quot; деп эсептелген салык кызматкерлерине жогорку маяна төлөй баштаган. &lt;ref name=&quot;Rattling&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052748703866704575225262408521190|title=Reformer Resigns, Rattling Indonesia|first=Patrick|last=Barta|work=[[The Wall Street Journal]]|date=6 May 2010}}&lt;/ref&gt; Индонезия 8,9 доллар тартты&amp;nbsp;2005-жылы, Шри Мулянинин каржы министри болуп иштеген биринчи жылында, чет элдик түз инвестициялардын көлөмү 4,6 доллардан бир топ жогорулаган.&amp;nbsp;2004-жылы миллиард. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052748703880304575237233920187228|title=A Reformer Leaves Jakarta|work=[[The Wall Street Journal]]|date=13 May 2010}}&lt;/ref&gt;

2006-жылы ал ''Euromoney'' журналы тарабынан &quot;Жылдын каржы министри&quot; деп табылган. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.euromoney.com/article/b13220ntqpzwtv/finance-minister-of-the-year-2006-dr-sri-mulyani-indrawati|title=Minister of Finance of the year 2006: Dr Sri Mulyani Indrawati|first=Chris|last=Leahy|work=[[Euromoney]]|date=17 September 2006}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.euromoney.com/article/b13228kj38nswf/i-am-what-i-am-indonesias-embattled-finance-minister-speaks-out|title='I am what I am': Indonesia's embattled finance minister speaks out|first=Lawrence|last=White|work=[[Euromoney]]|date=2 December 2008}}&lt;/ref&gt; 2006-жылдын сентябрь айында ''Өнүгүп келе жаткан рыноктор'' Шри Мулянини [[Азия|Азиянын]] жылдын каржы министри кылып тандап алышкан. &lt;ref name=&quot;leekuan&quot;&gt;{{Cite web|url=https://lkyspp.nus.edu.sg/docs/default-source/foi-profile/sri-mulyani-indrawati---festival-of-ideas-_-lee-kuan-yew-school.pdf?sfvrsn=3971430a_2|title=SRI MULYANI INDRAWATI}}&lt;/ref&gt;

2007-жылы Индонезияда экономикалык өсүш 6,6%ды түзүп, бул 1997-жылдагы Азия каржы каатчылыгынан берки эң жогорку көрсөткүч болду. 2008-жылдын июль айында Шри Мульяни Индонезия банкын жетектөөгө өткөн Будиононун ордуна Экономика боюнча координациялоочу министр болуп дайындалды. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thejakartapost.com/news/2008/06/25/sri-mulyani-named-coordinating-minister.html|title=Sri Mulyani named coordinating minister|work=[[The Jakarta Post]]|date=6 July 2008}}&lt;/ref&gt;

Улуу рецессияга карабастан, 2008-жылы өсүш 6% түзгөн. &lt;ref name=&quot;newsweek&quot; /&gt; 2009-жылдын январына карата мамлекеттик карыз 1999-жылдагы 100%дан [[Ички дүң өнүм|ички дүң продукциянын]] 30%га чейин төмөндөтүлдү, бул Индонезияга карызды чет элдик институционалдык инвесторлорго сатууну жеңилдетти. &lt;ref name=&quot;newsweek&quot; /&gt;

=== Bank Century компаниясынын куткаруу программасы жана кылмыш иштери боюнча айыптоолор (2008) ===
Мыйзам чыгаруу органын көзөмөлдөгөн Голкар партиясы Мулянини 2008-жылдагы каржы кризиси учурунда Bank Century компаниясын куткаруу боюнча кылмыштуу иш-аракеттерге катышкан деп айыптаган. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thejakartapost.com/news/2013/12/31/comments-state-lost-rp-7t-bank-century.html|title=Comments: State lost Rp 7t in Bank Century|work=[[The Jakarta Post]]|date=31 December 2013}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.brettonwoodsproject.org/2013/06/art-572717/|title=Indrawati under investigation over Indonesian banking scandal|work=[[Bretton Woods Project]]|date=26 June 2013}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thejakartapost.com/news/2010/05/06/sri-mulyani-indrawati-woman-century.html|title=Sri Mulyani Indrawati: Woman of the century|work=[[The Jakarta Post]]|date=6 May 2010}}&lt;/ref&gt; Куткаруу чараларын сындагандар бул кадам эч кандай мыйзамдуу ыйгарым укуксуз жана башка банктарда дүрбөлөңдү алдын алуу үчүн капиталды куюу зарылдыгын далилдебей туруп жасалганын билдиришет. Куткаруу программасы мамлекетке 6,7 миллион долларга жакын чыгым алып келди&amp;nbsp;триллион рупия (710 доллар)&amp;nbsp;миллион). &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/markets/indonesia-says-ready-to-sell-bank-mutiara-for-less-than-bailout-idUSL4N0MV11Y/|title=Indonesia says ready to sell Bank Mutiara for less than bailout|work=[[Reuters]]|date=3 April 2014}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2011-10-03/bank-indonesia-deputy-governor-investigated-over-loan-relieved-of-duties|title=Bank Century Fallout Spreads as Indonesia's Mulya Investigated|work=[[Bloomberg News]]|date=3 October 2011}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://asia.nikkei.com/Business/Mandiris-firefighter-spearheads-Indonesian-banking-transformation|title=Mandiri's firefighter spearheads Indonesian banking transformation|work=[[Nikkei Asia]]|date=28 May 2016}}&lt;/ref&gt; Шри Муляни зарылчылык катары куткаруу чараларын коргоп, эч кандай мыйзам бузууларды четке какты &lt;ref name=&quot;Rattling&quot; /&gt; Бул айыптоолор [[Импичмент|импичментке]] алып келиши мүмкүн эле. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.wsws.org/en/articles/2010/03/indo-m01.html|title=Indonesian bank bailout exposes split in ruling coalition|work=[[World Socialist Web Site]]|date=1 March 2010}}&lt;/ref&gt;

Шри Мульянинин саясатына карата сын Индонезиянын ошол кездеги вице-президенти Юсуф Калла тарабынан да айтылган. Ал Индонезия банкынын мурунку кызматкерлеринин эгер банктын кулашына жол берилгенде, өлкөнүн банк тутумуна жана экономикасына системалык таасирин тийгизмек деген ырастоолорун четке каккан.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thejakartapost.com/news/2012/09/20/kalla-claims-innocence-bailout-points-finger-sri-mulyani.html|title=Kalla claims innocence in bailout, points finger at Sri Mulyani|first=Margareth S.|last=Aritonang|work=[[The Jakarta Post]]|location=[[Jakarta]]|date=20 September 2012}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thejakartapost.com/news/2014/05/08/kalla-says-bank-century-bailout-had-no-legal-basis.html|title=Kalla says Bank Century bailout had no legal basis|work=[[The Jakarta Post]]|location=[[Jakarta]]|date=8 May 2014}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/indonesia/berita_indonesia/2014/05/140508_yusuf_kalla_saksi_bankcentury|title=Jusuf Kalla bersaksi di sidang Bank Century|work=[[BBC News]]|date=8 May 2014}}&lt;/ref&gt;

Өкүлдөр палатасынын атайын комитетиндеги тогуз фракция тең банкты куткаруунун натыйжасында шектүү, мүмкүн арам акчаны адалдоо белгилери бар бүтүмдөр жана арам акчаны адалдоо боюнча далилдер болгонун бир добуштан ырасташкан. Ошондой эле мындай алдамчылыктардын алдын алуу Индонезиянын Улуттук полициясы менен Коррупцияга каршы күрөшүү комиссиясынын (KPK) жоопкерчилиги болгонун белгилешкен.

Сусило Бамбанг Юдхойоно 2009-жылы июль айында Индонезиядагы президенттик шайлоодо кайрадан шайлангандан кийин, Шри Мульяни кайрадан каржы министри болуп дайындалган. 2009-жылы Индонезиянын экономикасы дүйнөнүн көпчүлүк экономикаларына таасир эткен Улуу рецессияга карабастан, 4,5% га өскөн. Индия жана Кытай менен катар Индонезия 2009-жылы 4% дан тез өскөн үч ири өнүгүп келе жаткан экономиканын бири болгон. &lt;ref name=&quot;newsweek&quot; /&gt; Шри Мулянинин көзөмөлү астында өкмөт [[Кирешеге салык|киреше салыгын төлөөчүлөрдүн]] санын 2005-жылы 4,35 миллиондон 2010-жылы дээрлик 16 миллионго чейин көбөйттү, ал эми салыктык түшүүлөр жыл сайын болжол менен 20% га өсүп, 2010-жылы 600 триллион рупийден ашты &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thejakartapost.com/news/2010/05/14/commentary-wanted-big-foot-finance-minister.html|title=Commentary: Wanted: Big Foot for finance minister}}&lt;/ref&gt;

2014-жылдын май айында Шри Муляни Century Bank компаниясынын каржылык жардамына байланыштуу сотто көрсөтмө берип, ал каржылык жардам жакшы чечим болгонуна ишенерин кайталаган. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/indonesia/berita_indonesia/2014/05/140502_sidang_srimulyani_saksi_bankcentury|title=Sri Mulyani bersaksi pada sidang Bank Century|work=[[BBC News]]|date=2 May 2014}}&lt;/ref&gt;

=== Кызматтан кетүү жана Дүйнөлүк банкка өтүү (2010) ===
[[File:Indrawati,_Sri_Mulyani_(IMF).jpg|thumb|210x210px| Шри Муляни Дүйнөлүк банк тобунун башкаруучу директору болуп иштеген (2010)]]
2010-жылдын 5-майында Шри Муляни [[Бүткүл дүйнөлүк банк|Дүйнөлүк банктын]] үч башкаруучу директорунун бири болуп дайындалып, 30-июнда 4 жылдык мөөнөтүнөн кийин кызматтан кеткен жана [[Түштүк Америка|Түштүк Американын]], Кариб деңизинин , Чыгыш Азия-Тынч океан аймагынын, Жакынкы Чыгыштын жана Түндүк Африканын 74 өлкөсүндө иштөөгө жооптуу болгон Хуан Хосе Дабубдун ордуна дайындалган.  &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-05-05/indonesia-s-sri-mulyani-named-top-adviser-to-world-bank-president-zoellick|title=Indonesia's Sri Mulyani Given Top World Bank Role}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thejakartapost.com/news/2010/05/08/why-world-bank-needs-sri-mulyani.html|title=Why the World Bank needs Sri Mulyani?}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;questions&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.dw.com/en/questions-arise-as-indonesian-finance-minister-resigns/a-5544378|title=Questions arise as Indonesian finance minister resigns}}&lt;/ref&gt;

Муляни 2010-жылдын май айында каржы министри кызматынан кеткен. &lt;ref name=&quot;Rattling&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thejakartapost.com/news/2010/05/11/text-your-say-sri-mulyani-quits.html|title=Text your say: Sri Mulyani quits|work=[[The Jakarta Post]]|date=11 May 2010}}&lt;/ref&gt; Анын кызматтан кетиши терс кабыл алынган; Индонезиянын фондулук биржасы бул жаңылыктан кийин Азиядагы кеңири сатуулардын алкагында 3,8% га төмөндөп жабылган, ал эми Индонезия рупиясы долларга карата дээрлик 1% га төмөндөгөн. &lt;ref name=&quot;questions&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;Rattling&quot; /&gt; Индонезиянын фондулук биржасындагы төмөндөө 17 айдын ичиндеги эң кескин төмөндөө болду. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-05-05/indonesia-stocks-slump-most-in-17-months-as-minister-resigns|last=Moestafa|first=Berni|date=5 May 2010|title=Indonesia Stocks Slump Most in 17 Months as Minister Resigns|work=[[Bloomberg News]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://money.usnews.com/investing/news/articles/2024-02-01/analysis-indonesian-markets-rattled-by-election-uncertainty-finance-ministers-future|title=Analysis-Indonesian Markets Rattled by Election Uncertainty, Finance Minister's Future|work=[[U.S. News &amp; World Report]]|date=1 February 2024}}&lt;/ref&gt;

Анын кызматтан кетиши саясий кысымга, айрыкча Голкардын таасирдүү магнаты жана лидери Абуризал Бакринин кысымына байланыштуу деген божомолдор кеңири тараган. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/indonesia-buck-stops-sri-mulyani|title=Indonesia: the buck stops with Sri Mulyani|work=[[Lowy Institute]]|date=9 March 2023}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|title=SBY political deal may be behind Mulyani's exit|url=https://www.asia-pacific-solidarity.net/index.php/news/2010-05-06/sby-political-deal-may-be-behind-mulyanis-exit.html|work=[[The Jakarta Post]]|date=5 May 2010}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/03/03/business/global/03iht-bank.html|title=Fight Erupts Over Inquiry Into Jakarta Bank Bailout|work=[[The New York Times]]|date=2 March 2010}}&lt;/ref&gt; Бакринин Шри Муляниге &lt;ref&gt;{{Cite news|title=Indonesia Loses Its Stellar Reformer|url=https://www.asiasentinel.com/p/indonesia-loses-its-stellar-reformer|work=[[Asia Sentinel]]|date=6 May 2010}}&lt;/ref&gt; карата кастыгы анын Бакринин тобу тарабынан [[Салык төлөөдөн баштартуу|салык алдамчылыгы]] боюнча иликтөөсүнөн, өкмөттүк каражаттарды колдонуу менен Бакринин көмүр кызыкчылыктарын колдоодон баш тартуусунан &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.smh.com.au/world/indonesia-reels-from-corruption-fighters-departure-for-world-bank-20100505-uaon.html|title=Indonesia reels from corruption fighter's departure for World Bank|work=[[Sydney Morning Herald]]|date=6 May 2010}}&lt;/ref&gt; жана Бакринин компаниясы тарабынан бургулоодон улам келип чыккан Сидоаржо сел агымын &quot;табигый кырсык&quot; деп жарыялоодон баш тартуусунан улам болгон. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://vcresearch.berkeley.edu/news/strongest-evidence-date-links-exploration-well-lusi-mud-volcano|title=Strongest evidence to date links exploration well to Lusi mud volcano|work=[[University of California, Berkeley]]|date=11 February 2010}}&lt;/ref&gt;

2010-жылдын 20-майында президент Сусило Бамбанг Юдхойоно анын ордуна Индонезиядагы эң ири Банк Мандири банкынын башкы директору Агус Мартовардожону дайындады. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.brecorder.com/news/3763348|title=Indonesia picks banker as new finance minister|work=[[Business Recorder]]|date=20 May 2010}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.dw.com/en/banker-agus-martowardojo-is-indonesias-new-finance-minister/a-5593949|title=Banker Agus Martowardojo is Indonesia's new Finance Minister|work=[[Deutsche Welle]]|date=20 May 2010}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204346104576636252590787080|title=Indonesian President Taps New Ministers|first=Eric|last=Bellman|work=[[The Wall Street Journal]]|date=17 October 2011}}&lt;/ref&gt;

=== Австралиянын чалгындоо кызматынын хакердик чабуулу боюнча божомолу (2013) ===
2013-жылдын ноябрында ''The Guardian гезити'' Эдвард Сноудендин ачыкка чыгарган маалыматтарына негизделген макалаларды жарыялаган, анда Австралиянын чалгындоо кызматы 2009-жылы Индонезиянын жогорку даражалуу лидерлеринин уюлдук телефондорун бузуп киргени көрсөтүлгөн. Алардын арасында ошол кезде каржы министри болуп иштеген Шри Муляни да бар болчу. Австралиянын премьер-министри Тони Эбботт бул аракеттерди коргоп, бул иш-аракеттер &quot;тыңчылык&quot; эмес, &quot;изилдөө&quot; экенин жана алардын максаты ар дайым кандайдыр бир маалыматты &quot;жакшылык үчүн&quot; колдонуу болорун айтты. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2013/nov/18/australia-tried-to-monitor-indonesian-presidents-phone|title=Revealed: Australia tried to monitor Indonesian president's phone|first=Ewen|last=MacAskill|work=[[The Guardian]]|date=18 November 2013}}&lt;/ref&gt;

=== Финансы министри болуп кайрадан дайындалышы (2016–2025) ===
2016-жылы Шри Муляни кайрадан каржы министри болуп дайындалган. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/world/indonesias-president-appoints-world-banks-sri-mulyani-as-finance-minister-idUSKCN1070DE/|title=Indonesia's president appoints World Bank's Sri Mulyani as finance minister}}&lt;/ref&gt; 2017-жылдан 2019-жылга чейин Шри Мульяни FinanceAsia тарабынан үч жыл катары менен Азия-Тынч океан аймагындагы эң мыкты каржы министри деп табылган. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://en.antaranews.com/news/330505/sri-mulyani-indrawati-strikes-again-as-prabowos-finance-minister|title=Sri Mulyani Indrawati strikes again as Prabowo's finance minister}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.financeasia.com/article/sri-mulyani-indrawati-asias-best-finance-minister/434882|title=Sri Mulyani Indrawati: Asia's best finance minister}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.financeasia.com/article/why-mulyani-indrawati-is-again-asias-best-finmin/450418|title=Why Mulyani Indrawati is again Asia's best finmin}}&lt;/ref&gt; 2018-жылы Индонезия 2012-жылдан берки эң төмөнкү бюджеттик тартыштыкты каттаган. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://setkab.go.id/en/sri-mulyani-2018-state-revenue-reaches-100/|title=Sri Mulyani: 2018 State Revenue Reaches 100%}}&lt;/ref&gt;

2020-жылдын февраль айында Шри Мульяни COVID-19 рецессиясынын кесепеттерин азайтуу үчүн 10,3 триллион рупия экономикалык стимулдаштыруу пакетин жарыялаган. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/indonesia-economy/update-1-indonesia-announces-nearly-750-mln-stimulus-in-response-to-coronavirus-idUSL3N2AP2P1/|title=Indonesia announces nearly $750 mln stimulus in response to coronavirus}}&lt;/ref&gt; 2020-жылдын апрель айында, [[COVID-19 пандемиясы]] учурунда, Шри Муляни Индонезиянын тарыхындагы эң узак мөөнөттүү насыя болгон 50 жылдык мөөнөткө ээ болгон глобалдык облигациялар сериясын чыгарган. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://setkab.go.id/en/govt-issues-us4-3b-electronic-global-bonds/|title=Gov't Issues US$4.3B Electronic Global Bonds|publisher=[[Indonesia]]}}&lt;/ref&gt; 2021-жылы, Президенттин №78/2021 Жарлыгы күчүнө киргенден кийин, ал Сухарсо Моноарфа менен бирге Улуттук Изилдөө жана Инновация Агенттигинин Башкаруу комитетинин орун басарларынын бири болгон. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20210902205820-20-689093/jokowi-teken-perpres-baru-brin-kewenangan-megawati-bertambah|title=Jokowi Teken Perpres Baru BRIN, Kewenangan Megawati Bertambah}}&lt;/ref&gt;

2024-жылдын 20-октябрында Шри Мульяни президент Прабово Субианто тарабынан 2029-жылы аяктаган үчүнчү мөөнөткө катары менен каржы министри болуп кайрадан дайындалып, үч президенттик администрациянын тушунда бул кызматты ээлеген биринчи аял болду. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-10-20/finance-minister-indrawati-reappointed-in-new-indonesia-cabinet|last=Harsono|first=Norman|title=Sri Mulyani reappointed in new Indonesia Cabinet|work=[[Bloomberg News]]|location=[[Jakarta]]|date=20 October 2024}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://thediplomat.com/2024/10/prabowo-to-reappoint-sri-mulyani-as-indonesias-finance-minister/|title=Prabowo to Reappoint Sri Mulyani as Indonesia's Finance Minister|first=Sebastian|last=Strangio|work=[[The Diplomat (magazine)|The Diplomat]]|date=15 October 2024}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/indonesias-prabowo-considering-offering-sri-mulyani-cabinet-post-sources-2024-10-14/|title=Indonesia's Prabowo asks Sri Mulyani to remain as finance minister|first=Stefanno|last=Sulaiman|work=[[Reuters]]|location=[[Jakarta]]|date=14 October 2024}}&lt;/ref&gt; 2025-жылдын август айындагы Индонезиядагы нааразычылык акцияларынан кийин, ал 8-сентябрда Прабово тарабынан каржы министри кызматынан бошотулган. &lt;ref&gt;{{Cite news|title=Indonesian leader fires ministers of finance and security after deadly protests|url=https://apnews.com/article/indonesia-protests-ministers-fired-3776bd9365804cda9f7c3f85b2104502|work=AP News|date=8 September 2025}}&lt;/ref&gt;

== Жеке жашоо ==
Шри Муляни 1988-жылы экономист Тонни Сумартоного турмушка чыгып, үч баласы бар. &lt;ref name=&quot;leekuan&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thejakartapost.com/news/2017/06/25/sri-mulyani-swarmed-by-guests-during-idul-fitri-open-house.html|title=Sri Mulyani swarmed by guests during Idul Fitri open house|work=[[The Jakarta Post]]|date=25 June 2017}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.liputan6.com/citizen6/read/5226044/mengenal-sosok-tonny-sumartono-suami-sri-mulyani-yang-jarang-tersorot|title=Mengenal Sosok Tonny Sumartono, Suami Sri Mulyani yang Jarang Tersorot|work=[[Liputan 6]]|date=7 March 2023}}&lt;/ref&gt; Ал кесипкөй экономист жана эч кандай саясий көз карашы жок. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.smh.com.au/world/indonesia-reels-from-corruption-fighters-departure-for-world-bank-20100505-uaon.html|title=Indonesia reels from corruption fighter's departure for World Bank|work=[[Sydney Morning Herald]]|date=6 May 2010}}&lt;/ref&gt; Муляни өзүн аялдар үчүн үлгү деп эсептейт. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.dw.com/en/indonesias-sri-mulyani-a-reformer-working-for-womens-rights/a-58223887|title=Sri Mulyani: A reformer working for Indonesia's women|work=[[Deutsche Welle]]|date=7 November 2021}}&lt;/ref&gt;

Шри Мулянинин резиденциясы 2025-жылдын август айында 31-августта Индонезияда болгон нааразылык акциялары учурунда тонолгон. 
[[Категория:Туулгандар 1962-жылы]]
[[Категория:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>eagtbnz4e73lshc6279zpvctvnndlpz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучу:Akmaral11A</title>
    <ns>2</ns>
    <id>155058</id>
    <revision>
      <id>664427</id>
      <parentid>664024</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T16:44:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akmaral11A</username>
        <id>49709</id>
      </contributor>
      <comment>Лана Тереза</comment>
      <origin>664427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1053" sha1="6eyr6283z4ev9cjzrrd4tykn40h5m1w" xml:space="preserve">'''[https://kinetoon.com/ru/name/lana-condor Лана Кондор]'''


'''Лана Тереза Кондор''' (англ. Lana Therese Condor) — америкалык актриса. Ал 1997-жылы 11-майда [[:ru:Кантхо|Вьетнамдын Кантхо шаарында]] төрөлгөн.

Лана Кондор актёрдук карьерасын 2016-жылы «[[:ru:Люди_Икс:_Апокалипсис|Икс адамдар: Апокалипсис]]» тасмасындагы Жубилинин ролу менен баштаган.

Ал 2018-жылы жарык көргөн [[:en:To_All_the_Boys_I've_Loved_Before|«Мен сүйгөн бардык балдарга» (To All the Boys I’ve Loved Before)]] романтикалык тасмасында Лара Жин Ковинин ролун аткарып, кеңири таанылган.

Ошондой эле ал «[[Алита: Согуш периштеси]]» тасмасында Койоми аттуу каармандын ролун аткарган.</text>
      <sha1>6eyr6283z4ev9cjzrrd4tykn40h5m1w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мелания Трамп</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155137</id>
    <revision>
      <id>664421</id>
      <parentid>664189</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:21:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Artelow &quot;[[Трамп, Мелания]]&quot; барагын &quot;[[Мелания Трамп]]&quot; деп кайра атады: Кыргыз тилинде бир адамдын фамилиясы, аты жана атасынын аты үтүр менен ажыратылбайт</comment>
      <origin>664189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16888" sha1="2na9y08ume46devymeex3ghwuhripga" xml:space="preserve">[[Файл:Melania Trump’s Official White House Portrait (2025).jpg|thumb]]
'''Мелания Кнаусс Трамп''' (Кыргызча). (Словен); туулган аты — Мелания Кнавс (словен); Уруу. 26-апрель, 1970-жыл, Ново-Место, СР Словения, Югославия) - америкалык фотомодель, кол сааттардын жана зер буюмдардын Дизайнери. 20-жылдын 2025-январынан тартып АКШнын биринчи айымы.

АКШнын 45 жана 47-президенти Дональд Трамптын жубайы. Өлкөнүн тарыхындагы экинчи (Жаклин Кеннедиден кийин) католик динин тутунган биринчи айым. Өлкөнүн тарыхындагы экинчи (Луиза Адамстан кийин) АКШдан тышкары төрөлгөн биринчи айым. Өлкөнүн тарыхындагы экинчи (Френсис Кливлендден кийин) тыныгуу менен эки жолу биринчи айым болгон аял.

Словен тилинен тышкары беш тилде сүйлөйт: англис, немис, француз, Италия жана серб-хорват.

Келип чыгышы

Меланиянын үй-бүлөлүк дарагы алты өлкөнү камтыган көптөгөн бутактардан турат: Австрия-Венгрия, Югославия Падышалыгы, фашисттик Германия, социалисттик Югославия, Словения жана АКШ.

Аталык линия

Меланиянын чоң атасы Антон Кнавс 10-жылы 1874-июнда туулган. Алоизия Бевкке үйлөнгөн, коңшу Свети-Юрий[англ.]. Той 1898-жылы ноябрда болгон. Жубайлар сегиз балалуу болушкан: Тун уулдары Антон жана Франсишка, Йожеф (Меланиянын чоң атасы), Франк, Амалия, Мария, Джулиана жана Кристина.

Меланиянын чоң атасы 3-жылы 1904-мартта туулган. Экинчи дүйнөлүк согуш башталганга чейин эле Антония Рибич менен кудалашкан. Ягненица шаарында кичинекей мейманканага ээ болгон Кирпи үй-бүлөсү менен жубайлардын байланышы [англ.], жаш жубайларга ресторанды ижарага алууга уруксат берди. Йожеф жакын жерде жайгашкан &quot;Пятник&quot; кагаз чыгаруучу фабрикадан жумуш таап, Антония ресторанды жетектей баштады. Көп өтпөй жубайлар тун уулу Йошко (кырсыктан улам мектеп жылдарында каза болгон). Экинчи дүйнөлүк согуш учурунда экинчи бала, Меланиянын атасы төрөлгөн . Ата-энеси уулуна Германиянын оккупациясы учурунда үй-бүлөнү сактап калат деп үмүттөнүп, Вальдемар (Виктор)[Настя] деген ысым беришкен. Кийинчерээк алар Радечеге [англ.], 17-Апрель, 1944-жылы жубайлардын үчүнчү уулу Герман (Герман)[осат] төрөлгөн.

Меланиянын атасы Виктор Кнавс 1964-жылдын февраль айынан бери Храстник шаарынын мэри болуп иштеген. Эки жылдан кийин эки жыл бою жергиликтүү башчынын жеке айдоочусу болгон трбовле шаарына көчүп барган. 1968-жылдын апрелинде текстиль фабрикасынын директорунун шоферу болуп, 14 айдан кийин иштен алынган. Андан кийин чакан ишканаларда унаа жана мотоцикл сатуучу болуп иштеген, кийинчерээк өлкөдөгү эң ири компаниялардын бири болгон &quot;Освада&quot; иштеген. 16-январь 1991-жылы Люблянада штаб-квартирасы менен Сахна чеберин негиздеген. Компаниянын негизги иши мопеддерди жана мотоаппаратураларды сатуу болгон(учурда жокко чыгарылган).

Фамилиянын германизациясы

1940-жылдардын башында Югославия оккупацияланган. Документтерди, шаарлардын жана аймактардын аталыштарын германизациялоо саясаты жүргүзүлдү. Оккупацияланган жердин жашоочулары немис вариациясын гана колдоно алышкан, ошондуктан меланиянын атасынын фамилиясы Кнаусс деп көрсөтүлгөн. 1990-жылдары Виктор өзүнүн бизнесин режиссерлук деп атап, кайрадан словениялык фамилияны Германдаштырган. Мелания моделдик карьерасын баштаганда бул вариацияны карманган .

Энелик линия

Меланиянын чоң атасы Антон Ульчник 9-жылы 1910-январда под[англ.]. Анын атасы көп өтпөй каза болуп, апасы Мариета кайрадан үйлөнгөн. Атасынын өлүмүнө байланыштуу балага камкорчу, өтүкчү Йозеф Стефанич дайындалган, анын аркасында ал бут кийим тигүү менен да алектенген. 17 жашында раку шаарына көчүп келип, Экинчи дүйнөлүк согуштун башталышына чейин Младич Агайдын тушунда иштеген. Ошол эле жерден Амалия Глиха менен таанышып, көп өтпөй кудалашкан. Жубайлар сегиз балалуу болушкан: Желко Антон, айда, Станислав, айда, Ольга, Амалия (Меланиянын энеси), Мария жана Франци[октоп]. Амалия менен Ольга башка Улчниктердин балдарындай ракта төрөлгөн эмес, Австриянын Грац шаарынан Юдендорф-Страссенгель Коммунасына жакын жерде. 1946-жылы үй-бүлө рак оорусуна кайтып келген .

Меланиянын апасы Амалия Кнавс (9 — июль, 1945-9-январь, 2024) жана анын эжеси айда пенсияга чыкканга чейин &quot;диод&quot; (Севница) балдар кийимдерин чыгаруучу фабрикада иштешкен. 29-июль 1967-жылы Амалия Виктор Кнавска үйлөнгөн. Үйлөнүү үлпөтү Подвин сепилинде[словен] өттү.

Өмүр баяны жана Карьерасы

Меланиянын чөмүлтүлүшү болгон Сент-Лоуренс чиркөөсү

Алгачкы жылдар

26-апрель 1970-жылы Ново-Место (Югославия[24]) туулган, үй-бүлөнүн экинчи баласы болгон (тун баласы анын эжеси Инес болгон). 14-июнда Мелания апасынын кичи мекени Рак шаарында жайгашкан Сент-Лоуренс чиркөөсүндө чөмүлтүлгөн. Словениянын борборунан бир сааттык аралыкта Севницада өскөн. Ошол мезгилдеги балдардын көбү бала бакчага барышкан, бирок Мелания үй-бүлө досторунун эжеси жана кызы Диана дерн менен бирге алты жаштан жети жашка чейин &quot;таеже&quot; деп атаган нянянын колунда тарбияланган.

1975-жылы, беш жашында Мелания алгач подиумга чыккан. Бул Люблянадагы Словениянын апасы иштеген &quot;Восте&quot; жана мурск-собота[Исоче] шаарындагы &quot;сарод&quot; текстиль фабрикаларынын мода көргөзмөлөрүндө болгон. Меланиянын модель катары алгачкы сүрөттөрү 1977-жылдын январында. Люблянадан тышкары Мелания Раденцте[англ.] жана Белградда. Амалия Кнавс кызы үчүн кийимдердин эскиздерин тарткан. Мектептин сүйүктүү сабактары география жана сүрөт искусствосу болгон. Англис тили мугалими Роман Ивачичтин айтымында, Мелания &quot;дайыма экстраваганттуу көрүнгөн&quot;. Эгер ал кандайдыр бир кийим сатып алса, аны кайра жасоого же ага бир нерсе тигүүгө аракет кылган; токуу менен алектенген, өзгөчө аксессуар катары иштей турган жүндөн жасалган баш кийимдер.

1985-жылы сентябрда Люблянада жайгашкан сүрөт жана дизайн кесиптик лицейинде окуй баштаган. 1987-жылы премьер-министр Янез Дрновшектин жана анын мураскери Антон Роптун коомчулук менен байланыш боюнча кеңешчиси боло турган Питер Бутолн менен таанышкан. Алардын мамилеси көпкө созулган жок. Кыязы, жубайлар ошол эле жылдын күзүндө бутолн милдеттүү аскердик кызматка чакырылганда ажырашкан. Окууну аяктагандан кийин 1989-жылдын күзүндө Любляна университетинин Архитектура, курулуш жана геодезия факультетине &quot;дизайн&quot; адистигин тандап тапшырган (&quot;архитектура&quot;программасына киргизилген). Ошол эле учурда Римге барып, &quot;Чинечиттанын&quot; басма сөз катчысы кызматына сынакта катышып, жеңишке жетишкен. Жогорку окуу жайында окутуунун биринчи курсунун жыйынтыгы боюнча, Мелания берилбеген эки сабактар пассив бар, окутууну таштоого чечим кабыл алды.

Моделдик мансап

Он жети жашында моделдик карьерасын баштаган. Кнавстын антропометриялык параметрлерин орнотууга жетишкен словениялык фотограф стене Йэрко (Севр) менен кызматташкан. Анын айтымында, Меланиянын бою 176,5 см, Салмагы-55 кг, фигуранын параметрлери — 85-65-93.

1992-жылы моделдик агенттик менен келишим түзгөн. Ошол эле жылы &quot;өнүгүү&quot; сулуулар сынагында (Словения) үчүнчү орунду ээлеген. 1993-жылдын жазында Венада одот моделдик агенттигинин өкүлү, ээси Затрес &amp; соот Вольфганг Шварц менен таанышып, кийин ага промоушн, ошондой эле европалык жалтырактарга чыгууну камсыз кылган. Биринчи испан журналынын мукабасында анын көрүнүшү болуп Саналатчыгарма (1996-жылдын апрели). 1990-жылдардын ортосунда Мелания көбүнчө Миланда, Парижде жана Мадридде чет өлкөлөрдө иштеген, Дюссельдорфто мода көргөзмөсүндө жок дегенде бир жолу көрүлгөн. Анын кардарлары значились Les Copains, Coveri, Mariella Burani, Pernas, Versus жана Ferre. 1995-жылдын ортосунда &quot;пищ&quot; компаниясынын тең ээси Паоло Дзамполли [англ.] [44], Европа боюнча скаут сапарында жүргөн болочок күйөөсү Дональд Трамптын досу. Дзамполли аны АКШга көчүп кетүүгө көндүргөн. 1996-жылы Кнавс Манхэттендин борборундагы 14-көчөгө, Зекендорф тауэрс[англ.]. АКШда, тактап айтканда Нью-Йоркто жана Лос-Анжелесте иштеген. Негизинен жарнама каталогдору үчүн тартылган. 2001-жылы &quot;үлгүлүү эркек&quot; тасмасына тартылган. 2026-жылдын январында өзү жөнүндө &quot;Мелания&quot; аттуу тасманын бет ачары болгон.

Дональд Трамптын Жубайы

Карен Макдугал, Дональд Трамп, Билл Клинтон жана Мелания Кнавс (келечектеги Трамп). 2000-жылдагы сүрөт

Дзамполлинин эскерүүлөрү боюнча, Дональд Трамп жана Мелания Кнавс 1998-жылдын аягында &quot;Ноча[англ.] &quot;нью-Йорктогу мода жумалыгында. Ошол күнү кечинде Трамп клубга норвегиялык Селина Миделфарттын [англ.]. Мелания болсо фотограф Эдит Молнардын жана анын агенти Паоло Дзамполлинин компаниясында болгон,алар аны кийинчерээк Трампка өтүп баратканда тааныштырышкан. Ошол учурда Мелания 28 жашта, Дональд 52 жашта. Ошол учурда Трамп дагы деле Марла Маплес менен никеде турган (алар 1997-жылдан бери өзүнчө жашашкан). Мелания профессионал модель болуп, Нью-Йоркто концерт бере баштаганда мамиле бекемделди. Алардын байланышы Трамптын бизнеске багытталган реалити-шоусу &quot; эго [англ.] &quot;, ошондой эле алардын биргелешкен аткаруусунан кийин &quot;[англ.] &quot;, анда Трамп &quot;өз жашоосунун сүйүүсү&quot;жөнүндө билдирди. Атак-даңк Кнавсты Британ ПАССИЧ журналы менен кызматташууга алып келди, ал үчүн ал жылаңач сүрөткө түшкөн. Анын сүрөтү 2000-жылдын январь айындагы чыгарылыштын мукабасында пайда болгон. Кийин ал ошондой эле появлялась журналдарда Harper's Bazaar, Glamour, Vanity Fair, Elle, Vogue. Америкалык модельер Оскар де ла Рента Меланияны &quot;аялдык инкарнация&quot;деп атаган .

Алар Трамп 2000-жылы Реформа партиясынын президенттикке талапкерлигин көрсөтүү өнөктүгүн жүргүзүп жатканда чогуу пайда болгон. Эгер ал президент болуп калса, анын ролу кандай болот деп сураганда, Мелания: &quot;мен Бетти Форд же Жаклин Кеннеди сыяктуу салттуу болмокмун&quot;, - деп жооп берди.</text>
      <sha1>2na9y08ume46devymeex3ghwuhripga</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лили-Роуз Депп</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155210</id>
    <revision>
      <id>664417</id>
      <parentid>664335</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:14:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Artelow &quot;[[Депп, Лили-Роуз]]&quot; барагын &quot;[[Лили-Роуз Депп]]&quot; деп кайра атады: Кыргыз тилинде бир адамдын фамилиясы, аты жана атасынын аты үтүр менен ажыратылбайт</comment>
      <origin>664335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="514" sha1="6sl84pllz8zmsi6jalcu4o0pyx0k0zm" xml:space="preserve">{{Кинематографчы}}
'''Лили-Роуз Мелоди Депп''' ({{Lang-en|Lily-Rose Melody Depp}}  ( 1999-жылы 27-майда туулган, Нойи-сюр-Сен, Иль-де-Франс, [[Франция]] ) - француз-америкалык [[Актёрдук искусство|актриса]] жана модель, америкалык актёр [[Джонни Депп]] менен француз ырчысы жана актрисасы Ванесса Парадидин кызы.</text>
      <sha1>6sl84pllz8zmsi6jalcu4o0pyx0k0zm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Валиева Камила Валерьевна</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155211</id>
    <revision>
      <id>664415</id>
      <parentid>664341</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:13:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Artelow &quot;[[Валиева, Камила Валерьевна]]&quot; барагын &quot;[[Валиева Камила Валерьевна]]&quot; деп кайра атады: Кыргыз тилинде бир адамдын фамилиясы, аты жана атасынын аты үтүр менен ажыратылбайт</comment>
      <origin>664341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7645" sha1="94njw3i6ufydk2ifmocbekkoqabm065" xml:space="preserve">Камила Валиева — танымал россиялык фигурист, 2022-жылдагы Олимпиада оюндарынын командалык мелдешинин чемпиону (кийинчерээк дисквалификацияланган), Европа чемпиону (2022) жана Россиянын фигуралык муз тебүү боюнча эл аралык деңгээлдеги эң чебер спортчуларынын бири.

Төмөндө Камила Валиеванын өмүр баяны, спорттук жолу жана эң негизги жетишкендиктери тууралуу кеңири маалымат кыргыз тилине которулуп, даярдалды.

== 1. Өмүр баяны жана спорттук жолунун башталышы ==
Камила Валерьевна Валиева 2006-жылы 26-апрелде Казань шаарында туулган. Улуту боюнча татар.Үч жашынан баштап спорт менен алектене баштаган. Башында ата-энеси аны гимнастика, балет жана фигуралык муз тебүү секцияларына беришкен, бирок убакыттын өтүшү менен Камила муз үстүндө тебүүнү тандаган.

Казандагы биринчи машыктыруучусу Ксения Иванова болгон. 2012-жылы үй-бүлөсү Москва шаарына көчүп өткөндөн кийин, Камила «Москвич» спорттук мектебинде машыгуусун уланткан. Скейтчи катары анын таланты тез арада байкалып, 2018-жылы Этери Тутберидзенин атактуу «Самбо-70» («Хрустальный») мектебине кабыл алынган.

== 2. Юниордор арасындагы ийгиликтери (2019–2020) ==
Этери Тутберидзенин жетекчилиги астында Валиева эл аралык деңгээлде тез эле чоң ийгиликтерге жетишти.

* '''«Кыз кенептеги шар менен» (Girl on the Ball):''' Камиланын юниордук мезгилдеги кыска программасы дүйнөлүк фигуралык муз тебүү коомчулугунда жогору бааланган. Ал тургай Пабло Пикассонун кызы Палома Пикассо бул номерди көрүп, Камиланын талантына суктанганын билдирген.
* '''Гран-при сериясы жана Дүйнө чемпиондугу:''' 2019/2020-жылдардагы мезгилде Валиева Юниорлор арасындагы Гран-при мелдешинин финалын жана 2020-жылы Таллиннде өткөн Юниорлор арасындагы Дүйнө чемпионатын жеңип алган.

Камила татаал төрттүк секирүүлөрдү (четверной тулуп) жана үч эселенген аксель (триксель) элементтерин ишенимдүү аткарган аз сандагы фигуристтердин катарына кирди.

== 3. Чоңдор арасындагы дебют жана рекордор (2021–2022) ==
2021/2022-жылдардагы олимпиадалык мезгилде Валиева чоңдор арасындагы мелдештерге чыгып,катары менен бир нече дүйнөлүк рекорддорду жаңыртты.

* '''Рекорддор:''' Ал кыска программада, эркин программада жана эки программанын суммасы боюнча эң жогорку упайларды алып, рекорд койгон.
* '''Европа чемпионаты (2022):''' Таллинде өткөн Европа чемпионатында алтыным медаль багындырып, өзүнүн Олимпиадага башкы фаворит катары бара жатканын далилдеген.

== 4. 2022-жылдагы Пекин Олимпиадасы жана Допинг чыры ==
2022-жылы Пекинде өткөн Кышкы Олимпиада оюндарында Валиева Россия олимпиадалык комитетинин командасынын курамында командалык мелдеште алтын медаль уткан. Ал Олимпиада тарыхында төрттүк секирүүнү ийгиликтүү аткарган биринчи аял фигурист болуп калды.

Бирок, командалык мелдештен кийин 2021-жылдын декабрь айында алынган допинг-тесттин жыйынтыгында тыюу салынган «триметазидин» заты табылганы белгилүү болгон. Бул окуя чоң эл аралык чууну жаратты.

Спорттук арбитраждык сот (CAS) убактылуу чечим чыгарып, Валиевага жеке мелдешке катышууга уруксат берген. Бирок моралдык жана психологиялык басымдан улам, Камила жеке мелдеште төртүнчү орунду гана ээлеген.

== 5. Сот чечими жана дисквалификация (2024) ==
2024-жылдын январь айында Спорттук арбитраждык сот (CAS) Камила Валиеваны антидопинг эрежелерин бузган деп таап, аны '''4 жылга мелдештерден четтетти''' (дисквалификация мөөнөтү 2021-жылдын 25-декабрынан баштап эсептелген).

Бул чечимдин натыйжасында:

# Валиеванын 2021-жылдын 25-декабрынан кийинки бардык натыйжалары, анын ичинде 2022-жылдагы Европа чемпиондугунун алтын медалы жана Пекин Олимпиадасындагы командалык алтын медалы жокко чыгарылды.
# Командалык мелдештеги алтын медаль АКШ курамасына берилип, Россия курамасы коло медалга түшүрүлгөн.

== 6. Башкы жетишкендиктери жана статистикасы ==

* '''Юниорлор арасындагы Дүйнө чемпиону''' (2020)
* '''Юниорлор арасындагы Гран-при финалынын жеңүүчүсү''' (2019)
* '''Россиянын чемпиону''' (2022 - кийинчерээк чечим менен жокко чыгарылган)
* '''Европа чемпиону''' (2022 - кийинчерээк чечим менен жокко чыгарылган)
* '''Эл аралык спорт чебери'''

Камила Валиева өзүнүн укмуштуудай ийкемдүүлүгү, музыкалуулугу, теңдеши жок муз үстүндөгү хореографиясы жана татаал секирүүлөрдү аткаруу чеберчилиги менен фигуралык муз тебүү тарыхында эң таланттуу фигуристтердин бири катары калат.</text>
      <sha1>94njw3i6ufydk2ifmocbekkoqabm065</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Салтер Сюзанна</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155218</id>
    <revision>
      <id>664413</id>
      <parentid>664364</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:13:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Artelow &quot;[[Салтер, Сюзанна]]&quot; барагын &quot;[[Салтер Сюзанна]]&quot; деп кайра атады: Кыргыз тилинде бир адамдын фамилиясы, аты жана атасынын аты үтүр менен ажыратылбайт</comment>
      <origin>664364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4262" sha1="0yi3gk0po7et47hj3hekeantkwnd49c" xml:space="preserve">
{{Инфобокс адам|аты-жөнү=Сюзанна Солтер|түпнуска аты=Susanna Madora Salter|сүрөт=Susanna Madora Salter.jpg|туулган күнү=2-март, 1860|туулган жери=Ламайра, Огайо, АКШ|каза болгон күнү=17-март, 1961|каза болгон жери=Норман, Оклахома, АКШ|кесиби=Саясий ишмер|кызмат орду=Аргония шаарынын мэри|кызмат мөөнөтү=1887–1888}}

'''Сюзанна Мадора Солтер''' (англ. ''Susanna Madora Salter'', кыз кезиндеги фамилиясы — Кинси; 1860-жылдын 2-марты — 1961-жылдын 17-марты) — америкалык саясий ишмер жана коомдук активист. Ал 1887–1888-жылдары Канзас штатындагы Аргония шаарынын мэри болуп иштеген. Солтер АКШнын тарыхында мэр болуп шайланган биринчи аял катары белгилүү.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kansasleadershipcenter.org/susanna-salter/|title=Susanna Salter|publisher=Kansas Leadership Center|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Өмүр баяны ==
Сюзанна Мадора Кинси 1860-жылдын 2-мартында АКШнын Огайо штатында төрөлгөн. Ал 12 жашында үй-бүлөсү менен Канзас штатына көчүп барган. 1878-жылы Канзас штатындагы айыл чарба колледжине окууга кирген, бирок ден соолугуна байланыштуу окуусун аяктаган эмес.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Susanna_M._Salter|title=Susanna M. Salter|publisher=Wikipedia|language=en}}&lt;/ref&gt;

1880-жылы Льюис Эллисон Солтерге турмушка чыккан. Алардын тогуз баласы болгон. Сюзанна аялдардын коомдук иштерге катышуусун колдогон уюмдарга жана алкоголдук ичимдиктерге тыюу салууну жактаган кыймылга катышкан.

== Саясий ишмердиги ==
1887-жылдын 4-апрелинде Сюзанна Солтер Аргония шаарынын мэри болуп шайланган. Анын талапкерлиги алгач аялдардын саясий кызматты аткара аларына күмөн санаган адамдар тарабынан тамаша катары сунушталган. Бирок Солтер шайлоодо жеңишке жетип, АКШдагы биринчи аял мэр болуп калган.

Ал 1887-жылдан 1888-жылга чейин мэр болуп иштеген. Бир жылдык кызматынан кийин кайрадан шайлоого катышкан эмес.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kansasleadershipcenter.org/susanna-salter/|title=Susanna Salter|publisher=Kansas Leadership Center|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Өлүмү жана мурасы ==
Сюзанна Солтер 1961-жылдын 17-мартында Оклахома штатындагы Норман шаарында 101 жашында каза болгон. Ал Аргония шаарындагы көрүстөнгө жерге берилген.

1933-жылы Аргония шаарында анын АКШдагы биринчи аял мэр катары тарыхый ролун эскерген коло такта орнотулган.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Susanna_M._Salter|title=Susanna M. Salter|publisher=Wikipedia|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Шилтемелер ==

* [https://kansasleadershipcenter.org/susanna-salter/ Kansas Leadership Center — Susanna Salter]
* [[:en:Susanna_M._Salter|Susanna M. Salter — англис тилиндеги Википедия]]
{{Мамлекеттик ишмер|изображение=Susanna Madora Salter.jpg}}
[[Категория:Өлгөндөр 1961-жылы]]
[[Категория:Арип боюнча инсандар]]
[[Категория:Туулгандар 1860-жылы]]</text>
      <sha1>0yi3gk0po7et47hj3hekeantkwnd49c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>664461</id>
      <parentid>664413</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T10:06:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Калып кошулду</comment>
      <origin>664461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6773" sha1="r14l6deun8l85t4xqrjvim28b1c8qo3" xml:space="preserve">{{Мамлекеттик ишмер
|ысымы                              = Салтер Сюзанна
|расмий ысымы                       = {{lang-en|Susanna Madora Salter}}
|сүрөтү                             = Susanna Madora Salter.jpg
|туурасы                            = 280px
|өлкө                               = Солтер 1887-жылы

|герби                              = 
|гербдин туурасы                    = 
|гербдин аталышы                    = 

|желек                              = Great Seal of the United States (obverse).svg
|желек2                             = Flag of the United States.svg
|президент                          = 
|кызматы                            = Аргониянын мэри
|иш баштоо убагы                    = 4-апрель 1887
|иш аяктоо убагы                    = 8-апрель 1888
|андан мурунку инсан                = 
|андан кийинки инсан                = 

|туулган жылы                       = 2.3.1860
|туулган жери                       = [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]], [[Огайо (штат)|Огайо]], Ламайра
|каза болгон жылы                   = 17.3.1961
|каза болгон жери                   = [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]], [[Оклахома]], Норман
|мүрзөсүнүн орду                    = Аргония көрүстөнү
|тукуму                             = 
|атасы                              = Оливер Кинси ({{Lang-en|Oliver Kinsey}})
|апасы                              = Терисса Кинси ({{Lang-en|Terissa Kinsey}})
|жубайы                             = Льюис Солтер ({{Lang-en|Lewis Salter}})
|балдары                            = 9 баласы
|партиясы                           = [[Файл:American Prohibition Flag design ca 1915.svg|20px]] Тыюу салуу партиясы
|билими                             = Канзас мамлекеттик айыл чарба колледжи
|кесиби                             = 
|илимий даражасы                    = 
|илимий наамы                       = 
|дини                               = 
|кол тамгасы                        = 
|монограммасы                       = 
|монограммасынын аталышы            = 
|монограмманын туурасы              = 
|сыйлыктары                         = 
|ишмердүүлүгү                       = саясатчы

|наамы                              = 
|өтөгөн жылы                        = 
|жарандыгы                          = 
|кызмат өтөгөн жайы                 = 
|башкаруусу                         = 
|уикиказына                         = 
}}

'''Сюзанна Мадора Солтер''' ({{lang-en|Susanna Madora Salter}}, кыз кезиндеги фамилиясы — Кинси; 1860-жылдын 2-марты — 1961-жылдын 17-марты) — америкалык саясий ишмер жана коомдук активист. Ал 1887–1888-жылдары Канзас штатындагы Аргония шаарынын мэри болуп иштеген. Солтер АКШнын тарыхында мэр болуп шайланган биринчи аял катары белгилүү.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kansasleadershipcenter.org/susanna-salter/|title=Susanna Salter|publisher=Kansas Leadership Center|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Өмүр баяны ==
Сюзанна Мадора Кинси 1860-жылдын 2-мартында АКШнын Огайо штатында төрөлгөн. Ал 12 жашында үй-бүлөсү менен Канзас штатына көчүп барган. 1878-жылы Канзас штатындагы айыл чарба колледжине окууга кирген, бирок ден соолугуна байланыштуу окуусун аяктаган эмес.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Susanna_M._Salter|title=Susanna M. Salter|publisher=Wikipedia|language=en}}&lt;/ref&gt;

1880-жылы Льюис Эллисон Солтерге турмушка чыккан. Алардын тогуз баласы болгон. Сюзанна аялдардын коомдук иштерге катышуусун колдогон уюмдарга жана алкоголдук ичимдиктерге тыюу салууну жактаган кыймылга катышкан.

== Саясий ишмердиги ==
1887-жылдын 4-апрелинде Сюзанна Солтер Аргония шаарынын мэри болуп шайланган. Анын талапкерлиги алгач аялдардын саясий кызматты аткара аларына күмөн санаган адамдар тарабынан тамаша катары сунушталган. Бирок Солтер шайлоодо жеңишке жетип, АКШдагы биринчи аял мэр болуп калган.

Ал 1887-жылдан 1888-жылга чейин мэр болуп иштеген. Бир жылдык кызматынан кийин кайрадан шайлоого катышкан эмес.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kansasleadershipcenter.org/susanna-salter/|title=Susanna Salter|publisher=Kansas Leadership Center|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Өлүмү жана мурасы ==
Сюзанна Солтер 1961-жылдын 17-мартында Оклахома штатындагы Норман шаарында 101 жашында каза болгон. Ал Аргония шаарындагы көрүстөнгө жерге берилген.

1933-жылы Аргония шаарында анын АКШдагы биринчи аял мэр катары тарыхый ролун эскерген коло такта орнотулган.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Susanna_M._Salter|title=Susanna M. Salter|publisher=Wikipedia|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://kansasleadershipcenter.org/susanna-salter/ Kansas Leadership Center — Susanna Salter]
* [[:en:Susanna_M._Salter|Susanna M. Salter — англис тилиндеги Википедия]]

[[Категория:Өлгөндөр 1961-жылы]]
[[Категория:Арип боюнча инсандар]]
[[Категория:Туулгандар 1860-жылы]]</text>
      <sha1>r14l6deun8l85t4xqrjvim28b1c8qo3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дамира Сартбаева</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155223</id>
    <revision>
      <id>664388</id>
      <timestamp>2026-11-02T12:13:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dollizing</username>
        <id>49798</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңы барак: &quot;‎'''Дамира Асановна Сартбаева''' — кыргызстандык коомдук ишмер, изилдөөчү жана гендердик теңчилик маселелери боюнча адис. Ал Бириккен Улуттар Уюмунун Аялдарды өнүктүрүү фондунун (ЮНИФЕМ) КМШ өлкөлөрүндөгү программаларынын аймактык директору болуп иштеген...&quot;</comment>
      <origin>664388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3975" sha1="i4xa0fqwwpc5o0zqq13y60ofsjt5wyr" xml:space="preserve">'''Дамира Асановна Сартбаева''' — кыргызстандык коомдук ишмер, изилдөөчү жана гендердик теңчилик маселелери боюнча адис. Ал Бириккен Улуттар Уюмунун Аялдарды өнүктүрүү фондунун (ЮНИФЕМ) КМШ өлкөлөрүндөгү программаларынын аймактык директору болуп иштеген. Ошондой эле Борбордук Азияда аялдардын укуктарын коргоо багытында эмгектенген.

== Өмүр баяны ==

Дамира Сартбаева Кыргызстанда төрөлгөн. Ал Кыргыз мамлекеттик университетинин тарых факультетинде жогорку билим алган. Кийин Москва шаарындагы СССР Илимдер академиясынын Этнография институтунун аспирантурасында билим алган.

Эмгек жолун илимий чөйрөдө баштап, Кыргыз ССР Илимдер академиясынын Философия жана укук институтунда иштеген. Ошондой эле Кыргызстандын коомдук турмушун изилдөө багытындагы долбоорлорго катышкан.

1980-жылдардын аягында Маданият министрлигинин алдындагы Реставрация институтунун изилдөө бөлүмүн жетектеген. Анын ишмердүүлүгүнүн алкагында Талас шаарындагы «Манас» музейинин концепциясын иштеп чыгууга катышкан.

== Коомдук жана эл аралык ишмердүүлүгү ==

Кыргызстан эгемендүүлүк алгандан кийин Дамира Сартбаева жарандык коомду өнүктүрүү жана аялдардын укуктарын коргоо багытында иш алып барган. Ал Борбордук Азиядагы Маданий саясат мектебин түзүүгө катышкан.

Кийин Бириккен Улуттар Уюмунун Өнүктүрүү программасынын аялдарды өнүктүрүүгө багытталган долбоорлорун жетектеген. Ошондой эле БУУнун Аялдарды өнүктүрүү фондунун (ЮНИФЕМ) КМШ өлкөлөрүндөгү программаларынын аймактык директору болуп иштеген.

Анын ишмердүүлүгүнүн негизги багыттары аялдардын укуктарын коргоо, гендердик теңчиликти өнүктүрүү, аялдардын экономикалык мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүү жана үй-бүлөлүк зомбулуктун алдын алуу болгон.

2010–2014-жылдары Борбордук Азия өлкөлөрүндө аялдардын укуктарын коргоо жана коомдогу теңчилик маселелери боюнча эл аралык иш-чараларга катышкан.

== Коомдук мааниси ==

Дамира Сартбаева аялдардын коомдогу ордун жогорулатууга, алардын билим алуусуна жана экономикалык жактан өз алдынча болушуна өзгөчө көңүл бурган.

Ал аялдардын укуктарын коргоо маселелерин эл аралык деңгээлде көтөрүп, Кыргызстанда жана Борбордук Азияда бул багыттагы демилгелерди колдоого салым кошкон.</text>
      <sha1>i4xa0fqwwpc5o0zqq13y60ofsjt5wyr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:1800nondes</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155224</id>
    <revision>
      <id>664391</id>
      <timestamp>2026-11-02T12:40:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>664391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6809" sha1="3ym2u3mrecgiophgcaebbz4ba0strza" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 12:40, 2 ноябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>3ym2u3mrecgiophgcaebbz4ba0strza</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Айдай 11В</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155225</id>
    <revision>
      <id>664392</id>
      <timestamp>2026-11-02T12:40:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>664392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6809" sha1="3ym2u3mrecgiophgcaebbz4ba0strza" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 12:40, 2 ноябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>3ym2u3mrecgiophgcaebbz4ba0strza</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Sphynkx</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155226</id>
    <revision>
      <id>664393</id>
      <timestamp>2026-11-02T12:41:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>664393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6809" sha1="hv2z1fhi2jzjgsstyctlszloie5ayto" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 12:41, 2 ноябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>hv2z1fhi2jzjgsstyctlszloie5ayto</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучу:Айдай 11В</title>
    <ns>2</ns>
    <id>155227</id>
    <revision>
      <id>664394</id>
      <timestamp>2026-11-02T12:50:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Айдай 11В</username>
        <id>49808</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңы барак: &quot;‎'''Николь Мэри Кидман''' ({{lang-en|Nicole Mary Kidman}}; 20-июнь, 1967-жылы туулган) — австралиялык жана америкалык актриса жана продюсер. Ал кино жана телевидение тармагындагы эмгектери менен дүйнөлүк деңгээлде таанылган. 2003-жылы ''The Hours'' фильминдеги ролу үчүн «Оскар» сыйлы...&quot;</comment>
      <origin>664394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4021" sha1="9bq22pe9ymm7a4bmah5k2jm4ag0t19o" xml:space="preserve">'''Николь Мэри Кидман''' ({{lang-en|Nicole Mary Kidman}}; 20-июнь, 1967-жылы туулган) — австралиялык жана америкалык актриса жана продюсер. Ал кино жана телевидение тармагындагы эмгектери менен дүйнөлүк деңгээлде таанылган. 2003-жылы ''The Hours'' фильминдеги ролу үчүн «Оскар» сыйлыгын алган.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2003|title=The 75th Academy Awards|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences}}&lt;/ref&gt;
[[Файл:Nicole_Kidman-66059.jpg|thumb|Николь Кидман, 2024-жыл]]

== Өмүр баяны ==
Николь Кидман 1967-жылы 20-июнда АКШнын Гавайи штатындагы Гонолулу шаарында төрөлгөн. Анын ата-энеси Австралиянын жарандары болгон. Кийин үй-бүлөсү Австралияга көчүп барып, Сидней шаарында жашаган. Кидман бала кезинен эле искусствого кызыгып, балет жана актёрдук өнөр менен алектенген.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://goldenglobes.com/person/nicole-kidman/|title=Nicole Kidman|publisher=Golden Globes}}&lt;/ref&gt;

== Карьерасы ==
Николь Кидман актёрдук карьерасын 1980-жылдары Австралияда баштаган. 1983-жылы ''Bush Christmas'' жана ''BMX Bandits'' фильмдеринде роль жараткан. 1989-жылы ''Dead Calm'' фильминдеги ролу аркылуу кеңири таанылган. 1990-жылы ''Days of Thunder'' фильми менен Голливудда карьерасын уланткан.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://portrait.gov.au/people/nicole-kidman-1967|title=Nicole Kidman AC|publisher=National Portrait Gallery}}&lt;/ref&gt;

Кидман ''Moulin Rouge!'', ''The Hours'', ''The Others'', ''Australia'', ''Lion'' жана ''Rabbit Hole'' сыяктуу фильмдерде роль жараткан. Ошондой эле ''Big Little Lies'' телесериалында актёр жана продюсер катары иштеген.

== Сыйлыктары ==
2003-жылы Николь Кидман ''The Hours'' фильминдеги Вирджиния Вулфтун ролу үчүн «Оскар» сыйлыгынын «Эң мыкты актриса» номинациясын жеңип алган. Ал ошондой эле BAFTA жана «Алтын глобус» сыйлыктарына ээ болгон.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2003|title=The 75th Academy Awards|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences}}&lt;/ref&gt;

Кидман телевидениедеги ишмердүүлүгү үчүн да бир нече сыйлыктарга ээ болгон. ''Big Little Lies'' телесериалындагы ролу үчүн «Эмми» сыйлыгын алган.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.televisionacademy.com/bios/nicole-kidman|title=Nicole Kidman|publisher=Television Academy}}&lt;/ref&gt;

== Кайрымдуулук ишмердүүлүгү ==
Николь Кидман кайрымдуулук иштерине активдүү катышып келет. Ал ЮНИСЕФтин жана БУУнун аялдар уюмунун жакшы ниет элчиси катары аялдардын жана балдардын укуктарын коргоого багытталган демилгелерди колдогон.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.unwomen.org/en/partnerships/goodwill-ambassadors/nicole-kidman|title=UN Women Goodwill Ambassador Nicole Kidman|publisher=UN Women}}&lt;/ref&gt;

== Шилтемелер ==
&lt;references /&gt;

== Тышкы шилтемелер ==

* [[imdbname:0000173|Николь Кидман IMDb сайтында]]</text>
      <sha1>9bq22pe9ymm7a4bmah5k2jm4ag0t19o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Николь Кидман</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155228</id>
    <revision>
      <id>664398</id>
      <timestamp>2026-11-02T13:05:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Айдаай11В</username>
        <id>49810</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңы барак: &quot;‎'''Николь Мэри Кидман''' ({{lang-en|Nicole Mary Kidman}}; 20-июнь, 1967-жылы туулган) — австралиялык жана америкалык актриса жана продюсер. Ал кино жана телевидение тармагындагы эмгектери менен дүйнөлүк деңгээлде таанылган. 2003-жылы ''The Hours'' фильминдеги ролу үчүн «Оскар» сыйлы...&quot;</comment>
      <origin>664398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4021" sha1="9bq22pe9ymm7a4bmah5k2jm4ag0t19o" xml:space="preserve">'''Николь Мэри Кидман''' ({{lang-en|Nicole Mary Kidman}}; 20-июнь, 1967-жылы туулган) — австралиялык жана америкалык актриса жана продюсер. Ал кино жана телевидение тармагындагы эмгектери менен дүйнөлүк деңгээлде таанылган. 2003-жылы ''The Hours'' фильминдеги ролу үчүн «Оскар» сыйлыгын алган.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2003|title=The 75th Academy Awards|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences}}&lt;/ref&gt;
[[Файл:Nicole_Kidman-66059.jpg|thumb|Николь Кидман, 2024-жыл]]

== Өмүр баяны ==
Николь Кидман 1967-жылы 20-июнда АКШнын Гавайи штатындагы Гонолулу шаарында төрөлгөн. Анын ата-энеси Австралиянын жарандары болгон. Кийин үй-бүлөсү Австралияга көчүп барып, Сидней шаарында жашаган. Кидман бала кезинен эле искусствого кызыгып, балет жана актёрдук өнөр менен алектенген.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://goldenglobes.com/person/nicole-kidman/|title=Nicole Kidman|publisher=Golden Globes}}&lt;/ref&gt;

== Карьерасы ==
Николь Кидман актёрдук карьерасын 1980-жылдары Австралияда баштаган. 1983-жылы ''Bush Christmas'' жана ''BMX Bandits'' фильмдеринде роль жараткан. 1989-жылы ''Dead Calm'' фильминдеги ролу аркылуу кеңири таанылган. 1990-жылы ''Days of Thunder'' фильми менен Голливудда карьерасын уланткан.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://portrait.gov.au/people/nicole-kidman-1967|title=Nicole Kidman AC|publisher=National Portrait Gallery}}&lt;/ref&gt;

Кидман ''Moulin Rouge!'', ''The Hours'', ''The Others'', ''Australia'', ''Lion'' жана ''Rabbit Hole'' сыяктуу фильмдерде роль жараткан. Ошондой эле ''Big Little Lies'' телесериалында актёр жана продюсер катары иштеген.

== Сыйлыктары ==
2003-жылы Николь Кидман ''The Hours'' фильминдеги Вирджиния Вулфтун ролу үчүн «Оскар» сыйлыгынын «Эң мыкты актриса» номинациясын жеңип алган. Ал ошондой эле BAFTA жана «Алтын глобус» сыйлыктарына ээ болгон.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2003|title=The 75th Academy Awards|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences}}&lt;/ref&gt;

Кидман телевидениедеги ишмердүүлүгү үчүн да бир нече сыйлыктарга ээ болгон. ''Big Little Lies'' телесериалындагы ролу үчүн «Эмми» сыйлыгын алган.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.televisionacademy.com/bios/nicole-kidman|title=Nicole Kidman|publisher=Television Academy}}&lt;/ref&gt;

== Кайрымдуулук ишмердүүлүгү ==
Николь Кидман кайрымдуулук иштерине активдүү катышып келет. Ал ЮНИСЕФтин жана БУУнун аялдар уюмунун жакшы ниет элчиси катары аялдардын жана балдардын укуктарын коргоого багытталган демилгелерди колдогон.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.unwomen.org/en/partnerships/goodwill-ambassadors/nicole-kidman|title=UN Women Goodwill Ambassador Nicole Kidman|publisher=UN Women}}&lt;/ref&gt;

== Шилтемелер ==
&lt;references /&gt;

== Тышкы шилтемелер ==

* [[imdbname:0000173|Николь Кидман IMDb сайтында]]</text>
      <sha1>9bq22pe9ymm7a4bmah5k2jm4ag0t19o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>664457</id>
      <parentid>664398</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T09:54:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Калып кошулду</comment>
      <origin>664457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5087" sha1="ryd7d6r3s4i7olia2b7xl0mqykw9zom" xml:space="preserve">{{Кинематографчы
 |ысымы                = Николь Кидман
 |нукура ысымы         = 
 |сүрөт                = MKr384262 Nicole Kidman (Women In Motion, Cannes 2025).jpg
 |туурасы              = 280px
 |сүрөттүн баяндамасы  = 
 |төрөлгөндөгү ысымы   = Николь Мэри Кидман
 |туулган датасы       = 20.6.1967
 |өлгөн датасы         = 
 |туулган жери         = [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]], [[Гавайи]], [[Гонолулу]]
 |өлгөн жери           = 
 |кесиби               = 
 |жарандыгы            = {{Өлкө желеги|Австралия}}&lt;br&gt;{{Өлкө желеги|АКШ}}
 |активдүү жылдары     = 1983 — а.у.
 |багыты               = 
 |киностудия           = 
 |сыйлыктары           = 
 |imdb_id              = 
 |сайт                 = 
|Викиказына=Nicole Kidman|Сайт=https://nicolekidmanofficial.com/}}
'''Николь Мэри Кидман''' ({{lang-en|Nicole Mary Kidman}}; 20-июнь, 1967-жылы туулган) — австралиялык жана америкалык актриса жана продюсер. Ал кино жана телевидение тармагындагы эмгектери менен дүйнөлүк деңгээлде таанылган. 2003-жылы ''The Hours'' фильминдеги ролу үчүн «Оскар» сыйлыгын алган.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2003|title=The 75th Academy Awards|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences}}&lt;/ref&gt;
[[Файл:Nicole_Kidman-66059.jpg|thumb|Николь Кидман, 2024-жыл]]

== Өмүр баяны ==
Николь Кидман 1967-жылы 20-июнда АКШнын Гавайи штатындагы Гонолулу шаарында төрөлгөн. Анын ата-энеси Австралиянын жарандары болгон. Кийин үй-бүлөсү Австралияга көчүп барып, Сидней шаарында жашаган. Кидман бала кезинен эле искусствого кызыгып, балет жана актёрдук өнөр менен алектенген.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://goldenglobes.com/person/nicole-kidman/|title=Nicole Kidman|publisher=Golden Globes}}&lt;/ref&gt;

== Карьерасы ==
Николь Кидман актёрдук карьерасын 1980-жылдары Австралияда баштаган. 1983-жылы ''Bush Christmas'' жана ''BMX Bandits'' фильмдеринде роль жараткан. 1989-жылы ''Dead Calm'' фильминдеги ролу аркылуу кеңири таанылган. 1990-жылы ''Days of Thunder'' фильми менен Голливудда карьерасын уланткан.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://portrait.gov.au/people/nicole-kidman-1967|title=Nicole Kidman AC|publisher=National Portrait Gallery}}&lt;/ref&gt;

Кидман ''Moulin Rouge!'', ''The Hours'', ''The Others'', ''Australia'', ''Lion'' жана ''Rabbit Hole'' сыяктуу фильмдерде роль жараткан. Ошондой эле ''Big Little Lies'' телесериалында актёр жана продюсер катары иштеген.

== Сыйлыктары ==
2003-жылы Николь Кидман ''The Hours'' фильминдеги Вирджиния Вулфтун ролу үчүн «Оскар» сыйлыгынын «Эң мыкты актриса» номинациясын жеңип алган. Ал ошондой эле BAFTA жана «Алтын глобус» сыйлыктарына ээ болгон.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2003|title=The 75th Academy Awards|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences}}&lt;/ref&gt;

Кидман телевидениедеги ишмердүүлүгү үчүн да бир нече сыйлыктарга ээ болгон. ''Big Little Lies'' телесериалындагы ролу үчүн «Эмми» сыйлыгын алган.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.televisionacademy.com/bios/nicole-kidman|title=Nicole Kidman|publisher=Television Academy}}&lt;/ref&gt;

== Кайрымдуулук ишмердүүлүгү ==
Николь Кидман кайрымдуулук иштерине активдүү катышып келет. Ал ЮНИСЕФтин жана БУУнун аялдар уюмунун жакшы ниет элчиси катары аялдардын жана балдардын укуктарын коргоого багытталган демилгелерди колдогон.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.unwomen.org/en/partnerships/goodwill-ambassadors/nicole-kidman|title=UN Women Goodwill Ambassador Nicole Kidman|publisher=UN Women}}&lt;/ref&gt;

== Шилтемелер ==
&lt;references /&gt;

== Тышкы шилтемелер ==

* [[imdbname:0000173|Николь Кидман IMDb сайтында]]</text>
      <sha1>ryd7d6r3s4i7olia2b7xl0mqykw9zom</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>664458</id>
      <parentid>664457</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T09:54:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>664458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5112" sha1="cxm9ocesheuplmrmy1avtzhyquzw25g" xml:space="preserve">{{Кинематографчы
 |ысымы                = Николь Кидман
 |нукура ысымы         = {{lang-en|Nicole Kidman}}
 |сүрөт                = MKr384262 Nicole Kidman (Women In Motion, Cannes 2025).jpg
 |туурасы              = 280px
 |сүрөттүн баяндамасы  = 
 |төрөлгөндөгү ысымы   = Николь Мэри Кидман
 |туулган датасы       = 20.6.1967
 |өлгөн датасы         = 
 |туулган жери         = [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]], [[Гавайи]], [[Гонолулу]]
 |өлгөн жери           = 
 |кесиби               = 
 |жарандыгы            = {{Өлкө желеги|Австралия}}&lt;br&gt;{{Өлкө желеги|АКШ}}
 |активдүү жылдары     = 1983 — а.у.
 |багыты               = 
 |киностудия           = 
 |сыйлыктары           = 
 |imdb_id              = 
 |сайт                 = 
|Викиказына=Nicole Kidman|Сайт=https://nicolekidmanofficial.com/}}
'''Николь Мэри Кидман''' ({{lang-en|Nicole Mary Kidman}}; 20-июнь, 1967-жылы туулган) — австралиялык жана америкалык актриса жана продюсер. Ал кино жана телевидение тармагындагы эмгектери менен дүйнөлүк деңгээлде таанылган. 2003-жылы ''The Hours'' фильминдеги ролу үчүн «Оскар» сыйлыгын алган.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2003|title=The 75th Academy Awards|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences}}&lt;/ref&gt;
[[Файл:Nicole_Kidman-66059.jpg|thumb|Николь Кидман, 2024-жыл]]

== Өмүр баяны ==
Николь Кидман 1967-жылы 20-июнда АКШнын Гавайи штатындагы Гонолулу шаарында төрөлгөн. Анын ата-энеси Австралиянын жарандары болгон. Кийин үй-бүлөсү Австралияга көчүп барып, Сидней шаарында жашаган. Кидман бала кезинен эле искусствого кызыгып, балет жана актёрдук өнөр менен алектенген.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://goldenglobes.com/person/nicole-kidman/|title=Nicole Kidman|publisher=Golden Globes}}&lt;/ref&gt;

== Карьерасы ==
Николь Кидман актёрдук карьерасын 1980-жылдары Австралияда баштаган. 1983-жылы ''Bush Christmas'' жана ''BMX Bandits'' фильмдеринде роль жараткан. 1989-жылы ''Dead Calm'' фильминдеги ролу аркылуу кеңири таанылган. 1990-жылы ''Days of Thunder'' фильми менен Голливудда карьерасын уланткан.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://portrait.gov.au/people/nicole-kidman-1967|title=Nicole Kidman AC|publisher=National Portrait Gallery}}&lt;/ref&gt;

Кидман ''Moulin Rouge!'', ''The Hours'', ''The Others'', ''Australia'', ''Lion'' жана ''Rabbit Hole'' сыяктуу фильмдерде роль жараткан. Ошондой эле ''Big Little Lies'' телесериалында актёр жана продюсер катары иштеген.

== Сыйлыктары ==
2003-жылы Николь Кидман ''The Hours'' фильминдеги Вирджиния Вулфтун ролу үчүн «Оскар» сыйлыгынын «Эң мыкты актриса» номинациясын жеңип алган. Ал ошондой эле BAFTA жана «Алтын глобус» сыйлыктарына ээ болгон.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2003|title=The 75th Academy Awards|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences}}&lt;/ref&gt;

Кидман телевидениедеги ишмердүүлүгү үчүн да бир нече сыйлыктарга ээ болгон. ''Big Little Lies'' телесериалындагы ролу үчүн «Эмми» сыйлыгын алган.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.televisionacademy.com/bios/nicole-kidman|title=Nicole Kidman|publisher=Television Academy}}&lt;/ref&gt;

== Кайрымдуулук ишмердүүлүгү ==
Николь Кидман кайрымдуулук иштерине активдүү катышып келет. Ал ЮНИСЕФтин жана БУУнун аялдар уюмунун жакшы ниет элчиси катары аялдардын жана балдардын укуктарын коргоого багытталган демилгелерди колдогон.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.unwomen.org/en/partnerships/goodwill-ambassadors/nicole-kidman|title=UN Women Goodwill Ambassador Nicole Kidman|publisher=UN Women}}&lt;/ref&gt;

== Шилтемелер ==
&lt;references /&gt;

== Тышкы шилтемелер ==

* [[imdbname:0000173|Николь Кидман IMDb сайтында]]</text>
      <sha1>cxm9ocesheuplmrmy1avtzhyquzw25g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:BorisIvanov 17</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155230</id>
    <revision>
      <id>664403</id>
      <timestamp>2026-11-02T13:41:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>664403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6809" sha1="p01jculu44qokql9bixldzrfseagivq" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 13:41, 2 ноябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>p01jculu44qokql9bixldzrfseagivq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Айдаай11В</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155231</id>
    <revision>
      <id>664404</id>
      <timestamp>2026-11-02T13:41:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>664404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6809" sha1="p01jculu44qokql9bixldzrfseagivq" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 13:41, 2 ноябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>p01jculu44qokql9bixldzrfseagivq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Салтер, Сюзанна</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155232</id>
    <redirect title="Салтер Сюзанна" />
    <revision>
      <id>664414</id>
      <timestamp>2026-11-02T15:13:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Artelow &quot;[[Салтер, Сюзанна]]&quot; барагын &quot;[[Салтер Сюзанна]]&quot; деп кайра атады: Кыргыз тилинде бир адамдын фамилиясы, аты жана атасынын аты үтүр менен ажыратылбайт</comment>
      <origin>664414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="99t44mhw1dzhwjss9o7yqvrp0xzziw7" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Салтер Сюзанна]]</text>
      <sha1>99t44mhw1dzhwjss9o7yqvrp0xzziw7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Валиева, Камила Валерьевна</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155233</id>
    <redirect title="Валиева Камила Валерьевна" />
    <revision>
      <id>664416</id>
      <timestamp>2026-11-02T15:13:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Artelow &quot;[[Валиева, Камила Валерьевна]]&quot; барагын &quot;[[Валиева Камила Валерьевна]]&quot; деп кайра атады: Кыргыз тилинде бир адамдын фамилиясы, аты жана атасынын аты үтүр менен ажыратылбайт</comment>
      <origin>664416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="ih2anmbauhnmujjhegz4jhholwtdw2j" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Валиева Камила Валерьевна]]</text>
      <sha1>ih2anmbauhnmujjhegz4jhholwtdw2j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Депп, Лили-Роуз</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155234</id>
    <redirect title="Лили-Роуз Депп" />
    <revision>
      <id>664418</id>
      <timestamp>2026-11-02T15:14:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Artelow &quot;[[Депп, Лили-Роуз]]&quot; барагын &quot;[[Лили-Роуз Депп]]&quot; деп кайра атады: Кыргыз тилинде бир адамдын фамилиясы, аты жана атасынын аты үтүр менен ажыратылбайт</comment>
      <origin>664418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="tsnh2cbtpay0oi8suynap554pxyrgh1" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Лили-Роуз Депп]]</text>
      <sha1>tsnh2cbtpay0oi8suynap554pxyrgh1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Трамп, Мелания</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155235</id>
    <redirect title="Мелания Трамп" />
    <revision>
      <id>664422</id>
      <timestamp>2026-11-02T15:21:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Artelow &quot;[[Трамп, Мелания]]&quot; барагын &quot;[[Мелания Трамп]]&quot; деп кайра атады: Кыргыз тилинде бир адамдын фамилиясы, аты жана атасынын аты үтүр менен ажыратылбайт</comment>
      <origin>664422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="mpgiqzb8ekgfr5k3oz1fwkqynp1quaq" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Мелания Трамп]]</text>
      <sha1>mpgiqzb8ekgfr5k3oz1fwkqynp1quaq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Чынгызова</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155236</id>
    <revision>
      <id>664425</id>
      <timestamp>2026-11-02T16:42:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>664425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6809" sha1="qtt0fkyeo00wf0g1zlvxu7jzzqlirm1" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 16:42, 2 ноябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>qtt0fkyeo00wf0g1zlvxu7jzzqlirm1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:I'mJustATomboy</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155237</id>
    <revision>
      <id>664426</id>
      <timestamp>2026-11-02T16:42:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>664426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6809" sha1="qtt0fkyeo00wf0g1zlvxu7jzzqlirm1" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 16:42, 2 ноябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>qtt0fkyeo00wf0g1zlvxu7jzzqlirm1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мэри Патнам Жакоби</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155238</id>
    <revision>
      <id>664428</id>
      <timestamp>2026-11-02T17:14:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Goldenmoon07</username>
        <id>49786</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңы барак: &quot;‎‘’‘Мэри Патнэм Джейкоби’’’ (англ. ‘‘Mary Putnam Jacobi’’, төрөлгөндө ‘‘Мэри Коринна Патнэм’’; 31-август 1842 — 10-июнь 1906) — америкалык дарыгер, медициналык изилдөөчү, жазуучу жана аялдардын билим алуу укугун жактаган коомдук ишмер. Ал XIX кылымда аялдардын меди...&quot;</comment>
      <origin>664428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23149" sha1="m24ycs4l4axpfzxw2jqzmso6vek42gn" xml:space="preserve">‘’‘Мэри Патнэм Джейкоби’’’ (англ. ‘‘Mary Putnam Jacobi’’, төрөлгөндө ‘‘Мэри Коринна Патнэм’’; 31-август 1842 — 10-июнь 1906) — америкалык дарыгер, медициналык изилдөөчү, жазуучу жана аялдардын билим алуу укугун жактаган коомдук ишмер. Ал XIX кылымда аялдардын медициналык билим алуусун өнүктүрүүгө чоң салым кошкон. Джейкоби аялдардын ден соолугу тууралуу кеңири тараган туура эмес түшүнүктөрдү илимий изилдөөлөр аркылуу четке кагууга аракет кылган. Ал Париждеги медициналык окуу жайына кабыл алынган биринчи аял студент жана Америка Кошмо Штаттарындагы алгачкы аял фармацевттердин бири болгон.&lt;ref&gt;https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/mary-putnam-jacobi⁠￼&lt;/ref&gt;

== Өмүр баяны ==

=== Балалык чагы жана үй-бүлөсү ===
Мэри Коринна Патнэм 1842-жылы 31-августта Англиянын Лондон шаарында төрөлгөн. Анын ата-энеси америкалык болгон. Атасы Джордж Палмер Патнэм белгилүү басмачы жана ‘‘G. P. Putnam’s Sons’’ басмаканасынын негиздөөчүсү болгон. Апасы Викторин Хейвен Патнэм үй-бүлөнүн тарбиясына жана балдарынын билим алуусуна чоң көңүл бурган.

1848-жылы үй-бүлөсү Америка Кошмо Штаттарына кайтып келип, Нью-Йорк шаарында жашай баштаган. Мэри он бир балалуу үй-бүлөнүн эң улуу кызы болгон. Ал бала кезинен эле адабиятка, билимге жана илимге кызыккан.

Анын үй-бүлөсү адабий чөйрөгө жакын болгондуктан, Мэри жаш кезинен белгилүү жазуучулар жана коомдук ишмерлер тууралуу маалымат алган. Атасынын басмаканасы аркылуу ал адабият дүйнөсү менен тааныш болгон.

=== Билим алуусу ===
Мэри Патнэм алгач үйүндө апасынан билим алган. Кийин Йонкерс шаарындагы жеке мектепте жана Манхэттендеги мектепте окуган. Ал адабиятка жана жазуучулукка кызыгып, жаш кезинде эле макалаларды жана көркөм чыгармаларды жазган.

1859-жылы мектепти аяктагандан кийин, ал медицинаны үйрөнүүнү чечкен. Бирок ошол мезгилде аялдардын дарыгер болушу коомдо кеңири кабыл алынган эмес. Көпчүлүк адамдар медицинаны аялдар үчүн ылайыксыз кесип деп эсептешкен.

1860-жылы анын макаласы ‘‘Atlantic Monthly’’ журналында жарыяланган. Бул анын жазуучулук жөндөмүнүн алгачкы белгилеринин бири болгон.

1861-жылы Нью-Йорк фармацевтика колледжинде окуй баштаган. 1863-жылы ал фармацевтика боюнча билим алып, Америка Кошмо Штаттарында бул тармакта диплом алган алгачкы аялдардын бири болгон.

1864-жылы Пенсильваниядагы Аялдар медициналык колледжин аяктап, медицина боюнча докторлук даражага ээ болгон. Бул окуу жай аялдарга медициналык билим берүү үчүн түзүлгөн алгачкы аккредитацияланган мекемелердин бири болгон.&lt;ref&gt;https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/mary-putnam-jacobi&lt;/ref&gt;

=== Париждеги медициналык билим ===
Мэри Патнэм алган билими менен чектелбестен, медициналык билимди андан ары өркүндөтүүнү каалаган. Ошондуктан 1866-жылы Франциянын Париж шаарына барып, медицинаны тереңирээк изилдей баштаган.

Ал Париждеги медицина мектебинде билим алууга аракет кылган. Ошол мезгилде медициналык окуу жайлардын көпчүлүгү аялдарды кабыл алышкан эмес. Бирок Джейкоби өзүнүн билими жана жөндөмү аркылуу бул тоскоолдуктарды жеңүүгө аракет кылган.

1868-жылы ал Париждеги École de Médecine медициналык окуу жайына кабыл алынган биринчи аял студент болуп калды. Бул окуя аялдардын медициналык билим алуу тарыхындагы маанилүү жетишкендиктердин бири болгон.

Парижде окуп жүргөндө ал лабораториялык изилдөөлөргө, анатомияга, физиологияга жана клиникалык медицинага өзгөчө кызыккан. 1871-жылы медициналык окуусун аяктап, Францияда медициналык даража алган экинчи аял болгон.

Париждеги тажрыйба анын илимий көз карашын калыптандырган. Ал медициналык билим теория менен гана чектелбестен, практикалык изилдөөлөргө жана эксперименттерге негизделиши керек деп эсептеген.&lt;ref&gt;https://www.nlm.nih.gov/exhibition/changing-the-face-of-medicine/physicians/biography_mary_jacobi.html?id=item-163&lt;/ref&gt;

== Медициналык карьерасы ==

=== Дарыгерлик жана окутуучулук ишмердүүлүгү ===
Америка Кошмо Штаттарына кайтып келгенден кийин Мэри Патнэм Джейкоби Нью-Йорк шаарында дарыгер болуп иштей баштаган. Ал аялдар жана балдар үчүн медициналык мекемелерде иштеп, бейтаптарды дарылоого катышкан.

Ошондой эле Нью-Йорктогу аялдар медициналык колледжинде сабак берген. Ал фармакология жана терапия боюнча лекцияларды окуп, медициналык билим берүүнүн сапатын жакшыртууга аракет кылган.

Джейкоби аялдарга берилген медициналык билим эркектерге берилген билимден төмөн болбошу керек деп эсептеген. Анын ою боюнча, аялдар медициналык окуу жайларда толук билим алып, лабораторияларда жана ооруканаларда практикалык тажрыйба топтошу керек болгон.

1872-жылы ал аялдардын медициналык билим алуусун өнүктүрүүгө багытталган уюмду түзүүгө катышкан. Бул уюм кийин ‘‘Association for the Advancement of the Medical Education of Women’’ деп аталып калган. Джейкоби 1874-жылдан 1903-жылга чейин анын президенти болгон.

Бул уюм аялдардын медициналык окуу жайларга кабыл алынышын, билим берүү стандарттарынын жогорулашын жана медициналык кесиптеги тең укуктуулукту жактаган.

=== Нью-Йорк медицина академиясындагы ишмердүүлүгү ===
Мэри Патнэм Джейкоби медициналык коомдорго аялдардын кабыл алынышы үчүн да күрөшкөн. XIX кылымда көптөгөн медициналык ассоциациялар аялдарды өз мүчөлүгүнө кабыл алышкан эмес.

Джейкоби медициналык коомдордо аялдардын катышуусу медицинанын өнүгүшү үчүн маанилүү экенин көрсөткөн. Ал Нью-Йорк медицина академиясынын биринчи аял мүчөсү болуп, медициналык кесиптеги аялдардын коомдук абалын жакшыртууга салым кошкон.

Анын бул жетишкендиги аялдардын медициналык коомдорго кирүүсүнө жол ачкан маанилүү окуялардын бири болгон.

== Илимий изилдөөлөрү ==

=== Аялдардын ден соолугу жана менструация боюнча изилдөөлөр ===
Мэри Патнэм Джейкобинин эң белгилүү илимий иштеринин бири аялдардын менструация мезгилиндеги ден соолугуна арналган изилдөө болгон.

XIX кылымда айрым дарыгерлер аялдардын менструация учурунда физикалык жана интеллектуалдык мүмкүнчүлүктөрү төмөндөйт деп эсептешкен. Алар аялдар бул мезгилде окуудан, иштөөдөн жана интеллектуалдык аракеттерден алыс болушу керек деген пикирлерди таратышкан.

Джейкоби мындай түшүнүктөрдү илимий жактан текшерүү зарылдыгын белгилеген. Ал аялдардын ден соолугу боюнча байкоолорду жүргүзүп, физиологиялык көрсөткүчтөрдү изилдеген.

1876-жылы анын ‘‘The Question of Rest for Women during Menstruation’’ аттуу илимий эмгеги Гарвард университетинин Boylston Prize сыйлыгына ээ болгон. Ал бул сыйлыкты алган биринчи аял болгон.

Изилдөөдө аялдардын физикалык абалы, дене температурасы, тамыр кагышы жана башка физиологиялык көрсөткүчтөрү каралган. Джейкоби аялдардын менструация мезгилинде сөзсүз түрдө эс алышы керек деген көз караштарды илимий далилдер менен сынга алган.

Анын эмгеги аялдардын билим алуусуна жана коомдук ишмердүүлүгүнө байланыштуу медициналык стереотиптерди талкуулоодо маанилүү орунду ээлеген.&lt;ref&gt;https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11465957/&lt;/ref&gt;

=== Башка илимий изилдөөлөрү ===
Джейкоби аялдардын ден соолугу менен гана чектелбестен, неврология, физиология жана башка медициналык тармактарда да изилдөөлөр жүргүзгөн.

Ал адамдын мээси жана интеллектуалдык жөндөмү тууралуу кеңири тараган көз караштарды сынга алган. Айрым окумуштуулар аялдардын мээси кичирээк болгондуктан, алардын интеллектуалдык мүмкүнчүлүктөрү төмөн деп эсептешкен. Джейкоби мындай пикирлерди илимий жактан негизсиз деп көрсөткөн.

Ал медициналык билим берүүдө лабораториялык эксперименттердин жана объективдүү маалыматтардын маанилүүлүгүн баса белгилеген.

Джейкоби өзүнүн карьерасында 120дан ашык илимий макала жана бир нече китеп жазган. Анын эмгектери медициналык билим берүүнүн, аялдардын ден соолугун изилдөөнүн жана илимий методдордун өнүгүшүнө салым кошкон.

== Коомдук ишмердүүлүгү ==

=== Аялдардын билим алуу укугун коргоо ===
Мэри Патнэм Джейкоби аялдардын билим алуу укугун активдүү жактаган. Ал аялдар университеттерде, медициналык окуу жайларда жана илимий мекемелерде эркектер менен бирдей мүмкүнчүлүктөргө ээ болушу керек деп эсептеген.

Анын пикири боюнча, аялдардын билим алуусуна тыюу салуу коомдун өнүгүшүнө тоскоол болгон. Ал билимдүү аялдар коомдук саламаттыкты сактоого, илимге жана билим берүүгө чоң салым кошо аларын көрсөткөн.

Джейкоби аялдардын медициналык билим алуусун жакшыртуу үчүн бир катар уюмдар менен кызматташкан. Ал аялдардын медициналык мектептеринин окуу программаларын жакшыртууга жана алардын академиялык деңгээлин жогорулатууга аракет кылган.

=== Аялдардын шайлоо укугун колдоо ===
Мэри Патнэм Джейкоби аялдардын шайлоо укугун да колдогон. Ал аялдар коомдук жана саясий маселелерге катышууга укуктуу экенин белгилеген.

Анын көз карашында, аялдардын билим алуу укугу жана саясий укуктары бири-бири менен тыгыз байланышта болгон. Эгер аялдар билим алууга жана кесиптик ишмердүүлүккө катышууга мүмкүнчүлүк алышса, алардын коомдогу орду да өзгөрүшү керек эле.

Ал аялдардын укуктарын кеңейтүүгө багытталган коомдук кыймылдарга катышып, билим берүү жана саламаттыкты сактоо маселелерин көтөргөн.

=== Коомдук реформалар ===
Джейкоби аялдардын эмгек шарттарын жана коомдук абалын жакшыртууга да көңүл бурган. Ал аялдардын билим алуу мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүү, кесиптик ишмердүүлүгүн колдоо жана коомдогу теңсиздикти азайтуу зарылдыгын белгилеген.

Анын коомдук ишмердүүлүгү медициналык реформалар менен гана чектелбестен, аялдардын жалпы укуктарын коргоого да багытталган.

== Жеке жашоосу ==
1873-жылы Мэри Патнэм Джейкоби белгилүү америкалык педиатр Абрахам Джейкоби менен баш кошкон. Абрахам Джейкоби кийин америкалык педиатриянын негиздөөчүлөрүнүн бири катары таанылган.

Алардын үй-бүлөсүндө үч бала төрөлгөн. Бирок балдарынын экөө жаш кезинде дүйнөдөн кайткан. Кызы Маржори бойго жеткен.

Мэри Джейкоби үй-бүлөлүк жашоосу менен катар медициналык карьерасын жана коомдук ишмердүүлүгүн уланткан. Ал үй-бүлөлүк милдеттер менен кесиптик иштин ортосундагы тең салмактуулукту сактоого аракет кылган.

== Өлүмү ==
Мэри Патнэм Джейкоби өмүрүнүн акыркы жылдарында ден соолугуна байланыштуу көйгөйлөргө туш болгон. Ал өзүнүн белгилерин байкап, медициналык маалыматтарды жазып турган.

Кийинчерээк анын мээсинде шишик пайда болгон. Джейкоби оорунун белгилерин илимий көз караш менен изилдеп, өзүнүн медициналык байкоолорун документтештирген.

1906-жылы 10-июнда Нью-Йорк шаарында 63 жашында дүйнөдөн кайткан. Өлөрүнүн алдында ал өзүнүн оорусунун белгилерин сүрөттөгөн илимий эмгек жазган. Бул эмгек анын медициналык изилдөөгө болгон кызыгуусун жана илимий көз карашын көрсөткөн.&lt;ref&gt;https://www.nlm.nih.gov/exhibition/changing-the-face-of-medicine/physicians/biography_mary_jacobi.html?id=item-163&lt;/ref&gt;

== Сыйлыктары жана жетишкендиктери ==
Мэри Патнэм Джейкоби медициналык жана коомдук ишмердүүлүгү үчүн бир катар маанилүү жетишкендиктерге ээ болгон.&lt;ref&gt;https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/mary-putnam-jacobi&lt;/ref&gt;

* 1863-жылы Америка Кошмо Штаттарында фармацевтика боюнча билим алган алгачкы аялдардын бири болгон.
* 1864-жылы Пенсильваниядагы Аялдар медициналык колледжин аяктаган.
* 1868-жылы Париждеги École de Médecine окуу жайына кабыл алынган биринчи аял студент болгон.
* 1871-жылы Париждеги медициналык окуусун аяктаган.
* 1876-жылы Boylston Prize сыйлыгын алган биринчи аял болгон.
* Нью-Йорк медицина академиясынын биринчи аял мүчөсү болгон.
* Аялдардын медициналык билим алуусун өнүктүргөн уюмдун президенти болуп көп жыл иштеген.
* 1993-жылы Women of the Hall уюмунун таанылган өкүлдөрүнүн катарына киргизилген.

== Мурасы ==
Мэри Патнэм Джейкобинин эмгектери аялдардын медициналык билим алуусунун жана илимий изилдөөлөргө катышуусунун өнүгүшүндө маанилүү роль ойногон.

Ал аялдардын медициналык кесипте иштөөсүнө тоскоол болгон коомдук көз караштарды өзгөртүүгө аракет кылган. Анын илимий изилдөөлөрү аялдардын ден соолугу тууралуу туура эмес түшүнүктөрдү четке кагууга жана медициналык билимдин сапатын жогорулатууга багытталган.

Джейкоби аялдардын медициналык окуу жайларда эркектер менен бирдей билим алышы керек деген идеяны колдогон. Анын ишмердүүлүгү кийин медициналык билим берүүдө аялдардын мүмкүнчүлүктөрүнүн кеңейишине салым кошкон.

Бүгүнкү күндө Мэри Патнэм Джейкоби XIX кылымдагы медицинанын жана аялдардын укуктарынын тарыхындагы маанилүү инсандардын бири катары эскерилет.

== Булактар ==
&lt;references&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/mary-putnam-jacobi|title=Mary Putnam Jacobi|website=National Women's History Museum}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nlm.nih.gov/exhibition/changing-the-face-of-medicine/physicians/biography_mary_jacobi.html?id=item-163|title=Biography: Dr. Mary Corinna Putnam Jacobi|website=National Library of Medicine}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite journal|last=Girgis|first=Katherine N.|last2=Ganti|first2=Latha|title=Dr. Mary Putnam Jacobi (1842-1906): The Pioneer of Women's Medical Education|journal=Cureus|date=2024|url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11465957/}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.womenofthehall.org/inductee/mary-putnam-jacobi/|title=Mary Putnam Jacobi|website=Women of the Hall}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite journal|last=Bittel|first=Carla Jean|title=Science, suffrage, and experimentation: Mary Putnam Jacobi and the controversy over vivisection in late nineteenth-century America|journal=Bulletin of the History of Medicine|date=2005|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16327083/}}&lt;/ref&gt;&lt;/references&gt;

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.nlm.nih.gov/exhibition/changing-the-face-of-medicine/physicians/biography_mary_jacobi.html?id=item-163 National Library of Medicine]
* [https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/mary-putnam-jacobi National Women’s History Museum]
* [https://www.womenofthehall.org/inductee/mary-putnam-jacobi/ Women of the Hall]
* [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11465957/ Илимий биографиясы]</text>
      <sha1>m24ycs4l4axpfzxw2jqzmso6vek42gn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>664459</id>
      <parentid>664428</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T09:56:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Artelow &quot;[[Mary putnam jacobi]]&quot; барагын &quot;[[Мэри Патнам Жакоби]]&quot; деп кайра атады: Адамдын ысымын кыргызча жазуу керек!</comment>
      <origin>664428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23149" sha1="m24ycs4l4axpfzxw2jqzmso6vek42gn" xml:space="preserve">‘’‘Мэри Патнэм Джейкоби’’’ (англ. ‘‘Mary Putnam Jacobi’’, төрөлгөндө ‘‘Мэри Коринна Патнэм’’; 31-август 1842 — 10-июнь 1906) — америкалык дарыгер, медициналык изилдөөчү, жазуучу жана аялдардын билим алуу укугун жактаган коомдук ишмер. Ал XIX кылымда аялдардын медициналык билим алуусун өнүктүрүүгө чоң салым кошкон. Джейкоби аялдардын ден соолугу тууралуу кеңири тараган туура эмес түшүнүктөрдү илимий изилдөөлөр аркылуу четке кагууга аракет кылган. Ал Париждеги медициналык окуу жайына кабыл алынган биринчи аял студент жана Америка Кошмо Штаттарындагы алгачкы аял фармацевттердин бири болгон.&lt;ref&gt;https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/mary-putnam-jacobi⁠￼&lt;/ref&gt;

== Өмүр баяны ==

=== Балалык чагы жана үй-бүлөсү ===
Мэри Коринна Патнэм 1842-жылы 31-августта Англиянын Лондон шаарында төрөлгөн. Анын ата-энеси америкалык болгон. Атасы Джордж Палмер Патнэм белгилүү басмачы жана ‘‘G. P. Putnam’s Sons’’ басмаканасынын негиздөөчүсү болгон. Апасы Викторин Хейвен Патнэм үй-бүлөнүн тарбиясына жана балдарынын билим алуусуна чоң көңүл бурган.

1848-жылы үй-бүлөсү Америка Кошмо Штаттарына кайтып келип, Нью-Йорк шаарында жашай баштаган. Мэри он бир балалуу үй-бүлөнүн эң улуу кызы болгон. Ал бала кезинен эле адабиятка, билимге жана илимге кызыккан.

Анын үй-бүлөсү адабий чөйрөгө жакын болгондуктан, Мэри жаш кезинен белгилүү жазуучулар жана коомдук ишмерлер тууралуу маалымат алган. Атасынын басмаканасы аркылуу ал адабият дүйнөсү менен тааныш болгон.

=== Билим алуусу ===
Мэри Патнэм алгач үйүндө апасынан билим алган. Кийин Йонкерс шаарындагы жеке мектепте жана Манхэттендеги мектепте окуган. Ал адабиятка жана жазуучулукка кызыгып, жаш кезинде эле макалаларды жана көркөм чыгармаларды жазган.

1859-жылы мектепти аяктагандан кийин, ал медицинаны үйрөнүүнү чечкен. Бирок ошол мезгилде аялдардын дарыгер болушу коомдо кеңири кабыл алынган эмес. Көпчүлүк адамдар медицинаны аялдар үчүн ылайыксыз кесип деп эсептешкен.

1860-жылы анын макаласы ‘‘Atlantic Monthly’’ журналында жарыяланган. Бул анын жазуучулук жөндөмүнүн алгачкы белгилеринин бири болгон.

1861-жылы Нью-Йорк фармацевтика колледжинде окуй баштаган. 1863-жылы ал фармацевтика боюнча билим алып, Америка Кошмо Штаттарында бул тармакта диплом алган алгачкы аялдардын бири болгон.

1864-жылы Пенсильваниядагы Аялдар медициналык колледжин аяктап, медицина боюнча докторлук даражага ээ болгон. Бул окуу жай аялдарга медициналык билим берүү үчүн түзүлгөн алгачкы аккредитацияланган мекемелердин бири болгон.&lt;ref&gt;https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/mary-putnam-jacobi&lt;/ref&gt;

=== Париждеги медициналык билим ===
Мэри Патнэм алган билими менен чектелбестен, медициналык билимди андан ары өркүндөтүүнү каалаган. Ошондуктан 1866-жылы Франциянын Париж шаарына барып, медицинаны тереңирээк изилдей баштаган.

Ал Париждеги медицина мектебинде билим алууга аракет кылган. Ошол мезгилде медициналык окуу жайлардын көпчүлүгү аялдарды кабыл алышкан эмес. Бирок Джейкоби өзүнүн билими жана жөндөмү аркылуу бул тоскоолдуктарды жеңүүгө аракет кылган.

1868-жылы ал Париждеги École de Médecine медициналык окуу жайына кабыл алынган биринчи аял студент болуп калды. Бул окуя аялдардын медициналык билим алуу тарыхындагы маанилүү жетишкендиктердин бири болгон.

Парижде окуп жүргөндө ал лабораториялык изилдөөлөргө, анатомияга, физиологияга жана клиникалык медицинага өзгөчө кызыккан. 1871-жылы медициналык окуусун аяктап, Францияда медициналык даража алган экинчи аял болгон.

Париждеги тажрыйба анын илимий көз карашын калыптандырган. Ал медициналык билим теория менен гана чектелбестен, практикалык изилдөөлөргө жана эксперименттерге негизделиши керек деп эсептеген.&lt;ref&gt;https://www.nlm.nih.gov/exhibition/changing-the-face-of-medicine/physicians/biography_mary_jacobi.html?id=item-163&lt;/ref&gt;

== Медициналык карьерасы ==

=== Дарыгерлик жана окутуучулук ишмердүүлүгү ===
Америка Кошмо Штаттарына кайтып келгенден кийин Мэри Патнэм Джейкоби Нью-Йорк шаарында дарыгер болуп иштей баштаган. Ал аялдар жана балдар үчүн медициналык мекемелерде иштеп, бейтаптарды дарылоого катышкан.

Ошондой эле Нью-Йорктогу аялдар медициналык колледжинде сабак берген. Ал фармакология жана терапия боюнча лекцияларды окуп, медициналык билим берүүнүн сапатын жакшыртууга аракет кылган.

Джейкоби аялдарга берилген медициналык билим эркектерге берилген билимден төмөн болбошу керек деп эсептеген. Анын ою боюнча, аялдар медициналык окуу жайларда толук билим алып, лабораторияларда жана ооруканаларда практикалык тажрыйба топтошу керек болгон.

1872-жылы ал аялдардын медициналык билим алуусун өнүктүрүүгө багытталган уюмду түзүүгө катышкан. Бул уюм кийин ‘‘Association for the Advancement of the Medical Education of Women’’ деп аталып калган. Джейкоби 1874-жылдан 1903-жылга чейин анын президенти болгон.

Бул уюм аялдардын медициналык окуу жайларга кабыл алынышын, билим берүү стандарттарынын жогорулашын жана медициналык кесиптеги тең укуктуулукту жактаган.

=== Нью-Йорк медицина академиясындагы ишмердүүлүгү ===
Мэри Патнэм Джейкоби медициналык коомдорго аялдардын кабыл алынышы үчүн да күрөшкөн. XIX кылымда көптөгөн медициналык ассоциациялар аялдарды өз мүчөлүгүнө кабыл алышкан эмес.

Джейкоби медициналык коомдордо аялдардын катышуусу медицинанын өнүгүшү үчүн маанилүү экенин көрсөткөн. Ал Нью-Йорк медицина академиясынын биринчи аял мүчөсү болуп, медициналык кесиптеги аялдардын коомдук абалын жакшыртууга салым кошкон.

Анын бул жетишкендиги аялдардын медициналык коомдорго кирүүсүнө жол ачкан маанилүү окуялардын бири болгон.

== Илимий изилдөөлөрү ==

=== Аялдардын ден соолугу жана менструация боюнча изилдөөлөр ===
Мэри Патнэм Джейкобинин эң белгилүү илимий иштеринин бири аялдардын менструация мезгилиндеги ден соолугуна арналган изилдөө болгон.

XIX кылымда айрым дарыгерлер аялдардын менструация учурунда физикалык жана интеллектуалдык мүмкүнчүлүктөрү төмөндөйт деп эсептешкен. Алар аялдар бул мезгилде окуудан, иштөөдөн жана интеллектуалдык аракеттерден алыс болушу керек деген пикирлерди таратышкан.

Джейкоби мындай түшүнүктөрдү илимий жактан текшерүү зарылдыгын белгилеген. Ал аялдардын ден соолугу боюнча байкоолорду жүргүзүп, физиологиялык көрсөткүчтөрдү изилдеген.

1876-жылы анын ‘‘The Question of Rest for Women during Menstruation’’ аттуу илимий эмгеги Гарвард университетинин Boylston Prize сыйлыгына ээ болгон. Ал бул сыйлыкты алган биринчи аял болгон.

Изилдөөдө аялдардын физикалык абалы, дене температурасы, тамыр кагышы жана башка физиологиялык көрсөткүчтөрү каралган. Джейкоби аялдардын менструация мезгилинде сөзсүз түрдө эс алышы керек деген көз караштарды илимий далилдер менен сынга алган.

Анын эмгеги аялдардын билим алуусуна жана коомдук ишмердүүлүгүнө байланыштуу медициналык стереотиптерди талкуулоодо маанилүү орунду ээлеген.&lt;ref&gt;https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11465957/&lt;/ref&gt;

=== Башка илимий изилдөөлөрү ===
Джейкоби аялдардын ден соолугу менен гана чектелбестен, неврология, физиология жана башка медициналык тармактарда да изилдөөлөр жүргүзгөн.

Ал адамдын мээси жана интеллектуалдык жөндөмү тууралуу кеңири тараган көз караштарды сынга алган. Айрым окумуштуулар аялдардын мээси кичирээк болгондуктан, алардын интеллектуалдык мүмкүнчүлүктөрү төмөн деп эсептешкен. Джейкоби мындай пикирлерди илимий жактан негизсиз деп көрсөткөн.

Ал медициналык билим берүүдө лабораториялык эксперименттердин жана объективдүү маалыматтардын маанилүүлүгүн баса белгилеген.

Джейкоби өзүнүн карьерасында 120дан ашык илимий макала жана бир нече китеп жазган. Анын эмгектери медициналык билим берүүнүн, аялдардын ден соолугун изилдөөнүн жана илимий методдордун өнүгүшүнө салым кошкон.

== Коомдук ишмердүүлүгү ==

=== Аялдардын билим алуу укугун коргоо ===
Мэри Патнэм Джейкоби аялдардын билим алуу укугун активдүү жактаган. Ал аялдар университеттерде, медициналык окуу жайларда жана илимий мекемелерде эркектер менен бирдей мүмкүнчүлүктөргө ээ болушу керек деп эсептеген.

Анын пикири боюнча, аялдардын билим алуусуна тыюу салуу коомдун өнүгүшүнө тоскоол болгон. Ал билимдүү аялдар коомдук саламаттыкты сактоого, илимге жана билим берүүгө чоң салым кошо аларын көрсөткөн.

Джейкоби аялдардын медициналык билим алуусун жакшыртуу үчүн бир катар уюмдар менен кызматташкан. Ал аялдардын медициналык мектептеринин окуу программаларын жакшыртууга жана алардын академиялык деңгээлин жогорулатууга аракет кылган.

=== Аялдардын шайлоо укугун колдоо ===
Мэри Патнэм Джейкоби аялдардын шайлоо укугун да колдогон. Ал аялдар коомдук жана саясий маселелерге катышууга укуктуу экенин белгилеген.

Анын көз карашында, аялдардын билим алуу укугу жана саясий укуктары бири-бири менен тыгыз байланышта болгон. Эгер аялдар билим алууга жана кесиптик ишмердүүлүккө катышууга мүмкүнчүлүк алышса, алардын коомдогу орду да өзгөрүшү керек эле.

Ал аялдардын укуктарын кеңейтүүгө багытталган коомдук кыймылдарга катышып, билим берүү жана саламаттыкты сактоо маселелерин көтөргөн.

=== Коомдук реформалар ===
Джейкоби аялдардын эмгек шарттарын жана коомдук абалын жакшыртууга да көңүл бурган. Ал аялдардын билим алуу мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүү, кесиптик ишмердүүлүгүн колдоо жана коомдогу теңсиздикти азайтуу зарылдыгын белгилеген.

Анын коомдук ишмердүүлүгү медициналык реформалар менен гана чектелбестен, аялдардын жалпы укуктарын коргоого да багытталган.

== Жеке жашоосу ==
1873-жылы Мэри Патнэм Джейкоби белгилүү америкалык педиатр Абрахам Джейкоби менен баш кошкон. Абрахам Джейкоби кийин америкалык педиатриянын негиздөөчүлөрүнүн бири катары таанылган.

Алардын үй-бүлөсүндө үч бала төрөлгөн. Бирок балдарынын экөө жаш кезинде дүйнөдөн кайткан. Кызы Маржори бойго жеткен.

Мэри Джейкоби үй-бүлөлүк жашоосу менен катар медициналык карьерасын жана коомдук ишмердүүлүгүн уланткан. Ал үй-бүлөлүк милдеттер менен кесиптик иштин ортосундагы тең салмактуулукту сактоого аракет кылган.

== Өлүмү ==
Мэри Патнэм Джейкоби өмүрүнүн акыркы жылдарында ден соолугуна байланыштуу көйгөйлөргө туш болгон. Ал өзүнүн белгилерин байкап, медициналык маалыматтарды жазып турган.

Кийинчерээк анын мээсинде шишик пайда болгон. Джейкоби оорунун белгилерин илимий көз караш менен изилдеп, өзүнүн медициналык байкоолорун документтештирген.

1906-жылы 10-июнда Нью-Йорк шаарында 63 жашында дүйнөдөн кайткан. Өлөрүнүн алдында ал өзүнүн оорусунун белгилерин сүрөттөгөн илимий эмгек жазган. Бул эмгек анын медициналык изилдөөгө болгон кызыгуусун жана илимий көз карашын көрсөткөн.&lt;ref&gt;https://www.nlm.nih.gov/exhibition/changing-the-face-of-medicine/physicians/biography_mary_jacobi.html?id=item-163&lt;/ref&gt;

== Сыйлыктары жана жетишкендиктери ==
Мэри Патнэм Джейкоби медициналык жана коомдук ишмердүүлүгү үчүн бир катар маанилүү жетишкендиктерге ээ болгон.&lt;ref&gt;https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/mary-putnam-jacobi&lt;/ref&gt;

* 1863-жылы Америка Кошмо Штаттарында фармацевтика боюнча билим алган алгачкы аялдардын бири болгон.
* 1864-жылы Пенсильваниядагы Аялдар медициналык колледжин аяктаган.
* 1868-жылы Париждеги École de Médecine окуу жайына кабыл алынган биринчи аял студент болгон.
* 1871-жылы Париждеги медициналык окуусун аяктаган.
* 1876-жылы Boylston Prize сыйлыгын алган биринчи аял болгон.
* Нью-Йорк медицина академиясынын биринчи аял мүчөсү болгон.
* Аялдардын медициналык билим алуусун өнүктүргөн уюмдун президенти болуп көп жыл иштеген.
* 1993-жылы Women of the Hall уюмунун таанылган өкүлдөрүнүн катарына киргизилген.

== Мурасы ==
Мэри Патнэм Джейкобинин эмгектери аялдардын медициналык билим алуусунун жана илимий изилдөөлөргө катышуусунун өнүгүшүндө маанилүү роль ойногон.

Ал аялдардын медициналык кесипте иштөөсүнө тоскоол болгон коомдук көз караштарды өзгөртүүгө аракет кылган. Анын илимий изилдөөлөрү аялдардын ден соолугу тууралуу туура эмес түшүнүктөрдү четке кагууга жана медициналык билимдин сапатын жогорулатууга багытталган.

Джейкоби аялдардын медициналык окуу жайларда эркектер менен бирдей билим алышы керек деген идеяны колдогон. Анын ишмердүүлүгү кийин медициналык билим берүүдө аялдардын мүмкүнчүлүктөрүнүн кеңейишине салым кошкон.

Бүгүнкү күндө Мэри Патнэм Джейкоби XIX кылымдагы медицинанын жана аялдардын укуктарынын тарыхындагы маанилүү инсандардын бири катары эскерилет.

== Булактар ==
&lt;references&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/mary-putnam-jacobi|title=Mary Putnam Jacobi|website=National Women's History Museum}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nlm.nih.gov/exhibition/changing-the-face-of-medicine/physicians/biography_mary_jacobi.html?id=item-163|title=Biography: Dr. Mary Corinna Putnam Jacobi|website=National Library of Medicine}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite journal|last=Girgis|first=Katherine N.|last2=Ganti|first2=Latha|title=Dr. Mary Putnam Jacobi (1842-1906): The Pioneer of Women's Medical Education|journal=Cureus|date=2024|url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11465957/}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.womenofthehall.org/inductee/mary-putnam-jacobi/|title=Mary Putnam Jacobi|website=Women of the Hall}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite journal|last=Bittel|first=Carla Jean|title=Science, suffrage, and experimentation: Mary Putnam Jacobi and the controversy over vivisection in late nineteenth-century America|journal=Bulletin of the History of Medicine|date=2005|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16327083/}}&lt;/ref&gt;&lt;/references&gt;

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.nlm.nih.gov/exhibition/changing-the-face-of-medicine/physicians/biography_mary_jacobi.html?id=item-163 National Library of Medicine]
* [https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/mary-putnam-jacobi National Women’s History Museum]
* [https://www.womenofthehall.org/inductee/mary-putnam-jacobi/ Women of the Hall]
* [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11465957/ Илимий биографиясы]</text>
      <sha1>m24ycs4l4axpfzxw2jqzmso6vek42gn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кристин Дарден</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155239</id>
    <revision>
      <id>664429</id>
      <timestamp>2026-11-02T17:15:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58217-85</username>
        <id>49815</id>
      </contributor>
      <comment>маалымат кошулдуу</comment>
      <origin>664429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6021" sha1="4m30ptvelhppek3xoujnf793k4x8t26" xml:space="preserve">[[Файл:Portriat of Christine M Darden (LRC-1977-B701 P-03030).tiff|thumb|''Кристин Дарден'''''Туулган күнү:'''   1942-жылдын 10-сентябры [1] (84 жашта) 

'''Төрөлгөн жери:'''    Монро, Түндүк Каролина, АКШ [2] Өлкө АКШ

'''Кесиби:'''    аскердик борт инженери, математик, инженер 

'''Илимий багыты:'''   үн соккусу [3] жана суперсоникалык аэродинамика [вд] [3] 

'''Иштеген жери:'''    Лэнгли изилдөө борбору [3] 

'''Альма-матер:'''    Жорж Вашингтон университети (1983) [4] Вирджиния мамлекеттик университети [вд] (1967) [5] Хэмптон университети [вд] (1962) [6] Симмонс колледжи [вд] [2]

'''Сыйлыктары жана лауреаттары:''' Кандакия сыйлыгы [вд] (1987) NCWIT Pioneer in Tech Award [вд] (2015) Конгресстин Алтын медалы (2019)]]
'''Кристин Дарден''' (Кристин Манн, 1942-жылдын 10-сентябрында Түндүк Каролина штатындагы Монро шаарында төрөлгөн) — америкалык математик, маалымат аналитиги жана авиация инженери, аэродинамика тармагындагы 40 жылдык карьерасынын көбүн НАСАда өткөрүп, үн ылдамдыгынан жогору учууну жана соник-бумдарды изилдөөгө арнаган. Ал математика боюнча магистр даражасына ээ болгон жана 1967-жылы Лэнгли изилдөө борборунда иштей баштаганга чейин Виргиния штатынын университетинде сабак берген. Кристин 1983-жылы Джордж Вашингтон университетинде техника илимдеринин доктору даражасын алган жана өз тармагында көптөгөн макалаларды жарыялаган. Ал НАСАнын Лэнгли изилдөө борборунда жогорку жетекчилик кызматка көтөрүлгөн биринчи африкалык америкалык аял болгон, бул федералдык мамлекеттик кызматтагы эң жогорку даража болуп саналат.

Дарден — бир изилдөөчү, ал Марго Ли Шеттерлинин 2016-жылдагы &quot;Жашырылган фигуралар: Америкалык кыял жана космостук жарышта жеңүүгө жардам берген кара түстүү аял-математиктердин айтылбаган тарыхы&quot; китебинде баяндалган, 20-кылымдын орто чениндеги НАСАдагы таасирдүү афроамерикалык аял-математиктердин жана инженерлердин айрымдарынын окуялары[7].

2019-жылы Дарден Конгресстин Алтын медалы менен сыйланган[8].

=== '''Эрте жашоо жана карьера''' ===
Кристин Манн 1942-жылы 10-сентябрда Монро, Түндүк Каролинада мектеп мугалими Десма Л. Чейни менен камсыздандыруу агенти Ноа Хорас Манн-старшийдин үй-бүлөсүндө төрөлгөн. Ата-энеси аны сапаттуу билим алууга үндөшкөн[9]. Үч жашынан баштап апасы Дарденди сабак берген классына алып келген, ал эми төрт жашында Дарден бала бакчага берилген. Башталгыч мектепте Дарден велосипединдей механикалык буюмдарды ажыратып, кайра чогултууга абдан кызыкчу[10]. Дарден башталгыч мектептин акыркы эки жылын Түндүк Каролинанын Эшвилл шаарындагы интернат мектеби болгон Аллен жогорку мектебинде окуган. Ал 1958-жылы артыкчылык диплому менен аяктаган, кийинчерээк тарыхый кара окуу жайы болгон Хэмптон университетине стипендия алган, ал кезде Хэмптон институту деп аталчу. Хэмптондо окуп жүргөндө ал Жарандык укуктар кыймылынын алгачкы нааразылык акцияларына катышкан[7]. Кара тектүү курсташтары менен бирге ал бир нече студенттик отуруш акцияларына катышкан[10]. Манн 1962-жылы Хэмптонду математика боюнча бакалавр даражасы менен аяктаган. Ал ошондой эле мугалимдик сертификат алып, бир канча убакыт орто мектепте математикадан сабак берген[9]. 1963-жылы Манн орто мектепте илим мугалими болгон Уолтер Л. Дарден-младшийге турмушка чыккан. 1965-жылы ал Вирджиния мамлекеттик колледжинде аэрозоль физикасын изилдеген илимий кызматкер болгон. Бул колледжде Дарден 1967-жылы магистр даражасын алып, математикадан сабак берген[11].&lt;ref&gt;{{ВД-преамбула}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>4m30ptvelhppek3xoujnf793k4x8t26</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>664456</id>
      <parentid>664429</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T09:48:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Калып кошулду</comment>
      <origin>664456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6724" sha1="262f8q8t0sugz4olwhjvhvs9jx3g365" xml:space="preserve">{{Илимпоз
 |Ысымы                    = Кристин Дарден
 |Расмий ысымы             = {{lang-en|Christine Darden}}
 |Сүрөт                    = Christine Darden.jpg
 |Туурасы                  = 280px
 |Сүрөттүн аталышы         = 
 |Туулган жылы             = 10.9.1942
 |Туулган жери             = АКШ, Түндүк Каролина Монро
 |Каза болгон жылы         = 
 |Каза болгон жери         = 
 |Жарандыгы                = {{Өлкө желеги|АКШ}}
 |Илимий чөйрөсү           = аскердик борт инженери, математик, инженер, үн соккусу жана суперсоникалык аэродинамика 
 |Иштеген жери             = Лэнгли илим изилдөө борбору
 |Илимий даражасы          = 
 |Илимий наамы             = 
 |Альма-матер              = Жорж Вашингтон университети (1983) &lt;br&gt; Вирджиния мамлекеттик университети (1967) &lt;br&gt; Хэмптон университети (1962) &lt;br&gt; Симмонс колледжи
 |Илимий жетекчиси         = 
 |Белгилүү окуучулары      = 
 |Белгилүү болгондугу      = **
 |Сыйлыктары               = Кандакия сыйлыгы (1987) &lt;br&gt; NCWIT Pioneer in Tech Award (2015) &lt;br&gt; Конгресстин Алтын медалы (2019)
 |Кол тамгасы              = 
 |Кол тамгасынын туурасы   = 
 |Сайты                    = 
 |Уикиказына=|Commons=Christine_Darden}}

[[Файл:Portriat of Christine M Darden (LRC-1977-B701 P-03030).tiff|thumb|280px]]
'''Кристин Дарден''' (Кристин Манн, 1942-жылдын 10-сентябрында Түндүк Каролина штатындагы Монро шаарында төрөлгөн) — америкалык математик, маалымат аналитиги жана авиация инженери, аэродинамика тармагындагы 40 жылдык карьерасынын көбүн НАСАда өткөрүп, үн ылдамдыгынан жогору учууну жана соник-бумдарды изилдөөгө арнаган. Ал математика боюнча магистр даражасына ээ болгон жана 1967-жылы Лэнгли изилдөө борборунда иштей баштаганга чейин Виргиния штатынын университетинде сабак берген. Кристин 1983-жылы Джордж Вашингтон университетинде техника илимдеринин доктору даражасын алган жана өз тармагында көптөгөн макалаларды жарыялаган. Ал НАСАнын Лэнгли изилдөө борборунда жогорку жетекчилик кызматка көтөрүлгөн биринчи африкалык америкалык аял болгон, бул федералдык мамлекеттик кызматтагы эң жогорку даража болуп саналат.

Дарден — бир изилдөөчү, ал Марго Ли Шеттерлинин 2016-жылдагы &quot;Жашырылган фигуралар: Америкалык кыял жана космостук жарышта жеңүүгө жардам берген кара түстүү аял-математиктердин айтылбаган тарыхы&quot; китебинде баяндалган, 20-кылымдын орто чениндеги НАСАдагы таасирдүү афроамерикалык аял-математиктердин жана инженерлердин айрымдарынын окуялары[7].

2019-жылы Дарден Конгресстин Алтын медалы менен сыйланган[8].

=== '''Эрте жашоо жана карьера''' ===
Кристин Манн 1942-жылы 10-сентябрда Монро, Түндүк Каролинада мектеп мугалими Десма Л. Чейни менен камсыздандыруу агенти Ноа Хорас Манн-старшийдин үй-бүлөсүндө төрөлгөн. Ата-энеси аны сапаттуу билим алууга үндөшкөн[9]. Үч жашынан баштап апасы Дарденди сабак берген классына алып келген, ал эми төрт жашында Дарден бала бакчага берилген. Башталгыч мектепте Дарден велосипединдей механикалык буюмдарды ажыратып, кайра чогултууга абдан кызыкчу[10]. Дарден башталгыч мектептин акыркы эки жылын Түндүк Каролинанын Эшвилл шаарындагы интернат мектеби болгон Аллен жогорку мектебинде окуган. Ал 1958-жылы артыкчылык диплому менен аяктаган, кийинчерээк тарыхый кара окуу жайы болгон Хэмптон университетине стипендия алган, ал кезде Хэмптон институту деп аталчу. Хэмптондо окуп жүргөндө ал Жарандык укуктар кыймылынын алгачкы нааразылык акцияларына катышкан[7]. Кара тектүү курсташтары менен бирге ал бир нече студенттик отуруш акцияларына катышкан[10]. Манн 1962-жылы Хэмптонду математика боюнча бакалавр даражасы менен аяктаган. Ал ошондой эле мугалимдик сертификат алып, бир канча убакыт орто мектепте математикадан сабак берген[9]. 1963-жылы Манн орто мектепте илим мугалими болгон Уолтер Л. Дарден-младшийге турмушка чыккан. 1965-жылы ал Вирджиния мамлекеттик колледжинде аэрозоль физикасын изилдеген илимий кызматкер болгон. Бул колледжде Дарден 1967-жылы магистр даражасын алып, математикадан сабак берген[11].&lt;ref&gt;{{ВД-преамбула}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>262f8q8t0sugz4olwhjvhvs9jx3g365</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-50421-26</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155240</id>
    <revision>
      <id>664430</id>
      <timestamp>2026-11-02T17:42:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>664430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6809" sha1="o0hiognz3vzgfr0iykn2xh7fpzmcazp" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 17:42, 2 ноябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>o0hiognz3vzgfr0iykn2xh7fpzmcazp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:ItsFA18</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155241</id>
    <revision>
      <id>664431</id>
      <timestamp>2026-11-02T17:43:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>664431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6809" sha1="prmb5n3maj2kviz4ub4rv9i82qnd1i1" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 17:43, 2 ноябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>prmb5n3maj2kviz4ub4rv9i82qnd1i1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-58217-85</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155242</id>
    <revision>
      <id>664432</id>
      <timestamp>2026-11-02T17:43:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>664432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6809" sha1="prmb5n3maj2kviz4ub4rv9i82qnd1i1" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 17:43, 2 ноябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>prmb5n3maj2kviz4ub4rv9i82qnd1i1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Suluum</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155243</id>
    <revision>
      <id>664433</id>
      <timestamp>2026-11-02T17:43:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>664433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6809" sha1="prmb5n3maj2kviz4ub4rv9i82qnd1i1" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 17:43, 2 ноябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>prmb5n3maj2kviz4ub4rv9i82qnd1i1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Турсун Осмонова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155244</id>
    <revision>
      <id>664434</id>
      <timestamp>2026-11-02T17:44:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чынгызова</username>
        <id>49813</id>
      </contributor>
      <comment>Турсун Осмонованын омур баяны</comment>
      <origin>664434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7589" sha1="1dpfuetyuy6a43woryjbvkudfz8wxya" xml:space="preserve">Турсун Осмонова (1900-жыл — 1970-жыл, 20-декабрь) — советтик кыргыз коомдук жана мамлекеттик ишмери, Кыргызстандагы аялдар кыймылынын алгачкы уюштуруучуларынын бири. Кыргыз АССРинин социалдык камсыздоо боюнча эл комиссары кызматын ээлеген. Аялдардын коомдук тур&lt;ref&gt;https://open.kg/about-kyrgyzstan/famous-personalities/women-of-kyrgyzstan/35926-tursun-osmonova.html&lt;/ref&gt;мушка катышуусун кеңейтүү, сабатсыздыкты жоюу жана аялдар үчүн билим берүү мекемелерин уюштуруу иштерине катышкан.

Турсун Осмонова 1900-жылы Кемин районундагы Үч-Урук айылында кедей үй-бүлөдө төрөлгөн. Апасы төрөт учурунда каза болуп, атасы ал бир жарым жашка чыкканда дүйнөдөн кайткан. Жети жашынан тартып башка адамдардын үйүндө ар кандай жумуштарды аткарган.Он үч жашында Көк-Мойнок станциясында почта ташуучу болуп иштеген адамга турмушка чыккан. Кийин жолдошу менен бирге почта жеткирүү ишине катышкан.1916-жылдагы Үркүн окуясы учурунда кыргыз калкы менен бирге Кытайга качкан. 1917-жылы Токмок шаарына кайтып келген.

1917-жылдагы Октябрь революциясынан кийин Турсун Осмонова коомдук иштерге активдүү катыша баштаган. Азык-түлүк отрядында иштеп, Кызыл Армиянын жоокерлери үчүн жылуу кийимдерди даярдоо жана чогултуу иштерине катышкан. Ошондой эле аялдар арасында түшүндүрүү иштерин жүргүзгөн.Биографиялык маалыматтарга ылайык, ал өз ыктыяры менен Кызыл Армиянын катарына кошулуп, 12-Түркстан аткычтар полкунда санитарка жана балдарды кароо кызматтарын аткарган. Түштүк Кыргызстандагы басмачылыкка каршы күрөшкө 4-татар бригадасынын курамында катышып, жаракат алган.1923-жылы Токмок шаарында комсомолдук-партиялык уюм түзүп, волостук партия комитетинде аялдар арасында уюштуруучу болуп иштеген. Аялдар үчүн өндүрүштүк артелдерди, сабатсыздыкты жоюу мектептерин, балдар яслилерин жана бала бакчаларды уюштуруу иштерине катышкан.

1924-жылы Кыргызстандагы төрт аял активисттин курамында Москва шаарына барып, Эл аралык аялдар күнүнө арналган иш-чараларга катышкан. Бул сапарда Надежда Крупская менен жолуккан.1925-жылы Бүткүл союздук коммунисттик партиянын (большевиктердин) катарына кирген. Ошол эле жылы Кыргыз автономиялуу облусунун дыйкан аялдарынын, жалданма жумушчуларынын жана дыйкандарынын биринчи облустук съездине делегат болуп шайланган.1925-жылдын 5–8-мартында өткөн Кыргызстандын аялдарынын биринчи съездинде аялдардын билим алуусу, медициналык жардамга жеткиликтүүлүгү жана коомдук турмушка катышуусу боюнча маселелер каралган. Осмонова аялдар жана кыздар үчүн мектептерди, төрөт үйлөрүн, фельдшердик пункттарды жана аялдар клубдарын уюштуруу демилгелерин колдогон. Ошондой эле кыздарды эрте жана мажбурлап турмушка берүүгө, калың төлөөгө каршы күрөшүү зарылдыгын көтөргөн.1926–1929-жылдары Кыргыз обкомунун аялдар бөлүмүнүн башчысынын орун басары, кийин Ош округдук аялдар бөлүмүнүн башчысы болуп иштеген.1927-жылы өткөн III облустук партиялык конференцияда аялдарды коомдук турмушка тартуу жана сабатсыздыкты жоюу боюнча иштердин жетишсиздигин белгилеген. Ал аялдар кыймылын жүргүзүүдө жергиликтүү салт-санааларды жана коомдун өзгөчөлүктөрүн эске алуу зарылдыгын да айткан.1930-жылы Турсун Осмонова Кыргыз АССРинин социалдык камсыздоо боюнча эл комиссары болуп дайындалган. Биографиялык маалыматтарда ал бул кызматты ээлеген биринчи кыргызстандык аял катары көрсөтүлөт.1931-жылы Москва шаарында советтик курулуш боюнча курстарды аяктаган. Андан кийин Кыргыз АССРинин агартуу боюнча эл комиссарынын орун басары болуп иштеген.1927–1933-жылдары Кыргыз обкомунун жана облустук аткаруу комитетинин мүчөсү болгон. Кийин Кыргыз АССРинин Борбордук Аткаруу Комитетинин (БАК) курамына кирген.1927-жылы РСФСР Советтеринин XIII съездинин жана СССР Советтеринин IV съездинин делегаты болгон.1953-жылга чейин республиканын советтик жана чарбалык мекемелеринде жооптуу кызматтарды аркалап, коомдук иштерге катышкан.

Турсун Осмонова мамлекеттик жана коомдук ишмердиги үчүн төмөнкү сыйлыктар менен сыйланган:

Ленин ордени;

Эмгек Кызыл Туу ордени;

«Ардак Белгиси» ордени;&lt;ref&gt;https://files.acquia.undp.org/public/migration/kg/3dd90900119156d1235ebba7d47986b0bf0dbd56a041d9bdf7f9bc5d33431e20.pdf&lt;/ref&gt;

бир катар медалдар.&lt;ref&gt;https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/458811?query=%C2%AB%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D1%8F+%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C%C2%BB&amp;utm_source&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>1dpfuetyuy6a43woryjbvkudfz8wxya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Liamgabby4319</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155245</id>
    <revision>
      <id>664442</id>
      <timestamp>2026-11-02T19:43:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>664442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6809" sha1="aewv1ig0kav74zv6w5jzxgvnpo26fl2" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 19:43, 2 ноябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>aewv1ig0kav74zv6w5jzxgvnpo26fl2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Тосуен</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155246</id>
    <revision>
      <id>664446</id>
      <timestamp>2026-11-03T01:45:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>664446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6809" sha1="m45q1jnypitanwuwheqdgqm9cqwu7df" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 01:45, 3 ноябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>m45q1jnypitanwuwheqdgqm9cqwu7df</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-56444-77</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155247</id>
    <revision>
      <id>664447</id>
      <timestamp>2026-11-03T02:45:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>664447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6809" sha1="1zk0y4m7iqt7c2wc1wr8ldp0in3o3ia" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 02:45, 3 ноябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>1zk0y4m7iqt7c2wc1wr8ldp0in3o3ia</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Arzybai</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155248</id>
    <revision>
      <id>664448</id>
      <timestamp>2026-11-03T02:45:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>664448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6809" sha1="1zk0y4m7iqt7c2wc1wr8ldp0in3o3ia" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 02:45, 3 ноябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>1zk0y4m7iqt7c2wc1wr8ldp0in3o3ia</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Bajelilovepony</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155249</id>
    <revision>
      <id>664450</id>
      <timestamp>2026-11-03T05:46:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>664450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6809" sha1="8vtnstour4mgaax4r2zf5ywqn9375d6" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 05:46, 3 ноябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>8vtnstour4mgaax4r2zf5ywqn9375d6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Turdalieva Aibermet 10a</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155250</id>
    <revision>
      <id>664451</id>
      <timestamp>2026-11-03T07:46:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>664451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6809" sha1="rq6fj8et4i1xlvbsasfh2npdu1rc4c6" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 07:46, 3 ноябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>rq6fj8et4i1xlvbsasfh2npdu1rc4c6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тарана Берк</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155251</id>
    <revision>
      <id>664452</id>
      <timestamp>2026-11-03T07:55:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Turdalieva Aibermet 10a</username>
        <id>49823</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңы барак: &quot;‎[[Файл:Tarana Burke 2018 Disobedience Awards at the MIT Media Lab (cropped).jpg|thumb]] '''Тарана Дж. Бёрк''' — америкалык коомдук ишмер, аялдардын укуктары боюнча активист жана сексуалдык зомбулукка жана асылууга каршы багытталган Me Too (#MeToo) кыймылынын негиздөөчүсү. 1973-жылы 12-сентябрда туулган...&quot;</comment>
      <origin>664452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3558" sha1="1qsq3n0cvsom8671h333dvadqwvau7n" xml:space="preserve">[[Файл:Tarana Burke 2018 Disobedience Awards at the MIT Media Lab (cropped).jpg|thumb]]
'''Тарана Дж. Бёрк''' — америкалык коомдук ишмер, аялдардын укуктары боюнча активист жана сексуалдык зомбулукка жана асылууга каршы багытталган Me Too (#MeToo) кыймылынын негиздөөчүсү. 1973-жылы 12-сентябрда туулган · Бронкс, Нью-Йорк&lt;ref&gt;[https://www.biography.com/activists/tarana-burke?utm_source=chatgpt.com https://www.biography.com/activists/tarana-burke?utm_source=]&lt;/ref&gt;


'''Өмүр баяны''' 

Тарана Бёрк 1973-жылы 12-сентябрда АКШнын Нью-Йорк штатындагы Бронкс шаарында төрөлгөн. Жаш кезинен баштап коомдук иштерге жана адам укуктарын коргоого кызыккан. Өспүрүм кезинде 21st Century Youth Leadership Movement уюмуна кошулуп, расалык дискриминацияга, социалдык теңсиздикке жана турак-жай адилетсиздигине каршы кампанияларга катышкан. Алабама штатынын университетин (Alabama State University) аяктаган. &lt;ref&gt;[https://time.com/collection/most-influential-people-2018/?utm_source=chatgpt.com https://time.com/collection/most-influential-people-2018/?utm_source=]&lt;/ref&gt;


'''Коомдук ишмердүүлүк''' 

2003-жылы Бёрк Just Be, Inc. коммерциялык эмес уюмун негиздеген, ал өзгөчө афроамерикалык кыздарды жана жаш аялдарды колдоого жана мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүүгө багытталган. 2006-жылы ал Me Too кыймылын негиздеген, анын максаты сексуалдык зомбулукка, асылууга жана эксплуатацияга кабылгандарды колдоо болгон. 2017-жылдын октябрында #MeToo хештеги социалдык тармактар жана актриса Алисса Миланонун колдоосу аркылуу дүйнө жүзүнө белгилүү болгон. Бул кыймыл миллиондогон адамдарга зомбулук тууралуу ачык айтып берүүгө жана бул көйгөйгө коомчулуктун көңүлүн бурууга жардам берген. &lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tarana_Burke?utm_source=chatgpt.com https://en.wikipedia.org/wiki/Tarana_Burke?utm_source]&lt;/ref&gt; 


'''Жетишкендиктер жана сыйлыктар''' 

- 2017-жыл: TIME журналынын &quot;Жылдын адамы&quot; тизмесине Silence Breakers кыймылынын башка активисттери менен бирге кирген. - 2018-жыл: TIME журналынын дүйнөдөгү эң таасирдүү 100 адам тизмесине кирген. - 2018-жыл: Me Too International эл аралык коммерциялык эмес уюмун негиздеген. - 2019-жыл: Сидней тынчтык сыйлыгын (Sydney Peace Prize) алган. - Unbound: My Story of Liberation and the Birth of t китебинин автору &lt;ref&gt;[https://www.womenshistory.org/?utm_source=chatgpt.com https://www.womenshistory.org/?utm_source=]&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>1qsq3n0cvsom8671h333dvadqwvau7n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Mai Thanh Bang</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155252</id>
    <redirect title="Колдонуучунун баарлашуулары:Mai T Bang" />
    <revision>
      <id>664454</id>
      <timestamp>2026-11-03T08:54:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Veritas Sapientiae</username>
        <id>34449</id>
      </contributor>
      <comment>Veritas Sapientiae &quot;[[Колдонуучунун баарлашуулары:Mai Thanh Bang]]&quot; барагын &quot;[[Колдонуучунун баарлашуулары:Mai T Bang]]&quot; деп кайра атады: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/Mai Thanh Bang|Mai Thanh Bang]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Mai T Bang|Mai T Bang]]&quot;</comment>
      <origin>664454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78" sha1="auwxu8k5pog4qzl30gi1gt9dmyqqmav" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Колдонуучунун баарлашуулары:Mai T Bang]]</text>
      <sha1>auwxu8k5pog4qzl30gi1gt9dmyqqmav</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Ayana 11B</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155253</id>
    <revision>
      <id>664455</id>
      <timestamp>2026-11-03T09:47:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>664455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6809" sha1="h5uv2iovk8rq40umo7aaor0l8guc4i4" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 09:47, 3 ноябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>h5uv2iovk8rq40umo7aaor0l8guc4i4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mary putnam jacobi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155254</id>
    <redirect title="Мэри Патнам Жакоби" />
    <revision>
      <id>664460</id>
      <timestamp>2026-11-03T09:56:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Artelow &quot;[[Mary putnam jacobi]]&quot; барагын &quot;[[Мэри Патнам Жакоби]]&quot; деп кайра атады: Адамдын ысымын кыргызча жазуу керек!</comment>
      <origin>664460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="nvyk27lutay15wlc1bsjzzi9z0qnq84" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Мэри Патнам Жакоби]]</text>
      <sha1>nvyk27lutay15wlc1bsjzzi9z0qnq84</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Bugran</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155255</id>
    <revision>
      <id>664466</id>
      <timestamp>2026-11-03T11:47:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>664466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6809" sha1="q3jykrogw41p7cvfi5r3c4ja40ujfzj" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 11:47, 3 ноябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>q3jykrogw41p7cvfi5r3c4ja40ujfzj</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>