Homo erectus

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="la">
  <siteinfo>
    <sitename>Vicipaedia</sitename>
    <dbname>lawiki</dbname>
    <base>https://la.wikipedia.org/wiki/Vicipaedia:Pagina_prima</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specialis</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Disputatio</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Usor</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Disputatio Usoris</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Vicipaedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Disputatio Vicipaediae</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fasciculus</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Disputatio Fasciculi</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Disputatio MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Formula</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Disputatio Formulae</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Auxilium</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Disputatio Auxilii</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Disputatio Categoriae</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Porta</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Disputatio Portae</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">Adumbratio</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">Disputatio Adumbrationis</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modulus</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Disputatio Moduli</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Homo erectus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>362</id>
    <revision>
      <id>3996506</id>
      <parentid>3736594</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T02:47:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>/* Phylogenia */ Formulam {{[[Formula:Index ramiformis dissaeptus|Index ramiformis dissaeptus]]}} in locum formulae {{[[Formula:Cladus|Cladus]]}} substitui</comment>
      <origin>3996506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8350" sha1="2dav3urv73gfntdobdy3p52a0z05r26" xml:space="preserve">{{L-1}}
{{Titulus italicus}}
{{Taxobox
| name = ''Homo erectus''
| fossil_range = {{Fossil range|1.9|0.1|r=[[Pliocaenum]] &gt; [[Pleistocaenum]]}}
| image = Homo erectus.jpg
| image_width = 200px
| image_caption = ''Homo erectus'', Museum Historiae Naturalis, Ann Arbor in Michigania
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| ordo = [[Primates]]
| familia = [[Hominidae]]
| subfamilia = [[Homininae]]
| genus = ''[[Homo (genus)|Homo]]''
| species = '''''H. erectus'''''
| binomial = ''Homo erectus''[[Exstinctio|†]]
| binomial_authority = ([[Eugenius Dubois|Dubois]], [[1892]])
| synonyms =
*†''[[Java Man|Pithecanthropus erectus]]''
*†''[[Sinanthropus pekinensis]]''
*†''Javanthropus soloensis''
*†''Meganthropus paleojavanicus''
}}

'''''Homo erectus''''' est [[exstinctio|exstincta]] [[ordo (taxinomia)|ordinis]] [[Primates|Primatum]] [[species]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Hominidae|Hominidarum]] ex [[Pleistocaenum|Pleistocaeno]], primum abhinc annorum 2 fere [[millio]]nes nota.&lt;ref name=Herries&gt;{{cite journal | vauthors = Herries A. I., Martin J. M., Leece A. B., Adams J. W., Boschian G., Joannes-Boyau R., Edwards T. R., Mallett T., Massey J. Murszewski A., Neubauer S., Pickering R., Strait D. S., Armstrong B. J., Baker S., Caruana M. V., Denham T., Hellstrom J., Moggi-Cecchi J., Mokobane S., Penzo-Kajewski P., Rovinsky D. S., Schwartz G. T., Stammers R. C., Wilson C., Woodhead J., Menter C. | display-authors = 6 | title = Contemporaneity of ''Australopithecus,'' ''Paranthropus,'' and early ''Homo erectus'' in South Africa | journal = Science | volume = 368 | issue = 6486 | pages = eaaw7293 | date = Aprilis [[2020]] | pmid = 32241925 | doi = 10.1126/science.aaw7293 | doi-access = free }}.&lt;/ref&gt; Una est e primis [[genus (taxinomia)|generis]] ''[[Homo|Hominum]]'' speciebus orta, secundum ''[[Homo habilis|Hominem habilem]],'' e quo evolvisse putatur. Haec species saepe in duas partes dividitur: ''Hominem erectum'' sensu stricto in [[Asia]] situm, et ''[[Homo ergaster|Hominem ergastrum]]'' in [[Africa]] situm.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150917050508/http://humanorigins.si.edu/evidence/human-fossils/species/homo-erectus ''Homo erectus''], ''Smithsonian National Museum of Natural History'' (2015).&lt;/ref&gt;
[[Fasciculus:Homo erectus tautavelensis.jpg|thumb|upright=0.8|[[Calvaria]] ''Hominis erecti.'']]

[[Os (ossis)|Ossa]] huius speciei antiquiora apud [[Dmanisi (locus palaeontologicus)|Dmanisi]] in [[Georgia]] hodierna ab anno 1&amp;thinsp;850&amp;thinsp;000 ad annum 1&amp;thinsp;770&amp;thinsp;000 ante praesens (subspeciei ''Homini erecto georgico'' adscribenda), iuxta [[Sangiran]] in [[insula]] [[Iava]] ab anno 1&amp;thinsp;600&amp;thinsp;000 ad annum 1&amp;thinsp;500&amp;thinsp;000 ante praesens (subspeciei ''Homini erecto erecto'') deposita sunt.

Ultimus ''Hominis erecti'' grex notus, ''[[Homo erectus soloensis]]'' appellatus, in [[Iava]] abhinc annorum 117&amp;thinsp;000–108&amp;thinsp;000 vivebat.&lt;ref&gt;Rizal et al. 2020.&lt;/ref&gt;

== Phylogenia ==
[[Cladogramma]] ''Hominis erecti'' infra videtur.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Ni |first1=Xijun |last2=Ji |first2=Qiang |last3=Wu |first3=Wensheng |last4=Shao |first4=Qingfeng |last5=Ji |first5=Yannan |last6=Zhang |first6=Chi |last7=Liang |first7=Lei |last8=Ge |first8=Junyi |last9=Guo |first9=Zhen |last10=Li |first10=Jinhua |last11=Li |first11=Qiang |date=[[2021]]-08-28 |title=Massive cranium from Harbin in northeastern China establishes a new Middle Pleistocene human lineage |journal=The Innovation |language=English |volume=2 |issue=3 |doi=10.1016/j.xinn.2021.100130 |issn=2666-6758 |pmc=8454562 |pmid=34557770 |last13=Stringer |first13=Chris |last12=Grün |first12=Rainer|page=100130 |bibcode=2021Innov...200130N }}.&lt;/ref&gt; Numeri sunt tot milliones annorum ante praesens (&quot;Mya&quot;) cum cladi orti essent.

{{Index ramiformis dissaeptus|style=font-size: .75em; line-height: 2em;
	| '''[[Homo]] (2.85)'''
	| * ''[[Homo habilis]]'' (†1.7 Mya)
	| * '''''Homo erectus''&lt;br /&gt;s.l. (2.3)'''
	| ** (2.1)
	| *** ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Homo gautengensis|H. gautengensis|en|qid=Q1144670}}'' (†1.9)
	| *** {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Homininae Dmanisenses||en|qid=Q218815}} (†1.8)
	| ** '''(2.0)'''
	| *** {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Puer Turkanensis||en|qid=Q1418632}} (†1.7)
	| *** '''(1.8)'''
	| **** {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Vir Olduvaiensis||en|qid=Q3880129}} (†1.5)
	| **** '''(1.6)'''
	| ***** {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Sangiran||en|qid=Q842328}} (†1.4)
	| ***** '''(1.4)'''
	| ****** (1.1)
	| ******* (0.8)
	| ******** {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Vir Nanchinensis||en|qid=Q977192}} (†0.6)
	| ******** {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Vir Pechinensis||en|qid=Q45931}} (†0.5)
	| ******* (0.9)
	| ******** [[Vir Hexianensis]] (†0.5)
	| ******** (0.6)
	| ********* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Crania Sambungmacanensia||en|qid=Q121775594}} (†0.2)
	| ********* ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Homo erectus soloensis||en|qid=Q1142896}}'' (†0.1)
	| ****** '''''[[Homo heidelbergensis|Homo rhodesiensis/heidelbergensis]]''''' (etiam ''[[Homo sapiens]]'')
}}

''Homo erectus'' ex [[Africa]] exortus est. ''Homo heidelbergensis'' exstans (ad ultimum ''Homines sapientes'' gignens), qui primum Africanus fuerat, intra ''Hominem erectum'' Asianum exoriri videtur.

{{NexInt}}
* [[Acheuleum]]
* ''[[Homo denisovensis]]''
* ''[[Homo heidelbergensis]]''
* ''[[Homo neanderthalensis]]''
* [[Pliocaenum]]
* [[Potestas ignis]]

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
* *Leakey, Richard, et A. Walkre. [[1985]]. &quot;Homo Erectus Unearthed.&quot; ''National Geographic,'' 168, no. 5 (November): 624–29. ISSN 0027-9358. OCLC 643483454.
* Rizal, Y., K.E. Westaway, Y. Zaim, G. D. van den Bergh, E. A. Bettis, M. J. Morwood, O. F. Huffman, R. Grün, R. Joannes-Boyau, R. M. Bailey, M. C. Westaway, I. Kurniawan, M. W.  Moore, M. Storey, F. Aziz, J. X. Zhao, M. E. Sipola, R. Larick, J. P. Zonneveld, R. Scott, S. Putt, et R. L. Ciochon. [[2020]]. &quot;Last appearance of Homo erectus at Ngandong, Java, 117,000-108,000 years ago.&quot; ''Nature'' 577, no. 7790 (Ianuarius): 381–85. PMID 31853068. {{doi|10.1038/s41586-019-1863-2}}. S2CID 209410644.
* Sigmon, B. A., et J. S. Cybulski, eds. [[1981]] ''Homo erectus: Papers in Honor of Davidson Black.'' Toronti: University of Toronto Press. JSTOR 10.3138/j.ctvcj2jdw.11.
* Theunissen, B., et L. T. Theunissen. [[2012]]. ''Eugène Dubois and the Ape-Man from Java.'' Amstelodami: Springer Netherlands. ISBN 9789400922099.

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Homo erectus|''Himonem erectum''}}
{{Vicispecies|Homo erectus|''Hominem erectum''}}
{{Fontes biologici}}
* Brown, Peter. [[2008]]. [https://web.archive.org/web/20080511210522/http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/palaeo.html &quot;Australian and Asian Palaeoanthropology.&quot;]
* Hawks, John D. [[2007]]. [https://web.archive.org/web/20210415092206/http://johnhawks.net/weblog/fossils/middle/kocabas/kappelman_2007_kocabas_tuberculosis.html De fossile Kocabas et tubreculosi.]
* [[Institutum Smithsonianum|Smithsonian Institution]]. [[2016]]. [http://humanorigins.si.edu/evidence/human-evolution-timeline-interactive &quot;Human Timeline (Interactive).&quot;]
* [http://atlasofhumanevolution.com/HomoErectus.asp &quot;The Age of ''Homo erectus.''&quot;] Tabula geographica interactiva de itiner ''Hominis erecti'' ex Africa.
* [http://anthropology.palomar.com ''Anthropology''] apud [[observatorium]] Palomarense
* [http://www.bradshawfoundation.com/origins/homo_erectus.php &quot;Homo erectus&quot;] in ''Origins: Exploring the Fossil Record'' (Bradshaw Foundation).
* [https://web.archive.org/web/20110516125629/http://www.archaeologyinfo.com/homoerectus.htm De ''Homine erecto'' apud Archaeology Info.]
* [http://humanorigins.si.edu/evidence/human-fossils/species/homo-erectus ''Homo erectus.''] The Smithsonian Institution's Human Origins Program.
* [http://www.humanorigins.com ''Human Origins.'']
* [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/6937476.stm &quot;Possible co-existence with ''Homo habilis.''] BBC News.

[[Categoria:Homo]]
[[Categoria:Pliocaeno nata]]v
[[Categoria:Pleistocaeno exstincta]]
[[Categoria:Species animalium]]
[[Categoria:Taxa Dubois]]
[[Categoria:Taxa 1892]]
{{Myrias|Historia}}</text>
      <sha1>2dav3urv73gfntdobdy3p52a0z05r26</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996511</id>
      <parentid>3996506</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T02:58:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3996511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8349" sha1="jqbhhl84skbcmzkub9bkcjjjiccpnre" xml:space="preserve">{{L-1}}
{{Titulus italicus}}
{{Taxobox
| name = ''Homo erectus''
| fossil_range = {{Fossil range|1.9|0.1|r=[[Pliocaenum]] &gt; [[Pleistocaenum]]}}
| image = Homo erectus.jpg
| image_width = 200px
| image_caption = ''Homo erectus'', Museum Historiae Naturalis, Ann Arbor in Michigania
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| ordo = [[Primates]]
| familia = [[Hominidae]]
| subfamilia = [[Homininae]]
| genus = ''[[Homo (genus)|Homo]]''
| species = '''''H. erectus'''''
| binomial = ''Homo erectus''[[Exstinctio|†]]
| binomial_authority = ([[Eugenius Dubois|Dubois]], [[1892]])
| synonyms =
*†''[[Java Man|Pithecanthropus erectus]]''
*†''[[Sinanthropus pekinensis]]''
*†''Javanthropus soloensis''
*†''Meganthropus paleojavanicus''
}}

{{ires|Homo erectus}} est [[exstinctio|exstincta]] [[ordo (taxinomia)|ordinis]] [[Primates|Primatum]] [[species]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Hominidae|Hominidarum]] ex [[Pleistocaenum|Pleistocaeno]], primum abhinc annorum 2 fere [[millio]]nes nota.&lt;ref name=Herries&gt;{{cite journal | vauthors = Herries A. I., Martin J. M., Leece A. B., Adams J. W., Boschian G., Joannes-Boyau R., Edwards T. R., Mallett T., Massey J. Murszewski A., Neubauer S., Pickering R., Strait D. S., Armstrong B. J., Baker S., Caruana M. V., Denham T., Hellstrom J., Moggi-Cecchi J., Mokobane S., Penzo-Kajewski P., Rovinsky D. S., Schwartz G. T., Stammers R. C., Wilson C., Woodhead J., Menter C. | display-authors = 6 | title = Contemporaneity of ''Australopithecus,'' ''Paranthropus,'' and early ''Homo erectus'' in South Africa | journal = Science | volume = 368 | issue = 6486 | pages = eaaw7293 | date = Aprilis [[2020]] | pmid = 32241925 | doi = 10.1126/science.aaw7293 | doi-access = free }}.&lt;/ref&gt; Una est e primis [[genus (taxinomia)|generis]] ''[[Homo|Hominum]]'' speciebus orta, secundum ''[[Homo habilis|Hominem habilem]],'' e quo evolvisse putatur. Haec species saepe in duas partes dividitur: ''Hominem erectum'' sensu stricto in [[Asia]] situm, et ''[[Homo ergaster|Hominem ergastrum]]'' in [[Africa]] situm.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150917050508/http://humanorigins.si.edu/evidence/human-fossils/species/homo-erectus ''Homo erectus''], ''Smithsonian National Museum of Natural History'' (2015).&lt;/ref&gt;
[[Fasciculus:Homo erectus tautavelensis.jpg|thumb|upright=0.8|[[Calvaria]] ''Hominis erecti.'']]

[[Os (ossis)|Ossa]] huius speciei antiquiora apud [[Dmanisi (locus palaeontologicus)|Dmanisi]] in [[Georgia]] hodierna ab anno 1&amp;thinsp;850&amp;thinsp;000 ad annum 1&amp;thinsp;770&amp;thinsp;000 ante praesens (subspeciei ''Homini erecto georgico'' adscribenda), iuxta [[Sangiran]] in [[insula]] [[Iava]] ab anno 1&amp;thinsp;600&amp;thinsp;000 ad annum 1&amp;thinsp;500&amp;thinsp;000 ante praesens (subspeciei ''Homini erecto erecto'') deposita sunt.

Ultimus ''Hominis erecti'' grex notus, ''[[Homo erectus soloensis]]'' appellatus, in [[Iava]] abhinc annorum 117&amp;thinsp;000–108&amp;thinsp;000 vivebat.&lt;ref&gt;Rizal et al. 2020.&lt;/ref&gt;

== Phylogenia ==
[[Cladogramma]] ''Hominis erecti'' infra videtur.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Ni |first1=Xijun |last2=Ji |first2=Qiang |last3=Wu |first3=Wensheng |last4=Shao |first4=Qingfeng |last5=Ji |first5=Yannan |last6=Zhang |first6=Chi |last7=Liang |first7=Lei |last8=Ge |first8=Junyi |last9=Guo |first9=Zhen |last10=Li |first10=Jinhua |last11=Li |first11=Qiang |date=[[2021]]-08-28 |title=Massive cranium from Harbin in northeastern China establishes a new Middle Pleistocene human lineage |journal=The Innovation |language=English |volume=2 |issue=3 |doi=10.1016/j.xinn.2021.100130 |issn=2666-6758 |pmc=8454562 |pmid=34557770 |last13=Stringer |first13=Chris |last12=Grün |first12=Rainer|page=100130 |bibcode=2021Innov...200130N }}.&lt;/ref&gt; Numeri sunt tot milliones annorum ante praesens (&quot;Mya&quot;) cum cladi orti essent.

{{Index ramiformis dissaeptus|style=font-size: .75em; line-height: 2em;
	| '''[[Homo]] (2.85)'''
	| * ''[[Homo habilis]]'' (†1.7 Mya)
	| * '''''Homo erectus''&lt;br /&gt;s.l. (2.3)'''
	| ** (2.1)
	| *** ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Homo gautengensis|H. gautengensis|en|qid=Q1144670}}'' (†1.9)
	| *** {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Homininae Dmanisenses||en|qid=Q218815}} (†1.8)
	| ** '''(2.0)'''
	| *** {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Puer Turkanensis||en|qid=Q1418632}} (†1.7)
	| *** '''(1.8)'''
	| **** {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Vir Olduvaiensis||en|qid=Q3880129}} (†1.5)
	| **** '''(1.6)'''
	| ***** {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Sangiran||en|qid=Q842328}} (†1.4)
	| ***** '''(1.4)'''
	| ****** (1.1)
	| ******* (0.8)
	| ******** {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Vir Nanchinensis||en|qid=Q977192}} (†0.6)
	| ******** {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Vir Pechinensis||en|qid=Q45931}} (†0.5)
	| ******* (0.9)
	| ******** [[Vir Hexianensis]] (†0.5)
	| ******** (0.6)
	| ********* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Crania Sambungmacanensia||en|qid=Q121775594}} (†0.2)
	| ********* ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Homo erectus soloensis||en|qid=Q1142896}}'' (†0.1)
	| ****** '''''[[Homo heidelbergensis|Homo rhodesiensis/heidelbergensis]]''''' (etiam ''[[Homo sapiens]]'')
}}

''Homo erectus'' ex [[Africa]] exortus est. ''Homo heidelbergensis'' exstans (ad ultimum ''Homines sapientes'' gignens), qui primum Africanus fuerat, intra ''Hominem erectum'' Asianum exoriri videtur.

{{NexInt}}
* [[Acheuleum]]
* ''[[Homo denisovensis]]''
* ''[[Homo heidelbergensis]]''
* ''[[Homo neanderthalensis]]''
* [[Pliocaenum]]
* [[Potestas ignis]]

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
* *Leakey, Richard, et A. Walkre. [[1985]]. &quot;Homo Erectus Unearthed.&quot; ''National Geographic,'' 168, no. 5 (November): 624–29. ISSN 0027-9358. OCLC 643483454.
* Rizal, Y., K.E. Westaway, Y. Zaim, G. D. van den Bergh, E. A. Bettis, M. J. Morwood, O. F. Huffman, R. Grün, R. Joannes-Boyau, R. M. Bailey, M. C. Westaway, I. Kurniawan, M. W.  Moore, M. Storey, F. Aziz, J. X. Zhao, M. E. Sipola, R. Larick, J. P. Zonneveld, R. Scott, S. Putt, et R. L. Ciochon. [[2020]]. &quot;Last appearance of Homo erectus at Ngandong, Java, 117,000-108,000 years ago.&quot; ''Nature'' 577, no. 7790 (Ianuarius): 381–85. PMID 31853068. {{doi|10.1038/s41586-019-1863-2}}. S2CID 209410644.
* Sigmon, B. A., et J. S. Cybulski, eds. [[1981]] ''Homo erectus: Papers in Honor of Davidson Black.'' Toronti: University of Toronto Press. JSTOR 10.3138/j.ctvcj2jdw.11.
* Theunissen, B., et L. T. Theunissen. [[2012]]. ''Eugène Dubois and the Ape-Man from Java.'' Amstelodami: Springer Netherlands. ISBN 9789400922099.

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Homo erectus|''Himonem erectum''}}
{{Vicispecies|Homo erectus|''Hominem erectum''}}
{{Fontes biologici}}
* Brown, Peter. [[2008]]. [https://web.archive.org/web/20080511210522/http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/palaeo.html &quot;Australian and Asian Palaeoanthropology.&quot;]
* Hawks, John D. [[2007]]. [https://web.archive.org/web/20210415092206/http://johnhawks.net/weblog/fossils/middle/kocabas/kappelman_2007_kocabas_tuberculosis.html De fossile Kocabas et tubreculosi.]
* [[Institutum Smithsonianum|Smithsonian Institution]]. [[2016]]. [http://humanorigins.si.edu/evidence/human-evolution-timeline-interactive &quot;Human Timeline (Interactive).&quot;]
* [http://atlasofhumanevolution.com/HomoErectus.asp &quot;The Age of ''Homo erectus.''&quot;] Tabula geographica interactiva de itiner ''Hominis erecti'' ex Africa.
* [http://anthropology.palomar.com ''Anthropology''] apud [[observatorium]] Palomarense
* [http://www.bradshawfoundation.com/origins/homo_erectus.php &quot;Homo erectus&quot;] in ''Origins: Exploring the Fossil Record'' (Bradshaw Foundation).
* [https://web.archive.org/web/20110516125629/http://www.archaeologyinfo.com/homoerectus.htm De ''Homine erecto'' apud Archaeology Info.]
* [http://humanorigins.si.edu/evidence/human-fossils/species/homo-erectus ''Homo erectus.''] The Smithsonian Institution's Human Origins Program.
* [http://www.humanorigins.com ''Human Origins.'']
* [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/6937476.stm &quot;Possible co-existence with ''Homo habilis.''] BBC News.

[[Categoria:Homo]]
[[Categoria:Pliocaeno nata]]v
[[Categoria:Pleistocaeno exstincta]]
[[Categoria:Species animalium]]
[[Categoria:Taxa Dubois]]
[[Categoria:Taxa 1892]]
{{Myrias|Historia}}</text>
      <sha1>jqbhhl84skbcmzkub9bkcjjjiccpnre</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Latinitas viva</title>
    <ns>0</ns>
    <id>440</id>
    <revision>
      <id>3996435</id>
      <parentid>3987062</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T21:29:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3996435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4751" sha1="1uq30sw8tzrxw3vhbtn77chkjzrks2y" xml:space="preserve">[[File:De Viro Optimo.webm|thumb|&lt;!--De Viro Optimo; a short clip from a Latin podcast--&gt;De Viro Optimo; Un spectaculum cortum]]'''Latinitas viva''' est activus [[lingua Latina|linguae Latinae]] apud homines nostra aetate viventes usus.

== De fautoribus ==
Vivae Latinitatis fautores cultoresque duos in greges differri possunt, quorum primo ducantur hi, qui vivum activumve Latinitatis usum exercent, ut discipulis haec lingua efficaciore modo ediscenda appareat iucundiusque fiat eius regularum [[grammatica]]rum ac Romanorum operum studium; altero autem ducendi sint illi, qui magnopere proponunt Latinitatem [[lingua auxiliaris internationalis|linguam internationalem]] seu vulgarem esse statuendam, qua homines praecipue variis ex populis oriundi cotidie inter se utantur.

== Scholae Latinae ==
*[[Schola Nova]]
*[[Studium Angelopolitanum]]
* [[Vivarium Novum]]

== Pelliculae ==
* 2013. ''Imperator, Emperor'' per Conradum Łęcki

== Conventus Latini ==
*[[Circulus Latinus Panormitanus]]
*[http://www.circulus.fr/ Circulus Latinus Lutetiensis]

== Seminaria vivae Latinitatis ==
*GrecoLatinoVivo (https://www.grecolatinovivo.it/)

== Emissiones radiophonicae ==
*Nuntii Latini societatis radiophonicae [[Finnia|Finnicae]] ([[Nuntii Latini (Finnia)|Nuntii Latini]])

*Nuntii Latini [[Italia|Italici]] ([[Nuntii Latini Italici]])

*Nuntii Latini Bremenses&amp;thinsp, ''Startseite Latein - Latein - Radio Bremen'' (vide nexus externos)

*Nuntii stationis radiophonicae Vaticanae partitionis Germanicae in linguam Latinam versi.
*[[Erfordia Latina]], emissiones Latinae e [[Thuringia]]e capite

== Emissiones ''Podcast'' ==
*Colloquia Neolatina [feed://feeds.feedburner.com/Colloquia] [feed://www.stoa.org/colloquia/podcasts/channel-01.xml]
*LATINUM [https://web.archive.org/web/20100818201829/http://latinum.mypodcast.com/ ''LATINUM - The Online Latin Language Audio Course from London'' apud latinum.mypodcast.com]

== Catenae cursuales ==
*[[Grex Latine Loquentium]]

== Nuntiorum greges (Anglice newsgroups) ==
*[http://groups.google.com/group/alt.language.latin?lnk=lr alt.language.latin]

== Locutoria Latina ==
* [https://web.archive.org/web/20080907134447/http://www.e.millner.btinternet.co.uk/languages/LOCUTORIUM.html Locutorium Virtuale Scholae],In Locutorio Virtuali nostro aliis cum colloquiorum participibus aut microphono aut machina photographica telari adhibitis vel solito modo scriptione simplici utens communicare potes.
*canalis latina ad moderatra dal.net
*Circuli Latini Panormitani [http://www.cirlapa.org/locutorium/ locutorium]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*http://chat.yle.fi/yleradio1/latini/viewforum.php?f=2&amp;topicdays=0&amp;start=0{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
**https://web.archive.org/web/20120630141837/http://schola.ning.com/

{{NexInt}}
{{div col|3}}
*[[Auctores Neolatini]]
*[[Certamen linguae Latinae]]
*[[Conventiculum Latinum]]
*[[Ephemeris (diarium interretiale)]]
*[[Hebdomada Aenigmatum]]
*[[Index verborum neolatinorum]]
*[[Institutiones Latinae]]
* [[Iosephus Haslinger]]
*[[JACT]]
*''[[Lexicon recentis Latinitatis]]''
*[[Libri Latine redditi]]
*[[Lingua Latina botanica]]
*[[Lingua Neolatina]]
*[[Lexicon]]
*[[Nova Roma]]
*[[Vicipaedia Latina]]
{{div col end}}

== Nexus externi ==
*[https://web.archive.org/web/20151025071226/http://www.latineloqui.de.vu/ Colloquium Latinum Franconiae Mediae borealis (habetur Erlangae, Norimbergae, Furdae - olim habebatur Berolini).]
*[http://www.alcuinus.net/GLL/index.htm Grex Latine Loquentium.]
*[https://web.archive.org/web/20230202185241/https://ephemerisnuntii.eu/index.php Ephemeris.]
*[http://www.lvpa.de Latinitati Vivae Provehendae Associatio.]
*[https://web.archive.org/web/20170502120551/http://linguaeterna.com/bibl/doc.php Lingua Latina Aeterna.]
*[https://web.archive.org/web/20100512051336/http://latindiscussion.com/forum/viewforum.php?f=19 Colloquium Latinum.]
*[http://sententiae.free.fr Sententiae Latinae]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}.
*[https://web.archive.org/web/20120630141837/http://schola.ning.com/ Schola], Scribendum est nobis!
*[https://studiumangelopolitanum.wordpress.com Studium Angelopolitanum./]
*[https://web.archive.org/web/20100818201829/http://latinum.mypodcast.com/ ''LATINUM - The Online Latin Language Audio Course from London'' apud latinum.mypodcast.com].
*[https://web.archive.org/web/20180103204815/http://www.radiobremen.de/bremenzwei/rubriken/latein/latein-startseite100.html ''Startseite Latein - Latein - Radio Bremen'' apud www.radiobremen.de.]
*[http://www.via-neolatina.fr www. Via neolatina] (Francogallice).

{{Lingua Latina}}

[[Categoria:Latinitas viva|!]]</text>
      <sha1>1uq30sw8tzrxw3vhbtn77chkjzrks2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mathematica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>701</id>
    <revision>
      <id>3996524</id>
      <parentid>3961138</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T04:48:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3996524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31047" sha1="r3eqjj1n2g1nysy3ou9ssx5vva07zcv" xml:space="preserve">{{FA stella}}
[[Fasciculus:Mandelpart2.jpg|thumb|300px|Imago [[Benedictus Mandelbrot|Mandelbrot]] puncta fixa aequationis complexae iteratae ''z'' = ''z''² + ''c'' demonstrans.]] 
'''Mathematica''' ({{pns|ae|f|mathematica}}, [[Graece]] ἡ μαθηματική, scil. ἐπιστήμη sive τέχνη, a voce μανθάνω 'disco')&lt;ref&gt;Confer Thesaurum Linguae Latinae'' (s.v. &quot;mathematica&quot; 472 row 65sqq). Lingua Graeca antiqua, μαθηματικός significabat ''discipulus'' vel ''disciplinae studiosus'' (Plat. Tim. 88b), sed tandem significaturum erat ''Pythagorae discipulus'' et ''mathematicus'' (passim apud Aristotelem).&lt;/ref&gt; sive '''mathematice'''&lt;ref&gt;[[Bartholomaeus Keckermann]]: Systema compendiosum totius mathematices, 1602.&lt;/ref&gt; sive '''mathesis''' dicitur doctrinalis [[Scientia (ratio)|scientia]], quae [[Abstractio|abstractam]] considerat quantitatem variis aspectibus, qui sunt [[algebraica]], [[geometrica]], [[analytica]]. Mathematica, quae fundamenta in [[numerus|numeris]], [[logica]], et [[demonstratio mathematica|ratiocinatione]] habet, est lingua [[physica]]e et aliarum [[Scientia (ratio)|scientiarum]] quantitativarum. De mathematica [[Galilaeus Galilaei]] scripsit:
{{Locus|Philosophia in hoc libro grandi scribitur, qui est [[universum]] semper nostris oculis oblatum. Hunc librum autem non possumus intellegere nisi imprimis eius linguam discere et litteras legere conamur. Liber lingua mathematica scriptus est et suae litterae sunt trianguli, circuli et aliae figurae geometricae. Eis litteris carentes haud singulam vocem librorum possumus intellegere; sine eis vagamur in labyrintho obscuro. |||''Aequator'' [[Galilaeus Galilaei|Galilaei Galilaei]] (Romae, [[1623]]).&lt;ref&gt;[[Lingua Italiana|Italiane]]: ''La filosofia è scritta in questo grandissimo libro che continuamente ci sta aperto innanzi a gli occhi (io dico l'universo), ma non si può intendere se prima non s'impara a intender la lingua, e conoscer i caratteri, ne' quali è scritto. Egli è scritto in lingua matematica, e i caratteri son triangoli, cerchi, ed altre figure geometriche, senza i quali mezi è impossibile a intenderne umanamente parola; senza questi è un aggirarsi vanamente per un oscuro laberinto.''--Galileo Galilei ''Il Saggiatore''; [[:it:s:Il Saggiatore|Vicifons de ''Il Saggiatore'' (Italice)]].&lt;/ref&gt;|}}

Mathematica omnibus partium scientificarum essentialis est: scientiarum et naturalis et artificialis, [[Medicina|medicinae]], [[Oeconomia|oeconomiae]], scientiarum socialium. Sectiones mathematicae novae, ut [[mathematica applicata|mathematicae applicatae]] [[statistica]] et [[theoria ludorum]], methodos mathematicas adhibendi cognoscunt. Hodie mathematica, tam necessaria in claves [[RSA]] securas creandas, partem magnam etiam agit in technologiis diversis, sicut in [[mercatura]], [[communicatio (informatica)|communicationibus]], [[televisio]]nibus, et incolumitate [[interrete|interretiali]] vigilanda. 
[[Fasciculus:Pythagoraas.svg|thumb|upright=0.8|[[Theorema Pythagorae]], quod [[triangulum|trianguli]] recti [[hypothenusa]]m quadratam demonstrat aequalem esse summae aliorum laterum quadratorum. In aliis, quadratum in duo quadrata dividere potes.]]

== Historia mathematicae brevis ==
{{vide-etiam|Mathematicus}}
In principio, mathematica creata est ut [[commercium]] facilius fiat: ad [[terra]]m metiendam, ad pretia calculanda, et ad tales res quae sequuntur. Qua de causa in partes [[tres]] divisa est mathematica quae, e.g., ad mutationes, structuras spatiaque pertinent: [[analysis]], [[algebra]], [[geometria]]. Partes autem mathematicae per aetates variant ob nova reperta et scientiam processam.

=== Antiquitas ===
Aetate [[Roma]]na, mathematica multas et diversas disciplinas cohibuit, sicut [[musica]]m et [[astronomia]]m, quas hodie ut mathematicales non habemus. Exempli gratia, [[Isidorus Hispalensis|Isidori Hispalensis]] saeculo septimo scripsit de mathematica:
{{Locus|''Mathematica'' Latine dicitur doctrinalis [[Scientia (ratio)|scientia]], quae abstractam considerat [[quantitas|quantitatem]]. Abstracta enim [[quantitas]] est, quam [[intellectus|intellectu]] a [[materia]] separantes vel ab aliis [[accidens|accidentibus]], ut est [[numerus par|par]], [[numerus impar|inpar]], vel ab aliis huiuscemodi in sola ratiocinatione tractamus. Cuius species sunt quattuor: id est [[Arithmetica]], [[Musica]], [[Geometria]] et [[Astronomia]]. [[Arithmetica]] est disciplina [[quantitas|quantitatis]] numerabilis secundum se ipsam. [[Musica]] est disciplina quae de [[numerus|numeris]] loquitur, qui inveniuntur in [[sonus|sonis]]. [[Geometria]] est disciplina [[magnitudo|magnitudinis]] et [[forma]]rum. [[Astronomia]] est disciplina quae cursus caelestium [[sidus|siderum]] atque [[figura]]s contemplatur omnes atque habitudines [[stella]]rum. Quas disciplinas deinceps paulo latius indicamus, ut earum causae competenter possint ostendi.|||''De etymologiarum libro III'' [[Isidorus Hispalensis|Isidori Hispalensis]]&lt;ref&gt;Vide etiam: [[Flavius Aurelius Cassiodorus|Cassiodorus]], ''Institutiones'' 2 praef. 4: ''Quarto de mathematica, quae quattuor complectitur disciplinas, id est, arithmeticam, geometricam, musicam et astronomicam. Mathematicam vero Latino sermone doctrinalem possumus appellare; quo nomine licet omnia doctrinalia dicere possimus quaecumque docent, haec sibi tamen commune vocabulum propter suam excellentiam proprie vindicavit, ut poeta dictus intellegitur apud Graecos Homerus. . . . Mathematica vero est scientia quae abstractam considerat quantitatem. Abstracta enim quantitas dicitur, quam intellectu a materia separantes vel ab aliis accidentibus, sola ratiocinatione tractamus.''&lt;/ref&gt;|}}
Iam [[saeculum 17|saeculo septimo autem decimo]], ut a Cartesii Newtonique verbis censamus, soli mathematici dicuntur homines qui [[ratio]]nes novas quantitativas colunt.&lt;ref&gt;Vide etiam &quot;[[Quadrivium]]&quot; apud [[:en:Quadrivium|Vicipaediam Anglicam]].&lt;/ref&gt;

=== Algebra et geometria a Renato Cartesio coniunctae ===
{{Vide etiam|algebra|geometria}}
[[Fasciculus:Cartesian-coordinate-system.svg|thumb|upright=0.8|left|[[Systema coordinatorum|Systema Cartesianum numerorum coordinatorum]] bidimensionale ubi puncta quattuor designatur: (2,3) in [[color]]e [[viridis|viride]], (-3,1) in [[ruber|rubro]], (-1.5,-2.5) in [[caeruleus|caerulo]] et (0,0) origo in [[flavus|flavo]].]] 
[[Mathematicus|Mathematici]], ut bonae mathematicae exemplar, [[geometria]]m classicam a [[Euclides|Euclide]] formulatam diu habent. Euclides enim demonstravit [[quinque]] [[axioma]]ta satis esse de quibus omnia argumenta [[geometria|geometrica]] per deductionem [[logica]]m derivari possunt.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140419015035/http://farside.ph.utexas.edu/euclid.html Elementi Euclidis Graece et Anglicam versam].&lt;/ref&gt; De [[arithmetica]] quoque Euclides theoremata demonstravit, exempli gratia quot sint [[numerus primus|numeri primi]].

A mathematicis [[Arabi]]cis [[India|Indicisque]] [[saeculum 1|saecula primum]] ad [[saeculum 17|septimum decimum]], multae contributiones amplae, sicut [[systema numericum decimale]], [[sinus (mathematica)|functiones sinusoidales]], et [[algebra]], ad Europam transmissae sunt.&lt;ref&gt;[[:en:History of Mathematics|Historia mathematicae Vicipaediae anglicae]].&lt;/ref&gt; Ibi Europae saeculo XVII [[Renatus Cartesius]], cum puncta in spatio a tribus numeris expressit, geometriam et [[algebra]]m iunxit, [[geometria analytica|geometriam analyticam]] comperiens,&lt;ref&gt;[http://www.gutenberg.org/etext/13846 Nexus externus de ''Discours de la méthode'' a Renato Cartesio scripto (Francogallice)]; [[:en:s:Discourse on the Method|Vicifons de ''Discourse on the Method''(Anglice) ]].&lt;/ref&gt; ut hodie omnes agnoscant aequationem

::&lt;math&gt;x^2+y^2=R^2&lt;/math&gt;

ut [[circulus|circuli]] [[aequatio]] ubi ''x'' et ''y'' sunt [[systema coordinatarum|coordinatae planae]] et ''R'' est circuli radius, et similiter alias huius modi aequationes.

=== Calculus, analysis fundamentum ===
{{Vide etiam|calculus|analysis}}
[[Isaacus Newtonus]] [[liber|libro]] ''Philosophiae naturalis principia mathematica '' anni [[1687]] magnopere mathematicam protulit, monstrando sola tria axiomata (et tantas virum leges) in aequationum mathematicalum forma satis esse ut omnia phenomena [[physica]] demonstrentur. Ambo [[Newtonus]] et [[Leibnitius]] item [[analysis|analysim]] magnopere protulerunt cum [[calculus]] deinde comminiscuntur. Subsequenter [[Gauss]], [[Eulerus]], [[Lagrange]], [[Hamilton]] et alii calculum et analysim novis methodis, functionibus, theorematisque etiam protulerunt, [[functio exponentialis|functiones exponentiales]] [[logarithmus|logarithmicasque]], [[calculus vectoralis|calculum vectoralem]], et methodos [[aequatio differentialis|aequationes differentiales]] solvendi invenientes.

=== Algebra abstracta et numeri novi ===
{{Vide etiam|algebra}}
[[Fasciculus:Evariste galois.jpg|200px|thumb|[[Evaristus Galois]] quindecim annos natus a condiscupulo suo depictus. Galois condiciones determinavit necessarias sufficientesque ad [[aequatio]]nes polymoniales solvendas.]]
[[Algebra]] incepit in amplificatione quadam de [[arithmetica]], qua symbola loco numerorum substituta sunt, ut plures aequationes vel sententias per unam sententiam repraesentiuntur. Haec methodus reperta est ut perutilis ad problemata solvenda quibus sunt relationes inter ignotas quantitates quasdam in aequationum forma. Ad tales aequationes solvendas, mathematicis deinde mox oportuit novos [[Numerus|numeros]] comperiri, sicut [[numerus irrationalis|numeros irrationales]] et [[numerus complexus|numeros complexos]]; et novas structuras algebraicas quoque e numeris factas sicut [[vector (mathematica)|vectores]], [[matrix (mathematica)|matrices]], et [[tensor (mathematica)|tensores]]. Aequatio celeberrima, quae multos tales numeros simul proponit, est [[Eulerus|aequatio Euleri]]&lt;ref&gt;[http://www.eulerarchive.org Leonhardi Euleri Opera] (PDF).&lt;/ref&gt;

::&lt;math&gt;e^{i \pi} + 1 = 0 \,&lt;/math&gt;

ubi &lt;math&gt;e = 2.71828...&lt;/math&gt; est [[numerus Euleri]], &lt;math&gt;i = \sqrt{-1}&lt;/math&gt; [[numerus imaginarius|unitas imaginaria]], &lt;math&gt;\pi = 3.14159...&lt;/math&gt; [[numerus pi]], et ''0'' est numerus [[zerum]]. Postquam tanti numeri novi definiuntur, nova [[algebra abstracta|algebrae abstractae]] disciplina incepta est ut numeros suarum operationum, sicut &lt;math&gt;+&lt;/math&gt; et &lt;math&gt;\cdot,&lt;/math&gt; arithmeticarum contextu abstractiter meditatur et ut condiciones determinentur quibus aequationes algebraicas solvere possumus. Mathematicus Francogallicus [[Evaristus Galois]] denique anno [[1832]] problema magnum supervavit, cum illas condiciones determinavit necessarias sufficientesque ad aequationes polymoniales solvendas solo numeris realibus utendo.&lt;ref&gt;[http://www.galois-group.net/ Opera a Evaristo Galois scripta in linguis variis].&lt;/ref&gt; Sui labores nobis dederunt fundamentum theoriae Galois, quae pars maior algebrae abstractae est. Galois etiam primus fuit ut nomine ''[[grex (mathematica)|grex]]'' ([[Francogallice]]: groupe) utatur ad collectionem permutationum designandam. Tragice Galois solos viginti annos vixit, in monomachia interfectus.

=== Unificatio quam David Hilbert appetivit ===
[[Fasciculus:Hilbert.jpg|thumb|upright=0.8|left|[[David Hilbert]], anno [[1912]] depictus, qui analysim et algebram sua de [[Spatium Hilbertianum|spatiis Hilbertianis]] theoria unificavit.]]
A Newtoni aetate usque ad hodie, mathematica et [[physica]] coniunctim ingrediuntur. Saepe physici e necessitate per argumenta dubia mathematicam novam comminiscuntur, quam mathematici sero bene confirmant. Exempli gratia calculus [[saeculum 16|saeculo sexto decimo]] inventus est, sed [[argumentum epsilon-delta]], quod integrationem differentiationemque valide sustinuit, solum a [[Bernardus Bolzano|Bernardo Bolzano]] anno [[1817]] creatur. Etiam sunt exempla quibus ingressae mathematicae physicam proferunt: inventio numeri imagninarii [[saeculum 19|saeculo undevicensimo]] effecit ut physici [[saeculum 20|saeculo vicensimo]] potuerant [[mechanica quantica|mechanicam quanticam]] comminisci.

Modo [[saeculum 17|saeculo septimo decimo]], [[Renatus Cartesius]] geometriam et algebram coniunxit, modo tandem saeculo vicensimo [[David Hilbert]] analysim iunxit ad algebram geometriamque. Circum annum [[1909]] Hilbert de functionibus cogitabat in aequationum differentialum integralumque contextu, [[analysis functionalis]] disciplinam fundans. Hilbert deinde connexionem inter algebram et analysim repente vidit, qua functiones sunt ut vectores in spatium abstractum, quod hodie dicitur [[spatium Hilbertianum]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20060511183037/http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.math/docviewer?did=07040001&amp;seq=3 Textus commentarii Hilbertis (Theodisce) apud Bibliotecam Historiae Cornellianam]; [http://www.gdz-cms.de/dms/load/img/?IDDOC=58306 Idem apud Bibliotecam Gottinger]; [http://en.wikibooks.org/wiki/Functional_Analysis Liber de analysi functionali in Wikibook (Anglice)]; [http://www.mat.univie.ac.at/~gerald/ftp/book-fa/index.html Liber de analysi functionali (Anglice) a Gerald Teschl scriptus apud Universitatem Vibonensem].&lt;/ref&gt; 

Repertum Hilbertis, quod maximi momenti fuit, sivit [[Paulus Dirac|Paulum Dirac]] mechanicam quanticam recolere in formam quam physici ad contexum [[relativitas specialis|relativisticum]] generalizare potuerant.&lt;ref&gt;P. A. M. Dirac, The Principles of Quantum Mechanics, Oxford University Press, 1930, ISBN 0-19-852011-5.&lt;/ref&gt; Post unificationem quoque mathematici valde mathematicae fundamenta meditati sunt, maxime Hilbert ipse, qui appetivit totam mathematicam in arithmeticam de thesi dialectica reducere. [[Curtius Gödel]] autem tunc comprobavit Hilbertis programma esse impossibilem, quod axiomatum collectiones universaliter sunt inconsumabiles.

=== Mathematica applicata ===
[[Fasciculus:standard deviation diagram.svg|thumb|upright=1.6|[[Distributio probabilistica Gaussiana]]. [[Color]] [[caerulus]] opacus correspondet erroribus a [[medio statistico]] μ intra unam [[deviatio canonica|deviationem canonicam]] σ, probabilitate 68.3 centesimarum; caerulus opacus plus caerulus medianus, erroribus intra duas deviationes canonicas, probabilitate 95.4 centesimarum; caerulus opacus plus medianus plus clarus, erroribus intra tres deviationes, probabilitate 99.7 centesimarum.]] 
[[Saeculum 20|Saeculo vicensimo]], multae disciplinae inceptae sunt novae eo consilio ut homines principiis mathematicis utantur ad problemata specialia solvenda pertinentia ad themata technologica, scientifica, oeconomicaque, sicut: mathematica physica, [[analysis numerica]], [[statistica|analysis statistica]], [[geometria differentialis]], [[mathematica argentaria]], [[theoria ludorum]].

Inter eas disciplinas, explicatio statistica pertinet ad omnes disciplinas [[empirismus|empiricas]] quae numeros e experimentis tractant errata passis. Eius fundamentum est in [[fors|fortis]] scientia, quae dicitur [[probabilitas]], incipiente in laboribus [[Petrus de Fermat|Petri de Fermat]], [[Blasius Pascalis|Blaisii Pascalis]] et [[Christianus Hugenius|Christiani Hugenii]] saeculo septimo decimo. Analysis numerica specialiter post [[computatrum|computatrorum aetatem]] surgit, quod propositum suum est omnia problemata solvere per usum matricum vectorumque in computatris. 
&lt;!--Anno [[1805]], in symbola ''Methodi novae ad orbitas cometarum determinandas'' &lt;ref&gt;''Nouvelles méthodes pour la détermination des orbites des comètes'' &lt;/ref&gt; [[Andreas Maria Legendre]]  introduxit methodum de quadris minimis modernam.  Hanc methodum [[Robertus Adrain|Adrain]], [[Gauss]], [[Petrus Simon Laplace|Laplace]], et alii subsequenter protulerunt cum deduxerunt ''Legem Errati Facilitatis'':
::  &lt;math&gt;\phi(x) = ce^{-h^2 x^2}&lt;/math&gt;
cuius formula hodie dicitur ''distributio Gaussiana'' qua omnes scientae quantititivae hodie utuntur.--&gt;

== Mathematica et philosophia ==
Ob modicam mathematicae naturam, philosophi diu de mathematica sententias habere solent.&lt;ref&gt;[http://www.rbjones.com/rbjpub/philos/maths/faq006.htm#Aristotle Nexus externus de philosophis et mathematica.] [http://plato.stanford.edu/entries/philosophy-mathematics/ Nexus externus apud universitatem Stanfordianam].&lt;/ref&gt; [[Plato]] putavit mathematicam referre formas ideales in altero mundo.

[[Thomas Aquinas]] tenuit mathematicam esse scientiam de his quae sine materia sensibile definiuntur sed, ut exsistant, materiam requirunt. Dedit exemplum de curvo et simo: ''simum'' includit in proprio definitione materiam sensibilem (i.e., nasum); ''curvum'' autem definiri potest sine sensibile materia particulare, sed in re non potest esse sine materia sensibile. Ita scripsit,&lt;ref&gt;''Commentaria super octo libros Physicorum,'' Lib. 1, Lec. 1, n.2.&lt;/ref&gt; distinguens [[Physica|philosophiam naturalem]] a mathematica et [[metaphysica]].&lt;ref&gt;[http://www.corpusthomisticum.org/cpy011.html#71533 Thomas de Aquino, Commentaria in octo libros Physicorum, lib. 1 l. 1.]&lt;/ref&gt; Quantitas, quae secundum Thomam dicitur accidens, potest sciri sine omnibus aliis entis formis, quia quantitates sunt communes inter omnes substantias materiales, antequam eae primum formantur, licet in modo potentiae propriae, non actu sint. Hoc amplius intelligibile est quia Thomas ipse docuit potentiam quantitatis praeintelligere in materia, ex dimensionibus non terminatis quae in materia insunt ante omnem formam.&lt;ref&gt;[http://www.corpusthomisticum.org/cbt.html#84590. Thomas de Aquino, Super Boetium De Trinitate.]&lt;/ref&gt; Ergo mathematica, quae talibus quantitatibus studet, quoque sine sensibile materia particulare potest sciri.

In [[Immanuel Kant|Immanuelis Kantii]] [[philosophia]], mathematica constituebat unicam scientiae categoriam, de qua certi possumus esse, quod, secundum Kant, sola mathematica est ''synthetica a priori,'' quae de experientia non pendet.&lt;ref&gt;''Kritik der reinen Vernunft''—Critica De Pura Ratione a Immanuele Kantio scriptum (1781);[http://www.gutenberg.org/etext/4280 ''Critique of Pure Reason—Project Gutenberg].&lt;/ref&gt; [[Ayn Rand]], quae Kantem vehementer opposuit, etiam de mathematica sententiam peculiarem habebat. In sua philosophia, omnis scientia, mathematica non excepta, ab experientia venit. Secundum Rand, omnes notiones veniunt ex actione qua magnitudines abstractiter a dimensionibus separamus. Haec actio a Rand dicitur ''magnitudines omittere.''&lt;ref&gt;''Introduction to Objectivist Epistemology: Prooemium De Epistemologia Obiectivista'' (1967); [http://aynrandlexicon.com/lexicon/conceptformation.html Lexicon Ayn Randis: de notionibus creandis]{{Nexus deficit|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.&lt;/ref&gt;

== Modernae disciplinae mathematicae principales ==
{{numeri}}
* [[Algebra]]
* [[Analytica]]
* [[Fundamenta mathematicae]]
* [[Geometria]]
* [[Mathematica adhibita]]
* [[Statistica]]

[[Algebra]] comprehendit [[theoria numerorum|theoriam numerorum]], [[algebra linearis|algebram linearem]], et [[algebra abstracta|algebram abstractam]] quae tractat de structuribus algebraicis sicut [[caterva (mathematica)|gregibus]].

[[Analysis]] comprehendit [[systemata dynamica]], [[analysis numerica|analysin numericam]], [[calculus infinitesimalis]] et plures applicationes
mathematicae ad res [[physica]]s, ad [[biologia]]m, ad [[chemia]]m, necnon ad alias res.

[[Geometria]] comprehendit [[geometrica algebraica]] et [[topologia]].

[[Ars coniectandi]] cum
* [[theoria probabilitatum]] et
* [[statistica]] theoria [[probabilitas|probabilitatis]] utitur (quae theoria pars est [[analysis]]).

[[Fundamenta mathematicae]] sunt [[logica]], [[logica modalis]], [[logica mathematica]], [[theoria copiarum]], et generatim omnes theoriae quae [[axioma]]ta praebent ad systemata mathematica describenda.

== Mathematici clari ==
:''Vide etiam: [[Mathematicus]]''
Inter mathematicos clarissimos numerantur homines sequentes.
&lt;div class=&quot;list&quot; style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;
* [[Nicolaus Henricus Abel]]
* [[Algorismus]]
* [[Archimedes]]
* [[Georgius Cantor]]
* [[Renatus Cartesius]]
* [[Augustinus Ludovicus Cauchy]]
* [[Albertus Einstein]]
* [[Euclides]]
* [[Leonhardus Eulerus]]
* [[Petrus de Fermat]]
* [[Evaristus Galois]]
* [[Carolus Fridericus Gauss]]
* [[Kurt Gödel]]
* [[David Hilbert]]
* [[Hypatia]]
* [[Gustavus Robertus Kirchhoff]]
* [[Iosephus Ludovicus Lagrange]]
* [[Godefridus Guilielmus Leibnitius]]
* [[Isaacus Newtonus]]
* [[Aemilia Noether]]
* [[Blasius Pascalis]]
* [[Pythagoras]]
* [[Brook Taylor]]
* [[Bernardus Riemann]]
* [[Andreas Wiles]]
&lt;/div&gt;

{{NexInt}}
* [[Demonstratio mathematica]]
* [[Arithmetica]]
* [[Additio]], [[Subtractio]], [[Multiplicatio]], [[Divisio]]
* [[Formula:Figurae geometriae]], [[Formula:Figurae Platonicae]]
* [[Logica]]
** [[Ratiocinationes Aristotelicae]] 
** [[Ratio Propositionum]] 
** [[Logicus Infractus]]
* [[Philosophia mathematicae]]

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes generales ==
* [http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/Indexes/HistoryTopics.html Res gestae mathematicae a MacTutor.]
* [[:en:History of Mathematics|Historia mathematicae a Vicipaedia anglica.]]

== Bibliographia ==

=== Mythistoriae et libri pro liberis ===
[[Fasciculus:Flatland_cover.jpg|thumb|Titulus libri ''[[Flatland]]'' (&quot;Terra Plana&quot;) ab [[Edwinus Abbott|E. A. Abbott]] scripti, sub nomine &quot;A. Square&quot;.]]

* [[Edwinus Abbott|Abbott, Edwin Abbott]]. [[1884]] ''[[Flatland|Flatland: A Romance of Many Dimensions]].'' Londinii: Seeley. (ISBN 978-1-903985-17-5: editio nova cum adnotationibus ab Ian Stewart scriptis).
* Ekeland, Ivar. [[2006]]. ''The Cat in Numberland.'' Londinii: Cricket. ISBN 978-0-8126-2744-2.
* Enzensberger, Hans Magnus. [[1997]] ''Der Zahlenteufel.'' München: Hanser. ISBN 3-446-18900-9.
* Guedj, Denis. [[2000]]. ''Le théorème du perroquet.'' Lutetiae: Seuil. ISBN 978-2-02-042785-2.
* Haber, Melissa Glenn. [[2004]]. ''The Heroic Adventures of Hercules Amsterdam.'' London: Puffin. ISBN 978-0-14-240216-0.
* Moranville, Sharelle Byars. [[2006]]. ''A Higher Geometry.'' Novi Eboraci: Henry Holt. ISBN 978-0-8050-7470-3.
* Juster, Norton. [[1961]]. ''The Phantom Tollbooth.'' Novi Eboraci: Random House. ISBN 978-0-394-81500-8.
* Tahan, Malba. [[1949]] ''O homem que calculava.'' Paulopoli: Edição Saraiva. OCLC 20696544; ISBN 978-85-01-02314-8.

=== Libri elementarii ===
* Courant, Richard, et Herbert Robbins. [[1941]] ''What Is Mathematics?'' Ed. secunda. Oxonii: Oxford University Press. ISBN 0-19-510519-2.
* Davis, Philip J., et Reuben Hersh. [[1980]]. ''The Mathematical Experience.'' Bostoniae: Birkhäuser. ISBN 3-7643-3018-X.
* Glaeser, Georg. [[2004]] ''Der Mathematische Werkzeugkasten.'' Monaci: Elsevier-Spektrum Akademischer Verlag. ISBN 3-8274-1485-7.
* Gowers, Timothy. [[2002]]. ''Mathematics: A Very Short Introduction.'' Oxonii: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-285361-5.
* Kasner, Edward, et James R. Newman. [[1940]] ''Mathematics and the Imagination.'' Novi Eboraci: Simon and Schuster. ISBN 0-486-41703-4.
* Livio, Mario. [[2010]] ''Is God a Mathematician?'' Novi Eboraci: Simon and Schuster. ISBN 978-0-7432-9406-5.
* Newman, James R., ed. [[1956]] ''The World of Mathematics.'' Novi Eboraci: Simon and Schuster. ISBN 978-0-486-43268-7.
* Peterson, Ivars. [[2001]]. ''The Mathematical Tourist: New and Updated Snapshots of Modern Mathematics'' Novi Eboraci: Barnes and Noble. ISBN 978-0-7607-2361-6.
* Rademacher, Hans, et Otto Toeplitz. [[1930]]. ''Von Zahlen und Figuren: Proben Mathematichen Denkens für Liebhaber der Mathematik.'' Berolini: Springer. ISBN 978-3-540-63303-7.
* Reid, Constance. [[2006]]. ''From Zero to Infinity: What Makes Numbers Interesting,'' editio quinta. Wellesley: A. K. Peters. ISBN 978-1-56881-273-1.

=== De mathematicis et historia mathematicae ===
* Bell, Eric Temple. [[1937]] ''Men of Mathematics.'' Novi Eboraci: Simon and Schuster. ISBN 978-0-671-62818-5.
* Berlingoff, William P., et Fernando Q. Gouvêa. [[2003]] ''Math Through the Ages,'' editio altera. Novi Eboraci: Mathematical Association of America. ISBN 978-0-88385-736-6.
* Bourbaki, Nicolas. [[1984]]. ''Éléments d' histoire de mathématiques.'' Lutetiae; Springer. ISBN 978-3-540-33938-0.
* Case, Bettye Anne, et Anne M. Legett. [[2005]] ''Complexities: Women in Mathematics.'' Novi Eboraci: Princeton. ISBN 978-0-691-11462-0.
* Cuomo, S. [[2001]]. ''Ancient Mathematics.'' Novi Eboraci: Routledge. ISBN 978-0-415-16495-5
* Doxiadis, Apostolos, et Christos Papadimitriou. [[2009]] ''Logicomix: An Epic Search for Truth.'' Novi Eboraci: Bloomsbury USA. ISBN 978-1-59691-452-0.
* Gullberg, Jan. [[1997]]. ''Mathematics: From the Birth of Numbers.'' Novi Eboraci: W. W. Norton. ISBN 978-0-393-04002-9.
* Hardy, G. H. [[1992]]. ''A Mathematician's Apology,'' editio nova cum introductione a C. P. Snow scripta. Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-42706-7.
* Kline, Morris. [[1972]]. ''Mathematical Thought from Ancient to Modern Times.'' 3 voll. Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-506135-2 (vol. 1), 978-0195061369 (vol. 2), 978-0195061376 (vol. 3).
* Netz, Reviel. [[2003]]. ''The Shaping of Deduction in Greek Mathematics.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-54120-6.
* Neugebauer, Otto. [[1969]]. ''The Exact Sciences in Antiquity,'' ed. secunda. Novi Eboraci: Dover. ISBN 978-0-486-22332-2.
* Plofker, Kim. [[2008]]. ''Mathematics in India.'' Princeton: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-12067-6.
* Robson, Eleanor, et Jacqueline Stedall, edd. [[2009]]. ''The Oxford Handbook of the History of Mathematics.'' Oxonii: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-921312-2.
* Smith, David E. [[1984]]. ''A Source Book in Mathematics.'' Novi Eboraci: Dover. ISBN 978-0-486-64690-9
* Struik, Dirk. [[1987]]. ''A Concise History of Mathematics,'' editio quarta. Novi Eboraci: Dover. ISBN 978-0-486-60255-4.

=== Ludi mathematici ===
[[Fasciculus:Albrecht Dürer - Melencolia I (detail).jpg|thumb|[[Quadratus magicus]] e chalcographo [[Melencolia I]] ab [[Albertus Durerus|Alberto Durero]] facto.]]
* Ball, W. W. Rouse, et H. S. M. Coxeter. [[2010]]. ''Mathematical Recreations and Essays,'' editio tertia decima. Novi Eboraci: Dover. ISBN 978-0-486-25357-2.
* Carroll, Lewis. [[1958]]. ''The Mathematical Recreations of Lewis Carroll'' (''Pillow Problems'' et ''A Tangled Tale''). Novi Eboraci: Dover. 978-0486204932.
* Criton, Michel. [[1998]]. ''Les Jeux mathématiques.'' Series Que sais-je? Lutetiae: PUF. ISBN 978-2-13-048109-6.
* Dudeney, Henry. [[1917]]. ''Amusements in Mathematics.'' Londinii: Nelson; Dover, ISBN 978-0-486-20473-4.
* Gardner, Martin. [[1994]]. ''My Best Mathematical and Logic Puzzles.'' Novoi Eboraci: Dover. ISBN 978-0-486-28152-0.
* Rosenhouse, Jason, et Laura Taalman. [[2011]]. ''Taking Sudoku Seriously.'' Oxonii: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-975656-8.

=== Libri generales ===
* Aigner, Martin, et Günter M. Ziegler. [[2001]]. ''Proofs from The Book.'' Novi Eboraci: Springer.
* Barwise, Jon. [[1977]] ''Handbook of Mathematical Logic.'' Amstelodami: North-Holland. ISBN 0-7204-2285-X.
* Behnke, H., F. Bachmann, K. Fladt, H. Kunle, et W. Süss, edd.; anglice convertit S. H. Gould. [[1974]]. ''Fundamentals of Mathematics.'' Cantabrigiae Massachusettae: MIT Press.
** Tomus 1: ''Foundations of Mathematics: The Real Number System and Algebra.'' ISBN 0-262-02048-3.
** Tomus 2: ''Geometry.'' ISBN 0-262-02069-6.
** Tomus 3: ''Analysis.'' ISBN 0-262-02049-1.
* Gowers, Timothy, June Barrow-Green, Imre Leader, edd. [[2008]]. ''The Princeton Companion to Mathematics.'' Princeton: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-11880-2.
* Gray, Jeremy. [[2008]]. ''Plato’s Ghost: The Modernist Transformation of Mathematics.'' Princeton: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-13610-3.
* Hadamard, Jacques. [[1945]] ''The Psychology of Invention in the Mathematical Field.'' Princeton: Princeton University Press, rpt. Dover. ISBN 978-0-486-20107-8.
* Polya, G. [[1957]]. ''How to Solve It: A New Aspect of Mathematical Method.'' Princeton: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-11966-3.

==Nexus interni==

* [[Enuntiatio Latina expressionum mathematicarum]]

== Nexus externi ==
* [https://web.archive.org/web/20051110081849/http://www.music.indiana.edu/tml/9th-11th/ODOREG_TEXT.html Regulae abaci ] ab Odone anno [[1784]] 
* [http://www.dm.unipi.it/pages/maurolic/edizioni/euclide/data/dat1/ext-001.htm Francisci Maureolici ''Opera Mathematica'']{{Nexus deficit|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/schott/schott1/Schott_cursus_mathematicus_index.html Cursus mathematicus]: ''P. GASPARIS SCHOTTI REGIS-CURIANI, E SOCIETATE IESU. Olim in Panormitano Siciliae, nunc in Herbipolitano Franconiae eiusdem SOCIETATIS IESU Gymnasio Matheseos Professoris CURSUS MATHEMATICUS, Sive ABSOLUTA OMNIUM MATHEMATICARUM DISCIPLINARUM. ENCYCLOPAEDIA, In LIBROS XXVIII. digesta, Eoque Ordine disposita, ut quivis, vel mediocri praeditus ingenio, totam Mathesin a primis fundamentis proprio Marte addiscere possit. Opus desideratum diu, promissum a multis, a non paucis tentatum, a nullo numeris omnibus [[absolutum (philosophia)|absolutum]]. Accesserunt in fine THEORESES MECHANICAE NOVAE Additis INDICIBUS locupletissimis - Cum Privilegio Sacrae Caesareae Maiestatis. BAMBERGAE, Sumpt. IOH. MARTINI SCHÖNWETTERI, Bibliopolae Francofurtensis. M. DC. LXXVII.''
* [http://www.ams.org/samplings/mathmoments/mathmoments Momenti mathematici]{{Nexus deficit|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} a Societate Mathematica Americana scripti, linguis pluribus
* [https://web.archive.org/web/20110604160406/http://www.maa.org/FoundMath/FMgallery11.html Mathematica Reperta], imagines rerum mathematicarum
* [https://web.archive.org/web/20060212072705/http://mathdl.maa.org/mathDL/ Biblioteca digitale rerum mathematicarum]
* [http://kasmana.people.cofc.edu/MATHFICT/ Fabulae mathematicae], variis linguis
* [http://smf.emath.fr/content/grand-public Porta publica] societatis francogallicae rerum mathematicarum
* [http://www.emis.de/ Biblioteca] societatis Europae rerum mathematicarum, apud emis.de
* [http://www.vinc17.org/cijml/ Certamen internationale] ludorum mathematicorum logicorumque, apud vinc17.org
* [https://web.archive.org/web/20110720013629/http://math.nmsu.edu/~history/ Docere] fontibus historicis utens (anglice), D. Pengelley et R. Laubenbacher
* [http://mathworld.wolfram.com/ Mathworld], vel &quot;Mundus mathematicus,&quot; a societate Wolfram scriptus (anglice)
* [https://web.archive.org/web/20040403120115/http://www.math-atlas.org/ Tabulae geographicae] rerum mathematicarum (anglice), D. Rusin
* [http://dlmf.nist.gov/ Biblioteca] functionum mathematicarum (anglice), NIST
* [http://bridgesmathart.org/ Bridges], societas quae pontes facit, ut ita dicam, inter artes et res mathematicas
* [http://genealogy.math.ndsu.nodak.edu/ Tabula] stirpis mathematicorum, magistros et discipulos monstrans

{{Scientiae naturales et artes mathematicae}}
[[Categoria:Mathematica|!]]
{{1000 paginae}}
{{Myrias|Mathematica}}</text>
      <sha1>r3eqjj1n2g1nysy3ou9ssx5vva07zcv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fasti consulum rei publicae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5664</id>
    <revision>
      <id>3996360</id>
      <parentid>3870652</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T14:49:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Saeculum 1 a.C.n. */</comment>
      <origin>3996360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79010" sha1="c3esozre816rggt2hzuzcmy7lf996i7" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Consul et lictores.jpg|thumb|Consul cum duobus lictoribus]]
Hic sunt '''Fasti [[consul]]um [[res publica|rei publicae]]''' secundum [[Varro Reatinus|Varronis]] annorum computationem. De consulibus electis sub principatu vide [[Fasti consulum sub principatu electorum|tabulam alteram]].

== [[Saeculum 6 a.C.n.]] ==

'''[[509 a.C.n.|509]]''' [[Lucius Iunius Brutus|L. Iunius M.f. Brutus]] et [[Lucius Tarquinius Collatinus]]&lt;br /&gt;
* Suffecti: [[Publius Valerius Volusi f. Poblicola]] (pro Collatino), [[Spurius Lucretius Tricipitinus]] (pro Bruto), [[Marcus Horatius M.f. Pulvillus]] (pro Tricipitino)
'''[[508 a.C.n.|508]]''' [[Titus Lucretius Tricipitinus|T. Lucretius Tricipitinus]], [[Publius Valerius Volusi f. Poblicola]] II&lt;br /&gt;
'''[[507 a.C.n.|507]]''' [[Publius Valerius Volusi f. Poblicola]] III, [[Marcus Horatius M.f. Pulvillus]] II&lt;br /&gt;
'''[[506 a.C.n.|506]]''' [[Spurius Larcius Rufus (Flavus)]] et [[Titus Herminius Aquilinus]]&lt;br /&gt;
'''[[505 a.C.n.|505]]''' [[Marcus Valerius Volusi f.]] (Volusus?) et [[Publius Postumius Q.f. Tubertus]]&lt;br /&gt;
'''[[504 a.C.n.|504]]''' [[Publius Valerius Volusi f. Poblicola]] IV et [[Titus Lucretius Tricipitinus|T. Lucretius Tricipitinus]] II&lt;br /&gt;
'''[[503 a.C.n.|503]]''' [[Menenius Agrippa|Menenius Agrippa C.f. Lanatus]] et [[Publius Postumius Q.f. Tubertus]] II&lt;br /&gt;
'''[[502 a.C.n.|502]]''' [[Opiter Verginius Tricostus|Opiter Verginius Opit. f. Tricostus]] et [[Spurius Cassius Vecellinus]] (aut Viscellinus)&lt;br/&gt;
'''[[501 a.C.n.|501]]''' [[Postumus Cominius Auruncus]], [[Titus Larcius Flavus]] (aut Rufus)

== [[Saeculum 5 a.C.n.]] ==

'''[[500 a.C.n.|500]]''' [[Servius Sulpicius P.f. Camerinus Cornutus]] et [[Manius Tullius Longus]]&lt;br /&gt;
'''[[499 a.C.n.|499]]''' [[Titus Aebutius T.f. Helva]] et [[Gaius Veturius Geminus Cicurinus|Gaius (aut P.) Veturius (Vetusius) Geminus Cicurinus]]&lt;br /&gt;
'''[[498 a.C.n.|498]]''' [[Quintus Cloelius Siculus]] et [[Titus Larcius Flavus]] (aut Rufus) II&lt;br /&gt;
'''[[497 a.C.n.|497]]''' [[Aulus Sempronius Atratinus]] et [[Marcus Minucius Augurinus]]&lt;br /&gt;
'''[[496 a.C.n.|496]]''' [[Aulus Postumius Albus Regillensis|Aulus Postumius P.f. Albus Regillensis]] et [[Titus Verginius A.f. Tricostus Caeliomontanus]]&lt;br /&gt;
'''[[495 a.C.n.|495]]''' [[Appius Claudius M.f. Sabinus Inregillensis]] et [[Publius Servilius P.f. Priscus Structus]]. Larcius [[dictator]] creatus est.&lt;br /&gt;
'''[[494 a.C.n.|494]]''' [[Aulus Verginius A.f. Tricostus Caeliomontanus]] et [[Titus Veturius Geminus Cicurinus|Titus Veturius (aut Vetusius) Geminus Cicurinus]]&lt;br /&gt;
'''[[493 a.C.n.|493]]''' [[Postumus Cominius Auruncus]] II et [[Spurius Cassius Vecellinus]] II&lt;br /&gt;
'''[[492 a.C.n.|492]]''' [[Titus Geganius Macerinus]] et [[Publius Minucius Augurinus]]&lt;br /&gt;
'''[[491 a.C.n.|491]]''' [[Marcus Minucius Augurinus]] II et [[Aulus Sempronius Atratinus]] II&lt;br /&gt;
'''[[490 a.C.n.|490]]''' [[Spurius Larcius Rufus (Flavus)]] II et [[Quintus Sulpicius Camerinus Cornutus]]&lt;br /&gt;
'''[[489 a.C.n.|489]]''' [[Gaius Iulius Iullus]] et [[Publius Pinarius Mamercinus Rufus]]&lt;br /&gt;
'''[[488 a.C.n.|488]]''' [[Spurius Nautius Sp.f. Rutilus]] et [[Sextus Furius]] (Medullinus aut Fusus?)&lt;br /&gt;
'''[[487 a.C.n.|487]]''' [[Titus Sicinius]] (Sabinus) et [[Gaius Aquilius]] (Tuscus)&lt;br /&gt;
'''[[486 a.C.n.|486]]''' [[Spurius Cassius Vecellinus]] III et [[Proculus Verginius Tricostus Rutilus]]&lt;br /&gt;
'''[[485 a.C.n.|485]]''' [[Servius Cornelius Maluginensis]] (Cossus) et [[Quintus Fabius K.f. Vibulanus]]&lt;br /&gt;
'''[[484 a.C.n.|484]]''' [[Lucius Aemilius Mam.f. Mamercinus]] (Mamercus) et [[Kaeso Fabius K.f. Vibulanus]]&lt;br /&gt;
'''[[483 a.C.n.|483]]''' [[Marcus Fabius K.f. Vibulanus]] et [[Lucius Valerius M.f. Potitus]] (Poblicola)&lt;br /&gt;
'''[[482 a.C.n.|482]]''' [[Quintus Fabius K.f. Vibulanus]] II et [[Gaius Iulius C.f. Iullus]]&lt;br /&gt;
'''[[481 a.C.n.|481]]''' [[Kaeso Fabius K.f. Vibulanus]] II et [[Spurius Furius Fusus]] (Fusius)&lt;br /&gt;
'''[[480 a.C.n.|480]]''' [[Marcus Fabius K.f. Vibulanus]] II et [[Gnaeus Manlius P.f. Cincinnatus]]&lt;br /&gt;
'''[[479 a.C.n.|479]]''' [[Kaeso Fabius K.f. Vibulanus]] III et [[Titus Verginius Opet.f. Tricostus Rutilus]] &lt;br /&gt;
'''[[478 a.C.n.|478]]''' [[Lucius Aemilius Mam.f. Mamercinus]] (Mamercus) II et [[Gaius Servilius Structus Ahala]]&lt;br /&gt;
* consul suffectus (pro Servilio): [[Opiter Verginius Esquilinus]]
'''[[477 a.C.n.|477]]''' [[Gaius Horatius M.f. Pulvillus]] et [[Titus Menenius Agrippae f. Lanatus]]&lt;br /&gt;
'''[[476 a.C.n.|476]]''' [[Aulus Verginius Tricostus Rutilus]] et [[Spurius Servilius Priscus Structus]]&lt;br /&gt;
'''[[475 a.C.n.|475]]''' [[Publius Valerius P.f. Poplicola]] et [[Gaius Nautius Sp.f. Rutilus]] (aut Rufus)&lt;br /&gt;
'''[[474 a.C.n.|474]]''' [[Lucius Furius Medullinus]] et [[Aulus Manlius Cn.f. Vulso]]&lt;br /&gt;
'''[[473 a.C.n.|473]]''' [[Lucius Aemilius Mam.f. Mamercinus]] III et [[Vopiscus Iulius C.f. Iullus]]&lt;br /&gt;
'''[[472 a.C.n.|472]]''' [[Lucius Pinarius Mamercinus Rufus]] et [[Publius Furius Medullinus Fusus]]&lt;br /&gt;
'''[[471 a.C.n.|471]]''' [[Appius Claudius Ap.f. Crassus Inregillensis Sabinus]] et [[Titus Quinctius L.f. Capitolinus Barbatus]]&lt;br /&gt;
'''[[470 a.C.n.|470]]''' [[Lucius Valerius M.f. Potitus]] (Publicola) II et [[Tiberius Aemilius L.f. Mamercinus]] (Mamercus)&lt;br /&gt;
'''[[469 a.C.n.|469]]''' [[Titus Numicius Priscus]] et [[Aulus Verginius Tricostus Caeliomontanus]]&lt;br /&gt;
'''[[468 a.C.n.|468]]''' [[Titus Quinctius L.f. Capitolinus Barbatus]] II et [[Quintus Servilius Structus Priscus]]&lt;br /&gt;
'''[[467 a.C.n.|467]]''' [[Tiberius Aemilius L.f. Mamercinus]] (Mamercus) II et [[Quintus Fabius M.f. Vibulanus]]&lt;br /&gt;
'''[[466 a.C.n.|466]]''' [[Quintus Servilius Structus Priscus]] II et [[Spurius Postumius A.f. Albus Regillensis]]&lt;br /&gt;
'''[[465 a.C.n.|465]]''' [[Titus Quinctius L.f. Capitolinus Barbatus]] III et [[Quintus Fabius M.f. Vibulanus]] II&lt;br /&gt;
'''[[464 a.C.n.|464]]''' [[Aulus Postumius A.f. Albus Regillensis]] et [[Spurius Furius Medullinus]] Fus(i)us&lt;br /&gt;
'''[[463 a.C.n.|463]]''' [[Publius Servilius Sp.f. Priscus]] et [[Lucius Aebutius T.f. Helva]] &lt;br /&gt;
'''[[462 a.C.n.|462]]''' [[Lucius Lucretius T.f. Tricipitinus]] et [[Titus Veturius T.f. Geminus Cicurinus]]&lt;br /&gt;
'''[[461 a.C.n.|461]]''' [[Publius Volumnius M.f. Amintinus Gallus]] et [[Servius Sulpicius Camerinus Cornutus]]&lt;br /&gt;
'''[[460 a.C.n.|460]]''' [[Publius Valerius P.f. Poplicola]] II et [[Gaius Claudius Ap.f. Inregillensis Sabinus]]&lt;br /&gt;
* consul suffectus: [[Lucius Quinctius Cincinnatus]] (pro Poplicola)
'''[[459 a.C.n.|459]]''' [[Quintus Fabius M.f. Vibulanus]] III, [[Lucius Cornelius Ser.f. Maluginensis Uritus]] (Cossus)&lt;br /&gt;
'''[[458 a.C.n.|458]]''' [[Gaius Nautius Sp.f. Rutilus]] II et [[Lucius Minucius P.f. Esquilinus Augurinus]]&lt;br /&gt;
'''[[457 a.C.n.|457]]''' [[Gaius Horatius M.f. Pulvillus]] II, [[Quintus Minucius P.f. Esquilinus Augurinus]]&lt;br /&gt;
'''[[456 a.C.n.|456]]''' [[Marcus Valerius M'.f. Maximus Lactuca]] et [[Spurius Verginius A.f. Tricostus Caeliomontanus]]&lt;br /&gt;
'''[[455 a.C.n.|455]]''' [[Titus Romilius T.f. Rocus Vaticanus]] et [[Gaius Veturius Cicurinus]]&lt;br /&gt;
'''[[454 a.C.n.|454]]''' [[Spurius Tarpeius M.f. Montanus Capitolinus]] et [[Aulus Aternius Varus Fontinalis]]&lt;br /&gt;
'''[[453 a.C.n.|453]]''' [[Sextus Quinctilius Sex.f. Varus]] et [[Publius Curiatius Fistus Trigeminus]]&lt;br /&gt;
* consul suffectus: [[Spurius Furius Medullinus]] II (pro Quinctilio)
'''[[452 a.C.n.|452]]''' [[Titus Menenius Agrippae f. Lanatus (consul 452 a.C.n.)|Titus Menenius Agrippae f. Lanatus]] et [[Publius Sestius Q.f. Capitolinus Vaticanus]]&lt;br /&gt;
'''[[451 a.C.n.|451]]''' [[Appius Claudius Ap.f. Crassus Inregillensis Sabinus]] II et [[Titus Genucius L.f. Augurinus]]&lt;ref&gt;Primo consules electi sunt, deinde autem decemviri legibus scribundis&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
* [[Decemviri legibus scribundis]]: [[Appius Claudius Ap.f. Crassus Inregillensis Sabinus]], [[Aulus Manlius Cn.f. Vulso]], [[Titus Genucius L.f. Augurinus]], [[Servius Sulpicius Camerinus Cornutus]], [[Titus Veturius T.f. Geminus Cicurinus]], [[Publius Curiatius Fistus Trigeminus]], [[Publius Sestius Q.f. Capitolinus Vaticanus]], [[Titus Romilius T.f. Rocus Vaticanus]], [[Gaius Iulius C.f. Iullus]], [[Spurius Postumius A.f. Albus Regillensis]]
'''[[450 a.C.n.|450]]''' 
* [[Decemviri legibus scribundis]]: [[Appius Claudius Ap.f. Crassus Inregillensis Sabinus]] II, [[Marcus Cornelius Maluginensis]], [[Marcus Sergius Esquilinus]], [[Lucius Minucius P.f. Esquilinus Augurinus]], [[Quintus Fabius M.f. Vibulanus]], [[Quintus Poetelius Libo Visolus]], [[Titus Antonius Merenda]], [[Kaeso Duilius Longus]], [[Spurius Oppius Cornicen]], [[Manius Rabuleius]]
'''[[449 a.C.n.|449]]''' [[Lucius Valerius P.f. Poplicola Potitus]] et [[Marcus Horatius Barbatus]] (primi appellati consules)&lt;br /&gt;
'''[[448 a.C.n.|448]]''' [[Lars Herminius Coritinesanus|Lars (aut Sp.) Herminius Coritinesanus (Aquilinus)]] et [[Titus Verginius Tricostus Caeliomontanus]]&lt;br /&gt;
'''[[447 a.C.n.|447]]''' [[Marcus Geganius M.f. Macerinus]] et [[Gaius Iulius Iullus (consul 447 a.C.n.)|Gaius Iulius (Iullus?)]]&lt;br /&gt;
'''[[446 a.C.n.|446]]''' [[Titus Quinctius L.f. Capitolinus Barbatus]] IV et [[Agrippa Furius Fusus]]&lt;br /&gt;
'''[[445 a.C.n.|445]]''' [[Marcus Genucius L.f. Augurinus]] et [[Gaius Curtius Philo|(Gaius aut Agripp.) Curtius Philo]]&lt;br /&gt;
'''[[444 a.C.n.|444]]''' 
* tres menses [[Tribunus militum consulari potestate|Trib. Mil. Cons. Pot.]]: [[Aulus Sempronius A.f. Atratinus]], [[Lucius Atilius Luscus]], [[Titus Cloelius Siculus]]
* deinde consules [[Lucius Papirius Mugillanus]] et [[Lucius Sempronius A.f. Atratinus]]
'''[[443 a.C.n.|443]]''' [[Titus Quinctius L.f. Capitolinus Barbatus]] V et [[Marcus Geganius M.f. Macerinus]] II&lt;br /&gt;
'''[[442 a.C.n.|442]]''' [[Marcus Fabius Q.f. Vibulanus]] et [[Postumius Aebutius Helva Cornicen]]&lt;br /&gt;
'''[[441 a.C.n.|441]]''' [[Gaius Furius Pacilus Fusus|Gaius (Quintus) Furius Pacilus Fusus]] et [[Manius Papirius Crassus]]&lt;br /&gt;
'''[[440 a.C.n.|440]]''' [[Proculus Geganius Macerinus]] et [[Lucius Menenius Agrippae f. Lanatus]]&lt;br /&gt;
'''[[439 a.C.n.|439]]''' [[Titus Quinctius L.f. Capitolinus Barbatus]] VI et [[Agrippa Menenius T.f. Lanatus]]&lt;br /&gt;
'''[[438 a.C.n.|438]]''' [[Tribunus militum consulari potestate|Trib. Mil. Cons. Pot.]]: [[Lucius Quinctius L.f. Cincinnatus]], [[Mamercus Aemilius Mamercinus]], [[Lucius Iulius Iullus]]&lt;br /&gt;
'''[[437 a.C.n.|437]]''' [[Marcus Geganius M.f. Macerinus]] III et [[Lucius Sergius L.f. Fidenas]]&lt;br /&gt;
* dictator: [[Mamercus Aemilius Mamercinus]]
'''[[436 a.C.n.|436]]''' [[Lucius Papirius Crassus]] et [[Marcus Cornelius Maluginensis (consul 436 a.C.n.)|Marcus Cornelius Maluginensis]]&lt;br /&gt;
'''[[435 a.C.n.|435]]''' [[Gaius Iulius Iullus (consul 447 a.C.n.)|Gaius Iulius Iullus]] II et [[Lucius Verginius Tricostus|Lucius (aut Proc.) Verginius Tricostus]]&lt;br /&gt;
* dictator: [[Quintus Servilius Structus Priscus Fidenas]]
'''[[434 a.C.n.|434]]''' [[Gaius Iulius Iullus (consul 447 a.C.n.)|Gaius Iulius Iullus]] III et [[Lucius Verginius Tricostus]] II&lt;br /&gt;
* dictator: [[Mamercus Aemilius Mamercinus]] II ([[magister militum]]: [[Aulus Postumius Tubertus]])
'''[[433 a.C.n.|433]]''' Trib. Mil. Cons. Pot.: [[Marcus Fabius Q.f. Vibulanus]], [[Marcus Foslius Flaccinator]], [[Lucius Sergius L.f. Fidenas]]&lt;br /&gt;
'''[[432 a.C.n.|432]]''' Trib. Mil. Cons. Pot.: [[Lucius Pinarius Mamercinus]], [[Lucius Furius Medullinus (tribunus militum 432 a.C.n.)|Lucius Furius Medullinus]], [[Spurius Postumius Albus Regillensis]]&lt;br /&gt;
'''[[431 a.C.n.|431]]''' [[Titus Quinctius L.f. Poenus Cincinnatus]] et [[Gaius Iulius Mento|Gaius (aut Gnaeus) Iulius Mento]]&lt;br /&gt;
* dictator: [[Aulus Postumius Tubertus]] ([[magister militum]]: [[Lucius Iulius Iullus|Lucius Iulius Vop.f. Iullus]])
'''[[430 a.C.n.|430]]''' [[Lucius Papirius Crassus|Lucius (aut Gaius) Papirius Crassus]] et [[Lucius Iulius Iullus|Lucius Iulius Vop.f. Iullus]]&lt;br /&gt;
'''[[429 a.C.n.|429]]''' [[Lucius Sergius L.f. Fidenas]] II et [[Hostus Lucretius Tricipitinus]]&lt;br /&gt;
'''[[428 a.C.n.|428]]''' [[Titus Quinctius L.f. Poenus Cincinnatus]] II et [[Aulus Cornelius M.f. Cossus]]&lt;br /&gt;
'''[[427 a.C.n.|427]]''' [[Gaius Servilius Structus Ahala (consul 427 a.C.n.)|Gaius Servilius Structus Ahala]] et [[Lucius Papirius L.f. Mugillanus]]&lt;br /&gt;
'''[[426 a.C.n.|426]]''' [[Tribunus militum consulari potestate|Trib. Mil. Cons. Pot.]]: [[Titus Quinctius L.f. Poenus Cincinnatus]], [[Gaius Furius Pacilus Fusus|Gaius (Quintus) Furius Pacilus Fusus]], [[Marcus Postumius Albinus Regillensis]], [[Aulus Cornelius M.f. Cossus]]&lt;br /&gt;
* dictator: [[Mamercus Aemilius Mamercinus]] III ([[magister equitum]]: [[Aulus Cornelius M.f. Cossus]])
'''[[425 a.C.n.|425]]''' [[Tribunus militum consulari potestate|Trib. Mil. Cons. Pot.]]: [[Titus Quinctius L.f. Poenus Cincinnatus]] II (vel [[Lucius Quinctius L.f. Cincinnatus]] II), [[Lucius Furius Medullinus (tribunus militum 432 a.C.n.)|Lucius Furius Medullinus]] II, [[Aulus Sempronius Atratinus (tribunus 425 a.C.n.)|Aulus Sempronius Atratinus]] et [[Lucius Horatius Barbatus]]&lt;br /&gt;
'''[[424 a.C.n.|424]]''' [[Tribunus militum consulari potestate|Trib. Mil. Cons. Pot.]]: [[Lucius Sergius L.f. Fidenas]] II, [[Appius Claudius Ap.f. Crassus]], [[Spurius Nautius Sp.f. Rutilus (tribunus militum 424 a.C.n.)|Spurius Nautius Sp.f. Rutilus]], [[Sextus Iulius Iullus]]&lt;br /&gt;
'''[[423 a.C.n.|423]]''' [[Gaius Sempronius Atratinus]] et [[Quintus Fabius Q.f. Vibulanus]]&lt;br /&gt;
'''[[422 a.C.n.|422]]''' [[Tribunus militum consulari potestate|Trib. Mil. Cons. Pot.]]: [[Lucius Papirius L.f. Mugillanus]], [[Quintus Antonius T.f. Merenda]], [[Lucius Manlius Capitolinus]].&lt;br /&gt;
'''[[421 a.C.n.|421]]''' [[Gnaeus Fabius Vibulanus|Gnaeus vel Num. Fabius Vibulanus]] et [[Titus Quinctius T.f. Capitolinus Barbatus]]&lt;br /&gt;
'''[[420 a.C.n.|420]]''' [[Tribunus militum consulari potestate|Trib. Mil. Cons. Pot.]]: [[Titus Quinctius L.f. Poenus Cincinnatus]] III (vel [[Lucius Quinctius L.f. Cincinnatus]] III, [[Lucius Furius Medullinus (tribunus militum 432 a.C.n.)|Lucius Furius Medullinus]] III, [[Marcus Manlius Vulso]], [[Aulus Sempronius Atratinus (tribunus 425 a.C.n.)|Aulus Sempronius Atratinus]] II&lt;br /&gt;
'''[[419 a.C.n.|419]]''' [[Tribunus militum consulari potestate|Trib. Mil. Cons. Pot.]]: [[Agrippa Menenius T.f. Lanatus]], [[Publius Lucretius Tricipitinus]], [[Spurius Nautius Rutilus (consul 411 a.C.n.)|Spurius Nautius Rutilus]], [[Gaius Servilius Structus Ahala (consul 427 a.C.n.)|Gaius Servilius Structus Ahala]]&lt;br /&gt;
'''[[418 a.C.n.|418]]''' [[Tribunus militum consulari potestate|Trib. Mil. Cons. Pot.]]: [[Gaius Servilius Structus Ahala (consul 427 a.C.n.)|Gaius Servilius Structus Ahala]] II, [[Lucius Sergius L.f. Fidenas]] III, [[Marcus Papirius Mugillanus]]
* dictator: [[Quintus Servilius Structus Priscus Fidenas]] II ([[magister equitum]]: [[Gaius Servilius Structus Ahala (consul 427 a.C.n.)|Gaius Servilius Structus Ahala]])
'''[[417 a.C.n.|417]]''' Trib. Mil. Cons. Pot.: [[Gaius Servilius Structus Ahala (consul 427 a.C.n.)|Gaius Servilius Structus Ahala]] III, [[Agrippa Menenius T.f. Lanatus]] II, [[Publius Lucretius Tricipitinus]] II, [[Spurius Rutilius Crassus]]&lt;br /&gt;
'''[[416 a.C.n.|416]]''' Trib. Mil. Cons. Pot.: [[Aulus Sempronius Atratinus (tribunus 425 a.C.n.)|Aulus Sempronius Atratinus]] III, [[Marcus Papirius Mugillanus]] II, [[Spurius Nautius Rutilus (consul 411 a.C.n.)|Spurius Nautius Rutilus]] II, [[Quintus Fabius Q.f. Vibulanus]]&lt;br /&gt;
'''[[415 a.C.n.|415]]''' Trib. Mil. Cons. Pot.: [[Publius Cornelius Cossus]], [[Gaius Valerius L.f. Potitus Volusus]], [[Quintus Quinctius Cincinnatus]], [[Gnaeus Fabius Vibulanus|Gnaeus vel Num. Fabius Vibulanus]]&lt;br /&gt;
'''[[414 a.C.n.|414]]''' Trib. Mil. Cons. Pot.: [[Gnaeus Cornelius A.f. Cossus]], [[Lucius Valerius L.f. Potitus]], [[Quintus Fabius Q.f. Vibulanus]] II, [[Marcus Postumius Albinus Regillensis (tribunus militum 414 a.C.n.)|Marcus Postumius Albinus Regillensis]]&lt;br /&gt;
'''[[413 a.C.n.|413]]''' [[Aulus Cornelius Cossus|Aulus (vel Marcus) Cornelius Cossus]] et [[Lucius Furius L.f. Medullinus]]&lt;br /&gt;
'''[[412 a.C.n.|412]]''' [[Quintus Fabius Ambustus Vibulanus]] et [[Gaius Furius Pacilus]]&lt;br /&gt;
'''[[411 a.C.n.|411]]''' [[Marcus Papirius Mugillanus]] (Atratinus) et [[Spurius Nautius Rutilus (consul 411 a.C.n.)|Spurius Nautius Rutilus]]&lt;br /&gt;
'''[[410 a.C.n.|410]]''' [[Manius Aemilius Mam.f. Mamercinus]] et [[Gaius Valerius L.f. Potitus Volusus]]&lt;br /&gt;
'''[[409 a.C.n.|409]]''' [[Gnaeus Cornelius A.f. Cossus]] et [[Lucius Furius L.f. Medullinus]] II&lt;br /&gt;
'''[[408 a.C.n.|408]]''' [[Tribunus militum consulari potestate|Trib. Mil. Cons. Pot.]]: [[Gaius Iulius Sp.f. Iullus]], [[Publius Cornelius A.f. Cossus]], [[Gaius Servilius P.f. Ahala]] &lt;br /&gt;
* dictator: [[Publius Cornelius M.f. Rutilus Cossus]] ([[magister equitum]]: [[Gaius Servilius P.f. Ahala]])
'''[[407 a.C.n.|407]]''' [[Tribunus militum consulari potestate|Trib. Mil. Cons. Pot.]]: [[Gnaeus Fabius Vibulanus|Gnaeus vel Num. Fabius Vibulanus]] II, [[Lucius Furius L.f. Medullinus]], [[Gaius Servilius P.f. Ahala]] II, [[Gaius Valerius L.f. Potitus Volusus]] II&lt;br /&gt;
'''[[406 a.C.n.|406]]''' [[Tribunus militum consulari potestate|Trib. Mil. Cons. Pot.]]: [[Publius Cornelius M.f. Rutilus Cossus]], [[Gnaeus Cornelius P.f. Cossus]], [[Lucius Valerius L.f. Potitus]] II, [[Numerius Fabius M.f. Ambustus|Numerius (vel Gnaeus) Fabius M.f. Ambustus]]&lt;br /&gt;
'''[[405 a.C.n.|405]]''' [[Tribunus militum consulari potestate|Trib. Mil. Cons. Pot.]]: [[Titus Quinctius T.f. Capitolinus Barbatus]], [[Quintus Quinctius Cincinnatus]] II, [[Gaius Iulius Sp.f. Iullus]] II, [[Aulus Manlius A.f. Vulso Capitolinus]], [[Lucius Furius L.f. Medullinus]] II, [[Manius Aemilius Mam.f. Mamercinus]]&lt;br /&gt;
'''[[404 a.C.n.|404]]''' [[Tribunus militum consulari potestate|Trib. Mil. Cons. Pot.]]: [[Spurius Nautius Rutilus (consul 411 a.C.n.)|Spurius Nautius Rutilus]] III, [[Gaius Valerius L.f. Potitus Volusus]] III, [[Manius Sergius L.f. Fidenas]], [[Publius Cornelius M.f. Maluginensis]], [[Gnaeus Cornelius P.f. Cossus]] II, [[Kaeso Fabius M.f. Ambustus]]&lt;br /&gt;
'''[[403 a.C.n.|403]]''' [[Tribunus militum consulari potestate|Trib. Mil. Cons. Pot.]]: [[Lucius Valerius L.f. Potitus]] III, [[Marcus Postumius Albinus Regillensis]] II, [[Appius Claudius Crassus Inregillensis Sabinus]], [[Manius Aemilius Mam.f. Mamercinus]] II&lt;br /&gt;
'''[[402 a.C.n.|402]]''' [[Tribunus militum consulari potestate|Trib. Mil. Cons. Pot.]]: [[Gaius Servilius P.f. Ahala]] III, [[Quintus Servilius Q.f. Fidenas]], [[Lucius Verginius L.f. Tricostus Esquilinus]], [[Quintus Sulpicius Ser.f. Camerinus Cornutus]], [[Aulus Manlius A.f. Vulso Capitolinus]] II, [[Manius Sergius L.f. Fidenas]] II&lt;br /&gt;
'''[[401 a.C.n.|401]]''' [[Tribunus militum consulari potestate|Trib. Mil. Cons. Pot.]]: [[Lucius Valerius L.f. Potitus]] IV, [[Manius Aemilius Mam.f. Mamercinus]] III, [[Gnaeus Cornelius P.f. Cossus]] III, [[Kaeso Fabius M.f. Ambustus]] II, [[Lucius Iulius L.f. Iullus]], [[Marcus Furius Camillus]]&lt;br /&gt;

== [[Saeculum 4 a.C.n.]] ==
'''[[400 a.C.n.|400]]''' [[Tribunus militum consulari potestate|Trib. Mil. Cons. Pot.]]: [[Publius Licinius P.f. Calvus Esquilinus]], [[Publius Manlius M.f. Vulso]], [[Lucius Titinius L.f. Pansa Saccus]], [[Publius Maelius Sp. f. Capitolinus]], [[Spurius Furius L.f. Medullinus]], [[Lucius Publilius L.f. Philo Vulscus]]&lt;br /&gt;
'''[[399 a.C.n.|399]]''' [[Tribunus militum consulari potestate|Trib. Mil. Cons. Pot.]]: [[Gnaeus Genucius M.f. Augurinus]], [[Lucius Atilius L.f. Priscus]], [[Marcus Pomponius L.f. Rufus]], [[Gaius Duilius K.f. Longus]], [[Marcus Veturius Ti.f. Crassus Cicurinus]], [[Volero Publilius P.f. Philo]]&lt;br /&gt;
'''[[398 a.C.n.|398]]''' [[Tribunus militum consulari potestate|Trib. Mil. Cons. Pot.]]: [[Lucius Valerius L.f. Potitus]] V, [[Marcus Valerius M.f. Lactucinus Maximus]], [[Marcus Furius Camillus]] II, [[Lucius Furius L.f. Medullinus]] III, [[Quintus Servilius Q.f. Fidenas]] II, [[Quintus Sulpicius Ser.f. Camerinus Cornutus]] II&lt;br /&gt;
'''[[397 a.C.n.|397]]''' [[Tribunus militum consulari potestate|Trib. Mil. Cons. Pot.]]: [[Lucius Iulius L.f. Iullus]] II, [[Lucius Furius L.f. Medullinus]] IV, [[Lucius Sergius M'.f. Fidenas]], [[Aulus Postumius Albinus Regillensis]], [[Aulus Manlius A.f. Vulso Capitolinus]] III, [[Publius Cornelius P.f. Maluginensis]]&lt;br /&gt;
'''[[396 a.C.n.|396]]''' [[Tribunus militum consulari potestate|Trib. Mil. Cons. Pot.]]: [[Lucius Titinius L.f. Pansa Saccus]] II, [[Publius Licinius P.f. Calvus Esquilinus]] II, [[Publius Maelius Sp. f. Capitolinus]] II, [[Quintus Manlius A.f. Vulso Capitolinus]], [[Gnaeus Genucius M.f. Augurinus]] II, [[Lucius Atilius L.f. Priscus]] II&lt;br /&gt;
* dictator: [[Marcus Furius Camillus]] ([[magister equitum]]: [[Publius Cornelius P.f. Maluginensis]])
'''[[395 a.C.n.|395]]''' [[Tribunus militum consulari potestate|Trib. Mil. Cons. Pot.]]: [[Publius Cornelius P.f. Cossus]], [[Publius Cornelius Scipio (tribunus militum anno 395 a.C.n.)|Publius Cornelius Scipio]], [[Marcus Valerius M.f. Lactucinus Maximus]] II, [[Lucius Furius L.f. Medullinus]] V, [[Kaeso Fabius M.f. Ambustus]] III, [[Quintus Servilius Q.f. Fidenas]] III&lt;br /&gt;
'''[[394 a.C.n.|394]]''' [[Tribunus militum consulari potestate|Trib. Mil. Cons. Pot.]]: [[Marcus Furius Camillus]] III, [[Lucius Furius L.f. Medullinus]] VI, [[Gaius Aemilius Ti.f. Mamercinus]], [[Lucius Valerius L.f. Poplicola]], [[Spurius Postumius Albinus Regillensis]], [[Publius Cornelius Scipio (tribunus militum anno 395 a.C.n.)|Publius Cornelius Scipio]] II&lt;br /&gt;
'''[[393 a.C.n.|393]]''' [[Lucius Valerius L.f. Potitus]] et [[Publius Cornelius Maluginensis|Publius (aut Ser.) Cornelius Maluginensis]]. 
* consules suffecti: [[Lucius Lucretius Flavus Tricipitinus]] et [[Servius Sulpicius Q.f. Camerinus]]
'''[[392 a.C.n.|392]]''' [[Lucius Valerius L.f. Potitus]] II et [[Marcus Manlius T.f. Capitolinus]]&lt;br /&gt;
'''[[391 a.C.n.|391]]''' [[Tribunus militum consulari potestate|Trib. Mil. Cons. Pot.]]: [[Lucius Lucretius Flavus Tricipitinus]], [[Servius Sulpicius Q.f. Camerinus]], [[Lucius Aemilius Mam.f. Mamercinus (tribunus militum 391 a.C.n.)|Lucius Aemilius Mam.f. Mamercinus]], [[Lucius Furius L.f. Medullinus]] VII, [[Agrippa Furius Sex.f. Fusus]], [[Gaius Aemilius Ti.f. Mamercinus]] II&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
'''[[390 a.C.n.|390]]''' Trib. Mil. Cons. Pot.: [[Numerius Fabius M.f. Ambustus|Numerius (vel Gnaeus) Fabius M.f. Ambustus]] II, [[Kaeso Fabius M.f. Ambustus]] IV, [[Quintus Fabius Ambustus]], [[Quintus Sulpicius Longus]], [[Quintus Servilius Q.f. Fidenas]] IV, [[Publius Cornelius P.f. Maluginensis]] II&lt;br /&gt;
* dictator: [[Marcus Furius Camillus]] II ([[magister equitum]]: [[Lucius Valerius L.f. Poplicola]])
'''[[389 a.C.n.|389]]''' Trib. Mil. Cons. Pot.: [[Lucius Valerius L.f. Poplicola]] II, [[Lucius Verginius Tricostus (tribunus militum 389 a.C.n.)|Lucius Verginius Tricostus]], [[Publius Cornelius]], [[Aulus Manlius T.f. Capitolinus]], [[Lucius Aemilius Mam.f. Mamercinus (tribunus militum 391 a.C.n.)|Lucius Aemilius Mam.f. Mamercinus]] II, [[Lucius Postumius Albinus Regillensis]]&lt;br /&gt;
* dictator: [[Marcus Furius Camillus]] III ([[magister equitum]]: [[Gaius Servilius Ahala]]) 
'''[[388 a.C.n.|388]]''' [[Quintus Servilius Q.f. Fidenas]] V [[Titus Quinctius T.f. Cincinnatus Capitolinus]], [[Lucius Iulius Iullus (tribunus militum 388 a.C.n.)|Lucius Iulius Iullus]], [[Lucius Aquillius Corvus]], [[Lucius Lucretius Flavus Tricipitinus]] II, [[Servius Sulpicius Rufus (tribunus militum 388 a.C.n.)|Servius Sulpicius Rufus]]&lt;br /&gt;
'''[[387 a.C.n.|387]]''' Trib. Mil. Cons. Pot.: [[Lucius Papirius Cursor (tribunus militum anno 387 a.C.n.)|Lucius Papirius Cursor]], [[Gnaeus Sergius Fidenas Coxo]], [[Lucius Aemilius Mam.f. Mamercinus (tribunus militum 391 a.C.n.)|Lucius Aemilius Mam.f. Mamercinus]] III, [[Lucius Menenius T.f. Lanatus]], [[Lucius Valerius L.f. Poplicola]] III&lt;br /&gt;
'''[[386 a.C.n.|386]]''' Trib. Mil. Cons. Pot.: [[Marcus Furius Camillus]] IV, [[Servius Cornelius P.f. Maluginensis]], [[Quintus Servilius Q.f. Fidenas]] VI, [[Lucius Quinctius L.f. Cincinnatus Capitolinus]], [[Lucius Horatius Pulvillus (tribunus militum 386 a.C.n.)|Lucius Horatius Pulvillus]], [[Publius Valerius L.f. Potitus Poplicola]]&lt;br /&gt;
'''[[385 a.C.n.|385]]''' Trib. Mil. Cons. Pot.: [[Publius Cornelius]] II, [[Lucius Papirius Cursor (tribunus militum anno 387 a.C.n.)|Lucius Papirius Cursor]] II, [[Aulus Manlius T.f. Capitolinus]] II, [[Titus Quinctius T.f. Cincinnatus Capitolinus]] II, [[Lucius Quinctius L.f. Cincinnatus Capitolinus]] II, [[Gnaeus Sergius Fidenas Coxo]] II&lt;br /&gt;
* dictator: [[Aulus Cornelius Cossus]] ([[magister equitum]]: [[Titus Quinctius T.f. Cincinnatus Capitolinus]])
'''[[384 a.C.n.|384]]''' Trib. Mil. Cons. Pot.: [[Servius Cornelius P.f. Maluginensis]] II, [[Publius Valerius L.f. Potitus Poplicola]] II, [[Marcus Furius Camillus]] IV, [[Servius Sulpicius Rufus (tribunus militum 388 a.C.n.)|Servius Sulpicius Rufus]] II, [[Gaius Papirius Crassus]], [[Titus Quinctius T.f. Cincinnatus Capitolinus]] III&lt;br /&gt;
'''[[383 a.C.n.|383]]''' Trib. Mil. Cons. Pot.: [[Lucius Valerius L.f. Poplicola]] IV, [[Aulus Manlius T.f. Capitolinus]] III, [[Servius Sulpicius Rufus (tribunus militum 388 a.C.n.)|Servius Sulpicius Rufus]] III, [[Lucius Lucretius Flavus Tricipitinus]] III, [[Lucius Aemilius Mam.f. Mamercinus (tribunus militum 391 a.C.n.)|Lucius Aemilius Mam.f. Mamercinus]] IV, [[Marcus Trebonius]]&lt;br /&gt;
'''[[382 a.C.n.|382]]''' Trib. Mil. Cons. Pot.: [[Spurius Papirius Crassus]], [[Lucius Papirius Mugillanus (tribunus militum 382 a.C.n.)|Lucius Papirius Mugillanus]], [[Servius Cornelius P.f. Maluginensis]] III, [[Quintus Servilius Q.f. Fidenas (tribunus militum 382 a.C.n.)|Quintus Servilius Q.f. Fidenas]], [[Gaius Sulpicius Camerinus]], [[Lucius Aemilius Mam.f. Mamercinus (tribunus militum 391 a.C.n.)|Lucius Aemilius Mam.f. Mamercinus]] V&lt;br /&gt;
'''[[381 a.C.n.|381]]''' Trib. Mil. Cons. Pot.: [[Marcus Furius Camillus]] VI, [[Aulus Postumius Albinus Regillensis (tribunus militum 381 a.C.n.)|Aulus Postumius Albinus Regillensis]], [[Lucius Postumius Albinus Regillensis]] II, [[Lucius Furius Sp.f. Medullinus]], [[Lucius Lucretius Flavus Tricipitinus]] IV, [[Marcus Fabius K.f. Ambustus]]&lt;br /&gt;
'''[[380 a.C.n.|380]]''' Trib. Mil. Cons. Pot., [[Lucius Valerius L.f. Poplicola]] IV, [[Publius Valerius L.f. Potitus Poplicola]] III, [[Servius Cornelius P.f. Maluginensis]] IV, [[Lucius Menenius T.f. Lanatus]] II, [[Gaius Sulpicius M.f. Peticus]], [[Lucius Aemilius Mam.f. Mamercinus (tribunus militum 391 a.C.n.)|Lucius Aemilius Mam.f. Mamercinus]] VI, [[Gnaeus Sergius Fidenas Coxo]] III, [[Tiberius Papirius Crassus]], [[Lucius Papirius Mugillanus (tribunus militum 382 a.C.n.)|Lucius Papirius Mugillanus]] II&lt;br /&gt;
* dictator [[Titus Quinctius T.f. Cincinnatus Capitolinus]] ([[magister equitum]]: Aulus Sempronius Atratinus)
'''[[379 a.C.n.|379]]''' Trib. Mil. Cons. Pot.: [[Publius Manlius A.f. Capitolinus]], [[Gaius Manlius Vulso]], [[Lucius Iulius Iullus (tribunus militum 388 a.C.n.)|Lucius Iulius Iullus]] II, [[Gaius Sextilius]], [[Marcus Albinus]], [[Lucius Antistius]], [[Publius Trebonius (tribunus militum 379 a.C.n.)|Publius Trebonius]], [[Gaius Erenucius]]&lt;br /&gt;
'''[[378 a.C.n.|378]]''' Trib. Mil. Cons. Pot.: [[Spurius Furius]], [[Quintus Servilius Q.f. Fidenas (tribunus militum 382 a.C.n.)|Quintus Servilius Q.f. Fidenas]] II, [[Lucius Menenius T.f. Lanatus]] III, [[Publius Cloelius Siculus]], [[Marcus Horatius]], [[Lucius Geganius Macerinus]]&lt;br /&gt;
'''[[377 a.C.n.|377]]''' Trib. Mil. Cons. Pot.: [[Lucius Aemilius Mam.f. Mamercinus (tribunus militum 391 a.C.n.)|Lucius Aemilius Mam.f. Mamercinus]] VII, [[Publius Valerius L.f. Potitus Poplicola]] IV, [[Gaius Veturius L.f. Crassus Cicurinus]], [[Servius Sulpicius Rufus (tribunus militum 388 a.C.n.)|Servius Sulpicius Rufus]] IV vel [[Servius Sulpicius Praetextatus]], [[Gaius Quinctius Cincinnatus]], [[Lucius Quinctius L.f. Cincinnatus Capitolinus]] III&lt;br /&gt;
'''[[376 a.C.n.|376]]''' Trib. Mil. Cons. Pot.:[[Lucius Papirius Mugillanus (tribunus militum 382 a.C.n.)|Lucius Papirius Mugillanus]] III, [[Lucius Menenius T.f. Lanatus]] IV, [[Servius Cornelius P.f. Maluginensis]] V, [[Servius Sulpicius Praetextatus]] II&lt;br /&gt;
'''[[375 a.C.n.|375]]''' - '''[[371 a.C.n.|371]]''' Vacatio magistratum&lt;ref&gt;Confer [[Titus Livius]], ab urbe condita, VI 35,10 His annis nulli magistratus electi sunt.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
'''[[370 a.C.n.|370]]''' Trib. Mil. Cons. Pot.: [[Lucius Furius Sp.f. Medullinus]] II, [[Aulus Manlius T.f. Capitolinus]] IV, [[Servius Sulpicius Praetextatus]] III, [[Servius Cornelius P.f. Maluginensis]] VI, [[Publius Valerius L.f. Potitus Poplicola]] V [[Gaius Valerius Potitus]]&lt;br /&gt;
'''[[369 a.C.n.|369]]''' Trib. Mil. Cons. Pot.: [[Quintus Servilius Q.f. Fidenas (tribunus militum 382 a.C.n.)|Quintus Servilius Q.f. Fidenas]] III, [[Gaius Veturius L.f. Crassus Cicurinus]] II, [[Aulus Cornelius Cossus (tribunus militum 369 a.C.n.)|Aulus Cornelius Cossus]], [[Marcus Cornelius P.f. Maluginensis]], [[Quintus Quinctius Cincinnatus (Tribunus militum 369 a.C.n.)|Quintus Quinctius Cincinnatus]], [[Marcus Fabius K.f. Ambustus]] II&lt;br /&gt;
'''[[368 a.C.n.|368]]''' Trib. Mil. Cons. Pot.: [[Titus Quinctius Cincinnatus Capitolinus]], [[Servius Cornelius P.f. Maluginensis]] VII, [[Servius Sulpicius Praetextatus]] IV, [[Spurius Servilius C.f. Structus]], [[Lucius Papirius Sp.f. Crassus]], [[Lucius Veturius L.f. Crassus Cicurinus]]&lt;br /&gt;
* dictatores: 
** [[Marcus Furius Camillus]] IV ([[magister equitum]]: [[Lucius Aemilius L.f. Mamercinus (consul 366 a.C.n.)|Lucius Aemilius L.f. Mamercinus]])
** [[Publius Manlius A.f. Capitolinus]] ([[magister equitum]]: [[Gaius Licinius Calvus]])
'''[[367 a.C.n.|367]]''' Trib. Mil. Cons. Pot: [[Aulus Cornelius Cossus (tribunus militum 369 a.C.n.)|Aulus Cornelius Cossus]] II, [[Marcus Cornelius P.f. Maluginensis]] II, [[Marcus Geganius Macerinus]], [[Publius Manlius A.f. Capitolinus]] II, [[Lucius Veturius L.f. Crassus Cicurinus]] II, [[Publius Valerius L.f. Potitus Poplicola]] VI&lt;br /&gt;
* dictator: [[Marcus Furius Camillus]] V ([[magister equitum]]: [[Titus Quinctius Cincinnatus Capitolinus]])
'''[[366 a.C.n.|366]]''' [[Lucius Aemilius L.f. Mamercinus (consul 366 a.C.n.)|Lucius Aemilius L.f. Mamercinus]] et [[Lucius Sextius Sex.f. Sextinus Lateranus]]&lt;br /&gt;
'''[[365 a.C.n.|365]]''' [[Lucius Genucius M.f. Aventinensis]] et [[Quintus Servilius Q.f. Ahala]]&lt;br /&gt;
'''[[364 a.C.n.|364]]''' [[Gaius Sulpicius M.f. Peticus]] et [[Gaius Licinius Calvus]] &lt;br /&gt;
'''[[363 a.C.n.|363]]''' [[Lucius Aemilius L.f. Mamercinus (consul 366 a.C.n.)|Lucius Aemilius L.f. Mamercinus]] II et [[Gnaeus Genucius M.f. Aventinensis]]&lt;br /&gt;
* dictator: [[Lucius Manlius A.f. Capitolinus Imperiosus]] ([[magister equitum]]: [[Lucius Pinarius Natta]])
'''[[362 a.C.n.|362]]''' [[Lucius Genucius M.f. Aventinensis]] II et [[Quintus Servilius Q.f. Ahala]] II&lt;br /&gt;
* dictator: [[Appius Claudius P.f. Crassus Inregillensis]]
'''[[361 a.C.n.|361]]''' [[Gaius Licinius Stolo|Gaius Licinius C.f. Stolo (Calvus)]] et [[Gaius Sulpicius M.f. Peticus]] II&lt;br /&gt;
* dictator: [[Titus Quinctius Poenus Capitolinus Crispinus]] ([[magister equitum]]: [[Servius Cornelius P.f. Maluginensis]])
'''[[360 a.C.n.|360]]''' [[Marcus Fabius N.f. Ambustus]] et [[Gaius Poetelius C.f. Libo Visolus]]&lt;br /&gt;
* dictator: [[Quintus Servilius Q.f. Ahala]] ([[magister equitum]]: [[Titus Quinctius Poenus Capitolinus Crispinus]])
'''[[359 a.C.n.|359]]''' [[Marcus Popillius M.f. Laenas]] et [[Gnaeus Manlius L.f. Capitolinus Imperiosus]]&lt;br /&gt;
'''[[358 a.C.n.|358]]''' [[Gaius Fabius N.f. Ambustus]] et [[Gaius Plautius P.f. Proculus]]&lt;br /&gt;
* dictator: [[Gaius Sulpicius M.f. Peticus]] ([[magister equitum]]: [[Marcus Valerius L.f. Poplicola]])
'''[[357 a.C.n.|357]]''' [[Gaius Marcius L.f. Rutilus]] et [[Gnaeus Manlius L.f. Capitolinus Imperiosus]] II&lt;br /&gt;
'''[[356 a.C.n.|356]]''' [[Marcus Fabius N.f. Ambustus]] II et [[Marcus Popillius M.f. Laenas]] II&lt;br /&gt;
* dictator: [[Gaius Marcius L.f. Rutilus]] (magister equitum: [[Gaius Plautius P.f. Proculus]])
'''[[355 a.C.n.|355]]''' [[Gaius Sulpicius M.f. Peticus]] III et [[Marcus Valerius L.f. Poplicola]]&lt;br /&gt;
'''[[354 a.C.n.|354]]''' [[Marcus Fabius N.f. Ambustus]] III et [[Titus Quinctius Poenus Capitolinus Crispinus]] vel [[Marcus Popillius M.f. Laenas]] II&lt;br /&gt;
'''[[353 a.C.n.|353]]''' [[Gaius Sulpicius M.f. Peticus]] IV et [[Marcus Valerius L.f. Poplicola]] II&lt;br /&gt;
* dictator: [[Titus Manlius Torquatus|Titus Manlius L.f. Imperiosus Torquatus]] ([[magister equitum]]: [[Aulus Cornelius P.f. Cossus Arvina]])
'''[[352 a.C.n.|352]]''' [[Publius Valerius P.f. Poplicola (consul 352 a.C.n.)|Publius Valerius P.f. Poplicola]] et [[Gaius Marcius L.f. Rutilus]] II&lt;br /&gt;
* dictator: [[Gaius Iulius Iullus (dictator 352 a.C.n.)|Gaius Iulius Iullus]] (magister equitum: [[Lucius Aemilius Mamercinus Privernas]])
'''[[351 a.C.n.|351]]''' [[Gaius Sulpicius M.f. Peticus]] V et [[Titus Quinctius Poenus Capitolinus Crispinus]] II&lt;br /&gt;
* dictator: [[Marcus Fabius N.f. Ambustus]] ([[magister equitum]]: [[Quintus Servilius Q.f. Ahala]])
'''[[350 a.C.n.|350]]''' [[Marcus Popillius M.f. Laenas]] III et [[Lucius Cornelius P.f. Scipio]]&lt;br /&gt;
* dictator: [[Lucius Furius M.f. Camillus]] ([[magister equitum]]: [[Publius Cornelius P.f. Scipio]]))
'''[[349 a.C.n.|349]]''' [[Lucius Furius M.f. Camillus]] et [[Appius Claudius P.f. Crassus Inregillensis]]&lt;br /&gt;
* dictator: [[Titus Manlius Torquatus|Titus Manlius L.f. Imperiosus Torquatus]] II ([[magister equitum]]: [[Aulus Cornelius P.f. Cossus Arvina]] II)
'''[[348 a.C.n.|348]]''' [[Marcus Popillius M.f. Laenas]] IV et [[Marcus Valerius Maximus Corvus|M. Valerius M.f. Corvus]]&lt;br /&gt;
'''[[347 a.C.n.|347]]''' [[Gaius Plautius Venox Hypsaeus|Gaius Plautius Venox (aut Venno) Hypsaeus]] et [[Titus Manlius Torquatus|Titus Manlius L.f. Imperiosus Torquatus]]&lt;br /&gt;
'''[[346 a.C.n.|346]]''' [[Marcus Valerius Maximus Corvus|M. Valerius M.f. Corvus]] II et [[Gaius Poetelius C.f. Libo Visolus]] II&lt;br /&gt;
'''[[345 a.C.n.|345]]''' [[Marcus Fabius Dorsuo]] et [[Servius Sulpicius Camerinus Rufus]]&lt;br /&gt;
* dictator: [[Lucius Furius M.f. Camillus]] II (magister equitum: [[Gnaeus Manlius L.f. Capitolinus Imperiosus]])
'''[[344 a.C.n.|344]]''' [[Gaius Marcius L.f. Rutilus]] III et [[Titus Manlius Torquatus|Titus Manlius L.f. Imperiosus Torquatus]] II&lt;br /&gt;
* dictator: [[Publius Valerius P.f. Poplicola (consul 352 a.C.n.)|Publius Valerius P.f. Poplicola]] (magister equitum: [[Quintus Fabius Ambustus (magister equitum 344 a.C.n.)|Quintus Fabius Ambustus]])
'''[[343 a.C.n.|343]]''' [[Marcus Valerius Maximus Corvus|Marcus Valerius M.f. Corvus]] III et [[Aulus Cornelius P.f. Cossus Arvina]]&lt;br /&gt;
'''[[342 a.C.n.|342]]''' [[Quintus Servilius Q.f. Ahala]] III et [[Gaius Marcius L.f. Rutilus]] IV&lt;br /&gt;
* dictator: [[Marcus Valerius Maximus Corvus|M. Valerius M.f. Corvus]] (magister equitum: [[Lucius Aemilius Mamercinus Privernas]] II)
'''[[341 a.C.n.|341]]''' [[Gaius Plautius Venox Hypsaeus|Gaius Plautius Venox (aut Venno) Hypsaeus]] II et [[Lucius Aemilius Mamercinus Privernas]]&lt;br /&gt;
'''[[340 a.C.n.|340]]''' [[Titus Manlius Torquatus|Titus Manlius L.f. Imperiosus Torquatus]] III et [[Publius Decius Q.f. Mus]]&lt;br /&gt;
* dictator: [[Lucius Papirius L.f. Crassus]] (magister equitum: [[Lucius Papirius Sp.f. Cursor]])
'''[[339 a.C.n.|339]]''' [[Tiberius Aemilius Mamercinus]] et [[Quintus Publilius Q.f. Philo]]&lt;br /&gt;
* dictator: [[Quintus Publilius Q.f. Philo]] (magister equitum: [[Decimus Iunius Brutus Scaeva]])
'''[[338 a.C.n.|338]]''' [[Lucius Furius Sp.f. Camillus]] et [[Gaius Maenius P.f.]]&lt;br /&gt;
'''[[337 a.C.n.|337]]''' [[Gaius Sulpicius Ser.f. Longus]] et [[Publius Aelius Paetus]]&lt;br /&gt;
* dictator: [[Gaius Claudius Ap.f. Inregillensis]] (magister equitum: [[Gaius Claudius Hortator]])
'''[[336 a.C.n.|336]]''' [[Lucius Papirius L.f. Crassus]] et [[Kaeso Duillius|Kaeso (Gaius) Duillius]]&lt;br /&gt;
'''[[335 a.C.n.|335]]''' [[Marcus Valerius Maximus Corvus|M. Valerius M.f. Corvus]] IV et [[Marcus Atilius Regulus Calenus]]&lt;br /&gt;
* dictator: [[Lucius Aemilius Mamercinus Privernas]] (magister equitum: [[Quintus Publilius Q.f. Philo]])
'''[[334 a.C.n.|334]]''' [[Spurius Postumius Albinus]] (Caudinus) et [[Tiberius Veturius Calvinus]]&lt;br /&gt;
* dictator: [[Publius Cornelius Rufinus]] (magister equitum: [[Marcus Antonius (magister equitum 334 a.C.n.)|Marcus Antonius]])
'''[[333 a.C.n.|333]]''' dictator: [[Publius Cornelius Rufinus]] (magister equitum: [[Marcus Antonius (magister equitum 334 a.C.n.)|Marcus Antonius]]) (''Primus annus dictatoris'')&lt;br /&gt;
'''[[332 a.C.n.|332]]''' [[Gnaeus Domitius Cn.f. Calvinus]] et [[Aulus Cornelius P.f. Cossus Arvina]] II&lt;br /&gt;
* dictator: [[Marcus Papirius L.f. Crassus]] ([[magister equitum]]: [[Publius Valerius Poplicola (magister equitum)|Publius Valerius Poplicola]])
'''[[331 a.C.n.|331]]''' [[Gaius Valerius L.f. Potitus Flacus]] et [[Marcus Claudius C.f. Marcellus]]&lt;br /&gt;
* dictator: [[Gnaeus Quinctius T.f. Capitolinus]] (magister equitum: [[Gaius Valerius L.f. Potitus Flacus]])
'''[[330 a.C.n.|330]]''' [[Lucius Papirius L.f. Crassus]] et [[Lucius Plautius L.f. L.n. Venno]]&lt;br /&gt;
'''[[329 a.C.n.|329]]''' [[Lucius Aemilius Mamercinus Privernas]] II et [[Gaius Plautius P.f. Decianus]]&lt;br /&gt;
'''[[328 a.C.n.|328]]''' [[Publius Plautius Proculus]] et [[Publius Cornelius Scapula]]&lt;br /&gt;
'''[[327 a.C.n.|327]]''' [[Lucius Cornelius Lentulus (consul 327 a.C.n.)|Lucius Cornelius Lentulus]] et [[Quintus Publilius Q.f. Philo]] II&lt;br /&gt;
* dictator: [[Marcus Claudius C.f. Marcellus]] (magister equitum: [[Spurius Postumius Albinus]])
'''[[326 a.C.n.|326]]''' [[Gaius Poetelius C.f. Q.n. Libo Visolus]] et [[Lucius Papirius Cursor]]&lt;br /&gt;
'''[[325 a.C.n.|325]]''' [[Lucius Furius Sp.f. Camillus]] II et [[Decimus Iunius Brutus Scaeva]]&lt;br /&gt;
* dictator: [[Lucius Papirius Cursor]] (magister equitum: [[Quintus Fabius Maximus Rullianus]])
'''[[324 a.C.n.|324]]''' Consules hoc anno electi non sunt
* dictator: [[Lucius Papirius Cursor]] (magister equitum: [[Quintus Fabius Maximus Rullianus]]) - ''Secundus annus dictatoris''
'''[[323 a.C.n.|323]]''' [[Gaius Sulpicius Ser.f. Longus]] II et [[Quintus Aulius Q.f. Cerretanus]]&lt;br /&gt;
'''[[322 a.C.n.|322]]''' [[Quintus Fabius Maximus Rullianus]] et [[Lucius Fulvius L.f. Curvus]]&lt;br /&gt;
* dictator: [[Aulus Cornelius P.f. Cossus Arvina]] (magister equitum: [[Marcus Fabius N.f. Ambustus]])
'''[[321 a.C.n.|321]]''' [[Tiberius Veturius Calvinus]] II, [[Spurius Postumius Albinus]] (Caudinus) II&lt;br /&gt;
* dictator: [[Quintus Fabius Ambustus (magister equitum 344 a.C.n.)|Quintus Fabius Ambustus]] (magister equitum: [[Publius Aelius Paetus]])
* dictator: [[Marcus Aemilius Papus]] (magister equitum: [[Lucius Valerius Flaccus (magister equitum 321 a.C.n.)|Lucius Valerius Flaccus]])
'''[[320 a.C.n.|320]]''' [[Lucius Papirius Cursor]] II, [[Quintus Publilius Q.f. Philo]] III&lt;br /&gt;
* dictator: [[Gaius Maenius P.f.]] (magister equitum: [[Marcus Folius C.f. Flaccinator]])
* dictator: [[Lucius Cornelius Lentulus (consul 327 a.C.n.)|Lucius Cornelius Lentulus]] (magister equitum: [[Lucius Papirius Cursor]])
* dictator: [[Titus Manlius Torquatus|Titus Manlius L.f. Imperiosus Torquatus]] (magister equitum: [[Lucius Papirius Cursor]])
'''[[319 a.C.n.|319]]''' [[Lucius Papirius Cursor]] III, [[Quintus Aulius Q.f. Cerretanus]] II&lt;br /&gt;
'''[[318 a.C.n.|318]]''' [[Lucius Plautius L.f. Venox]] et [[Marcus Folius C.f. Flaccinator]]&lt;br /&gt;
'''[[317 a.C.n.|317]]''' [[Quintus Aemilius Q.f. Barbula]] et [[Gaius Iunius C.f. Bubulcus Brutus]]&lt;br /&gt;
'''[[316 a.C.n.|316]]''' [[Spurius Nautius Sp.f. Rutilus (consul 316 a.C.n.)|Spurius Nautius Sp.f. Rutilus]] et [[Marcus Popillius M.f. Laenas (consul 316 a.C.n.)|Marcus Popillius M.f. Laenas]]&lt;br /&gt;
* dictator: [[Lucius Aemilius Mamercinus Privernas]] (magister equitum: [[Lucius Fulvius L.f. Curvus]])
'''[[315 a.C.n.|315]]''' [[Lucius Papirius Cursor]] IV et [[Quintus Publilius Q.f. Philo]] IV&lt;br /&gt;
* dictator: [[Quintus Fabius Maximus Rullianus]] (magister equitum: [[Quintus Aulius Q.f. Cerretanus]], suffectus: [[Gaius Fabius M.f. Ambustus]]
'''[[314 a.C.n.|314]]''' [[Marcus Poetelius M.f. Libo]] et [[Gaius Sulpicius Ser.f. Longus]] III&lt;br /&gt;
* dictator: [[Gaius Maenius P.f.]] (magister equitum: [[Marcus Folius C.f. Flaccinator]])
'''[[313 a.C.n.|313]]''' [[Lucius Papirius Cursor]] V, [[Gaius Iunius C.f. Bubulcus Brutus]] II&lt;br /&gt;
* dictator: [[Gaius Poetelius C.f. Q.n. Libo Visolus]] (magister equitum: [[Marcus Folius C.f. Flaccinator]] 
'''[[312 a.C.n.|312]]''' [[Marcus Valerius M.f. Maximus Corvinus]] et [[Publius Decius P.f. Mus]]&lt;br /&gt;
'''[[311 a.C.n.|311]]''' [[Gaius Iunius C.f. Bubulcus Brutus]] III et [[Quintus Aemilius Q.f. Barbula]] II&lt;br /&gt;
'''[[310 a.C.n.|310]]''' [[Quintus Fabius Maximus Rullianus]] II et [[Gaius Marcius C.f. Rutilus Censorinus]]&lt;br /&gt;
'''[[309 a.C.n.|309]]''' ''Tertius annus dictatoris''&lt;br /&gt;
* dictator: [[Lucius Papirius Cursor]] (magister equitum: [[Gaius Iunius C.f. Bubulcus Brutus]])
'''[[308 a.C.n.|308]]''' [[Publius Decius P.f. Mus]] II et [[Quintus Fabius Maximus Rullianus]] III&lt;br /&gt;
'''[[307 a.C.n.|307]]''' [[Appius Claudius Caecus|Appius Claudius C.f. Caecus]] et [[Lucius Volumnius Flamma Violens|L. Volumnius C.f. Flamma Violens]]&lt;br /&gt;
'''[[306 a.C.n.|306]]''' [[Quintus Marcius Q.f. Tremulus]] et [[Publius Cornelius A.f. Arvina]]&lt;br /&gt;
'''[[305 a.C.n.|305]]''' [[Lucius Postumius Megellus]] et [[Tiberius Minucius M.f. Augurinus]]
* ''Suff.'': [[Marcus Fulvius L.f. Curvus Paetinus]]
'''[[304 a.C.n.|304]]''' [[Publius Sempronius P.f. Sophus]] et [[Publius Sulpicius Ser.f. Saverrio]]&lt;br /&gt;
'''[[303 a.C.n.|303]]''' [[Servius Cornelius Cn.f. Lentulus]] et [[Lucius Genucius Aventinensis]]&lt;br /&gt;
'''[[302 a.C.n.|302]]''' [[Marcus Livius Denter]] et [[Marcus Aemilius L.f.Paullus]]&lt;br /&gt;
* dictator: [[Gaius Iunius C.f. Bubulcus Brutus]] II
'''[[301 a.C.n.|301]]''' ''Quartus annus dictatoris''
* dictator: [[Marcus Valerius Maximus Corvus|M. Valerius M.f. Corvus]] (magister equitum: [[Marcus Aemilius L.f.Paullus]])

== [[Saeculum 3 a.C.n.]] ==

'''[[300 a.C.n.|300]]''' [[Marcus Valerius Maximus Corvus|M. Valerius M.f. Corvus]] V et [[Quintus Appuleius Pansa]]&lt;br /&gt;
'''[[299 a.C.n.|299]]''' [[Marcus Fulvius Cn.f. Paetinus]] et [[Titus Manlius T.f. Torquatus]]
* Suff.: [[Marcus Valerius Maximus Corvus|M. Valerius M.f. Corvus]] VI
'''[[298 a.C.n.|298]]''' [[Lucius Cornelius Cn.f. Scipio Barbatus]] et [[Gnaeus Fulvius Cn.f. Maximus Centumalus]]&lt;br /&gt;
'''[[297 a.C.n.|297]]''' [[Quintus Fabius Maximus Rullianus]] IV et [[Publius Decius P.f. Mus]] III&lt;br /&gt;
'''[[296 a.C.n.|296]]''' [[Appius Claudius Caecus|Appius Claudius C.f. Caecus]] II et [[Lucius Volumnius Flamma Violens|L. Volumnius C.f. Flamma Violens]] II&lt;br /&gt;
'''[[295 a.C.n.|295]]''' [[Quintus Fabius Maximus Rullianus]] V et [[Publius Decius P.f. Mus]] IV&lt;br /&gt;
'''[[294 a.C.n.|294]]''' [[Lucius Postumius Megellus]] II (revocatus) et [[Marcus Atilius M.f. Regulus]]&lt;br /&gt;
'''[[293 a.C.n.|293]]''' [[Lucius Papirius L.f. Cursor]] et [[Spurius Carvilius C.f. Maximus]]&lt;br /&gt;
'''[[292 a.C.n.|292]]''' [[Quintus Fabius Q.f. Maximus Gurges]] et [[Decimus Iunius D.f. Brutus Scaeva]]&lt;br /&gt;
'''[[291 a.C.n.|291]]''' [[Lucius Postumius Megellus]] III et [[Gaius Iunius C.f. Bubulcus Brutus (consul 291 a.C.n.)|Gaius Iunius C.f. Bubulcus Brutus]]&lt;br /&gt;
'''[[290 a.C.n.|290]]''' [[Manius Curius Dentatus]] et [[Publius Cornelius Cn.f. Rufinus]]&lt;br /&gt;
'''[[289 a.C.n.|289]]''' [[Marcus Valerius M.f. Maximus Corvinus]] II et [[Quintus Caedicius Q.f. Noctua]]&lt;br /&gt;
'''[[288 a.C.n.|288]]''' [[Quintus Marcius Q.f. Tremulus]] II et [[Publius Cornelius A.f. Arvina]] II&lt;br /&gt;
'''[[287 a.C.n.|287]]''' [[Marcus Claudius M.f. Marcellus]] et [[Gaius Nautius Rutilus]]&lt;br /&gt;
'''[[286 a.C.n.|286]]''' [[Marcus Valerius Maximus Potitus]] et [[Gaius Aelius Paetus]]&lt;br /&gt;
'''[[285 a.C.n.|285]]''' [[Gaius Claudius M.f. Canina]] et [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 285 a.C.n.)|Marcus Aemilius Lepidus]]&lt;br /&gt;
'''[[284 a.C.n.|284]]''' [[Gaius Servilius Tucca]] et [[Lucius Caecilius Metellus Denter|Lucius Caecilius (Caelius) Metellus Denter]]
* suff. [[Manius Curius|Manius Curius Dentatus]]
'''[[283 a.C.n.|283]]''' [[Publius Cornelius Dolabella (consul 283 a.C.n.)|Publius Cornelius Dolabella]] et [[Gnaeus Domitius Cn.f. Calvinus Maximus]]&lt;br /&gt;
'''[[282 a.C.n.|282]]''' [[Gaius Fabricius C.f. Luscinus]] et [[Quintus Aemilius Cn.f. Papus]] (Papirius)&lt;br /&gt;
'''[[281 a.C.n.|281]]''' [[Lucius Aemilius Q.f. Barbula]] et [[Quintus Marcius Q.f. Philippus]]&lt;br /&gt;
'''[[280 a.C.n.|280]]''' [[Publius Valerius Laevinus]] et [[Tiberius Coruncanius]]&lt;br /&gt;
'''[[279 a.C.n.|279]]''' [[Publius Sulpicius P.f. Saverrio]] et [[Publius Decius P.f. Mus (consul 279 a.C.n.)|Publius Decius P.f. Mus]]&lt;br /&gt;
'''[[278 a.C.n.|278]]''' [[Gaius Fabricius C.f. Luscinus]] II et [[Quintus Aemilius Cn.f. Papus]] II&lt;br /&gt;
'''[[277 a.C.n.|277]]''' [[Publius Cornelius Cn.f. Rufinus]] II et [[Gaius Iunius C.f. Bubulcus Brutus (consul 291 a.C.n.)|Gaius Iunius C.f. Bubulcus Brutus]] II&lt;br /&gt;
'''[[276 a.C.n.|276]]''' [[Quintus Fabius Q.f. Maximus Gurges]] II et [[Gaius Genucius L.f. Clepsina]]&lt;br /&gt;
'''[[275 a.C.n.|275]]''' [[Manius Curius Dentatus]] II, [[Lucius Cornelius Ti.f Lentulus Caudinus]]&lt;br /&gt;
'''[[274 a.C.n.|274]]''' [[Manius Curius Dentatus]] III et [[Servius Cornelius P.f. Merenda]]&lt;br /&gt;
'''[[273 a.C.n.|273]]''' [[Gaius Fabius M.f. Dorso Licinus]] et [[Gaius Claudius M.f. Canina]] II&lt;br /&gt;
'''[[272 a.C.n.|272]]''' [[Lucius Papirius L.f. Cursor]] II et [[Spurius Carvilius C.f. Maximus]] II&lt;br /&gt;
'''[[271 a.C.n.|271]]''' [[Gaius Quinctius L.f. Claudus]] et [[Lucius Genucius L.f. Clepsina]]&lt;br /&gt;
'''[[270 a.C.n.|270]]''' [[Gaius Genucius L.f. Clepsina]] II et [[Gnaeus Cornelius P.f. Blasio]]&lt;br /&gt;
'''[[269 a.C.n.|269]]''' [[Quintus Ogulnius L.f. Gallus]] et [[Gaius Fabius C.f. Pictor]]&lt;br /&gt;
'''[[268 a.C.n.|268]]''' [[Publius Sempronius P.f. Sophus (consul 268 a.C.n.)|Publius Sempronius P.f. Sophus]] et [[Appius Claudius Ap.f. Russus]]&lt;br /&gt;
'''[[267 a.C.n.|267]]''' [[Marcus Atilius Regulus]] et [[Lucius Iulius L.f. Libo]]&lt;br /&gt;
'''[[266 a.C.n.|266]]''' [[Decimus Iunius D.f. Pera]] et [[Numerius Fabius C.f. Pictor]]&lt;br /&gt;
'''[[265 a.C.n.|265]]''' [[Quintus Fabius Q.f. Maximus Gurges (consul 265 a.C.n.)|Quintus Fabius Q.f. Maximus Gurges]] et [[Lucius Mamilius Q.f. Vitulus]]&lt;br /&gt;
'''[[264 a.C.n.|264]]''' [[Appius Claudius C.f. Caudex]] et [[Marcus Fulvius Q.f. Flaccus]]&lt;br /&gt;
'''[[263 a.C.n.|263]]''' [[Manius Otacilius C.f. Crassus]] et [[Manius Valerius M.f. Maximus]] (Messalla)&lt;br /&gt;
'''[[262 a.C.n.|262]]''' [[Lucius Postumius L.f. Megellus]] et [[Quintus Mamilius Q.f. Vitulus]]&lt;br /&gt;
'''[[261 a.C.n.|261]]''' [[Lucius Valerius M.f. Flaccus]] et [[Tiberius Otacilius C.f. Crassus]]&lt;br /&gt;
'''[[260 a.C.n.|260]]''' [[Gnaeus Cornelius Scipio Asina]] et [[Gaius Duilius]]&lt;br /&gt;
'''[[259 a.C.n.|259]]''' [[Lucius Cornelius Scipio]] et [[Gaius Aquillius M.f. Florus]]&lt;br /&gt;
'''[[258 a.C.n.|258]]''' [[Aulus Atilius A.f. Calatinus]] et [[Gaius Sulpicius Q.f. Paterculus]]&lt;br /&gt;
'''[[257 a.C.n.|257]]''' [[Gaius Atilius M.f. Regulus]] et [[Gnaeus Cornelius P.f. Blasio]] II&lt;br /&gt;
'''[[256 a.C.n.|256]]''' [[Lucius Manlius A.f. Vulso Longus]] et [[Quintus Caedicius Q.f.]] 
* ''Suff.'' [[Marcus Atilius Regulus]] II
'''[[255 a.C.n.|255]]''' [[Marcus Aemilius M.f. Paullus]] et [[Servius Fulvius M.f. Paetinus Nobilior]]&lt;br /&gt;
'''[[254 a.C.n.|254]]''' [[Gnaeus Cornelius Scipio Asina]] II et [[Aulus Atilius A.f. Calatinus]] II&lt;br /&gt;
'''[[253 a.C.n.|253]]''' [[Gnaeus Servilius Cn.f. Caepio]] et [[Gaius Sempronius Ti.f. Blaesus]]&lt;br /&gt;
'''[[252 a.C.n.|252]]''' [[Gaius Aurelius L.f. Cotta]] et [[Publius Servilius Q.f. Geminus]]&lt;br /&gt;
'''[[251 a.C.n.|251]]''' [[Lucius Caecilius Metellus|Lucius Caecilius L.f. Metellus]] et [[Gaius Furius Pacilus (consul 251 a.C.n.)|Gaius Furius Pacilus]]&lt;br /&gt;
'''[[250 a.C.n.|250]]''' [[Gaius Atilius M.f. Regulus]] II et [[Lucius Manlius A.f. Vulso Longus]] II&lt;br /&gt;
'''[[249 a.C.n.|249]]''' [[Publius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Iunius C.f. Pullus]]&lt;br /&gt;
'''[[248 a.C.n.|248]]''' [[Gaius Aurelius L.f. Cotta]] II et [[Publius Servilius Q.f. Geminus]] II&lt;br /&gt;
'''[[247 a.C.n.|247]]''' [[Lucius Caecilius Metellus|Lucius Caecilius L.f. Metellus]] II et [[Numerius Fabius M.f. Buteo]]&lt;br /&gt;
'''[[246 a.C.n.|246]]''' [[Manius Otacilius C.f. Crassus]] II et [[Marcus Fabius C.f. Licinus]]&lt;br /&gt;
'''[[245 a.C.n.|245]]''' [[Marcus Fabius M.f. Buteo]] et [[Gaius Atilius A.f. Bulbus]]&lt;br /&gt;
'''[[244 a.C.n.|244]]''' [[Aulus Manlius T.f. Torquatus Atticus]] et [[Gaius Sempronius Ti.f. Blaesus]] II&lt;br /&gt;
'''[[243 a.C.n.|243]]''' [[Gaius Fundanius C.f. Fundulus]] et [[Gaius Sulpicius C.f. Galus]]&lt;br /&gt;
'''[[242 a.C.n.|242]]''' [[Gaius Lutatius C.f. Catulus]] et [[Aulus Postumius A.f. Albinus]]&lt;br /&gt;
'''[[241 a.C.n.|241]]''' [[Aulus Manlius T.f. Torquatus Atticus]] II et [[Quintus Lutatius C.f. Cerco]]&lt;br /&gt;
'''[[240 a.C.n.|240]]''' [[Gaius Claudius Ap.f. Centho]] et [[Marcus Sempronius C.f. Tuditanus]]&lt;br /&gt;
'''[[239 a.C.n.|239]]''' [[Gaius Mamilius Q.f. Turrinus]] et [[Quintus Valerius Q.f. Falto]]&lt;br /&gt;
'''[[238 a.C.n.|238]]''' [[Tiberius Sempronius Ti.f. Gracchus]] et [[Publius Valerius Q.f. Falto]]&lt;br /&gt;
'''[[237 a.C.n.|237]]''' [[Lucius Cornelius L.f. Lentulus Caudinus]] et [[Quintus Fulvius M.f. Flaccus]]&lt;br /&gt;
'''[[236 a.C.n.|236]]''' [[Publius Cornelius L.f. Lentulus Caudinus]] et [[Gaius Licinius P.f. Varus]]&lt;br /&gt;
'''[[235 a.C.n.|235]]''' [[Titus Manlius T.f. Torquatus (consul 235 a.C.n.)|Titus Manlius T.f. Torquatus]] et [[Gaius Atilius A.f. Bulbus]] II&lt;br /&gt;
'''[[234 a.C.n.|234]]''' [[Lucius Postumius A.f. Albinus]] et [[Spurius Carvilius Sp.f. Maximus]] (Ruga)&lt;br /&gt;
'''[[233 a.C.n.|233]]''' [[Quintus Fabius Maximus|Q. Fabius Q.f. Maximus Verrucosus]] et [[Manius Pomponius M.f. Matho]]&lt;br /&gt;
'''[[232 a.C.n.|232]]''' [[Marcus Aemilius M.f. Lepidus]] et [[Marcus Publicius L.f. Malleolus]]&lt;br /&gt;
'''[[231 a.C.n.|231]]''' [[Marcus Pomponius M.f. Matho]] et [[Gaius Papirius C.f. Maso]]&lt;br /&gt;
'''[[230 a.C.n.|230]]''' [[Marcus Aemilius L.f. Barbula]] et [[Marcus Iunius D.f. Pera]]&lt;br /&gt;
'''[[229 a.C.n.|229]]''' [[Lucius Postumius A.f. Albinus]] II et [[Gnaeus Fulvius Cn.f. Centumalus]]&lt;br /&gt;
'''[[228 a.C.n.|228]]''' [[Spurius Carvilius Sp.f. Maximus]] II et [[Quintus Fabius Maximus|Q. Fabius Q.f. Maximus Verrucosus]] II&lt;br /&gt;
'''[[227 a.C.n.|227]]''' [[Publius Valerius L.f. Flaccus]] et [[Marcus Atilius M.f. Regulus (consul 227 a.C.n.)|Marcus Atilius M.f. Regulus]]&lt;br /&gt;
'''[[226 a.C.n.|226]]''' [[Marcus Valerius M'.f. Maximus Messala]] et [[Lucius Apustius L.f. Fullo]]&lt;br /&gt;
'''[[225 a.C.n.|225]]''' [[Lucius Aemilius Q.f. Papus]] et [[Gaius Atilius M.f. Regulus (consul 225 a.C.n.)|Gaius Atilius M.f. Regulus]]&lt;br /&gt;
'''[[224 a.C.n.|224]]''' [[Titus Manlius T.f. Torquatus (consul 235 a.C.n.)|Titus Manlius T.f. Torquatus]] II et [[Quintus Fulvius M.f. Flaccus]] II&lt;br /&gt;
'''[[223 a.C.n.|223]]''' [[Gaius Flaminius|Gaius Flaminius C.f.]] et [[Publius Furius Sp.f. Philus]]&lt;br /&gt;
'''[[222 a.C.n.|222]]''' [[Gnaeus Cornelius Scipio Calvus]] et [[Marcus Claudius Marcellus|Marcus Claudius M.f. Marcellus]]&lt;br /&gt;
'''[[221 a.C.n.|221]]''' [[Publius Cornelius Cn.f. Scipio Asina]] et [[Marcus Minucius C.f. Rufus]] 
* ''Suff.'' [[Marcus Aemilius M.f. Lepidus]] II
'''[[220 a.C.n.|220]]''' [[Marcus Valerius P.f. Laevinus]] et [[Quintus Mucius P.f. Scaevola]] 
* ''Suff.(?)'': [[Lucius Veturius L.f. Philo]] et [[Gaius Lutatius Catulus]]
'''[[219 a.C.n.|219]]''' [[Lucius Aemilius Paullus (consul 219 a.C.n.)|Lucius Aemilius M.f. Paulus]] et [[Marcus Livius M.f. Salinator]]&lt;br /&gt;
'''[[218 a.C.n.|218]]''' [[Publius Cornelius L.f. Scipio]] et [[Tiberius Sempronius Longus (consul 218 a.C.n.)|Tiberius Sempronius C.f. Longus]]&lt;br /&gt;
'''[[217 a.C.n.|217]]''' [[Gnaeus Servilius P.f. Geminus]] et [[Gaius Flaminius|Gaius Flaminius C.f.]] II 
* ''Suff.'': [[Marcus Atilius M.f. Regulus (consul 227 a.C.n.)|Marcus Atilius M.f. Regulus]] II
'''[[216 a.C.n.|216]]''' [[Lucius Aemilius Paullus (consul 219 a.C.n.)|Lucius Aemilius M.f. Paulus]] II et [[Gaius Terentius C.f. Varro]]&lt;br /&gt;
'''[[215 a.C.n.|215]]''' [[Tiberius Sempronius Ti.f. Gracchus (consul 215 a.C.n.)|Tiberius Sempronius Ti.f. Gracchus]] et [[Lucius Postumius A.f. Albinus]] III 
* ''Suff.'': [[Marcus Claudius Marcellus]] II abd. et [[Quintus Fabius Maximus|Quintus Fabius Q.f. Maximus Verrucosus]] III
'''[[214 a.C.n.|214]]''' [[Quintus Fabius Maximus|Quintus Fabius Q.f. Maximus Verrucosus]] IV et [[Marcus Claudius Marcellus]] III&lt;br /&gt;
'''[[213 a.C.n.|213]]''' [[Quintus Fabius Q.f. Maximus]] et [[Tiberius Sempronius Ti.f. Gracchus (consul 215 a.C.n.)|Tiberius Sempronius Ti.f. Gracchus]] II&lt;br /&gt;
'''[[212 a.C.n.|212]]''' [[Appius Claudius P.f. Pulcher]] et [[Quintus Fulvius M.f. Flaccus]] III&lt;br /&gt;
'''[[211 a.C.n.|211]]''' [[Publius Sulpicius Ser.f. Galba Maximus]] et [[Gnaeus Fulvius Cn.f. Centumalus Maximus]]&lt;br /&gt;
'''[[210 a.C.n.|210]]''' [[Marcus Valerius P.f. Laevinus]] II et [[Marcus Claudius Marcellus]] IV&lt;br /&gt;
'''[[209 a.C.n.|209]]''' [[Quintus Fabius Maximus|Quintus Fabius Q.f. Maximus Verrucosus]] V et [[Quintus Fulvius M.f. Flaccus]] IV&lt;br /&gt;
'''[[208 a.C.n.|208]]''' [[Marcus Claudius Marcellus]] V et [[Titus Quinctius L.f. Crispinus]]&lt;br /&gt;
'''[[207 a.C.n.|207]]''' [[Gaius Claudius Ti.f. Nero]] et [[Marcus Livius M.f. Salinator]] II&lt;br /&gt;
'''[[206 a.C.n.|206]]''' [[Quintus Caecilius L.f. Metellus]] et [[Lucius Veturius L.f. Philo (consul 206 a.C.n.)|Lucius Veturius L.f. Philo]]&lt;br /&gt;
'''[[205 a.C.n.|205]]''' [[Publius Cornelius Scipio Africanus|Publius Cornelius P.f. Scipio Africanus Maior]] et [[Publius Licinius P.f. Crassus Dives]]&lt;br /&gt;
'''[[204 a.C.n.|204]]''' [[Marcus Cornelius M.f. Cethegus]] et [[Publius Sempronius C.f. Tuditanus]]&lt;br /&gt;
'''[[203 a.C.n.|203]]''' [[Gnaeus Servilius Cn.f. Caepio (consul 203 a.C.n.)|Gnaeus Servilius Cn.f. Caepio]] et [[Gaius Servilius C.f. Geminus]]&lt;br /&gt;
'''[[202 a.C.n.|202]]''' [[Tiberius Claudius P.f. Nero]] et [[Marcus Servilius C.f. Pulex Geminus]]&lt;br /&gt;
'''[[201 a.C.n.|201]]''' [[Gnaeus Cornelius L.f. Lentulus]] et [[Publius Aelius Q.f. Paetus]]

== [[Saeculum 2 a.C.n.]] ==

'''[[200 a.C.n.|200]]''' [[Publius Sulpicius Ser.f. Galba Maximus]] II et [[Gaius Aurelius C.f. Cotta]]&lt;br /&gt;
'''[[199 a.C.n.|199]]''' [[Lucius Cornelius L.f. Lentulus]] et [[Publius Villius Ti.f. Tappulus]]&lt;br /&gt;
'''[[198 a.C.n.|198]]''' [[Titus Quinctius Flamininus]] et [[Sextus Aelius Q.f. Paetus Catus]]&lt;br /&gt;
'''[[197 a.C.n.|197]]''' [[Gaius Cornelius L.f. Cethegus]] et [[Quintus Minucius C.f. Rufus]]&lt;br /&gt;
'''[[196 a.C.n.|196]]''' [[Lucius Furius Sp.f. Purpureo]] et [[Marcus Claudius M.f. Marcellus (consul 196 a.C.n.)|Marcus Claudius M.f. Marcellus]]&lt;br /&gt;
'''[[195 a.C.n.|195]]''' [[Marcus Porcius Cato maior|Marcus Porcius M.f. Cato]] et [[Lucius Valerius Flaccus (consul 195 a.C.n.)|Lucius Valerius P.f. Flaccus]]&lt;br /&gt;
'''[[194 a.C.n.|194]]''' [[Publius Cornelius Scipio Africanus|Publius Cornelius P.f. Scipio Africanus Maior]] II et [[Tiberius Sempronius Ti.f. Longus]]&lt;br /&gt;
'''[[193 a.C.n.|193]]''' [[Lucius Cornelius L.f. Merula]] et [[Quintus Minucius Q.f. Thermus]]&lt;br /&gt;
'''[[192 a.C.n.|192]]''' [[Lucius Quinctius T.f. Flamininus]] et [[Gnaeus Domitius L.f. Ahenobarbus]]&lt;br /&gt;
'''[[191 a.C.n.|191]]''' [[Manius Acilius C.f. Glabrio]] et [[Publius Cornelius Cn.f. Scipio Nasica]]&lt;br /&gt;
'''[[190 a.C.n.|190]]''' [[Lucius Cornelius P.f. Scipio Asiaticus]] et [[Gaius Laelius C.f.]]&lt;br /&gt;
'''[[189 a.C.n.|189]]''' [[Gnaeus Manlius Vulso]] et [[Marcus Fulvius Nobilior (consul 189 a.C.n.)|Marcus Fulvius M.f. Nobilior]]&lt;br /&gt;
'''[[188 a.C.n.|188]]''' [[Gaius Livius M.f. Salinator]] et [[Marcus Valerius M.f. Messalla]]&lt;br /&gt;
'''[[187 a.C.n.|187]]''' [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 187 a.C.n. et 175 a.C.n.)|Marcus Aemilius M.f. Lepidus]] I et [[Gaius Flaminius C.f.]]&lt;br /&gt;
'''[[186 a.C.n.|186]]''' [[Spurius Postumius Albinus (consul 186 a.C.n.)|Spurius Postumius L.f. Albinus]] et [[Quintus Marcius Philippus (consul 186 a.C.n.)|Quintus Marcius L.f. Philippus]] I&lt;br /&gt;
'''[[185 a.C.n.|185]]''' [[Appius Claudius Ap.f. Pulcher]] et [[Marcus Sempronius M.f. Tuditanus]]&lt;br /&gt;
'''[[184 a.C.n.|184]]''' [[Publius Claudius Ap.f. Pulcher]] et [[Lucius Porcius L.f. Licinus]]&lt;br /&gt;
'''[[183 a.C.n.|183]]''' [[Quintus Fabius Q.f. Labeo]] et [[Marcus Claudius M.f. Marcellus (consul 183 a.C.n.)|Marcus Claudius L.f. Marcellus]]&lt;br /&gt;
'''[[182 a.C.n.|182]]''' [[Lucius Aemilius Paullus Macedonicus]] et [[Gnaeus Baebius Q.f. Tamphilus]]&lt;br /&gt;
'''[[181 a.C.n.|181]]''' [[Publius Cornelius L.f. Cethegus]] et [[Marcus Baebius Q.f. Tamphilus]]&lt;br /&gt;
'''[[180 a.C.n.|180]]''' [[Aulus Postumius A.f. Albinus Luscus]] et [[Gaius Calpurnius C.f. Piso]] 
* ''Suff.'': [[Quintus Fulvius Cn.f. Flaccus]] (pro Calpurnio)
'''[[179 a.C.n.|179]]''' [[Lucius Manlius L.f. Acidinus Fulvianus]] et [[Quintus Fulvius Q.f. Flaccus]]&lt;br /&gt;
'''[[178 a.C.n.|178]]''' [[Marcus Iunius M.f. Brutus]] et [[Aulus Manlius Cn.f. Vulso (consul 178 a.C.n.)|Aulus Manlius Cn.f. Vulso]]&lt;br /&gt;
'''[[177 a.C.n.|177]]''' [[Gaius Claudius Ap.f. Pulcher]] et [[Tiberius Sempronius Gracchus (consul 177 a.C.n.)|Tiberius Sempronius P.f. Gracchus]]&lt;br /&gt;
'''[[176 a.C.n.|176]]''' [[Gnaeus Cornelius Cn.f. Scipio Hispallus]] et [[Quintus Petillius Spurinus]] 
* ''Suff.'': [[Gaius Valerius M.f. Laevinus]]
'''[[175 a.C.n.|175]]''' [[Publius Mucius Q.f. Scaevola]] et [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 187 a.C.n. et 175 a.C.n.)|Marcus Aemilius M.f. Lepidus]] II&lt;br /&gt;
'''[[174 a.C.n.|174]]''' [[Spurius Postumius A.f. Albinus Paullulus]] et [[Quintus Mucius Q.f. Scaevola]]&lt;br /&gt;
'''[[173 a.C.n.|173]]''' [[Lucius Postumius A.f. Albinus (consul 173 a.C.n.)|Lucius Postumius A.f. Albinus]] et [[Marcus Popillius P.f. Laenas]]&lt;br /&gt;
'''[[172 a.C.n.|172]]''' [[Gaius Popillius Laenas|Gaius Popillius P.f. Laenas]] et [[Publius Aelius P.f. Ligus]]&lt;br /&gt;
'''[[171 a.C.n.|171]]''' [[Publius Licinius C.f. Crassus]] et [[Gaius Cassius C.f. Longinus]]&lt;br /&gt;
'''[[170 a.C.n.|170]]''' [[Aulus Hostilius L.f. Mancinus]] et [[Aulus Atilius C.f. Serranus]]&lt;br /&gt;
'''[[169 a.C.n.|169]]''' [[Quintus Marcius Philippus (consul 186 a.C.n.)|Quintus Marcius L.f. Philippus]] II et [[Gnaeus Servilius Cn.f. Caepio (consul 169 a.C.n.)|Gnaeus Servilius Cn.f. Caepio]]&lt;br /&gt;
'''[[168 a.C.n.|168]]''' [[Lucius Aemilius Paullus Macedonicus]] II et [[Gaius Licinius C.f. Crassus]]&lt;br /&gt;
'''[[167 a.C.n.|167]]''' [[Quintus Aelius Paetus]] et [[Marcus Iunius Pennus]]&lt;br /&gt;
'''[[166 a.C.n.|166]]''' [[Gaius Sulpicius Gallus]] et [[Marcus Claudius Marcellus (consul 166 a.C.n.)|Marcus Claudius Marcellus]]&lt;br /&gt;
'''[[165 a.C.n.|165]]''' [[Titus Manlius Torquatus (consul 165 a.C.n.)|Titus Manlius Torquatus]] et [[Gnaeus Octavius (consul 165 a.C.n.)|Gnaeus Octavius]] &lt;br /&gt;
'''[[164 a.C.n.|164]]''' [[Aulus Manlius Torquatus]] et [[Quintus Cassius Longinus (consul 164 a.C.n.)|Quintus Cassius Longinus]]&lt;br /&gt;
'''[[163 a.C.n.|163]]''' [[Tiberius Sempronius Gracchus (consul 177 a.C.n.)|Tiberius Sempronius Gracchus]] II et [[Manius Iuventius Thalna]]&lt;br /&gt;
'''[[162 a.C.n.|162]]''' [[Publius Cornelius Scipio Nasica Corculum]] et [[Gaius Marcius Figulus]]&lt;br /&gt;
* ''Suff.'': [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (consul 162 a.C.n.)|Gnaeus Domitius L.f. Ahenobarbus]] et [[Publius Cornelius L.f. Lentulus]]
'''[[161 a.C.n.|161]]''' [[Marcus Valerius Messalla]] et [[Gaius Fannius Strabo]]&lt;br /&gt;
'''[[160 a.C.n.|160]]''' [[Marcus Cornelius Cethegus]] et [[Lucius Anicius Gallus]]&lt;br /&gt;
'''[[159 a.C.n.|159]]''' [[Gnaeus Cornelius Dolabella (consul 159 a.C.n.)|Gnaeus Cornelius Dolabella]] et [[Marcus Fulvius Nobilior]]&lt;br /&gt;
'''[[158 a.C.n.|158]]''' [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 158 a.C.n.)|Marcus Aemilius Lepidus]] et [[Gaius Popillius Laenas|Gaius Popillius P.f. Laenas]] II&lt;br /&gt;
'''[[157 a.C.n.|157]]''' [[Sextus Iulius Caesar]] et [[Lucius Aurelius Orestes]]&lt;br /&gt;
'''[[156 a.C.n.|156]]''' [[Lucius Cornelius Lentulus Lupus]] et [[Gaius Marcius Figulus]] II&lt;br /&gt;
'''[[155 a.C.n.|155]]''' [[Publius Cornelius Scipio Nasica Corculum]] II et [[Marcus Claudius Marcellus (consul 166 a.C.n.)|Marcus Claudius Marcellus]] II&lt;br /&gt;
'''[[154 a.C.n.|154]]''' [[Lucius Postumius Albinus|L. Postumius Albinus]] et [[Quintus Opimius]]&lt;br /&gt;
* ''Suff.'': [[Manius Acilius Glabrio (consul 154 a.C.n.)|Manius Acilius Glabrio]]
'''[[153 a.C.n.|153]]''' [[Titus Annius Luscus]] et [[Quintus Fulvius Nobilior]]&lt;br /&gt;
'''[[152 a.C.n.|152]]''' [[Lucius Valerius Flaccus (consul 152 a.C.n.)|Lucius Valerius Flaccus]] et [[Marcus Claudius Marcellus (consul 166 a.C.n.)|Marcus Claudius Marcellus]] III&lt;br /&gt;
'''[[151 a.C.n.|151]]''' [[Aulus Postumius Albinus]] et [[Lucius Licinius Lucullus (consul 151 a.C.n.)|Lucius Licinius Lucullus]]&lt;br /&gt;
'''[[150 a.C.n.|150]]''' [[Titus Quinctius Flamininus (consul 150 a.C.n.)|Titus Quinctius Flamininus]] et [[Manius Acilius Balbus]]&lt;br /&gt;
'''[[149 a.C.n.|149]]''' [[Manius Manilius Nepos]] et [[Lucius Marcius Censorinus]]&lt;br /&gt;
'''[[148 a.C.n.|148]]''' [[Spurius Postumius Albinus Magnus]] et [[Lucius Calpurnius Piso Caesoninus]]&lt;br /&gt;
'''[[147 a.C.n.|147]]''' [[Publius Cornelius Scipio Aemilianus Africanus]] et [[Gaius Livius Drusus]]&lt;br /&gt;
'''[[146 a.C.n.|146]]''' [[Gnaeus Cornelius Lentulus (consul 146 a.C.n.)|Gnaeus Cornelius Lentulus]] et [[Lucius Mummius Achaicus]]&lt;br /&gt;
'''[[145 a.C.n.|145]]''' [[Quintus Fabius Maximus Aemilianus]] et [[Lucius Hostilius Mancinus]]&lt;br /&gt;
'''[[144 a.C.n.|144]]''' [[Servius Sulpicius Galba (consul 144 a.C.n.)|Servius Sulpicius Galba]] et [[Lucius Aurelius Cotta]]&lt;br /&gt;
'''[[143 a.C.n.|143]]''' [[Appius Claudius Pulcher]] et [[Quintus Caecilius Metellus Macedonicus]]&lt;br /&gt;
'''[[142 a.C.n.|142]]''' [[Quintus Fabius Maximus Servilianus]] et [[Lucius Caecilius Metellus Calvus]]&lt;br /&gt;
'''[[141 a.C.n.|141]]''' [[Gnaeus Servilius Caepio (consul 141 a.C.n.)|Gnaeus Servilius Caepio]] et [[Quintus Pompeius]]&lt;br /&gt;
'''[[140 a.C.n.|140]]''' [[Quintus Servilius Caepio]] et [[Gaius Laelius Sapiens]]&lt;br /&gt;
'''[[139 a.C.n.|139]]''' [[Gnaeus Calpurnius Piso (consul 139 a.C.n.)|Gnaeus Calpurnius Piso]] et [[Marcus Popillius Laenas]]&lt;br /&gt;
'''[[138 a.C.n.|138]]''' [[Publius Cornelius Scipio Nasica Serapio]] et [[Decimus Iunius Brutus Callaicus]]&lt;br /&gt;
'''[[137 a.C.n.|137]]''' [[Marcus Aemilius Lepidus Porcina]] et [[Gaius Hostilius Mancinus]]&lt;br /&gt;
'''[[136 a.C.n.|136]]''' [[Lucius Furius Philus]] et [[Sextus Atilius Serranus]]&lt;br /&gt;
'''[[135 a.C.n.|135]]''' [[Quintus Calpurnius Piso]] et [[Servius Fulvius Flaccus]]&lt;br /&gt;
'''[[134 a.C.n.|134]]''' [[Gaius Fulvius Flaccus]] et [[Publius Cornelius Scipio Aemilianus Africanus]] II&lt;br /&gt;
'''[[133 a.C.n.|133]]''' [[Lucius Calpurnius Piso Frugi]] et [[Publius Mucius Scaevola]]&lt;br /&gt;
'''[[132 a.C.n.|132]]''' [[Publius Popillius Laenas]] et [[Publius Rupilius]]&lt;br /&gt;
'''[[131 a.C.n.|131]]''' [[Lucius Valerius Flaccus (consul 131 a.C.n.)|Lucius Valerius Flaccus]] et [[Publius Licinius Crassus Dives Mucianus]]&lt;br /&gt;
'''[[130 a.C.n.|130]]''' [[Lucius Cornelius Lentulus (consul 130 a.C.n.)|Lucius Cornelius Lentulus]] et [[Marcus Perperna]]&lt;br /&gt;
* ''Suff.'': [[Appius Claudius Pulcher (consul 130 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] (pro Lentulo)
'''[[129 a.C.n.|129]]''' [[Gaius Sempronius Tuditanus (consul 129 a.C.n.)|Gaius Sempronius Tuditanus]] et [[Manius Aquillius]]&lt;br /&gt;
'''[[128 a.C.n.|128]]''' [[Titus Annius Rufus]] et [[Gnaeus Octavius (consul 128 a.C.n.)|Gnaeus Octavius]]&lt;br /&gt;
'''[[127 a.C.n.|127]]''' [[Lucius Cornelius Cinna (consul 127 a.C.n.)|Lucius Cornelius Cinna]] et [[Lucius Cassius Longinus Ravilla]]&lt;br /&gt;
'''[[126 a.C.n.|126]]''' [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 126 a.C.n.)|Marcus Aemilius Lepidus]] et [[Lucius Aurelius Orestes (consul 126 a.C.n.)|Lucius Aurelius Orestes]]&lt;br /&gt;
'''[[125 a.C.n.|125]]''' [[Marcus Fulvius M.f. Flaccus]] et [[Marcus Plautius Hypsaeus]]&lt;br /&gt;
'''[[124 a.C.n.|124]]''' [[Gaius Cassius Longinus (consul 124 a.C.n.)|Gaius Cassius Longinus]] et [[Gaius Sextius Calvinus]]&lt;br /&gt;
'''[[123 a.C.n.|123]]''' [[Titus Quinctius Flamininus (consul 123 a.C.n.)|Titus Quinctius Flamininus]] et [[Quintus Caecilius Metellus Balearicus]]&lt;br /&gt;
'''[[122 a.C.n.|122]]''' [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus]] et [[Gaius Fannius Strabo (consul 122 a.C.n.)|Gaius Fannius Strabo]]&lt;br /&gt;
'''[[121 a.C.n.|121]]''' [[Quintus Fabius Maximus Allobrogicus]] et [[Lucius Opimius]]&lt;br /&gt;
'''[[120 a.C.n.|120]]''' [[Gaius Papirius Carbo]] et [[Publius Manilius]]&lt;br /&gt;
'''[[119 a.C.n.|119]]''' [[Lucius Aurelius Cotta (consul 119 a.C.n.)|Lucius Aurelius Cotta]] et [[Lucius Caecilius Metellus Dalmaticus]]&lt;br /&gt;
'''[[118 a.C.n.|118]]''' [[Quintus Marcius Rex (consul 118 a.C.n.)|Quintus Marcius Rex]] et [[Marcus Porcius Cato (consul 118 a.C.n.)|Marcus Porcius Cato]]&lt;br /&gt;
'''[[117 a.C.n.|117]]''' [[Lucius Caecilius Metellus Diadematus]] et [[Quintus Mucius Scaevola]]&lt;br /&gt;
'''[[116 a.C.n.|116]]''' [[Quintus Fabius Maximus Eburnus]] et [[Gaius Licinius Geta]]&lt;br /&gt;
'''[[115 a.C.n.|115]]''' [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Marcus Aemilius Scaurus]] et [[Marcus Caecilius Metellus]]&lt;br /&gt;
'''[[114 a.C.n.|114]]''' [[Manius Acilius Balbus (consul 114 a.C.n.)|Manius Acilius Balbus]] et [[Gaius Porcius Cato]]&lt;br /&gt;
'''[[113 a.C.n.|113]]''' [[Gnaeus Papirius Carbo (consul 113 a.C.n.)|Gnaeus Papirius Carbo]] et [[Gaius Caecilius Metellus Caprarius]]&lt;br /&gt;
'''[[112 a.C.n.|112]]''' [[Lucius Calpurnius Piso Caesoninus (consul 112)|Lucius Calpurnius Piso Caesoninus]] et [[Marcus Livius Drusus (consul 112 a.C.n.)|Marcus Livius Drusus]]&lt;br /&gt;
'''[[111 a.C.n.|111]]''' [[Publius Cornelius Scipio Nasica Serapio (consul 111)|Publius Cornelius Scipio Nasica Serapio]] et [[Lucius Calpurnius Bestia]]&lt;br /&gt;
'''[[110 a.C.n.|110]]''' [[Spurius Postumius Albinus (consul 110 a.C.n.)|Spurius Postumius Albinus]] et [[Marcus Minucius Rufus]]&lt;br /&gt;
'''[[109 a.C.n.|109]]''' [[Quintus Caecilius Metellus Numidicus]] et [[Marcus Iunius Silanus (consul 109 a.C.n.)|Marcus Iunius Silanus]]&lt;br /&gt;
'''[[108 a.C.n.|108]]''' [[Servius Sulpicius Galba (consul 108 a.C.n.)|Servius Sulpicius Galba]] et [[Lucius Hortensius]]&lt;br /&gt;
* ''Suff.'': [[Marcus Aurelius Scaurus]] (pro Hortensio)
'''[[107 a.C.n.|107]]''' [[Lucius Cassius Longinus (consul 107 a.C.n.)|Lucius Cassius Longinus]] et [[Gaius Marius]] I&lt;br /&gt;
'''[[106 a.C.n.|106]]''' [[Quintus Servilius Caepio (consul 106 a.C.n.)|Quintus Servilius Caepio]] et [[Gaius Atilius Serranus]]&lt;br /&gt;
'''[[105 a.C.n.|105]]''' [[Gnaeus Mallius Maximus]] et [[Publius Rutilius Rufus]]&lt;br /&gt;
'''[[104 a.C.n.|104]]''' [[Gaius Flavius Fimbria]] et [[Gaius Marius]] II&lt;br /&gt;
'''[[103 a.C.n.|103]]''' [[Lucius Aurelius Orestes (consul 103 a.C.n.)|Lucius Aurelius Orestes]] et [[Gaius Marius]] III&lt;br /&gt;
'''[[102 a.C.n.|102]]''' [[Quintus Lutatius Catulus]] et [[Gaius Marius]] IV&lt;br /&gt;
'''[[101 a.C.n.|101]]''' [[Manius Aquillius (consul 101 a.C.n.)|Manius Aquillius]] et [[Gaius Marius]] V

== [[Saeculum 1 a.C.n.]] ==

'''[[100 a.C.n.|100]]''' [[Lucius Valerius Flaccus (consul 100 a.C.n.)|Lucius Valerius Flaccus]] et [[Gaius Marius]] VI&lt;br /&gt;
'''[[99 a.C.n.|99]]''' [[Aulus Postumius Albinus (consul 99 a.C.n.)|Aulus Postumius Albinus]] et [[Marcus Antonius (consul 99 a.C.n.)|Marcus Antonius Orator]]&lt;br /&gt;
'''[[98 a.C.n.|98]]''' [[Quintus Caecilius Metellus Nepos]] [[Titus Didius]]&lt;br /&gt;
'''[[97 a.C.n.|97]]''' [[Gnaeus Cornelius Lentulus (consul 97)|Gnaeus Cornelius Lentulus]] et [[Publius Licinius Crassus (consul 97 a.C.n.)|Publius Licinius Crassus]]&lt;br /&gt;
'''[[96 a.C.n.|96]]''' [[Gaius Cassius Longinus (consul 96 a.C.n.)|Gaius Cassius Longinus]] et [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (consul 96 a.C.n.)|Gnaeus Domitius Ahenobarbus]]&lt;br /&gt;
'''[[95 a.C.n.|95]]''' [[Lucius Licinius Crassus]] et [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quintus Mucius Scaevola]]&lt;br /&gt;
'''[[94 a.C.n.|94]]''' [[Gaius Coelius Caldus]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 94 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]]&lt;br /&gt;
'''[[93 a.C.n.|93]]''' [[Gaius Valerius Flaccus (consul 93 a.C.n.)|Gaius Valerius Flaccus]] et [[Marcus Herennius]]&lt;br /&gt;
'''[[92 a.C.n.|92]]''' [[Gaius Claudius Pulcher]] et [[Marcus Perperna (consul 92 a.C.n.)|Marcus Perperna]]&lt;br /&gt;
'''[[91 a.C.n.|91]]''' [[Sextus Iulius Caesar (consul 91 a.C.n.)|Sextus Iulius Caesar]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 91 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]&lt;br /&gt;
'''[[90 a.C.n.|90]]''' [[Lucius Iulius Caesar (consul 90 a.C.n.)|Lucius Iulius Caesar]] et [[Publius Rutilius Lupus (consul 90 a.C.n.)|Publius Rutilius Lupus]]&lt;br /&gt;
'''[[89 a.C.n.|89]]''' [[Gnaeus Pompeius Strabo]] et [[Lucius Porcius Cato]]&lt;br /&gt;
'''[[88 a.C.n.|88]]''' [[Lucius Cornelius Sulla]] I et [[Quintus Pompeius Rufus]]&lt;br /&gt;
'''[[87 a.C.n.|87]]''' [[Lucius Cornelius Cinna]] I et [[Gnaeus Octavius (consul 87 a.C.n.)|Gnaeus Octavius]]&lt;br /&gt;
* suffectus: [[Lucius Cornelius Merula]] (pro Cinna)
'''[[86 a.C.n.|86]]''' [[Lucius Cornelius Cinna]] II et [[Gaius Marius]] VII&lt;br /&gt;
* suffectus: [[Lucius Valerius Flaccus (consul 86 a.C.n.)|Lucius Valerius Flaccus]] (pro Gaio Mario)
'''[[85 a.C.n.|85]]''' [[Lucius Cornelius Cinna]] III et [[Gnaeus Papirius Carbo]] I&lt;br /&gt;
'''[[84 a.C.n.|84]]''' [[Lucius Cornelius Cinna]] IV et [[Gnaeus Papirius Carbo]] II&lt;br /&gt;
'''[[83 a.C.n.|83]]''' [[Lucius Cornelius Scipio Asiaticus (consul 83 a.C.n.)|Lucius Cornelius Scipio Asiaticus]] et [[Gaius Norbanus]]&lt;br /&gt;
'''[[82 a.C.n.|82]]''' [[Gnaeus Papirius Carbo]] III et [[Gaius Marius Minor]]&lt;br /&gt;
* dictator: [[Lucius Cornelius Sulla Felix]] ([[magister equitum]]: [[Lucius Valerius Flaccus (consul 100 a.C.n.)|Lucius Valerius Flaccus]])
'''[[81 a.C.n.|81]]''' [[Gnaeus Cornelius Dolabella (consul 81 a.C.n.)|Gnaeus Cornelius Dolabella]] et [[Marcus Tullius Decula]]&lt;br /&gt;
* dictator: [[Lucius Cornelius Sulla Felix]] ([[magister equitum]]: [[Lucius Valerius Flaccus (consul 100 a.C.n.)|Lucius Valerius Flaccus]])
'''[[80 a.C.n.|80]]''' [[Lucius Cornelius Sulla]] II et [[Quintus Caecilius Metellus Pius]]&lt;br /&gt;
* dictator: [[Lucius Cornelius Sulla Felix]] ([[magister equitum]]: [[Lucius Valerius Flaccus (consul 100 a.C.n.)|Lucius Valerius Flaccus]])
'''[[79 a.C.n.|79]]''' [[Appius Claudius Pulcher (consul 79 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Publius Servilius Vatia Isauricus]]&lt;br /&gt;
* dictator: [[Lucius Cornelius Sulla Felix]] ([[magister equitum]]: [[Lucius Valerius Flaccus (consul 100 a.C.n.)|Lucius Valerius Flaccus]])
'''[[78 a.C.n.|78]]''' [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Marcus Aemilius Lepidus]] et [[Quintus Lutatius Catulus (consul 78 a.C.n.)|Quintus Lutatius Catulus]]&lt;br /&gt;
'''[[77 a.C.n.|77]]''' [[Mamercus Aemilius Lepidus Livianus]] et [[Decimus Iunius Brutus (consul 77 a.C.n.)|Decimus Iunius Brutus]]&lt;br /&gt;
'''[[76 a.C.n.|76]]''' [[Gnaeus Octavius]] et [[Gaius Scribonius Curio]]&lt;br /&gt;
'''[[75 a.C.n.|75]]''' [[Gaius Aurelius Cotta]] et [[Lucius Octavius]]&lt;br /&gt;
'''[[74 a.C.n.|74]]''' [[Marcus Aurelius Cotta]] et [[Lucius Licinius Lucullus]]&lt;br /&gt;
'''[[73 a.C.n.|73]]''' [[Gaius Cassius Longinus (consul 73 a.C.n.)|Gaius Cassius Longinus]] et [[Marcus Terentius Varro Lucullus]]&lt;br /&gt;
'''[[72 a.C.n.|72]]''' [[Gnaeus Cornelius Lentulus Clodianus]] et [[Lucius Gellius Publicola (cos. 72 a.C.n.)|Lucius Gellius Publicola]]&lt;br /&gt;
'''[[71 a.C.n.|71]]''' [[Publius Cornelius Lentulus Sura]] et [[Gnaeus Aufidius Orestes]]&lt;br /&gt;
'''[[70 a.C.n.|70]]''' [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marcus Licinius Crassus]] I et [[Gnaeus Pompeius Magnus]] I&lt;br /&gt;
'''[[69 a.C.n.|69]]''' [[Quintus Caecilius Metellus Creticus]] et [[Quintus Hortensius Hortalus]]&lt;br /&gt;
'''[[68 a.C.n.|68]]''' [[Lucius Caecilius Metellus (consul 68 a.C.n.)|Lucius Caecilius Marcellus]] et [[Quintus Marcius Rex]]&lt;br /&gt;
'''[[67 a.C.n.|67]]''' [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.)|Manius Acilius Glabrio]] et [[Gaius Calpurnius Piso (consul 67 a.C.n.)|Gaius Calpurnius Piso]]&lt;br /&gt;
'''[[66 a.C.n.|66]]''' [[Manius Aemilius Lepidus]] et [[Lucius Volcacius Tullus (consul 66 a.C.n.)|Lucius Volcacius Tullus]]&lt;br /&gt;
'''[[65 a.C.n.|65]]''' [[Lucius Manlius Torquatus]] et [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Lucius Aurelius Cotta]]&lt;br /&gt;
'''[[64 a.C.n.|64]]''' [[Lucius Iulius Caesar (consul 64 a.C.n.)|Lucius Iulius Caesar]] et [[Gaius Marcius Figulus]]&lt;br /&gt;
'''[[63 a.C.n.|63]]''' [[Gaius Antonius Hybrida]], [[Marcus Tullius Cicero]]&lt;br /&gt;
'''[[62 a.C.n.|62]]''' [[Decimus Iunius Silanus]] et [[Lucius Licinius Murena]]&lt;br /&gt;
'''[[61 a.C.n.|61]]''' [[Marcus Valerius Messalla Niger]] et [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus]]&lt;br /&gt;
'''[[60 a.C.n.|60]]''' [[Lucius Afranius]] et [[Quintus Caecilius Metellus Celer]]&lt;br /&gt;
'''[[59 a.C.n.|59]]''' [[Gaius Iulius Caesar]] et [[Marcus Calpurnius Bibulus]]&lt;br /&gt;
'''[[58 a.C.n.|58]]''' [[Lucius Calpurnius Piso Caesoninus (Consul 58 a.C.n.)|Lucius Calpurnius Piso Caesoninus]] et [[Aulus Gabinius]]&lt;br /&gt;
'''[[57 a.C.n.|57]]''' [[Publius Cornelius Lentulus Spinther]] et [[Quintus Caecilius Metellus Nepos (consul 57 a.C.n.)|Quintus Caecilius Metellus Nepos]]&lt;br /&gt;
'''[[56 a.C.n.|56]]''' [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]&lt;br /&gt;
'''[[55 a.C.n.|55]]''' [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marcus Licinius Crassus]] II et [[Gnaeus Pompeius Magnus]] II&lt;br /&gt;
'''[[54 a.C.n.|54]]''' [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]&lt;br /&gt;
'''[[53 a.C.n.|53]]''' [[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]] I&lt;br /&gt;
'''[[52 a.C.n.|52]]''' [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio]] et [[Gnaeus Pompeius Magnus]] III&lt;br /&gt;
'''[[51 a.C.n.|51]]''' [[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]&lt;br /&gt;
'''[[50 a.C.n.|50]]''' [[Lucius Aemilius Lepidus Paullus]] et [[Gaius Claudius Marcellus (consul 50 a.C.n.)|Gaius Claudius Marcellus]]&lt;br /&gt;
'''[[49 a.C.n.|49]]''' [[Lucius Cornelius Lentulus Crus]] et [[Gaius Claudius Marcellus (consul 49 a.C.n.)|Gaius Claudius Marcellus]]&lt;br /&gt;
'''[[48 a.C.n.|48]]''' [[Gaius Iulius Caesar]] II, [[Publius Servilius Isauricus]] I&lt;br /&gt;
'''[[47 a.C.n.|47]]''' [[Quintus Fufius Calenus]] et [[Publius Vatinius]]&lt;br /&gt;
'''[[46 a.C.n.|46]]''' [[Gaius Iulius Caesar]] III, [[Marcus Aemilius Lepidus, triumvir|Marcus Aemilius Lepidus]] I&lt;br /&gt;
'''[[45 a.C.n.|45]]''' [[Gaius Iulius Caesar]] IV, sine collega ad diem [[1 Octobris]].&lt;br /&gt;
* consules suffecti
** [[Quintus Fabius Maximus (consul 45 a.C.n.)|Quintus Fabius Maximus]]
** [[Gaius Trebonius]]
** [[Gaius Caninius Rebilus (consul 45 a.C.n.)|Gaius Caninius Rebilus]] (die [[31 Decembris]], pro Fabio)
'''[[44 a.C.n.|44]]''' [[Gaius Iulius Caesar]] V, [[Marcus Antonius]] I&lt;br /&gt;
* suffectus post [[Idus]] Martias : [[Publius Cornelius Dolabella (consul 44 a.C.n.)|Publius Cornelius Dolabella]]
'''[[43 a.C.n.|43]]''' [[Aulus Hirtius]], [[Gaius Vibius Pansa Caetronianus|C. Vibius Pansa Caetronianus]]&lt;br /&gt;
* suffecti a mense Sextili : [[Octavianus|Octavianus Caesar]] et [[Quintus Pedius]]
* suffecti a mense Novembri : [[Publius Ventidius Bassus]] et [[Gaius Carrinas]].
'''[[42 a.C.n.|42]]''' [[Marcus Aemilius Lepidus, triumvir|Marcus Aemilius Lepidus]] II, [[Lucius Munatius Plancus]]&lt;br /&gt;
'''[[41 a.C.n.|41]]''' [[Publius Servilius Isauricus|P. Servilius Isauricus]] II, [[Lucius Antonius Pietas|Lucius Antonius]]&lt;br /&gt;
'''[[40 a.C.n.|40]]''' [[Gaius Asinius Pollio (consul 40 a.C.n.)|Gaius Asinius Pollio]], [[Gnaeus Domitius Calvinus]] II&lt;br /&gt;
'''[[39 a.C.n.|39]]''' Gaius Calvisius Sabinus, Lucius Marcius Censorinus&lt;br /&gt;
*   consules suffecti ː  Caius Cocceius Balbus et [[Publius Alfenus Varus (consul suffectus 39 a.C.n.)|Publius Alfenus Varus]] 
'''[[38 a.C.n.|38]]''' Appius Claudius Pulcher, [[Gaius Norbanus Flaccus (consul 38 a.C.n.)|Gaius Norbanus Flaccus]]&lt;br /&gt;
* consules suffecti : [[Lucius Marcius Philippus (consul 38 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]], [[Lucius Cornelius Lentulus (consul suffectus 38 a.C.n.)|Lucius Cornelius Lentulus]]&lt;ref&gt;P. Tansey, &quot;[http://www.uni-koeln.de/phil-fak/ifa/zpe/downloads/2000/130pdf/130265.pdf The Perils of Prosopography]&quot; in ''Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik'' vol. 130 (2000) pp. 265-271&lt;/ref&gt;
'''[[37 a.C.n.|37]]''' [[Lucius Caninius Gallus (consul 37 a.C.n.|Lucius Caninius Gallus]], [[Marcus Vipsanius Agrippa]] I&lt;br /&gt;
'''[[36 a.C.n.|36]]''' [[Marcus Cocceius Nerva (consul 36 a.C.n.)|Marcus Cocceius Nerva]], [[Lucius Gellius Publicola (cos. 36 a.C.n.)|Lucius Gellius Publicola]]&lt;br /&gt;
'''[[35 a.C.n.|35]]''' [[Lucius Cornificius]], [[Sextus Pompeius (consul 35 a.C.n.|Sextus Pompeius]]&lt;br /&gt;
* consul suffectus : [[Cornelius Dolabella]]&lt;ref&gt;P. Tansey, &quot;[http://www.uni-koeln.de/phil-fak/ifa/zpe/downloads/2000/130pdf/130265.pdf The Perils of Prosopography]&quot; in ''Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik'' vol. 130 (2000) pp. 265-271&lt;/ref&gt;
'''[[34 a.C.n.|34]]''' [[Marcus Antonius]] II, [[Lucius Scribonius Libo (consul 34 a.C.n.)|Lucius Scribonius Libo]] 
consules suffecti: &lt;br /&gt;
* [[Aemilius Lepidus Paullus]] et [[Gaius Memmius]]
* [[Marcus Herennius Picens (consul 34 a.C.n.)|Marcus Herennius Picens]]
'''[[33 a.C.n.|33]]''' [[Octavianus Augustus|Imperator Caesar Augustus]] II, [[Lucius Volcacius Tullus]]&lt;br /&gt;
* consul suffectus: [[Lucius Vinicius (consul 33 a.C.n.)|Lucius Vinicius]]
'''[[32 a.C.n.|32]]''' [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (consul 32 a.C.n.)|Gnaeus Domitius Ahenobarbus]] et [[Gaius Sosius]]&lt;br /&gt;
* consules suffecti: 
** [[Marcus Valerius Messalla (consul 32 a.C.n.)|Marcus Valerius Messala]] et [[Lucius Cornelius Cinna (consul 32 a.C.n.)|Lucius Cornelius Cinna]]
'''[[31 a.C.n.|31]]''' [[Octavianus Augustus|Imperator Caesar Augustus]] III, [[Marcus Valerius Messalla Corvinus (consul 31 a.C.n.)|Marcus Valerius Messalla Corvinus]]&lt;br /&gt;
* consules suffecti :
** [[Marcus Titius]] et Gnaeus Pompeius
'''[[30 a.C.n.|30]]''' [[Octavianus Augustus|Imperator Caesar Augustus]] IV, [[Marcus Licinius Crassus (consul 30 a.C.n.)|Marcus Licinius Crassus]] (ad 1 Iulii)&lt;br /&gt;
* consules suffecti pro Marco Licinio Crasso: 
** [[Gaius Antistius Vetus (consul 30 a.C.n.)|Gaius Antistius Vetus]] (ad 13 Septembris)
** [[Marcus Tullius Cicero (Iunior)|Marcus Tullius Cicero]]
** [[Lucius Saenius]]
'''[[29 a.C.n.|29]]''' [[Octavianus Augustus|Imperator Caesar Augustus]] V et [[Sextus Appuleius (consul 29 a.C.n.)|Sextus Appuleius]]&lt;br /&gt;
* consul suffectus pro Appuleo: 
** [[Potitus Valerius Messala]]
'''[[28 a.C.n.|28]]''' [[Octavianus Augustus|Imperator Caesar Augustus]] VI et [[Marcus Vipsanius Agrippa]] II&lt;br /&gt;
'''[[27 a.C.n.|27]]''' [[Octavianus Augustus|Imperator Caesar Augustus]] VII et [[Marcus Vipsanius Agrippa]] III&lt;br /&gt;

== Plura legere si cupis ==
* Robertus S. Broughton, ''The magistrates of the Roman Republic'', New York : American Philological Association, 1951-52. [http://catalog.hathitrust.org/Record/000832624]

== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references /&gt;&lt;/div&gt;

{{Roma antiqua}}

[[Categoria:Indices ducum civitatum|Roma]]
[[Categoria:Roma antiqua]]</text>
      <sha1>c3esozre816rggt2hzuzcmy7lf996i7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Presbyter</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8827</id>
    <revision>
      <id>3996394</id>
      <parentid>3158529</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:09:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>stylus</comment>
      <origin>3996394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2983" sha1="r8mhysidtz0h38trwc4tobphh79vkud" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Priests rome.jpg|thumb|Duo presbyteri spatiantes]]
'''Presbyter,'''&lt;ref&gt;Nonnunquam in quibusdam [[Medium Aevum|Aevi Medii]] scriptis '''''praespiter.'''''&lt;/ref&gt; in [[ecclesia|ecclesiis]] quae [[successio apostolica|successionem apostolicam]] noscunt, est qui secundum [[Sacri Ordines|sacramenti ordinis]] gradum accepit. [[Episcopus|Episcopi]] summi sunt sacerdotes; presbyteri in munere eorum intersunt, [[Diaconus|diaconi]] autem sunt ordinati non ad sacerdotium sed ad ministerium. Eodem tempore presbyteri saepe [[Sacerdos|sacerdotes]] vocantur. Tria sunt munera sacerdotum: [[munus regendi]], ad quod pertinet populum [[Deus|Dei]] regere, et [[munus docendi]] (id est Christifideles in rebus ad fidem et mores pertinentibus erudiendi), et [[munus sanctificandi]], quo populus Deo uniatur Deusque populo praesentetur. Ergo satis constat sacerdotem mediatorem Dei et hominum esse, non vice unius mediatoris Dei et hominum, hominis [[Iesus Christus|Iesu Christi]], unici et summi sacerdotis, sed in persona Christi agentem, ut actio Christi praesentetur hominibus.

== Vota ==
In rituali ordinationis presbyterorum a [[Paulus VI|Paulo PP. VI]] promulgato, et [[Ioannes Paulus II|Ioannis Pauli PP. II]] auctoritate renovato, varia vota faciunt diaconi antequam ordinentur ad sacerdotii gradum:

* Vultis munus sacerdotii in gradu presbyterorum ut probi Episcoporum Ordinis cooperatores, in pascendo grege dominico, duce Spiritu Sancto, indesinenter explere?
'''Volo.'''
* Vultis ministerium verbi, in praedicatione Evangelii et expositione fidei catholicae, digne et sapienter explere?
'''Volo.'''
* Vultis mysteria Christi ad laudem Dei et sanctificationem populi christiani, secundum Ecclesiae traditionem, praesertim in Eucharistiae sacrificio et sacramento reconciliationis, pie et fideliter celebrare?
'''Volo.'''
* Vultis nobiscum misericordiam divinam pro populo vobis commisso implorare orandi mandato indesinenter instantes?
'''Volo.'''
* Vultis Christo summo Sacerdoti, qui seipsum pro nobis hostiam puram obtulit Patri, arctius in dies coniungi et cum eo vos ipsos, pro salute hominum, Deo consecrare?
'''Volo, Deo auxiliante.'''
* Promittis mihi et successoribus meis reverentiam et oboedientiam?
'''Promitto.'''

{{NexInt}}
*[[Amictus]]
*[[Ludovicus Antonius Muratori]]

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
* [http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decree_19651207_presbyterorum-ordinis_lt.html Decretum] [[Concilium Vaticanum Secundum|conciliare]] ''Presbyterorum Ordinis'' {{Ling |Latine}} 
* [http://www.kath.net/detail.php?id=19963 Decretum generale] de delicto attentatae sacrae ordinationis mulieris 
* [http://www.kath.net/detail.php?id=26118 De presbyterorum coelibatu] secundum [[Benedictus XVI|Benedictum XVI]] {{Ling |Latine}}

[[Categoria:Munera in Ecclesia]]
[[Categoria:Munera ecclesiastica Catholica Romana]]
[[Categoria:Munera ecclesiastica Anglicana]]
[[Categoria:Hierarchia Catholica]]</text>
      <sha1>r8mhysidtz0h38trwc4tobphh79vkud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gnaeus Pompeius Magnus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11183</id>
    <revision>
      <id>3996359</id>
      <parentid>3996227</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T14:48:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* De consulatu, piratis, Mithridate */</comment>
      <origin>3996359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25416" sha1="77dxnhl606v6s19swzquz5goaiako13" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet.

== De familiaribus necessitudinibus ==
Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi&lt;ref&gt;[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.&lt;/ref&gt;. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit.

Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.&lt;/ref&gt;. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.&lt;/ref&gt;.

Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3&lt;/ref&gt;.

Quartam  velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.&lt;/ref&gt; , quae maritum multum adamasse dicitur&lt;ref&gt;Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.&lt;/ref&gt;. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus.

Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.&lt;/ref&gt; eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.&lt;/ref&gt;, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est.

== De triumphis ==
Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus &quot;ex Africa&quot; die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12&lt;/ref&gt;. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat&lt;ref&gt;Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20:  ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''.&lt;/ref&gt;, antequam manus postremo daret&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14&lt;/ref&gt;. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.&lt;/ref&gt;. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.&lt;/ref&gt;. Ita non erubuit de Romanis triumphare.

Triumphus alter &quot;ex Hispania&quot; pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.&lt;/ref&gt;. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant.
[[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est&lt;ref&gt;Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].&lt;/ref&gt;.]]
Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.&lt;/ref&gt;. Quod tamen maxime animadverterunt aequales  nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.&lt;/ref&gt;. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne &quot;magni nominis umbra&quot;&lt;ref&gt;[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, &quot;[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]&quot;, ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243&lt;/ref&gt; fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;.

De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]].

== Curriculum vitae ==
=== De bello civili ===
Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius  et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Redux a Sylla [[imperator]]  appellatur  et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat.

Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.&lt;/ref&gt;. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62&lt;/ref&gt;) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.&lt;/ref&gt; ubi triumphavit et consulatum sibi paravit.

=== De consulatu, piratis, Mithridate ===
Anno [[70 a.C.n.]] consul fuit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.&lt;/ref&gt; appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23&lt;/ref&gt;.

Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos praetorios viginti quinque sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34&lt;/ref&gt;. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.&lt;/ref&gt; et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.&lt;/ref&gt;.

Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita Bithynia cui [[Manius Acilius Glabrio|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium.

== Vita ==
Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat.

Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat.

Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, &quot;Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi.&quot; Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit.

Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: &quot;Triumphet, triumphet.&quot; A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit.

Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: &quot;Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem.&quot; Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit.

Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: &quot;Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?&quot;

Acclamavit universa contio: &quot;Te ipsum, Quinte Catule.&quot; Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit.

Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. 

Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret.

A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes praecipui ==
[[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]]
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]''
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''
*[[Sallustius]], ''Historiae''
*[[Titus Livius]], ''Periochae''
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
*Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica]
*Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren,	''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 
*	Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	 Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica]
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*Charles-Alban Horvais, &quot;[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]&quot;, ''Vita Latina'', 2017: 5-21
*John Leach,	''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] 
*Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015
*Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica]
*Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
{{Viri Illustres}}
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>77dxnhl606v6s19swzquz5goaiako13</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996361</id>
      <parentid>3996359</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T15:00:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* De consulatu, piratis, Mithridate */</comment>
      <origin>3996361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26143" sha1="2tnw7ec38gwgcotjg936bnb4mh772bq" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet.

== De familiaribus necessitudinibus ==
Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi&lt;ref&gt;[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.&lt;/ref&gt;. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit.

Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.&lt;/ref&gt;. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.&lt;/ref&gt;.

Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3&lt;/ref&gt;.

Quartam  velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.&lt;/ref&gt; , quae maritum multum adamasse dicitur&lt;ref&gt;Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.&lt;/ref&gt;. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus.

Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.&lt;/ref&gt; eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.&lt;/ref&gt;, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est.

== De triumphis ==
Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus &quot;ex Africa&quot; die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12&lt;/ref&gt;. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat&lt;ref&gt;Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20:  ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''.&lt;/ref&gt;, antequam manus postremo daret&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14&lt;/ref&gt;. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.&lt;/ref&gt;. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.&lt;/ref&gt;. Ita non erubuit de Romanis triumphare.

Triumphus alter &quot;ex Hispania&quot; pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.&lt;/ref&gt;. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant.
[[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est&lt;ref&gt;Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].&lt;/ref&gt;.]]
Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.&lt;/ref&gt;. Quod tamen maxime animadverterunt aequales  nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.&lt;/ref&gt;. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne &quot;magni nominis umbra&quot;&lt;ref&gt;[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, &quot;[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]&quot;, ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243&lt;/ref&gt; fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;.

De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]].

== Curriculum vitae ==
=== De bello civili ===
Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius  et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Redux a Sylla [[imperator]]  appellatur  et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat.

Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.&lt;/ref&gt;. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62&lt;/ref&gt;) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.&lt;/ref&gt; ubi triumphavit et consulatum sibi paravit.

=== De consulatu, piratis, Mithridate ===
Anno [[70 a.C.n.]] consul fuit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.&lt;/ref&gt; appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23&lt;/ref&gt;.

Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos praetorios viginti quinque sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34&lt;/ref&gt;. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.&lt;/ref&gt; et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.&lt;/ref&gt;.

Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium.
Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem&lt;ref&gt;''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''&lt;/ref&gt;. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.&lt;/ref&gt;

== Vita ==
Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat.

Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat.

Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, &quot;Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi.&quot; Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit.

Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: &quot;Triumphet, triumphet.&quot; A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit.

Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: &quot;Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem.&quot; Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit.

Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: &quot;Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?&quot;

Acclamavit universa contio: &quot;Te ipsum, Quinte Catule.&quot; Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit.

Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. 

Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret.

A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes praecipui ==
[[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]]
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]''
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''
*[[Sallustius]], ''Historiae''
*[[Titus Livius]], ''Periochae''
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
*Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica]
*Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren,	''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 
*	Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	 Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica]
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*Charles-Alban Horvais, &quot;[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]&quot;, ''Vita Latina'', 2017: 5-21
*John Leach,	''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] 
*Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015
*Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica]
*Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
{{Viri Illustres}}
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>2tnw7ec38gwgcotjg936bnb4mh772bq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996363</id>
      <parentid>3996361</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T15:03:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* De consulatu, piratis, Mithridate */</comment>
      <origin>3996363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26181" sha1="7n2dt0g9crowrttu3ymm54a38pp5qql" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet.

== De familiaribus necessitudinibus ==
Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi&lt;ref&gt;[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.&lt;/ref&gt;. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit.

Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.&lt;/ref&gt;. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.&lt;/ref&gt;.

Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3&lt;/ref&gt;.

Quartam  velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.&lt;/ref&gt; , quae maritum multum adamasse dicitur&lt;ref&gt;Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.&lt;/ref&gt;. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus.

Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.&lt;/ref&gt; eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.&lt;/ref&gt;, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est.

== De triumphis ==
Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus &quot;ex Africa&quot; die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12&lt;/ref&gt;. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat&lt;ref&gt;Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20:  ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''.&lt;/ref&gt;, antequam manus postremo daret&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14&lt;/ref&gt;. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.&lt;/ref&gt;. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.&lt;/ref&gt;. Ita non erubuit de Romanis triumphare.

Triumphus alter &quot;ex Hispania&quot; pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.&lt;/ref&gt;. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant.
[[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est&lt;ref&gt;Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].&lt;/ref&gt;.]]
Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.&lt;/ref&gt;. Quod tamen maxime animadverterunt aequales  nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.&lt;/ref&gt;. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne &quot;magni nominis umbra&quot;&lt;ref&gt;[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, &quot;[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]&quot;, ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243&lt;/ref&gt; fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;.

De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]].

== Curriculum vitae ==
=== De bello civili ===
Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius  et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Redux a Sylla [[imperator]]  appellatur  et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat.

Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.&lt;/ref&gt;. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62&lt;/ref&gt;) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.&lt;/ref&gt; ubi triumphavit et consulatum sibi paravit.

=== De consulatu, piratis, Mithridate ===
Anno [[70 a.C.n.]] consul fuit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.&lt;/ref&gt; appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23&lt;/ref&gt;.

Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos praetorios viginti quinque sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34&lt;/ref&gt;. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.&lt;/ref&gt; et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.&lt;/ref&gt;.

Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium.
Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem&lt;ref&gt;''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''&lt;/ref&gt;. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.&lt;/ref&gt;

== Vita ==
Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat.

Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat.

Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, &quot;Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi.&quot; Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit.

Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: &quot;Triumphet, triumphet.&quot; A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit.

Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: &quot;Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem.&quot; Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit.

Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: &quot;Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?&quot;

Acclamavit universa contio: &quot;Te ipsum, Quinte Catule.&quot; Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit.

Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. 

Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret.

A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes praecipui ==
[[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]]
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]''
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''
*[[Sallustius]], ''Historiae''
*[[Titus Livius]], ''Periochae''
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
*Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica]
*Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren,	''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 
*	Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	 Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica]
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*Charles-Alban Horvais, &quot;[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]&quot;, ''Vita Latina'', 2017: 5-21
*John Leach,	''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] 
*Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015
*Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica]
*Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
{{Viri Illustres}}
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>7n2dt0g9crowrttu3ymm54a38pp5qql</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996365</id>
      <parentid>3996363</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T15:12:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* De consulatu, piratis, Mithridate */</comment>
      <origin>3996365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26381" sha1="qw64nb8aeoj4sdhbq7ur097nfwg5nue" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet.

== De familiaribus necessitudinibus ==
Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi&lt;ref&gt;[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.&lt;/ref&gt;. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit.

Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.&lt;/ref&gt;. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.&lt;/ref&gt;.

Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3&lt;/ref&gt;.

Quartam  velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.&lt;/ref&gt; , quae maritum multum adamasse dicitur&lt;ref&gt;Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.&lt;/ref&gt;. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus.

Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.&lt;/ref&gt; eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.&lt;/ref&gt;, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est.

== De triumphis ==
Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus &quot;ex Africa&quot; die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12&lt;/ref&gt;. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat&lt;ref&gt;Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20:  ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''.&lt;/ref&gt;, antequam manus postremo daret&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14&lt;/ref&gt;. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.&lt;/ref&gt;. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.&lt;/ref&gt;. Ita non erubuit de Romanis triumphare.

Triumphus alter &quot;ex Hispania&quot; pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.&lt;/ref&gt;. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant.
[[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est&lt;ref&gt;Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].&lt;/ref&gt;.]]
Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.&lt;/ref&gt;. Quod tamen maxime animadverterunt aequales  nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.&lt;/ref&gt;. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne &quot;magni nominis umbra&quot;&lt;ref&gt;[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, &quot;[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]&quot;, ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243&lt;/ref&gt; fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;.

De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]].

== Curriculum vitae ==
=== De bello civili ===
Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius  et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Redux a Sylla [[imperator]]  appellatur  et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat.

Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.&lt;/ref&gt;. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62&lt;/ref&gt;) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.&lt;/ref&gt; ubi triumphavit et consulatum sibi paravit.

=== De consulatu, piratis, Mithridate ===
Anno [[70 a.C.n.]] consul fuit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.&lt;/ref&gt; appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23&lt;/ref&gt;.

Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos praetorios viginti quinque sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34&lt;/ref&gt;. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.&lt;/ref&gt; et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.&lt;/ref&gt;.

Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium.
Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem&lt;ref&gt;''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''&lt;/ref&gt;. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.&lt;/ref&gt; Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.&lt;/ref&gt; de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est.

== Vita ==
Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat.

Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat.

Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, &quot;Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi.&quot; Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit.

Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: &quot;Triumphet, triumphet.&quot; A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit.

Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: &quot;Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem.&quot; Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit.

Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: &quot;Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?&quot;

Acclamavit universa contio: &quot;Te ipsum, Quinte Catule.&quot; Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit.

Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. 

Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret.

A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes praecipui ==
[[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]]
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]''
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''
*[[Sallustius]], ''Historiae''
*[[Titus Livius]], ''Periochae''
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
*Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica]
*Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren,	''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 
*	Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	 Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica]
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*Charles-Alban Horvais, &quot;[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]&quot;, ''Vita Latina'', 2017: 5-21
*John Leach,	''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] 
*Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015
*Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica]
*Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
{{Viri Illustres}}
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>qw64nb8aeoj4sdhbq7ur097nfwg5nue</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996368</id>
      <parentid>3996365</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T15:16:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontes praecipui */</comment>
      <origin>3996368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26463" sha1="lgkpysd3lzpqd95ak74gqcc8vo2l335" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet.

== De familiaribus necessitudinibus ==
Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi&lt;ref&gt;[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.&lt;/ref&gt;. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit.

Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.&lt;/ref&gt;. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.&lt;/ref&gt;.

Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3&lt;/ref&gt;.

Quartam  velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.&lt;/ref&gt; , quae maritum multum adamasse dicitur&lt;ref&gt;Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.&lt;/ref&gt;. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus.

Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.&lt;/ref&gt; eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.&lt;/ref&gt;, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est.

== De triumphis ==
Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus &quot;ex Africa&quot; die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12&lt;/ref&gt;. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat&lt;ref&gt;Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20:  ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''.&lt;/ref&gt;, antequam manus postremo daret&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14&lt;/ref&gt;. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.&lt;/ref&gt;. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.&lt;/ref&gt;. Ita non erubuit de Romanis triumphare.

Triumphus alter &quot;ex Hispania&quot; pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.&lt;/ref&gt;. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant.
[[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est&lt;ref&gt;Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].&lt;/ref&gt;.]]
Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.&lt;/ref&gt;. Quod tamen maxime animadverterunt aequales  nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.&lt;/ref&gt;. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne &quot;magni nominis umbra&quot;&lt;ref&gt;[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, &quot;[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]&quot;, ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243&lt;/ref&gt; fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;.

De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]].

== Curriculum vitae ==
=== De bello civili ===
Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius  et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Redux a Sylla [[imperator]]  appellatur  et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat.

Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.&lt;/ref&gt;. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62&lt;/ref&gt;) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.&lt;/ref&gt; ubi triumphavit et consulatum sibi paravit.

=== De consulatu, piratis, Mithridate ===
Anno [[70 a.C.n.]] consul fuit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.&lt;/ref&gt; appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23&lt;/ref&gt;.

Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos praetorios viginti quinque sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34&lt;/ref&gt;. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.&lt;/ref&gt; et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.&lt;/ref&gt;.

Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium.
Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem&lt;ref&gt;''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''&lt;/ref&gt;. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.&lt;/ref&gt; Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.&lt;/ref&gt; de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est.

== Vita ==
Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat.

Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat.

Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, &quot;Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi.&quot; Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit.

Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: &quot;Triumphet, triumphet.&quot; A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit.

Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: &quot;Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem.&quot; Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit.

Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: &quot;Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?&quot;

Acclamavit universa contio: &quot;Te ipsum, Quinte Catule.&quot; Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit.

Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. 

Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret.

A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes praecipui ==
[[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]]
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]''
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''  et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]''
*[[Sallustius]], ''Historiae''
*[[Titus Livius]], ''Periochae''
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
*Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica]
*Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren,	''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 
*	Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	 Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica]
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*Charles-Alban Horvais, &quot;[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]&quot;, ''Vita Latina'', 2017: 5-21
*John Leach,	''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] 
*Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015
*Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica]
*Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
{{Viri Illustres}}
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>lgkpysd3lzpqd95ak74gqcc8vo2l335</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996369</id>
      <parentid>3996368</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T15:30:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* De consulatu, piratis, Mithridate */</comment>
      <origin>3996369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27129" sha1="h64a3lyedfjhuovohc8487pqlf4fyl7" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet.

== De familiaribus necessitudinibus ==
Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi&lt;ref&gt;[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.&lt;/ref&gt;. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit.

Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.&lt;/ref&gt;. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.&lt;/ref&gt;.

Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3&lt;/ref&gt;.

Quartam  velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.&lt;/ref&gt; , quae maritum multum adamasse dicitur&lt;ref&gt;Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.&lt;/ref&gt;. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus.

Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.&lt;/ref&gt; eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.&lt;/ref&gt;, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est.

== De triumphis ==
Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus &quot;ex Africa&quot; die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12&lt;/ref&gt;. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat&lt;ref&gt;Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20:  ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''.&lt;/ref&gt;, antequam manus postremo daret&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14&lt;/ref&gt;. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.&lt;/ref&gt;. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.&lt;/ref&gt;. Ita non erubuit de Romanis triumphare.

Triumphus alter &quot;ex Hispania&quot; pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.&lt;/ref&gt;. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant.
[[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est&lt;ref&gt;Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].&lt;/ref&gt;.]]
Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.&lt;/ref&gt;. Quod tamen maxime animadverterunt aequales  nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.&lt;/ref&gt;. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne &quot;magni nominis umbra&quot;&lt;ref&gt;[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, &quot;[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]&quot;, ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243&lt;/ref&gt; fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;.

De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]].

== Curriculum vitae ==
=== De bello civili ===
Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius  et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Redux a Sylla [[imperator]]  appellatur  et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat.

Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.&lt;/ref&gt;. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62&lt;/ref&gt;) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.&lt;/ref&gt; ubi triumphavit et consulatum sibi paravit.

=== De consulatu, piratis, Mithridate ===
Anno [[70 a.C.n.]] consul fuit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.&lt;/ref&gt; appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23&lt;/ref&gt;.

Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos praetorios viginti quinque sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34&lt;/ref&gt;. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.&lt;/ref&gt; et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.&lt;/ref&gt;.

Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium.
Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem&lt;ref&gt;''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''&lt;/ref&gt;. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.&lt;/ref&gt; Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.&lt;/ref&gt; de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est.

Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem retinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator  vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.&lt;/ref&gt;, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41.&lt;/ref&gt;. Quae omnia facile a senatu fore sperabat.

== Vita ==
Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat.

Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat.

Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, &quot;Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi.&quot; Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit.

Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: &quot;Triumphet, triumphet.&quot; A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit.

Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: &quot;Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem.&quot; Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit.

Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: &quot;Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?&quot;

Acclamavit universa contio: &quot;Te ipsum, Quinte Catule.&quot; Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit.

Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. 

Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret.

A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes praecipui ==
[[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]]
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]''
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''  et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]''
*[[Sallustius]], ''Historiae''
*[[Titus Livius]], ''Periochae''
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
*Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica]
*Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren,	''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 
*	Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	 Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica]
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*Charles-Alban Horvais, &quot;[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]&quot;, ''Vita Latina'', 2017: 5-21
*John Leach,	''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] 
*Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015
*Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica]
*Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
{{Viri Illustres}}
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>h64a3lyedfjhuovohc8487pqlf4fyl7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996370</id>
      <parentid>3996369</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T15:30:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* De consulatu, piratis, Mithridate */</comment>
      <origin>3996370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27134" sha1="7epplsq7i29pnh3u1zwmjgnywlt71ad" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet.

== De familiaribus necessitudinibus ==
Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi&lt;ref&gt;[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.&lt;/ref&gt;. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit.

Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.&lt;/ref&gt;. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.&lt;/ref&gt;.

Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3&lt;/ref&gt;.

Quartam  velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.&lt;/ref&gt; , quae maritum multum adamasse dicitur&lt;ref&gt;Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.&lt;/ref&gt;. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus.

Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.&lt;/ref&gt; eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.&lt;/ref&gt;, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est.

== De triumphis ==
Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus &quot;ex Africa&quot; die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12&lt;/ref&gt;. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat&lt;ref&gt;Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20:  ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''.&lt;/ref&gt;, antequam manus postremo daret&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14&lt;/ref&gt;. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.&lt;/ref&gt;. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.&lt;/ref&gt;. Ita non erubuit de Romanis triumphare.

Triumphus alter &quot;ex Hispania&quot; pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.&lt;/ref&gt;. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant.
[[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est&lt;ref&gt;Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].&lt;/ref&gt;.]]
Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.&lt;/ref&gt;. Quod tamen maxime animadverterunt aequales  nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.&lt;/ref&gt;. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne &quot;magni nominis umbra&quot;&lt;ref&gt;[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, &quot;[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]&quot;, ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243&lt;/ref&gt; fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;.

De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]].

== Curriculum vitae ==
=== De bello civili ===
Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius  et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Redux a Sylla [[imperator]]  appellatur  et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat.

Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.&lt;/ref&gt;. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62&lt;/ref&gt;) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.&lt;/ref&gt; ubi triumphavit et consulatum sibi paravit.

=== De consulatu, piratis, Mithridate ===
Anno [[70 a.C.n.]] consul fuit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.&lt;/ref&gt; appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23&lt;/ref&gt;.

Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos praetorios viginti quinque sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34&lt;/ref&gt;. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.&lt;/ref&gt; et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.&lt;/ref&gt;.

Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium.
Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem&lt;ref&gt;''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''&lt;/ref&gt;. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.&lt;/ref&gt; Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.&lt;/ref&gt; de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est.

Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem retinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator  vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.&lt;/ref&gt;, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41.&lt;/ref&gt;. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat.

== Vita ==
Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat.

Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat.

Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, &quot;Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi.&quot; Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit.

Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: &quot;Triumphet, triumphet.&quot; A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit.

Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: &quot;Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem.&quot; Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit.

Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: &quot;Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?&quot;

Acclamavit universa contio: &quot;Te ipsum, Quinte Catule.&quot; Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit.

Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. 

Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret.

A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes praecipui ==
[[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]]
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]''
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''  et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]''
*[[Sallustius]], ''Historiae''
*[[Titus Livius]], ''Periochae''
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
*Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica]
*Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren,	''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 
*	Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	 Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica]
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*Charles-Alban Horvais, &quot;[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]&quot;, ''Vita Latina'', 2017: 5-21
*John Leach,	''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] 
*Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015
*Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica]
*Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
{{Viri Illustres}}
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>7epplsq7i29pnh3u1zwmjgnywlt71ad</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996371</id>
      <parentid>3996370</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T15:34:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* De consulatu, piratis, Mithridate */</comment>
      <origin>3996371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27143" sha1="cqoj7nb3rl6fl9y717htukfmx3x9eah" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet.

== De familiaribus necessitudinibus ==
Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi&lt;ref&gt;[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.&lt;/ref&gt;. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit.

Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.&lt;/ref&gt;. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.&lt;/ref&gt;.

Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3&lt;/ref&gt;.

Quartam  velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.&lt;/ref&gt; , quae maritum multum adamasse dicitur&lt;ref&gt;Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.&lt;/ref&gt;. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus.

Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.&lt;/ref&gt; eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.&lt;/ref&gt;, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est.

== De triumphis ==
Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus &quot;ex Africa&quot; die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12&lt;/ref&gt;. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat&lt;ref&gt;Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20:  ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''.&lt;/ref&gt;, antequam manus postremo daret&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14&lt;/ref&gt;. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.&lt;/ref&gt;. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.&lt;/ref&gt;. Ita non erubuit de Romanis triumphare.

Triumphus alter &quot;ex Hispania&quot; pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.&lt;/ref&gt;. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant.
[[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est&lt;ref&gt;Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].&lt;/ref&gt;.]]
Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.&lt;/ref&gt;. Quod tamen maxime animadverterunt aequales  nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.&lt;/ref&gt;. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne &quot;magni nominis umbra&quot;&lt;ref&gt;[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, &quot;[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]&quot;, ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243&lt;/ref&gt; fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;.

De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]].

== Curriculum vitae ==
=== De bello civili ===
Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius  et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Redux a Sylla [[imperator]]  appellatur  et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat.

Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.&lt;/ref&gt;. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62&lt;/ref&gt;) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.&lt;/ref&gt; ubi triumphavit et consulatum sibi paravit.

=== De consulatu, piratis, Mithridate ===
Anno [[70 a.C.n.]] consul fuit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.&lt;/ref&gt; appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23&lt;/ref&gt;.

Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34&lt;/ref&gt;. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.&lt;/ref&gt; et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.&lt;/ref&gt;.

Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium.
Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem&lt;ref&gt;''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''&lt;/ref&gt;. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.&lt;/ref&gt; Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.&lt;/ref&gt; de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est.

Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem retinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator  vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.&lt;/ref&gt;, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41.&lt;/ref&gt;. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat.

== Vita ==
Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat.

Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat.

Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, &quot;Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi.&quot; Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit.

Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: &quot;Triumphet, triumphet.&quot; A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit.

Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: &quot;Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem.&quot; Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit.

Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: &quot;Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?&quot;

Acclamavit universa contio: &quot;Te ipsum, Quinte Catule.&quot; Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit.

Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. 

Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret.

A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes praecipui ==
[[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]]
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]''
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''  et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]''
*[[Sallustius]], ''Historiae''
*[[Titus Livius]], ''Periochae''
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
*Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica]
*Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren,	''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 
*	Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	 Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica]
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*Charles-Alban Horvais, &quot;[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]&quot;, ''Vita Latina'', 2017: 5-21
*John Leach,	''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] 
*Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015
*Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica]
*Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
{{Viri Illustres}}
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>cqoj7nb3rl6fl9y717htukfmx3x9eah</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996372</id>
      <parentid>3996371</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T15:37:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* De consulatu, piratis, Mithridate */</comment>
      <origin>3996372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27266" sha1="j94wa6tko99wd876ka48ab8wg7v8lxd" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet.

== De familiaribus necessitudinibus ==
Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi&lt;ref&gt;[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.&lt;/ref&gt;. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit.

Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.&lt;/ref&gt;. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.&lt;/ref&gt;.

Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3&lt;/ref&gt;.

Quartam  velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.&lt;/ref&gt; , quae maritum multum adamasse dicitur&lt;ref&gt;Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.&lt;/ref&gt;. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus.

Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.&lt;/ref&gt; eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.&lt;/ref&gt;, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est.

== De triumphis ==
Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus &quot;ex Africa&quot; die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12&lt;/ref&gt;. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat&lt;ref&gt;Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20:  ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''.&lt;/ref&gt;, antequam manus postremo daret&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14&lt;/ref&gt;. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.&lt;/ref&gt;. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.&lt;/ref&gt;. Ita non erubuit de Romanis triumphare.

Triumphus alter &quot;ex Hispania&quot; pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.&lt;/ref&gt;. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant.
[[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est&lt;ref&gt;Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].&lt;/ref&gt;.]]
Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.&lt;/ref&gt;. Quod tamen maxime animadverterunt aequales  nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.&lt;/ref&gt;. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne &quot;magni nominis umbra&quot;&lt;ref&gt;[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, &quot;[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]&quot;, ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243&lt;/ref&gt; fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;.

De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]].

== Curriculum vitae ==
=== De bello civili ===
Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius  et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Redux a Sylla [[imperator]]  appellatur  et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat.

Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.&lt;/ref&gt;. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62&lt;/ref&gt;) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.&lt;/ref&gt; ubi triumphavit et consulatum sibi paravit.

=== De consulatu, piratis, Mithridate ===
Anno [[70 a.C.n.]] consul fuit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.&lt;/ref&gt; appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23&lt;/ref&gt;.

Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34&lt;/ref&gt;. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.&lt;/ref&gt; et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.&lt;/ref&gt;.

Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium.
Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem&lt;ref&gt;''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''&lt;/ref&gt;. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.&lt;/ref&gt; Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.&lt;/ref&gt; de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est.

Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem retinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator  vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.&lt;/ref&gt;, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit, praemia comitibus et militibus divisit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41.&lt;/ref&gt;. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat.

== Vita ==
Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat.

Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat.

Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, &quot;Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi.&quot; Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit.

Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: &quot;Triumphet, triumphet.&quot; A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit.

Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: &quot;Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem.&quot; Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit.

Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: &quot;Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?&quot;

Acclamavit universa contio: &quot;Te ipsum, Quinte Catule.&quot; Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit.

Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. 

Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret.

A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes praecipui ==
[[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]]
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]''
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''  et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]''
*[[Sallustius]], ''Historiae''
*[[Titus Livius]], ''Periochae''
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
*Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica]
*Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren,	''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 
*	Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	 Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica]
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*Charles-Alban Horvais, &quot;[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]&quot;, ''Vita Latina'', 2017: 5-21
*John Leach,	''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] 
*Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015
*Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica]
*Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
{{Viri Illustres}}
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>j94wa6tko99wd876ka48ab8wg7v8lxd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996373</id>
      <parentid>3996372</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T15:44:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* De consulatu, piratis, Mithridate */</comment>
      <origin>3996373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27295" sha1="f34wjpxom5l1d56r0xgz03gcfv81gbt" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet.

== De familiaribus necessitudinibus ==
Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi&lt;ref&gt;[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.&lt;/ref&gt;. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit.

Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.&lt;/ref&gt;. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.&lt;/ref&gt;.

Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3&lt;/ref&gt;.

Quartam  velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.&lt;/ref&gt; , quae maritum multum adamasse dicitur&lt;ref&gt;Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.&lt;/ref&gt;. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus.

Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.&lt;/ref&gt; eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.&lt;/ref&gt;, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est.

== De triumphis ==
Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus &quot;ex Africa&quot; die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12&lt;/ref&gt;. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat&lt;ref&gt;Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20:  ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''.&lt;/ref&gt;, antequam manus postremo daret&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14&lt;/ref&gt;. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.&lt;/ref&gt;. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.&lt;/ref&gt;. Ita non erubuit de Romanis triumphare.

Triumphus alter &quot;ex Hispania&quot; pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.&lt;/ref&gt;. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant.
[[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est&lt;ref&gt;Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].&lt;/ref&gt;.]]
Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.&lt;/ref&gt;. Quod tamen maxime animadverterunt aequales  nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.&lt;/ref&gt;. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne &quot;magni nominis umbra&quot;&lt;ref&gt;[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, &quot;[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]&quot;, ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243&lt;/ref&gt; fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;.

De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]].

== Curriculum vitae ==
=== De bello civili ===
Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius  et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Redux a Sylla [[imperator]]  appellatur  et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat.

Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.&lt;/ref&gt;. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62&lt;/ref&gt;) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.&lt;/ref&gt; ubi triumphavit et consulatum sibi paravit.

=== De consulatu, piratis, Mithridate ===
Anno [[70 a.C.n.]] consul fuit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.&lt;/ref&gt; appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23&lt;/ref&gt;.

Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34&lt;/ref&gt;. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.&lt;/ref&gt; et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.&lt;/ref&gt;.

Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium.
Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem&lt;ref&gt;''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.&lt;/ref&gt;. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.&lt;/ref&gt; Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.&lt;/ref&gt; de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est.

Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem retinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator  vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.&lt;/ref&gt;, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit, praemia comitibus et militibus divisit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41.&lt;/ref&gt;. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat.

== Vita ==
Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat.

Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat.

Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, &quot;Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi.&quot; Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit.

Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: &quot;Triumphet, triumphet.&quot; A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit.

Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: &quot;Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem.&quot; Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit.

Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: &quot;Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?&quot;

Acclamavit universa contio: &quot;Te ipsum, Quinte Catule.&quot; Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit.

Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. 

Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret.

A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes praecipui ==
[[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]]
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]''
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''  et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]''
*[[Sallustius]], ''Historiae''
*[[Titus Livius]], ''Periochae''
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
*Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica]
*Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren,	''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 
*	Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	 Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica]
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*Charles-Alban Horvais, &quot;[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]&quot;, ''Vita Latina'', 2017: 5-21
*John Leach,	''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] 
*Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015
*Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica]
*Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
{{Viri Illustres}}
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>f34wjpxom5l1d56r0xgz03gcfv81gbt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996374</id>
      <parentid>3996373</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T15:45:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* De consulatu, piratis, Mithridate */</comment>
      <origin>3996374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27320" sha1="139wo0l1hass12jmjtd6ml2p506rhmg" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet.

== De familiaribus necessitudinibus ==
Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi&lt;ref&gt;[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.&lt;/ref&gt;. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit.

Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.&lt;/ref&gt;. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.&lt;/ref&gt;.

Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3&lt;/ref&gt;.

Quartam  velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.&lt;/ref&gt; , quae maritum multum adamasse dicitur&lt;ref&gt;Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.&lt;/ref&gt;. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus.

Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.&lt;/ref&gt; eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.&lt;/ref&gt;, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est.

== De triumphis ==
Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus &quot;ex Africa&quot; die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12&lt;/ref&gt;. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat&lt;ref&gt;Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20:  ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''.&lt;/ref&gt;, antequam manus postremo daret&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14&lt;/ref&gt;. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.&lt;/ref&gt;. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.&lt;/ref&gt;. Ita non erubuit de Romanis triumphare.

Triumphus alter &quot;ex Hispania&quot; pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.&lt;/ref&gt;. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant.
[[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est&lt;ref&gt;Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].&lt;/ref&gt;.]]
Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.&lt;/ref&gt;. Quod tamen maxime animadverterunt aequales  nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.&lt;/ref&gt;. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne &quot;magni nominis umbra&quot;&lt;ref&gt;[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, &quot;[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]&quot;, ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243&lt;/ref&gt; fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;.

De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]].

== Curriculum vitae ==
=== De bello civili ===
Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius  et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Redux a Sylla [[imperator]]  appellatur  et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat.

Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.&lt;/ref&gt;. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62&lt;/ref&gt;) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.&lt;/ref&gt; ubi triumphavit et consulatum sibi paravit.

=== De consulatu, piratis, Mithridate ===
Anno [[70 a.C.n.]] consul fuit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.&lt;/ref&gt; appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23&lt;/ref&gt;.

Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34&lt;/ref&gt;. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.&lt;/ref&gt; et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.&lt;/ref&gt;.

Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium.
Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem&lt;ref&gt;''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.&lt;/ref&gt;. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.&lt;/ref&gt; Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.&lt;/ref&gt; de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est.

Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem retinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator  vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.&lt;/ref&gt;, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit, praemia comitibus et militibus divisit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52.&lt;/ref&gt;. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat.

== Vita ==
Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat.

Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat.

Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, &quot;Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi.&quot; Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit.

Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: &quot;Triumphet, triumphet.&quot; A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit.

Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: &quot;Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem.&quot; Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit.

Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: &quot;Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?&quot;

Acclamavit universa contio: &quot;Te ipsum, Quinte Catule.&quot; Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit.

Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. 

Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret.

A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes praecipui ==
[[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]]
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]''
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''  et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]''
*[[Sallustius]], ''Historiae''
*[[Titus Livius]], ''Periochae''
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
*Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica]
*Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren,	''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 
*	Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	 Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica]
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*Charles-Alban Horvais, &quot;[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]&quot;, ''Vita Latina'', 2017: 5-21
*John Leach,	''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] 
*Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015
*Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica]
*Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
{{Viri Illustres}}
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>139wo0l1hass12jmjtd6ml2p506rhmg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996375</id>
      <parentid>3996374</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T15:48:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* De consulatu, piratis, Mithridate */</comment>
      <origin>3996375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27341" sha1="bwg6dirw4sr9abvl3fcymfljle5xjmb" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet.

== De familiaribus necessitudinibus ==
Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi&lt;ref&gt;[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.&lt;/ref&gt;. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit.

Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.&lt;/ref&gt;. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.&lt;/ref&gt;.

Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3&lt;/ref&gt;.

Quartam  velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.&lt;/ref&gt; , quae maritum multum adamasse dicitur&lt;ref&gt;Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.&lt;/ref&gt;. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus.

Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.&lt;/ref&gt; eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.&lt;/ref&gt;, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est.

== De triumphis ==
Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus &quot;ex Africa&quot; die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12&lt;/ref&gt;. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat&lt;ref&gt;Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20:  ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''.&lt;/ref&gt;, antequam manus postremo daret&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14&lt;/ref&gt;. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.&lt;/ref&gt;. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.&lt;/ref&gt;. Ita non erubuit de Romanis triumphare.

Triumphus alter &quot;ex Hispania&quot; pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.&lt;/ref&gt;. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant.
[[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est&lt;ref&gt;Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].&lt;/ref&gt;.]]
Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.&lt;/ref&gt;. Quod tamen maxime animadverterunt aequales  nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.&lt;/ref&gt;. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne &quot;magni nominis umbra&quot;&lt;ref&gt;[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, &quot;[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]&quot;, ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243&lt;/ref&gt; fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;.

De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]].

== Curriculum vitae ==
=== De bello civili ===
Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius  et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Redux a Sylla [[imperator]]  appellatur  et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat.

Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.&lt;/ref&gt;. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62&lt;/ref&gt;) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.&lt;/ref&gt; ubi triumphavit et consulatum sibi paravit.

=== De consulatu, piratis, Mithridate ===
Anno [[70 a.C.n.]] consul fuit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.&lt;/ref&gt; appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23&lt;/ref&gt;.

Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34&lt;/ref&gt;. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.&lt;/ref&gt; et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.&lt;/ref&gt;.

Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium.
Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem&lt;ref&gt;''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.&lt;/ref&gt;. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.&lt;/ref&gt; Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.&lt;/ref&gt; de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est.

Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem retinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator  vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.&lt;/ref&gt;, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit, praemia comitibus et militibus divisit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.&lt;/ref&gt;. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat.

== Vita ==
Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat.

Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat.

Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, &quot;Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi.&quot; Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit.

Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: &quot;Triumphet, triumphet.&quot; A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit.

Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: &quot;Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem.&quot; Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit.

Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: &quot;Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?&quot;

Acclamavit universa contio: &quot;Te ipsum, Quinte Catule.&quot; Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit.

Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. 

Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret.

A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes praecipui ==
[[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]]
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]''
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''  et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]''
*[[Sallustius]], ''Historiae''
*[[Titus Livius]], ''Periochae''
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
*Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica]
*Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren,	''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 
*	Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	 Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica]
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*Charles-Alban Horvais, &quot;[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]&quot;, ''Vita Latina'', 2017: 5-21
*John Leach,	''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] 
*Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015
*Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica]
*Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
{{Viri Illustres}}
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>bwg6dirw4sr9abvl3fcymfljle5xjmb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996386</id>
      <parentid>3996375</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T17:17:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* De consulatu, piratis, Mithridate */</comment>
      <origin>3996386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27369" sha1="qlf9gwdswphuqje2nrttwss0z52h1bi" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet.

== De familiaribus necessitudinibus ==
Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi&lt;ref&gt;[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.&lt;/ref&gt;. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit.

Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.&lt;/ref&gt;. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.&lt;/ref&gt;.

Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3&lt;/ref&gt;.

Quartam  velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.&lt;/ref&gt; , quae maritum multum adamasse dicitur&lt;ref&gt;Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.&lt;/ref&gt;. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus.

Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.&lt;/ref&gt; eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.&lt;/ref&gt;, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est.

== De triumphis ==
Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus &quot;ex Africa&quot; die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12&lt;/ref&gt;. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat&lt;ref&gt;Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20:  ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''.&lt;/ref&gt;, antequam manus postremo daret&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14&lt;/ref&gt;. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.&lt;/ref&gt;. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.&lt;/ref&gt;. Ita non erubuit de Romanis triumphare.

Triumphus alter &quot;ex Hispania&quot; pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.&lt;/ref&gt;. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant.
[[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est&lt;ref&gt;Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].&lt;/ref&gt;.]]
Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.&lt;/ref&gt;. Quod tamen maxime animadverterunt aequales  nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.&lt;/ref&gt;. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne &quot;magni nominis umbra&quot;&lt;ref&gt;[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, &quot;[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]&quot;, ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243&lt;/ref&gt; fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;.

De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]].

== Curriculum vitae ==
=== De bello civili ===
Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius  et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Redux a Sylla [[imperator]]  appellatur  et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat.

Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.&lt;/ref&gt;. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62&lt;/ref&gt;) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.&lt;/ref&gt; ubi triumphavit et consulatum sibi paravit.

=== De consulatu, piratis, Mithridate ===
Anno [[70 a.C.n.]] consul fuit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.&lt;/ref&gt; appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23&lt;/ref&gt;.

Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34&lt;/ref&gt;. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.&lt;/ref&gt; et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.&lt;/ref&gt;.

Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium.
Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem&lt;ref&gt;''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.&lt;/ref&gt;. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.&lt;/ref&gt; Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.&lt;/ref&gt; de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est.

Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente retinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator  vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.&lt;/ref&gt;, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit, praemia comitibus et militibus divisit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.&lt;/ref&gt;. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat.

== Vita ==
Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat.

Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat.

Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, &quot;Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi.&quot; Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit.

Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: &quot;Triumphet, triumphet.&quot; A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit.

Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: &quot;Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem.&quot; Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit.

Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: &quot;Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?&quot;

Acclamavit universa contio: &quot;Te ipsum, Quinte Catule.&quot; Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit.

Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. 

Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret.

A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes praecipui ==
[[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]]
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]''
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''  et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]''
*[[Sallustius]], ''Historiae''
*[[Titus Livius]], ''Periochae''
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
*Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica]
*Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren,	''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 
*	Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	 Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica]
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*Charles-Alban Horvais, &quot;[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]&quot;, ''Vita Latina'', 2017: 5-21
*John Leach,	''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] 
*Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015
*Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica]
*Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
{{Viri Illustres}}
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>qlf9gwdswphuqje2nrttwss0z52h1bi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996387</id>
      <parentid>3996386</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T17:19:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* De consulatu, piratis, Mithridate */</comment>
      <origin>3996387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27369" sha1="t5bcqlfv138a18tp5t0t9t4q1k3mdfd" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet.

== De familiaribus necessitudinibus ==
Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi&lt;ref&gt;[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.&lt;/ref&gt;. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit.

Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.&lt;/ref&gt;. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.&lt;/ref&gt;.

Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3&lt;/ref&gt;.

Quartam  velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.&lt;/ref&gt; , quae maritum multum adamasse dicitur&lt;ref&gt;Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.&lt;/ref&gt;. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus.

Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.&lt;/ref&gt; eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.&lt;/ref&gt;, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est.

== De triumphis ==
Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus &quot;ex Africa&quot; die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12&lt;/ref&gt;. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat&lt;ref&gt;Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20:  ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''.&lt;/ref&gt;, antequam manus postremo daret&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14&lt;/ref&gt;. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.&lt;/ref&gt;. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.&lt;/ref&gt;. Ita non erubuit de Romanis triumphare.

Triumphus alter &quot;ex Hispania&quot; pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.&lt;/ref&gt;. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant.
[[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est&lt;ref&gt;Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].&lt;/ref&gt;.]]
Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.&lt;/ref&gt;. Quod tamen maxime animadverterunt aequales  nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.&lt;/ref&gt;. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne &quot;magni nominis umbra&quot;&lt;ref&gt;[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, &quot;[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]&quot;, ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243&lt;/ref&gt; fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;.

De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]].

== Curriculum vitae ==
=== De bello civili ===
Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius  et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Redux a Sylla [[imperator]]  appellatur  et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat.

Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.&lt;/ref&gt;. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62&lt;/ref&gt;) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.&lt;/ref&gt; ubi triumphavit et consulatum sibi paravit.

=== De consulatu, piratis, Mithridate ===
Anno [[70 a.C.n.]] consul fuit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.&lt;/ref&gt; appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23&lt;/ref&gt;.

Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34&lt;/ref&gt;. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.&lt;/ref&gt; et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.&lt;/ref&gt;.

Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium.
Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem&lt;ref&gt;''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.&lt;/ref&gt;. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.&lt;/ref&gt; Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.&lt;/ref&gt; de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est.

Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator  vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.&lt;/ref&gt;, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit, praemia comitibus et militibus divisit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.&lt;/ref&gt;. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat.

== Vita ==
Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat.

Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat.

Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, &quot;Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi.&quot; Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit.

Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: &quot;Triumphet, triumphet.&quot; A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit.

Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: &quot;Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem.&quot; Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit.

Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: &quot;Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?&quot;

Acclamavit universa contio: &quot;Te ipsum, Quinte Catule.&quot; Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit.

Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. 

Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret.

A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes praecipui ==
[[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]]
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]''
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''  et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]''
*[[Sallustius]], ''Historiae''
*[[Titus Livius]], ''Periochae''
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
*Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica]
*Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren,	''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 
*	Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	 Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica]
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*Charles-Alban Horvais, &quot;[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]&quot;, ''Vita Latina'', 2017: 5-21
*John Leach,	''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] 
*Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015
*Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica]
*Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
{{Viri Illustres}}
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>t5bcqlfv138a18tp5t0t9t4q1k3mdfd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996428</id>
      <parentid>3996387</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T20:30:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* De triumphis */</comment>
      <origin>3996428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27498" sha1="2thamz5saif37wl7s4a9qeuzd8rauec" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet.

== De familiaribus necessitudinibus ==
Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi&lt;ref&gt;[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.&lt;/ref&gt;. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit.

Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.&lt;/ref&gt;. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.&lt;/ref&gt;.

Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3&lt;/ref&gt;.

Quartam  velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.&lt;/ref&gt; , quae maritum multum adamasse dicitur&lt;ref&gt;Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.&lt;/ref&gt;. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus.

Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.&lt;/ref&gt; eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.&lt;/ref&gt;, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est.

== De triumphis ==
Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus &quot;ex Africa&quot; die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12&lt;/ref&gt;. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat&lt;ref&gt;Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20:  ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitrm Romanum triumphare?''.&lt;/ref&gt;, antequam manus postremo daret&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14&lt;/ref&gt;. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.&lt;/ref&gt;. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.&lt;/ref&gt;. Ita non erubuit de Romanis triumphare.

Triumphus alter &quot;ex Hispania&quot; pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.&lt;/ref&gt;. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant.
[[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est&lt;ref&gt;Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].&lt;/ref&gt;.]]
Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.&lt;/ref&gt;. Quod tamen maxime animadverterunt aequales  nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.&lt;/ref&gt;. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne &quot;magni nominis umbra&quot;&lt;ref&gt;[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, &quot;[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]&quot;, ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243&lt;/ref&gt; fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;.

De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]].

== Curriculum vitae ==
=== De bello civili ===
Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius  et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Redux a Sylla [[imperator]]  appellatur  et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat.

Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.&lt;/ref&gt;. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62&lt;/ref&gt;) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.&lt;/ref&gt; ubi triumphavit et consulatum sibi paravit.

=== De consulatu, piratis, Mithridate ===
Anno [[70 a.C.n.]] consul fuit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.&lt;/ref&gt; appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23&lt;/ref&gt;.

Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34&lt;/ref&gt;. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.&lt;/ref&gt; et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.&lt;/ref&gt;.

Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium.
Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem&lt;ref&gt;''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.&lt;/ref&gt;. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.&lt;/ref&gt; Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.&lt;/ref&gt; de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est.

Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator  vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.&lt;/ref&gt;, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit, praemia comitibus et militibus divisit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.&lt;/ref&gt;. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat.

== Vita ==
Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat.

Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat.

Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, &quot;Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi.&quot; Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit.

Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: &quot;Triumphet, triumphet.&quot; A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit.

Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: &quot;Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem.&quot; Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit.

Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: &quot;Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?&quot;

Acclamavit universa contio: &quot;Te ipsum, Quinte Catule.&quot; Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit.

Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. 

Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret.

A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes praecipui ==
[[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]]
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]''
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''  et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]''
*[[Sallustius]], ''Historiae''
*[[Titus Livius]], ''Periochae''
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
*Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica]
*Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren,	''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 
*	Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	 Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica]
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*Charles-Alban Horvais, &quot;[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]&quot;, ''Vita Latina'', 2017: 5-21
*John Leach,	''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] 
*Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015
*Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica]
*Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
{{Viri Illustres}}
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>2thamz5saif37wl7s4a9qeuzd8rauec</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996429</id>
      <parentid>3996428</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T20:31:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* De triumphis */</comment>
      <origin>3996429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27498" sha1="au5r1juhx2nzh8p1xm0axdflbw5jwxw" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet.

== De familiaribus necessitudinibus ==
Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi&lt;ref&gt;[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.&lt;/ref&gt;. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit.

Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.&lt;/ref&gt;. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.&lt;/ref&gt;.

Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3&lt;/ref&gt;.

Quartam  velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.&lt;/ref&gt; , quae maritum multum adamasse dicitur&lt;ref&gt;Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.&lt;/ref&gt;. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus.

Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.&lt;/ref&gt; eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.&lt;/ref&gt;, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est.

== De triumphis ==
Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus &quot;ex Africa&quot; die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12&lt;/ref&gt;. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat&lt;ref&gt;Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20:  ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.&lt;/ref&gt;, antequam manus postremo daret&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14&lt;/ref&gt;. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.&lt;/ref&gt;. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.&lt;/ref&gt;. Ita non erubuit de Romanis triumphare.

Triumphus alter &quot;ex Hispania&quot; pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.&lt;/ref&gt;. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant.
[[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est&lt;ref&gt;Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].&lt;/ref&gt;.]]
Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.&lt;/ref&gt;. Quod tamen maxime animadverterunt aequales  nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.&lt;/ref&gt;. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne &quot;magni nominis umbra&quot;&lt;ref&gt;[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, &quot;[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]&quot;, ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243&lt;/ref&gt; fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;.

De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]].

== Curriculum vitae ==
=== De bello civili ===
Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius  et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Redux a Sylla [[imperator]]  appellatur  et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat.

Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.&lt;/ref&gt;. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62&lt;/ref&gt;) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.&lt;/ref&gt; ubi triumphavit et consulatum sibi paravit.

=== De consulatu, piratis, Mithridate ===
Anno [[70 a.C.n.]] consul fuit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.&lt;/ref&gt; appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23&lt;/ref&gt;.

Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34&lt;/ref&gt;. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.&lt;/ref&gt; et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.&lt;/ref&gt;.

Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium.
Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem&lt;ref&gt;''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.&lt;/ref&gt;. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.&lt;/ref&gt; Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.&lt;/ref&gt; de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est.

Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator  vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.&lt;/ref&gt;, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit, praemia comitibus et militibus divisit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.&lt;/ref&gt;. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat.

== Vita ==
Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat.

Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat.

Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, &quot;Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi.&quot; Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit.

Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: &quot;Triumphet, triumphet.&quot; A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit.

Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: &quot;Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem.&quot; Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit.

Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: &quot;Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?&quot;

Acclamavit universa contio: &quot;Te ipsum, Quinte Catule.&quot; Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit.

Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. 

Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret.

A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes praecipui ==
[[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]]
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]''
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''  et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]''
*[[Sallustius]], ''Historiae''
*[[Titus Livius]], ''Periochae''
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
*Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica]
*Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren,	''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 
*	Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	 Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica]
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*Charles-Alban Horvais, &quot;[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]&quot;, ''Vita Latina'', 2017: 5-21
*John Leach,	''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*	Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] 
*Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015
*Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica]
*Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
{{Viri Illustres}}
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>au5r1juhx2nzh8p1xm0axdflbw5jwxw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>21 Octobris</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18253</id>
    <revision>
      <id>3996381</id>
      <parentid>3996020</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T16:39:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LilyKitty</username>
        <id>18316</id>
      </contributor>
      <comment>eventa addo</comment>
      <origin>3996381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7861" sha1="3w9xkv4ei3wrefcoazvd8j3jygc1svz" xml:space="preserve">{{Calendarium-Octobris}}

'''21 Octobris''' est [[dies]] 294ª anni (295ª [[Annus bisextilis|annis bisextilibus]]) in [[Calendarium Gregorianum|calendario Gregoriano]]. 71 dies manent.

Secundum [[calendarium Romanum]] est '''ante diem duodecimum Kalendas Novembres''', quod ''a.d. XII Kal. Nov.'' abbreviatur.

[[Fasciculus:Konon.jpg|left|135px]]
== Eventa ==
=== Saeculo 7 ===
* [[686]] - [[Conon (papa)|Conon]] [[papa]] fit.

=== Saeculo 19 ===
* [[1805]] - [[Trafalgaris Pugna]] inter classem [[Britanniarum Regnum|Briticannicam]] et classem mixtam [[Francia|Francicam]] [[Hispania|Hispanicamque]] fit. Britannici vincunt.
* [[1888]] - [[Factio socialistica Helvetica]] constituitur.

=== Saeculo 20 ===
* [[1916]] - [[Fridericus Adler]], vir publicus [[Austria]]cus factionis [[Socialis Democratica Factio Austriae|Socialis Democraticae]], Austriae primum ministrum [[Carolus Stürgkh|Carolum Stürgkh]] necat.
* [[1945]] - In Francia mulieres [[suffragium universale|suffragiorum ius]] obtinent.
* [[1969]] 
** [[Gulielmus Brandt]] primus sodalis factionis [[SPD]] cancellarius foederalis [[Germania]]e eligitur.
** [[Subitanea rerum conversio]] in [[Somalia]] fit.
* [[1983]] - Definitio nova [[metrum|metri]] per [[celeritas lucis|celeritatem lucis]] in [[vacuum|vacuo]] decernitur.
* [[1986]] 
** [[Charta Africana de iuribus hominum populorumque]] adoptatur.
** [[Insulae Marsalienses]] a [[CFA|Civitatibus Foederatis Americae]] liberae fiunt.

=== Saeculo 21 ===
* [[2012]] - [[Fridericus Kuhn]] primus vir publicus factionis [[Foedus 90/Virides|Foederis 90/Viridum]] praefectus urbis capitis terrae cuiusdam foederalis Germaniae - [[Stutgardia]]e enim - eligitur.
* [[2025]] - [[Sanae Takaichi]] prima ministrix [[Iaponia]]e eligitur; primum femina prima ministrix Iaponiae est.
* [[2026]] - Vulneravilitates de [[cybersecuritas|cybersecuritate]] linguae programmationis [[PHP]] publicatae sunt.

== Nati ==
=== Saeculo 15 ===
* [[1449]] - [[Georgius (dux Clarentiae)|Georgius]], dux Clarentiae (mortuus anno [[1478]])

=== Saeculo 17 ===
* [[1672]] - [[Ludovicus Antonius Muratorius]], [[presbyter]] et praeclarus [[rerum gestarum scriptor]] [[Italia|Italicus]] (mortuus [[1750]])

=== Saeculo 18 ===
* [[1772]] - [[Samuel Taylor Coleridge]], [[poeta]] et philosophus [[Anglia|Anglicus]] (mortuus anno [[1834]])
* [[1790]] - [[Alphonsus de Lamartine]], poeta et vir publicus Francicus (†&amp;nbsp;[[1869]])

=== Saeculo 19 ===
* [[1833]] - [[Alfredus Nobel]], [[chemicus]] , [[inventor]] et magister officinarum [[Suecia|Suecicus]] (mortuus [[1896]])
* [[1837]] - [[Iacobus Beaver]], gubernator [[Pennsilvania]]e (mortuus anno [[1914]])
* [[1846]] - [[Edmundus De Amicis]], scriptor [[Italia|Italicus]] (†&amp;nbsp;[[1908]])
* [[1847]]
** [[Eduardus Brandes]], [[scriptor]] [[Dania|Danicus]] (mortuus anno [[1931]])
** [[Iosephus Giacosa]], poeta, praecipue theatri lyrici [[libellus|libellorum]] scriptor et [[histrio]] Italicus (mortuus anno [[1906]])
* [[1862]] - [[Francus Edwinus Scott]], pictor Americanus (mortuus anno [[1929]])
* [[1874]] - [[Henricus Guisan]], dux militum [[Helvetia|Helveticus]] (mortuus anno [[1960]])
* [[1876]] - [[Petrus Stubmann]], vir publicus Germanicus et praeses ministrorum [[Megalopolis-Strelicia]]e (mortuus anno [[1962]])
* [[1895]] - [[Edna Purviance]], [[histrio|actrix]] Americana (mortua anno [[1958]])
* 1896 - [[Eugenius Švarc]], scriptor et dramaturgus [[URSS|Sovieticus]] (mortuus 1958)

=== Saeculo 20 ===
* [[1903]] - [[Michael Kuprijanov]], pictor imaginum depravatarum Sovieticus (mortuus [[1991]])
* [[1912]] - [[Georgius Solti]], [[concentus magister]] [[Hungaria|Hungaro]]-Britannicus (†&amp;nbsp;[[1997]])
* [[1914]] - [[Martinus Gardner]], Americanus [[polymathes]] et scriptor rerum [[mathematica]]rum et [[Scientia (ratio)|scientia]]rum (mortuus anno [[2010]])
* [[1917]] - [[Dizzy Gillespie]], musicus et cantor iazensis Americanus (†&amp;nbsp;[[1993]])
* [[1918]] - [[Hulett Carlson Smith]], rerum politicarum peritus Americanus factionis [[Factio Democratica (CFA)|Democraticae]] (mortuus anno 2012)
* [[1921]] 
**[[Milcolumbus Arnold]], [[compositor]] et concentus magister Anglicus (†&amp;nbsp;[[2006]])
**[[Ingrid van Houten-Groeneveld]], astronoma Nederlandica (mortua anno [[2015]])
* [[1926]] - [[Leo Kirch]], homo negotiosus Germanicus, ad quem multa [[diarium|diaria]] et periodica pertinebant (mortuus anno [[2011]])
* 1929 - [[Ursula K. Le Guin]], scriptrix Americana (mortua anno [[2018]])
* [[1942]] - [[Christophorus A. Sims]], [[oeconomia]]e peritus Americanus, [[Praemium Nobelianum oeconomicarum scientiarum|praemio Nobeliano scientiarum oeconomiarum]] affectus (†&amp;nbsp;[[2026]])
* [[1944]] - [[Ioannes-Petrus Sauvage]], chemicus Francicus, [[Praemium Nobelianum chemiae|praemio Nobeliano chemiae]] affectus 
* [[1945]] - [[Nicetas Michalkov]], actor ac moderator cinematographicus Sovieticus et [[Russia|Russicus]].
* [[1949]] - [[Beniaminus Netanjahu]], primus minister [[Israel]]is
* [[1953]] - [[Petrus Mandelson]], [[politicus]] Britannicus et socius [[Domus Dominorum (Britannia)|Aulae Dominorum]] in [[Parlamentum Britannicum|Parlamento Regni Uniti]]
* [[1956]] - [[Carolina Fisher]], actrix Americana (mortua anno [[2016]])
* [[1957]] - [[Volfgangus Ketterle]], physicus Germanicus [[Praemium Nobelianum physicae|praemio Nobeliano physicae]] affectus 
* 1958 - [[Andreas Geim]], physicus [[Nederlandia|Nederlandicus]] et Britannicus, natus in Russia, praemio Nobeliano physicae affetus 
* [[1960]] - [[Ricardus Benyon]], rerum politicarum peritus Britannicus factionis [[Factio Conservativa (Britanniarum Regnum)|Conservativae]].
* [[1965]] - [[Evan Harris]], rerum politicarum peritus Britannicus factionis [[Factio Liberalis Democratica (Britanniarum Regnum)|Liberalis Democraticae]]
* [[1980]] - [[Kim Kardashian]], ostentatrix et personalitas televisionis Americana 
* [[1981]] - [[Nemanja Vidić]], pedilusor [[Serbia|Serbicus]]

== Mortui ==
=== Saeculo 15 ===
* [[1422]] - [[Carolus VI (rex Franciae)|Carolus VI]], rex Franciae (natus anno [[1368]])

=== Saeculo 16 ===
* [[1505]] - [[Paulus Scriptoris]], [[Franciscani|Franciscanus]] et [[theologus]] Germanicus (natus circa annum [[1460]])
* [[1587]] - [[Iohannes Wigand]], theologus [[Martinus Lutherus|Lutheranus]] (natus circa annum [[1523]])

=== Saeculo 19 ===
* [[1805]] - [[Horatius Nelson]], praefectus classis Britanniae (natus [[1758]])

=== Saeculo 20 ===
* [[1903]] - [[Huldericus Köhler]], rerum gestarum scriptor Germanicus (natus anno [[1838]])
* 1929 - [[Basilius Radoslavov]], rerum politicarum peritus [[Bulgaria|Bulgaricus]] (natus anno [[1854]])
* 1931 - [[Arthurus Schnitzler]], scriptor Austriacus etiam fabularum scaenicarum (natus anno 1862)
* [[1940]] - [[Gulielmus Gustavus Conley]], rerum politicarum peritus Americanus factionis [[Factio Republicana (CFA)|Republicanae]] (natus anno [[1866]])
* 1980 - [[Vulko Cervenkov]], rerum politicarum peritus [[Bulgaria|Bulgaricus]] (natus anno [[1900]])
* [[1984]] - [[Franciscus Truffaut]], [[histrio|actor]] pellicularum factor ac [[moderator cinematographicus]] Francicus (natus [[1932]])
* [[1998]] - [[Franciscus Gulielmus Sargent]], gubernator [[Massachusetta]]e (†&amp;nbsp;[[1915]])

=== Saeculo 21 ===
* [[2003]] - [[Elliott Smith]], musicus et compositor Americanus (natus anno 1969)
* [[2012]] - [[Georgius McGovern]], vir publicus Americanus (natus anno 1922)
* [[2014]] - [[Gough Whitlam]], primus minister [[Australia]]e (natus anno 1916)
* [[2021]] - [[Bernardus Haitink]], concentus magister Nederlandicus (natus anno 1929)
* [[2022]] - [[Masato Kudo]], pedilusor [[Iaponia|Iaponicus]] (natus anno [[1990]])

== Festa et Feriae ==
* Dies Trafalgar ([[Britanniarum regnum]])
* Festum [[Hilarion (abbas)|Sancti Hilarionis]], abbatis (ecclesiae orthodoxae, calendarium Romanae ecclesiae antiquum)

{{menses}}

[[Categoria:Dies]]</text>
      <sha1>3w9xkv4ei3wrefcoazvd8j3jygc1svz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bruerium</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19508</id>
    <revision>
      <id>3996393</id>
      <parentid>3547771</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T18:57:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>complementa, fontes et referentia</comment>
      <origin>3996393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1251" sha1="sh7tzhhvurnjyit4dxttlpieyeia2iy" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Bruyères-Église Notre-Dame-de-l'Assomption (2).jpg|thumb|upright|left|Bruerium: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Maria (mater Iesu)|Nostrae Dominae]] [[Assumptio]]nis dicata.]]
{{res|Bruerium}}&lt;ref&gt;{{opus|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6561169q/f204.item.texteImage |auctor=Paulus Marichal|titulus=Dictionnaire topographique de la France : Dictionnaire topographique du département des Vosges|locus= Paris|domus editoria= Impr. nationale|annus= 1941|pagina= 66}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt; ([[Francogallice]]: ''Bruyères'') [[Francia]]e [[Lotharingia]]eque urbs est, in praefectura [[Vosegus|Vosegi]], in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. Incolae anno [[2023]] {{formatnum:2923}} erant.

== Historia ==
Bruerii nomen a donatione ''Gerardi de Brueriis'' Beati Prati monachis cognitum est.

== Patrimonium ==
* Vetus [[castellum]]
* Judaei templum
* Ecclesia Nostrae Dominae Assumptionis dicata
* ''Avison'' mons

{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Vosegi]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Bruyères|Bruerium}}
{{Fontes geographici}}

== Notae ==
&lt;references /&gt;
{{urbs-stipula}}

[[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]]
[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]]</text>
      <sha1>sh7tzhhvurnjyit4dxttlpieyeia2iy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andreas Vingt-Trois</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24188</id>
    <revision>
      <id>3996539</id>
      <parentid>3927077</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T09:52:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1976" sha1="1szab8vcuc3sfimlhgq2yn1ns1i6hp1" xml:space="preserve">{{Cardinalis Ecclesiae Catholicae|
|nomen=Andreas Armandus Vingt-Trois|
|titulus= [[Sanctus Ludovicus|S. Ludovici]] Francorum de Urbe |
|munus=  [[archiepiscopus]] Lutetiae|
|imago=Ile-de-France students mass 2012-11-08 n07.jpg|
|descriptio= |
|latitudo imaginis=200 px
|natus= [[7 Novembris]] [[1942]]|
|ordinatus= [[28 Iunii]] [[1969]]|
|episcopus= [[25 Iunii]] [[1988]]|
|consacratus= [[14 Octobris]] [[1988]]|
|promulgatus= [[24 Novembris]] [[2007]]|
|a papa=[[Benedictus XVI|Benedicto XVI]]|
|mortuus= |
|vexillum=Coat of arms of Andre Vingt-Trois.svg|
|va=
|ch=
|cr=
}}
{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Andreas Armandus Vingt-Trois''' ([[Lutetia]]e die [[7 Novembris]] [[1942]] natus et [[18 Iulii]] [[2025]] mortuus) fuit [[archiepiscopus]] [[Lutetia]]e (Archidioecesis Parisiensis), post [[Ioannes Maria Lustiger|Ioannem Mariam Lustiger]] et ante [[Michael Aupetit|Michaelem Aupetit]]. Vingt-Trois die [[24 Novembris]] [[2007]] a [[papa]] [[Benedictus XVI|Benedicto XVI]] [[cardinalis]] creatus est. A die 5 Novembris 2007 usque ad 2013 Vingt-Trois fuit etiam praeses [[Conferentia Episcoporum Franciae|Conferentiae Episcoporum Franciae]] (CEF). Vingt-Trois [[Conclave anni 2013|conclavi mense Martio 2013]] adfuit, quod [[Georgius Marius Bergoglio|Georgium Marium Bergoglio]] [[papa]]m creavit. 

== Nexus externi ==

* {{CathHierBishop|ving}}
* [https://eglise.catholique.fr/guide-eglise-catholique-france/personne/s-em-le-cardinal-andre-vingt-trois/ Biographia] in pagina [[Conferentia Episcopalis Francica]]
* [http://www.vatican.va/news_services/press/documentazione/documents/cardinali_biografie/cardinali_bio_vingt-trois_a_it.html Biographia officialis Sanctae Sedis] {{Ling|Lingua Italiana{{!}}Italiane}}

{{Archiepiscopi Lutetienses}}
{{bio-stipula}}
{{Anni vitae|1942|2025|Vingt-Trois, Andreas}}

[[Categoria:Cardinales]]
[[Categoria:Nati 1942]]
[[Categoria:Homines vivi]]
[[Categoria:Archiepiscopi Ecclesiae Catholicae]]
[[Categoria:Archiepiscopi Parisienses]]</text>
      <sha1>1szab8vcuc3sfimlhgq2yn1ns1i6hp1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996540</id>
      <parentid>3996539</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T09:52:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <comment>[[Project:HotCat|HotCat]]: -[[Categoria:Nati 1942]]</comment>
      <origin>3996540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1952" sha1="33syfjv6wmzgecgx8jxdggtrt7okqfp" xml:space="preserve">{{Cardinalis Ecclesiae Catholicae|
|nomen=Andreas Armandus Vingt-Trois|
|titulus= [[Sanctus Ludovicus|S. Ludovici]] Francorum de Urbe |
|munus=  [[archiepiscopus]] Lutetiae|
|imago=Ile-de-France students mass 2012-11-08 n07.jpg|
|descriptio= |
|latitudo imaginis=200 px
|natus= [[7 Novembris]] [[1942]]|
|ordinatus= [[28 Iunii]] [[1969]]|
|episcopus= [[25 Iunii]] [[1988]]|
|consacratus= [[14 Octobris]] [[1988]]|
|promulgatus= [[24 Novembris]] [[2007]]|
|a papa=[[Benedictus XVI|Benedicto XVI]]|
|mortuus= |
|vexillum=Coat of arms of Andre Vingt-Trois.svg|
|va=
|ch=
|cr=
}}
{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Andreas Armandus Vingt-Trois''' ([[Lutetia]]e die [[7 Novembris]] [[1942]] natus et [[18 Iulii]] [[2025]] mortuus) fuit [[archiepiscopus]] [[Lutetia]]e (Archidioecesis Parisiensis), post [[Ioannes Maria Lustiger|Ioannem Mariam Lustiger]] et ante [[Michael Aupetit|Michaelem Aupetit]]. Vingt-Trois die [[24 Novembris]] [[2007]] a [[papa]] [[Benedictus XVI|Benedicto XVI]] [[cardinalis]] creatus est. A die 5 Novembris 2007 usque ad 2013 Vingt-Trois fuit etiam praeses [[Conferentia Episcoporum Franciae|Conferentiae Episcoporum Franciae]] (CEF). Vingt-Trois [[Conclave anni 2013|conclavi mense Martio 2013]] adfuit, quod [[Georgius Marius Bergoglio|Georgium Marium Bergoglio]] [[papa]]m creavit. 

== Nexus externi ==

* {{CathHierBishop|ving}}
* [https://eglise.catholique.fr/guide-eglise-catholique-france/personne/s-em-le-cardinal-andre-vingt-trois/ Biographia] in pagina [[Conferentia Episcopalis Francica]]
* [http://www.vatican.va/news_services/press/documentazione/documents/cardinali_biografie/cardinali_bio_vingt-trois_a_it.html Biographia officialis Sanctae Sedis] {{Ling|Lingua Italiana{{!}}Italiane}}

{{Archiepiscopi Lutetienses}}
{{bio-stipula}}
{{Anni vitae|1942|2025|Vingt-Trois, Andreas}}

[[Categoria:Cardinales]]
[[Categoria:Homines vivi]]
[[Categoria:Archiepiscopi Ecclesiae Catholicae]]
[[Categoria:Archiepiscopi Parisienses]]</text>
      <sha1>33syfjv6wmzgecgx8jxdggtrt7okqfp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996541</id>
      <parentid>3996540</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T09:53:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <comment>[[Project:HotCat|HotCat]]: -[[Categoria:Homines vivi]]</comment>
      <origin>3996541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1925" sha1="lxwjqv9rz9rxpcjiiw29pvdqteve4gu" xml:space="preserve">{{Cardinalis Ecclesiae Catholicae|
|nomen=Andreas Armandus Vingt-Trois|
|titulus= [[Sanctus Ludovicus|S. Ludovici]] Francorum de Urbe |
|munus=  [[archiepiscopus]] Lutetiae|
|imago=Ile-de-France students mass 2012-11-08 n07.jpg|
|descriptio= |
|latitudo imaginis=200 px
|natus= [[7 Novembris]] [[1942]]|
|ordinatus= [[28 Iunii]] [[1969]]|
|episcopus= [[25 Iunii]] [[1988]]|
|consacratus= [[14 Octobris]] [[1988]]|
|promulgatus= [[24 Novembris]] [[2007]]|
|a papa=[[Benedictus XVI|Benedicto XVI]]|
|mortuus= |
|vexillum=Coat of arms of Andre Vingt-Trois.svg|
|va=
|ch=
|cr=
}}
{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Andreas Armandus Vingt-Trois''' ([[Lutetia]]e die [[7 Novembris]] [[1942]] natus et [[18 Iulii]] [[2025]] mortuus) fuit [[archiepiscopus]] [[Lutetia]]e (Archidioecesis Parisiensis), post [[Ioannes Maria Lustiger|Ioannem Mariam Lustiger]] et ante [[Michael Aupetit|Michaelem Aupetit]]. Vingt-Trois die [[24 Novembris]] [[2007]] a [[papa]] [[Benedictus XVI|Benedicto XVI]] [[cardinalis]] creatus est. A die 5 Novembris 2007 usque ad 2013 Vingt-Trois fuit etiam praeses [[Conferentia Episcoporum Franciae|Conferentiae Episcoporum Franciae]] (CEF). Vingt-Trois [[Conclave anni 2013|conclavi mense Martio 2013]] adfuit, quod [[Georgius Marius Bergoglio|Georgium Marium Bergoglio]] [[papa]]m creavit. 

== Nexus externi ==

* {{CathHierBishop|ving}}
* [https://eglise.catholique.fr/guide-eglise-catholique-france/personne/s-em-le-cardinal-andre-vingt-trois/ Biographia] in pagina [[Conferentia Episcopalis Francica]]
* [http://www.vatican.va/news_services/press/documentazione/documents/cardinali_biografie/cardinali_bio_vingt-trois_a_it.html Biographia officialis Sanctae Sedis] {{Ling|Lingua Italiana{{!}}Italiane}}

{{Archiepiscopi Lutetienses}}
{{bio-stipula}}
{{Anni vitae|1942|2025|Vingt-Trois, Andreas}}

[[Categoria:Cardinales]]
[[Categoria:Archiepiscopi Ecclesiae Catholicae]]
[[Categoria:Archiepiscopi Parisienses]]</text>
      <sha1>lxwjqv9rz9rxpcjiiw29pvdqteve4gu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adamus Nádasdy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24489</id>
    <revision>
      <id>3996530</id>
      <parentid>3827960</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T09:30:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1339" sha1="dtlsddpwy416wyekzufa11cb59e645c" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Adamus Nádasdy''' ([[Lingua Hungarica|Hungarice]]: ''[[:hu:Nádasdy Ádám|Nádasdy Ádám]]'', natus die [[15 Februarii]] [[1947]] [[Aquincum|Aquinci]] et [[29 Martii]] [[2026]] mortuus ) est [[linguista]], [[poeta]] et [[interpretatio|traductor]] [[drama]]tum [[Hungaria|Hungaricus]]. Professor [[Universitas Budapestinensis de Rolando Eötvös Nominata|Universitatis Budapestinensis de Rolando Eötvös nominatae]], Institutis Studiorum Anglicarum et Americanisticarum est, docet [[phonologia]]m, [[morphophonologia]]m et [[linguistica]]m historicam. Unus linguistarum hungaricorum notissimorum est, poetaque comtemporarius notus est. Plures dramae scriptoris Anglici [[Gulielmus Shakespeare|Gulielmi Shakespeare]] in [[lingua Hungarica|linguam Hungaricam]] traduxit.

== Bibliographia ==
* Márta Minier, &quot;[https://web.archive.org/web/20051016202622/http://www.insitegrafx.hu/theanachronist/html/2002/minier.html “I’m a Tradesman…”: An interview with Ádám Nádasdy]&quot; in ''Holmi'' (2002?)

== Nexus externi ==
* [https://web.archive.org/web/20150318054312/http://seas3.elte.hu/cgi-bin/profile.pl?name=NadasdyAdam Biographica pauca] apud Universitatem Budapestinam 

{{Anni vitae|1947|2026|Nadasdy, Adamus}}

[[Categoria:Linguistae]]
[[Categoria:Poetae Hungariae]]
[[Categoria:Incolae Hungariae]]</text>
      <sha1>dtlsddpwy416wyekzufa11cb59e645c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>M. R. James</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31802</id>
    <revision>
      <id>3996503</id>
      <parentid>3811163</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T02:37:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3996503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2752" sha1="igoi5kouc3f6fmmk3722ulzkkl6rcmi" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
'''M. R. James''' (nomine extenso ''Montague Rhodes James''; natus [[1 Augusti]] [[1862]]; mortuus [[12 Iunii]] [[1936]]) fuit philologus [[Anglia|Anglicus]], mediaevalista, eruditus [[Novi Testamenti apocrypha|librorum apocryphorum]], magister, scriptor mythistoriarum. Fuit praepositus [[Collegium Regis (Cantabrigia)|Collegii Regis]] [[Cantabrigia]]e inter annos [[1905]] et [[1918]] et [[Collegium Etonense|Collegii Etonensis]] ab anno [[1918]] [[1936]] usque.

== Opera ==
=== Biblica et palaeographica ===
*''Apocrypha Anecdota'' (1893–1897)
*''The Biblical Antiquities of Philo'' (1917)
*''The Wanderings and Homes of Manuscripts'' (1919)
*''Henry the Sixth: A Reprint of John Blacman's Memoir'' (1919)
*''The Lost Apocrypha of the Old Testament'' (1920)

=== Mythistoriae ===
*''[[Ghost Stories of an Antiquary]]'' (1904)
*''[[More Ghost Stories]]'' (1911)
*''A Thin Ghost and Others'' (1919)
*''The Five Jars'' (1920)
*''A Warning to the Curious and Other Ghost Stories'' (1925)
*''Wailing Well'' (1928)

=== Itinera ===
*''Abbeys'' (1926)
*''Suffolk and Norfolk'' (1930)
=== Versiones ===
*''[[The Apocryphal New Testament]], being the apocryphal gospels, acts, epistles and apocalypses'' (1924)
* ''Forty-Two Stories'' [[Iohannes Christianus Andersen|Iohannis Christiani Andersen]] (1930)

== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Nexus externi ==
*[[:en:wikisource:Author:Montague_Rhodes_James|M. R. James apud Wikisource]] [Anglice]
*[http://www.gutenberg.org/browse/authors/j#a2768 M. R. James apud Project Gutenberg] [Anglice]
*[http://ccat.sas.upenn.edu/rs/rak/publics/mrjames/MRJBIBL.htm Bibliographia operum Jamesii] 
*[https://web.archive.org/web/20070627030841/http://www.users.globalnet.co.uk/~pardos/GS.html Diarium interretiale de operibus Jamesii] [Anglice]
*[https://web.archive.org/web/20070928055725/http://www.greycat.org/mrjames.html Commentationes de mythistoriis Jamesii] [Anglice]
*[https://web.archive.org/web/20070928015326/http://www.pasadizo.com/portada1.jhtml?cod=15 De Jamesio] [Hispanice]

== Bibliographia ==
*Cox, Michael. [[1983]]. ''M. R. James: An Informal Portrait''. Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 0-19-211765-3.
*Pfaff, Richard William. [[1980]]. ''Montague Rhodes James''. Scolar Press.

{{DEFAULTSORT:James, M. R.}}
[[Categoria:Nati 1862]]
[[Categoria:Mortui 1936]]
[[Categoria:Auctores Anglici]]
[[Categoria:Alumni Collegii Etonensis]]
[[Categoria:Bibliographi]]
[[Categoria:Interpretes Graeco-Anglici]]
[[Categoria:Interpretes Latino-Anglici]]
[[Categoria:Interpretes textuum Danicorum]]
[[Categoria:Magistri]]
[[Categoria:Philologi Britanniae]]
[[Categoria:Scriptores Angliae]]
[[Categoria:Scriptores mythistoriarum Angliae]]
[[Categoria:Socii collegiorum Cantabrigiensium]]</text>
      <sha1>igoi5kouc3f6fmmk3722ulzkkl6rcmi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tabula Peutingeriana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35808</id>
    <revision>
      <id>3996485</id>
      <parentid>3951569</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T00:48:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3996485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5632" sha1="ha9dh64ksovngprbfytsnv0abnikid4" xml:space="preserve">{{Titulus italicus}}
[[Fasciculus:Peutinger map of Constantinople.jpg|thumb|upright=1.5|[[Constantinopolis]] et [[Bosporus]] e ''Tabula Peutingeriana'' ([[Bibliotheca Nationalis Austriaca]] cod. Vindob. 324)]]
'''''Tabula Peutingeriana''''' est manuscriptum [[Saeculum 13|saeculi XIII]] in quo servatur [[tabula]] vel [[itinerarium]] pictum [[Viae Romanae|viarum Romanarum]] [[Imperium Romanum|Imperii]]. Tabula ex humanista [[Conradus Peutinger|Conrado Peutingero]] appellata est, quamquam a [[Conradus Celtis|Conrado Celtis]] primo inventa est, qui postea socio suo Peutingero tradidit. Hodie apud [[bibliotheca Nationalis Austriaca|bibliothecam nationalem Austriacam]] servatur, unde '''Codex Vindobonensis 324''' nuncupari licet.

== Bibliographia ==
[[Fasciculus:Tabula Peutingeriana Britannia.jpg|thumb|Britannia austro-orientalis e ''Tabula Peutingeriana'' ([[Bibliotheca Nationalis Austriaca]] cod. Vindob. 324)]]
; Editiones
* 1598 : [[Marcus Velserus]], [[Ioannes Moretus]], [[Abraham Ortelius]], ''Tabula itineraria ex illustri Peutingerorum bibliotheca ''. Antverpiae, 1598 [http://mdz-nbn-resolving.de/urn:nbn:de:bvb:12-bsb11164934-8 Tabula] apud Monacenses
* 1887-1888 : [[Conradus Miller|Konrad Miller]], ''Die Peutingersche Tafel''. Ravensburg: Otto Maier, 1887-1888 [http://www.fh-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost03/Tabula/tab_pe00.html Tabula] apud [[Bibliotheca Augustana|Bibliothecam Augustanam]]
* 1967 : Annalina Levi, Mario Levi, ''Itineraria picta: Contributo allo studio della Tabula Peutingeriana''. Romae: Bretschneider
* 1978 : Annalina Levi, Mario Levi, ''La Tabula Peutingeriana''. Bononiae: Edizioni Edison

; Eruditio
* Emily Albu, &quot;Imperial Geography and the Medieval Peutinger Map&quot; in ''Imago Mundi'' vol. 57 (2005) pp. 136‒148
* Emily Albu, ''The Medieval Peutinger Map: Imperial Roman Revival in a German Empire''. Cantebrigiae: Cambridge University Press, 2014
* Kai Brodersen, &quot;Mapping (in) the Ancient World&quot; in ''Journal of Roman Studies'' vol. 94 (2004) pp. 183–190
* Thomas Elliott, &quot;Constructing a Digital Edition for the Peutinger Map&quot; in Richard J. A. Talbert, Richard W. Unger, edd., ''Cartography in Antiquity and the Middle Ages'' (Lugduni Batavorum: Brill, 2008) pp. 99–110
* Patrick Gautier Dalché, &quot;The Medieval and Renaissance Transmission of the Tabula Peutingeriana&quot; in Francesco Prontera, ed., ''Tabula Peutingeriana. Le Antiche Vie Del Mondo'' (Florentiae: Leo S. Olschki, 2003) pp. 43–52
* {{ec|id=Desjardins (1869)|c=Ernest Desjardins, ''Géographie de la Gaule d'après la table de Peutinger'' (1869) [https://archive.org/details/gographiedelaga00desjgoog Textus]}}
* &quot;[https://www2.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/hofmann/hof3/s0692a.html Peutingerus, Conradus]{{Nexus deficit|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&quot; in {{Hofmannus}} vol. 3 col. 692
* Stephan Lehmann, &quot;Raumerschließung und Kommunikationswege im Imperium Romanum um 300 n. Chr.: Die kartographische Darstellung des Straßennetzes in der Tabula Peutingeriana&quot; in A. Ranft, W. Schenkluhn, edd., ''Kulturstraßen als Konzept – 20 Jahre Straße der Romanik'' (Regiomontii, 2016) pp. 175–183
* Michael Rathmann, &quot;Heinrich Kiepert und die Tabula Peutingeriana (Codex Vindobonensis 324)&quot; in Michael Bischoff, Vera Lüpkes, Wolfgang Crom, edd., ''Kartographie der Frühen Neuzeit. Weltbilder und Wirkungen'' (''Studien zur Kultur der Renaissance'' 5. Rastedensi Vico, 2015) pp. 13–18
* Michael Rathmann, &quot;The Tabula Peutingeriana and Antique Cartography.&quot; In S. Bianchetti, M. R. Cataudella, H.-J. Gehrke, edd., ''Brill’s Companion to Ancient Geography: The Inhabited World in Greek and Roman Tradition''(Lugduni Batavorum: Brill, 2016) pp. 337–362
* Richard Talbert, ''Rome's World: The Peutinger Map Reconsidered''. Cantabrigiae: Cambridge University Press, 2010. ISBN 9780521764803

; De singulis regionibus
* Glen Bowersock, ''Roman Arabia'' (Cantabrigiae Mass.: Harvard University Press, 1994. ISBN 0-674-77756-5) pp. 169–170, 175-185
* Johannes Freutsmiedl, ''Römische Straßen der Tabula Peutingeriana in Noricum und Raetien''. Büchenbach: Verlag Dr. Faustus, 2005. ISBN 3-933474-36-1
* Michael Rathmann, ''Untersuchungen zu den Reichsstraßen in den westlichen Provinzen des Imperium Romanum'' (Moguntiaci, 2003) pp. 3–41

== Nexus externi ==
* [https://search.onb.ac.at/primo-explore/fulldisplay?docid=ONB_alma21295796430003338&amp;context=L&amp;vid=ONB&amp;lang=de_DE Manuscriptum] apud [[bibliotheca Nationalis Austriaca|bibliothecam nationalem Austriacam]] (imprime &quot;Digitales Objekt&quot;)
** [https://web.archive.org/web/20110824085516/http://peutinger.atlantides.org/map-a/ Manuscriptum]: facies navigabilis apud ''Atlantides''
** [https://www.euratlas.net/cartogra/peutinger/index.html Manuscriptum]: facies navigabilis apud ''Euratlas''
* &quot;[http://www.omnesviae.org/ Omnes Viae: Tabula Peutingeriana Interretialis]&quot; {{Ling|Anglice|Theodisce|Francogallice|Neograece|Batave}}
* [http://www.csun.edu/~hcfll004/viaeromanae.html Bibliographia viarum Romanarum]
* [https://de.wikisource.org/wiki/RE:Karten/V Tabula Peutingeriana apud [[Paulys Real-Enzyklopädie der classischen Altertumswissenschaft]] ]
{{Wide image|TabulaPeutingeriana.jpg|9600px|''Tabula Peutingeriana'' ex editione [[Conradus Miller|Conradi Miller]] (1887-1888). NB: Britannia, Hispania, Mauritania magna parte ex aliis fontibus fictae sunt}}

[[Categoria:Bibliotheca Nationalis Austriaca]]
[[Categoria:Documenta Latina mediaevalia]]
[[Categoria:Via Romana]]
[[Categoria:Tabulae itinerum]]
[[Categoria:Libri de itineribus faciendis]]
[[Categoria:Memoria mundi]]
[[Categoria:Scripta saeculo 13]]</text>
      <sha1>ha9dh64ksovngprbfytsnv0abnikid4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ioannes Michael di Falco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52207</id>
    <revision>
      <id>3996356</id>
      <parentid>3995218</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T14:31:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>nexus</comment>
      <origin>3996356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1258" sha1="115x98wxb4jnhxdgqmicp363nnvaxn1" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}

[[Fasciculus:Coat of arms of Jean-Michel di Falco-Leandri.svg|thumbnail]]
''' Ioannes Michael di Falco-Leandri''' ([[Massilia]]e natus die 25 Novembris [[1941]]) est ab anno [[2017]] [[Dioecesis Vapincensis-Ebrodunensis]] [[episcopus]] emeritus.

Anno [[2010]], episcopo Ioanne Michaele di Falco suadente, grex musicus [[Les Prêtres]] conditus est a duobus [[presbyter]]ibus [[Ecclesia catholica|catholicis]] constitutus, [[Ioannes Michael Bardet|Ioanne Michaele Bardet]] et [[Carolus Troesch|Carolo Troesch]], qui una cum [[Ioseph Dinh Nguyen Nguyen]] canunt.

== Lege etiam ==
* {{opus|auctor=Carolus de Castries|titulus=Père di Falco. L'attaché de presse de Dieu|domus editoria=Editions du Rocher|annus= 1996}} {{Ling|Francogallice}}.

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Jean-Michel di Falco|Ioannem Michaelem di Falco}}
{{Fontes biographici}}
* {{CathHierBishop|difalco}}
* [http://www.cef.fr/catho/personnalites/difalco.php Biographia] in pagina [[Conferentia Episcopalis Francica]] {{ling|Francice}}
* [https://web.archive.org/web/20120211102815/http://diocesedegap.over-blog.com/ Pagina Dioecesis Vapincensis]

{{Lifetime|1941||Falco, Joannes Michael di}}
[[Categoria:Incolae Franciae]]
[[Categoria:Episcopi Vapincenses]]</text>
      <sha1>115x98wxb4jnhxdgqmicp363nnvaxn1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Menachem Beginus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53273</id>
    <revision>
      <id>3996526</id>
      <parentid>3971134</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T05:44:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3996526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1905" sha1="2dj3s84sjmuwyv2odknzyspu4e329eh" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Menachem Begin 1978.jpg|thumb|Menachem Begin anno 1978]]

{{res|Menachem Beginus}}&lt;ref&gt;Cfr. ''[https://ephemerisnuntii.eu/leolat/DE%20TERRA%20SANCTA.pdf DE TERRA SANCTA] {{Nexus deficit|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' apud ''Epistula Leonina'', p. 60: &quot;A.1982 Beginus comparavit Arafatium in urbe Beryto occidentali quae obsidebatur versantem cum Hitlero Berolini altero Bello Mundano exeunte versanti&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Hebraice]] מנחם בגין ''Menachem Begin,'' natus [[Bressicia]]e in urbe [[Ruthenia Alba|Ruthenica]] die [[16 Augusti]] [[1913]]; mortuus [[Hierosolyma|Hierosolymis]] die [[9 Martii]] [[1992]]) fuit [[primus minister]] et negotiorum externorum minister [[Israël]]is.

== Vita ==
Anno [[1978]] post conventum [[pax|pacis]] de re [[Contentio Arabo-Israëlitica|contentionis Arabo-Israëliticae]] inter Aegyptum et Israëlem Beginus [[Praemium Nobelianum pacis|Praemium Nobelianum Pacis]] una cum [[Aegyptus|Aegyptiano]] [[Anwar al-Sādāt]] abstulit. Tamen bellum [[bomba]]e ad [[Iracum]] (''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Operatio Opera||en|qid=Q725043}}'') anno [[1981]] dabit, quod [[Concilium Salutis]] unanimiter condamnavit cum sua Resolutione 487.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Menachem Begin|Menachem Beginum}}
{{Fontes biographici}}
* [http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1978/ Pagina [[Praemium Nobelianum|Praemio Nobeliano Pacis]] 1978 dicata.]
* [https://web.archive.org/web/20081121214828/http://www.jafi.org.il/education/100/german/people/Menachem_Begin.html Biographia apud situm interretialem factionis] [[Likud.]]

{{bio-stipula}}
{{Primi Ministri Israelis}}

{{Lifetime|1913|1992|Begin, Menachem}}
[[Categoria:Iudaei]]
[[Categoria:Politici Israelis]]
[[Categoria:Praemium Nobelianum Pacis]]
[[Categoria:Primi ministri Israelis]]</text>
      <sha1>2dj3s84sjmuwyv2odknzyspu4e329eh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alfredus Jimeno Martínez</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57357</id>
    <revision>
      <id>3996537</id>
      <parentid>3169657</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T09:47:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="709" sha1="sxr7fhac5q9udumeb1dmf8v31g36m1b" xml:space="preserve">{{L}}{{Capsa hominis Vicidatorum}}
'''Alfredus Jimeno Martínez''' ([[Hispanice]]: ''Alfredo Jimeno Martínez''; natus [[Soria]]e anno [[1957]] ibidemque anno 2026 mortuus) est [[archaeologus]] et [[professor]] [[Praehistoria]]e apud [[Universitas Complutensis Matritensis|Universitatem Complutensem]]. Est nunc director locorum [[Archaeologia|archaeologicorum]] [[Numantia]]e et clarus peritus de [[Celtiberi]]s. 

== Nexus externi ==
* [http://dialnet.unirioja.es/servlet/extaut?codigo=84977 Bibliographia expleta Alfredi Jimeno] {{ling|Hispanice}}

{{bio-stipula}}

{{anni vitae|1957|2026|Jimeno Martinez, Alfredus}}

[[Categoria:Archaeologi Hispaniae]]
[[Categoria:Professores Universitatis Complutensis]]</text>
      <sha1>sxr7fhac5q9udumeb1dmf8v31g36m1b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Laura Bush</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58761</id>
    <revision>
      <id>3996438</id>
      <parentid>3720603</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T21:58:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Juppi lantteineen</username>
        <id>216513</id>
      </contributor>
      <origin>3996438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="962" sha1="rvet2v6nax04ylp6ytruxpiy0wi2ohv" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Mrsbush-20060206.jpg|thumb|Laura Bush (2005)]]

'''Laura Bush''' (nata ''Laura Lana Welch'' [[Media Terra (Texia)|Mediae Terrae]] [[Texia]]e die [[4 Novembris]] [[1946]]) est a die [[5 Novembris]] [[1977]] [[Georgius W. Bush|Georgi Bush]], quadragesimi tertii praesidis [[CFA|Civitatum Federatarum Americae]], uxor et ergo a die [[20 Ianuarii]] [[2001]] usque ad diem 20 Ianuarii [[2009]] fuit prima reipublicae domina.

Laura et Georgius Bush inter se concurrunt anno [[1977]]. Duo sunt filiae eorum, Barbara Bush et Ienna Welch Bush.

== Nexus externi ==
* [https://web.archive.org/web/20081112075741/http://www.whitehouse.gov/firstlady/flbio.html Laurae Bush curriculum vitae] {{Ling| Anglice}}
{{Communia|Laura Welch Bush|Lauram Bush}}

{{bio-stipula}}

{{Dominae Primae (CFA)}}

{{DEFAULTSORT:Bush, Laura}}
[[Categoria:Nati 1946]]
[[Categoria:Dominae Primae (CFA)]]
[[Categoria:Incolae Texiae]]
[[Categoria:Homines vivi]]
[[Categoria:Mulieres]]</text>
      <sha1>rvet2v6nax04ylp6ytruxpiy0wi2ohv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aulus Gabinius</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59413</id>
    <revision>
      <id>3996423</id>
      <parentid>3991095</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T20:17:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontes */</comment>
      <origin>3996423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14991" sha1="kcei15jbhlqbi71lxllv7xjllmpfrq9" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Aulus Gabinius.jpg|thumb|300px|[[Drachma|Tetrachmum]] ab Aulo Gabinio [[Antiochia ad Orontem|Antiochiae]] in [[Syria (provincia Romana)|Syria]] percussum. A [[Nummi|nummis]] regis Syriae [[Philippus I Philadelphus|Philippi Philadelphi]] nihil aliud differt nisi quod ante crura Iovis monogramma e litteris Graecis AYΓΒ compositum et Aulum Gabinium designans additum est.]]
In [[Respublica Romana|republica Romana]] '''Aulus Gabinius''' (incertum quo anno natus, mortuus [[48 a.C.n.|48]] vel [[47 a.C.n.]]) fuit legatus et amicus [[Pompeius|Pompei]] ; [[consul]]atum anno [[58 a.C.n.]] gessit cum [[Lucius Calpurnius Piso Caesoninus (Consul 58 a.C.n.)|Lucio Calpurnio Pisone]].

== De familia et adulescentia ==
Nomen ipsum indicare videtur gentem Gabiniam [[Gabii]]s Romam venisse. Iam tertio saeculo a.C.n. nobis nota est, secundo vero [[Senatus Romanus|senatum]] ingressa est. Hic Aulus Gabinius in ea gente notissimus est (quam famam magna ex parte inimico [[Cicero]]ni debet), sed [[Imperium Romanum|imperatorum Romanorum]] temporibus quoque nonnulli Gabinii [[consul]]atum gesserunt.

Adulescens moribus dissolutis fuisse Aulus Gabinius videtur : certe [[Cicero]], qui eum oderat, in orationibus coram senatu habitis, contendit eum non tantum unum e satellitibus, sed etiam delicias [[Catilina]]e fuisse. Itaque eum [[Semiramis|Semiramin]] vel etiam saltatricem appellat, effeminatos mores exprobrans. Re vera Lolliam quandam uxorem duxit quae adulterium cum [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] commisisse dicebatur&lt;ref&gt;[[Suetonius]], ''Caes''. 50.&lt;/ref&gt;.

== De cursu honorum. ==
* [[67 a.C.n.]] [[Tribunus plebis]]. Lex Gabinia.
* [[66 a.C.n.|66]] - [[63 a.C.n.]] Legatus Pompei in bello [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatico]].
* [[61 a.C.n.]] [[Praetor]]
* [[58 a.C.n.]] [[Consul]]
* [[57 a.C.n.|57]] - [[54 a.C.n.]] [[Proconsul]] in [[Syria]].
* [[54 a.C.n.]] Accusatus de maiestate et repetundarum, damnatus [[Exsilium|exsilio]] poenam fugit.
* [[49 a.C.n.]] Exsilio revocatus a [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]], in [[Illyricum]] mittitur ad bellum gerendum.

Anno [[67 a.C.n.]] [[tribunus plebis]] factus est, in quo magistratu [[Pompeius|Pompei]] consiliis favit. Duas praecipuas leges ad populum tulit : altera [[Bithynia et Pontus|provinciam Pontum-Bithyniam]] et bellum [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridaticum]] a [[Lucius Lucullus|Lucio Lucullo]] ad [[consul]]em Acilium Glabrionem traduxit, altera [[Pompeius|Gnaeo Pompeio]] imperium extraordinarium et infinitum conferebat, ad piratas coercendos qui ex [[Cilicia]] vel [[Creta]] mare Romanum infestabant. Ex ea lege Pompeio idem ius et imperium erat quod [[proconsul]]ibus in omnibus provinciis quae non longius quinquaginta milibus a mari aberant. Praeterea dilectus militum, ubicumque et in quantum volebat numerum, ei facere licebat necnon pecunias arbitrio suo e publico erogare. Cui secundae legi cum maxima pars [[Senatus Romanus|senatus]], tum praecipue [[Optimatium Partes|optimates]] summa contentione obstabant, timentes ne [[Pompeius]], magna gloria bellica iam parta, hac lege fretus solus imperium Romanum gubernare vellet. [[Quintus Lutatius Catulus (consul 78 a.C.n.)|Quintus Lutatius Catulus]], dux optimatium, nobilissimam contionem apud plebem habuit, non omnia uni viro tribuenda esse&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI,30-36. [[Plutarchus]] ''Pompeius'' 25. Valerius Maximus VIII,15,9. Velleius Paterculus II,32. [[Cicero]] ''Leg Man'' 59.&lt;/ref&gt;. Nihilominus Gabinius rogationem suam pertulit, dum intercessionem collegae Lucii Trebellii infringit. Eadem enim fecit quae olim [[Tiberius Sempronius Gracchus|Tiberius Gracchus]] erga Octavium : statim [[Tribus (divisio populi Romani)|tribus]] rogavit ut Trebellio [[Tribunus plebis|tribunatum]] abrogarent. Septemdecim tribus iam uti rogaverat suffragium tulerant cum Trebellius ab intercessione sua desistere quam [[Magistratus|magistratum]] amittere maluit&lt;ref&gt;[[Asconius|Asconius Pedianus]], ''Ad Cornelianam'' 72[https://archive.org/details/qasconiipedianic00ascouoft]. [[Dio Cassius]] XXXVI.30.&lt;/ref&gt;. Paucis mensibus cum [[Pompeius]] piratas ad deditionem redegisset, lege Manilia, ab alio tribuno, Manilio nomine, ad populum anno [[66 a.C.n.]] lata, bellum Mithridaticum magno imperatori mandatum est. Cicero et ipse orationem ''Pro lege Manilia'' habuit, quam hodieque legere licet. Tum Pompeius Gabinium, bene de se meritum, legatum sibi elegit ac in provinciam secum duxit, ubi Gabinius res [[Iudaea]]s maxime curavit.

Romam reversus, suffragio Pompei promotus, [[praetor]] anno [[61 a.C.n.]] creatus est, ac mox [[consul]] anno [[58 a.C.n.]]. Tum enim [[Triumviratus|triumviri]]&lt;ref&gt;Id est Caesar, Pompeius et Crassus.&lt;/ref&gt; potentia sua [[Respublica Romana|rempublicam]] regebant. Gabinio consule [[tribunus plebis]] [[Publius Clodius Pulcher]] multas leges triumviris placentes, optimatibus vero displicentes, ad populum ferebat. Gabinius [[consul]] suo imperio eum adiuvit, inter cetera contra [[Cicero]]nem qui in exsilium proficisci coactus est. Ex eo tempore Cicero Gabinio inimicissimus fuit, eo magis quod Gabinius etiam fautores Ciceronis in [[Ordo equester|equestri ordine]], ut Lamiam, ex urbe expulit&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] 38.16.4&lt;/ref&gt;. Clodius Gabinio beneficium rependit : nam legem tulit qua [[Syria (provincia Romana)|provincia Syria]] Gabinio a populo decreta est (nihil enim habebat quod a [[Senatus Romanus|senatu]] sperare posset). Iam aestate eiusdem anni Clodius et [[Pompeius]] dissentire de re publica coeperunt ac Gabinius, Pompeio omnibus aliis praelato, seditioso turbulentiorique tribuno restitit. Usque adeo controversiae acerbitas conflagravit ut satellites Clodii [[fasces]] Gabinii confregerint et tribunus bona omnia consulis consecrarit&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] 38.30.2.&lt;/ref&gt;. Mox tamen in provinciam profectus est.

In [[Syria (provincia Romana)|Syria]] primo [[Iudaea|Iudaeorum]] seditionem repressit ab Alexandro filio [[Aristobulus II|Aristobuli]] motam, qui [[Hyrcanus II|Hyrcanum]], regem a Pompeio electum, regno pellere conabatur. Mox ipse Aristobulus cum altero filio Antigono e captivitate Romana profugus in Iudaeam rediit atque fautoribus accitis proelium cum Gabinio commisit sed victus est&lt;ref&gt;[[Flavius Iosephus]], ''[[De bello Iudaico|Bell. Iud.]]'' I.160-174.
 [[Plutarchus|Plut]]., ''Ant''. 3. Tum enim [[Marcus Antonius]] primam militiam suam sub Gabinio militavit (cf. [[Cassius Dio]], XLV.26)&lt;/ref&gt;. Gabinius eum vinctum rursus Romam  remisit.  Gabinius Hyrcanum Hierosolyma reduxit quidem, sed summum sacerdotium tantum, non regnum reddidit. Nam [[Oligarchia|oligarchicam]] rempublicam instituere maluit et Iudaeam omnem in quinque circumscriptiones divisit&lt;ref&gt;[[Flavius Iosephus]], ''[[De bello Iudaico|Bell. Iud.]]'' I.168-170&lt;/ref&gt;. Litteras de rebus gestis ad senatum misit, sperans si non [[Triumphus|triumphum]], at saltem supplicationem sibi decerni posse. Sed senatus Gabinio infestus erat, quod per tribunum plebis et populum, invito senatu, provinciam obtinuerat : itaque omnes honores ei denegavit, exultante [[Cicero]]ne ignominia inimici sui.

Circa idem tempus publicanorum iram movit, dum multa vectigalia per ministros suos exigit nec secundum societates publicanorum contra provinciales iudicia dari consentit. Postremo regem [[Aegyptus|Aegyptiorum]] [[Ptolemaeus XII|Ptolemaeum XII Auleten]] in regnum restituit, e quo ab [[Alexandria Magna|Alexandrinis]] anno [[58 a.C.n.]] expulsus fuerat. Tum Ptolemaeus auxilium petitum Romam venerat, ac magnas pecunias omnibus potentibus ibi viris pollicitus erat. Magnae contentiones inter senatores fuerunt : nam alii [[Pompeius|Pompeium]] in Aegyptum mittendum censebant, alii rem [[Publius Cornelius Lentulus Spinther|Cornelio Lentulo]] tum [[proconsul]]i [[Cilicia]]e mandare volebant (exempli gratia [[Cicero]]) ; postremo [[Quindecimviri Sacris Faciundis|quindecimviri sacris faciundis]] 
[[Libri Sibyllini|Sibyllinos libros]] consuluerunt et ad senatum rettulerunt in versus sese incidisse qui cavere ne Ptolemaeus magno exercitu restitueretur monerent&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] 39.15.&lt;/ref&gt;. Tum res dilata est. Nihilominus anno [[55 a.C.n.]] Gabinius cum exercitu Romano, auctore quidem Pompeio sed contra voluntatem [[Senatus Romanus|senatus]], sponte sua [[Aegyptus|Aegyptum]] ingressus est&lt;ref&gt;[[Plutarchus|Plut]]., ''Ant''. 3. [[Cassius Dio]], XLV.26.&lt;/ref&gt;, [[Alexandria Magna|Alexandrinos]] et reginam Berenicen vicit&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] 39.58.&lt;/ref&gt; ac decem milibus talentis acceptis praesidium militum Romanorum regi Ptolemaeo reliquit&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] 42.3 et 5.&lt;/ref&gt;. Illi milites sunt qui postea anno [[50 a.C.n.]] duos filios [[Syria (provincia Romana)|proconsulis Syriae]] [[Marcus Calpurnius Bibulus|Marci Calpurni Bibuli]], eos in provinciam Romanam redire iubentes, necaverunt atque praefectus eorum [[Lucius Septimius]] Pompeium post [[Pharsalia|Pharsalicam pugnam]] fugientem et auxilium a [[Ptolemaei|Ptolomaeis]] sperantem quia eos in regnum restituerat in insidias allexit atque eius neci interfuit ([[48 a.C.n.]])&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] 42.3-4&lt;/ref&gt;.

Post reditum tripliciter ab inimicis accusatus est, ita ut [[Cicero]] quamvis ei inimicus, eum defendere a [[Pompeius|Pompeio]] coactus sit&lt;ref&gt; [[Cassius Dio]], 39.63 et 46.8&lt;/ref&gt;. Primo de maiestate, quod iniussu populi aut senatus exercitum extra [[provincia]]m duxerat et milites Romanos regi externo tradiderat : in quo iudicio Pompei opera&lt;ref&gt;''Ad Quintum'' III.3.3 : ''Pompeius vehemens in iudicibus rogandis''&lt;/ref&gt; et auctoritate vix absolutus est. Deinde repetundarum, quod pecunias indebitas sibi extorserat, in quo iudicio invidiae ordinis equestris et publicanorum succubuit. Damnatus est, quamquam a Cicerone defensus, et in [[exsilium]] proficisci coactus est. Quod si absolutus esset, etiam de ambitu causam dicere oportuit&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Ad Quintum'' III.3.2. A Publio Sylla postulabatur.&lt;/ref&gt;.

Bello civili Caesar eum exsilio revocavit et provinciam [[Illyricum]] ei mandavit in quam longo circuitu terra iter fecit&lt;ref&gt;[[Plutarchus|Plut]]., ''Ant'' 7.&lt;/ref&gt;. Ita non adversus ipsum Pompeium bellum gessit Gabinius, sed a legatis Pompeianis victus et [[Salona]]e obsessus, morbo obiit&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] 42.11. ''[[Bellum Alexandrinum]]'' 42-43&lt;/ref&gt;. Magna pars eius copiarum in itinere per Illyriam deletae erant.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes ==
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 24 et 58-59 et libro quinto 33.
** ''Syriaca'', 257-258.
** ''Illyrica'' cap. XII et XXVII-XXVIII
* ''[[Bellum Alexandrinum]]'' 42-43
* [[Caesar]], tertio libro ''De Bello civili'', capitulis 4 et 103.
* [[Cicero]] ''Pro lege Manilia'' sive ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]''.
** ''Pro Domo'' 23 et 55.
** ''Pro Sestio'' 18-20, 71 et 93.
** ''De provinciis consularibus''
** ''In Pisonem'' 27-28, 41, 48-51.
** secunda ''[[Philippicae (Cicero)|Philippica]]'' capitulo 48.
** libro secundo ''[[Epistulae ad Atticum|Epistularum ad Atticum]]'', epistula 5, necnon libro quarto ep. 17-19.
** libro undecimo ''[[Epistulae ad familiares|Epistularum ad familiares]]'' epistola 16 necnon libro duodecimo ep.29.
** libro tertio ''[[Epistulae ad Quintum fratrem|Epistularum ad Quintum fratrem]]'', epistulae 1-4 (necnon libro primo ep.2 et libro secundo ep.6).
* [[Dio Cassius]] libro XXXVI ''[[Historia Romana (Dio)|Historiae Romanae]]'' cap. 23-36 necnon libro XXXVII cap. 5 et libro XXXVIII 15-16 et 30 et libro XXXIX cap. 55-63 et libro XLII cap. 3, 5, 11.
*[[Flavius Iosephus]], libro primo [[De bello Iudaico|de Bello Iudaico]] 160-178 necnon libro septimo 171.
**̽libro quarto decimo ''[[Antiquitates Iudaicae|Antiquitatum Iudaicarum]]'' 37, 55-56, 82-104
* [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 25 et 48 et ''Cato minor'' 33 et ''[[Vita Ciceronis (Plutarchus)|Cicero]]'' 31 et ''[[Vita Marci Antonii (Plutarchus)|Antonius]]'' 3 et 7.
* {{Strabo}} XII.3.33 et XVII.1.11
* [[Titus Livius]], ''Periochae'' 99 et 105.
* [[Velleius Paterculus]], libro secundo ''[[Historiae (Velleius)|Historiae Romanae]],'' capitulis 31-32.

== Plura legere si cupis ==
* [[Ernestus Badian|Ernst Badian]], 'The early career of Aulus Gabinius', ''Philologus'' 1959(103) : 87-99.
* Edouard Cuq, 'La loi Gabinia contre la piraterie de l'an 67 avant J.-C.', ''Comptes rendus des séances de l'Académie des Inscriptions et Belles-Lettres'', 1923(67) : 129-150 [http://www.persee.fr/doc/crai_0065-0536_1923_num_67_2_74739 Hic legere potes]
* E. Fantham, '[https://www.jstor.org/stable/4435455 The trials of Aulus Gabinius in 54 BC]', ''Historia'' 1975(24) : 425-443
*Micheline Fasciato,	&quot;[https://www.persee.fr/doc/mefr_0223-4874_1947_num_59_1_7337 En marge de l'acquittement de Gabinius. Le procès d'Antiochus Gabinius]&quot;, ''Mélanges de l'école française de Rome'', 1947ː 83-88 
* Jean-Louis Ferrary. &quot;Loi Gabinia créant un commandement extraordinaire contre les pirates et le confiant à Pompée (pl. sc.)&quot;, in ''Lepor. Leges Populi Romani'', curantibus Jean-Louis Ferrary et Philippe Moreau. [http://www.cn-telma.fr/lepor/notice404/?para=Gabinia&amp;searchType=occ Hic legere potes]{{Nexus deficit|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* ''Insula Sacra. La loi Gabinia-Calpurnia de Délos (58 av. J.-C.)'' : [editio et commentarius a Claudio Nicolet curatus], Publications de l'École française de Rome Année 1980(45). [http://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1980_mon_45_1 Hic legere potes] [http://www.persee.fr/doc/ahess_0395-2649_1982_num_37_5_282910_t1_0914_0000_001 Recensio critica]
* Eva Matthews Sanford, 'The Career of Aulus Gabinius', ''Transactions and Proceedings of the American Philological Association'', 1939(70) : 64-92 [https://www.jstor.org/stable/283077?seq=1#page_scan_tab_contents]
* Maria Siani-Davies, '[https://www.jstor.org/stable/4436474 Ptolemy XII Auletes and the Romans]', ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1997(46) : 306-340 
* Frederik Juliaan Vervaet, &quot;[https://docslib.org/doc/3044465/a-forgotten-gabinian-law-of-67-bce-fj-vervaet-i Reducing Senatorial Control over Provincial Commanders: A Forgotten Gabinian Law of 67 BCE]&quot;, Brill, 2009ː 65-90
* Richard S. Williams, ''Aulus Gabinius : a political biography'', Ann Arbour, UMI, 1973 (Dissertatio academica)

== Nexus externi ==
*[https://droitromain.univ-grenoble-alpes.fr/Leges/Gabinia_piratis.gr.html Lex Gabinia de piratis persequendis]

{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gaius Iulius Caesar]] et [[Marcus Calpurnius Bibulus]] |
annus= 58 a.C.n.&lt;br /&gt;cum [[Lucius Calpurnius Piso Caesoninus (Consul 58 a.C.n.)|Lucio Calpurnio Pisone Caesonino]]&lt;br /&gt;|
successores= [[Publius Cornelius Lentulus Spinther]] et [[Quintus Caecilius Metellus Nepos (consul 57 a.C.n.)|Quintus Caecilius Metellus Nepos]]}}

{{DEFAULTSORT:Gabinius, Aulus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Proconsules Syriae]]
[[Categoria:Tribuni plebis]]
[[Categoria:Gens Gabinia]]
[[Categoria:Mortui saeculo 1 a.C.n.]]
[[Categoria:Nati saeculo 2 aut 1 a.C.n.]]</text>
      <sha1>kcei15jbhlqbi71lxllv7xjllmpfrq9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Magnitudo (astronomia)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59884</id>
    <revision>
      <id>3996508</id>
      <parentid>3911763</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T02:53:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3996508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5546" sha1="97ur3e7nonlup0vrod9r898yig4tqop" xml:space="preserve">{{Latinitas|-2}}
[[Fasciculus:Iridium flare 2008 08 11.jpg|thumb|200px|left|[[Caelum]] [[nox|nocturnum]] cum claro [[satelles|satellitis]] fulgore.]]
[[Fasciculus:Hubble Ultra Deep Field part.jpg|thumb|[[Campus Ultraprofundus Hubbleanus]] res tam hebites quam magnitudinis tricensimae invenit.]] 

{{res|Magnitudo}} in [[astronomia]]  est mensura [[logarithmus|logarithmica]] iubaris [[corpus caeleste|corporum caelestium]], in certa [[longitudo undarum|longitudine undarum]] vel [[fines transitorii|finibus transitoriis]]{{dubsig}}&lt;!--passband, range of frequencies or wavelengths that can pass through a filter--&gt; constitutae, plerumque in [[spectrum|spectro]] [[spectrum visuale|aspectabili]] vel [[radiatio infrarubra|infrarubro proximo]] descriptae. Inexacta sed ordinata magnitudinis rerum determinatio [[antiquitas|antiquitate]] ab [[Hipparchus|Hipparcho]] introducta est. Astronomi binas magnitudinis definitiones adhibere solent: [[magnitudo apparens]] et magnitudo absoluta.

===Exempla===
Hic habes tabulam quae exponit [[magnitudo apparens|magnitudines apparentes]] [[res caelestis|rerum caelestium]] et [[satellites artificosi|satellitum artificiosorum]] quae transeunt a [[Sol]]e ad rem hebitissimam per [[Hubbleanum telescopium spatiale|Telescopium Spatiale Hubbleanum]] visibilem:
 
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; border:none; &quot;
!width=60 | Magnitudo&lt;br&gt;apparens
!width=60 |  Claritas per&lt;br&gt;magnitudinem 0
!width=150 | Exemplum
!width=30 rowspan=&quot;21&quot; style=&quot;border:none; background-color: white;&quot;|
!width=60 |  Magnitudo&lt;br&gt;apparenst
!width=60 |  Claritas per&lt;br&gt;magnitudinem 0
!width=150 | Exemplum
!width=30 rowspan=&quot;21&quot; style=&quot;border:none; background-color: white;&quot;|
!width=60 |  Magnitudo&lt;br&gt;apparens
!width=60 |  Claritas per&lt;br&gt;magnitudinem 0
!width=150 | Exemplum
|-
|style=&quot;background:#edf3fe;&quot;|−27||style=&quot;background:#edf3fe;&quot;|6.31{{e|10}}||style=&quot;background:#edf3fe;&quot;|[[Sol]]||−7||631||[[SN 1006|SN 1006 supernova]]||13||6.31{{e|−6}}||[[3C 273|3C 273 quasar]] / limit of 4.5–6&quot; (11–15&amp;nbsp;cm) telescopes
|-
| −26||2.51{{e|10}}||||−6||251||[[International Space Station]] (max.)||14||2.51{{e|−6}}||[[Pluto (planeta)|Pluto]] (max.) / fines telescopiorum 8–10&quot; (20–25&amp;nbsp;cm)
|-
| −25||1{{e|10}}||||−5||100||[[Venus (planeta)|Venus]] (max.)||15||1{{e|−6}}||
|-
| −24||3.98{{e|9}}||||style=&quot;background:#edf3fe;&quot;|−4||style=&quot;background:#edf3fe;&quot;|39.8||style=&quot;background:#edf3fe;&quot;|Hebetissimae res visibiles per diem oculo nudo cum sol superus est&lt;ref&gt;[http://sky.velp.info/daystars.php De caelo.]&lt;/ref&gt;||16||3.98{{e|−7}}||[[Charon (luna)|Charon]] (max.)
|-
| −23||1.58{{e|9}}||||−3||15.8||[[Iupiter]] (max.), [[Mars (planeta)|Mars]] (max.)||17||1.58{{e|−7}}||
|-
| −22||6.31{{e|8}}||||−2||6.31||[[Mercurius (planeta)|Mercurius]] (max.)||18||6.31{{e|−8}}||
|-
| −21||2.51{{e|8}}||||−1||2.51||[[Sirius (stella)|Sirius]]||19||2.51{{e|−8}}||
|-
| −20||1{{e|8}}||||0||1||[[Vega]] [[Saturnus (planeta)|Saturni]] (max.)||20||1{{e|−8}}||
|-
| −19||3.98{{e|7}}||||1||0.398||[[Antares]]||21||3.98{{e|−9}}||[[Callirrhoe (luna)|Callirrhoe]] (satelles Iovis)
|-
| −18||1.58{{e|7}}||||2||0.158||[[Polaris]]||22||1.58{{e|−9}}||
|-
| −17||6.31{{e|6}}||||3||0.0631||[[Cor Caroli]]||23||6.31{{e|−10}}||
|-
| −16||2.51{{e|6}}||||4||0.0251||[[Acubens]]||24||2.51{{e|−10}}||
|-
| −15||1{{e|6}}||||5||0.01||[[4 Vesta|Vesta]] (max.), [[Uranus (planeta)|Uranus]] (max.)||25||1{{e|−10}}||[[Fenrir]] (satelles Saturni)
|-
| −14||3.98{{e|5}}||||style=&quot;background:#edf3fe;&quot;|6||style=&quot;background:#edf3fe;&quot;|3.98{{e|−3}}||style=&quot;background:#edf3fe;&quot;|usitatus finis oculi nudi||26||3.98{{e|−11}}||
|-
| style=&quot;background:#edf3fe;&quot;|−13||style=&quot;background:#edf3fe;&quot;|1.58{{e|5}}||style=&quot;background:#edf3fe;&quot;|[[luna plena]]||7||1.58{{e|−3}}||[[Ceres (planeta nanus)|Ceres]] (max.)||27||1.58{{e|−11}}||finis lucis visibilis telescopiorum 8m
|-
| −12||6.31{{e|4}}||||8||6.31{{e|−4}}||[[Neptunus (planeta)|Neptunus]] (max.)||28||6.31{{e|−12}}||
|-
| −11||2.51{{e|4}}||||9||2.51{{e|−4}}||||29||2.51{{e|−12}}||
|-
| −10||1{{e|4}}||||10||1{{e|−4}}||usitatus finis binoculariorum 7x50||30||1{{e|−12}}||
|-
| −9||3.98{{e|3}}||[[Fulgor Iridii]]||11||3.98{{e|−5}}||||31||3.98{{e|−13}}||
|-
| −8||1.58{{e|3}}||||12||1.58{{e|−5}}||||style=&quot;background:#edf3fe;&quot;|32||style=&quot;background:#edf3fe;&quot;|1.58{{e|−13}}||style=&quot;background:#edf3fe;&quot;|visible light limit of [[Hubble Space Telescope|HST]]
|}

{{NexInt}}
[[Fasciculus:CometBorrelly1002.jpg|thumb|200px|[[19P/Borrelly|Cometus Borrelly]], [[color]]es claritatem per tres ordines magnitudinis monstrant.]]
*[[Classis spectralis]]
*[[Magnitudo AB]]
*[[Diagramma color-color]]
*[[Index stellarum clarissimarum]]&lt;!--
*[[Photometric-standard star]]
*[[UBV photometric system]]--&gt;

==Notae==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

==Bibliographia==
*Heifetz, Milton D., et Wil Tirion. [[2004]]. ''A walk through the heavens: a guide to stars and constellations and their legends.'' Ed. 3a. Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 0521544157.
*Keill, J. [[1739]]. ''An introduction to the true astronomy.'' Ed. 3a. Londinii.

==Nexus externi==
*Rothstein, Dave. [[2003]]. [https://web.archive.org/web/20120102235413/http://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=569 What is apparent magnitude?] Cornell University, 18 Septembris.


[[Categoria:Astronomia]]&lt;!--en:Observational a.--&gt;
[[Categoria:Unitates mensurae]]&lt;!--en:U. m. in astronomy--&gt;

[[en:Magnitude (astronomy)]]</text>
      <sha1>97ur3e7nonlup0vrod9r898yig4tqop</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Christophorus de Dohnányi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61417</id>
    <revision>
      <id>3996558</id>
      <parentid>3713762</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T10:40:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1037" sha1="alb6zuipyh98ttit04ttkosrqseey0w" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}
'''Christophorus de Dohnányi''' [{{IPA|ˈdɔxnaːnji}}] (natus familia oriunda e [[Hungaria]]  [[Berolinum|Berolini]] die [[8 Septembris]] [[1929]] et [[6 Septembris]] [[2025]] ][[Monacum|Monaci]] mortuus), compositoris et clavistae  [[Ernestus de Dohnányi|Ernesti de Dohnányi]] nepos ac iuris consulti  [[Ioannes de Dohnanyi|Ioannis de Dohnanyi]] et Christinae Bonhoeffer filius, est [[concentus magister]] et  [[theatrum|theatri]] praefectus [[Germania|Germanicus]]. 

== Lege etiam ==
* Jochen Thies: ''Die Dohnanyis. Eine Familienbiografie.'' Propyläen Verlag, Monaci 2004 

== Nexus externi ==

{{PND|118526448|nomen=Christoph de Dohnányi aut de Christoph de Dohnányi}}
* [https://web.archive.org/web/20081019111547/http://www.klassikakzente.de/page_21422.jsp Christoph de Dohnanyi] colloquium percontativum cum [http://www.klassikakzente.de/ KlassikAkzente]
{{anni vitae|1929|2025|Dohnanyi, Christoph de}}
{{bio-stipula}}

[[Categoria:Duces orchestrae Germaniae]]
[[Categoria:Incolae Germaniae]]</text>
      <sha1>alb6zuipyh98ttit04ttkosrqseey0w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996559</id>
      <parentid>3996558</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T10:40:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1036" sha1="exewgfwbs6hfyxhr7ztle4u87wd6yd6" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}
'''Christophorus de Dohnányi''' [{{IPA|ˈdɔxnaːnji}}] (natus familia oriunda e [[Hungaria]]  [[Berolinum|Berolini]] die [[8 Septembris]] [[1929]] et [[6 Septembris]] [[2025]] [[Monacum|Monaci]] mortuus), compositoris et clavistae  [[Ernestus de Dohnányi|Ernesti de Dohnányi]] nepos ac iuris consulti  [[Ioannes de Dohnanyi|Ioannis de Dohnanyi]] et Christinae Bonhoeffer filius, est [[concentus magister]] et  [[theatrum|theatri]] praefectus [[Germania|Germanicus]]. 

== Lege etiam ==
* Jochen Thies: ''Die Dohnanyis. Eine Familienbiografie.'' Propyläen Verlag, Monaci 2004 

== Nexus externi ==

{{PND|118526448|nomen=Christoph de Dohnányi aut de Christoph de Dohnányi}}
* [https://web.archive.org/web/20081019111547/http://www.klassikakzente.de/page_21422.jsp Christoph de Dohnanyi] colloquium percontativum cum [http://www.klassikakzente.de/ KlassikAkzente]
{{anni vitae|1929|2025|Dohnanyi, Christoph de}}
{{bio-stipula}}

[[Categoria:Duces orchestrae Germaniae]]
[[Categoria:Incolae Germaniae]]</text>
      <sha1>exewgfwbs6hfyxhr7ztle4u87wd6yd6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996560</id>
      <parentid>3996559</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T10:41:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Demetrius Talpa movit paginam [[Christoph de Dohnányi]] ad [[Christophorus de Dohnányi]]: nomen Latinum</comment>
      <origin>3996559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1036" sha1="exewgfwbs6hfyxhr7ztle4u87wd6yd6" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}
'''Christophorus de Dohnányi''' [{{IPA|ˈdɔxnaːnji}}] (natus familia oriunda e [[Hungaria]]  [[Berolinum|Berolini]] die [[8 Septembris]] [[1929]] et [[6 Septembris]] [[2025]] [[Monacum|Monaci]] mortuus), compositoris et clavistae  [[Ernestus de Dohnányi|Ernesti de Dohnányi]] nepos ac iuris consulti  [[Ioannes de Dohnanyi|Ioannis de Dohnanyi]] et Christinae Bonhoeffer filius, est [[concentus magister]] et  [[theatrum|theatri]] praefectus [[Germania|Germanicus]]. 

== Lege etiam ==
* Jochen Thies: ''Die Dohnanyis. Eine Familienbiografie.'' Propyläen Verlag, Monaci 2004 

== Nexus externi ==

{{PND|118526448|nomen=Christoph de Dohnányi aut de Christoph de Dohnányi}}
* [https://web.archive.org/web/20081019111547/http://www.klassikakzente.de/page_21422.jsp Christoph de Dohnanyi] colloquium percontativum cum [http://www.klassikakzente.de/ KlassikAkzente]
{{anni vitae|1929|2025|Dohnanyi, Christoph de}}
{{bio-stipula}}

[[Categoria:Duces orchestrae Germaniae]]
[[Categoria:Incolae Germaniae]]</text>
      <sha1>exewgfwbs6hfyxhr7ztle4u87wd6yd6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mithridates VI (rex Ponti)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63210</id>
    <revision>
      <id>3996366</id>
      <parentid>3991404</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T15:14:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontes */</comment>
      <origin>3996366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3794" sha1="rphhfywqw6jokjphhc0fksunsr4ljqv" xml:space="preserve">{{Latinitas|-2}}
[[Fasciculus:Mithridates_VI_Louvre.jpg|thumb|Mithradatis VI, [[sculptura]] [[marmor]]ea in [[Museum Lupariense|Museo Lupariensi]] conservata]]
'''Mithridates VI''' ([[Graece]]: Μιθραδάτης; [[134 a.C.n.]] in urbe [[Sinope]] natus, [[63 a.C.n.]] mortuus), titulo usitato '''Mithridates Eupator,''' fuit rex [[Pontus (regnum)|Ponti]] circa annos 119-63 a.C.n. qui se discipulum esse [[Alexander Magnus|Alexandri Magni]] et [[Darius I|Darii I]] agnovit. Inter hostes [[Roma]]e fuit per multos annos potentissimus felicissimusque, ut qui (fere usque ad mortem) bono successu contra tres Rei Publicae Romanae duces pugnavisset, videlicet [[Sulla]]m, [[Lucullus|Lucullum]], et [[Pompeius|Pompeium Magnum]].

== Initia Imperii ==
Mithridates VI fuit filius [[Mithridates V (rex Ponti)|Mithridatis V]] (150-120 a.C.n.), qui filio adhuc iuvene obiit. Hic igitur cum puerulus esset, mater eius [[Laodice (Mithridatis V uxor)|Laodice]] pro eo fortiter regnavit. Mithridates iuvenis Laodicam deiecit et in carcere inclusit anno [[115 a.C.n.]] Sic, ante inclusus, fratres Mithridatis necavit, sed non sororem eius, quam uxorem duxit. 

Mithridates regnum suum esse potentissimum esse circa [[Mare Nigrum]] cupivit. Colchide subiugo{{dubsig}}, rex Ponti ob terras inter se cum Palaco Rege [[Scythia]]e bellum gerere coepit. Multa quidem regna  cito se tradiderunt, ad aliquod praesidi adversus Scythiam, veterem hostem, sibi comparandum. Multis incursionibus repulsis et comitibus, Rhoxolanois, a Pontico legato [[Diophantus (Asclepiodori filius)|Diophanto]] interfectis, Mithridati parendum esse, declaravit gravatim. Novus rex nunc [[Roma]]nos orientes in [[Anatolia]] lacessivit. Meditatus sum facere interstitios in [[Paphlagonia]] atque [[Galatia]] cum rege [[Nicomedes III (rex Bithyniae)|Nicomede III]] [[Bithynia]]e. Atque manufestum fert Mithridati Nicomedem gubernavisse civitatem eius ad foedus cum re publica Romana contra Pontum. Societate Ponti Bithyniaeque eversa propter disputationem de finibus [[Cappadocia]] Nicomedeque multis certaminibus a Mithridate victo, Bithynia eo tunc necessitatis adducta est ut a Romanis auxilium praesidiumque sibi petere coacta sit. Cum Res Publica Pontum pro Bithynia commiserit, bellum inter Romam et Pontum necesse fuit nunc.

== [[Bella Mithridatica]] ==
Secundus rex Bithyniae, [[Nicomedes IV (rex Bithyniae)|Nicomedes IV]], enervus et compressus a Romanis fuit. Mithridates identidem ad deiiciendum Nicomedem temptavit sed Nicomedes frustravit hos conatos coepitque bellum contra Mithridatem. Mithridates Bithyniam festinanter superobruit. Graecae urbes, ceu [[Athenae]], desciverunt Mithridati quis ipsum esse defensorem Hellenismi declaravit. Exercitus Mithridatis igitur in Graecia manere tuto posuerunt dum classis Romanos ad [[Rhodes|Rhodem]] obsidebat. [[Tigranes II]], rex [[Armenia]]e, cum Mithridate sociavit contra Romam denupsitque primogenitam filiam, [[Cleopatra (Pontus)|Cleopatram]]. Occidente [[Anatolia]] vincta, Mithridates imperavit exercitum ut omnes Romani ibi habitantes necarentur.

== Fontes ==
*[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica''
*[[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Cnaei Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]'' et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]''
*[[Titus Livius]], ''Periochae''
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Nexus externi ==
{{Fontes biographici}}

[[Categoria:Reges]]
[[Categoria:Pontus (regnum)]]
[[Categoria:Regnum Bosporanum]]
[[Categoria:Incolae Anatoliae Graecoromanae]]
[[Categoria:Bella Mithridatica]]
[[Categoria:Nati 134 a.C.n.]]
[[Categoria:Mortui 63 a.C.n.]]

{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>rphhfywqw6jokjphhc0fksunsr4ljqv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996367</id>
      <parentid>3996366</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T15:15:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontes */</comment>
      <origin>3996367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3759" sha1="mp39tl4xfxzn6x63689hk1800a3frhz" xml:space="preserve">{{Latinitas|-2}}
[[Fasciculus:Mithridates_VI_Louvre.jpg|thumb|Mithradatis VI, [[sculptura]] [[marmor]]ea in [[Museum Lupariense|Museo Lupariensi]] conservata]]
'''Mithridates VI''' ([[Graece]]: Μιθραδάτης; [[134 a.C.n.]] in urbe [[Sinope]] natus, [[63 a.C.n.]] mortuus), titulo usitato '''Mithridates Eupator,''' fuit rex [[Pontus (regnum)|Ponti]] circa annos 119-63 a.C.n. qui se discipulum esse [[Alexander Magnus|Alexandri Magni]] et [[Darius I|Darii I]] agnovit. Inter hostes [[Roma]]e fuit per multos annos potentissimus felicissimusque, ut qui (fere usque ad mortem) bono successu contra tres Rei Publicae Romanae duces pugnavisset, videlicet [[Sulla]]m, [[Lucullus|Lucullum]], et [[Pompeius|Pompeium Magnum]].

== Initia Imperii ==
Mithridates VI fuit filius [[Mithridates V (rex Ponti)|Mithridatis V]] (150-120 a.C.n.), qui filio adhuc iuvene obiit. Hic igitur cum puerulus esset, mater eius [[Laodice (Mithridatis V uxor)|Laodice]] pro eo fortiter regnavit. Mithridates iuvenis Laodicam deiecit et in carcere inclusit anno [[115 a.C.n.]] Sic, ante inclusus, fratres Mithridatis necavit, sed non sororem eius, quam uxorem duxit. 

Mithridates regnum suum esse potentissimum esse circa [[Mare Nigrum]] cupivit. Colchide subiugo{{dubsig}}, rex Ponti ob terras inter se cum Palaco Rege [[Scythia]]e bellum gerere coepit. Multa quidem regna  cito se tradiderunt, ad aliquod praesidi adversus Scythiam, veterem hostem, sibi comparandum. Multis incursionibus repulsis et comitibus, Rhoxolanois, a Pontico legato [[Diophantus (Asclepiodori filius)|Diophanto]] interfectis, Mithridati parendum esse, declaravit gravatim. Novus rex nunc [[Roma]]nos orientes in [[Anatolia]] lacessivit. Meditatus sum facere interstitios in [[Paphlagonia]] atque [[Galatia]] cum rege [[Nicomedes III (rex Bithyniae)|Nicomede III]] [[Bithynia]]e. Atque manufestum fert Mithridati Nicomedem gubernavisse civitatem eius ad foedus cum re publica Romana contra Pontum. Societate Ponti Bithyniaeque eversa propter disputationem de finibus [[Cappadocia]] Nicomedeque multis certaminibus a Mithridate victo, Bithynia eo tunc necessitatis adducta est ut a Romanis auxilium praesidiumque sibi petere coacta sit. Cum Res Publica Pontum pro Bithynia commiserit, bellum inter Romam et Pontum necesse fuit nunc.

== [[Bella Mithridatica]] ==
Secundus rex Bithyniae, [[Nicomedes IV (rex Bithyniae)|Nicomedes IV]], enervus et compressus a Romanis fuit. Mithridates identidem ad deiiciendum Nicomedem temptavit sed Nicomedes frustravit hos conatos coepitque bellum contra Mithridatem. Mithridates Bithyniam festinanter superobruit. Graecae urbes, ceu [[Athenae]], desciverunt Mithridati quis ipsum esse defensorem Hellenismi declaravit. Exercitus Mithridatis igitur in Graecia manere tuto posuerunt dum classis Romanos ad [[Rhodes|Rhodem]] obsidebat. [[Tigranes II]], rex [[Armenia]]e, cum Mithridate sociavit contra Romam denupsitque primogenitam filiam, [[Cleopatra (Pontus)|Cleopatram]]. Occidente [[Anatolia]] vincta, Mithridates imperavit exercitum ut omnes Romani ibi habitantes necarentur.

== Fontes ==
*[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica''
*[[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Cnaei Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]''
*[[Titus Livius]], ''Periochae''
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Nexus externi ==
{{Fontes biographici}}

[[Categoria:Reges]]
[[Categoria:Pontus (regnum)]]
[[Categoria:Regnum Bosporanum]]
[[Categoria:Incolae Anatoliae Graecoromanae]]
[[Categoria:Bella Mithridatica]]
[[Categoria:Nati 134 a.C.n.]]
[[Categoria:Mortui 63 a.C.n.]]

{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>mp39tl4xfxzn6x63689hk1800a3frhz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chilopoda</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69779</id>
    <revision>
      <id>3996346</id>
      <parentid>3996336</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:49:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3996346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6622" sha1="f0dku39b8k33a9gzfdjdpzqnfw3rxt1" xml:space="preserve">{{Taxobox 
| name = Chilopoda
| fossil_range = {{Fossil range|418|0|r=[[Silurium]] &gt; [[Recens]]}}
| image = Lithobius forficatus.jpg
| image_caption = ''[[Lithobius forficatus]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Arthropoda]]
| subphylum = [[Myriapoda]]
| authority = [[Petrus Andreas Latreille|Latreille]], [[1817]]
| subdivision_ranks = [[Ordo (taxinomia)|Ordines]] et [[familia (taxinomia)|familiae]]
| subdivision =
; [[Scutigeromorpha]]
*[[Pselliodidae]]
*[[Scutigeridae]]
*[[Scutigerinidae]]
; [[Lithobiomorpha]]
*[[Henicopidae]]
*[[Lithobiidae]]
; [[Craterostigmomorpha]]
*[[Craterostigmidae]]
; [[Scolopendromorpha]]
*[[Cryptopidae]]
*[[Scolopendridae]]
*[[Scolopocryptopidae]]
; [[Geophilomorpha]]
*[[Himantariidae]]
*[[Mecistocephalidae]]
*[[Neogeophilidae]]
*[[Geophilidae]]
*[[Oryidae]]
*[[Linotaeniidae]]
}}
'''Chilopoda''' sunt [[arthropoda]] [[subphylum|subphyli]] [[Myriapoda|Myriopodum]], gregis cui etiam [[diplopoda]] et alia [[animalia]] multicrura sunt. Chilopoda sunt elongata animalia [[metamerismus (biologia)|metamerica]] quibus unum par [[crus|crurum]] per segmentum [[corpus|corporeum]] est. Chilopoda sunt [[venenum|venenosissima]], quae saepe venenum [[paralysis|paralyzans]] iniciunt.
[[Fasciculus:Scolopendra fg02.JPG|thumb|upright=0.6|left|Forcipulae videntur in inferiori ''[[Scolopendra cingulata|Scolopendrae cingulatae]]'' parte.]]

Contra nomen, Chilopoda crura a triginta ad 354 habent, quae semper [[paritas (mathematica)|numerus impar]] sunt.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lloyd |first=John |year=[[2006]] |title=The Book of General Ignorance |url=https://books.google.com/books?id=uCgRY6llQpYC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false |location=London |publisher=Bloomsbury House |page=119 |isbn=978-0571273782 |accessdate=10 Iunii 2014}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Arthur |first=W. |year=[[2002]] |title=The interaction between developmental bias and natural selection from centipede segmentation to a general hypothesis |url=https://archive.org/details/sim_heredity_2002-10_89_4/page/n6 |journal=Heredity |volume=89 |issue=4 |pages=239–46 |pmid=12242638 |doi=10.1038/sj.hdy.6800139}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Arthur |first1=Wallace |last2=Chapman |first2=Ariel D. |year=[[2005]] |title=The centipede ''Strigamia maritima'': what it can tell us about development and evolution of segmentation |journal=BioEssays |volume=27 |issue=6 |pages=653–60 |pmid=15892117 |doi=10.1002/bies.20234}}.&lt;/ref&gt; Ergo, contra nomen in variis [[lingua|linguis]], Chilopodis [[crus|crura]] subtiliter [[centum]] non sunt. Proprietas quae insigniter hunc gregem congregat est par [[forcipula]]rum [[venenum|venenosarum]], quae e prima [[appendix|appendice]] oriuntur. Chilopoda plerumque sunt [[carnivoria|carnivora]].&lt;ref name=&quot;Biology&quot;&gt;{{cite book |last=Lewis |first=J. G. E. |title=The Biology of Centipedes |year=[[2007]] |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-03411-1 |url=https://books.google.com/books?id=AEp22u6tJgsC}}.&lt;/ref&gt;

Sunt circiter octo milia specierum,&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Adis |first1=Joachim |last2=Harvey |first2=Mark S. |year=[[2000]] |title=How many Arachnida and Myriapoda are there worldwide and in Amazonia? |journal=Studies on Neotropical Fauna and Environment |volume=35 |issue=2 |pages=139–41 |doi=10.1076/0165-0521(200008)35:2;1-9;FT139}}.&lt;/ref&gt; quarum tria milia [[taxinomia|descriptae sunt]]. Chilopodibus est lata [[distributio geographica]], ubi etiam praeter [[Circulus Arcticus|Circulum Arcticum]] extenduntur.&lt;ref name=&quot;Biology&quot;/&gt; In magnopere variis [[habitatio]]nibus terrestribus inveniuntur, [[silva pluvialis|silvis pluvialibus]] [[zona tropica|tropicis]] et [[desertum|desertis]] non exclusis, sed intra has habitationes, microhabitationis umidae egent, quia [[cera|cereo]] [[insecta|insectorum]] [[arachnida|arachnidorumque]] [[cuticulum arthropodorum|cuticulo]] carent, unde [[aqua]]m rapide amittunt. Proinde in [[humus|humo]] et [[detritus foliorum|detritu foliorum]], infra [[saxum|saxa]] et [[lignum]] tabescens, et intra stipites inveniuntur. Chilopoda inter maximos [[invertebrata|invertebratorum]] [[praedator]]es terrestres numerantur, quae saepe praedatoriam invertebratorum [[biomassa]]m in [[oecosystema]]tibus terrestribus insigniter amplificant.

== Pinacotheca ==
&lt;gallery&gt;
Fasciculus:Scutigera coleoptrata.JPG|''[[Scutigera coleoptrata]]'' (Scutigeromorpha: Scutigeridae)
Fasciculus:Steinläufer (Lithobius forficatus) 1.jpg|''[[Lithobius forficatus]]'' (Lithobiomorpha: Lithobiidae)
Fasciculus:Geophilus flavus.jpg|''[[Geophilus flavus]]'' (Geophilomorpha: Geophilidae)
Fasciculus:Scolopendra cataracta from Zookeys.jpg|''[[Scolopendra cataracta]]'' (Scolopendromorpha: Scolopendridae)
&lt;/gallery&gt;

== Evolutio ==
Phylogenia Chilopodorum sic apparet:

{{Index ramiformis|
* [[Scutigeromorpha]]
* [[Pleurostigmophora]]
** [[Lithobiomorpha]]
** [[Phylactometria]]
*** [[Craterostigmomorpha]]
*** [[Epimorpha]]
**** [[Scolopendromorpha]]
**** [[Geophilomorpha]]
}}

== Species selectae ==
[[Fasciculus:Centipede, Trinidad.jpg|thumb|upright|Dr. Ted Hill ''[[Scolopendra gigantea|Scolopendram giganteam]]'' tenet. [[Insula Trinitatis]], [[1961]].]]

[[Binomen]]
* ''[[Alipes grandidieri]]''
* ''[[Ethmostigmus trigonopodus]]''
* ''[[Lithobius forficatus]]''
* ''[[Pachymerium ferrugineum]]''
* ''[[Scolopendra galapagoensis]]''
* ''[[Scolopendra cataracta]]''
* ''[[Scutigera coleoptrata]]''
* ''[[Scolopendra gigantea]]''
* ''[[Scolopendra heros]]''
* ''[[Scolopendra morsitans]]''
* ''[[Scolopendra polymorpha]]''
* ''[[Scolopendra subspinipes]]''

== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Chilopoda}}
{{fontes biologici}}
*''Encyclopaedia Britannica'' 1911.
*[https://web.archive.org/web/20110423203659/http://chilobase.bio.unipd.it/ Chilobase.]
*[https://web.archive.org/web/20090416065704/http://tolweb.org/tree?group=Chilopoda&amp;contgroup=Arthropoda Chilopoda]. [[Propositum Arboris Vitae]]. 
*[https://web.archive.org/web/20140105113506/http://nadiplochilo.com/centi.html Chilopoda Americae Septentrionalis.]
*[https://web.archive.org/web/20190817202751/http://www.ento.csiro.au/biology/centipedes/centipedeKey.html Chilopoda Australiae.]
*[https://web.archive.org/web/20160304030922/http://www.polydesmida.info/tasmanianmultipedes/centi-key.html Chilopoda Tasmaniae.]
*[http://atshq.org/articles/centipedes.html De nonnullis mythis chilopodorum.] American Tarantula Society. 
*[http://www.cut-the-knot.org/language/centipede.shtml &quot;What do you call a centipede?&quot;]
{{Myrias|Biologia}}

[[Categoria:Chilopoda| ]]
[[Categoria:Silurium]]
[[Categoria:Taxa Latreille]]
[[Categoria:Taxa 1817]]</text>
      <sha1>f0dku39b8k33a9gzfdjdpzqnfw3rxt1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nagib Mahfuz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69917</id>
    <revision>
      <id>3996532</id>
      <parentid>3987795</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T09:38:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3996532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5819" sha1="0qluqpjqjqcivyfqhb8d3v257f2rz39" xml:space="preserve">{{Movenda|Nazibus Maḥfūẓ}}
{{Capsa hominis Vicidata}}
[[Fasciculus:Necip Mahfuz.jpg|thumb|Nazibus Maḥfūẓ 1995.]]
'''Nazibus Maḥfūẓ''' ([[Arabice]] نجيب محفوظ, ''Naǧīb Maḥfūẓ''; [[scriptura Latina]] saepe ''Naguib Mahfouz''; [[11 Decembris]] [[1911]]–[[30 Augusti]] [[2006]]&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/5297470.stm BBC report of death 30 August 2006]. {{Ling|Anglice}}&lt;/ref&gt;) fuit [[mythistoria]]rum [[scriptor]] [[Aegyptus]] more [[existentialista]], qui die [[13 Octobris]] anno [[1988]] [[Praemium Nobelianum]] litteris abstulit, primum ut scriptor in [[lingua Arabica]] scribet.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070516001857/http://news.independent.co.uk/world/africa/article1222835.ece Article dated 31 August 2006 from The Independent: Nobel Prize winner Naguib Mahfouz dies aged 94]. {{Ling|Anglice}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://nobelprize.org/literature/articles/mahfouz/index.html Naguib Mahfouz article from Nobel Prize website]. {{Ling|Anglice}}&lt;/ref&gt;

== Opera ==
* ''[[Old Egypt]]'' (1932) مصر القديمة
* ''[[Whisper of Madness]]'' (1938)همس الجنون
* ''[[Mockery of the Fates]]'' (1939) عبث الأقدار
* ''[[Rhadopis of Nubia]]'' (1943) رادوبيس
* ''[[The Struggle of Thebes]]'' (1944) كفاح طيبة
* ''[[Modern Cairo]]'' (1945) القاهرة الجديدة
* ''[[Khan El-Khalili]]'' (1945)خان الخليلي
* ''[[Midaq Alley (novel)|Midaq Alley]]'' (1947) زقاق المدق
* ''[[The Mirage (novel)|The Mirage]]'' (1948) السراب
* ''[[The Beginning and The End]]'' (1950) بداية ونهاية
* ''[[Cairo Trilogy]]'' (1956-57) الثلاثية
* ''[[Palace Walk]]'' (1956) بين القصرين
* ''[[Palace of Desire]]'' (1957) قصر الشوق
* ''[[Sugar Street (novel)|Sugar Street]]'' (1957) السكرية
* ''[[Children of Gebelawi]]'' (1959) أولاد حارتنا
* ''[[The Thief and the Dogs]]'' (1961) اللص والكلاب
* ''[[Quail and Autumn]]'' (1962) السمان والخريف
* ''[[God's World]]'' (1962) دنيا الله
* ''[[Zaabalawi]]'' (1963)
* ''[[The Search (novel)|The Search]]'' (1964) الطريق
* ''[[The Beggar]]'' (1965) الشحاذ
* ''[[Adrift on the Nile]]'' (1966) ثرثرة فوق النيل
* ''[[Miramar (novel)|Miramar]]'' (1967) ميرامار
* ''[[The Pub of the Black Cat]]'' (1969) خمارة القط الأسود
* ''[[A story without a beginning or an ending]]'' (1971) حكاية بلا بداية ولا نهاية
* ''[[The Honeymoon (novel)|The Honeymoon]]'' (1971) شهر العسل
* ''[[Mirrors (novel)|Mirrors]]'' (1972) المرايا
* ''[[Love under the rain]]'' (1973) الحب تحت المطر
* ''[[The Crime]]'' (1973) الجريمة
* ''[[al-Karnak]]'' (1974) الكرنك
* ''[[Respected Sir]]'' (1975) حضرة المحترم
* ''[[The Harafish]]'' (1977) ملحمة الحرافيش
* ''[[Love above the Pyramid Plateau]]'' (1979) الحب فوق هضبة الهرم
* ''[[The Devil Preaches]]'' (1979) الشيطان يعظ
* ''[[Love and the Veil]]'' (1980) عصر الحب
* ''[[Arabian Nights and Days]]'' (1981) ليالي ألف ليلة
* ''[[Wedding Song]]'' (1981) أفراح القبة
* ''[[One hour remains]]'' (1982) الباقي من الزمن ساعة
* ''[[The Journey of Ibn Fattouma]]'' (1983) رحلة ابن فطومة
* ''[[Akhenaten, Dweller in Truth]]'' (1985) العائش فى الحقيقة
* ''[[The Day the Leader was Killed]]'' (1985) يوم مقتل الزعيم
* ''[[Speaking the morning and evening]] '' (1987) حديث الصباح والمساء 
* ''[[Fountain and Tomb]]'' (1988)
* (Denys Johnson-Davies, interpr.): ''[[Echoes of an Autobiography]]'' (1994)
* ''[[Dreams of the Rehabilitation Period]]'' (2004) أحلام فترة النقاهة
* ''[[The Seventh Heaven]]'' (2005)

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{Fontes biographici}}
{{Pars vicificanda}}
* [http://www.theparisreview.org/viewinterview.php/prmMID/2062 ''The Paris Review'' Interview With Naguib Mahfouz]
* [https://web.archive.org/web/20070825155321/http://www.aucpress.com/t-aboutnm.aspx?template=template_naguibmahfouz Naguib Mahfouz on his English publisher's website]
* [http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1988/press.html Nobel Prize press release]
* [https://web.archive.org/web/20140722163233/http://www.kirjasto.sci.fi/mahfouz.htm Naguib Mahfouz from Pegasos Author's Calendar]
* [https://web.archive.org/web/19990209133502/http://www.library.cornell.edu/colldev/mideast/mahfz.htm Cornell biography]
* [http://news.yahoo.com/s/ap/20060831/ap_on_re_mi_ea/egypt_mahfouz Associated Press report dated 31 August 2006 on Naguib Mahfouz's funeral]
* [https://web.archive.org/web/20070501011505/http://adab.chez-alice.fr/index.php?page=mahfouz.htm Biography and bibliography in French]
* [http://maduba.free.fr/mah_zola.htm -&quot;L'hypothèse naturaliste zolienne dans l'oeuvre de Naguib Mahfouz&quot;, by Salah NATIJ - in french, Website '''Maduba / Invitation àl'adab''']
* [https://web.archive.org/web/20081204115040/http://www.islamicamagazine.com/Issue-18/In-Memoriam.html Obituary of Naguib Mahfouz published in ''Islamica Magazine'']
* [[Fouad Ajami]], &quot;The Humanist in the Alleys,&quot; ''[[The New Republic]]'', September 25, 2006, https://web.archive.org/web/20080528074011/http://www.sais-jhu.edu/programs/mideast/documents/Recent%20Articles/Articles/The%20Humanist%20in%20the%20Alleys.pdf
* [https://web.archive.org/web/20100324113859/http://naguibmahfouz.cfun.fr/ Naguib Mahfouz Website]

{{bio-stipula}}

{{Lifetime|1911|2006|Mahfuz, Nagib}}
{{1000 paginae}}
{{Myrias|Homines}}

[[Categoria:Alumni Universitatis Cairensis]]
[[Categoria:Auctores Arabici]]
[[Categoria:Scriptores Aegypti]]
[[Categoria:Scriptores mythistoriarum Aegypti]]
[[Categoria:Praemium Nobelianum Litteraturae]]</text>
      <sha1>0qluqpjqjqcivyfqhb8d3v257f2rz39</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mores</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69953</id>
    <revision>
      <id>3996472</id>
      <parentid>3873448</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T23:36:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LilyKitty</username>
        <id>18316</id>
      </contributor>
      <comment>de circumeictis et ethonologia</comment>
      <origin>3996472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6021" sha1="dfb3cs2wyh78viwi4f1d2rd34axvqlj" xml:space="preserve">[[Fasciculus:El almuerzo, by Diego Velázquez.jpg|thumb|''[[Prandium agricolae]].'' [[Pictura]] quae mores humanos monstrat, a [[Didacus Velázquez|Didaco Velázquez]] facta.]]
'''Mores''' {{victio|mos|um|m}} sunt [[actio]]nes, [[consuetudo|consuetudines]], et [[usus]] qui inter homines instituti sunt, ut sibi suisque quisque morigeratur, ac circa locorum [[organismus|organismorumque]] vicissitudinibus obtemperare possit.&lt;ref&gt;De intelligentia notioneque vocis ''mores'' apud [[Romani antiqui|Romanos antiquos]] notandum est voce ''[[mos]]'' non omnia contineri, quae a [[Graeci antiqui|Graecis antiquis]] ''νόμος'' dicebantur. Nam cum in lingua Latina et mos et [[lex]] discretim ac singultim observentur, tum Graeco vocabulo ''νόμος'' ambo, sc. mos et [[lex]], in unum coniuncta intelleguntur.&lt;/ref&gt; Sensu latissimo, et quidem per [[metaphora]]m, mores etiam ad rem pertinent quomodo alii organismi se gerant suisque [[circumiecta naturalia|circumiectis naturalibus]] obsequantur.

== De hominum moribus ==
: ''De moribus hominum [[mores humani|hic]] legi potest.''  
[[Ambrosius Theodosius Macrobius|Macrobius]] in ''Saturnalibus'' suis&lt;ref&gt;Macrobius, ''Saturnalia'' 3.8.9 ss = [[Varro]], ''Logistoricus'' fragmentum 74 Bosilani.&lt;/ref&gt; nonnulla tradidit, quae Romani de origine morum putabant:  'Varro morem dicit esse in iudicio animi, quem sequi debeat consuetudo. . . . Mos ergo praecessit et cultus moris secutus est, quod est consuetudo.'

Mores ad [[voluntas|voluntatem]] referuntur. Primo ''mos''  voluntatem unius hominis significavit,&lt;ref&gt;Ut in [[Plautus|Plaut.]], ''[[Bacchides (Plautus)|Bacch.]]'' 459 &quot;Obsequens oboediensque est mori atque imperiis patris.&quot;&lt;/ref&gt; deinde voluntatem quandam communem (&quot;mores maiorum&quot;), in qua cives fere omnes [[scientia tacita|taciti]] aut [[conscientia|conscii]] adquiescunt.

== De animalium moribus ==
: ''De moribus animalium [[mores animalium|hic]] legi potest.'' 
[[Systema]]ta [[systema endocrinum|endocrinum]] et [[systema nervosum|nervosum]] [[animal]]ium mores moderantur. Cum systema nervorum multiplex sit, constat etiam mores organismi multiplices esse. Itaque organismi multiplicia nervorum systemata habentes nova responsa melius discunt, et sic mores suos melius ad vicissitudines [[circumiecta|circumiectorum]] accommodant. Mores animalium vel innati vel docti sunt.

In studiis morum, [[ethnologia]]e adhibentur.

{{NexInt}}
{{div col|4}}
* [[Animi motus]]
* [[Ars coquinaria]]
* [[Behaviorismus]]
* [[Behaviorismus radicalis]]
* [[Incitamentum]]
* [[Instinctus]]
* [[Institutio]]
* [[Inviolentia]]
* [[Ius]]
* [[Libertas]]
* [[Lingua]]
* [[Moralitas]]
* [[Moralistae Francici]]
* [[Mores laboris]]
* [[Mores sexuales hominum]]
* [[Musica]]
* [[Oeconomia morum]]
* [[Ioannes Pavlov]]
* [[Pax]]
* [[Prohibitio]]
* [[Ratio]]
* [[Religio]]
* [[Res novae]]
* [[Scientiae morum]]
* [[Societas humana]]
* [[Traditio]]
{{div col end}}

==Notae==
&lt;references/&gt;

==Bibliographia==
*Alcock, J. [[1993]]. ''Animal behaviour: An evolutionary approach.'' Sunderlandiae: Sinahuer Associates.
*Altmann, Jeanne. [[1974]]. &quot;Observational study of behavior: sampling methods.&quot; ''Behaviour'' 49: 227–267. Etiam in ''Foundations of Animal Behavior,'' ed. L. D. Houck et L. C. Drickamer. Sicagi: University of Chicago Press, 1996.
*Braam, J. [[2005]]. &quot;In touch: plant responses to mechanical stimuli.&quot; ''New Phytologist'' 165: 373–89.
*Damerose, E. [[1999]]. &quot;La baby-sitter regarde l'enfant, l'éthologue observe. La différence? La référence constante à une catégorie du comportement définie a priori.&quot; Liber retractus: P. N. Lehner, (1996), ''Handbook of ethological methods.'' Ed. secunda. Cantabrigiae: Cambridge University Press. ''La Recherche'' 323: 90.
*Davies, N. B. [[1992]]. ''Dunnock Behaviour and social evolution.'' Oxoniae: Oxford University Press.
*Dockery, M., et M. Reiss. [[1999]]. ''Behaviour.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press.
*Hanada, K., C. Zou, M. D. Lethi-Shiu, K. Shinozaki, et S.-H. Shiu. [[2008]]. &quot;Importance of lineage-specifix expansion of plant tandem duplicates in the adaptive responses to environmental stimuli.&quot; ''Plant Physiology'' 148 (2): 993–1003.
*Idrish Miah, M., et A. Johnsson. [[2007]]. Effects of light on Ultradian Rythms in the Lateral Leaflets of Desmodium gyrans. ''Journal of Plant Biology'' 50: 480–83.
*Jia, Y., B. Wang, X. Wang, C. Duan, et X. Yang. [[2003]]. Effect of sound stimulation on roots growth and plasmalemma H+ ATPase activity of chrysanthemum (Gebera jamesonii). ''Colloids and Surface B: Biointerfaces'' 27: 65–69.
*Köhler, Wolfgang. [[1929]]. ''Gestalt Psychology.'' Francice ''La psychologie de la forme'' conversus. Lutetiae: Gallimard, 1964. 
*Krebs, J. R., et N. B. Davies. [[1993]]. ''An introduction to behavioural ecology.'' Oxoniae: Blackwell Scientific Publications.
*Laborit, Henry. [[1986]]. L'Inhibition de l'action. ''Biologie comportementale et Physio-pathologie.'' Ed. 2a. Masson.
*Minton, Elizabeth A., et Lynn R. Khale. [[2014]]. ''Belief Systems, Religion, and Behavioral Economics.'' Novi Eboraci: Business Expert Press LLC. ISBN 9781606497043.
*Ramos, J. [[2007]]. Violencia escolar: Un análisis exploratorio. Programa de doctorado desigualdades e intervención social, Universidad Pablo de Olavide, Sevilla. Ed. 3a.
*Vanden Driessche, T. [[2000]]. &quot;Mutations in Shoots and in Desmodium Lateral Leaflet, Nyctinastism and Seismonastism in Mimosa pudica: Comparison and Evolution of Morphology and Mechanism.&quot; ''Biological Rhythm Research'' 31: 451–68. 
*Wang, B., H. Zhao, X. Wang, X., C. Duan, D. Wang, et A. Sakanishi. [[2002]]. &quot;Influence of sound stimulation on plasma membrane H+ ATPase activity.&quot; ''Colloids and Surface B: Biointerfaces'' 25: 183–88.
*Yamazaki, K. [[2011]]. &quot;Gone with the wind: trembling leaves may deter herbivory.&quot; ''Biological Journal of the Linnean Society'' 104: 738–47.

[[Categoria:Mores]]
[[Categoria:Mores humani]]
[[Categoria:Psychologia]]
[[Categoria:Sociologia]]
{{1000 paginae}}
{{Myrias|Anthropologia}}</text>
      <sha1>dfb3cs2wyh78viwi4f1d2rd34axvqlj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Christophorus Wickham</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71111</id>
    <revision>
      <id>3996562</id>
      <parentid>3994091</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T11:29:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2483" sha1="q6fb5s1y7twu89scefu7e7zkt9s7ug2" xml:space="preserve">{{Vicificanda}}{{Capsa hominis Vicidatorum}}
'''Christophorus Ioannes Wickham''', ([[Anglice]] ''Christopher &quot;Chris&quot; John Wickham'') ([[18 Maii]] [[1950]] – [[9 Octobris]] [[2026]]) fuit [[professor]] [[historia]]e [[medium aevum|mediaevalis]] ad{{dubsig}} [[universitas Oxoniensis|universitatem Oxoniensem]] et sodalis [[Collegium Omnium Animarum (Oxonia)|Collegii Omnium Animarum]].

==Opera==

===Libri===
* ''Economy and society in 8th century northern Tuscany '' (1975)
* ''Early medieval Italy : central power and local society, 400-1000'' (1981)
* ''The mountains and the city: the Tuscan Apennines in the early Middle Ages'' (1988) 
* ''City and countryside in Late Medieval and Renaissance Italy: essays presented to Philip Jones'' edited by Trevor Dean and Chris Wickham. (1990)
* ''Land and power : studies in Italian and European social history, 400-1200'' (1994)
* ''Community and clientele in twelfth-century Tuscany : the origins of the rural commune in the plain of Lucca'' (1998)  
* ''Courts and conflict in twelfth-century Tuscany'' (2003)
* ''[[Framing the early Middle Ages: Europe and the Mediterranean 400-800]]'' (2005)
* ''Marxist History-Writing for the Twenty-First Century'' (2007; editor)
* ''The Inheritance Of Rome: A History of Europe from 400 to 1000'' (2009)

===Symbola===
* 'Un pas vers le moyen âge' in ''Les campagnes de la Gaule à la fin de l'Antiquité'' (ed. P. Ouzoulias et al.), (Antibes, 2001) pp. 555-67
* 'Medieval studies and the British School at Rome', ''Papers of the British School at Rome''. Vol lxix (2001) pp. 35-48
* 'Paludi e miniere nella Maremma toscana, XI-XIII secoli' in ''Castrum'' 7 (ed. J.-M. Martin), (Rome, 2001) pp. 451-66
* (with E. Fentress), 'La valle dell'Albegna fra i secoli VII e XIV' in ''Siena e Maremma nel Medioevo'' (ed. M. Ascheri), (Sienna, 2001) pp. 59-82
* 'Rural economy and society' in ''Italy in the early Middle Ages'' (ed. C. La Rocca), (Oxford, 2001) pp. 118-43
* 'Society' in ''The Early Middle Ages'' (ed. R. McKitterick), (Oxford, 2001) pp. 59-94
* 'Una valutazione sull'archeologia medievale italiana', ''Quaderni storici''. Vol cvi (2001) pp. 295-301
* 'Comunidades rurales y señorio debil: el caso del norte de Italia, 1050-1250' in ''Comunidades locales y poderes feudales en la Edad media'' (ed. I. Álvarez), (Logroño, 2001) pp. 395-415

{{anni vitae|1950|2026|Wickham, Christopherus Ioannes}}
[[Categoria:Historici Britanniae]]
[[Categoria:Professores Universitatis Oxoniensis]]</text>
      <sha1>q6fb5s1y7twu89scefu7e7zkt9s7ug2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lepidoptera</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72334</id>
    <revision>
      <id>3996455</id>
      <parentid>3770541</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T22:40:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3996455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7879" sha1="t36vnivh9n96wxcwvr6m2dk8yh85km4" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = Lepidoptera
| image = LeopardMothBlueSpots_edit2.jpg
| image_width = 225px
| image_caption = ''[[Hypercompe scribonia]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Arthropoda]]
| classis = [[Insecta]]
| subclassis = [[Pterygota]]
| infraclassis = [[Neoptera]]
| superordo = [[Endopterygota]]
| ordo = '''Lepidoptera'''
| ordo_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]]
| subdivision_ranks = [[Subordo|Subordines]]
| subdivision =
*[[Aglossata]]
*[[Glossata]]
*[[Heterobathmiina]]
*[[Zeugloptera]]
}}
[[Fasciculus:Butterfly parts.svg|thumb|upright=1.4|Partes papilionis adulti ([[Anglice]] designatae)]]
[[Fasciculus:Caterpillar morphology diagram.svg|thumb|upright=1.4|Partes [[larva]]e ([[eruca (larva)|erucae]]): A, [[caput]]; B, [[thorax]]; C, [[abdomen]]: 1, scutum prothoracicum, 2, [[spiraculum (arthropoda)|spiracula]], 3, [[crus|crura vera]], 4, procrura midabdominalia,{{dubsig}} 5, procrus analis{{dubsig}} 6, lamina analis,{{dubsig}} 7, [[tentaculum]]&amp;thinsp;; a, [[oculus]], b, [[stemma]]ta (ocelli), c, [[antenna]], d, [[mandibula]], e, [[labrum]], f, triangulus frontalis.]]
'''Lepidoptera''' (compositum ex verbis [[Lingua Graeca antiqua|Graecis]] λεπίς [e stirpe λεπίδ-] 'squama' + πτερόν 'ala'&lt;ref name=&quot;Etymology&quot;&gt;Nomen a [[Carolus Linnaeus|Linnaeo]] anno [[1735]] factum.&lt;/ref&gt;) sunt magnus [[insecta|insectorum]] [[ordo (taxinomia)|ordo]], cui sunt 174&amp;thinsp;250 [[species (taxinomia)|specierum]] aestimatarum,&lt;ref name=&quot;Taxome1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ucl.ac.uk/taxome/lepnos.html |title=Taxonomy of Lepidoptera: the scale of the problem |author=Mallet, Jim |date=12 Iunii 2007 |work=The Lepidoptera Taxome Project |publisher=University College, London |accessdate=8 Februarii 2011}}.&lt;/ref&gt; quae in 126 [[Familia (taxinomia)|familias]]&lt;ref name=&quot;Capinera&quot;&gt;{{Cite book |last=Capinera |first=John L. |title=Encyclopedia of Entomology |publisher=[[Springer Science+Business Media|Springer]] |year=[[2008]] |edition=2a |volume=4 |pages=626–672 |chapter=Butterflies and moths |isbn=978140206242 |url=http://books.google.com/?id=i9ITMiiohVQC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q=Butterflies%20and%20Moths%20(Lepidoptera)}}.&lt;/ref&gt; et 46 [[superfamilia|superfamilias]] digeruntur.&lt;ref name=&quot;Taxome1&quot;/&gt; 

Ordo lepidopterorum est ex latissime agnotis insectorum [[tellus|orbis terrarum]] ordinibus,&lt;ref name=&quot;Resh &amp; Carde&quot;&gt;{{cite book|last1=Powell |first1=Jerry A. |editor2-last=Cardé|editor2-first=Ring T.|editor1-first=Vincent H. |editor1-last=Resh |editor1-link=|title=Encyclopedia of Insects |url=http://books.google.co.in/books?id=wrMcPwAACAAJ |accessdate=14 Novembris 2010 |type=|edition=2 (illustrated) |pages=557–587|series= |volume= |date= |year=2009 |publisher=Academic Press |location=|isbn=9780123741448 |page=|chapter=Lepidoptera}}.&lt;/ref&gt; cui sunt insecta [[Heterocera]] haud sollemni more appellata et tres superfamiliae [[Rhopalocera]] simile appellatae: [[Papilionoidea]], [[Hesperioidea]], [[Hedyloidea]]. Lepidoptera multas exhibent fundamentalis [[corpus (physica)|corporis]] formae variationes, quae utilitates in modis [[vita|vivendi]] et [[distributio geographica|distributione]] eis dederunt. Aestimationes recentiores subiciunt ordini esse plures species quam olim putatas,&lt;ref name=&quot;Inventory&quot;&gt;{{cite book |editor= Z.-Q. Zhang &amp; W. A. Shear |year=2007 |title= Linnaeus Tercentenary: Progress in Invertebrate Taxonomy (''Zootaxa'' 1668) |publisher=Magnolia Press|isbn=9780126906479 |url=http://www.lepidoptera.ee/images/lingid/Zootaxa1668p699.pdf |accessdate=2 Martii 2010 |author=Kristensen, Niels P.; Scoble, M. J. &amp; Karsholt, Ole|chapter=Lepidoptera phylogeny and systematics: the state of inventorying moth and butterfly diversity |pages=699–747}}.&lt;/ref&gt; et ordinem inter quattuor &quot;speciosissimis&quot; ordinibus esse, cum [[Hymenoptera|Hymenopteris]], [[Diptera|Dipteris]], et [[Coleoptera|Coleopteris]].&lt;ref name=&quot;Resh &amp; Carde&quot; /&gt;

{{NexInt}}
{{div col|2}}
*''[[Autographa jota]]''
*''[[Ceromitia delta]]''
*[[Cryptonephridium]]
*''[[Haggardia]]''
*''[[Lacanobia w-latinum]]''
*[[Lophocoronoidea]]
*''[[Papilio]]''
*[[Pilifer]]
*[[Pyralidae]]
*[[Spilaethalida]]
{{div col end}}

==Notae==
&lt;references/&gt;

==Bibliographia==
*Kristensen, N. P., ed. [[1999]]. ''Lepidoptera, Moths and Butterflies.'' Vol. 1: Evolution, Systematics, and Biogeography. Handbuch der Zoologie. Eine Naturgeschichte der Stämme des Tierreiches / Handbook of Zoology. A Natural History of the phyla of the Animal Kingdom. Band / Volume IV Arthropoda: Insecta Teilband / pars 35. Berolini, Novi Eboraci: Walter de Gruyter.
*Nemos, F., [[1895]]. [https://web.archive.org/web/20110724175753/http://epic.awi.de/Publications/Dem1895a.pdf ''Europas bekannteste Schmetterlinge. Beschreibung der wichtigsten Arten und Anleitung zur Kenntnis und zum Sammeln der Schmetterlinge und Raupen.''] Berolini: Oestergaard Verlag.
*Nye, I. W. B., et D. S. Fletcher. [[1991]]. ''Generic Names of Moths of the World.'' Vol. 6. Londinii: Trustees of the British Museum (Natural History).
*O'Toole, Christopher. [[2002]]. ''Firefly Encyclopedia of Insects and Spiders.'' ISBN 1552976122.

== Nexus externi ==
{{fontes biologici}}

===Situs varii===
*[https://web.archive.org/web/20150831043312/http://lepidoptera.pro/ Lepidoptera] apud situm Lepidoptera.pro
*{{ITIS |id=117232 |taxon=Lepidoptera}}
*[http://bcrc.bio.umass.edu/kunkel/Moths/ Historic Moth illustrations]
*[https://web.archive.org/web/20121115112054/http://exhibits.mannlib.cornell.edu/franclemont/ Literatura entomologica in Bibliotheca Entomologiae Comstock in Universitate Cornelliana] apud situm exhibits.mannlib.cornell.edu (Caught Between the Pages: Treasures from the Franclemont Collection)
*[https://web.archive.org/web/20120627225755/http://www.entomologische-literatur.de/startseite.html &quot;Literaturatenbank&quot;] apud situm entomologische-literatur.de

===Situs geographice ordinati===
====Europa omnis====
*[http://www.lepidoptera.eu/ Lepidoptera Europaea] a Christophoro Jonko, apud situm lepidoptera.eu
*[http://www.leps.it/ Lepidoptera Europae et Africae Septentrionalis] apud situm leps.it
*[http://home.hccnet.nl/bernard.fransen/0testsite/0testsite/ Photogrammata Lepidopterorum Europaeorum] apud situm home.hccnet.nl

====Europa: civitates et regiones====
*[http://www.imagenesdeasturias.com/web/panoramicas_graonet/mariposas_de_asturias/index_mariposas.htm Lepidoptera Asturiarum Hispaniae] apud situm imagenesdeasturias.com
*[http://www.ukmoths.force9.co.uk/ Lepidoptera Britannica] apud situm ukmoths.force9.co.uk
*[http://www.butterfliesofbulgaria.com/ Lepidoptera Bulgariae] apud situm butterfliesofbulgaria.com
*[http://www.leps.nl/ Lepidoptera Nederlandica] apud situm leps.nl
*[http://www.lepidoptera.no/ Lepidoptera Norvegica] apud situm lepidoptera.no (permulta photogrammata)
*[http://www.motylpodlaski.pl/ Lepidoptera Polonica] apud situm motylpodlaski.pl
*[http://www.lepidoptera.se/en/ Lepidoptera Suecica] apud situm lepidoptera.se

====Asia====
*[http://www.jpmoth.org/ Lepidoptera Iaponica] apud situm jpmoth.org (Japmoth)
*[http://yutaka.it-n.jp/papi.html Lepidoptera Indosinica] apud situm yutaka.it-n.jp
*[https://web.archive.org/web/20120413154937/http://leptr.org/ Lepidoptera Turcica] apud situm leptr.org
*[https://web.archive.org/web/20070831024957/http://pisum.bionet.nsc.ru/kosterin/korgor/index.htm Lepidoptera Russica Asiae] apud situm pisum.bionet.nsc.ru

====Mare Caribaeum====
*[http://www.inra.fr/internet/Produits/PAPILLON/index.htm Lepidoptera Antillarum Francicarum] apud situm inra.fr
*[http://www.mbarnes.force9.co.uk/jamaicamoths/jamaicahome.htm Lepidoptera Iamaicana] apud situm mbarnes.force9.co.uk

====Media viciana====
{{Wikispecies|Lepidoptera}}&lt;!--
{{Wikibooks|Dichotomous Key|Lepidoptera}}--&gt;
{{CommuniaCat|Lepidoptera}}

[[Categoria:Lepidoptera| ]]
[[Categoria:Taxa Linnaei]]
[[Categoria:Taxa 1758]]

{{Myrias|Biologia}}</text>
      <sha1>t36vnivh9n96wxcwvr6m2dk8yh85km4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Quintus Hortensius Hortalus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73815</id>
    <revision>
      <id>3996410</id>
      <parentid>3995949</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:49:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <origin>3996410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4824" sha1="ta0xovncac4ny2cj1jg6mbmjh62jjmm" xml:space="preserve">'''Quintus Hortensius Hortalus''' (natus anno [[114 a.C.n.]]; mortuus [[50 a.C.n.]]) fuit [[consul]] [[Roma antiqua|Romanus]] anno [[69 a.C.n.|69]], scriptor oratorque cui [[Marcus Tullius Cicero]] fuit aemulus. In republica senatorum partibus favebat: ita anno 67 contra [[Lex Gabinia|legem Gabiniam]] et anno 66 contra [[Lex Manilia|legem Maniliam]] quae imperia extraordinaria Pompeio conferebant eloquenter sed frustra dixit&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 51-53&lt;/ref&gt;.


== De moribus gastronomicis ==
Fuit et [[gastronomus]] late notus. [[Vivarium|Vivaria]] piscium habuit quae [[Bauli]]s [[Campania]]e instituit;&lt;ref&gt;{{Pnh}} 8.211, 9.170, 9.172&lt;/ref&gt; sed (sic dicit persona dialogi [[Varro Reatinus|Varronis]]) &quot;cum piscinas haberet magna pecunia aedificatas ad Baulos, ita saepe cum eo ad villam fui, ut illum sciam semper in cenam pisces [[Puteoli|Puteolos]] mittere emptum solitum&quot;.&lt;ref&gt;[[Varro Reatinus|Varro]], ''[[De re rustica (Varro)|De re rustica]]'' 3.17.5&lt;/ref&gt; et vivarium (&quot;therotrophium&quot;) ferorum iuxta [[Laurentum]] de quo Varro sic narrat:
:&quot;Ego vero,&quot; inquit [Axius], &quot;apud Q. Hortensium cum in agro Laurenti essem, ibi istuc magis {{Polytonic|θρᾳκικῶς}} fieri vidi. Nam silva erat, ut dicebat, supra quinquaginta [[iugerum]] maceria saepta, quod non [[leporarium]], sed therotrophium appellabat. Ibi erat locus excelsus, ubi [[triclinium|triclinio]] posito cenabamus, quo [[Orpheus|Orphea]] vocari iussit. Qui cum eo venisset cum stola et cithara cantare esset iussus, bucina inflavit, ut tanta circumfluxerit nos [[cervus|cervorum]] [[aper|aprorum]] et ceterarum quadripedum multitudo, ut non minus formosum mihi visum sit spectaculum, quam in [[Circus Maximus|Circo Maximo]] aedilium sine Africanis bestiis cum fiunt venationes (Varro, ''[[De re rustica (Varro)|De re rustica]]'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/L/Roman/Texts/Varro/de_Re_Rustica/3*.html 3.13.1-3]).

Hortensius ante annum 67 [[augur]] creatus est; in [[cena Hortensii Hortali aditialis|cenam aditialem]] ille primus Romanorum [[pavo (avis)|pavonem]] cibi gratia occidit, quod &quot;potius ... luxuriosi quam severi ... laudabant&quot;.&lt;ref&gt;Varro, ''De re rustica'' 3.6.6; cf. {{Pnh}} 10.45.&lt;/ref&gt; De vinis ab Hortensio Hortalo relictis sic [[Plinius maior|Plinius]] [[Varro Reatinus|Varronem]] citat: &quot;''[[Gaius Sentius|C. Sentius]], quem praetorem vidimus, [[Chium vinum]] suam domum inlatum dicebat tum primum, cum sibi cardiaco medicus dedisset: Hortensius super X [[cadus|cadum]] ''[i.e. 10&amp;nbsp;000 cados]'' heredi reliquit''. Hactenus Varro.&quot;&lt;ref&gt;{{Pnh}} 14.96.&lt;/ref&gt; 

== De causis ==
Inter alios
* anno [[63 a.C.n.]] [[Lucius Licinius Murena|Lucium Licinium Murenam]] consulem designatum una cum Crasso et [[Pro Murena|Cicerone]] in iudicio de ambitu a competitore [[Servius Sulpicius Rufus|Servio Sulpicio]] accusatum defendit.
* anno [[62 a.C.n.]] [[Publius Cornelius Sylla|Publium Cornelium Syllam]] una cum Cicerone defendit, [[Catilinae coniuratio|coniurationis cum Catilina]] a [[Lucius Manlius Torquatus (praetor 49 a.C.n.)|Lucio Manlio Torquato]] accusatum. Hortensius crimen de prima coniuratione refutare debebat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[Pro Sulla]]'' 11-21.&lt;/ref&gt;, Cicero de magna coniuratione quam ipse represserat oraturus erat.
* anno 60 Valerium quendam defendit qui absolutus est&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.3.1&lt;/ref&gt;
* anno [[56 a.C.n.]] una cum Cicerone (''[[Pro Sestio]]'') defendit Publium Sestium de vi e [[Tribunus plebis|tribunatu]] accusatum contra [[Publius Clodius Pulcher|Clodianos]] et Caesarianos.
* anno [[54 a.C.n.]] cum multis aliis patronis [[Marcus Aemilius Scaurus (iunior)|Marcum Aemilium Scaurum]] defendit&lt;ref&gt;[[Asconius]], ad ''Pro M. Scauro'', argumentum. [https://www.thelatinlibrary.com/asconius.html Textus] &lt;/ref&gt;

== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references /&gt;&lt;/div&gt;

== Bibliographia ==
* &quot;Hortensius.7&quot; in {{KP}}
* Jerome S. Arkenberg, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4436295 Licinii Murenae, Terentii Varrones, and Varrones Murenae: I. A Prosopographical Study of Three Roman Families]&quot; in ''Historia'' vol. 42 (1993) pp. 326-351 (vide pp. 334-335)

{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marcus Licinius Crassus]] I et [[Gnaeus Pompeius Magnus]] I|
annus= 69 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Creticus|Quinto Caecilio Metello Cretico]]|
successores=[[Lucius Caecilius Metellus (consul 68 a.C.n.)|Lucius Caecilius Marcellus]] et [[Quintus Marcius Rex]]}}

{{Bio-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Hortensius Hortalus, Quintus}}

[[Categoria:Nati 114 a.C.n.]]
[[Categoria:Mortui 50 a.C.n.]]
[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Oratores]]
[[Categoria:Scriptores Italiae antiquae]]
[[Categoria:Auctores Latini antiqui]]
[[Categoria:Ganeones]]
[[Categoria:Augures]]
[[Categoria:Gens Hortensia]]</text>
      <sha1>ta0xovncac4ny2cj1jg6mbmjh62jjmm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996411</id>
      <parentid>3996410</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:50:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* De causis */</comment>
      <origin>3996411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4845" sha1="5iaxzmqt5ax62rgw5llcka8rre0fx3u" xml:space="preserve">'''Quintus Hortensius Hortalus''' (natus anno [[114 a.C.n.]]; mortuus [[50 a.C.n.]]) fuit [[consul]] [[Roma antiqua|Romanus]] anno [[69 a.C.n.|69]], scriptor oratorque cui [[Marcus Tullius Cicero]] fuit aemulus. In republica senatorum partibus favebat: ita anno 67 contra [[Lex Gabinia|legem Gabiniam]] et anno 66 contra [[Lex Manilia|legem Maniliam]] quae imperia extraordinaria Pompeio conferebant eloquenter sed frustra dixit&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 51-53&lt;/ref&gt;.


== De moribus gastronomicis ==
Fuit et [[gastronomus]] late notus. [[Vivarium|Vivaria]] piscium habuit quae [[Bauli]]s [[Campania]]e instituit;&lt;ref&gt;{{Pnh}} 8.211, 9.170, 9.172&lt;/ref&gt; sed (sic dicit persona dialogi [[Varro Reatinus|Varronis]]) &quot;cum piscinas haberet magna pecunia aedificatas ad Baulos, ita saepe cum eo ad villam fui, ut illum sciam semper in cenam pisces [[Puteoli|Puteolos]] mittere emptum solitum&quot;.&lt;ref&gt;[[Varro Reatinus|Varro]], ''[[De re rustica (Varro)|De re rustica]]'' 3.17.5&lt;/ref&gt; et vivarium (&quot;therotrophium&quot;) ferorum iuxta [[Laurentum]] de quo Varro sic narrat:
:&quot;Ego vero,&quot; inquit [Axius], &quot;apud Q. Hortensium cum in agro Laurenti essem, ibi istuc magis {{Polytonic|θρᾳκικῶς}} fieri vidi. Nam silva erat, ut dicebat, supra quinquaginta [[iugerum]] maceria saepta, quod non [[leporarium]], sed therotrophium appellabat. Ibi erat locus excelsus, ubi [[triclinium|triclinio]] posito cenabamus, quo [[Orpheus|Orphea]] vocari iussit. Qui cum eo venisset cum stola et cithara cantare esset iussus, bucina inflavit, ut tanta circumfluxerit nos [[cervus|cervorum]] [[aper|aprorum]] et ceterarum quadripedum multitudo, ut non minus formosum mihi visum sit spectaculum, quam in [[Circus Maximus|Circo Maximo]] aedilium sine Africanis bestiis cum fiunt venationes (Varro, ''[[De re rustica (Varro)|De re rustica]]'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/L/Roman/Texts/Varro/de_Re_Rustica/3*.html 3.13.1-3]).

Hortensius ante annum 67 [[augur]] creatus est; in [[cena Hortensii Hortali aditialis|cenam aditialem]] ille primus Romanorum [[pavo (avis)|pavonem]] cibi gratia occidit, quod &quot;potius ... luxuriosi quam severi ... laudabant&quot;.&lt;ref&gt;Varro, ''De re rustica'' 3.6.6; cf. {{Pnh}} 10.45.&lt;/ref&gt; De vinis ab Hortensio Hortalo relictis sic [[Plinius maior|Plinius]] [[Varro Reatinus|Varronem]] citat: &quot;''[[Gaius Sentius|C. Sentius]], quem praetorem vidimus, [[Chium vinum]] suam domum inlatum dicebat tum primum, cum sibi cardiaco medicus dedisset: Hortensius super X [[cadus|cadum]] ''[i.e. 10&amp;nbsp;000 cados]'' heredi reliquit''. Hactenus Varro.&quot;&lt;ref&gt;{{Pnh}} 14.96.&lt;/ref&gt; 

== De causis ==
Inter alias has causas suscepit:
* anno [[63 a.C.n.]] [[Lucius Licinius Murena|Lucium Licinium Murenam]] consulem designatum una cum Crasso et [[Pro Murena|Cicerone]] in iudicio de ambitu a competitore [[Servius Sulpicius Rufus|Servio Sulpicio]] accusatum defendit.
* anno [[62 a.C.n.]] [[Publius Cornelius Sylla|Publium Cornelium Syllam]] una cum Cicerone defendit, [[Catilinae coniuratio|coniurationis cum Catilina]] a [[Lucius Manlius Torquatus (praetor 49 a.C.n.)|Lucio Manlio Torquato]] accusatum. Hortensius crimen de prima coniuratione refutare debebat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[Pro Sulla]]'' 11-21.&lt;/ref&gt;, Cicero de magna coniuratione quam ipse represserat oraturus erat.
* anno 60 Valerium quendam defendit qui absolutus est&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.3.1&lt;/ref&gt;
* anno [[56 a.C.n.]] una cum Cicerone (''[[Pro Sestio]]'') defendit Publium Sestium de vi e [[Tribunus plebis|tribunatu]] accusatum contra [[Publius Clodius Pulcher|Clodianos]] et Caesarianos.
* anno [[54 a.C.n.]] cum multis aliis patronis [[Marcus Aemilius Scaurus (iunior)|Marcum Aemilium Scaurum]] defendit&lt;ref&gt;[[Asconius]], ad ''Pro M. Scauro'', argumentum. [https://www.thelatinlibrary.com/asconius.html Textus] &lt;/ref&gt;

== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references /&gt;&lt;/div&gt;

== Bibliographia ==
* &quot;Hortensius.7&quot; in {{KP}}
* Jerome S. Arkenberg, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4436295 Licinii Murenae, Terentii Varrones, and Varrones Murenae: I. A Prosopographical Study of Three Roman Families]&quot; in ''Historia'' vol. 42 (1993) pp. 326-351 (vide pp. 334-335)

{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marcus Licinius Crassus]] I et [[Gnaeus Pompeius Magnus]] I|
annus= 69 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Creticus|Quinto Caecilio Metello Cretico]]|
successores=[[Lucius Caecilius Metellus (consul 68 a.C.n.)|Lucius Caecilius Marcellus]] et [[Quintus Marcius Rex]]}}

{{Bio-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Hortensius Hortalus, Quintus}}

[[Categoria:Nati 114 a.C.n.]]
[[Categoria:Mortui 50 a.C.n.]]
[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Oratores]]
[[Categoria:Scriptores Italiae antiquae]]
[[Categoria:Auctores Latini antiqui]]
[[Categoria:Ganeones]]
[[Categoria:Augures]]
[[Categoria:Gens Hortensia]]</text>
      <sha1>5iaxzmqt5ax62rgw5llcka8rre0fx3u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996412</id>
      <parentid>3996411</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:50:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <origin>3996412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4873" sha1="mwxeogaxl6e3yyu6tg6wfvddqzbrauc" xml:space="preserve">'''Quintus Hortensius Hortalus''' (natus anno [[114 a.C.n.]]; mortuus [[50 a.C.n.]]) fuit [[consul]] [[Roma antiqua|Romanus]] anno [[69 a.C.n.|69]], scriptor oratorque cui [[Marcus Tullius Cicero]] fuit aemulus. In republica senatorum partibus favebat: ita anno [[67 a.C.n.|67]] contra [[Lex Gabinia|legem Gabiniam]] et anno [[66 a.C.n.|66]] contra [[Lex Manilia|legem Maniliam]] quae imperia extraordinaria Pompeio conferebant eloquenter sed frustra dixit&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 51-53&lt;/ref&gt;.


== De moribus gastronomicis ==
Fuit et [[gastronomus]] late notus. [[Vivarium|Vivaria]] piscium habuit quae [[Bauli]]s [[Campania]]e instituit;&lt;ref&gt;{{Pnh}} 8.211, 9.170, 9.172&lt;/ref&gt; sed (sic dicit persona dialogi [[Varro Reatinus|Varronis]]) &quot;cum piscinas haberet magna pecunia aedificatas ad Baulos, ita saepe cum eo ad villam fui, ut illum sciam semper in cenam pisces [[Puteoli|Puteolos]] mittere emptum solitum&quot;.&lt;ref&gt;[[Varro Reatinus|Varro]], ''[[De re rustica (Varro)|De re rustica]]'' 3.17.5&lt;/ref&gt; et vivarium (&quot;therotrophium&quot;) ferorum iuxta [[Laurentum]] de quo Varro sic narrat:
:&quot;Ego vero,&quot; inquit [Axius], &quot;apud Q. Hortensium cum in agro Laurenti essem, ibi istuc magis {{Polytonic|θρᾳκικῶς}} fieri vidi. Nam silva erat, ut dicebat, supra quinquaginta [[iugerum]] maceria saepta, quod non [[leporarium]], sed therotrophium appellabat. Ibi erat locus excelsus, ubi [[triclinium|triclinio]] posito cenabamus, quo [[Orpheus|Orphea]] vocari iussit. Qui cum eo venisset cum stola et cithara cantare esset iussus, bucina inflavit, ut tanta circumfluxerit nos [[cervus|cervorum]] [[aper|aprorum]] et ceterarum quadripedum multitudo, ut non minus formosum mihi visum sit spectaculum, quam in [[Circus Maximus|Circo Maximo]] aedilium sine Africanis bestiis cum fiunt venationes (Varro, ''[[De re rustica (Varro)|De re rustica]]'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/L/Roman/Texts/Varro/de_Re_Rustica/3*.html 3.13.1-3]).

Hortensius ante annum 67 [[augur]] creatus est; in [[cena Hortensii Hortali aditialis|cenam aditialem]] ille primus Romanorum [[pavo (avis)|pavonem]] cibi gratia occidit, quod &quot;potius ... luxuriosi quam severi ... laudabant&quot;.&lt;ref&gt;Varro, ''De re rustica'' 3.6.6; cf. {{Pnh}} 10.45.&lt;/ref&gt; De vinis ab Hortensio Hortalo relictis sic [[Plinius maior|Plinius]] [[Varro Reatinus|Varronem]] citat: &quot;''[[Gaius Sentius|C. Sentius]], quem praetorem vidimus, [[Chium vinum]] suam domum inlatum dicebat tum primum, cum sibi cardiaco medicus dedisset: Hortensius super X [[cadus|cadum]] ''[i.e. 10&amp;nbsp;000 cados]'' heredi reliquit''. Hactenus Varro.&quot;&lt;ref&gt;{{Pnh}} 14.96.&lt;/ref&gt; 

== De causis ==
Inter alias has causas suscepit:
* anno [[63 a.C.n.]] [[Lucius Licinius Murena|Lucium Licinium Murenam]] consulem designatum una cum Crasso et [[Pro Murena|Cicerone]] in iudicio de ambitu a competitore [[Servius Sulpicius Rufus|Servio Sulpicio]] accusatum defendit.
* anno [[62 a.C.n.]] [[Publius Cornelius Sylla|Publium Cornelium Syllam]] una cum Cicerone defendit, [[Catilinae coniuratio|coniurationis cum Catilina]] a [[Lucius Manlius Torquatus (praetor 49 a.C.n.)|Lucio Manlio Torquato]] accusatum. Hortensius crimen de prima coniuratione refutare debebat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[Pro Sulla]]'' 11-21.&lt;/ref&gt;, Cicero de magna coniuratione quam ipse represserat oraturus erat.
* anno 60 Valerium quendam defendit qui absolutus est&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.3.1&lt;/ref&gt;
* anno [[56 a.C.n.]] una cum Cicerone (''[[Pro Sestio]]'') defendit Publium Sestium de vi e [[Tribunus plebis|tribunatu]] accusatum contra [[Publius Clodius Pulcher|Clodianos]] et Caesarianos.
* anno [[54 a.C.n.]] cum multis aliis patronis [[Marcus Aemilius Scaurus (iunior)|Marcum Aemilium Scaurum]] defendit&lt;ref&gt;[[Asconius]], ad ''Pro M. Scauro'', argumentum. [https://www.thelatinlibrary.com/asconius.html Textus] &lt;/ref&gt;

== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references /&gt;&lt;/div&gt;

== Bibliographia ==
* &quot;Hortensius.7&quot; in {{KP}}
* Jerome S. Arkenberg, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4436295 Licinii Murenae, Terentii Varrones, and Varrones Murenae: I. A Prosopographical Study of Three Roman Families]&quot; in ''Historia'' vol. 42 (1993) pp. 326-351 (vide pp. 334-335)

{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marcus Licinius Crassus]] I et [[Gnaeus Pompeius Magnus]] I|
annus= 69 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Creticus|Quinto Caecilio Metello Cretico]]|
successores=[[Lucius Caecilius Metellus (consul 68 a.C.n.)|Lucius Caecilius Marcellus]] et [[Quintus Marcius Rex]]}}

{{Bio-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Hortensius Hortalus, Quintus}}

[[Categoria:Nati 114 a.C.n.]]
[[Categoria:Mortui 50 a.C.n.]]
[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Oratores]]
[[Categoria:Scriptores Italiae antiquae]]
[[Categoria:Auctores Latini antiqui]]
[[Categoria:Ganeones]]
[[Categoria:Augures]]
[[Categoria:Gens Hortensia]]</text>
      <sha1>mwxeogaxl6e3yyu6tg6wfvddqzbrauc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996413</id>
      <parentid>3996412</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:51:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <origin>3996413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4886" sha1="jbem5qt5spqkxvfuxv1xz8v2up57khk" xml:space="preserve">'''Quintus Hortensius Hortalus''' (natus anno [[114 a.C.n.]]; mortuus [[50 a.C.n.]]) fuit [[consul]] [[Roma antiqua|Romanus]] anno [[69 a.C.n.|69]], scriptor oratorque cui [[Marcus Tullius Cicero]] fuit aemulus. In republica senatorum partibus favebat: ita anno [[67 a.C.n.|67]] contra [[Lex Gabinia|legem Gabiniam]] et anno [[66 a.C.n.|66]] contra [[Lex Manilia|legem Maniliam]] quae imperia extraordinaria [[Pompeius|Pompeio]] conferebant eloquenter sed frustra dixit&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 51-53&lt;/ref&gt;.


== De moribus gastronomicis ==
Fuit et [[gastronomus]] late notus. [[Vivarium|Vivaria]] piscium habuit quae [[Bauli]]s [[Campania]]e instituit;&lt;ref&gt;{{Pnh}} 8.211, 9.170, 9.172&lt;/ref&gt; sed (sic dicit persona dialogi [[Varro Reatinus|Varronis]]) &quot;cum piscinas haberet magna pecunia aedificatas ad Baulos, ita saepe cum eo ad villam fui, ut illum sciam semper in cenam pisces [[Puteoli|Puteolos]] mittere emptum solitum&quot;.&lt;ref&gt;[[Varro Reatinus|Varro]], ''[[De re rustica (Varro)|De re rustica]]'' 3.17.5&lt;/ref&gt; et vivarium (&quot;therotrophium&quot;) ferorum iuxta [[Laurentum]] de quo Varro sic narrat:
:&quot;Ego vero,&quot; inquit [Axius], &quot;apud Q. Hortensium cum in agro Laurenti essem, ibi istuc magis {{Polytonic|θρᾳκικῶς}} fieri vidi. Nam silva erat, ut dicebat, supra quinquaginta [[iugerum]] maceria saepta, quod non [[leporarium]], sed therotrophium appellabat. Ibi erat locus excelsus, ubi [[triclinium|triclinio]] posito cenabamus, quo [[Orpheus|Orphea]] vocari iussit. Qui cum eo venisset cum stola et cithara cantare esset iussus, bucina inflavit, ut tanta circumfluxerit nos [[cervus|cervorum]] [[aper|aprorum]] et ceterarum quadripedum multitudo, ut non minus formosum mihi visum sit spectaculum, quam in [[Circus Maximus|Circo Maximo]] aedilium sine Africanis bestiis cum fiunt venationes (Varro, ''[[De re rustica (Varro)|De re rustica]]'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/L/Roman/Texts/Varro/de_Re_Rustica/3*.html 3.13.1-3]).

Hortensius ante annum 67 [[augur]] creatus est; in [[cena Hortensii Hortali aditialis|cenam aditialem]] ille primus Romanorum [[pavo (avis)|pavonem]] cibi gratia occidit, quod &quot;potius ... luxuriosi quam severi ... laudabant&quot;.&lt;ref&gt;Varro, ''De re rustica'' 3.6.6; cf. {{Pnh}} 10.45.&lt;/ref&gt; De vinis ab Hortensio Hortalo relictis sic [[Plinius maior|Plinius]] [[Varro Reatinus|Varronem]] citat: &quot;''[[Gaius Sentius|C. Sentius]], quem praetorem vidimus, [[Chium vinum]] suam domum inlatum dicebat tum primum, cum sibi cardiaco medicus dedisset: Hortensius super X [[cadus|cadum]] ''[i.e. 10&amp;nbsp;000 cados]'' heredi reliquit''. Hactenus Varro.&quot;&lt;ref&gt;{{Pnh}} 14.96.&lt;/ref&gt; 

== De causis ==
Inter alias has causas suscepit:
* anno [[63 a.C.n.]] [[Lucius Licinius Murena|Lucium Licinium Murenam]] consulem designatum una cum Crasso et [[Pro Murena|Cicerone]] in iudicio de ambitu a competitore [[Servius Sulpicius Rufus|Servio Sulpicio]] accusatum defendit.
* anno [[62 a.C.n.]] [[Publius Cornelius Sylla|Publium Cornelium Syllam]] una cum Cicerone defendit, [[Catilinae coniuratio|coniurationis cum Catilina]] a [[Lucius Manlius Torquatus (praetor 49 a.C.n.)|Lucio Manlio Torquato]] accusatum. Hortensius crimen de prima coniuratione refutare debebat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[Pro Sulla]]'' 11-21.&lt;/ref&gt;, Cicero de magna coniuratione quam ipse represserat oraturus erat.
* anno 60 Valerium quendam defendit qui absolutus est&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.3.1&lt;/ref&gt;
* anno [[56 a.C.n.]] una cum Cicerone (''[[Pro Sestio]]'') defendit Publium Sestium de vi e [[Tribunus plebis|tribunatu]] accusatum contra [[Publius Clodius Pulcher|Clodianos]] et Caesarianos.
* anno [[54 a.C.n.]] cum multis aliis patronis [[Marcus Aemilius Scaurus (iunior)|Marcum Aemilium Scaurum]] defendit&lt;ref&gt;[[Asconius]], ad ''Pro M. Scauro'', argumentum. [https://www.thelatinlibrary.com/asconius.html Textus] &lt;/ref&gt;

== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references /&gt;&lt;/div&gt;

== Bibliographia ==
* &quot;Hortensius.7&quot; in {{KP}}
* Jerome S. Arkenberg, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4436295 Licinii Murenae, Terentii Varrones, and Varrones Murenae: I. A Prosopographical Study of Three Roman Families]&quot; in ''Historia'' vol. 42 (1993) pp. 326-351 (vide pp. 334-335)

{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marcus Licinius Crassus]] I et [[Gnaeus Pompeius Magnus]] I|
annus= 69 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Creticus|Quinto Caecilio Metello Cretico]]|
successores=[[Lucius Caecilius Metellus (consul 68 a.C.n.)|Lucius Caecilius Marcellus]] et [[Quintus Marcius Rex]]}}

{{Bio-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Hortensius Hortalus, Quintus}}

[[Categoria:Nati 114 a.C.n.]]
[[Categoria:Mortui 50 a.C.n.]]
[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Oratores]]
[[Categoria:Scriptores Italiae antiquae]]
[[Categoria:Auctores Latini antiqui]]
[[Categoria:Ganeones]]
[[Categoria:Augures]]
[[Categoria:Gens Hortensia]]</text>
      <sha1>jbem5qt5spqkxvfuxv1xz8v2up57khk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cheikh Hamidou Kane</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75536</id>
    <revision>
      <id>3996556</id>
      <parentid>3713654</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T10:38:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="635" sha1="nb7buagvbifggnbg1k9j7bfrk9vpevv" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}
'''Cheikh Hamidou Kane''' (natus in [[Matam]] die [[3 Aprilis]] [[1928]] et [[4 Octobris]] [[2026]] [[Dakar]]e mortuus) est [[scriptor]] [[Senegalia|Senegalicus]].

== Nexus externi ==
{{communiaCat|Cheikh Hamidou Kane}}

* [https://web.archive.org/web/20090504084252/http://linguaromana.byu.edu/Kane4.html Colloqium percontativum]
* [https://web.archive.org/web/20100614062958/http://linguaromana.byu.edu/kane.html Colloqium percontativum interretiale anno 2002]

{{scriptor-stipula}}

{{annivitae|1928|2026|Kane, Cheikh Hamidou}}

[[Categoria:Auctores Francogallici]]
[[Categoria:Scriptores Senegaliae]]</text>
      <sha1>nb7buagvbifggnbg1k9j7bfrk9vpevv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996557</id>
      <parentid>3996556</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T10:38:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="636" sha1="69afbdc8nmwdiikanlpsugj9bx0piya" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}
'''Cheikh Hamidou Kane''' (natus in [[Matam]] die [[3 Aprilis]] [[1928]] et [[4 Octobris]] [[2026]] [[Dakar]]e mortuus) est [[scriptor]] [[Senegalia|Senegalicus]].

== Nexus externi ==
{{communiaCat|Cheikh Hamidou Kane}}

* [https://web.archive.org/web/20090504084252/http://linguaromana.byu.edu/Kane4.html Colloqium percontativum]
* [https://web.archive.org/web/20100614062958/http://linguaromana.byu.edu/kane.html Colloqium percontativum interretiale anno 2002]

{{scriptor-stipula}}

{{anni vitae|1928|2026|Kane, Cheikh Hamidou}}

[[Categoria:Auctores Francogallici]]
[[Categoria:Scriptores Senegaliae]]</text>
      <sha1>69afbdc8nmwdiikanlpsugj9bx0piya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Al-Yamīn Zarwāl</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75855</id>
    <revision>
      <id>3996531</id>
      <parentid>3710463</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T09:32:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1195" sha1="meje6pws2pkextb9ecldqwq85g1pewe" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
'''al-Yamīn Zarwāl''' seu litteris Arabicis ‏اليمين زروال‎ (natus [[Batna]]e die [[3 Iulii]] [[1941]] et [[28 Martii]] [[2026]] mortuus), [[res militaris|miles]], fuit ab anno [[1994]] usque ad annum [[1999]] [[Algerium|Algeri]] praeses. Alumnus est academiarum militarium in urbibus [[Cairus|Cairi]], [[Moscua]]e, [[Scholae militares Parisienses|Lutetiae]]; in patriam reditus praefectus factus est [[Schola Militaris Caesareae Iol|Scholae Militaris Caesareae Iol]].

== Nexus externus ==
* {{CIDOB|https://www.cidob.org/biografias_lideres_politicos/africa/argelia/liamin_zeroual|Liamín Zéroual}}
* [https://web.archive.org/web/20090804191329/http://www.elmouradia.dz/francais/presidence/portrait/zeroual.htm De Liamine Zéroual] apud Algerii praesidentiae paginas interretiales {{Ling |Francogallice}} 

{{bio-stipula}}

{{Praesides Rei Publicae Algerii}}

{{Anni vitae|1941|2026|Zeroual, Liamine}}

[[Categoria:Nati 1941]]
[[Categoria:Homines vivi]]
[[Categoria:Praesides Algerii]]
[[Categoria:Praeceptores Scholae Militaris Caesareae Iol]]
[[Categoria:Alumni scholarum militarium Parisiensium]]
[[Categoria:Alumni Academiae Militaris Aegyptiae]]</text>
      <sha1>meje6pws2pkextb9ecldqwq85g1pewe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996549</id>
      <parentid>3996531</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T10:23:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <comment>[[Project:HotCat|HotCat]]: -[[Categoria:Homines vivi]]</comment>
      <origin>3996549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1168" sha1="50dcmilidhcjx0mhkdh8zqo0fz7kg1y" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
'''al-Yamīn Zarwāl''' seu litteris Arabicis ‏اليمين زروال‎ (natus [[Batna]]e die [[3 Iulii]] [[1941]] et [[28 Martii]] [[2026]] mortuus), [[res militaris|miles]], fuit ab anno [[1994]] usque ad annum [[1999]] [[Algerium|Algeri]] praeses. Alumnus est academiarum militarium in urbibus [[Cairus|Cairi]], [[Moscua]]e, [[Scholae militares Parisienses|Lutetiae]]; in patriam reditus praefectus factus est [[Schola Militaris Caesareae Iol|Scholae Militaris Caesareae Iol]].

== Nexus externus ==
* {{CIDOB|https://www.cidob.org/biografias_lideres_politicos/africa/argelia/liamin_zeroual|Liamín Zéroual}}
* [https://web.archive.org/web/20090804191329/http://www.elmouradia.dz/francais/presidence/portrait/zeroual.htm De Liamine Zéroual] apud Algerii praesidentiae paginas interretiales {{Ling |Francogallice}} 

{{bio-stipula}}

{{Praesides Rei Publicae Algerii}}

{{Anni vitae|1941|2026|Zeroual, Liamine}}

[[Categoria:Nati 1941]]
[[Categoria:Praesides Algerii]]
[[Categoria:Praeceptores Scholae Militaris Caesareae Iol]]
[[Categoria:Alumni scholarum militarium Parisiensium]]
[[Categoria:Alumni Academiae Militaris Aegyptiae]]</text>
      <sha1>50dcmilidhcjx0mhkdh8zqo0fz7kg1y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996550</id>
      <parentid>3996549</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T10:23:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <comment>[[Project:HotCat|HotCat]]: -[[Categoria:Nati 1941]]</comment>
      <origin>3996550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1144" sha1="qzketqy98xma5ssayovpczxh32np0ms" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
'''al-Yamīn Zarwāl''' seu litteris Arabicis ‏اليمين زروال‎ (natus [[Batna]]e die [[3 Iulii]] [[1941]] et [[28 Martii]] [[2026]] mortuus), [[res militaris|miles]], fuit ab anno [[1994]] usque ad annum [[1999]] [[Algerium|Algeri]] praeses. Alumnus est academiarum militarium in urbibus [[Cairus|Cairi]], [[Moscua]]e, [[Scholae militares Parisienses|Lutetiae]]; in patriam reditus praefectus factus est [[Schola Militaris Caesareae Iol|Scholae Militaris Caesareae Iol]].

== Nexus externus ==
* {{CIDOB|https://www.cidob.org/biografias_lideres_politicos/africa/argelia/liamin_zeroual|Liamín Zéroual}}
* [https://web.archive.org/web/20090804191329/http://www.elmouradia.dz/francais/presidence/portrait/zeroual.htm De Liamine Zéroual] apud Algerii praesidentiae paginas interretiales {{Ling |Francogallice}} 

{{bio-stipula}}

{{Praesides Rei Publicae Algerii}}

{{Anni vitae|1941|2026|Zeroual, Liamine}}

[[Categoria:Praesides Algerii]]
[[Categoria:Praeceptores Scholae Militaris Caesareae Iol]]
[[Categoria:Alumni scholarum militarium Parisiensium]]
[[Categoria:Alumni Academiae Militaris Aegyptiae]]</text>
      <sha1>qzketqy98xma5ssayovpczxh32np0ms</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amara Essy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76583</id>
    <revision>
      <id>3996538</id>
      <parentid>3884534</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T09:50:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="940" sha1="h7to4p1whw1bhbivmpo22hycuk6319r" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}
''' Amara Essy''' (natus in ''[[Bouaké]]'' die [[20 Decembris]] [[1944]] et mortuus est die [[7 Aprilis]] [[2025]]) est rerum politicarum peritus et legatus e [[Litus Eburneum|Litore Eburneum]] cuius negotiorum externorum minister fuerat. Essy fuit etiam a a mense Septembri [[1994]] usque ad mensem Septembrem [[1995]] [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]] [[Communis Conventus (Consociatio Nationum)|Communis Conventus]] praeses.

== Nexus externus ==
* [http://www.un.org/ga/president/bios/bio49.shtml Biographia cum imagine] apud Consociationis Nationum paginas interretiales

{{bio-stipula}}
  
{{Consociationis Nationum Communis Conventus praesides}}
{{Praesides commissionis iuxta Unionem Africanam}}
{{Ministri rerum externarum Litoris Eburnei}}

{{Anni vitae|1944|2025|Essy, Amara}}

[[Categoria:Politici Litoris Eburnei]]
[[Categoria:Praesides Communis Conventus Consociationis Nationum]]</text>
      <sha1>h7to4p1whw1bhbivmpo22hycuk6319r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Angelus Rinaldi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>77207</id>
    <revision>
      <id>3996542</id>
      <parentid>3710981</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T09:54:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="720" sha1="g54vl3zvj0kosd6fp2k3hjec778h07v" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}
'''Angelus Rinaldi''' (natus ''[[Bastia]]e'' in [[Corsica]] die [[17 Iunii]] [[1940]]et [[7 Maii]] [[2025]] [[Lutetia]]e mortuus ) est scriptor [[Francia|Francicus]]. Anno [[2001]] Rinaldi in [[Academia Francica|Academiam Francicam]] cooptatus est.

== Nexus externus ==
* [https://web.archive.org/web/20090125185938/http://www.academie-francaise.fr/immortels/base/academiciens/fiche.asp?param=702 Biographia apud Academiam Francicam]

{{scriptor-stipula}}

{{anni vitae|1940|2025|Rinaldi, Angelus}}
[[Categoria:Scriptores mythistoriarum Franciae]]
[[Categoria:Scriptores Franciae]]
[[Categoria:Auctores Francogallici]]
[[Categoria:Incolae Corsicae]]
[[Categoria:Socii Academiae Francicae]]</text>
      <sha1>g54vl3zvj0kosd6fp2k3hjec778h07v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Musaceae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78731</id>
    <revision>
      <id>3996528</id>
      <parentid>3823643</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T08:55:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3996528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2791" sha1="9rugobrvq6edk12j6761jmpo3hfg7dd" xml:space="preserve">{{taxobox
|name = Musaceae
|image = Musa_paradisiaca_Blanco1.88.png
|image_caption = ''[[Musa paradisiaca]]''
|regnum = [[Plantae]]
|unranked_divisio = [[Angiospermae]]
|unranked_classis = [[Monocotyledones]]
|unranked_ordo = [[Commelinidae]]
|ordo = [[Zingiberales]]
|familia = '''Musaceae'''
| familia_authority = [[Antonius Laurentius Jussieu|Jussieu]]
|range_map = Map-Musaceae.PNG
|range_map_caption = {{legend|#0000ff|Distributio Musacearum}}
|range_map_caption = {{legend|#0000ff|Distributio Musacearum}}
|subdivision_ranks = Genera
|subdivision = * ''[[Ensete]]'' 
* ''[[Musa (Musaceae)|Musa]]''
* ''[[Musella]]''
|}}
'''Musaceae''' sunt [[familia (taxinomia)|familia]] [[Angiospermae|plantarum florentium]], in [[zona tropica|tropicis]] [[Africa]]e [[Asia]]eque [[endemismus|endemica]]. Eis est magnus [[herba]]ceus auctus habitus, [[folium|foliis]] basi vaginatis quae [[pseudocaulis|pseudocaulem]] gignunt.

[[Systema APG II]] anni [[2003]] (sicut [[Systema APG]] anni [[1998]]) Musaceas in ordine [[Zingiberales|Zingiberalium]] [[cladus|cladi]] [[Commelinidae|Commelinidarum]] inter [[Monocotyledones]] ponit.

Familia sicut nunc circumscripta duo vel tria genera includit, quorum omnia in [[Vetus Mundus|Vetere Mundo]] habitant. Maximum et [[oeconomia|oeconomice]] gravissimum genus est ''[[Musa (genus)|Musa]],'' celeber pro [[banana]]{{dubsig}} et [[plantago|plantagine]]. Genus ''[[Musa (genus)|Musa]]'' rite statutum est in prima editione [[Carolus Linnaeus|Linnaei]] libri ''Species Plantarum'' anno [[1753]]. Linnaeus, cum librum scriberet, solum unum ''Musae'' genus novit, quod ipse sub vitro in [[Caldarium (hortorum cultus)|caldario]] [[hortus|horti]] Georgii Clifford prope [[Harlemum|Harlemi]] in [[Nederlandia]] vidit. 
== Nexus externi ==
{{Fontes biologici}}
{{commonscat|Musaceae|Musaceas}}
* [http://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/orders/zingiberalesweb.htm#Musaceae Musaceae] apud situm Angiospermarum Phylogenia
* [https://web.archive.org/web/20070405234611/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&amp;taxon_id=10588 Musaceae] in floris Sinae
* [https://web.archive.org/web/20070405123407/http://delta-intkey.com/angio/www/musaceae.htm Musaceae] in L. Watson et M. J. Dallwitz (post 1992), ''[https://web.archive.org/web/20070103200438/http://delta-intkey.com/angio/ Familiae platnarum florentium]: descriptiones, illustrationes, identificatio, informatio.'' (2006) 
* [https://web.archive.org/web/20070517195149/http://www.csdl.tamu.edu/FLORA/cgi/gateway_family?fam=Musaceae Nexus apud CSDL]
* Musaceae: adnotatum specierum index [https://web.archive.org/web/20091215134649/http://www.users.globalnet.co.uk/~drc/musaceae.htm ''Musaceae'']

[[Categoria:Musaceae|!]]
[[Categoria:Familiae plantarum]]
[[Categoria:Taxa Jussieu]]
[[Categoria:Taxa 1789]]</text>
      <sha1>9rugobrvq6edk12j6761jmpo3hfg7dd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lingua Etrusca</title>
    <ns>0</ns>
    <id>81248</id>
    <revision>
      <id>3996473</id>
      <parentid>3798403</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T00:00:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3996473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6761" sha1="2cyur7awdao01s9gr5skjrp7wq5y4ic" xml:space="preserve">{{L1}}

{{Capsa linguae desuetae
|nomen latine  ={{PAGENAME}}
|color familiae=#dddddd
|familia       =Lingua cognatione sive nulla sive hucusque incognita (sed linguis vel dialectis [[lingua Rhaetica antiqua|Rhaetiae]] et insulae [[lingua Lemnia antiqua|Lemni]] congreganda). Nonnulli putant in familia [[lingua Vasconica|Vasconum sermonis]] esse.
|status        =Lingua exstincta
|aevum         =A saeculo 7 a.C.n. scripta; saeculo 1 p.C.n. exoleta
|civitas       =olim in [[Etruria]] [[Italia]]e adhibita
|vivacitas     =hodie partim interpretata
|scriptura     =[[Alphabetum Etruscum]], [[Alphabetum Graecum|Graecum]] et [[Alphabetum Latinum|Latinum]] simile
|litteratura   =[[Litterae Etruscae]]
|iso2          =und
|iso3          =ett
|tabula        =[[Fasciculus:Human Language Families (wikicolors).png|center|255px|Familiae linguisticae coloribus Vicipaedicis pictae]]
|syllabus      =[[Linguae mundi|Familiae linguisticae coloribus Vicipaedicis pictae]]
|tabula2       =[[Fasciculus:Iron Age Italy-la.svg|center|255px|Sermones Italiae prae-Romanae]]
|syllabus2     =Sermones Italiae prae-Romanae }}

'''Lingua Etrusca''' seu '''Tusca''', olim in [[Etruria]] adhibita, hodie exstincta est. Lingua Etrusca, regioni Etruriae in [[Italia]] septentrionali nativa, ibi et alibi iuxta ripas [[Mare Mediterraneum|maris nostri]] conscripta est ab anno circiter 700 a.C.n. usque in saeculum I p.C.n. De origine huius linguae, aliis in paeninsula Italica adhibitis omnino distinctae, iam ab antiquis disputatum est. Auctores etiam hodierni linguam Etruscam aliis adpropinquare temptant.&lt;ref&gt;E.g. Mario Alinei, ''Etrusco: una forma arcaica di ungherese''. Bologna: Le edizioni del Mulino (2003)&lt;/ref&gt;

== Nomen ==
Haec lingua a Graecis {{Polytonic|Τυρσηνική}} appellata est,&lt;ref&gt;{{Polytonic|Τυρρηνίζω}} 'Etrusce loquor' ([[Polyaenus]], ''[[Strategemata (Polyaenus)|Strategemata]]'' 8.8).&lt;/ref&gt; a Romanis ''Etrusca''&lt;ref&gt;&quot;Litterae Etruscae&quot;: [[Titus Livius|Livius]], ''[[Ab urbe condita]]'' 9.36. &quot;Lingua Hetrusca&quot;: {{Mithridates}} f. 48r&lt;/ref&gt; vel ''Tusca'',&lt;ref&gt;&quot;Tusce&quot; (adv.): [[Aulus Gellius|Gellius]], ''[[Noctes Atticae]]'' 11.7.4&lt;/ref&gt; et ab Etruscis ipsis antīquitus ''Ràsenna'' (𐌀𐌍𐌍𐌄𐌔𐌀𐌓), quae deinceps facta est ''Raśna'' (𐌀𐌍𐌑𐌀𐌓) vel ''Rasna'' (𐌀𐌍𐌔𐌀𐌓)&lt;ref&gt;''Ziχ rasna'' 'scriptura popularis (sc. Etrusca)'; Pfiffig (1969); Wallace (2008).&lt;/ref&gt;.

== Testimonia linguae Etruscae ==
* [[Tabulae Pyrgenses]] aureae tres, circa annum 500 a.C.n. inscriptae, in linguis [[lingua Phoenicia|Phoenicia]] et Etrusca compositae sunt
* [[Discus Mallianus]] plumbinus, saeculo V a.C.n. inscriptus, de ritu divino breviter disserit
* [[Tabula Capuana]], tegula saeculo V a.C.n. inscripta, calendarium religiosum praebet 
* [[Aequipondium Caeretanum]] aëneum ([[Etruscan Texts Project|ETP]] 352) est textus brevis dedicatorius circa annum 350 a.C.n. in aequipondio inscriptus
* [[Elogium Laris Pulenas]] est textus [[sarcophagus|sarcophago]] Laris Pulenas saeculo III a.C.n. inscriptus 
* [[Cippus Perusinus]] est textus significatione incerta saeculo III vel II a.C.n. inscriptus
* [[Liber linteus Zagrabiensis]], textuum omnium nobis servatorum longissimus, anno circiter 250 a.C.n. scriptus, calendarium religiosum praebet
* [[Tabula Cortonensis]] aënea ([[Etruscan Texts Project|ETP]] 74), saeculo II a.C.n. inscripta, est textus (ut creditur) de [[vinea]] vendita
* [[Iecur Placentinum]] aëneum, anno circiter 100 a.C.n. inscriptum, nomina deorum praebet

== Pinacotheca ==
&lt;gallery&gt;
Fasciculus:EtruscanLanguage2.JPG|[[Tabulae Pyrgenses]].
Fasciculus:Cippo perugino, con iscrizione in lingua etrusca su un atto giuridico tra le famiglie dei velthina e degli afuna, 02.jpg|[[Cippus Perusinus]].
Fasciculus:Lanena knjiga (Liber linteus Zagrebiensis).jpg|[[Liber linteus Zagrabiensis]].
Fasciculus:Piacenza Bronzeleber.jpg|[[Iecur Placentinum]].
Fasciculus:Piombo di Magliano.jpg|[[Discus Mallianus]] stilo pictus. 
&lt;/gallery&gt;

== Bibliographia ==
* J. N. Adams, ''Bilingualism and the Latin Language'' (Cantabrigiae: Cambridge University Press, 2003)
* L. Agostiniano, ''Lessico etrusco cronologico e topografico dai materiali del Thesaurus linguae etruscae''. Florentiae: Olschki, 1988
* Giuliano Bonfante, Larissa Bonfante, ''The Etruscan Language: an Introduction''. Mancunii: University of Manchester Press, 2002. ISBN 0-7190-5540-7
* Larissa Bonfante, ''Etruscan''. Berkeley: University of California Press, 1990. ISBN 0-520-07118-2
* Mauro Cristofani et al. ''Gli Etruschi: una nuova immagine''. Firenze: Giunti Martello, 1984
* Mauro Cristofani, ''Introduzione allo studio dell'etrusco''. Florentiae: Olschki, 1991
* Nancy Thomson de Grummond, [[Erica Simon|Erika Simon]], ''The Religion of the Etruscans'' (Austin: University of Texas Press, 2006. ISBN 0-292-70687-1) pp. 9-26 [http://books.google.fr/books?id=hQtbJyFCd40C&amp;pg=PA10&amp;lpg=PA10&amp;dq=Liver+piacenza+text&amp;source=bl&amp;ots=QHtA4Osynj&amp;sig=2_bpw4sRhs7TcOyWYsnyegEiU08&amp;hl=fr&amp;ei=1Z4NS_XAI5K64Qbu7PWFBA&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=6&amp;ved=0CCQQ6AEwBTgU#v=onepage&amp;q=Liver%20piacenza%20text&amp;f=false Paginae selectae]
* Massimo Pallottino, ''The Etruscans''. Harmondsworth: Penguin, 1955
* Massino Pallottino, ed., ''Testimonia linguae Etruscae''. 2a ed. Florentiae: Nuova italia, 1968
* [[Carolus Pauli]] et al., ''[[Corpus Inscriptionum Etruscarum]]''. Lipsiae 1919-1921
* Pfiffig, Ambros Josef (1969) ''Die etruskische Sprache. Versuch einer Gesamtdarstellung.'' Graz: Akademische Druck- und Verlagsanstalt.
* Helmut Rix et al., edd., ''Etruskische Texte. Editio minor''. Tubingae: Narr, 1991. 2 voll. ISBN 3-8233-4240-1
* Andrew Robinson, ''Lost Languages: the enigma of the world's undeciphered scripts'' (Londinii: Thames &amp; Hudson, 2009. ISBN 978-0-500-51453-5) pp. 156-181
* V. Slunečko, &quot;Etruský onomastický systém&quot; in ''Listy filologické'' vol. 113 (1990) pp. 272-292
* Dieter H. Steinbauer, ''Neues Handbuch des Etruskischen''. Scripta Mercaturae (1999). ISBN 3-89590-080-X
* [[Ernst Strnad]], ''Ausgewählte etruskologische Arbeiten'', Bernau, Verlag Jürgen Gottschalk, 1996.
* Wallace, Rex (2008) ''Zikh Rasna. A Manual of Etruscan Language and Inscriptions.'' Ann Arbor, MI: Beech Stave Press.

{{NexInt}}
* [[Litterae Etruscae]]
* [[Ernestus Strnad]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Etruscan language|linguam Etruscam}}
* [https://web.archive.org/web/20050330053810/http://etp.classics.umass.edu/ Inceptum textuum Etruscorum] ([[Etruscan Texts Project]] seu ETP)
* [https://web.archive.org/web/20070102004841/http://ling.cornell.edu/people/Weiss/CGL_35-Etruscan.pdf Grammatica Etrusca] a Michaele Weiss confecta

== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references /&gt;&lt;/div&gt;

[[Categoria:Lingua Etrusca|!]]</text>
      <sha1>2cyur7awdao01s9gr5skjrp7wq5y4ic</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>David Winnick</title>
    <ns>0</ns>
    <id>92583</id>
    <revision>
      <id>3996571</id>
      <parentid>3714991</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T11:43:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="795" sha1="8cax5kqe7ry1mv2h0s6b59s8d8vxp9t" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}
''' David Winnick''' ([[Brightonia]]e natus die [[26 Iunii]] [[1933]] et [[25 Martii]] [[2026]] mortuus) est politicus [[Regnum Unitum|Britannicus]] factionis [[Factio Laboris|Laboris]]. A die [[31 Martii]] [[1966]] usque ad diem [[18 Iunii]] [[1970]] et iterum a die [[3 Maii]] [[1979]] munere populi ''[[Walsall]] North '' in [[Parlamentum Britannicum|Parlamento Regni Uniti]] functus est.

== Nexus externi ==

* [https://web.archive.org/web/20080514070616/http://www.epolitix.com/EN/MPWebsites/David+Winnick ePolitix David Winnick] pagina interretialis
* [http://www.theyworkforyou.com/mp/david_winnick/walsall_north De David Winnick apud TheyWorkForYou.com]

{{bio-stipula}}

{{anni vitae|1933|2026|Winnick, David }}

[[Categoria:Legati Parlamento Britannico]]</text>
      <sha1>8cax5kqe7ry1mv2h0s6b59s8d8vxp9t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Coemgenus Keegan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94615</id>
    <revision>
      <id>3996564</id>
      <parentid>3846467</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T11:31:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="757" sha1="dnh0ub41pbpzyzzdac6ooit2hljpx8u" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}[[Fasciculus:Kevin Keegan.jpg |thumb|Coemgenus Keegan (2008).]]
'''Iosephus Coemgenus Keegan''', vulgo '''Kevin Keegan''' (natus in ''[[Armthorpe]]'' die [[14 Februarii]] [[1951]] et [[20 Iulii]] [[2026]] mortuus), est [[athleta]] qui fuit [[pedilusor]] [[Anglicus]]. Cum grege ''[[FC Liverpool]]'' lusit, et postea ut operam dedit. Postea ut pedilusorum palaestricus magister &lt;ref&gt;Confer [[Italiane]] ''allenatore'' in {{Castiglioni}}.&lt;/ref&gt; operam dedit.

== Nexus externi==
* [https://web.archive.org/web/20080120113720/http://www.soccerbase.com/players_details.sd?playerid=4082 Pedilusoris statisticae]

== Notae==
&lt;references /&gt;

{{bio-stipula}}

{{anni vitae|1951|2026|Keegan, Coemgenus}}
[[Categoria:Pedilusores Angliae]]</text>
      <sha1>dnh0ub41pbpzyzzdac6ooit2hljpx8u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Georgius Joel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>97359</id>
    <revision>
      <id>3996482</id>
      <parentid>2443135</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T00:46:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3996482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2041" sha1="lc9nskdkgzmzdap72bw0ho1rcgcr48l" xml:space="preserve">'''Georgius''' (Theod. ''Georg'') '''Joel''' (natus [[8 Augusti]] [[1898]] [[Wilhelmshaven]], mortuus [[10 Octobris]] [[1891]] [[Rastedensis Vicus|Rastedensi Vivo]]) vir publicus [[Germania]]e et sodalis primo [[NSDAP]], deinde &quot;Factionis Theodiscae Imperii&quot; fuit.

== Iuventus et munus ==
Pater eius faber claustrarius fuit. Ipse post scholam finitam minister publicus ferroviaria [[Magnus Ducatus Oldenburgi|Oldenburgi]] factus est. Annis [[1917]]/[[1918]] miles [[Bellum Orbis Terrarum I|Bello Orbis Terrarum I]] interfuit. Bello finito iterum pro ferroviaria - nunc Germaniae - laboravit.

== Cursus honorum ==
Joel [[1 Augusti]] [[1926]] sodalis NSDAP factus est, anno [[1930]] decurio [[Oldenburgum (urbs)|Oldenburgi]] electus est et anno insequenti legatus senatus terrae Oldenburgi (ad annum [[1933]]). Ab anno [[1932]] et praeses senatus fuit. Postquam [[Carolus Röver]] [[5 Maii]] vel [[6 Maii]] 1933 vicarius Imperii (Theod. ''Reichsstatthalter'') Oldenburgi et [[Urbs Hanseatica Brema|Bremae]] nominatus est, Joel eius successor praeses ministrorum Oldenburgi factus est. Praeterea et administer rerum exterarum, internarum, commercii atque commeatus fuit. Anno [[1936]] etiam legatus [[Dieta Imperii Germanici|Dietae Imperii Germanici]] electus est et ad annum [[1945]] mansit. Cum Alligati [[Bellum Orbis Terrarum II|Bello Orbis Terrarum II]] finito Oldenburgum occupavissent, Röver mense Aprili 1945 dimissus est. Postea sodalis Factionis Theodiscae Imperii, factionis extremae dextrae factus est et annis [[1955]] - [[1959]] legatus senatus terrae [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] erat.

== Nexus externi ==
* [http://www.reichstag-abgeordnetendatenbank.de/selectmaske.html?pnd=130496804&amp;recherche=ja Curricula vitae in libris legatorum Dietae Imperii Germanici (lingua Theodisca)]

{{Praesides Ministrorum Oldenburgi}}

{{DEFAULTSORT:Joel, Georgius}}

[[Categoria:Nati 1898]]
[[Categoria:Praesides ministrorum Oldenburgi]]
[[Categoria:Legati Dietae Imperii Germaniae (Dictatura Nazista)]]
[[Categoria:Mortui 1981]]</text>
      <sha1>lc9nskdkgzmzdap72bw0ho1rcgcr48l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kennethus Curtis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98837</id>
    <revision>
      <id>3996383</id>
      <parentid>3996259</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T16:48:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IacobusAmor</username>
        <id>1163</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3996383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="923" sha1="iz6deqqdt8my5l8h5e55v9q2lil7nt3" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}
{{res|Kennethus Curtis}}  (natus in [[Curtis Corner]] in vico [[Leeds (Cenomannica)|Leeds]] [[Cenomannica]]e die [[8 Februarii]] [[1931]]) est [[causidicus]] et [[rerum politicarum peritus]] [[CFA| Americanus]] factionis [[Factio Democratica (CFA)|Democraticae]]. Ab anno [[1967]] usque ad annum [[1975]] Cenomannicae gubernator fuit.

==Nexus externi==
* [http://www.nga.org/portal/site/nga/menuitem.29fab9fb4add37305ddcbeeb501010a0/?vgnextoid=0ca8224971c81010VgnVCM1000001a01010aRCRD&amp;vgnextchannel=e449a0ca9e3f1010VgnVCM1000001a01010aRCRD Brevis biographia apud Societatem Nationalem Gubernatorum] (''National Governors Association'')
* [https://web.archive.org/web/20060515083738/http://www.curtisthaxter.com/attorney.php?i=48  Biographia]

{{bio-stipula}}
{{Gubernatores Cenomannicae}}

{{Anni vitae|1931||Curtis, Kennethus}}
[[Categoria:Causidici]]
[[Categoria:Gubernatores Cenomannicae]]</text>
      <sha1>iz6deqqdt8my5l8h5e55v9q2lil7nt3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996384</id>
      <parentid>3996383</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T16:49:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IacobusAmor</username>
        <id>1163</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3996384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="920" sha1="34c4bx0p7he42wbx2mh0rvi251ufr0p" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}
{{res|Kennethus Curtis}}  (natus [[Curtis Corner]] in vico [[Leeds (Cenomannica)|Leeds]] [[Cenomannica]]e die [[8 Februarii]] [[1931]]) est [[causidicus]] et [[rerum politicarum peritus]] [[CFA| Americanus]] factionis [[Factio Democratica (CFA)|Democraticae]]. Ab anno [[1967]] usque ad annum [[1975]] Cenomannicae gubernator fuit.

==Nexus externi==
* [http://www.nga.org/portal/site/nga/menuitem.29fab9fb4add37305ddcbeeb501010a0/?vgnextoid=0ca8224971c81010VgnVCM1000001a01010aRCRD&amp;vgnextchannel=e449a0ca9e3f1010VgnVCM1000001a01010aRCRD Brevis biographia apud Societatem Nationalem Gubernatorum] (''National Governors Association'')
* [https://web.archive.org/web/20060515083738/http://www.curtisthaxter.com/attorney.php?i=48  Biographia]

{{bio-stipula}}
{{Gubernatores Cenomannicae}}

{{Anni vitae|1931||Curtis, Kennethus}}
[[Categoria:Causidici]]
[[Categoria:Gubernatores Cenomannicae]]</text>
      <sha1>34c4bx0p7he42wbx2mh0rvi251ufr0p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996385</id>
      <parentid>3996384</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T16:53:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IacobusAmor</username>
        <id>1163</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3996385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="926" sha1="5y08i2pq8eel6m2y6jsflkyh0ikcf1x" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}
{{res|Kennethus Curtis}}  (natus [[Curtis Corner]] in vico [[Ledesia (Cenomannica)|Leodiensi]] [[Cenomannica]]e die [[8 Februarii]] [[1931]]) est [[causidicus]] et [[rerum politicarum peritus]] [[CFA| Americanus]] factionis [[Factio Democratica (CFA)|Democraticae]]. Ab anno [[1967]] usque ad annum [[1975]] Cenomannicae gubernator fuit.

==Nexus externi==
* [http://www.nga.org/portal/site/nga/menuitem.29fab9fb4add37305ddcbeeb501010a0/?vgnextoid=0ca8224971c81010VgnVCM1000001a01010aRCRD&amp;vgnextchannel=e449a0ca9e3f1010VgnVCM1000001a01010aRCRD Brevis biographia apud Societatem Nationalem Gubernatorum] (''National Governors Association'')
* [https://web.archive.org/web/20060515083738/http://www.curtisthaxter.com/attorney.php?i=48  Biographia]

{{bio-stipula}}
{{Gubernatores Cenomannicae}}

{{Anni vitae|1931||Curtis, Kennethus}}
[[Categoria:Causidici]]
[[Categoria:Gubernatores Cenomannicae]]</text>
      <sha1>5y08i2pq8eel6m2y6jsflkyh0ikcf1x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Claudius Cohen-Tannoudji</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103198</id>
    <revision>
      <id>3996563</id>
      <parentid>3877587</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T11:30:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1461" sha1="2icfq7btc1inxi5o30p0m2mebostjdl" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}
'''Claudius Cohen-Tannoudji''' ([[Cirta]]e in [[Algerium|Algerio]] familia [[Iudaei|Iudaica]] die [[1 Aprilis]] [[1933]] natus et [[22 Octobris]] [[2026]] mortuus) est [[physicus]] [[Francia|Francicus]], qui anno [[1997]] una cum [[Stephanus Chu|Stephano Chu]] et [[Gulielmus D. Phillips|Gulielmo D. Phillips]] [[Praemium Nobelianum Physicae|Nobelianum Physicae Praemium]] accepit, methodi [[instrumentum lasericum]] ad [[zerum absolutum]] frigindi causa. Claudius Cohen-Tannoudji sodalis [[Civitatum Foederatarum Academia Nationalis Scientiarum|Civitatum Foederatarum Academiae Nationalis Scientiarum]], [[Academia Scientiarum Francica|Academiae Scientiarum Francicae]] et [[Pontificia Academia Scientiarum|Pontificiae Academiae Scientiarum]] est. Etiam professor [[Collegium Franciae|Collegii Franciae]] erat et anno 2010 [[Legio Honoris|Legionem Honoris]] accepit.

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Claude Cohen-Tannoudji|Claudium Cohen-Tannoudji}}
* [http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1997/index.html De Paulo Berg] in pagina Praemio Nobeliano Physicae dicata {{Ling|Anglice}}

{{bio-stipula}}

{{anni vitae|1933|2026|Cohen-Tannoudji, Claudius}}
[[Categoria:Iudaei]]
[[Categoria:Physici Franciae]]
[[Categoria:Praemium Nobelianum Physicae]]
[[Categoria:Sodales Academiae Nationalis Scientiarum (CFA)]]
[[Categoria:Socii Academiae Scientiarum Francicae]]
[[Categoria:Socii Pontificiae Academiae Scientiarum]]</text>
      <sha1>2icfq7btc1inxi5o30p0m2mebostjdl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alexander Kluge</title>
    <ns>0</ns>
    <id>108077</id>
    <revision>
      <id>3996534</id>
      <parentid>3943252</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T09:43:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="826" sha1="kp5vnxcq78o263h5007mlhnv4ividm1" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Alexander-kluge-2009-ffm-014.jpg |thumb|Alexander Kluge anno [[2009]]]]
''' Alexander Kluge''' ([[Halberstadium|Halberstadii]] die [[14 Februarii]] [[1932]] natus et [[25 Martii]] [[2026]] mortuus), [[causidicus]], est [[scriptor]] et [[moderator cinematographicus|pellicularum factor]] [[Germania|Germanicus]]. Anno [[2003]] [[Praemium Georgio Büchner dicatum]] accepit.

== Nexus externi==
{{communiaCat|Alexander Kluge|Alexandrum Kluge}}

* {{PND|118563491}}
* [http://www.kluge-alexander.de Alexandri Kluge pagina interretialis] 
* {{Imdb name|0460176|Alexandro Kluge}}

{{scriptor-stipula}}

{{Lifetime|1932|2026|Kluge, Alexander}}

[[Categoria:Scriptores Germaniae]]
[[Categoria:Auctores Theodisci]]
[[Categoria:Causidici]]
[[Categoria:Moderatores cinematographici Germaniae]]</text>
      <sha1>kp5vnxcq78o263h5007mlhnv4ividm1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marijampolė (districtus)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>108356</id>
    <revision>
      <id>3996522</id>
      <parentid>3622110</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T04:15:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3996522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="480" sha1="ri3fpsebsqm8rraqvcnn5lbd4bnsyfj" xml:space="preserve">{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
''' Marijampolė ''' ([[Lituanice]] '' Marijampolės apskritis'') est unus decem [[Lituania]]e districtuum. Urbs ''[[Marijampolė]]'' est caput huius districtus, 183783 incolarum anno [[2006]] sunt. 

== Nexus externi ==
{{fontes geographici}}
* [https://web.archive.org/web/20210225211557/http://www.marijampole.aps.lt/ Pagina officialis]

{{geo-stipula}}

{{Lituaniae districtus}}

{{DEFAULTSORT:Marijampole}}

[[Categoria:Districtus Lituaniae]]</text>
      <sha1>ri3fpsebsqm8rraqvcnn5lbd4bnsyfj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Porta Sebastiana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>111000</id>
    <revision>
      <id>3996434</id>
      <parentid>3381557</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T20:54:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Redaktor GLAM</username>
        <id>138478</id>
      </contributor>
      <comment>Higher resolution version of image</comment>
      <origin>3996434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="992" sha1="tgmbotr42rvf1s8sgpnw1d9jtjemdro" xml:space="preserve">[[File:PortaSeb.jpg|thumb|Porta Sebastiana pars [[muri Aureliani]] anno 2010]]
'''Porta Sebastiana'''&lt;ref&gt;[http://books.google.de/books?id=3tfm9gzbf1sC&amp;pg=PA310&amp;lpg=PA310&amp;dq=Porta+Sebastiana&amp;source=bl&amp;ots=afFWQkl1uF&amp;sig=jvgZzzEQQQHyMsgCpT9AIwsI0co&amp;hl=de&amp;ei=So76TNmXC9GH4ga895joBw&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=8&amp;ved=0CEcQ6AEwBw#v=onepage&amp;q=Porta%20Sebastiana&amp;f=false Geschichte der Stadt Rom im Mittelalter: vom V. bis zum XVI. Jh, Band 1 Von Ferdinand Gregorovius,Waldemar Kampf] {{ling|Germanice}}&lt;/ref&gt; olim '''Porta Appia''' nominata est meridiem versus sita [[Roma]]e ad [[Via Appia|Viam Appiam]].

==Pinacotheca==
&lt;gallery&gt;
Image:Porta San Sebastiano (77563950).jpg|Iosephus Vasi imaginem fecit ca. annum 1750
Image:Porta Appia Rossini.jpg|Ludovicus Rossini pinxit
Image:Porta Appia Rossini2.jpg|Ludovicus Rossini pinxit
&lt;/gallery&gt;

==Nota==
&lt;references /&gt;

==Nexus externus==
{{commons|Porta san Sebastiano|Portam Sebastianam}}

[[Categoria:Portae Romae urbis|Sebastiana porta]]</text>
      <sha1>tgmbotr42rvf1s8sgpnw1d9jtjemdro</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Béla Nemeth</title>
    <ns>0</ns>
    <id>111737</id>
    <revision>
      <id>3996551</id>
      <parentid>3274848</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T10:28:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="856" sha1="87z36ra75szhucpenlo0ia7qzp26dy3" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}
'''Béla Németh''' sive '''Adalbertus Németh''', [[3 Iulii]] [[1942]] Békéscsabae natus et [[1 Martii]] [[2023]] [[Debrecinum|Debrecini]] mortuus, fuit [[poeta]] [[Latina|Latinus]] [[Hungaria|Hungaricus]].

== Eius scripta ==
* 1988: &quot;De Kalevala Latine reddita&quot; (carmen), in ''[[Melissa]]'', n° 24, anno 1988, p. 13.
* 1990: &quot;Poesis latina. De recepta sollemnibus Nataliciis Iesu Christi Romanorum libertate&quot;, in ''Melissa'', n° 34, anno 1990, p.16.
* 1993: &quot;Ad Iovem carmen Hungaricum&quot;, in ''Melissa'', n° 55, anno 1993, p. 7.
* 1995: &quot;Ad Stephanum Borzsack octogenarium &quot; (carmen), in ''Melissa'', n° 66, anno 1995.

{{anni vitae|1942|2023|Nemeth, Bela}}
{{scriptor-stipula}}

[[Categoria:Auctores Latini hodierni]]
[[Categoria:Scriptores Hungariae]]
[[Categoria:Poetae Hungariae]]
[[Categoria:Scriptores Melissae]]</text>
      <sha1>87z36ra75szhucpenlo0ia7qzp26dy3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ichiro Suzuki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>114215</id>
    <revision>
      <id>3996459</id>
      <parentid>3487295</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T22:50:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Juppi lantteineen</username>
        <id>216513</id>
      </contributor>
      <origin>3996459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="842" sha1="rm2a63qrsm306zsbnfowhhsngfl1ver" xml:space="preserve">{{Latinitas|-2}}
[[Fasciculus:Ichiro Cropped AL.jpg|200px|right|thumb|Ichiro Suzuki (2008)]]

'''Ichiro Suzuki''' (铃木 一 朗, すずき いちろう natus in ''[[Toyoyama]]'' die [[22 Octobris]] [[1973]]) [[basipila]]e est lusor [[Iaponia|Iaponicus]] et [[custos campi dextri]] qui ludit pro [[Seattle Mariners]]. Ichiro facta multa iciendi perfecit. Factum iciendi ictus plurimos (262) tempestate una possidet. Saltem ducenti ictus in tempestatibus continuatis decem icit et factum Gulielmi Keeler superavit. Iaponiae ludio est consecutus, qui felicius in maiore ''League Baseball''. US dictus Samurai tacitus. Tenet principatum in rebus summae tempora dum in MLB (CCLXII).

== Nexus externus ==
{{communiaCat|Ichiro Suzuki}}
{{bio-stipula}}

{{Lifetime|1973||Suzuki, Ichiro}}

[[Categoria:Athletae Iaponiae]]
[[Categoria:Basipilistae]]</text>
      <sha1>rm2a63qrsm306zsbnfowhhsngfl1ver</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996517</id>
      <parentid>3996459</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T03:55:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bartholomite</username>
        <id>116968</id>
      </contributor>
      <origin>3996517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1118" sha1="dpvc037wtbaj1uy4v117y3o7to77rcc" xml:space="preserve">{{Latinitas|-2}}
{{Capsa hominis Vicidatorum}}

{{res|Ichiro Suzuki}} ([[Iaponice]] 鈴木 一朗; natus in ''Toyoyama'' prope [[Nagoya]]m die [[22 Octobris]] [[1973]]) [[basipila]]e est lusor [[Iaponia|Iaponicus]] et [[custos campi dextri]] qui ludit pro [[Seattle Mariners]]. Ichiro facta multa iciendi perfecit. Factum iciendi ictus plurimos (262) tempestate una possidet. Saltem ducenti ictus in tempestatibus continuatis decem icit et factum Gulielmi Keeler superavit. Iaponiae ludio est consecutus, qui felicius in ''Major League Baseball''. Anno [[2025]] in aulam famae basipilae inductus est.

== Bibliographia ==
* Allen, Iacobus (2001). ''Ichiro Magic''. Novi Eboraci: Kodansha America. ISBN 978-4-7700-2871-6.
* Christopher, Matthaeus; Stout, Glenn (2003). ''At the Plate With... Ichiro''. Novi Eboraci: Little, Brown. ISBN 0-316-13679-4..
* Dougherty, Terri (2003). ''Ichiro Suzuki''. Checkerboard Books. ISBN 1-59197-483-6.

== Nexus externus ==
{{communiaCat|Ichiro Suzuki|Ichironem Suzuki}}

{{bio-stipula}}

{{Anni vitae|1973||Suzuki, Ichiro}}
[[Categoria:Athletae Iaponiae]]
[[Categoria:Basipilistae]]</text>
      <sha1>dpvc037wtbaj1uy4v117y3o7to77rcc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996518</id>
      <parentid>3996517</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T03:57:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bartholomite</username>
        <id>116968</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nexus externi */</comment>
      <origin>3996518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1136" sha1="b9jqlqu6rbydwfy8yu4sgwqj89xeipn" xml:space="preserve">{{Latinitas|-2}}
{{Capsa hominis Vicidatorum}}

{{res|Ichiro Suzuki}} ([[Iaponice]] 鈴木 一朗; natus in ''Toyoyama'' prope [[Nagoya]]m die [[22 Octobris]] [[1973]]) [[basipila]]e est lusor [[Iaponia|Iaponicus]] et [[custos campi dextri]] qui ludit pro [[Seattle Mariners]]. Ichiro facta multa iciendi perfecit. Factum iciendi ictus plurimos (262) tempestate una possidet. Saltem ducenti ictus in tempestatibus continuatis decem icit et factum Gulielmi Keeler superavit. Iaponiae ludio est consecutus, qui felicius in ''Major League Baseball''. Anno [[2025]] in aulam famae basipilae inductus est.

== Bibliographia ==
* Allen, Iacobus (2001). ''Ichiro Magic''. Novi Eboraci: Kodansha America. ISBN 978-4-7700-2871-6.
* Christopher, Matthaeus; Stout, Glenn (2003). ''At the Plate With... Ichiro''. Novi Eboraci: Little, Brown. ISBN 0-316-13679-4..
* Dougherty, Terri (2003). ''Ichiro Suzuki''. Checkerboard Books. ISBN 1-59197-483-6.

== Nexus externi ==
{{communiaCat|Ichiro Suzuki|Ichironem Suzuki}}
* {{IMDb|1719521}}

{{bio-stipula}}

{{Anni vitae|1973||Suzuki, Ichiro}}
[[Categoria:Athletae Iaponiae]]
[[Categoria:Basipilistae]]</text>
      <sha1>b9jqlqu6rbydwfy8yu4sgwqj89xeipn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tribunal criminale internationale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>114931</id>
    <revision>
      <id>3996523</id>
      <parentid>3994017</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T04:21:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LilyKitty</username>
        <id>18316</id>
      </contributor>
      <comment>de Praemio Sacharov anno 2026</comment>
      <origin>3996523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3447" sha1="41fxcfo8ue7gjulpl4zilbj2bxsfc9i" xml:space="preserve">{{Latinitas|-3}}
[[Fasciculus:International Criminal Court Headquarters, Netherlands.jpg|thumb|Sedes Tribunalis criminalis internationalis Hagae.]]
[[Fasciculus:ICC member states.svg|thumb|upright=0.8|Status ratificationis [[Foedus Romae de Tribunali criminali internationali|Foederis Romae de Tribunali criminali internationali]].]]
'''Tribunal criminale internationale''' est [[iudicium]] internationale secundum &quot;[[Foedus Romae de Tribunali criminali internationali|Statutum Romanum ad Tribunal criminale internationale]]&quot;{{dubsig}} die [[17 Iulii]] [[1998]] institutum. A [[Consociatio Nationum|Consociatione Nationum]] [[Haga]]e die [[1 Iulii]] [[2002]] ad [[crimen|crimina]]{{dubsig}} contra [[humanitarianismus|humanitatem]] persequenda constitutum est. Eius [[lingua publica|linguae publicae]] sunt [[lingua Anglica|Anglica]] et [[lingua Francogallica|Francogallica]]. Ex anno [[2024]], praeses tribunalis est [[Tomoko Akane]]. Anno [[2026]], [[Praemium Sacharov]] accepit, ratione respectus iuris internationalis et iustitiae.&lt;ref&gt;[https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20261018IPR48263/the-international-criminal-court-and-its-officials-awarded-the-sakharov-prize The International Criminal Court and its officials awarded the Sakhalov Prize]&lt;/ref&gt;

[[Consociatio Nationum]] etiam [[Iudicium inter Civitates]] habet, sed alterius naturae est, quia tribunal criminale internationale de criminibus personarum, non [[civitas sui iuris|civitatum]], iudicat.

Potestas tribunalis criminalis internationalis ad [[crimina contra humanitatem|scelera contra humanitatem commissa]] pertinet:
{{div col|2}}
* [[Actus sexuales]] per vim
* [[Belli scelus]]
* [[Disparatio coacticia]]
* [[Generis occidio]]
* [[Incursio magna]]
* [[Mercatus hominum]]
* [[Servitus sexualis]]
* [[Sterilizatio coacticia]]
* [[Stuprum]] systematicum
* [[Tortura]] in omnibus formis
* [[Humanitarium belli ius|Violationes iuris humanitarii belli]]
{{div col end}}

==Controversiae et responsum==
Cum [[Civitates Foederatae Americae]] die [[18 Augusti]] anno [[2026]] sanctiones in [[Tomoko Akane]] et Abdoulaye Seye (civem [[Senegalia]]e) imposuissent, Tribunal criminale internationale eas graviter reiecit.&lt;ref&gt;[https://www.icc-cpi.int/news/icc-strongly-rejects-new-us-sanctions-designations The ICC strongly rejects new US sanctions designations].&lt;/ref&gt; Praeterea Tomoko Akane oratione habita [[iustitia]]m Tribunalis criminalis numquam evinci posse affirmavit.&lt;ref&gt;[https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20260826_19/ ICC chief vows court will 'never defeated'].&lt;/ref&gt; Die [[9 Octobris]] 2026, Civitates Foederatae sanctiones{{dubsig}} in Tribunal Criminale Internationale imposuit, quod tribunal ut violationem [[civitas in legibus posita|civitatis in legibus positae]] condemaverat.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/articles/cj20vkkx3rdvo US unreils sanctions on ICC in move court condemns as 'assault on rule of law].&lt;/ref&gt; 

== Notae ==
&lt;references/&gt;

{{NexInt}}
* [[Conventio de Prohibitione Cohercitioneque Criminum Genocidii]]
* [[Crimina contra humanitatem]]
* [[Conventio contra Torturam, alteram Atrocem, Inhumanam seu Humiliantem Tractationem seu Poenam]]
* [[Declaratio et Propositum ad agendum Vindobonae]]
* [[Humanitarium belli ius]]

== Nexus externi ==
* [http://www.icc-cpi.int/ Situs interretialis tribunalis proprius.]

{{Myrias|Societas}}
[[Categoria:Constituta 2002]]
[[Categoria:Ius]]
[[Categoria:Tribunal criminale internationale| ]]</text>
      <sha1>41fxcfo8ue7gjulpl4zilbj2bxsfc9i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alexander Held</title>
    <ns>0</ns>
    <id>117551</id>
    <revision>
      <id>3996533</id>
      <parentid>2453415</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T09:38:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="411" sha1="gfumgqd1shdhowty4gaslewdhyb93z8" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}
''' Geraldus Alexander Held''' ([[Monacum|Monaci]] die [[30 Novembris]] [[1957]] et [[12 Maii]] [[2026]] mortuus) est [[histrio]] [[Germania|Germanicus]].

==Pelliculae selectae==

* [[2009]] - ''[[Pope Joan (pellicula)|Pope Joan]]''

==Nexus externi==
*{{Imdb name|0374901|Alexandro Held}}
{{Anni vitae|1957|2026|Held, Alexander}}
{{bio-stipula}}


[[Categoria:Actores Germaniae]]</text>
      <sha1>gfumgqd1shdhowty4gaslewdhyb93z8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aemilius Lacourt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>117714</id>
    <revision>
      <id>3996401</id>
      <parentid>3200639</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:30:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>complementa et nexus</comment>
      <origin>3996401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1535" sha1="qwolkav60fmyz8p4ao41afxrkljbarq" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}
'''Aemilius''' (Francice ''Émile'') '''Lacourt''', pseudonomine '''Aemilius Tourlac''' (natus die [[28 Decembris]] [[1878]] [[Ramberti Villare|Ramberti Villaris]], mortuus die [[25 Septembris]] [[1971]] [[Bruerium|Bruerii]]) erat [[presbyter]], [[magister]] atque [[poëta]] [[Latinitas viva|Latinus]] natione [[Francia|Francogallus]].

== Vita ==
Ab anno [[1897]] magister in collegio Sancti Iosephi [[Durocortorum|Durocortori]] fuit. Anno [[1913]] ad institutum Sancti Iosephi [[Spinalium|Spinalii]] se transtulit. Vivebat hac in urbe in Rue des Soupirs, 58. Anno [[1920]] in societatem poetarum Francorum admissus est.

== Opera ==
Scripsit carmina sive latine sive francogallice, bisque coronatus aurea corona est ab Academia Regia Francogallica atque etiam ab Academia Nederlandica pro poemate ''Ad Vergilii sepulcrum''.

== Nexus externi ==
{{Fontes biographici}}
* [http://www.ecrivosges.com/auteurs/bio_bibli.php?id=48&amp;id_bio=2897&amp;biochrono=Bio&amp;operateur=187&amp;Id_Pseudo=1265 Biographia in pagina ecrivosges.com (lingua Francica)]
* {{opus|url=https://data.bnf.fr/fr/ark:/12148/cb11887728b|titulus=Aemilius Tourlac|domus editoria=bnf.fr}}
* {{opus|url=https://data.bnf.fr/ark:/12148/cb103167964|titulus=Aemilius Lacourt|domus editoria=bnf.fr}}

{{Lifetime|1878|1971|Lacourt, Aemilius}}

{{Nexus desiderati}}

[[Categoria:Auctores Latini hodierni]]
[[Categoria:Scriptores Franciae]]
[[Categoria:Magistri]]
[[Categoria:Philologi Franciae]]
[[Categoria:Viva Camena]]
[[Categoria:Presbyteri catholici]]</text>
      <sha1>qwolkav60fmyz8p4ao41afxrkljbarq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Index communium praefecturae Vosegi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123776</id>
    <revision>
      <id>3996364</id>
      <parentid>3995348</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T15:04:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>nomen latinum</comment>
      <origin>3996364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21907" sha1="1hrkkaw5izhlzhr7np10qlx8kaqzly6" xml:space="preserve">Hic est index [[commune|communium]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] praefecturae [[Francia|Francicae]], cui subsunt communia 515 numero.

[[Fasciculus:Vosges-Position.png|thumb|Situs praefecturae]]
[[Fasciculus: Senones vu du Petit Paris.jpg|thumb|Despectus in ''[[ Senones ]]'']]

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! [[INSEE|Numerus INSEE]]
! [[Numerus cursualis]]
! [[Commune]]
|-
| 88001
| 88270
| [[Les Ableuvenettes]]
|- 
| 88002
| 88500
| [[Ahéville]]
|- 
| 88003
| 88140
| [[Aingeville]]
|- 
| 88004
| 88320
| [[Ainvelle (Vosegus)|Ainvelle]]
|- 
| 88005
| 88110
| [[Allarmont]]
|- 
| 88006
| 88500
| [[Ambacuria]]
|- 
| 88007
| 88410
| [[Ameuvelle]]
|- 
| 88008
| 88700
| [[Anglemont]]
|- 
| 88009
| 88650
| [[Anould]]
|- 
| 88010
| 88170
| [[Aouze]]
|- 
| 88011
| 88380
| [[Arches (Vosegus)|Arches]]
|- 
| 88012
| 88380
| [[Archettes]]
|- 
| 88013
| 88170
| [[Aroffe]]
|- 
| 88014
| 88430
| [[Arrentès-de-Corcieux]]
|- 
| 88015
| 88300
| [[Attignéville]]
|- 
| 88016
| 88260
| [[Attigny (Vosegus)|Attigny]]
|- 
| 88017
| 88300
| [[Aulnois]]
|- 
| 88019
| 88300
| [[Autigny-la-Tour]]
|- 
| 88020
| 88300
| [[Autreville (Vosegus)|Autreville]]
|- 
| 88021
| 88700
| [[Autrey (Vosegus)|Autrey]]
|- 
| 88022
| 88140
| [[Auzainvilliers]]
|- 
| 88023
| 88500
| [[Avillers (Vosegus)|Avillers]]
|- 
| 88024
| 88130
| [[Avrainville (Vosegus)|Avrainville]]
|- 
| 88025
| 88630
| [[Avranville]]
|- 
| 88026
| 88600
| [[Aidella]]
|- 
| 88027
| 88330
| [[Badménil-aux-Bois]]
|- 
| 88028
| 88460
| [[La Baffe]]
|- 
| 88029
| 88240
| [[La Vôge-les-Bains]]
|- 
| 88030
| 88270
| [[Bainville-aux-Saules]]
|- 
| 88031
| 88170
| [[Balléville]]
|- 
| 88032
| 88520
| [[Aquilina (Sanctus Deodatus)|Aquilina]]
|- 
| 88033
| 88210
| [[Ban-de-Sapt]]
|- 
| 88106
| 88230
| [[Ban-sur-Meurthe-Clefcy]]
|- 
| 88035
| 88640
| [[Barbey-Seroux]]
|- 
| 88036
| 88300
| [[Barville (Vosegus)|Barville]]
|- 
| 88037
| 88120
| [[Basse-sur-le-Rupt]]
|- 
| 88038
| 88130
| [[Battexey]]
|- 
| 88039
| 88500
| [[Baudricourt]]
|- 
| 88040
| 88150
| [[Bayecourt]]
|- 
| 88041
| 88270
| [[Bazegney]]
|- 
| 88042
| 88700
| [[Bazien]]
|- 
| 88043
| 88500
| [[Bazoilles-et-Ménil]]
|- 
| 88044
| 88300
| [[Bazoilles-sur-Meuse]]
|- 
| 88045
| 88300
| [[Beaufremont]]
|- 
| 88046
| 88600
| [[Beauménil]]
|- 
| 88047
| 88270
| [[Begnécourt]]
|- 
| 88048
| 88370
| [[Bellefontaine (Vosegus)|Bellefontaine]]
|- 
| 88049
| 88260
| [[Belmont-lès-Darney]]
|- 
| 88050
| 88600
| [[Belmont-sur-Buttant]]
|- 
| 88051
| 88800
| [[Belmont-sur-Vair]]
|- 
| 88052
| 88260
| [[Belrupt]]
|- 
| 88053
| 88210
| [[Belval (Vosegus)|Belval]]
|- 
| 88054
| 88520
| [[Bertrimoutier]]
|- 
| 88055
| 88450
| [[Bettegney-Saint-Brice]]
|- 
| 88056
| 88500
| [[Bettoncourt]]
|- 
| 88057
| 88490
| [[Le Beulay]]
|- 
| 88058
| 88170
| [[Biécourt]]
|- 
| 88059
| 88430
| [[Biffontaine]]
|- 
| 88060
| 88500
| [[Blémerey (Vosegus)|Blémerey]]
|- 
| 88061
| 88410
| [[Bleurville]]
|- 
| 88062
| 88320
| [[Blevaincourt]]
|- 
| 88063
| 88270
| [[Bocquegney]]
|- 
| 88064
| 88600
| [[Bois-de-Champ]]
|- 
| 88065
| 88260
| [[Bonvillet]]
|- 
| 88066
| 88500
| [[Boulaincourt]]
|- 
| 88068
| 88470
| [[La Bourgonce]]
|- 
| 88069
| 88270
| [[Bouxières-aux-Bois]]
|- 
| 88070
| 88130
| [[Bouxurulles]]
|- 
| 88071
| 88270
| [[Bouzemont]]
|- 
| 88073
| 88130
| [[Brantigny]]
|- 
| 88074
| 88350
| [[Brechainville]]
|- 
| 88075
| 88250
| [[La Bresse]]
|- 
| 88076
| 88600
| [[Brouvelieures]]
|- 
| 88077
| 88700
| [[Brû]]
|- 
| 88078
| 88600
| [[Bruyères]]
|- 
| 88079
| 88140
| [[Boloniacivilla]]
|- 
| 88080
| 88700
| [[Bult]]
|- 
| 88081
| 88540
| [[Bussang]]
|- 
| 88082
| 88110
| [[Celles-sur-Plaine]]
|- 
| 88083
| 88300
| [[Certilleux]]
|- 
| 88084
| 88130
| [[Chamagne]]
|- 
| 88085
| 88640
| [[Champdray]]
|- 
| 88086
| 88600
| [[Ducis Campus|Champ-le-Duc]]
|- 
| 88087
| 88000
| [[Chantraine (commune)|Chantraine]]
|- 
| 88088
| 88240
| [[La Chapelle-aux-Bois]]
|- 
| 88089
| 88600
| [[La Chapelle-devant-Bruyères]]
|- 
| 88090
| 88130
| [[Carpinia]]
|- 
| 88091
| 88460
| [[Charmois-devant-Bruyères]]
|- 
| 88092
| 88270
| [[Charmois-l'Orgueilleux]]
|- 
| 88093
| 88210
| [[Châtas]]
|- 
| 88094
| 88330
| [[Châtel-sur-Moselle]]
|- 
| 88095
| 88170
| [[Châtenois (Vosegus)|Châtenois]]
|- 
| 88096
| 88410
| [[Châtillon-sur-Saône]]
|- 
| 88097
| 88500
| [[Chauffecourt]]
|- 
| 88098
| 88390
| [[Chaumousey]]
|- 
| 88099
| 88150
| [[Chavelot]]
|- 
| 88100
| 88500
| [[Chef-Haut]]
|- 
| 88101
| 88460
| [[Cheniménil]]
|- 
| 88102
| 88630
| [[Chermisey]]
|- 
| 88103
| 88270
| [[Circourt]]
|- 
| 88104
| 88300
| [[Circourt-sur-Mouzon]]
|- 
| 88105
| 88410
| [[Claudon]]
|- 
| 88107
| 88630
| [[Clérey-la-Côte]]
|- 
| 88108
| 88240
| [[Le Clerjus]]
|- 
| 88109
| 88120
| [[Cleurie]]
|- 
| 88110
| 88700
| [[Clézentaine]]
|- 
| 88111
| 88100
| [[Coinches]]
|- 
| 88113
| 88490
| [[Combrimont]]
|- 
| 88114
| 88140
| [[Gundrecivilla]]
|- 
| 88115
| 88430
| [[Corcieux]]
|- 
| 88116
| 88310
| [[Cornimont]]
|- 
| 88117
| 88170
| [[Courcelles-sous-Châtenois]]
|- 
| 88118
| 88630
| [[Cussiacum (Vosegus)|Cussiacum]]
|- 
| 88119
| 88140
| [[Crainvilliers]]
|- 
| 88120
| 88520
| [[La Croix-aux-Mines]]
|- 
| 88121
| 88330
| [[Damas-aux-Bois]]
|- 
| 88122
| 88270
| [[Damas-et-Bettegney]]
|- 
| 88123
| 88320
| [[Damblain]]
|- 
| 88124
| 88260
| [[Darney]]
|- 
| 88125
| 88170
| [[Darney-aux-Chênes]]
|- 
| 88126
| 88390
| [[Darnieulles]]
|- 
| 88127
| 88700
| [[Deinvillers]]
|- 
| 88128
| 88210
| [[Denipaire]]
|- 
| 88129
| 88270
| [[Derbamont]]
|- 
| 88130
| 88600
| [[Destord]]
|- 
| 88131
| 88600
| [[Deycimont]]
|- 
| 88132
| 88000
| [[Deyvillers]]
|- 
| 88133
| 88000
| [[Dignonville]]
|- 
| 88134
| 88000
| [[Dinozé]]
|- 
| 88135
| 88460
| [[Docelles]]
|- 
| 88136
| 88000
| [[Dogneville]]
|- 
| 88137
| 88170
| [[Dolaincourt]]
|- 
| 88138
| 88260
| [[Dombasle-devant-Darney]]
|- 
| 88139
| 88500
| [[Dombasle-en-Xaintois]]
|- 
| 88140
| 88140
| [[Dombrot-le-Sec]]
|- 
| 88141
| 88170
| [[Dombrot-sur-Vair]]
|- 
| 88144
| 88500
| [[Domèvre-sous-Montfort]]
|- 
| 88142
| 88390
| [[Domèvre-sur-Avière]]
|- 
| 88143
| 88330
| [[Domèvre-sur-Durbion]]
|- 
| 88145
| 88600
| [[Domfaing]]
|- 
| 88146
| 88800
| [[Domnus Julianus]]
|- 
| 88147
| 88390
| [[Domnus Martinus ad Silvas]]
|- 
| 88148
| 88200
| [[Domnus Martinus (Romaricus Mons)]]
|- 
| 88149
| 88260
| [[Domnus Martinus (Spinalium)]]
|- 
| 88150
| 88170
| [[Domnus Martinus iuxta sanctum Paulum]]
|- 
| 88151
| 88270
| [[Donoparium]]
|- 
| 88152
| 88600
| [[Domnus Petrus (Vosegus)|Domnus Petrus]]
|- 
| 88153
| 88700
| [[Domnus Stephanus (Vosegus)|Domnus Stephanus]]
|- 
| 88154
| 88630
| [[Domnum Remigium]]
|- 
| 88155
| 88500
| [[Domvallier]]
|- 
| 88156
| 88700
| [[Domnus Cyricus]]
|- 
| 88157
| 88220
| [[Dounoux]]
|- 
| 88158
| 88510
| [[Éloyes]]
|- 
| 88159
| 88650
| [[Entre-deux-Eaux]]
|- 
| 88160
| 88000
| [[Spinalium]]
|- 
| 88161
| 88260
| [[Erculum]]
|- 
| 88162
| 88260
| [[Esley]]
|- 
| 88163
| 88130
| [[Essegney]]
|- 
| 88164
| 88500
| [[Estrenniae]]
|- 
| 88165
| 88480
| [[Étival-Clairefontaine]]
|- 
| 88166
| 88450
| [[Évaux-et-Ménil]]
|- 
| 88167
| 88460
| [[Faucompierre]]
|- 
| 88168
| 88700
| [[Fauconcuria]]
|- 
| 88169
| 88600
| [[Fays (Vosegus)|Fays]]
|- 
| 88170
| 88360
| [[Ferdrupt]]
|- 
| 88171
| 88410
| [[Fignévelle]]
|- 
| 88172
| 88600
| [[Fiménil]]
|- 
| 88173
| 88130
| [[Florémont]]
|- 
| 88174
| 88390
| [[Folmeriacum]]
|- 
| 88175
| 88600
| [[Fontenetum (Vosegus)|Fontenetum]]
|- 
| 88176
| 88240
| [[Fontiniacum]]
|- 
| 88177
| 88530
| [[La Forge (Vosegus)|La Forge]]
|- 
| 88178
| 88390
| [[Les Forges (Vosegus)|Les Forges]]
|- 
| 88179
| 88320
| [[Fulchericurtis]]
|- 
| 88180
| 88320
| [[Franum]]
|- 
| 88181
| 88230
| [[Fracia]]
|- 
| 88182
| 88490
| [[Frapelle]]
|- 
| 88183
| 88630
| [[Frebecuria]]
|- 
| 88184
| 88600
| [[Formicae Fons]]
|- 
| 88185
| 88500
| [[Franellum Magnum]]
|- 
| 88186
| 88500
| [[Franellum Rubeum]]
|- 
| 88187
| 88270
| [[Frasnido]]
|- 
| 88188
| 88160
| [[Frascia]]
|- 
| 88189
| 88350
| [[Frevilla (Vosegus)|Frevilla]]
|- 
| 88190
| 88440
| [[Frizon]]
|- 
| 88192
| 88270
| [[Gelvécourt-et-Adompt]]
|- 
| 88193
| 88520
| [[Gemaingoutte]]
|- 
| 88194
| 88170
| [[Geminorum curia]]
|- 
| 88195
| 88140
| [[Iandrevilla]]
|- 
| 88196
| 88400
| [[Gerardi Mare]]
|- 
| 88197
| 88120
| [[Gerbamont]]
|- 
| 88198
| 88430
| [[Gerbépal]]
|- 
| 88199
| 88320
| [[Gingivilla]]
|- 
| 88200
| 88390
| [[Gehennium]]
|- 
| 88201
| 88390
| [[Girancurtis]]
|- 
| 88202
| 88500
| [[Gircuria]]
|- 
| 88203
| 88600
| [[Girecuria]]
|- 
| 88205
| 88340
| [[Girmont-Val-d'Ajol]]
|- 
| 88206
| 88170
| [[Gironcuria (Vosegus)|Gironcuria]]
|- 
| 88208
| 88410
| [[Gondoncuria]]
|- 
| 88209
| 88190
| [[Golbey]]
|- 
| 88210
| 88270
| [[Gorhey]]
|- 
| 88212
| 88350
| [[Grannum]]
|- 
| 88213
| 88490
| [[Magna Fossa]]
|- 
| 88215
| 88210
| [[Grandrupt]]
|- 
| 88214
| 88240
| [[Grandrupt-de-Bains]]
|- 
| 88216
| 88600
| [[Granvillare]]
|- 
| 88218
| 88640
| [[Granges-Aumontzey]]
|- 
| 88219
| 88630
| [[Grussius]]
|- 
| 88220
| 88410
| [[Greniancuria]]
|- 
| 88221
| 88240
| [[Gruetum]]
|- 
| 88222
| 88600
| [[Gognacuria]]
|- 
| 88223
| 88450
| [[Guneiacum]]
|- 
| 88224
| 88330
| [[Haldiniacum]]
|- 
| 88225
| 88220
| [[Hadolia]]
|- 
| 88226
| 88270
| [[Hagericurtis]]
|- 
| 88227
| 88300
| [[Hagnéville-et-Roncourt]]
|- 
| 88228
| 88330
| [[Haillainville]]
|- 
| 88229
| 88300
| [[Harchéchamp]]
|- 
| 88230
| 88700
| [[Hardancuria]]
|- 
| 88231
| 88800
| [[Haraevilla ad Mosam]]
|- 
| 88232
| 88300
| [[Hermonis villa]]
|- 
| 88233
| 88270
| [[Harol]]
|- 
| 88236
| 88240
| [[La Haye (Vosegus)|La Haye]]
|- 
| 88237
| 88270
| [[Hennecuria]]
|- 
| 88238
| 88260
| [[Hennezel]]
|- 
| 88239
| 88130
| [[Haruniacum]]
|- 
| 88240
| 88600
| [[Herpemons]]
|- 
| 88241
| 88170
| [[Houécourt]]
|- 
| 88242
| 88300
| [[Houéville]]
|- 
| 88243
| 88700
| [[Housseras]]
|- 
| 88244
| 88430
| [[La Houssière]]
|- 
| 88245
| 88210
| [[Horbacum]]
|- 
| 88246
| 88500
| [[Hymont]]
|- 
| 88247
| 88150
| [[Igniacum (Vosegus)|Igniacum]]
|- 
| 88248
| 88320
| [[Isches]]
|- 
| 88249
| 88300
| [[Gedanis villa]]
|- 
| 88250
| 88550
| [[Jarménil]]
|- 
| 88251
| 88700
| [[Ioannis Manile]]
|- 
| 88252
| 88260
| [[Jésonville]]
|- 
| 88253
| 88000
| [[Jeuxey]]
|- 
| 88254
| 88500
| [[Jorxey]]
|- 
| 88255
| 88630
| [[Jubani villa]]
|- 
| 88256
| 88640
| [[Jussarupt]]
|- 
| 88257
| 88500
| [[Jevancuria]]
|- 
| 88258
| 88320
| [[Marchia (Vosegus)|Marchia]]
|- 
| 88259
| 88300
| [[Landini villa]]
|- 
| 88260
| 88130
| [[Langley (Vosegus)|Langley]]
|- 
| 88261
| 88600
| [[Laval-sur-Vologne]]
|- 
| 88262
| 88600
| [[Aquilina (Spinalium)|Aquilina]]
|- 
| 88263
| 88640
| [[Laveline-du-Houx]]
|- 
| 88264
| 88270
| [[Légéville-et-Bonfays]]
|- 
| 88265
| 88300
| [[Lemmecuria]]
|- 
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! [[INSEE|Numerus INSEE]]
! [[Numerus cursualis]]
! [[Commune]]
|-
| 88266
| 88600
| [[Lépanges-sur-Vologne]]
|- 
| 88267
| 88260
| [[Larino]]
|- 
| 88268
| 88490
| [[Lesseux]]
|- 
| 88269
| 88400
| [[Liézey]]
|- 
| 88270
| 88350
| [[Liffodium]]
|- 
| 88271
| 88800
| [[Legisvilla]]
|- 
| 88272
| 88410
| [[Lyroncuria]]
|- 
| 88273
| 88000
| [[Longus Campus (Vosegus)|Longus Campus]]
|- 
| 88274
| 88170
| [[Longus Campus subtus Castinetum]]
|- 
| 88275
| 88490
| [[Lubine]]
|- 
| 88276
| 88490
| [[Lussia]]
|- 
| 88277
| 88110
| [[Luviniacus]]
|- 
| 88278
| 88170
| [[Macuncurtis]]
|- 
| 88279
| 88270
| [[Madecuria]]
|- 
| 88280
| 88450
| [[Maldisinum]]
|- 
| 88281
| 88270
| [[Madonne-et-Lamerey]]
|- 
| 88283
| 88140
| [[Malini curia]]
|- 
| 88284
| 88650
| [[Mandray]]
|- 
| 88285
| 88800
| [[Manderae]]
|- 
| 88286
| 88130
| [[Mareinvilla]]
|- 
| 88287
| 88320
| [[Mariacum (Vosegus)|Mariacum]]
|- 
| 88288
| 88270
| [[Monroniscurtis]]
|- 
| 88289
| 88320
| [[Martiniacum (Vosegus)|Martiniacum]]
|- 
| 88290
| 88300
| [[Martigny-les-Gerbonvaux]]
|- 
| 88291
| 88410
| [[Martinvelle]]
|- 
| 88292
| 88500
| [[Mataincuria]]
|- 
| 88293
| 88630
| [[Maxey-sur-Meuse]]
|- 
| 88294
| 88150
| [[Mazeley]]
|- 
| 88295
| 88500
| [[Maceriolae]]
|- 
| 88296
| 88140
| [[Madonis villa]]
|- 
| 88297
| 88600
| [[Méménil]]
|- 
| 88298
| 88700
| [[Menardi Mons]]
|- 
| 88302
| 88160
| [[Le Ménil]]
|- 
| 88300
| 88210
| [[Ménil-de-Senones]]
|- 
| 88299
| 88500
| [[Mansile in Sanctesio]]
|- 
| 88301
| 88700
| [[Ménil-sur-Belvitte]]
|- 
| 88303
| 88630
| [[Mudrevallis]]
|- 
| 88304
| 88500
| [[Mirecurtium]]
|- 
| 88305
| 88630
| [[Moncel-sur-Vair]]
|- 
| 88306
| 88210
| [[Le Mont]]
|- 
| 88309
| 88800
| [[Monthureux-le-Sec]]
|- 
| 88310
| 88410
| [[Monthureux-sur-Saône]]
|- 
| 88307
| 88320
| [[Mont-lès-Lamarche]]
|- 
| 88308
| 88300
| [[Montes ante Novum Castrum]]
|- 
| 88311
| 88240
| [[Montmotier]]
|- 
| 88312
| 88170
| [[Morelli Domus]]
|- 
| 88313
| 88330
| [[Murini villa]]
|- 
| 88314
| 88320
| [[Morizécourt]]
|- 
| 88315
| 88600
| [[Mors Agni]]
|- 
| 88316
| 88140
| [[Maurivilla]]
|- 
| 88317
| 88210
| [[Moussey (Vosegus)|Moussey]]
|- 
| 88318
| 88700
| [[Medius Mons (Vosegus)|Medius Mons]]
|- 
| 88319
| 88420
| [[Medianum Monasterium]]
|- 
| 88320
| 88100
| [[Nayemont-les-Fosses]]
|- 
| 88321
| 88300
| [[Neocastrum (Francia)|Neocastrum]]
|- 
| 88322
| 88600
| [[La Neuveville-devant-Lépanges]]
|- 
| 88324
| 88170
| [[La Neuveville-sous-Châtenois]]
|- 
| 88325
| 88800
| [[La Neuveville-sous-Montfort]]
|- 
| 88326
| 88100
| [[Neuvillers-sur-Fave]]
|- 
| 88327
| 88440
| [[Nomexy]]
|- 
| 88328
| 88470
| [[Nompardivilla]]
|- 
| 88330
| 88260
| [[Novilla (Vosegus)|Novilla]]
|- 
| 88331
| 88600
| [[Nontiavilla]]
|- 
| 88332
| 88800
| [[Noretum]]
|- 
| 88333
| 88700
| [[Nossoncourt]]
|- 
| 88334
| 88500
| [[Ollevilla]]
|- 
| 88335
| 88500
| [[Offroicourt]]
|- 
| 88336
| 88170
| [[Audoleni villa]]
|- 
| 88338
| 88700
| [[Ortonis curia]]
|- 
| 88340
| 88700
| [[Padua (Vosegus)|Padua]]
|- 
| 88341
| 88100
| [[Pair-et-Grandrupt]]
|- 
| 88342
| 88330
| [[Pallegney]]
|- 
| 88343
| 88800
| [[Paretum (Vosegus)|Paretum]]
|- 
| 88344
| 88350
| [[Pargniacum subtus Mirevallem]]
|- 
| 88345
| 88490
| [[La Petite-Fosse]]
|- 
| 88346
| 88210
| [[La Petite-Raon]]
|- 
| 88347
| 88270
| [[Petraficta (Vosegus)|Petraficta]]
|- 
| 88348
| 88600
| [[Petreus Pons]]
|- 
| 88349
| 88230
| [[Plenifesium]]
|- 
| 88350
| 88170
| [[Pluvesia]]
|- 
| 88351
| 88370
| [[Plumberae]]
|- 
| 88352
| 88300
| [[Pomperra (Vosegus)|Pomperra]]
|- 
| 88353
| 88260
| [[Pons iuxta Undinovilla]]
|- 
| 88354
| 88500
| [[Pont-sur-Madon]]
|- 
| 88355
| 88330
| [[Portus Caelorum]]
|- 
| 88356
| 88600
| [[Les Poulières]]
|- 
| 88357
| 88500
| [[Portus Suavis]]
|- 
| 88358
| 88550
| [[Pouxeux]]
|- 
| 88359
| 88600
| [[Prey (Vosegus)|Prey]]
|- 
| 88360
| 88260
| [[Provenchères-lès-Darney]]
|- 
| 88361
| 88490
| [[Provenchères-et-Colroy]]
|- 
| 88362
| 88210
| [[Le Puid]]
|- 
| 88363
| 88630
| [[Purneretum]]
|- 
| 88364
| 88500
| [[Puzieux (Vosegus)|Puzieux]]
|- 
| 88365
| 88270
| [[Racécourt]]
|- 
| 88366
| 88170
| [[Radalli villa]]
|- 
| 88367
| 88700
| [[Rambervilleriae]]
|- 
| 88368
| 88500
| [[Rancuria]]
|- 
| 88369
| 88160
| [[Romarici campus]]
|- 
| 88370
| 88270
| [[Radonis curtis]]
|- 
| 88371
| 88220
| [[Rapo ad Silvas]]
|- 
| 88372
| 88110
| [[Rapo ad Stationem]]
|- 
| 88373
| 88110
| [[Raon-sur-Plaine]]
|- 
| 88374
| 88130
| [[Rapey]]
|- 
| 88375
| 88520
| [[Raves (Vosegus)|Raves]]
|- 
| 88376
| 88300
| [[Ribovilla]]
|- 
| 88377
| 88410
| [[Rainharii villa]]
|- 
| 88378
| 88450
| [[Regney]]
|- 
| 88379
| 88330
| [[Ranconis curtis]]
|- 
| 88380
| 88640
| [[Rehaupal]]
|- 
| 88381
| 88260
| [[Relangia]]
|- 
| 88382
| 88500
| [[Rimacuria]]
|- 
| 88383
| 88200
| [[Romarici Mons]]
|- 
| 88386
| 88100
| [[Remomeix]]
|- 
| 88385
| 88800
| [[Romulficuria]]
|- 
| 88387
| 88170
| [[Ramaldi villa]]
|- 
| 88388
| 88390
| [[Renauvoid]]
|- 
| 88389
| 88500
| [[Reparium]]
|- 
| 88390
| 88320
| [[Roberticuria]]
|- 
| 88391
| 88120
| [[Rochesson]]
|- 
| 88394
| 88320
| [[Romania ad Silvas]]
|- 
| 88395
| 88700
| [[Rotmundum]]
|- 
| 88398
| 88600
| [[Les Rouges-Eaux]]
|- 
| 88399
| 88460
| [[Le Roulier]]
|- 
| 88400
| 88500
| [[Ruvera in Sanctesio]]
|- 
| 88401
| 88170
| [[Roverium (Vosegus)|Roverium]]
|- 
| 88402
| 88700
| [[Rovilla ad Quercus]]
|- 
| 88403
| 88500
| [[Roserota]]
|- 
| 88404
| 88320
| [[Roseriae supra Mosunam]]
|- 
| 88406
| 88130
| [[Rugney]]
|- 
| 88407
| 88630
| [[Ruppes]]
|- 
| 88408
| 88360
| [[Rupt-sur-Moselle]]
|- 
| 88409
| 88120
| [[Saint-Amé]]
|- 
| 88411
| 88260
| [[Sanctus Basolimons]]
|- 
| 88412
| 88700
| [[Sanctus Benedictus (Vosegus)|Sanctus Benedictus]]
|- 
| 88413
| 88100
| [[Sanctus Deodatus (urbs)|Sanctus Deodatus]]
|- 
| 88410
| 88700
| [[Sancta Barbara (Vosegus)|Sancta Barbara]]
|- 
| 88418
| 88700
| [[Sancta Helena (Vosegus)|Sancta Helena]]
|- 
| 88424
| 88100
| [[Sancta Margareta (Vosegus)|Sancta Margareta]]
|- 
| 88415
| 88200
| [[Sanctus Stephanus ultra Mosellam]]
|- 
| 88416
| 88700
| [[Sanctus Genesius (Vosegus)|Sanctus Genesius]]
|- 
| 88417
| 88700
| [[Sanctus Gorgonius (Vosegus)|Sanctus Gorgonius]]
|- 
| 88419
| 88210
| [[Saint-Jean-d'Ormont]]
|- 
| 88421
| 88410
| [[Sanctus Iulianus (Vosegus)|Sanctus Iulianus]]
|- 
| 88423
| 88650
| [[Sanctus Leonardus (Vosegus)|Sanctus Leonardus]]
|- 
| 88425
| 88700
| [[Sanctus Mauricius (Vosegus)|Sanctus Mauricius]]
|- 
| 88426
| 88560
| [[Saint-Maurice-sur-Moselle]]
|- 
| 88427
| 88170
| [[Sanctus Memmius (Vosegus)|Sanctus Memmius]]
|- 
| 88428
| 88470
| [[Saint-Michel-sur-Meurthe]]
|- 
| 88429
| 88200
| [[Sanctus Nabor (Vosegus)|Sanctus Nabor]]
|- 
| 88430
| 88140
| [[Sanctus Audoenus (Vosegus)|Sanctus Audoenus]]
|- 
| 88431
| 88170
| [[Sanctus Paulus (Vosegus)|Sanctus Paulus]]
|- 
| 88432
| 88700
| [[Sanctus Petrimons]]
|- 
| 88433
| 88500
| [[Sanctus Pancratius (Vosegus)|Sanctus Pancratius]]
|- 
| 88434
| 88800
| [[Sancti Remigii Mons (Vosegus)|Sancti Remigii Mons]]
|- 
| 88435
| 88480
| [[Sanctus Remigius (Vosegus)|Sanctus Remigius]]
|- 
| 88436
| 88210
| [[Sanctus Stephanus (Vosegus)|Sanctus Stephanus]]
|- 
| 88437
| 88270
| [[Sanctus Valerius (Vosegus)|Sanctus Valerius]]
|- 
| 88438
| 88470
| [[La Salle (Vosegus)|La Salle]]
|- 
| 88439
| 88390
| [[Sanchey]]
|- 
| 88440
| 88170
| [[Sandaucuria]]
|- 
| 88441
| 88260
| [[Sans-Vallois]]
|- 
| 88442
| 88120
| [[Sapois (Vosegus)|Sapois]]
|- 
| 88443
| 88300
| [[Sartes]]
|- 
| 88444
| 88210
| [[Le Saulcy]]
|- 
| 88445
| 88580
| [[Salicetum (Vosegus)|Salicetum]]
|- 
| 88446
| 88140
| [[Salsurae (Vosegus)|Salsurae]]
|- 
| 88447
| 88290
| [[Salsuriae]]
|- 
| 88448
| 88140
| [[Seivilla]]
|- 
| 88449
| 88130
| [[Saviniacum (Vosegus)|Saviniacum]]
|- 
| 88450
| 88320
| [[Senagda]]
|- 
| 88451
| 88210
| [[Senonia (Vosegus)|Senonia]]
|- 
| 88452
| 88260
| [[Senonges]]
|- 
| 88453
| 88630
| [[Seromons]]
|- 
| 88454
| 88600
| [[Sarcus (Vosegus)|Sarcus]]
|- 
| 88455
| 88320
| [[Sirecuria]]
|- 
| 88456
| 88320
| [[Serocourt]]
|- 
| 88457
| 88630
| [[Seona (Vosegus)|Seona]]
|- 
| 88458
| 88130
| [[Solicuria]]
|- 
| 88459
| 88170
| [[Soncuria]]
|- 
| 88460
| 88630
| [[Solicia]]
|- 
| 88461
| 88140
| [[Serewavilla]]
|- 
| 88462
| 88120
| [[Le Syndicat]]
|- 
| 88463
| 88100
| [[Tinctorivus]]
|- 
| 88464
| 88460
| [[Tendon (Vosegus)|Tendon]]
|- 
| 88465
| 88150
| [[Tado]]
|- 
| 88466
| 88800
| [[Tillia]]
|- 
| 88467
| 88290
| [[Thiéfosse]]
|- 
| 88468
| 88160
| [[Le Thillot]]
|- 
| 88469
| 88500
| [[Tirocuria]]
|- 
| 88470
| 88530
| [[Le Tholy]]
|- 
| 88471
| 88410
| [[Les Thons]]
|- 
| 88472
| 88260
| [[Thuillières]]
|- 
| 88473
| 88320
| [[Tignécourt]]
|- 
| 88474
| 88300
| [[Tellum (Vosegus)|Tellum]]
|- 
| 88475
| 88320
| [[Toteleni curtis]]
|- 
| 88476
| 88500
| [[Totoni villa]]
|- 
| 88477
| 88350
| [[Trampodium]]
|- 
| 88478
| 88300
| [[Tranculfi villa]]
|- 
| 88479
| 88240
| [[Trémonzey]]
|- 
| 88480
| 88130
| [[Ubexy]]
|- 
| 88481
| 88220
| [[Uriménil]]
|- 
| 88482
| 88140
| [[Eurivilla]]
|- 
| 88483
| 88390
| [[Ursiniacum]]
|- 
| 88484
| 88220
| [[Usminga]]
|- 
| 88485
| 88140
| [[La Vacheresse-et-la-Rouillie]]
|- 
| 88486
| 88120
| [[Vainiacum]]
|- 
| 88487
| 88340
| [[Le Val-d'Ajol]]
|- 
| 88488
| 88270
| [[Valefridicurtis]]
|- 
| 88489
| 88270
| [[Vallis Regia (Vosegus)|Vallis Regia]]
|- 
| 88490
| 88800
| [[Vallis Regia Sicca]]
|- 
| 88491
| 88260
| [[Tres Valesii]]
|- 
| 88492
| 88230
| [[Le Valtin]]
|- 
| 88493
| 88450
| [[Varmonzey]]
|- 
| 88494
| 88500
| [[Vaubexy]]
|- 
| 88495
| 88000
| [[Waldinivilla]]
|- 
| 88496
| 88140
| [[Valdonis curtis (Vosegus)|Valdonis curtis]]
|- 
| 88497
| 88330
| [[Wauxoncuria]]
|- 
| 88498
| 88200
| [[Vecoux]]
|- 
| 88499
| 88270
| [[Velotte-et-Tatignécourt]]
|- 
| 88500
| 88310
| [[Ventron]]
|- 
| 88501
| 88210
| [[Le Vermont]]
|- 
| 88502
| 88600
| [[Vervezelle]]
|- 
| 88503
| 88110
| [[Vexaincourt]]
|- 
| 88504
| 88170
| [[Vicherey]]
|- 
| 88505
| 88430
| [[Vienville]]
|- 
| 88506
| 88210
| [[Vieux-Moulin (Vosegus)|Vieux-Moulin]]
|- 
| 88507
| 88500
| [[Villers (Vosegus)|Villers]]
|- 
| 88508
| 88270
| [[Ville-sur-Illon]]
|- 
| 88509
| 88150
| [[Villoncourt]]
|- 
| 88510
| 88320
| [[Villotte]]
|- 
| 88511
| 88350
| [[Villouxel]]
|- 
| 88512
| 88600
| [[Viménil]]
|- 
| 88513
| 88450
| [[Vincey]]
|- 
| 88514
| 88170
| [[Viocourt]]
|- 
| 88515
| 88260
| [[Vioménil]]
|- 
| 88516
| 88800
| [[Vittel]]
|- 
| 88517
| 88260
| [[Vivarium (Vosegus)|Vivarium]]
|- 
| 88518
| 88500
| [[Viverium]]
|- 
| 88519
| 88470
| [[La Voivre (Vosegus)|La Voivre]]
|- 
| 88520
| 88240
| [[Les Voivres]]
|- 
| 88521
| 88700
| [[Vomécourt]]
|- 
| 88522
| 88500
| [[Vomécourt-sur-Madon]]
|- 
| 88523
| 88170
| [[Vouxey]]
|- 
| 88524
| 88140
| [[Vrécourt]]
|- 
| 88525
| 88500
| [[Vroville]]
|- 
| 88526
| 88520
| [[Wisembach]]
|- 
| 88527
| 88700
| [[Xaffévillers]]
|- 
| 88528
| 88460
| [[Xamontarupt]]
|- 
| 88529
| 88130
| [[Xaronval]]
|- 
| 88530
| 88220
| [[Scatiniacum]]
|- 
| 88531
| 88400
| [[Xonrupt-Longemer]]
|- 
| 88532
| 88330
| [[Zincourt]]
|}
{{Indices communium praefecturarum Franciae}}
[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi|!]]</text>
      <sha1>1hrkkaw5izhlzhr7np10qlx8kaqzly6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996422</id>
      <parentid>3996364</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T20:13:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>nomen latinum</comment>
      <origin>3996422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21917" sha1="c44ura0hu0fjbt761na67wk5am5jeh7" xml:space="preserve">Hic est index [[commune|communium]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] praefecturae [[Francia|Francicae]], cui subsunt communia 515 numero.

[[Fasciculus:Vosges-Position.png|thumb|Situs praefecturae]]
[[Fasciculus: Senones vu du Petit Paris.jpg|thumb|Despectus in ''[[ Senones ]]'']]

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! [[INSEE|Numerus INSEE]]
! [[Numerus cursualis]]
! [[Commune]]
|-
| 88001
| 88270
| [[Les Ableuvenettes]]
|- 
| 88002
| 88500
| [[Ahéville]]
|- 
| 88003
| 88140
| [[Aingeville]]
|- 
| 88004
| 88320
| [[Ainvelle (Vosegus)|Ainvelle]]
|- 
| 88005
| 88110
| [[Allarmont]]
|- 
| 88006
| 88500
| [[Ambacuria]]
|- 
| 88007
| 88410
| [[Ameuvelle]]
|- 
| 88008
| 88700
| [[Anglemont]]
|- 
| 88009
| 88650
| [[Anould]]
|- 
| 88010
| 88170
| [[Aouze]]
|- 
| 88011
| 88380
| [[Arches (Vosegus)|Arches]]
|- 
| 88012
| 88380
| [[Archettes]]
|- 
| 88013
| 88170
| [[Aroffe]]
|- 
| 88014
| 88430
| [[Arrentès-de-Corcieux]]
|- 
| 88015
| 88300
| [[Attignéville]]
|- 
| 88016
| 88260
| [[Attigny (Vosegus)|Attigny]]
|- 
| 88017
| 88300
| [[Aulnois]]
|- 
| 88019
| 88300
| [[Autigny-la-Tour]]
|- 
| 88020
| 88300
| [[Autreville (Vosegus)|Autreville]]
|- 
| 88021
| 88700
| [[Autrey (Vosegus)|Autrey]]
|- 
| 88022
| 88140
| [[Auzainvilliers]]
|- 
| 88023
| 88500
| [[Avillers (Vosegus)|Avillers]]
|- 
| 88024
| 88130
| [[Avrainville (Vosegus)|Avrainville]]
|- 
| 88025
| 88630
| [[Avranville]]
|- 
| 88026
| 88600
| [[Aidella]]
|- 
| 88027
| 88330
| [[Badménil-aux-Bois]]
|- 
| 88028
| 88460
| [[La Baffe]]
|- 
| 88029
| 88240
| [[La Vôge-les-Bains]]
|- 
| 88030
| 88270
| [[Bainville-aux-Saules]]
|- 
| 88031
| 88170
| [[Balléville]]
|- 
| 88032
| 88520
| [[Aquilina (Sanctus Deodatus)|Aquilina]]
|- 
| 88033
| 88210
| [[Ban-de-Sapt]]
|- 
| 88106
| 88230
| [[Ban-sur-Meurthe-Clefcy]]
|- 
| 88035
| 88640
| [[Barbey-Seroux]]
|- 
| 88036
| 88300
| [[Barville (Vosegus)|Barville]]
|- 
| 88037
| 88120
| [[Basse-sur-le-Rupt]]
|- 
| 88038
| 88130
| [[Battexey]]
|- 
| 88039
| 88500
| [[Baudricourt]]
|- 
| 88040
| 88150
| [[Bayecourt]]
|- 
| 88041
| 88270
| [[Bazegney]]
|- 
| 88042
| 88700
| [[Bazien]]
|- 
| 88043
| 88500
| [[Bazoilles-et-Ménil]]
|- 
| 88044
| 88300
| [[Bazoilles-sur-Meuse]]
|- 
| 88045
| 88300
| [[Beaufremont]]
|- 
| 88046
| 88600
| [[Beauménil]]
|- 
| 88047
| 88270
| [[Begnécourt]]
|- 
| 88048
| 88370
| [[Bellefontaine (Vosegus)|Bellefontaine]]
|- 
| 88049
| 88260
| [[Belmont-lès-Darney]]
|- 
| 88050
| 88600
| [[Belmont-sur-Buttant]]
|- 
| 88051
| 88800
| [[Belmont-sur-Vair]]
|- 
| 88052
| 88260
| [[Belrupt]]
|- 
| 88053
| 88210
| [[Belval (Vosegus)|Belval]]
|- 
| 88054
| 88520
| [[Bertrimoutier]]
|- 
| 88055
| 88450
| [[Bettegney-Saint-Brice]]
|- 
| 88056
| 88500
| [[Bettoncourt]]
|- 
| 88057
| 88490
| [[Le Beulay]]
|- 
| 88058
| 88170
| [[Biécourt]]
|- 
| 88059
| 88430
| [[Biffontaine]]
|- 
| 88060
| 88500
| [[Blémerey (Vosegus)|Blémerey]]
|- 
| 88061
| 88410
| [[Bleurville]]
|- 
| 88062
| 88320
| [[Blevaincourt]]
|- 
| 88063
| 88270
| [[Bocquegney]]
|- 
| 88064
| 88600
| [[Bois-de-Champ]]
|- 
| 88065
| 88260
| [[Bonvillet]]
|- 
| 88066
| 88500
| [[Boulaincourt]]
|- 
| 88068
| 88470
| [[La Bourgonce]]
|- 
| 88069
| 88270
| [[Bouxières-aux-Bois]]
|- 
| 88070
| 88130
| [[Bouxurulles]]
|- 
| 88071
| 88270
| [[Bouzemont]]
|- 
| 88073
| 88130
| [[Brantigny]]
|- 
| 88074
| 88350
| [[Brechainville]]
|- 
| 88075
| 88250
| [[La Bresse]]
|- 
| 88076
| 88600
| [[Brouvelieures]]
|- 
| 88077
| 88700
| [[Brû]]
|- 
| 88078
| 88600
| [[Bruerium]]
|- 
| 88079
| 88140
| [[Boloniacivilla]]
|- 
| 88080
| 88700
| [[Bult]]
|- 
| 88081
| 88540
| [[Bussang]]
|- 
| 88082
| 88110
| [[Celles-sur-Plaine]]
|- 
| 88083
| 88300
| [[Certilleux]]
|- 
| 88084
| 88130
| [[Chamagne]]
|- 
| 88085
| 88640
| [[Champdray]]
|- 
| 88086
| 88600
| [[Ducis Campus|Champ-le-Duc]]
|- 
| 88087
| 88000
| [[Chantraine (commune)|Chantraine]]
|- 
| 88088
| 88240
| [[La Chapelle-aux-Bois]]
|- 
| 88089
| 88600
| [[La Chapelle-devant-Bruyères]]
|- 
| 88090
| 88130
| [[Carpinia]]
|- 
| 88091
| 88460
| [[Charmois-devant-Bruyères]]
|- 
| 88092
| 88270
| [[Charmois-l'Orgueilleux]]
|- 
| 88093
| 88210
| [[Châtas]]
|- 
| 88094
| 88330
| [[Châtel-sur-Moselle]]
|- 
| 88095
| 88170
| [[Châtenois (Vosegus)|Châtenois]]
|- 
| 88096
| 88410
| [[Châtillon-sur-Saône]]
|- 
| 88097
| 88500
| [[Chauffecourt]]
|- 
| 88098
| 88390
| [[Chaumousey]]
|- 
| 88099
| 88150
| [[Chavelot]]
|- 
| 88100
| 88500
| [[Chef-Haut]]
|- 
| 88101
| 88460
| [[Cheniménil]]
|- 
| 88102
| 88630
| [[Chermisey]]
|- 
| 88103
| 88270
| [[Circourt]]
|- 
| 88104
| 88300
| [[Circourt-sur-Mouzon]]
|- 
| 88105
| 88410
| [[Claudon]]
|- 
| 88107
| 88630
| [[Clérey-la-Côte]]
|- 
| 88108
| 88240
| [[Le Clerjus]]
|- 
| 88109
| 88120
| [[Cleurie]]
|- 
| 88110
| 88700
| [[Clézentaine]]
|- 
| 88111
| 88100
| [[Coinches]]
|- 
| 88113
| 88490
| [[Combrimont]]
|- 
| 88114
| 88140
| [[Gundrecivilla]]
|- 
| 88115
| 88430
| [[Corcieux]]
|- 
| 88116
| 88310
| [[Cornimont]]
|- 
| 88117
| 88170
| [[Courcelles-sous-Châtenois]]
|- 
| 88118
| 88630
| [[Cussiacum (Vosegus)|Cussiacum]]
|- 
| 88119
| 88140
| [[Crainvilliers]]
|- 
| 88120
| 88520
| [[La Croix-aux-Mines]]
|- 
| 88121
| 88330
| [[Damas-aux-Bois]]
|- 
| 88122
| 88270
| [[Damas-et-Bettegney]]
|- 
| 88123
| 88320
| [[Damblain]]
|- 
| 88124
| 88260
| [[Darney]]
|- 
| 88125
| 88170
| [[Darney-aux-Chênes]]
|- 
| 88126
| 88390
| [[Darnieulles]]
|- 
| 88127
| 88700
| [[Deinvillers]]
|- 
| 88128
| 88210
| [[Denipaire]]
|- 
| 88129
| 88270
| [[Derbamont]]
|- 
| 88130
| 88600
| [[Destord]]
|- 
| 88131
| 88600
| [[Deycimont]]
|- 
| 88132
| 88000
| [[Deyvillers]]
|- 
| 88133
| 88000
| [[Dignonville]]
|- 
| 88134
| 88000
| [[Dinozé]]
|- 
| 88135
| 88460
| [[Docelles]]
|- 
| 88136
| 88000
| [[Dogneville]]
|- 
| 88137
| 88170
| [[Dolaincourt]]
|- 
| 88138
| 88260
| [[Dombasle-devant-Darney]]
|- 
| 88139
| 88500
| [[Dombasle-en-Xaintois]]
|- 
| 88140
| 88140
| [[Dombrot-le-Sec]]
|- 
| 88141
| 88170
| [[Dombrot-sur-Vair]]
|- 
| 88144
| 88500
| [[Dompnus Aper prope Remoncuriam]]
|- 
| 88142
| 88390
| [[Domnus Aper (Golbey)]]
|- 
| 88143
| 88330
| [[Domnus Aper (Bruerium)]]
|- 
| 88145
| 88600
| [[Donofanum]]
|- 
| 88146
| 88800
| [[Domnus Julianus]]
|- 
| 88147
| 88390
| [[Domnus Martinus ad Silvas]]
|- 
| 88148
| 88200
| [[Domnus Martinus (Romaricus Mons)]]
|- 
| 88149
| 88260
| [[Domnus Martinus (Spinalium)]]
|- 
| 88150
| 88170
| [[Domnus Martinus iuxta sanctum Paulum]]
|- 
| 88151
| 88270
| [[Donoparium]]
|- 
| 88152
| 88600
| [[Domnus Petrus (Vosegus)|Domnus Petrus]]
|- 
| 88153
| 88700
| [[Domnus Stephanus (Vosegus)|Domnus Stephanus]]
|- 
| 88154
| 88630
| [[Domnum Remigium]]
|- 
| 88155
| 88500
| [[Domvallier]]
|- 
| 88156
| 88700
| [[Domnus Cyricus]]
|- 
| 88157
| 88220
| [[Dounoux]]
|- 
| 88158
| 88510
| [[Éloyes]]
|- 
| 88159
| 88650
| [[Entre-deux-Eaux]]
|- 
| 88160
| 88000
| [[Spinalium]]
|- 
| 88161
| 88260
| [[Erculum]]
|- 
| 88162
| 88260
| [[Esley]]
|- 
| 88163
| 88130
| [[Essegney]]
|- 
| 88164
| 88500
| [[Estrenniae]]
|- 
| 88165
| 88480
| [[Étival-Clairefontaine]]
|- 
| 88166
| 88450
| [[Évaux-et-Ménil]]
|- 
| 88167
| 88460
| [[Faucompierre]]
|- 
| 88168
| 88700
| [[Fauconcuria]]
|- 
| 88169
| 88600
| [[Fays (Vosegus)|Fays]]
|- 
| 88170
| 88360
| [[Ferdrupt]]
|- 
| 88171
| 88410
| [[Fignévelle]]
|- 
| 88172
| 88600
| [[Fiménil]]
|- 
| 88173
| 88130
| [[Florémont]]
|- 
| 88174
| 88390
| [[Folmeriacum]]
|- 
| 88175
| 88600
| [[Fontenetum (Vosegus)|Fontenetum]]
|- 
| 88176
| 88240
| [[Fontiniacum]]
|- 
| 88177
| 88530
| [[La Forge (Vosegus)|La Forge]]
|- 
| 88178
| 88390
| [[Les Forges (Vosegus)|Les Forges]]
|- 
| 88179
| 88320
| [[Fulchericurtis]]
|- 
| 88180
| 88320
| [[Franum]]
|- 
| 88181
| 88230
| [[Fracia]]
|- 
| 88182
| 88490
| [[Frapelle]]
|- 
| 88183
| 88630
| [[Frebecuria]]
|- 
| 88184
| 88600
| [[Formicae Fons]]
|- 
| 88185
| 88500
| [[Franellum Magnum]]
|- 
| 88186
| 88500
| [[Franellum Rubeum]]
|- 
| 88187
| 88270
| [[Frasnido]]
|- 
| 88188
| 88160
| [[Frascia]]
|- 
| 88189
| 88350
| [[Frevilla (Vosegus)|Frevilla]]
|- 
| 88190
| 88440
| [[Frizon]]
|- 
| 88192
| 88270
| [[Gelvécourt-et-Adompt]]
|- 
| 88193
| 88520
| [[Gemaingoutte]]
|- 
| 88194
| 88170
| [[Geminorum curia]]
|- 
| 88195
| 88140
| [[Iandrevilla]]
|- 
| 88196
| 88400
| [[Gerardi Mare]]
|- 
| 88197
| 88120
| [[Gerbamont]]
|- 
| 88198
| 88430
| [[Gerbépal]]
|- 
| 88199
| 88320
| [[Gingivilla]]
|- 
| 88200
| 88390
| [[Gehennium]]
|- 
| 88201
| 88390
| [[Girancurtis]]
|- 
| 88202
| 88500
| [[Gircuria]]
|- 
| 88203
| 88600
| [[Girecuria]]
|- 
| 88205
| 88340
| [[Girmont-Val-d'Ajol]]
|- 
| 88206
| 88170
| [[Gironcuria (Vosegus)|Gironcuria]]
|- 
| 88208
| 88410
| [[Gondoncuria]]
|- 
| 88209
| 88190
| [[Golbey]]
|- 
| 88210
| 88270
| [[Gorhey]]
|- 
| 88212
| 88350
| [[Grannum]]
|- 
| 88213
| 88490
| [[Magna Fossa]]
|- 
| 88215
| 88210
| [[Grandrupt]]
|- 
| 88214
| 88240
| [[Grandrupt-de-Bains]]
|- 
| 88216
| 88600
| [[Granvillare]]
|- 
| 88218
| 88640
| [[Granges-Aumontzey]]
|- 
| 88219
| 88630
| [[Grussius]]
|- 
| 88220
| 88410
| [[Greniancuria]]
|- 
| 88221
| 88240
| [[Gruetum]]
|- 
| 88222
| 88600
| [[Gognacuria]]
|- 
| 88223
| 88450
| [[Guneiacum]]
|- 
| 88224
| 88330
| [[Haldiniacum]]
|- 
| 88225
| 88220
| [[Hadolia]]
|- 
| 88226
| 88270
| [[Hagericurtis]]
|- 
| 88227
| 88300
| [[Hagnéville-et-Roncourt]]
|- 
| 88228
| 88330
| [[Haillainville]]
|- 
| 88229
| 88300
| [[Harchéchamp]]
|- 
| 88230
| 88700
| [[Hardancuria]]
|- 
| 88231
| 88800
| [[Haraevilla ad Mosam]]
|- 
| 88232
| 88300
| [[Hermonis villa]]
|- 
| 88233
| 88270
| [[Harol]]
|- 
| 88236
| 88240
| [[La Haye (Vosegus)|La Haye]]
|- 
| 88237
| 88270
| [[Hennecuria]]
|- 
| 88238
| 88260
| [[Hennezel]]
|- 
| 88239
| 88130
| [[Haruniacum]]
|- 
| 88240
| 88600
| [[Herpemons]]
|- 
| 88241
| 88170
| [[Houécourt]]
|- 
| 88242
| 88300
| [[Houéville]]
|- 
| 88243
| 88700
| [[Housseras]]
|- 
| 88244
| 88430
| [[La Houssière]]
|- 
| 88245
| 88210
| [[Horbacum]]
|- 
| 88246
| 88500
| [[Hymont]]
|- 
| 88247
| 88150
| [[Igniacum (Vosegus)|Igniacum]]
|- 
| 88248
| 88320
| [[Isches]]
|- 
| 88249
| 88300
| [[Gedanis villa]]
|- 
| 88250
| 88550
| [[Jarménil]]
|- 
| 88251
| 88700
| [[Ioannis Manile]]
|- 
| 88252
| 88260
| [[Jésonville]]
|- 
| 88253
| 88000
| [[Jeuxey]]
|- 
| 88254
| 88500
| [[Jorxey]]
|- 
| 88255
| 88630
| [[Jubani villa]]
|- 
| 88256
| 88640
| [[Jussarupt]]
|- 
| 88257
| 88500
| [[Jevancuria]]
|- 
| 88258
| 88320
| [[Marchia (Vosegus)|Marchia]]
|- 
| 88259
| 88300
| [[Landini villa]]
|- 
| 88260
| 88130
| [[Langley (Vosegus)|Langley]]
|- 
| 88261
| 88600
| [[Laval-sur-Vologne]]
|- 
| 88262
| 88600
| [[Aquilina (Spinalium)|Aquilina]]
|- 
| 88263
| 88640
| [[Laveline-du-Houx]]
|- 
| 88264
| 88270
| [[Légéville-et-Bonfays]]
|- 
| 88265
| 88300
| [[Lemmecuria]]
|- 
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! [[INSEE|Numerus INSEE]]
! [[Numerus cursualis]]
! [[Commune]]
|-
| 88266
| 88600
| [[Lépanges-sur-Vologne]]
|- 
| 88267
| 88260
| [[Larino]]
|- 
| 88268
| 88490
| [[Lesseux]]
|- 
| 88269
| 88400
| [[Liézey]]
|- 
| 88270
| 88350
| [[Liffodium]]
|- 
| 88271
| 88800
| [[Legisvilla]]
|- 
| 88272
| 88410
| [[Lyroncuria]]
|- 
| 88273
| 88000
| [[Longus Campus (Vosegus)|Longus Campus]]
|- 
| 88274
| 88170
| [[Longus Campus subtus Castinetum]]
|- 
| 88275
| 88490
| [[Lubine]]
|- 
| 88276
| 88490
| [[Lussia]]
|- 
| 88277
| 88110
| [[Luviniacus]]
|- 
| 88278
| 88170
| [[Macuncurtis]]
|- 
| 88279
| 88270
| [[Madecuria]]
|- 
| 88280
| 88450
| [[Maldisinum]]
|- 
| 88281
| 88270
| [[Madonne-et-Lamerey]]
|- 
| 88283
| 88140
| [[Malini curia]]
|- 
| 88284
| 88650
| [[Mandray]]
|- 
| 88285
| 88800
| [[Manderae]]
|- 
| 88286
| 88130
| [[Mareinvilla]]
|- 
| 88287
| 88320
| [[Mariacum (Vosegus)|Mariacum]]
|- 
| 88288
| 88270
| [[Monroniscurtis]]
|- 
| 88289
| 88320
| [[Martiniacum (Vosegus)|Martiniacum]]
|- 
| 88290
| 88300
| [[Martigny-les-Gerbonvaux]]
|- 
| 88291
| 88410
| [[Martinvelle]]
|- 
| 88292
| 88500
| [[Mataincuria]]
|- 
| 88293
| 88630
| [[Maxey-sur-Meuse]]
|- 
| 88294
| 88150
| [[Mazeley]]
|- 
| 88295
| 88500
| [[Maceriolae]]
|- 
| 88296
| 88140
| [[Madonis villa]]
|- 
| 88297
| 88600
| [[Méménil]]
|- 
| 88298
| 88700
| [[Menardi Mons]]
|- 
| 88302
| 88160
| [[Le Ménil]]
|- 
| 88300
| 88210
| [[Ménil-de-Senones]]
|- 
| 88299
| 88500
| [[Mansile in Sanctesio]]
|- 
| 88301
| 88700
| [[Ménil-sur-Belvitte]]
|- 
| 88303
| 88630
| [[Mudrevallis]]
|- 
| 88304
| 88500
| [[Mirecurtium]]
|- 
| 88305
| 88630
| [[Moncel-sur-Vair]]
|- 
| 88306
| 88210
| [[Le Mont]]
|- 
| 88309
| 88800
| [[Monthureux-le-Sec]]
|- 
| 88310
| 88410
| [[Monthureux-sur-Saône]]
|- 
| 88307
| 88320
| [[Mont-lès-Lamarche]]
|- 
| 88308
| 88300
| [[Montes ante Novum Castrum]]
|- 
| 88311
| 88240
| [[Montmotier]]
|- 
| 88312
| 88170
| [[Morelli Domus]]
|- 
| 88313
| 88330
| [[Murini villa]]
|- 
| 88314
| 88320
| [[Morizécourt]]
|- 
| 88315
| 88600
| [[Mors Agni]]
|- 
| 88316
| 88140
| [[Maurivilla]]
|- 
| 88317
| 88210
| [[Moussey (Vosegus)|Moussey]]
|- 
| 88318
| 88700
| [[Medius Mons (Vosegus)|Medius Mons]]
|- 
| 88319
| 88420
| [[Medianum Monasterium]]
|- 
| 88320
| 88100
| [[Nayemont-les-Fosses]]
|- 
| 88321
| 88300
| [[Neocastrum (Francia)|Neocastrum]]
|- 
| 88322
| 88600
| [[La Neuveville-devant-Lépanges]]
|- 
| 88324
| 88170
| [[La Neuveville-sous-Châtenois]]
|- 
| 88325
| 88800
| [[La Neuveville-sous-Montfort]]
|- 
| 88326
| 88100
| [[Neuvillers-sur-Fave]]
|- 
| 88327
| 88440
| [[Nomexy]]
|- 
| 88328
| 88470
| [[Nompardivilla]]
|- 
| 88330
| 88260
| [[Novilla (Vosegus)|Novilla]]
|- 
| 88331
| 88600
| [[Nontiavilla]]
|- 
| 88332
| 88800
| [[Noretum]]
|- 
| 88333
| 88700
| [[Nossoncourt]]
|- 
| 88334
| 88500
| [[Ollevilla]]
|- 
| 88335
| 88500
| [[Offroicourt]]
|- 
| 88336
| 88170
| [[Audoleni villa]]
|- 
| 88338
| 88700
| [[Ortonis curia]]
|- 
| 88340
| 88700
| [[Padua (Vosegus)|Padua]]
|- 
| 88341
| 88100
| [[Pair-et-Grandrupt]]
|- 
| 88342
| 88330
| [[Pallegney]]
|- 
| 88343
| 88800
| [[Paretum (Vosegus)|Paretum]]
|- 
| 88344
| 88350
| [[Pargniacum subtus Mirevallem]]
|- 
| 88345
| 88490
| [[La Petite-Fosse]]
|- 
| 88346
| 88210
| [[La Petite-Raon]]
|- 
| 88347
| 88270
| [[Petraficta (Vosegus)|Petraficta]]
|- 
| 88348
| 88600
| [[Petreus Pons]]
|- 
| 88349
| 88230
| [[Plenifesium]]
|- 
| 88350
| 88170
| [[Pluvesia]]
|- 
| 88351
| 88370
| [[Plumberae]]
|- 
| 88352
| 88300
| [[Pomperra (Vosegus)|Pomperra]]
|- 
| 88353
| 88260
| [[Pons iuxta Undinovilla]]
|- 
| 88354
| 88500
| [[Pont-sur-Madon]]
|- 
| 88355
| 88330
| [[Portus Caelorum]]
|- 
| 88356
| 88600
| [[Les Poulières]]
|- 
| 88357
| 88500
| [[Portus Suavis]]
|- 
| 88358
| 88550
| [[Pouxeux]]
|- 
| 88359
| 88600
| [[Prey (Vosegus)|Prey]]
|- 
| 88360
| 88260
| [[Provenchères-lès-Darney]]
|- 
| 88361
| 88490
| [[Provenchères-et-Colroy]]
|- 
| 88362
| 88210
| [[Le Puid]]
|- 
| 88363
| 88630
| [[Purneretum]]
|- 
| 88364
| 88500
| [[Puzieux (Vosegus)|Puzieux]]
|- 
| 88365
| 88270
| [[Racécourt]]
|- 
| 88366
| 88170
| [[Radalli villa]]
|- 
| 88367
| 88700
| [[Rambervilleriae]]
|- 
| 88368
| 88500
| [[Rancuria]]
|- 
| 88369
| 88160
| [[Romarici campus]]
|- 
| 88370
| 88270
| [[Radonis curtis]]
|- 
| 88371
| 88220
| [[Rapo ad Silvas]]
|- 
| 88372
| 88110
| [[Rapo ad Stationem]]
|- 
| 88373
| 88110
| [[Raon-sur-Plaine]]
|- 
| 88374
| 88130
| [[Rapey]]
|- 
| 88375
| 88520
| [[Raves (Vosegus)|Raves]]
|- 
| 88376
| 88300
| [[Ribovilla]]
|- 
| 88377
| 88410
| [[Rainharii villa]]
|- 
| 88378
| 88450
| [[Regney]]
|- 
| 88379
| 88330
| [[Ranconis curtis]]
|- 
| 88380
| 88640
| [[Rehaupal]]
|- 
| 88381
| 88260
| [[Relangia]]
|- 
| 88382
| 88500
| [[Rimacuria]]
|- 
| 88383
| 88200
| [[Romarici Mons]]
|- 
| 88386
| 88100
| [[Remomeix]]
|- 
| 88385
| 88800
| [[Romulficuria]]
|- 
| 88387
| 88170
| [[Ramaldi villa]]
|- 
| 88388
| 88390
| [[Renauvoid]]
|- 
| 88389
| 88500
| [[Reparium]]
|- 
| 88390
| 88320
| [[Roberticuria]]
|- 
| 88391
| 88120
| [[Rochesson]]
|- 
| 88394
| 88320
| [[Romania ad Silvas]]
|- 
| 88395
| 88700
| [[Rotmundum]]
|- 
| 88398
| 88600
| [[Les Rouges-Eaux]]
|- 
| 88399
| 88460
| [[Le Roulier]]
|- 
| 88400
| 88500
| [[Ruvera in Sanctesio]]
|- 
| 88401
| 88170
| [[Roverium (Vosegus)|Roverium]]
|- 
| 88402
| 88700
| [[Rovilla ad Quercus]]
|- 
| 88403
| 88500
| [[Roserota]]
|- 
| 88404
| 88320
| [[Roseriae supra Mosunam]]
|- 
| 88406
| 88130
| [[Rugney]]
|- 
| 88407
| 88630
| [[Ruppes]]
|- 
| 88408
| 88360
| [[Rupt-sur-Moselle]]
|- 
| 88409
| 88120
| [[Saint-Amé]]
|- 
| 88411
| 88260
| [[Sanctus Basolimons]]
|- 
| 88412
| 88700
| [[Sanctus Benedictus (Vosegus)|Sanctus Benedictus]]
|- 
| 88413
| 88100
| [[Sanctus Deodatus (urbs)|Sanctus Deodatus]]
|- 
| 88410
| 88700
| [[Sancta Barbara (Vosegus)|Sancta Barbara]]
|- 
| 88418
| 88700
| [[Sancta Helena (Vosegus)|Sancta Helena]]
|- 
| 88424
| 88100
| [[Sancta Margareta (Vosegus)|Sancta Margareta]]
|- 
| 88415
| 88200
| [[Sanctus Stephanus ultra Mosellam]]
|- 
| 88416
| 88700
| [[Sanctus Genesius (Vosegus)|Sanctus Genesius]]
|- 
| 88417
| 88700
| [[Sanctus Gorgonius (Vosegus)|Sanctus Gorgonius]]
|- 
| 88419
| 88210
| [[Saint-Jean-d'Ormont]]
|- 
| 88421
| 88410
| [[Sanctus Iulianus (Vosegus)|Sanctus Iulianus]]
|- 
| 88423
| 88650
| [[Sanctus Leonardus (Vosegus)|Sanctus Leonardus]]
|- 
| 88425
| 88700
| [[Sanctus Mauricius (Vosegus)|Sanctus Mauricius]]
|- 
| 88426
| 88560
| [[Saint-Maurice-sur-Moselle]]
|- 
| 88427
| 88170
| [[Sanctus Memmius (Vosegus)|Sanctus Memmius]]
|- 
| 88428
| 88470
| [[Saint-Michel-sur-Meurthe]]
|- 
| 88429
| 88200
| [[Sanctus Nabor (Vosegus)|Sanctus Nabor]]
|- 
| 88430
| 88140
| [[Sanctus Audoenus (Vosegus)|Sanctus Audoenus]]
|- 
| 88431
| 88170
| [[Sanctus Paulus (Vosegus)|Sanctus Paulus]]
|- 
| 88432
| 88700
| [[Sanctus Petrimons]]
|- 
| 88433
| 88500
| [[Sanctus Pancratius (Vosegus)|Sanctus Pancratius]]
|- 
| 88434
| 88800
| [[Sancti Remigii Mons (Vosegus)|Sancti Remigii Mons]]
|- 
| 88435
| 88480
| [[Sanctus Remigius (Vosegus)|Sanctus Remigius]]
|- 
| 88436
| 88210
| [[Sanctus Stephanus (Vosegus)|Sanctus Stephanus]]
|- 
| 88437
| 88270
| [[Sanctus Valerius (Vosegus)|Sanctus Valerius]]
|- 
| 88438
| 88470
| [[La Salle (Vosegus)|La Salle]]
|- 
| 88439
| 88390
| [[Sanchey]]
|- 
| 88440
| 88170
| [[Sandaucuria]]
|- 
| 88441
| 88260
| [[Sans-Vallois]]
|- 
| 88442
| 88120
| [[Sapois (Vosegus)|Sapois]]
|- 
| 88443
| 88300
| [[Sartes]]
|- 
| 88444
| 88210
| [[Le Saulcy]]
|- 
| 88445
| 88580
| [[Salicetum (Vosegus)|Salicetum]]
|- 
| 88446
| 88140
| [[Salsurae (Vosegus)|Salsurae]]
|- 
| 88447
| 88290
| [[Salsuriae]]
|- 
| 88448
| 88140
| [[Seivilla]]
|- 
| 88449
| 88130
| [[Saviniacum (Vosegus)|Saviniacum]]
|- 
| 88450
| 88320
| [[Senagda]]
|- 
| 88451
| 88210
| [[Senonia (Vosegus)|Senonia]]
|- 
| 88452
| 88260
| [[Senonges]]
|- 
| 88453
| 88630
| [[Seromons]]
|- 
| 88454
| 88600
| [[Sarcus (Vosegus)|Sarcus]]
|- 
| 88455
| 88320
| [[Sirecuria]]
|- 
| 88456
| 88320
| [[Serocourt]]
|- 
| 88457
| 88630
| [[Seona (Vosegus)|Seona]]
|- 
| 88458
| 88130
| [[Solicuria]]
|- 
| 88459
| 88170
| [[Soncuria]]
|- 
| 88460
| 88630
| [[Solicia]]
|- 
| 88461
| 88140
| [[Serewavilla]]
|- 
| 88462
| 88120
| [[Le Syndicat]]
|- 
| 88463
| 88100
| [[Tinctorivus]]
|- 
| 88464
| 88460
| [[Tendon (Vosegus)|Tendon]]
|- 
| 88465
| 88150
| [[Tado]]
|- 
| 88466
| 88800
| [[Tillia]]
|- 
| 88467
| 88290
| [[Thiéfosse]]
|- 
| 88468
| 88160
| [[Le Thillot]]
|- 
| 88469
| 88500
| [[Tirocuria]]
|- 
| 88470
| 88530
| [[Le Tholy]]
|- 
| 88471
| 88410
| [[Les Thons]]
|- 
| 88472
| 88260
| [[Thuillières]]
|- 
| 88473
| 88320
| [[Tignécourt]]
|- 
| 88474
| 88300
| [[Tellum (Vosegus)|Tellum]]
|- 
| 88475
| 88320
| [[Toteleni curtis]]
|- 
| 88476
| 88500
| [[Totoni villa]]
|- 
| 88477
| 88350
| [[Trampodium]]
|- 
| 88478
| 88300
| [[Tranculfi villa]]
|- 
| 88479
| 88240
| [[Trémonzey]]
|- 
| 88480
| 88130
| [[Ubexy]]
|- 
| 88481
| 88220
| [[Uriménil]]
|- 
| 88482
| 88140
| [[Eurivilla]]
|- 
| 88483
| 88390
| [[Ursiniacum]]
|- 
| 88484
| 88220
| [[Usminga]]
|- 
| 88485
| 88140
| [[La Vacheresse-et-la-Rouillie]]
|- 
| 88486
| 88120
| [[Vainiacum]]
|- 
| 88487
| 88340
| [[Le Val-d'Ajol]]
|- 
| 88488
| 88270
| [[Valefridicurtis]]
|- 
| 88489
| 88270
| [[Vallis Regia (Vosegus)|Vallis Regia]]
|- 
| 88490
| 88800
| [[Vallis Regia Sicca]]
|- 
| 88491
| 88260
| [[Tres Valesii]]
|- 
| 88492
| 88230
| [[Le Valtin]]
|- 
| 88493
| 88450
| [[Varmonzey]]
|- 
| 88494
| 88500
| [[Vaubexy]]
|- 
| 88495
| 88000
| [[Waldinivilla]]
|- 
| 88496
| 88140
| [[Valdonis curtis (Vosegus)|Valdonis curtis]]
|- 
| 88497
| 88330
| [[Wauxoncuria]]
|- 
| 88498
| 88200
| [[Vecoux]]
|- 
| 88499
| 88270
| [[Velotte-et-Tatignécourt]]
|- 
| 88500
| 88310
| [[Ventron]]
|- 
| 88501
| 88210
| [[Le Vermont]]
|- 
| 88502
| 88600
| [[Vervezelle]]
|- 
| 88503
| 88110
| [[Vexaincourt]]
|- 
| 88504
| 88170
| [[Vicherey]]
|- 
| 88505
| 88430
| [[Vienville]]
|- 
| 88506
| 88210
| [[Vieux-Moulin (Vosegus)|Vieux-Moulin]]
|- 
| 88507
| 88500
| [[Villers (Vosegus)|Villers]]
|- 
| 88508
| 88270
| [[Ville-sur-Illon]]
|- 
| 88509
| 88150
| [[Villoncourt]]
|- 
| 88510
| 88320
| [[Villotte]]
|- 
| 88511
| 88350
| [[Villouxel]]
|- 
| 88512
| 88600
| [[Viménil]]
|- 
| 88513
| 88450
| [[Vincey]]
|- 
| 88514
| 88170
| [[Viocourt]]
|- 
| 88515
| 88260
| [[Vioménil]]
|- 
| 88516
| 88800
| [[Vittel]]
|- 
| 88517
| 88260
| [[Vivarium (Vosegus)|Vivarium]]
|- 
| 88518
| 88500
| [[Viverium]]
|- 
| 88519
| 88470
| [[La Voivre (Vosegus)|La Voivre]]
|- 
| 88520
| 88240
| [[Les Voivres]]
|- 
| 88521
| 88700
| [[Vomécourt]]
|- 
| 88522
| 88500
| [[Vomécourt-sur-Madon]]
|- 
| 88523
| 88170
| [[Vouxey]]
|- 
| 88524
| 88140
| [[Vrécourt]]
|- 
| 88525
| 88500
| [[Vroville]]
|- 
| 88526
| 88520
| [[Wisembach]]
|- 
| 88527
| 88700
| [[Xaffévillers]]
|- 
| 88528
| 88460
| [[Xamontarupt]]
|- 
| 88529
| 88130
| [[Xaronval]]
|- 
| 88530
| 88220
| [[Scatiniacum]]
|- 
| 88531
| 88400
| [[Xonrupt-Longemer]]
|- 
| 88532
| 88330
| [[Zincourt]]
|}
{{Indices communium praefecturarum Franciae}}
[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi|!]]</text>
      <sha1>c44ura0hu0fjbt761na67wk5am5jeh7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Locmiquélic</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126846</id>
    <revision>
      <id>3996495</id>
      <parentid>3451599</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T01:19:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3996495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="724" sha1="sjkxlu6x84qbgclhcp9qnu0nzlm21ij" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Ile Saint Michel Locmiquélic.jpg|thumb|200 px|Despectus in [[insula]]m Sancti Michaeli e Locmiquélic]]
''' Locmiquélic''' ([[Lingua Britonica|Britonice]] '''Lokmikaelig''') est commune 4151 incolarum (anno [[2007]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Mariculum|Mariculi]] in [[Francia]]e occidentalis regione [[Britannia Minor|Britanniae Minoris]].
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Mariculi]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Locmiquélic|Locmiquélic}}
* [https://web.archive.org/web/20220302103948/http://www.ville-locmiquelic.fr/ Locmiquélic pagina interretialis]
{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia praefecturae Morbihani]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Morbihani]]</text>
      <sha1>sjkxlu6x84qbgclhcp9qnu0nzlm21ij</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>David Bellos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135198</id>
    <revision>
      <id>3996568</id>
      <parentid>3714947</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T11:39:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1875" sha1="rdqk5srw8x60lvyop75y2t6ei9ons5h" xml:space="preserve">{{L1}}{{Capsa hominis Vicidatorum}}
'''David Bellos''' (natus die [[25 Iunii]] [[1945]]&lt;ref&gt;[http://debretts.com/people/biographies/browse/b/12299/David%20Michael+BELLOS.aspx Biographia apud debretts.com]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; et [[26 Octobris]] [[2025]] mortuus) est [[philologus]] ex [[Anglia]] ortus, qui [[PhD|gradum doctoratús]] [[Universitas Oxoniensis|Universitatis Oxoniensis]] meruit hodieque apud [[Universitas Princetoniensis|Universitatem Princetoniensem]] de [[litterae Franciae|litteris Francogallicis]] docet. [[Mythistoria]]s Francogallicas e [[lingua Francogallica|sermone Francogallico]] in [[lingua Anglica|Anglicum]] vertit; de scriptis [[Georgius Perec|Georgii Perec]] operam dedit vitamque eiusdem conscripsit. Opera etiam [[Albanice|Albanica]] [[Ismael Kadare|Ismaelis Kadare]] e versionibus Francogallicis Anglice vertit. Anno [[2011]], opus de linguarum [[interpretatio]]ne divulgavit, titulo ''Is That a Fish in Your Ear? Translation and the Meaning of Everything''. Ab anno [[2007]] ad annum [[2019]], praeses Programmatis Princetoniensis de interpretatione ac [[communicatio interculturalis|communicatione interculturali]] fuit.

==Nexus externi==
* [http://www.princeton.edu/fit/people/display_person.xml?netid=dbellos Davud Bellos] apud Universitatem Princetoniensem
*{{Imdb name|1460727}}

== Bibliographia ==
* David Bellos, &quot;[http://www.nytimes.com/2010/03/21/opinion/21bellos.html?_r=1&amp;pagewanted=all I, Translator]&quot; in ''[[The New York Times]],'' 21 Martii 2010.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{anni vitae|1945|2025|Bellos, David}}
[[Categoria:Alumni Universitatis Oxoniensis]]
[[Categoria:Biographi]]
[[Categoria:Incolae Angliae]]
[[Categoria:Interpretes Franco-Anglici]]
[[Categoria:Philologi Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Professores Universitatis Princetoniensis]]</text>
      <sha1>rdqk5srw8x60lvyop75y2t6ei9ons5h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roccha Siconia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>152319</id>
    <revision>
      <id>3996431</id>
      <parentid>3976722</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T20:44:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56740-76</username>
        <id>216694</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3996431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1935" sha1="di59dk71blt64p97cg4fqqg2fwsimv3" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata|6767=67677676}}
'''Roccha Siconia''' ac '''Roccha Siconis''' (alia nomina: ''Roccha Ciconia'', ''Roccha Cicuta'' seu ''Castrum Rocchae Cicutae'', ''Rocca Secura''&lt;ref&gt;[http://books.google.it/books?id=4EVkhIl-TN4C&amp;printsec=frontcover&amp;hl=it#v=onepage&amp;q&amp;f=false Dizionario geografico-istorico-fisico del regno di Napoli, composto dall'Abate Francesco sacco - Di Francesco Sacco]&lt;/ref&gt;) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Roccasicura|Roccasicura]]'') est [[oppidum]] [[Italia]]e et [[Commune Italiae|municipium]], circiter 600 incolarum, in [[Regio Italiae|Regione]] [[Molisinus|Molisina]] ac in [[Provincia Aesernina]] situm. Incolae ''Rocchani'' appellantur.

== Insigne ==
&lt;gallery&gt;
Fasciculus:Corona di comune.svg|''[[Municipium Italiae]]''
&lt;/gallery&gt;

== Municipia finitima ==
* [[Aesernia]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Isernia|Isernia]]''),
* [[Calvellum]] (seu [[Carauilli]] ac [[Castrum Villicum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Carovilli|Carovilli]]''),
* [[Castrum Girardi]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Vastogirardi|Vastogirardi]]''),
* [[Forolum]] (deinde [[Foruli]] ac [[Foroli]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Forlì del Sannio|Forlì del Sannio]]''),
* [[Miranda (Italia)]] (seu [[Castrum Mirandae]] ac [[Mirandae]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Miranda (Italia)|Miranda]]'').

{{NexInt}}
* [[Molisinus]],
* [[Provincia Aesernina]],
* [[Samnium]],
* [[Aesernia]].

== Nexus externi ==
* [https://web.archive.org/web/20160306005545/http://comune.roccasicura.is.it/ Situs publicus] {{Ling|Lingua Italiana{{!}}Italiane}}
{{CommuniaCat|Roccasicura|Roccham Siconiam}}

== Pinacotheca ==
&lt;gallery&gt;
Imago:Map of comune of Roccasicura (province of Isernia, region Molise, Italy).svg|Collocatio finium Municipii Rocchae Siconiae in Provincia Aesernina.
&lt;/gallery&gt;

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{urbs-stipula}}

[[Categoria:Municipia in provincia Aeserniae]]</text>
      <sha1>di59dk71blt64p97cg4fqqg2fwsimv3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mare Sinense Orientale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153375</id>
    <revision>
      <id>3996516</id>
      <parentid>3823544</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T03:55:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3996516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3520" sha1="1845dnij8zn49acqmyv7s8tqywq6gm7" xml:space="preserve">{{coord|30|N|125|E|scale:5000000|display=title}}
[[Fasciculus:View of South China Sea.jpg|thumb|300px|Despectus in Mare Sinense Orientale ex [[Yehliu|Yeliou]] [[Taivania]]e.]]
'''Mare Sinense Orientale''' ([[Lingua Mandarinica|Mandarinice]] ''Donghai'') est [[mare marginale]] [[Oceanus Pacificus|Oceani Pacifici]], ad [[oriens|orientem]] [[Sinae (regio)|Sinarum]] situm, cui est [[area (geometria)|area]] [[superficies|superficialis]] 1&amp;thinsp; 249&amp;thinsp;000 [[chiliometrum quadratum|chiliometrorum quadratorum]] (750&amp;thinsp;000 [[mille passus quadrati|milium quadratorum]]). [[Altitudo]] maxima est circa 3000 [[metrum|metrorum]].
.

== Geographia ==
Mare Sinense Orientale ad [[oriens|orientem]] ab [[insula|insulis]] [[Kyushu]] et [[Insulae Ryukyu|Ryukyu]] [[Iaponia]]e, ad [[meridies|meridiem]] a [[Taivania]], et ad [[occidens|occidentem]] a [[Sina continentalis|Sina continentali]] et [[continens|continente]] [[Asia]]no finitur. Cum [[Mare Sinense Australe|Mari Sinense Australi]] a [[Fretum Formosanum|freto Formosano]], et cum [[Mare Iaponicum|mari Iaponico]] a [[Fretum Coreanum|freto Coreano]] conectitur; ad [[septentrio]]nes ad [[Mare Flavum]] apertum est.

[[Flumen Caeruleum]] in mare Sinense Orientale se effundit.

[[Civitas sui iuris|Civitates]] quae ad mare adiacent sunt, [[modu horologicus|modo horologico]] a septentrionibus perscriptae: [[Respublica Coreana]] (Corea Meridiana), Iaponia, [[Respublica Sinarum]] ([[Taivania]]), et [[Res Publica Popularis Sinarum]]. 
== Mare Sinense Orientale in astronomia ==
Mare Sinense Orientale fortasse a [[stella]] [[Eta Serpentis]] in [[asterismus|asterismo]] ''Muro Laevo''&lt;!-- [[Heavenly Market enclosure]]--&gt; exprimitur (vide [[Constellatio Sinica]]).&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210515003305/http://aeea.nmns.edu.tw/2006/0606/ap060623.html AEEA (Activities of Exhibition and Education in Astronomy) 天文教育資訊網 [[23 Iunii]] [[2006]],] apud aeea,nmns.edu.tw.&lt;/ref&gt;

{{NexInt}}
*[[Geographia Sinae]]
**[[Alveus Xihu]]&lt;!--X. Trough--&gt;
*[[Geographia Iaponiae]]
**[[Insulae Senkaku]]&lt;!--Sinice: Insulae Diaoyu--&gt;
*[[Mare Sinense Australe]]
*''[[Proscyllium venustum]]''

== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Bibliographia ==
* Curtin, J. Sean. [[2005]]. [https://web.archive.org/web/20091107050006/http://www.atimes.com/atimes/Japan/GJ19Dh01.html &quot;Stakes rise in Japan, China gas dispute,&quot;] ''Asia Times Online,'' 19 Octobris 2005.
* Peterson, Alexander M. [[2009]]. [https://web.archive.org/web/20100618131307/http://organizations.lawschool.cornell.edu/ilj/issues/42.3/CIN305.pdf Sino-Japanese Cooperation in the East China Sea: A Lasting Arrangement?] ''Cornell International Law Journal'' 42: 441.
* Takahashi, Kosuke. [[2004]]. [http://arquivo.pt/wayback/20090718044930/http://www.atimes.com/atimes/Japan/FG27Dh03.html &quot;Gas and oil rivalry in the East China Sea,&quot;] ''Asia Times Online,'' 27 Iulii 2004.

== Nexus externi ==
* [https://web.archive.org/web/20210410182703/http://www.suyanrock.com/ &quot;Chinese Suyan Rock community,&quot;] apud www.suyanrock.com
* [http://www.economist.com/displayStory.cfm?Story_ID=4489650 &quot;Oil and gas in troubled waters.] ''The Economist,'' 8 Octobris 2005.
* [[Wikinews:Chinese submarine enters Japanese waters|Chinese submarine enters Japanese waters]]. ''Wikinews,'' 18 Novembris 2004.

{{DEFAULTSORT:Sinense Orientale Mare}}
[[Categoria:Maria Coreae Meridianae]]
[[Categoria:Maria Iaponiae]]
[[Categoria:Maria Sericae]]
[[Categoria:Maria Taivaniae]]
[[Categoria:Mare Sinense orientale|!]]
{{Myrias|Geographia}}</text>
      <sha1>1845dnij8zn49acqmyv7s8tqywq6gm7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ioannes Maria Le Pen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154083</id>
    <revision>
      <id>3996343</id>
      <parentid>3871565</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:27:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>typo</comment>
      <origin>3996343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2800" sha1="khp9vf3v5m26eooqr6un8idwwhbqhst" xml:space="preserve">{{L1}}
{{Capsa hominis Vicidata}}
[[Fasciculus: Jean-Marie Le Pen 479834203 5030701e77 o.jpg |thumb|Ioannes Maria Le Pen.]]
'''Ioannes Maria Le Pen''' (natus in [[La Trinité-sur-Mer]] [[Mariculum|Mariculi]] die [[20 Iunii]] [[1928]] natus; mortuus die [[7 Ianuarii]] [[2025]]) fuit [[politicus]] [[Francia|Francicus]], conditor anno [[1972]] [[Acies Nationalis (Francia)|Aciei Nationalis]], factionis nationalisticae, ad cuius praesidium anno [[2011]] succedit filia eius natu minima [[Marina Le Pen]]. Neptis eius (filia filiae Ioannae), nomine [[Marion Maréchal-Le Pen]], anno [[2012]] iuvenissima ad [[Conventus Nationalis Francicus|Conventum Nationalem]] legata est.

Filius cuiusdam [[piscator]]is Britonis, Ioannes Maria Le Pen fuit alumnus ordinis iuris [[Universitas Parisiensis|Universitatis Parisiensis]]. [[Miles]] Francicus ad [[Indosina Francica|Indosinam Francicam]] anno [[1954]] missus est, ubi diurnarius ephemeridis militaris ''Caravelle'' meruit. Legatus est ad Conventum Nationalem pro circulo [[Sequana (praefectura Franciae)|Sequana]] ab anno [[1956]] (primum electus ut a [[Petrus Poujade|Petro Poujade]] creatae factionis ''Union de défense des commerçants et artisans'' legatus) usque ad [[1962]] rursusque pro circulo urbis Lutetiae a [[1986]] ad [[1988]]. Legatus est ad [[Parlamentum Europaeum]] a [[1984]] usque hodie. Quinquies candidatus est ad praesidis officium, annis 1974, 1988, 1995, 2002 et 2007. Anno 2002 secundus accedit, victore [[Iacobus Chirac|Iacobo Chirac]], tertio [[Leonillus Jospin|Leonillo Jospin]]. Mense Aprili [[2024]], Ioannes Maria Le Pen rogatu familiae &quot;sub tutela iuris&quot; positus est.

== Bibliographia ==
* Philippe Cohen, Pierre Péan, ''Le Pen, une histoire française'', Lutetiae: Robert Laffont, 2012. ISBN 978-2-221-12383-6.
* Elizabeth Day, &quot;[http://www.theguardian.com/world/2015/apr/12/front-national-marine-le-pen--jean-marie-le-pen-france-politics The Le Pen family: family feud ends in political patricide]&quot; in ''[[The Guardian]],'' 12 Aprilis 2015.
* Jacques Le Bohec, ''Sociologie du phénomène Le Pen''. Lutetiae: La Découverte, 2005. ISBN 978-2-7071-4587-1.
* Jonathan Marcus, ''The National Front and French Politics: the resistible rise of Jean-Marie Le Pen''. Londinii: Macmillan, 1995. ISBN 0-333-58816-9.

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Jean-Marie Le Pen|Ioannem Mariam Le Pen}}
*[http://www.assemblee-nationale.fr/histoire/trombinoscope/Vrepublique/Legis08/le-pen-jean-marie-20061928.asp Ioannes Maria Le Pen] apud Conventum Nationalem {{ling|Francogallice}}

{{Lifetime|1928|2025|Le Pen, Ioannes Maria}}
[[Categoria:Alumni universitatum et scholarum Parisiensium]]
[[Categoria:Legati Conventui Nationali Francico]]
[[Categoria:Legati Parlamenti Europaei]]
[[Categoria:Politici Franciae]]
[[Categoria:Populismus]]</text>
      <sha1>khp9vf3v5m26eooqr6un8idwwhbqhst</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996344</id>
      <parentid>3996343</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:28:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nexus externi */ fontes</comment>
      <origin>3996344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2823" sha1="9yvv5ftmea80z2homa0fc4f378o0zoz" xml:space="preserve">{{L1}}
{{Capsa hominis Vicidata}}
[[Fasciculus: Jean-Marie Le Pen 479834203 5030701e77 o.jpg |thumb|Ioannes Maria Le Pen.]]
'''Ioannes Maria Le Pen''' (natus in [[La Trinité-sur-Mer]] [[Mariculum|Mariculi]] die [[20 Iunii]] [[1928]] natus; mortuus die [[7 Ianuarii]] [[2025]]) fuit [[politicus]] [[Francia|Francicus]], conditor anno [[1972]] [[Acies Nationalis (Francia)|Aciei Nationalis]], factionis nationalisticae, ad cuius praesidium anno [[2011]] succedit filia eius natu minima [[Marina Le Pen]]. Neptis eius (filia filiae Ioannae), nomine [[Marion Maréchal-Le Pen]], anno [[2012]] iuvenissima ad [[Conventus Nationalis Francicus|Conventum Nationalem]] legata est.

Filius cuiusdam [[piscator]]is Britonis, Ioannes Maria Le Pen fuit alumnus ordinis iuris [[Universitas Parisiensis|Universitatis Parisiensis]]. [[Miles]] Francicus ad [[Indosina Francica|Indosinam Francicam]] anno [[1954]] missus est, ubi diurnarius ephemeridis militaris ''Caravelle'' meruit. Legatus est ad Conventum Nationalem pro circulo [[Sequana (praefectura Franciae)|Sequana]] ab anno [[1956]] (primum electus ut a [[Petrus Poujade|Petro Poujade]] creatae factionis ''Union de défense des commerçants et artisans'' legatus) usque ad [[1962]] rursusque pro circulo urbis Lutetiae a [[1986]] ad [[1988]]. Legatus est ad [[Parlamentum Europaeum]] a [[1984]] usque hodie. Quinquies candidatus est ad praesidis officium, annis 1974, 1988, 1995, 2002 et 2007. Anno 2002 secundus accedit, victore [[Iacobus Chirac|Iacobo Chirac]], tertio [[Leonillus Jospin|Leonillo Jospin]]. Mense Aprili [[2024]], Ioannes Maria Le Pen rogatu familiae &quot;sub tutela iuris&quot; positus est.

== Bibliographia ==
* Philippe Cohen, Pierre Péan, ''Le Pen, une histoire française'', Lutetiae: Robert Laffont, 2012. ISBN 978-2-221-12383-6.
* Elizabeth Day, &quot;[http://www.theguardian.com/world/2015/apr/12/front-national-marine-le-pen--jean-marie-le-pen-france-politics The Le Pen family: family feud ends in political patricide]&quot; in ''[[The Guardian]],'' 12 Aprilis 2015.
* Jacques Le Bohec, ''Sociologie du phénomène Le Pen''. Lutetiae: La Découverte, 2005. ISBN 978-2-7071-4587-1.
* Jonathan Marcus, ''The National Front and French Politics: the resistible rise of Jean-Marie Le Pen''. Londinii: Macmillan, 1995. ISBN 0-333-58816-9.

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Jean-Marie Le Pen|Ioannem Mariam Le Pen}}
{{Fontes biographici}}
*[http://www.assemblee-nationale.fr/histoire/trombinoscope/Vrepublique/Legis08/le-pen-jean-marie-20061928.asp Ioannes Maria Le Pen] apud Conventum Nationalem {{ling|Francogallice}}

{{Lifetime|1928|2025|Le Pen, Ioannes Maria}}
[[Categoria:Alumni universitatum et scholarum Parisiensium]]
[[Categoria:Legati Conventui Nationali Francico]]
[[Categoria:Legati Parlamenti Europaei]]
[[Categoria:Politici Franciae]]
[[Categoria:Populismus]]</text>
      <sha1>9yvv5ftmea80z2homa0fc4f378o0zoz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Belmont-sur-Buttant</title>
    <ns>0</ns>
    <id>173186</id>
    <revision>
      <id>3996398</id>
      <parentid>3466411</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:23:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>fontes</comment>
      <origin>3996398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="782" sha1="qs0qkkrc5x2npfu4s7f4zksjhd1u4b0" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Belmont-sur-Buttant (88) mairie.jpg|thumb|upright|left|Belmont-sur-Buttant: [[vici conciliabulum]].]]
''' Belmont-sur-Buttant ''' est commune 293 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosego]] in [[Francia]]e orientalis regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]].

[[Ecclesia (aedificium)|Ecclesia]] [[Laurentius (archidiaconus et martyr)|Sancto Laurentio]] dicata et [[saeculum 12|XII saeculo]] condita est.

{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Vosegi]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat| Belmont-sur-Buttant | Belmont-sur-Buttant }}
{{Fontes geographici}}

{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]]</text>
      <sha1>qs0qkkrc5x2npfu4s7f4zksjhd1u4b0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996400</id>
      <parentid>3996398</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:26:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>territorium</comment>
      <origin>3996400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="861" sha1="5w089ub44458uhz8armo2crxgytawlw" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Belmont-sur-Buttant (88) mairie.jpg|thumb|upright|left|Belmont-sur-Buttant: [[vici conciliabulum]].]]
''' Belmont-sur-Buttant ''' est commune 293 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosego]] in [[Francia]]e orientalis regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]].

[[Ecclesia (aedificium)|Ecclesia]] communis [[Laurentius (archidiaconus et martyr)|Sancto Laurentio]] dicata et [[saeculum 12|XII saeculo]] condita, in viculo Haut-de-Belmont, in territorio [[Donofanum|Donofani]] sita est.

{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Vosegi]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat| Belmont-sur-Buttant | Belmont-sur-Buttant }}
{{Fontes geographici}}

{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]]</text>
      <sha1>5w089ub44458uhz8armo2crxgytawlw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lemma zigzag</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177645</id>
    <revision>
      <id>3996448</id>
      <parentid>3303862</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T22:16:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3996448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3078" sha1="8ar5gk8dvfyxk521m68k6zorkcb4bzm" xml:space="preserve">'''Lemma zigzag,'''&lt;ref&gt;{{Fontes desiderati}}&lt;/ref&gt; vel fortasse '''lemma flexuosum,''' in [[mathematica]], praecipue in [[algebra homologica]], dicit fieri&lt;!--asserts the existence of ...--&gt; singularis [[sequentia longa exacta]] in [[grex homologicus|gregibus homologicis]] quorumdam [[multiplex catenarius|multiplicium catenariorum]]&lt;!--chain complex--&gt;. Effectus est in omne [[categoria abeliana]] validus.

==Formula==
In categoria abeliana (sicut categoria [[grex abelianus|gregum abelianorum]] vel categoria [[spatium vectorale|spatiorum vectoralium]]&lt;!--vector spaces--&gt; super [[campus (algebra)|campum]] datum), liceat

&lt;math&gt;(\mathcal{A},\partial_{\bullet}), (\mathcal{B},\partial_{\bullet}')&lt;/math&gt; et &lt;math&gt;(\mathcal{C},\partial_{\bullet}'')&lt;/math&gt; esse multiplices catenarum{{dubsig}}&lt;!--chain complexes--&gt; qui ad sequentem&lt;!--following--&gt; [[sequentia brevis exacta|sequentiam brevem exactam]] conveniunt&lt;!--fit into--&gt;:

: &lt;math&gt;0 \longrightarrow \mathcal{A} \stackrel{\alpha}{\longrightarrow} \mathcal{B} \stackrel{\beta}{\longrightarrow} \mathcal{C}\longrightarrow 0&lt;/math&gt; 

Talis sequentia est imminutio&lt;!--shorthand for--&gt; huius [[diagramma commutativum|diagrammatis commutativi]]:
[[Fasciculus:complex_ses_diagram.png|Forma&lt;!--diagram--&gt; commutativa sequentiam brevem exactam multiplicium catenarum repraesentat.]]

ubi ordines sunt [[sequentia exacta|sequentiae exactae]] et quaeque columna est [[multiplex catenarius|multiplex]].&lt;!--chain complex--&gt; 

Lemma zigzag dicit esse congeries tabularum finium&lt;!--boundary maps--&gt;

: &lt;math&gt; \delta_n : H_n(\mathcal{C}) \longrightarrow H_{n-1}(\mathcal{A}), &lt;/math&gt;

quae&lt;!--=congeries--&gt; sequentem sequentiam exactam efficit:
[[Fasciculus:complex_les.png|Sequentia longa exacta in homologia, a lemmate zigzag data.]]

Tabulae &lt;math&gt;\alpha_*^{ }&lt;/math&gt; et &lt;math&gt;\beta_*^{ }&lt;/math&gt; sunt tabulae ab homologia usitate inductae. Tabulae finium&lt;!--boundary maps--&gt; &lt;math&gt;\delta_n^{ }&lt;/math&gt; alibi&lt;!--recte: infra--&gt; explicantur. [[Nomen proprium|Nomen]] lemmatis ex [[mos|moribus]] &quot;zigzag&quot; tabularum hac in sequentia oritur. Similiter autem hoc theorema etiam [[lemma vipereum]]&lt;!--snake lemma--&gt; late appellatur, quamquam alius exitus in algebra homologica eiusdem nominis fit. &lt;!--+Interestingly--&gt; Hoc &quot;aliud&quot; lemma vipereum ad probandum lemma zigzag adhiberi potest.&lt;!--, in a manner different from what is described below. + PLUS IN EN--&gt;

{{NexInt}}
*[[Sequentia Mayer–Vietoris]]

==Notae==
&lt;references/&gt;

==Bibliographia==
*[[Allen Hatcher|Hatcher, Allen]]. [[2002]]. ''Algebraic Topology.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 0-521-79540-0. [https://web.archive.org/web/20120206155217/http://www.math.cornell.edu/~hatcher/AT/ATpage.html].
*Lang, Serge. [[2002]]. ''Algebra.'' Graduate Texts in Mathematics, 211. Ed. 3a, retractata. Novi Eboraci: Springer-Verlag. ISBN 978-0-387-95385-4, MR1878556.
*[[Iacobus R. Munkres|Munkres, James R.]] [[1993]]. ''Elements of Algebraic Topology.'' Novi Eboraci: Westview Press. ISBN 0-201-62728-0.

{{math-stipula}}

[[Categoria:Algebra]]
[[Categoria:Lemmata]]</text>
      <sha1>8ar5gk8dvfyxk521m68k6zorkcb4bzm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carolus Ginzburg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177803</id>
    <revision>
      <id>3996552</id>
      <parentid>3878133</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T10:30:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4964" sha1="kqaqvlthhpoi4s6e76ydx738jhilchu" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Carolus Ginzburg''' (natus [[15 Aprilis]] [[1939]]&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20130318012403/http://www2.unibo.it/Annuari/Annu9597/final/c1/p3/sp2/ssp2/index.html&lt;/ref&gt; et [[17 Iunii]] [[2026]] [[Bononia]]e mortuus) est [[scriptor]] [[historia]]rum et auctor campi [[microhistoria]]e. Notissimus est ob ''[[Il formaggio e i vermi]]'' (&quot;Caseus et vermes&quot;, 1976), [[liber|librum]] qui notiones [[haeresis|haereticas]] [[Dominicus Scandella|Menoculi]], [[pistor]]is [[Mons Regalis Vallis Cellinae|Montis Regalis Vallis Cellinae]], tractat.

Anno [[1966]], librum ''[[I benandanti (Ginzburg)|I benandanti]]'' primum edidit, investigationem [[benandantes|benandantium]], [[homo|hominum]] fanaticorum in [[scientia popularis|memoria populari]] quae [[Forum Iulii-Venetia Iulia|Fori Iulii]] [[saeculum 16|saeculo sexto decimo]] orta est.&lt;!-- =of visionaries in the folk tradition that arose....--&gt; Iterum [[Europa]]eas&lt;!-- +Early Modern--&gt; hominum fanaticorum memorias in libro ''[[Storia notturna (Ginzburg)|Storia notturna: una decifrazione del Sabba]]'' (1989) exploravit.

Alumnus est [[Schola Normalis Superior Pisarum|Scholae Normalis Superioris Pisarum]] et [[Institutum Warburg|Instituti Warburg]] [[Londinium|Londiniensis]]. Professor fuit apud universitates [[Alma Mater Studiorum|Bononiensem]] et [[Universitas Californiensis (Angelopolis)|Californiensem Angelopolitanam]] necnon alias; recentius professor meret apud [[Schola Normalis Superior Pisarum|almam matrem Pisanam]].


{{Pars vicificanda}}
==Bibliographia==
*{{citation | title=The Cheese and the Worms: The Cosmos of a Sixteenth Century Miller | publisher=Johns Hopkins University Press | publication-place=Baltimore | publication-date=[[1980]] | isbn=0-8018-4387-1}}. Primum Italice editus, nomine ''Il formaggio e i vermi'', 1976.
*''The Night Battles: Witchcraft and Agrarian Cults in the Sixteenth and Seventeenth Centuries.'' Baltimorae: Johns Hopkins University Press, 1983, ISBN 0-8018-4386-3. Primum Italice editus,nomine ''I benandanti'', 1966.
*{{citation |last=Ginzburg |first=Carlo |author-link=Carlo Ginzburg |chapter=Morelli, Freud, and Sherlock Holmes: Clues and Scientific Method |pages=81–118 |editor=[[Umberto Eco]] |editor2=[[Thomas Sebeok]] |publication-date=[[1984]] |title=The Sign of Three: Dupin, Holmes, Peirce |publisher=''History Workshop'', Indiana University Press |publication-place=Bloomington Indianae |isbn=978-0-253-35235-4 }}
*''The Enigma of Piero.'' Londinii: 1985. Editio retractata, 2000. ISBN 0-86091-904-8.
*''Clues, Myths and the Historical Method.'' Baltimorae: Johns Hopkins University Press, 1989. ISBN 0-8018-4388-X.
*''Ecstasies. Deciphering the Witches' Sabbath.'' Novi Eboraci: 1991. ISBN 0-226-29693-8. Primum Italice editus, nomine ''Storia notturna: Una decifrazione del Sabba'', 1989.
*''Wooden Eyes. Nine reflections on distance.'' Novi Eboraci: Columbia University Press, 2001, ISBN 0-231-11960-7. Primum Italice editus sub titulo ''Occhiacci di legno. Nove reflessioni sulla distanza.'' Mediolani: Feltrinelli, 1998. ISBN 88-07-10237-4.
*''The Judge and the Historian: Marginal Notes and a Late-Twentieth-century Miscarriage of Justice.'' Londinii: 1999. ISBN 1-85984-371-9. Primum Italice editus, nomine ''Il giudice e la storico'' (1991).
*''History, Rhetoric, and Proof: The Menachem Stern Jerusalem Lectures.'' Londinii et Hanoverae: 1999. ISBN 0-87451-933-0.
*''Das Schwert und die Glühbirne: Eine neue Lektüre von Picassos Guernica.'' Francofurti: 1999. ISBN 3-518-12103-0.
*''No Island is an Island: Four Glances at English Literature in a World Perspective.'' Novi Eboraci: 2000. ISBN 0-231-11628-4.
*''Un dialogo.'' Mediolani: 2003.
*''Threads and Traces: True, False, Fictive.'' Berkeleiae: University of California Press, 2012. ISBN 9780520274488.&lt;!--
*[http://www.helsinki.fi/collegium/events/Purry.pdf Latitude, Slaves and the Bible: An Experiment in Microhistory.]--&gt;

{{NexInt}}
*[[Archivum Secretum Vaticanum]]
*[[Leo Ginzburg]] (pater), [[Natalia Ginzburg]] (mater)
*[[Menocchio]], [[haeresiarcha]] declaratus

==Notae==
&lt;references/&gt;

==Nexus externi==
* [https://web.archive.org/web/20180601095338/https://viaf.org/viaf/108148905/ Pagina interretialis VIAF]
* [http://www.sscnet.ucla.edu/history/ginzburg/ Situs publicus,] www.sscnet.ucla.edu
* [https://web.archive.org/web/20081007100552/http://www.eurozine.com/article/2003-07-11-ginzburg-en.html On the Dark Side,] www.eurozine.com (acroasis)
&lt;!-- 404: 14.Feb.10 * [http://research.yale.edu/wwkelly/pubs-archive/WWK_1983_J-Peasant-Studies_11-1.pdf Review of ''Cheese and the Worms'' (PDF)] --&gt;

{{bio-stipula}}

{{anni vitae|1939|2026|Ginzburg, Carolus}}

[[Categoria:Alumni Instituti Warburg]]
[[Categoria:Professores Universitatis Bononiensis]]
[[Categoria:Professores Universitatis Californiensis Angelopolitanae]]
[[Categoria:Professores Scholae Normalis Superioris Pisarum]]
[[Categoria:Historici Italiae]]
[[Categoria:Iudaei]]</text>
      <sha1>kqaqvlthhpoi4s6e76ydx738jhilchu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Circulus Helmstadiensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178140</id>
    <revision>
      <id>3996445</id>
      <parentid>3996144</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T22:08:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3996445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9008" sha1="9eqxcuceiztd7jyyo7cbktbrgk7sjhn" xml:space="preserve">{{Capsa subdivisionis Vicidata}}

[[Fasciculus:Municipalities in HE.svg|300px|right|Communia in circulo Helmstadiensi.]]
'''Circulus Helmstadiensis'''&lt;ref&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Helmstadiensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Helmstedt'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo &quot;[[Helmstadium]]&quot; -ad quod gentilicium &quot;Helmstadiensis-e&quot; refertur-, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Landkreis Helmstedt''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Helmstedt''; [[Saxonice]] ''Landkreis Helmstidde''), nunc pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] die [[1 Ianuarii]] [[1833]] conditus est et ad annum [[1918]] ad [[Ducatus Brunsvici|Ducatum Brunsvici]] et ad [[1946]] ad [[Res Publica Brunsvicum|Rem Publicam Brunsvicum]] pertinuit, nunc autem ad Saxoniam Inferiorem. Caput circuli urbs [[Helmstadium]] est.

== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniuncti sunt:

* [[Helmstadium]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Helmstedt''; [[Saxonice]] ''Helmstidde'') commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]] (''Helmstedt'') (23.686)
* [[Lerin]]&lt;ref name=&quot;NOB VII&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB VII Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) ''in loco Lerin provincie Saxo[n]um iuxta flumen Ouácra'' (...) ''Lerim'' (...)''in Lere'' (mGH Urk. Hdl nr. 50 s. 71) 1196-1197 ''Lere'' (schneidmüller, Kollegiatstifte s. 311) 1234 ''in Lere'' (...) ''plebano in Lere'' (UB Braunschweig iii nr. 440 s. 325) 1344 ''in villa Leere'' (Flentje / Henrichvark, lehnbücher nr. 142 s. 69) 1380 ''Lere'' (UB Braunschweig Vii nr. 351 s. 324) 1419 ''actum in Lere'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lehre'') (11.466)
* [[Luttera Regalis]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Königslutter am Elm'') urbs (''Königslutter'') (15.666)
* [[Scahuningi]] urbs (''Schöningen'') (11.847)

* [[Grasleba (commune generale)|Grasleba]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Grasleben''; [[Saxonice]] ''Graslewe'') commune generale (4661)
** [[Grasleba]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Grasleben''; [[Saxonice]] ''Graslewe''), sedes administrationis (2441)
** [[Querenhorstium]]&lt;ref name=&quot;-horstium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-horst'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-horstium-i&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-horst''' : -''horstium'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Querenhorst''; [[Saxonice]] ''Quernhost'') (536)
** [[Rennau]] (707)
** [[Sanctae Mariae Vallis]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;&gt;[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Mariental'') (977)

* [[Hese Nemus (commune generale)|Hese Nemus]]&lt;ref name=&quot;Hese Nemus&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm_source=chatgpt.com ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg'']{{Nexus deficit|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) Bergnamen Heeseberg, vor 1196-1197 (a. 14. Jh.) ''in monte, qui dicitur Hese nemus'' (schneidmüller, Kollegiatstifte s. 307) (...)&quot;. Qui mons citatus nomen praesenti communi generali dat.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Heeseberg'') commune generale (4003)
** [[Beierstedum]]&lt;ref name=&quot;Köbler 2016&quot;&gt;Köbler, G. (2016). ''Orte in der deutschen Ortsgeschichte''. Wikiling-Zier. [[Universitas Leopoldino-Franciscea]].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Beierstedt''; [[Saxonice]] ''Barste’e'') (406)
** [[Gevensleba]] &lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gevensleben'') (658)
** [[Ierichsum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Jerxheim''; [[Saxonice]] ''Jerksen'') (1140)
** [[Söllingen]] (656)
** [[Twieflingen]] (736)

* [[Iugum Elmense Septentrionale (commune generale)|Iugum Elmense Septentrionale]]&lt;ref name=&quot;IES&quot;&gt;[https://www.frag-caesar.de/lateinwoerterbuch/iugum-uebersetzung.html?utm_source=chatgpt.com Latina vox &quot;iugum&quot; Theodiscam ''Höhenzug''] et Latinum adiectivum [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/septentrionalis?wb=gross&amp;nr=3 &quot;septentrionalis-e&quot;] Theodiscum praefixum ''Nord(-)'' vertit. Latinum autem gentilicium &quot;Elmensis-e&quot; ad Theodiscum toponynum ''Elm'' refertur.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Nord-Elm'') commune generale (5.792)
** [[Maius Vrelstede]]&lt;ref name=&quot;Maius Vrelstede&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm_source=chatgpt.com ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der stadt WoLfsburg'']{{Nexus deficit|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) 1318 ''in Maiori Vrelstede'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Frellstedt''; [[Saxonice]] ''Frillstidde'') (826)
** [[Ridepa]]&lt;ref name=&quot;Ridepa&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y ''NOB VII Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg.''], ubi dicitur &quot;(...) 1205 ''parte ville Ridepe'' (UB H. Halb. i nr. 429 s. 383) (...) 1304 ''Henricus de Redop'' (Urk. Helmstedt ii nr. 4) 1311 ''Hinricus de Redepe'' (UB marienberg nr. 212 s. 169) 1333 ''in villa Reddop'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Räbke'') (683)
** [[Süpplingen]] (1739)
** [[Süpplingenburg]] (656)
** [[Warberg]] (854)
** [[Wolsdorf]] (1034)

* [[Velpke (commune generale)|Velpke]] commune generale (12.232)
** [[Bardorpium]]&lt;ref name=&quot;Sudendorf 1859&quot;&gt;Sudendorf, H. (Ed.) (1859). ''Urkundenbuch zur Geschichte der Herzöge von Braunschweig und Lüneburg und ihrer Lande'' (Vol. 1). Carl Rümpler Verlag.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Bahrdorf'') (1959)
** [[Danthorpum]]&lt;ref name=&quot;Casemir &amp; Menzel % Udolph VII 2011&quot;&gt;Casemir, K., Menzel, F., &amp; Udolph, J. (2011). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII''). Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Danndorf'') (2106)
** [[Grafhorstium]]&lt;ref name=&quot;-horstium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-horst'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-horstium-i&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) -horst : -''horstium'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Grafhorst''; [[Saxonice]] ''Grafhorst'') (982)
** [[Twilpstede Maius]]&lt;ref name=&quot;Twilpstede Maius&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm_source=chatgpt.com ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg'']{{Nexus deficit|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) 1311 ''Twilpstede Maiori'' (...) 1311 ''Twilpstede Maiori et Minori'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Groß Twülpstedt''; [[Saxonice]] ''Groot Twülpstidde'') (2620)
** [[Velpke]] (4565)

== Coniunctio pagorum ==
* Powiat Wejherowski ([[Polonia]])

==Notae==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{Commonscat|Landkreis Helmstedt|Circulus Helmstadiensis}}
* [http://www.helmstedt.de/ Pagina interretialis]

{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]

{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}

{{geo-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Helmstadiensis circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1833]]</text>
      <sha1>9eqxcuceiztd7jyyo7cbktbrgk7sjhn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Iugum Elmense Septentrionale (commune generale)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178888</id>
    <revision>
      <id>3996444</id>
      <parentid>3983654</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T22:07:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3996444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2201" sha1="k22vtu0s5k375lvokjqo0gn0cme0m7n" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Iugum Elmense Septentrionale'''&lt;ref name=&quot;IES&quot;&gt;[https://www.frag-caesar.de/lateinwoerterbuch/iugum-uebersetzung.html?utm_source=chatgpt.com Latina vox &quot;iugum&quot; Theodiscam ''Höhenzug''] et Latinum adiectivum [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/septentrionalis?wb=gross&amp;nr=3 &quot;septentrionalis-e&quot;] Theodiscum praefixum ''Nord(-)'' vertit. Latinum autem gentilicium &quot;Elmensis-e&quot; ad Theodiscum toponynum ''Elm'' refertur.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Nord-Elm'') commune generale [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] in [[Circulus Helmstadiensis|circulo Helmstadiensi]] est.

== Historia ==
Anno [[1974]] commune generale Iugum Elmense Septentrionale conditum est. Sedes administrationis [[Süpplingen]] est.

== Communia ad Iugum Elmense Septentrionale pertinentes ==
* [[Maius Vrelstede]]&lt;ref name=&quot;Maius Vrelstede&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm_source=chatgpt.com ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der stadt WoLfsburg'']{{Nexus deficit|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) 1318 ''in Maiori Vrelstede'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Frellstedt''; [[Saxonice]] ''Frillstidde'') (826 incolae)
* [[Ridepa]]&lt;ref name=&quot;Ridepa&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y ''NOB VII Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg.''], ubi dicitur &quot;(...) 1205 ''parte ville Ridepe'' (UB H. Halb. i nr. 429 s. 383) (...) 1304 ''Henricus de Redop'' (Urk. Helmstedt ii nr. 4) 1311 ''Hinricus de Redepe'' (UB marienberg nr. 212 s. 169) 1333 ''in villa Reddop'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Räbke'') (683)
* [[Süpplingen]], sedes administraionis (1739)
* [[Süpplingenburg]] (656)
* [[Warberg]] (854)
* [[Wolsdorf]] (1034)

==Notae==
&lt;references /&gt;

{{urbs-stipula}}

[[Categoria:Communia generalia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1974]]</text>
      <sha1>k22vtu0s5k375lvokjqo0gn0cme0m7n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ridepa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179352</id>
    <revision>
      <id>3996436</id>
      <parentid>3981902</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T21:52:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Cyprianus Marcus movit paginam [[Räbke]] ad [[Ridepa]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam</comment>
      <origin>3981902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1514" sha1="ipqi58s27fs9k550ok1oq9029kojhwv" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}

'''Räbke''' est commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et ad [[Circulus Helmstadiensis|Circulum Helmstadiensem]] pertinet. Räbke ab anno [[1974]] pars est communis generalis [[Iugum Elmense Septentrionale (commune generale)|Iugi Elmensis Septentrionalis]]&lt;ref name=&quot;IES&quot;&gt;[https://www.frag-caesar.de/lateinwoerterbuch/iugum-uebersetzung.html?utm_source=chatgpt.com Latina vox &quot;iugum&quot; Theodiscam ''Höhenzug''] et Latinum adiectivum [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/septentrionalis?wb=gross&amp;nr=3 &quot;septentrionalis-e&quot;] Theodiscum praefixum ''Nord(-)'' vertit. Latinum autem gentilicium &quot;Elmensis-e&quot; ad Theodiscum toponynum ''Elm'' refertur.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Nord-Elm'').

== Historia ==
[[Fasciculus:Räbke Kirche.jpg|thumb|left|Ecclesia Sancti Stephani]]
Räbke anno [[1205]] nomine ''Ridepe'' primo in actis descriptum est. Postea possessio [[Guelfi|Guelphorum]] factum est. Annis [[1807]] - [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Tum ad [[Ducatus Brunsvici|Ducatum Brunsvici]], ab anno [[1918]] ad [[Res Publica Brunsvicum|Rem Publicam Brunsvicum]] pertinuit. Ab anno [[1946]] pars Saxoniae Inferioris est.

==Notae==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{Commonscat}}
* [http://www.raebke.de www.raebke.de]
* [http://www.samtgemeinde-nord-elm.de/ Pagina communis generalis Iugi Elmensis Septentrionalis]

{{urbs-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Raepke}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 12]]</text>
      <sha1>ipqi58s27fs9k550ok1oq9029kojhwv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996439</id>
      <parentid>3996436</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T22:03:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3996439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2461" sha1="dqdjdbzfqnjn76kg7kwi8xkrh6d259d" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}

'''Ridepa'''&lt;ref name=&quot;Ridepa&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y ''NOB VII Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg.''], ubi dicitur &quot;(...) 1205 ''parte ville Ridepe'' (UB H. Halb. i nr. 429 s. 383) (...) 1304 ''Henricus de Redop'' (Urk. Helmstedt ii nr. 4) 1311 ''Hinricus de Redepe'' (UB marienberg nr. 212 s. 169) 1333 ''in villa Reddop'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; seu '''Redop'''&lt;ref name=&quot;Ridepa&quot;/&gt; seu '''Redepe'''&lt;ref name=&quot;Ridepa&quot;/&gt; seu '''Reddop'''&lt;ref name=&quot;Ridepa&quot;/&gt; seu '''Redep'''&lt;ref name=&quot;Redep&quot;&gt;Vide [https://www.arcinsys.niedersachsen.de/arcinsys/showArchivalDescriptionDetails?archivalDescriptionId=5534231&amp;utm ''www.arcinsys.niedersachsen.de''], ubi dicitur &quot;(...) Hufe zu Räbke (in campo Redep) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Räbke'') est commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et ad [[Circulus Helmstadiensis|Circulum Helmstadiensem]] pertinet. Ridepa ab anno [[1974]] pars est communis generalis [[Iugum Elmense Septentrionale (commune generale)|Iugi Elmensis Septentrionalis]]&lt;ref name=&quot;IES&quot;&gt;[https://www.frag-caesar.de/lateinwoerterbuch/iugum-uebersetzung.html?utm_source=chatgpt.com Latina vox &quot;iugum&quot; Theodiscam ''Höhenzug''] et Latinum adiectivum [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/septentrionalis?wb=gross&amp;nr=3 &quot;septentrionalis-e&quot;] Theodiscum praefixum ''Nord(-)'' vertit. Latinum autem gentilicium &quot;Elmensis-e&quot; ad Theodiscum toponynum ''Elm'' refertur.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Nord-Elm'').

== Historia ==
[[Fasciculus:Räbke Kirche.jpg|thumb|left|Ecclesia Sancti Stephani.]]
Ridepa anno [[1205]] nomine ''Ridepe'' primo in actis descripta est. Postea possessio [[Guelfi|Guelphorum]] facta est. Annis [[1807]] - [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Tum ad [[Ducatus Brunsvici|Ducatum Brunsvici]], ab anno [[1918]] ad [[Res Publica Brunsvicum|Rem Publicam Brunsvicum]] pertinuit. Ab anno [[1946]] pars Saxoniae Inferioris est.

==Notae==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{Commonscat|Räbke|Ridepam}}
* [http://www.raebke.de www.raebke.de]
* [http://www.samtgemeinde-nord-elm.de/ Pagina communis generalis Iugi Elmensis Septentrionalis]

{{urbs-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Raepke}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 12]]</text>
      <sha1>dqdjdbzfqnjn76kg7kwi8xkrh6d259d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Antonius Head (actor)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>182286</id>
    <revision>
      <id>3996543</id>
      <parentid>3989480</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T09:56:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1057" sha1="1ci0myhnoxw2l1xsfbf19pyrhoez6af" xml:space="preserve">{{capsa hominis Vicidata}}
'''Antonius Stewart Head''' (vulgo ''Anthony Stewart Head''), solite appellatus '''Antonius Head''', natus die [[20 Februarii]] [[1954]] [[Londinium|Londinii]] et [[1 Iunii]] [[2026]] Aquae Sulis|Aquis Sulis]] mortuus, alumnus [[Academia Artium Musicae et Scaenicae Londiniensis|Academiae Artium Musicae et Scaenicae Londiniensis]], est [[actor]] [[musicus]]que. Notus est personis suis ut [[Robertus Giles (persona ficta)|Robertus Giles]] in serie televisiva ''[[Buffy the Vampire Slayer]]'' atque ut [[Uther Pendragon (persona ficta e Merlin)|Uther Pendragon]] in serie televisiva ''[[Merlin (series televisifica)|Merlin]].''

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Anthony Stewart Head|Antonium Head}}
* [https://web.archive.org/web/20031030053139/http://www.anthonyhead.org/ Situs officialis]
* {{IMDb name|0372117|Antonio Head}}

{{bio-stipula}}

{{anni vitae|1954|2026|Head, Antonius}}

[[Categoria:Actores Angliae]]
[[Categoria:Merlin (series televisiva)]]
[[Categoria:Alumni Academiae Artium Musicae et Scaenicae Londiniensis]]</text>
      <sha1>1ci0myhnoxw2l1xsfbf19pyrhoez6af</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Villa ad Domnum Aprum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>183203</id>
    <revision>
      <id>3996427</id>
      <parentid>3673943</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T20:30:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>aliud nomen latinum</comment>
      <origin>3996427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="949" sha1="sh60bmrd6b838s55e4dnohay00f1vat" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidatorum}}
'''Villa ad Domnum Aprum''',&lt;ref&gt;&quot;Hugo Lanfredi curtis concessit Sancto Petro unum mansum in villa quae vocatur ad Domnum Aprum&quot;: Constance Brittain Bouchard, ed., ''The Cartulary-Chronicle of St-Pierre of Bèze'' (Torontone, 2019) fide ''Google Books''&lt;/ref&gt; seu '''Domnus Aper'''&lt;ref&gt;{{Graesse}}, t. 1, p.655.&lt;/ref&gt; vulgo denuo ''Domèvre-sur-Vezouze'', est commune [[Francia|Francicum]] 314 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Murta et Mosella|Murtae et Mosellae]] in provincia orientali [[Magnus Oriens|Magno Oriente]].

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Murtae et Mosellae]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Domèvre-sur-Vezouze|Villam ad Domnum Aprum}}
* {{INSEE commune|54161|de=Domèvre-sur-Vezouze}}

{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia praefecturae Mortae et Mosellae]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Mortae et Mosellae]]</text>
      <sha1>sh60bmrd6b838s55e4dnohay00f1vat</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dominus Aper</title>
    <ns>0</ns>
    <id>183204</id>
    <revision>
      <id>3996424</id>
      <parentid>3455101</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T20:26:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>capsa et nomen latinum</comment>
      <origin>3996424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="927" sha1="3frprdra3o60o5bsvaovwzku86o5diw" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Domevre Haye eglise.JPG|thumb|upright|left|Dominus Aper: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Leodegarius|Sancto Leodegario]] dicata.]]
{{res|Dominus Aper}}&lt;ref&gt;{{Graesse}}, t. 1, p. 653.&lt;/ref&gt; (Francogallice ''Domèvre-en-Haye'') est commune [[Francia|Francicum]] 410 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Murta et Mosella|Murtae et Mosellae]] in provincia orientali [[Magnus Oriens|Magno Oriente]].

{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Murtae et Mosellae]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Domèvre-en-Haye|Dominum Aprum}}
{{INSEE commune|54160|de=Domèvre-en-Haye}}
* {{opus|url=https://www.domevre-en-haye.mairie54.fr/fr/ |titulus=Domini Apri pagina interretialis}}

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia praefecturae Mortae et Mosellae]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Mortae et Mosellae]]</text>
      <sha1>3frprdra3o60o5bsvaovwzku86o5diw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996425</id>
      <parentid>3996424</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T20:26:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Pippobuono movit paginam [[Domèvre-en-Haye]] ad [[Dominus Aper]]: nomen latinum attestatur in Graesse</comment>
      <origin>3996424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="927" sha1="3frprdra3o60o5bsvaovwzku86o5diw" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Domevre Haye eglise.JPG|thumb|upright|left|Dominus Aper: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Leodegarius|Sancto Leodegario]] dicata.]]
{{res|Dominus Aper}}&lt;ref&gt;{{Graesse}}, t. 1, p. 653.&lt;/ref&gt; (Francogallice ''Domèvre-en-Haye'') est commune [[Francia|Francicum]] 410 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Murta et Mosella|Murtae et Mosellae]] in provincia orientali [[Magnus Oriens|Magno Oriente]].

{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Murtae et Mosellae]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Domèvre-en-Haye|Dominum Aprum}}
{{INSEE commune|54160|de=Domèvre-en-Haye}}
* {{opus|url=https://www.domevre-en-haye.mairie54.fr/fr/ |titulus=Domini Apri pagina interretialis}}

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia praefecturae Mortae et Mosellae]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Mortae et Mosellae]]</text>
      <sha1>3frprdra3o60o5bsvaovwzku86o5diw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lingua Euvenavica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>183854</id>
    <revision>
      <id>3996474</id>
      <parentid>3837916</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T00:02:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 9 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3996474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25913" sha1="lvlq6vklvdfkp125jran2kbk8ylj6lm" xml:space="preserve">{{Capsa linguae
|nomen latine={{PAGENAME}}
|nomen=Eo-naviego
|color familiae=lawngreen
|tabula        =[[Fasciculus:Human Language Families (wikicolors).png|center|255px|Familiae linguisticae coloribus Vicipaedicis pictae]]
|syllabus      =Familiae linguisticae coloribus Vicipaedicis pictae
|civitas=
|fabulantes=45 000 circiter 
|familia=[[Linguae Indoeuropaeae]]&lt;br/&gt;
&amp;nbsp;[[Linguae Romanicae]]&lt;br/&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[Linguae Romanicae occidentales]]&lt;br/&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[Linguae Gallaico-Lusitanae]]&lt;br/&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''Lingua Euvenavica'''
|nationes=
|procuratio=Secretaría Llingüística del Navia-Eo
|pronunciation=
|vici=
|scriptura=[[Scriptura Latina|Latina]]
|iso1=|iso2=|iso3=}}
[[Fasciculus:Galician-Eo-Navia.png|250px|thumb|Linguae Euvenavice extensio.]]
'''Lingua Euvenavica''',{{FD ref}} vel '''lingua Gallaico-Asturiana''' vel '''lingua Gallaica Asturiarum''', sive simpliciter '''Fala''' linguā originali, est [[lingua]] transitionis inter [[lingua Asturiana|Asturianam]] et [[Lingua Gallaica|Gallaicam]].

Huius linguae dominium linguisticum per [[Asturiae|Asturias]] patet, in [[regio]]nibus inter flumen [[Euve]]&lt;ref&gt;[http://www.celtiberia.net/verrespuesta.asp?idp=8763 Celtiberia]&lt;/ref&gt; ([[Hispanice]], [[Asturice]], et Euvenavice ''Eo'') et [[Navia (flumen)|Naviam]] ([[Hispanice]], [[Asturice]], et Euvenavice ''Navia'') sitas, quamquam [[dialectus|dialectoi]] similes in regionibus ultra flumen Naviam patentibus inveniri possunt. Terra super qua lingua diffunditur sic [[Terrae Euvis et Naviae]] ([[Hispanice]] ''Tierras del Eo-Navia''; [[Asturice]] ''Fastera del Navia-Eo''; Euvenavice ''Terra Eo-Navia'') nuncupatur, et e quo haec lingua nomen &quot;Euvenavica&quot; accipit, quamquam territorium non cum [[Commarca]] [[Euve et Navia]] ([[Hispanice]], [[Asturice]], et Euvenavice ''Eo-Navia'') coincidit. Haec lingua praesertim diffunditur per [[commune|communia]] [[Bovale]]&lt;ref&gt;[http://es.wikipedia.org/wiki/Boal Vicipaedia Hispanica].&lt;/ref&gt; ([[Hispanice]] ''Boal'', [[Asturice]], et Euvenavice ''Bual''), [[Castrum Pauli (Asturiae)|Castrum Pauli]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160304222624/http://mas.lne.es/toponimia/index.php?leer=837&amp;palabra=Castropol Toponymia Asturiana].&lt;/ref&gt; ([[Hispanice]], [[Asturice]], et Euvenavice ''Castropol''), [[Coanna]]m ([[Hispanice]] ''Coaña'';, [[Asturice]] et Euvenavice ''Cuaña''), [[Egilanus|Egilanum]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210923210648/https://mas.lne.es/toponimia/index.php?palabra=Illano&amp;buscar=Buscar Toponymia Asturiana].&lt;/ref&gt; ([[Hispanice]] ''Illano''; [[Asturice]] et Euvenavice ''Eilao''), [[Francum]] ([[Hispanice]], [[Asturice]], et Euvenavice ''El Franco''), [[Grandae Ipsius Liminis|Grandas Ipsius Liminis]] ([[Hispanice]], [[Asturice]], et Euvenavice ''Grandas de Salime''), [[Ibia]]m&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160305135929/http://mas.lne.es/toponimia/index.php?leer=849&amp;palabra=Ibias Toponymia Asturiana].&lt;/ref&gt; ([[Hispanice]], [[Asturice]], et Euvenavice ''Ibias''), [[Petiosus|Petiosum]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160306213845/http://mas.lne.es/toponimia/index.php?leer=866&amp;palabra=Pesoz Toponymia Asturiana].&lt;/ref&gt; ([[Hispanice]] ''Pesoz''; [[Asturice]], et Euvenavice ''Pezós''), [[Sanctus Martinus Oscorum|Sanctum Martinum Oscorum]]
([[Hispanice]] ''San Martín de Oscos''' [[Asturice]] et Euvenavice ''Samartín d'Ozcos''), [[Sancta Eulalia Oscorum|Sanctam Eulaliam Oscorum]] ([[Hispanice]] ''Santa Eulalia de Oscos''; [[Asturice]] et Euvenavice ''Santalla d'Ozcos''), [[Sanctus Thyrsus Apris|Sanctum Thyrsum Apris]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160304222603/http://mas.lne.es/toponimia/index.php?leer=949&amp;palabra=Abres Toponymia Asturiana].&lt;/ref&gt; ([[Hispanice]] ''San Tirso de Abres''; [[Asturice]] ''Santiso d'Abres''; Euvenavice ''San Tiso d'Abres''), [[Tapia Casaregensis|Tapiam Casaregensem]] ([[Hispanice]] ''Tapia de Casariego''; [[Asturice]] et Euvenavice ''Tapia''), [[Attalamundus|Attalamundum]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160305011326/http://mas.lne.es/toponimia/index.php?leer=888&amp;palabra=Taramundi Toponymia Asturiana].&lt;/ref&gt; ([[Hispanice]], [[Asturice]], et Euvenavice ''Taramundi''), [[Vaeca Euvis|Vaecam Euvis]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20101029031805/http://mas.lne.es/toponimia/index.php?leer=522&amp;palabra=vegadeo Toponymia Asturiana].&lt;/ref&gt; ([[Hispanice]] ''Vegadeo''; [[Asturice]] et Euvenavice ''A Veiga''), [[Villa Nova Oscorum|Villam Novam Oscorum]] ([[Hispanice]] ''Villanueva de Oscos''; [[Asturice]] et Euvenavice ''Vilanova d'Ozcos'') et per partem [[Navia (Asturiae)|Naviae]] ([[Hispanice]], [[Asturice]], et Euvenavice ''Navia''), [[Villa Allioni|Villae Allioni]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160306153322/http://mas.lne.es/toponimia/index.php?leer=964&amp;palabra=Villay%F3n Toponymia Asturiana].&lt;/ref&gt; ([[Hispanice]] et [[Asturice]] ''Villayón''; Euvenavice ''Villaión'') et [[Adlimes|Adlimitis]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160304222606/http://mas.lne.es/toponimia/index.php?leer=179&amp;palabra=Allande Toponymia Asturiana].&lt;/ref&gt; ([[Hispanice]] ''Allande''; [[Asturice]] et Euvenavice ''Ayande'').

Anno [[2007]], [[Academia Linguae Asturianae]] linguae Euvenavicae definitionem accepit ut definiatur talis [[lingua Gallaicolusitana|linguae Gallaicolusitanae]] variatio.

Lingua crebro Gallaicalusitana definita est, cum ponderis affectionibus e [[Dominium linguisticum Asturicum|linguis Asturicolegionensibus]], imprimis a studiosis talibus [[Raimundus Menéndez Pidal|Raimundo Menéndez Pidal]], [[Eugenius Coşeriu|Eugenio Coşeriu]] et [[Damasus Alonso|Damaso Alonso]]. In praesenti, fit evidens{{dubsig}} politico-linguisticus conflictus determinandae identitatis linguae inter evidens elementum [[lingua Asturiana|Asturianum]] facere volentes et [[lingua Gallaica|Gallaico]] substrato valorem dare volentes.

== Tabula comparativa cum aliis ambitus linguis ==
Nunc exponitur tabula comparativa lingua Euvenavicae ad examinandam et eius evolutionem ex origini in [[lingua Latina]] et in [[lingua Gallaicolusitana]] et ad observandum praesens examen diachronicum linguae intra reliquas circuli [[lingua Gallaicolusitana|Gallaicolusitani]] linguas et cum [[dialectos|dialecto]] [[Lingua Asturiana|Asturianis Occidentali]] et [[lingua Hispanica]].
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!width=&quot;8%&quot; rowspan=2|[[Latine]]
!width=&quot;28%&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[Lingua Gallaica]]
!width=&quot;14%&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Euvenavice
!width=&quot;8%&quot; rowspan=&quot;2&quot; | [[Lingua Gallaicolusitana|Gallaico lusitanice]] 
!width=&quot;14%&quot; rowspan=&quot;2&quot; | [[Lusice]]
!width=&quot;14%&quot; rowspan=&quot;2&quot; | [[Lingua Asturiana|Asturice Occidentaliter]]
!width=&quot;14%&quot; rowspan=&quot;2&quot; | [[Hispanica]]
|-
! Orientalem !! Occidentalem
|-
| canes || '''cans''' {{IPA|[ˈkaŋs]}} ||  '''cas''' {{IPA|[ˈkas]}} || '''cais''' {{IPA|[ˈkajs]}} || cães/cããs || '''cães''' {{IPA|['kãj̃ɕ]}} || '''canes''' {{IPA|[kanes]}} || '''canes''' {{IPA|[kanes]}} (perros)
|-
| equuus || '''cabalo''' {{IPA|[ka'balo]}} ||  '''cabalo''' {{IPA|[ka'balo]}} || '''cabalo/caballo''' {{IPA|[ka'balo]}}/{{IPA|[ka'baλo]}} * || cavalo || '''cavalo''' {{IPA|[ka'vaɫu]}} || '''caballu''' {{IPA|[ka'baλu]}}|| '''caballo''' {{IPA|[ka'baλo]}}
|-
| latrones || '''ladróns''' {{IPA|[laˈðɾoŋs]}} ||  '''ladrós''' {{IPA|[laˈðɾos]}} || '''ladróis/lladróis''' {{IPA|[laˈðɾojs]/[λaˈðɾojs]}} * || ladrões || '''ladrões''' {{IPA|[ɫaˈðrõj̃ɕ]}} || '''l.ladrones''' {{IPA|[ʈʂa'ðrones]}} ||  '''ladrones''' {{IPA|[la'ðrones]}}
|-
| germanum || '''imán''' {{IPA|[iRˈmaŋ]}}''' ||  '''irmao '''{{IPA|[iRˈmao]}} || '''ermao''' {{IPA|[eRˈmao]}} || irmão || '''irmão '''{{IPA|[iR'mãw]}}|| '''hermanu''' {{IPA|[eRˈmanu]}}   || '''hermano''' {{IPA|[eRˈmano]}} 
|-
| lux || '''luz''' {{IPA|[ˈlus]}} ||  '''luz''' {{IPA|[ˈluθ]}} || '''luz/lluz''' {{IPA|[ˈluθ]/['λuθ]}} * || luz/lus || '''luz''' {{IPA|[ɫujʃ]}} || '''l.luz''' {{IPA|[ʈʂuθ]}} || '''luz''' {{IPA|[luθ]}}
|-
| longum || '''lonxe''' {{IPA|[ˈ'lonʃe]}} ||  '''lonxe''' {{IPA|[ˈ'lonʃe]}} || '''lònxe/llònxe''' {{IPA|[ˈ'lɔnʃe]}}/ {{IPA|[ˈλɔn'ʃe]}} * || longe || '''longe''' {{IPA|['ɫõƷi] ]}} || '''l.loñe''' {{IPA|['ʈʂoɲe]}} || '''luengo''' {{IPA|[lu'engo]}} (largo)
|-
| quinque || '''cinco''' {{IPA|[ˈsiŋko]}} ||  '''cinco''' {{IPA|[ˈθiŋko]}} || '''cinco''' {{IPA|[ˈθiŋko]}} || cinco || '''cinco''' {{IPA| ['sinku]}} || '''cincu''' {{IPA|[θiŋku]}} || '''cincu''' {{IPA|[θiŋko]}}
|-
| oculum || '''ollo''' {{IPA|[ˈoʎo]/[ˈɔʝo]}} || '''ollo''' {{IPA|[ˈoʎo]/[ˈɔʝo]}}|| '''òyo''' {{IPA|[ˈɔʝo]}} || ollo || '''olho''' {{IPA|[ˈoʎu]}} || '''güeyu'''/güechu {{IPA|[w'eʝu]}}/{{IPA|[w'etʃu]}} || '''ojo''' {{IPA|[ˈoxo]}}
|-
| horam || '''hora''' {{IPA|[ˈɔɾa]}} || '''hora''' {{IPA|[ˈɔɾa]}}/{{IPA|[ˈoɾa]}} || '''hora''' {{IPA|[ˈoɾa]}} ||  hora || '''hora''' {{IPA|['ɔɾa]}}  ||  '''hora''' {{IPA|[ˈoɾa]}} || '''hora''' {{IPA|[ˈoɾa]}}
|-
| hominem || '''home''' {{IPA|[ˈome]}} || '''home''' {{IPA|[ˈɔme]}} || '''hòme''' {{IPA|['ɔme]}} ||  home || '''homem ''' {{IPA|[o'mẽ]}} || '''huome/home''' {{IPA|[w'ome]}}/{{IPA|['ome]}} || '''hombre ''' {{IPA|['ombRe]}}
|-
| tuus cantavisti || '''ti cantaste(s)''' {{IPA|[kantaste(s)]}}|| '''tu/ti cantaches''' {{IPA|[tu kantatʃes]}}|| '''tu cantache''' {{IPA|[tu kan'tatʃe]}} || tu cantaste || '''tu cantaste''' {{IPA|[tu kã'tasti]}} || '''tu cantasti''' {{IPA|[kan'tasti]}} || '''tu cantaste''' {{IPA|[tu kan'taste]}}
|-
| animales || '''animás''' {{IPA|[ani'mas]}}||  '''animás''' {{IPA|[ani'mas]}}|| '''animales''' {{IPA|[ani'males]}} || animaes || '''animais''' {{IPA|[ani'majs]}}|| '''animales''' {{IPA|[ani'males}}]|| '''animales''' {{IPA|[ani'males}}]
|-
| infanta || '''niña''' {{IPA|['niɲa]}} ||  '''niña''' {{IPA|['niɲa]}} || '''nía''' {{IPA|[ni'a]}} || ninna ||''' menina''' {{IPA|[me'nina]}}|| '''neña'''{{IPA|['neɲa]}}|| '''niña''' {{IPA|['niɲa]}}
|}
(*) Lateralibus sonus «[[ʎ]]» Porcia flumine Navia flumen. Lateralibus sonus «[[l]]» Euve ad Porcia flumine.

== Diachronica linguae Euvenavicae evolutio ==
Nunc ostenditur linguae evolutio secundum fulcrum documentale in Monasterio Oscorum conservatum:

{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
!width=&quot;20%&quot; align=&quot;center&quot;| [[Hispanice]]
!width=&quot;20%&quot; align=&quot;center&quot;| [[Latine]]
!width=&quot;20%&quot; align=&quot;center&quot;| [[lingua Gallaicolusitana|Gallaicolusitanice]]
!width=&quot;20%&quot; align=&quot;center&quot;| Euvenavice [[Medium Aevum|Medio Aevo]]
!width=&quot;20%&quot; align=&quot;center&quot;| Euvenavice in praesenti
|-
|-
|| alto || altu(m) || outo || outo || alto
|-
|| mucho || multu(m) || muito || muito || muito
|-
|| árbol || árbor(em) || árvol || árvore || árbol
|-
|| llave || clave (m) || chave || chave || chave
|-
|| duda || dubitâtiô(m) || dubida/dulda || ¿dobeda?/dolda || débeda/duda
|-
|| espina || spina (m) || espinna || espĩa || espía
|-
|| allanar || aplanare || achãar || achãar || achanar
|-
|| lleno || plenum (m) || chẽo || chẽo/chĩo || chèn/chío
|-
|| azada || asciata(m) || aixada || eixada || eixada
|-
|| cereza || cerasium || cereija || cereixa || cereixa
|-
|| dedo || dígitu(m) || dedo || dido || dido
|-
|| derecho || directu (m) || direyto || dereyto || dereito/dereto
|-
|| hijo || filius (um) || fillo || fillo || fiyo
|-
|| guardar || guardare || guardar || gardar || guardar
|-
|| hombre || hōmo/hōminem || hòmem || hòme || hòme
|-
|| libre || libru(m) || livro || libro/llibro || libro/llibro
|-
|| luna || lūna(m) || lúa || lúa/llúa || lúa/llúa
|-
|| lana || lana(m) || lã || lã/llã || lá/llá
|-
|| mano || mānu(m) || mão || maao || mao
|-
|| manzana || mattiāna (m) || maçã || maçaa || mazà
|-
|| mía || mea (m) || minna/mía || mĩa (mina) || mía
|-
|| mucho || multu(m) || muito/ muyn || muito || muito
|-
|| negro || niger /nigrum || nieiro/neiro || neiro || negro
|-
|| nieve || níve(m) || neve || neve || neve
|-
|| noche || nox/nócte(m) || noite || noite || nòite
|-
|| obligar || obligare || obrigar || obridar || obrigar
|-
|| pecho || péctus(m) || peito || peito || peito
|-
|| quien || quī / quem || quem || quen || quèn
|-
|| cenar || cena (m) || cẽa || cĩa || cía
|-
|| pared || parĭes/ parĕtem || parede || parede || parede
|-
|| cuatro || quattuor || quatro || quatro || cuatro
|-
|| una || ūna(m) || ũa/ hũa || ũa || úa
|-
|| salir || salire || sair || sair || salir
|-
|| tuyo || tuus /tuum || teu || tou || tou
|-
|| viejo || vĕtulus (m)|| vello || vello || veyo
|-
|| verdad || veritas/ veritatem || verdade || verdade || verdá
|-
!width=&quot;20%&quot; align=&quot;center&quot;| [[Hispanice]]
!width=&quot;20%&quot; align=&quot;center&quot;| [[Latine]]
!width=&quot;20%&quot; align=&quot;center&quot;| [[lingua Gallaicolusitana|Gallaicolusitanice]]
!width=&quot;20%&quot; align=&quot;center&quot;| Euvenavice Medio Aevo&lt;ref&gt;Véase Alvárez Castrillón, Xose A. Colección diplomática del monasterio de Santa María de Villanueva de Oscos (1139-1300), Ridea, 2011; respecto de la nasalización de las vócales cerradas ĩ y ũ ver también Frías Conde, O relativo do continuum entre galego e asturiano en Asturias, Ianua, Revista Philologica Romanica, ISSN-e 1616-413X, Nº. 5, 2004-2005, págs. 93-106&lt;/ref&gt;
!width=&quot;20%&quot; align=&quot;center&quot;| Euvenavice in praesenti
|}

== Exempla textuum ==

* [[Gallaicolusitanice]]:

''Muito falades das quattro lumes c'algũas noites diz ver o padrinno de Louis na erdade. È chamadeiro crerdes esso. Non son razões d’omes cabaes e seia como seia, ren mais e hũ mentir ou hũ feito impossível, fruito d'ũa mente caente, ¿Mellor non vedes que o hom'está atolleito?''

* [[lingua Asturiana|Asturice Occidentaliter]]:
''Muitu faláis de las cuatru l.lumes que dalgunas nueites diz ver el padrín de L.luis na heredá. Ye chamadeiru que creyáis neisu. Nun son razones d’homes cabales, y seya como seya, namás ía una mentira ou un feitu imposible, frutu d'una mente cal.lente. ¿Meyor nun veis que’l home ta entol.lecíu?
''
* Euvenavice:

''Muito falaides das cuatro llumes/lumes* que dalgúas nòites diz ver el padrín de Llouguis/Louguis* na herdá. È chamadeiro creredes neso. Nun sòn razòis d’hòmes cabales, y sía/sèña* como sía/sèña*, nada máis e úa xacarandía ou un feito imposible, fruito dúa mente calènte. ¿Miyor nun vedes que’l hòme ta tollapo/atolao*?''

* [[Gallaice]]:

''Moito falades das catro lumes que algunhas noites di ver o padriño de Lois na heredade. É rechamante crerdes niso. Non son razóns de homes cabais, e sexa como sexa, nada máis é unha mentira ou un feito imposibel/imposible, froito dunha mente quente. ¿Mellor non vedes que o home está atolado?''

(*) Usque ad Porciam flumen.

== Linguae evolutio ==
* Secundum dimidium [[saeculum 12|saeculi XII]], e documento anni [[1153]]:
''...Testo uobis et concedo per suis terminis certis per termino de Menustux e inde de super ad petram de Gio a Cornu de Menyones, et ad penna de Teyxeyra, et al Pico pequeno, et allas mestas de Bouspoulim) et como uay pello regueyro a Sobrepe aa pena das ouellas, et inde in directum ad petra Vocatoria et ad aquam de Ferueça et cómodo uertitur aquam al final de Pena Leyra, na Gauia per ubi potueritis inueniere.... Ad patrem (sic) vero regis quingentos solidos boos exsoluat.''&lt;ref name=&quot;node499&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20120425232302/http://ridea.org/node/499 Coleción diplomática del Monasterio de Villanueva de Oscos - Boletín del Instituto de Estudios Asturianos]&lt;/ref&gt;

* Primum dimidium [[saeculum 13|saeculi XIII]]:
''Cunusçuda cousa seia a quantos esta carta viren commo eu María Uicentez de Cedamona vendo a uos abbade don Guillermo de Santa María de Villa Noua d’Oscos e ao conueto desse mismo lugar quanta heredade eu aio e deuo auer en Çedamona por preço qua a mí e a uos ben prougo, conuen a saber: hun boy boon e çen solidos, preço me outorgo por ben pagada e sse mays val doo por Deus e por mina alma e de meus parentes. E de este día en deante seia tirada de nosso poder e seia metuda en no uosso e no do moestero e se alzen da mina parte ou da aldea contra esta uençon contra esta doaçon veer, aia a maldiçon de Deus e a mina e con Iudas eno inferno iasca por senpre e aa uoz del rey peyte çen morabentinos e dobre ao moestero a heredade e a carta uala por senpre. Feyta a carta en Gyo...''&lt;ref name=&quot;node499&quot;/&gt;

* Secundum dimidium [[saeculum 13|saeculi XIII]], e documento anni [[1261]]:
''Conuzuda cousa seia a quantos son presentes et aos que an de venir, como, nos abbade don Gómez con o convento de Vila Nova de Oscos damos a vos Iohan Martínez et a vossa muler Marina Pédrez et a vos Martín Páez et a vossa muler Aldonza Martínez, et a vossa generaciones que pus vos veneren a tercia da mea daquela nossa herdade de Guear per sous terminos novos et antigos, assy como con postos et departidos na outras cartas per tal pleito et per tal condición que a moredes et seiades fieles vassalos do monasteiro de Santa María de Villanova de Oscos et diades cada ano dela ao monasteiro vos Iohan Martínez con vossa parte un maravedil et u(n)a regueifa et una talega de cevada pela quarta da taega do burgo. E vos Martín Paez con vosa parte un moravedíl et u(n)a regueifa et u(n)a taega de cevada pela quarta da taega de burgo, et se vos ende quiserdes yr leyxade a quarta de quanto overdes ao monasteiro et ide vos a paz et seede fieles familiares do monasteiro, et a vossa morte venirdes aa sepultura de monasteiro, con vossas mandaciones, et assy da vossa parte come do monasteiro esta carta roboramos et cofimamos que seia ben valiosa''|Castellano Oliveros, Luis. &quot;Algunas reflexiones sobre el infinitivo conjugado en los documentos del Monasterio de Villanueva de Oscos&quot;, Britonia II, 1995-1996, pág. 124, Alvárez Castrillón, Xose A. &lt;&gt;Colección diplomática del monasterio de Santa María de Villanueva de Oscos (1139-1300), Ridea, 2011, p. 194

* Secundum dimidium [[saeculum 13|saeculi XIII]], e documento anni [[1276]]:
''In dei nomine Amen. Cunnuzuda cousa seia aquantos esta carta viren et oyren. Como nos don Miguel pela gracia de dios Abbade do Monesteyro de Sancta Maria de Vila Noua d’Oscos et ho Conuento dese mismo logar. Damos anos Rodrigo Affonso tam sola mente poren uossos dias emprestamo: amea daquela nossa herdade de vila Donga. Que he ena Vila d’Aures aque tenno de uos Lope Trauesso. Et damos uola todos sous terminos et con todos sous vilares assy comoa nos auemos. Per tal preyto uos damos esta herdade sobredita quela non possades vender nen supinnorar nen enallenar per neguna maneyra et adia de vosso passamento que ffique esta herdade ia dita liure et quita al Monesteyro ia dito con quanto bon paramento enela ouuer. Et Eu Rodrigo Affonso ia dito obridome per mi et per todas mias bonas et su pena Mil mrs. de Moeda Real; que nunca esta herdade ia dita meu fillo et filla nen quen vener en mias bonas; que nuncaa embarguen al Monesteyro ia dito. Et se meu fillo ou mia filla aesta carta quiseren passar aian amia maldizion et nunca seian herdados en mia herdade, et peyten al Monesteyro mil moravidiis da moeda real et acarta seia sempre atodo tempo valiosa. Et eu Rodrigo Affonso ia dito; recibo de vos don abade et do Conuento ia dito este prestamo que me vos dades et outorgo ben et lealmente de comprir quanto esta carta diz. Et que esto seia mays ffirme et no possa venir en dolda. Mandamos ambas las partes ffacer esta carta partida per ABC feyta carta en Vila noua d’Oscos XII dias por andar del mes de Junyo en era de mil et CCC et XIII annos. Regnante el rey don Affonso en Leon en Castela en todos los outros sous Rengos ayglegia de Oviedo porgante. Rodrigo Rodriguiz meyrino mayor del Rey eno Regno de Leon et en Asturias, osque presentes foron Suer Lopez prior testis, Pay Martiniz Suprior testis. Miguel Celareyro testis, Iohan Pelaiz vestiario testis, Pero Fernandiz cantor; testis Petro Iohanes sucantor testis, Andreu Perez clerigo desancta offemena testis, sou parente pero pelaiz clerigo testis, Lope Díaz testis, Meen Perez testis, Pay Eanes testis, Pero Chazin testis Gonzalo caio testis ffernan Díaz fillo de Diego vello testis et outros muytos que viron et oyron et eu Freire Domingo Monniz Notario puplico de Vila Nova d’Oscos scriui esta carta per mandado danbaslas partos et puys enela meusinal''|Fernández Guerra y Orbe, Aureliano, Discurso en la Real Academia Española en el aniversario de su fundación, Madrid, Imprenta Nacional, 1865, pág. 84

* Exiens [[saeculum 13|saeculum XIII]]:
''Devante de vos Johan Rodriguez, juyz del Rey, Eu frey Johan Peláez vestiario de Vila Nova d’Oscos polo abbade e polo convento desse mismo logar, dígonos querellando e pézonos por justicia que fagades ao concello da Pobra de Revoredo, que como nos eno noso monte de Candanosa teníamos noso frade o qual monte iaz eno noso couto de Santa Columba, ho qual couto avemos ven gardado con todos sous dereytos, que veneron los omes da pobla de Revoredo acernaron os nosos montes, nomenadamente… Ende nos dizemos que los danos que feceron enos montes devanditos os quaes nos pertenecen de dereyto e deven ser nosos por razón de Santa Columba que nolos fagades entregar os quaes danos estimamonos C maravedís dos pretos. Salvo de toller e de nader se mester for''| Alvárez Castrillón, José A., Los Oscos en los siglos X-XII pág. 144.

* Primum dimidium [[saeculum 14|saeculi XIV]], e documento anni [[1328]]:
''E por esta doaçión e por esta esmolna que vos Pedro Méndez façedes ao monsterio sobredito e abade e convento que son e que an de de vir, e por cuanto ben e emparamento façedes ao mosterio e prometedes de façer, nos abbade e convento logo de presente reçebemosvos llogo por noso familiar e damosvos e outorgamos parte en todo o ben que se feçer no mosterio de Santa María de Villa Nova en toda a orden de Cistel ata o día da fin do mundo...''|Alvárez Castrillón, José A., Los Oscos en los siglos X-XII pág. 144.

* Secundum dimidium [[saeculum 14|saeculi XIV]], anno [[1377]]:
''Sepan quantos esta carta viren commo Teresa Meen, frada profesa no Monesterio de Santa María de Villa Nova d'Oscos, do en doazon al dito monesterio, por las almas de meu padre de mina madre e mía, e de aquelos a quen eu son teuda, todos benes asy mobres commo rayzes que eu aio en Lanteyro, en Bullaso, en Lavallos e en Mon, e en todos los terminos e jurdiçon da Probra de Castropol, e otorgo e mando que seian do monesterio todos, por quanto os mandaron y meu padre e mina madre con meu otorgamento. E vos, o dito don Abbad e convento, non me avedes a tirar estos erdamentos nen parte de delos, nen los otros que y el monesterio que levava meu padre e mia madre por los trinta maravedís según teno huna carta per que nos aforastes e dovos liçençia que vos pósades trocar e ministrar por lo dito foro os novos delos. E non avedes a dar nen aforar, nen vender, nen supinnorar, nen allear, nen malparar estos ditos herdamentos e benes. E Eu Teresa Meen frada profesa do dito monesterio asy o otorgo e prometo de ter e gardar todo esto que se aquí reconta.''|Alvárez Castrillón, José A., Los Oscos en los silgos X-XII, p. 187.

* Primum dimidium [[saeculum 15|saeculi XV]], anno [[1417]]:
''...per tal preyto e condyçon vos aforo estas ditas herdades que as lavredes ben, e paredes ben, e que diades nos el dito don Abade e monesterio por foro cada anno huna taega de bon centeno medido per la medida dita de Santalla, livre de polvo e de palla; e que seyades amigos boos e leales do monesterio ennas cousas que vos poderdes, e qe estas ditas herdades que vos non posades vender nen subpynorar nen escabyar a outra parte por ninguna manera, e a la morte ou saydo del postermeyro de vos a los desste foro sayr que nos fiquen ao dito monesterio as ditas erdades lyvres e quitas e desenbargadas de vos e de vosa voz con todos sous chantados e aboamentos que elas estevere, vosa novydade alçada dando al monesterio aquelo que lle deverdes deste dito foro as quales herdades iaçcen su signo de Santalla d'Oscos...''|Alvárez Castrillón, José A., Los Oscos en los silgos X-XII, p. 215

* Secundum dimidium [[saeculum 15|saeculi XV]], anno [[1466]]:
''Sepan quantos esta carta viren commo nos don Lope abbad del moesterio de Santa María de Uilla Nova d’oscos, e prior e conuento do dito moesterio aforamos a uos Lopez Pérez e a uosa muller Ynés Fernández, e a os fillos e netos que ouierdes unos de outros, conuén a saber que uos aforamos o noso casal de Bustapena asy commo lebóu e usou Miguel Andrés que ende moróu, casa e orrio e teytos e paos e erdamentos [bravos e] mansos que lle pertenescen e con la erdad que foy de [...] Domínguez e de Aluaro que lauraua Aluaro de Perdigueros. [Esto] todo asy commo senpre andóu esto commo dito [he vos] aforamos que déades e pagedes de foro en cada hun anno todos los foros e deretos ao convento e [ao moesterio] asy commo pagaua o dito Miguel Andrés e desta erdad que auedes de dar el quarto a Dominga Fernández por seus días muller que foe de Aluaro de Perdigueros...''|Alvárez Castrillón, José A., Los Oscos en los silgos X-XII, p. 233

* Secundum dimidium [[saeculum 16|saeculi XVI]] ''Deita palla al boi Gonzalvo''&lt;br /&gt;
''Deita palla á ó boy''&lt;br /&gt;
''Freija Ferrández fiandera honrada''&lt;br /&gt;
''puja cada fío, va pucherada''&lt;br /&gt;
| Cartas de Eugenio de Salazar vecino y natural de Madrid escrita a sus particulares amigos suyos, Bibliófilos españoles, Madrid, Imprenta y estinotipia de Rivadeneyra, 1866: 88

== Nexus externi ==
* [https://web.archive.org/web/20080227235229/http://www.romaniaminor.net/gramatiques/gramatica_eonaviega.pdf Grammatica Euvenavica] (theoria Gallaica)
* [https://web.archive.org/web/20130504105048/http://amesa.org/ Mensa linguam Gallaicam Asturiarum defendens] (theoriam Gallaicam defendens)
* [https://web.archive.org/web/20070929134204/http://www.xabielxeira.e.telefonica.net/index.htm Xeira] (theoriam Asturianam defendens)

== Notae ==
&lt;references /&gt;

[[Categoria:Linguae Hispaniae|Gallaica]]
[[Categoria:Linguae Romanicae|Gallaica]]</text>
      <sha1>lvlq6vklvdfkp125jran2kbk8ylj6lm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Circulus Ulsenensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>183936</id>
    <revision>
      <id>3996493</id>
      <parentid>3987931</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T01:04:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3996493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7573" sha1="hkstjeibxs8ywem8sp7k68sty0sxdp4" xml:space="preserve">{{Capsa subdivisionis Vicidata}}

[[Fasciculus:Municipalities in UE.svg|300px|right|Communia in circulo Ulsenensi.]]
'''Circulus Ulsenensis'''&lt;ref&gt;Olim &quot;res-publica Ulsenensis&quot; {{Google Books|w_tWAAAAcAAJ|vide paginam dedicationis operis}}&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Landkreis Uelzen''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Uelzen''; [[Saxonice]] ''Landkreis Ülzen'')), anno [[1885]] constitutus, usque in annum [[1945]] ad [[Borussia]]m pertinuit, ab anno [[1946]] ad [[Saxonia Inferior|Saxoniam Inferiorem]]. Caput circuli est urbs [[Ulsena]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]]  et [[Saxonice]] ''Uelzen''; quoque [[Saxonice]] ''Ülz’n'').

== Historia ==
Ager circuli fuit pars [[Ducatus Luneburgensis]]. Anno [[1705]] ad Ducatum Electoralem Brunsvicum-Luneburgensem transiit. Anno [[1803]] cum toto Ducatu a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatus est. Annis [[1810]] - [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Tum ad [[Regnum Hannoveranum]] pertinuit.

== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniuncti sunt:

* [[Bienenbuttelum]]&lt;ref name=&quot;Köbler 2016&quot;&gt;Köbler, G. (2016). ''Orte in der deutschen Ortsgeschichte''. Wikiling-Zier. [[Universitas Leopoldino-Franciscea]].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Bienenbüttel''; [[Saxonice]] ''Bienbüddel'') (6626 incolae)
* [[Ulsena]] (urbs, 34.055)

* [[Augia (commune generale)|Augia]]&lt;ref name=&quot;Augia&quot;&gt;Lappenberg, J. M. (Ed.) (1846). ''Adami Gesta Hammaburgensis Ecclesiae Pontificum (Scriptores Rerum Germanicarum)''. Impensis Bibliopolii Hahniani. Gesta Hammaburgensis Ecclesiae en Archive.org.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Aue'')  (12.752)
** [[Bodendicum]]&lt;ref name=&quot;Brosius 1985&quot;&gt;Brosius, D. (1985). ''Aus der Geschichte der Burg Bodenteich''. Ecomed Verlag.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Bad Bodenteich''; [[Saxonice]] ''Bonndiek'') (3900)
** [[Hlutherun]]&lt;ref name=&quot;Hlutherun&quot;&gt;Vide [https://koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardBodeinderdeutschenOrtsgeschichte20161221-965.htm?utm ''Koeble rGerhard Bodeinderdeutschen Ortsgeschichte''], ubi dicitur &quot;(...) '''Lüder''', 11. Jh., an einem Bache bei Bodenteich bei Uelzen, F1-1383 HLUTAR (lauter bzw. rein) Hlutherun, Hlutherun (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lüder'') (1269)
** [[Soltendieck]] (1022)
** [[Wrestedt]] (sedes administrationis 6561)

* [[Bebenhusa-Ebbestorpium (commune generale)|Bebenhusa-Ebbestorpium]]&lt;ref name=&quot;Ahlfeldt 2010&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Jaitner 1985&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Bevensen-Ebstorf''; [[Saxonice]] ''Bemsen-Ebstörp'') (26.276)
** [[Antiqua Medingha]]&lt;ref name=&quot;Homeyer X 2006&quot;&gt;Homeyer, J. (Ed.) (2006). ''Urkundenbuch des Klosters Medingen: Lüneburger Urkundenbuch (Monimenta historica saeculi XIV de parochia Medinghae) (Vol. X)''. Hannoverae, in Germania: Hahnsche Buchhandlung.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Altenmedingen''; [[Saxonice]] ''Ohmein'') (1541) 
** [[Bebenhusa (Saxonia Inferior)|Bebenhusa]]&lt;ref name=&quot;Ahlfeldt 2010&quot;&gt;Ahlfeldt, J. (Ed.) (2010). ''Regnum Francorum Online: Traditio Fuldenses''. Francia-Ahlfeldt Project.&lt;/ref&gt;, ([[Theodisce]] ''Bad Bevensen''; [[Saxonice]] ''Bämsen'') urbs et sedes administrationis (8693)
** [[Barum (Circulus Ulsenensis)|Barum]]&lt;ref name=&quot;AdWzG 2010&quot;&gt;Akademie der Wissenschaften zu Göttingen (2010). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter'' (K. Casemir, F. Menzel, &amp; U. Ohainski, Eds.). Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Barum''; [[Saxonice]] ''Bourm'') (816)
** [[Ebbestorpium]]&lt;ref name=&quot;Jaitner 1985&quot;&gt;Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag.&lt;/ref&gt; (5303) ([[Theodisce]] ''Ebstorf''; [[Saxonice]] ''Ebstörp'')
** [[Emmendorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Emmendorf''; [[Saxonice]] ''Emdörp'') (737)
** [[Hanstadium (Circulus Ulsenensis)|Hanstadium]]&lt;ref name=&quot;-stadt&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-stadium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Hanstedt''; [[Saxonice]] ''Hanster'') (897)
** [[Himbergen]] (1706)
** [[Jelmstorf]] (809)
** [[Natendorf]] (806)
** [[Römstedt]] (784)
** [[Schwienau]] (730)
** [[Weste]] (988)
** [[Wriedel]] (2466)

* [[Rosche (commune generale)|Rosche]] (6921)
** [[Oetza]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Nieder&quot;&gt;Theodiscum praefixum ''Nieder-'' Latino adiectivo &quot;inferior-ius&quot; vertitur. V.gr., cf. [[Saxonia Inferior|Saxoniam Inferiorem]].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Oetzen''; [[Saxonice]] ''Ötzen'') (1207)
** [[Ratzlinga]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Rätzlingen''; [[Saxonice]] ''Rätzen'') (499)
** [[Rosche]] (2010, sedes administrationis)
** [[Stoetze]] (644)
** [[Suhlendorf]] (2561)

* [[Suderburg (commune generale)|Suderburg]] (6934)
** [[Eimka]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Eimke''; [[Saxonice]] ''Aimk'') (898)
** [[Gerdavia]]&lt;ref name=&quot;-avia&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-avia-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gerdau'') (1502)
** [[Suderburg]] (4534, sedes administrationis)

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}

{{geo-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Ulsenensis circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1885]]</text>
      <sha1>hkstjeibxs8ywem8sp7k68sty0sxdp4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rosche (commune generale)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184273</id>
    <revision>
      <id>3996492</id>
      <parentid>3889919</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T01:01:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3996492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1767" sha1="ojxbvzx56pv18g50zdvydi3lkb8ool1" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}

'''Rosche''' commune generale [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Uelzen|Circuli Uelzen]] est. Ad Rosche communia [[Oetza]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Nieder&quot;&gt;Theodiscum praefixum ''Nieder-'' Latino adiectivo &quot;inferior-ius&quot; vertitur. V.gr., cf. [[Saxonia Inferior|Saxoniam Inferiorem]].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Oetzen''; [[Saxonice]] ''Ötzen'') (1207 incolae), [[Ratzlinga]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Rätzlingen''; [[Saxonice]] ''Rätzen'') (499), [[Rosche]] (2010, sedes administrationis), [[Stoetze]] (644) atque [[Suhlendorf]] (2561) pertinent.

== Historia ==
Commune generale Rosche anno [[1972]] conditum est.

==Notae==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
* [https://web.archive.org/web/20100209061323/http://www.samtgemeinde-rosche.de/ Pagina Communis generalis Rosche]

{{urbs-stipula}}

[[Categoria:Communia generalia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1972]]</text>
      <sha1>ojxbvzx56pv18g50zdvydi3lkb8ool1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alexander Mazzola</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184617</id>
    <revision>
      <id>3996535</id>
      <parentid>3710588</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T09:44:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="746" sha1="macshy5rgcchfmcx8minkhnc0hjsm4t" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
''' Alexander Mazzola ''' ([[Taurinum |Taurini]] natus die [[8 Novembris ]] [[1942]] et [[19 Septembris]] [[2026]] [[Vedanum|Vedani]] mortuus) est athleta [[Italia|Italicus]], qui fuit celeber [[pedilusor]]. Inter alia multos annos gregi ''[[FC Internazionale Milano]]'' pertinuit et [[Turma Nationalis Italica|Turmae Nationalis Italicae]] pedilusor fuit.

==Nexus externi==

* [https://web.archive.org/web/20140109015306/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=670&amp;squadra=1 Statisticae ut gregis Italicus lusor]
*[http://www.weltfussball.de/spieler_profil/sandro-mazzola/ Statisticae pedilusoris]

{{bio-stipula}}

{{anni vitae|1942|2026|Mazzola, Alexander}}

[[Categoria:Pedilusores Italiae]]</text>
      <sha1>macshy5rgcchfmcx8minkhnc0hjsm4t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bernadetta Chirac</title>
    <ns>0</ns>
    <id>186835</id>
    <revision>
      <id>3996546</id>
      <parentid>3169496</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T10:19:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="600" sha1="5adbr4ewzmb35qct9x30bzmg6vdkqxg" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}
'''Bernadetta Chirac''' ([[Lutetia]]e ''Bernadette Chodron de Courcel'' die [[18 Maii]] [[1933]] nata et [[5 Iunii]] [[2026]] mortua) est mulier [[Francia |Francica]] et antiqui praesidis [[Iacobus Chirac| Iacobi Chirac]] uxor, ergo prima domina Francica a die [[17 Maii]] [[1995]] usque ad diem [[16 Maii]] [[2007]] fuit.

==Nexus externi==
{{Fontes biographici}}
{{CommuniaCat}}

{{bio-stipula}}

{{anni vitae|1933|2026|Chirac, Bernadetta}}

[[Categoria:Mulieres]]
[[Categoria:Incolae Franciae]]
[[Categoria:Politici Franciae]]
[[Categoria:Propinqui hominum clarorum]]</text>
      <sha1>5adbr4ewzmb35qct9x30bzmg6vdkqxg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ratzlinga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>188737</id>
    <revision>
      <id>3996487</id>
      <parentid>3895218</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T00:53:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Cyprianus Marcus movit paginam [[Rätzlingen]] ad [[Ratzlinga]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam</comment>
      <origin>3895218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1240" sha1="mgpy52ok8y2dv717bzbwxf1h8wyshit" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}

'''Rätzlingen''' commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Uelzen|Circuli Uelzen]] est. Ab anno [[1972]] Rätzlingen ad [[Rosche (commune generale)|Rosche]] commune generale pertinet.

== Historia ==
Anno [[1032]] Rätzlingen primum in actis descripta est. Fuit postea pars [[Ducatus Luneburgensis]]. Anno [[1705]] ad Ducatum Electoralem Brunsvicum-Luneburgensem transiit. Anno [[1803]] cum toto ducatu a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Annis [[1810]] - [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Tum ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Ab anno [[1946]] Rätzlingen pars Saxoniae Inferioris est. Anno [[1972]] Rätzlingen etiam pars communis generalis Rosche factum est.

== Nexus externi ==
{{commonscat|Rätzlingen (Lower Saxony)|Rätzlingen}}
* [https://web.archive.org/web/20150305200838/http://www.samtgemeinde-rosche.de/desktopdefault.aspx/tabid-4529/10007_read-42987 Pagina communis generalis Rosche de Rätzlingen scripta]
* [http://www.raetzlingen.de/ www.raetzlingen.de]
{{urbs-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Raetzlingen}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 11]]</text>
      <sha1>mgpy52ok8y2dv717bzbwxf1h8wyshit</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996489</id>
      <parentid>3996487</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T00:58:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3996489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1723" sha1="quxdpb0wpiv4iswytzabw8giy6xmhgb" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}

'''Ratzlinga'''&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Rätzlingen''; [[Saxonice]] ''Rätzen'') commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Ulsenensis|Circuli Ulsenensis]] est. Ab anno [[1972]] Ratzlinga ad [[Rosche (commune generale)|Rosche]] commune generale pertinet.

== Historia ==
Anno [[1032]] Ratzlinga primum in actis descripta est. Fuit postea pars [[Ducatus Luneburgensis]]. Anno [[1705]] ad Ducatum Electoralem Brunsvicum-Luneburgensem transiit. Anno [[1803]] cum toto ducatu a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupata est. Annis [[1810]] - [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Tum ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Ab anno [[1946]] Ratzlinga pars Saxoniae Inferioris est. Anno [[1972]] Ratzlinga etiam pars communis generalis Rosche factum est.

==Notae==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{commonscat|Rätzlingen (Lower Saxony)|Ratzlingam}}
* [https://web.archive.org/web/20150305200838/http://www.samtgemeinde-rosche.de/desktopdefault.aspx/tabid-4529/10007_read-42987 Pagina communis generalis Rosche de Ratzlinga scripta]
* [http://www.raetzlingen.de/ www.raetzlingen.de]
{{urbs-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Ratzlinga}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 11]]</text>
      <sha1>quxdpb0wpiv4iswytzabw8giy6xmhgb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Circulus Luneburgensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191041</id>
    <revision>
      <id>3996453</id>
      <parentid>3993581</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T22:26:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3996453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14288" sha1="bajp6hwtw84hu3ff3y8azrr46wrsgtl" xml:space="preserve">{{Capsa subdivisionis Vicidata}}

[[Fasciculus:Municipalities in LG.svg|300px|right|Communia in circulo Luneburgensi]]
'''Circulus Luneburgensis'''&lt;ref&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Luneburgensis&quot; -Theodisce ''Landreis Lüneburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium &quot;Luneburgensis-e&quot; ad [[Luneburgum]] refertur. Quo de toponymo, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Landkreis Lüneburg''; [[Saxonice]] ''Landkreis Lümborg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Lüneburg''), nunc pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1885]] conditus est et ad annum [[1945]] ad [[Borussia]]m pertinuit et ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem. Caput circuli urbs [[Luneburgum]] est.

== Historia ==
Ager circuli fuit pars [[Ducatus Luneburgensis]]. Anno [[1705]] ad Ducatum Electoralem Brunsvicum-Luneburgensem transiit. Anno [[1803]] cum toto ducatu a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Annis [[1810]] - [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Tum ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Anno [[1885]] circulus conditus est, anno [[1929]] circulus pristinus Leopolitanus&lt;ref name=&quot;Ebel 1960&quot;/&gt; Leneburgo adiunctus est. Ab anno [[1946]] Circulus Luneburgensis pars Saxoniae Inferioris est.

== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniuncti sunt:

* [[Adenthorpium]]&lt;ref name=&quot;Höhbaum 1876&quot;&gt;Höhbaum, K. (Ed.) (1876). ''Hansisches Urkundenbuch: Monumenta Germaniae Historica e codicibus diplomaticis Bremensibus et Luneburgensibus'' (Vol. I). Halis Saxonum: Typis Orphanotrophei.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Adendorf''; [[Saxonice]] ''Adendörp'') (10.288 incolae)
* [[Leopolis (Saxonia Inferior)|Leopolis]]&lt;ref name=&quot;Ebel 1960&quot;&gt;Ebel, W. (1960). ''Lübisches Recht: Erster Band''. Hansischer Geschichtsverein.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Bleckede''; [[Saxonice]] ''Bleikd'') (9.532)
* [[Luneburgum]] urbs (70.438)
* [[Praefectura Neohusana]]&lt;ref name=&quot;Grupen II 1742&quot;&gt;Grupen, C. U. (1742). ''Disceptationes Forenses cum Observationibus Juris: De originibus et iurisdictione praefecturarum ditionis Brunsvicensis (Caput de Praefectura Neohusana)'' (Vol. II). Hannoverae: Förster.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Amt Neuhaus'') (4.830)


* [[Amelinghusium (commune generale)|Amelinghusium]]&lt;ref name=&quot;Baring 1746&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Amelinghausen''; [[lingua Saxonica|Boreosaxonice]] ''Amekhusen''; [[Saxonice]] ''Amelkusen'') (8.259)
** [[Amelinghusium]]&lt;ref name=&quot;Baring 1746&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Amelinghausen''; [[lingua Saxonica|Boreosaxonice]] ''Amekhusen''; [[Saxonice]] ''Amelkusen'') (3.962)
** [[Betzendorfum]]&lt;ref name=&quot;Bünting &amp; Letzner 1702&quot;&gt;Bünting, H., &amp; Letzner, J. (1702). ''Braunschweig-Lüneburgische Chronica, Oder Historische Beschreibung der Durchlauchtigsten Herzogen zu Braunschweig und Lüneburg''. Gedruckt bey Caspar Johann Jakobi.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Betzendorf''; [[Saxonice]] ''Bätzendörp'') (1.156)
** [[Oldendorfium (Luya)|Oldendorfium]]&lt;ref name=&quot;Oldendorfium&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Oldendorf'' in Latinam &quot;Oldendorfium&quot; verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB10932874?p=378&amp;cq=ad&amp;lang=de ''Boicae Gentis Annalium Partis III Liber XXXIII''], ubi dicitur &quot;(...) Ergo comperto, Vrangelium coactis ad Oldendorfium copijs (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Oldendorf''; [[Saxonice]] ''Olndörp'') (985)
** [[Rehlingen]] (712)
** [[Soderstorf]] (1.444)

* [[Bardenuvicum (commune generale)|Bardenuvicum]] ([[Theodisce]] ''Bardowick''; [[Saxonice]] ''Bewick'') (16.584)
** [[Bardenuvicum]] ([[Theodisce]] ''Bardowick''; [[Saxonice]] ''Bewick'') (sedes administrationis et oppidum, 6.473)
** [[Barum (Luneburgum)|Barum]]&lt;ref name=&quot;Mindermann I II 2004&quot;&gt;Mindermann, A. (Ed.) (2004). ''Verdener Urkundenbuch, 1. Abteilung, Band 2: 1300–1380''. Landschaftsverband der ehemaligen Herzogtümer Bremen und Verden.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Barum''; [[Saxonice]] ''Boorn'') (1.828)
** [[Handorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Handorf''; [[Saxonice]] ''Handörp'') (1.953)
** [[Mechtersa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Mechtersen''; [[Saxonice]] ''Mechtsen'') (662)
** [[Radbruchium]]&lt;ref name=&quot;-bruchium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-bruch'' seu ''-broich'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-bruchium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Horbruchium]] ac [[Mosbruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus|indice urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]]; [[Legebruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index communium Brandenburgi|indice communium Brandenburgi]]; [[Grevenbruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index communium Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae|indice communium Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae]].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Radbruch''; [[Saxonice]] ''Radbrouk'') (1.970)
** [[Vögelsen]] (2.255)
** [[Wittorf]] (1.443)

* [[Dalenburgum (commune generale)|Dalenburgum]]&lt;ref name=&quot;Rzihacek &amp; Spreitzer XI 2024&quot;&gt;Rzihacek, A., &amp; Spreitzer, F. (Ed.) (2024). ''Die Urkunden Otto IV (Monumenta Germaniae Historica, Diplomata Regum et Imperatorum Germaniae, Tomus XI). Hahnsche Buchhandlung.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Dahlenburg''; [[Saxonice]] ''Dahlenborg'') (6.150)
** [[Boitzia]]&lt;ref name=&quot;Sudendorf 1859&quot;&gt;Sudendorf, H. (Ed.) (1859). ''Urkundenbuch zur Geschichte der Herzöge von Braunschweig und Lüneburg und ihrer Lande'' (Vol. 1). Carl Rümpler Verlag.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Boitze''; [[Saxonice]] ''Böhtz'') (393)
** [[Dalemia]]&lt;ref name=&quot;Meiborn III 1688&quot;&gt;Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: I. Historicos Germanicos, II. Historiam Helmstadensem, III. Dissertationes de utriusque Saxoniae''. Typis Georgii Wolffgangi Hammii; et: Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: Dissertationen und historische Chroniken des Herzogtums Braunschweig-Lüneburg''. Typis Georgii Wolffii.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dahlem'') (599)
** [[Dalenburgum]]&lt;ref name=&quot;Rzihacek &amp; Spreitzer XI 2024&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Dahlenburg''; [[Saxonice]] ''Dahlenborg'') (sedes administrationis et oppidum, 3351)
** [[Nahrendorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Nahrendorf''; [[Saxonice]] ''Norndörp'') (1.236)
** [[Tosterglope]] (571)

* [[Gellersa (commune generale)|Gellersa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Gellersen''; [[Saxonice]] ''Gellsen'') (12.849)
** [[Kirchgellersa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Kirchgellersen''; [[Saxonice]] ''Karkgellsen'') (2.279)
** [[Reppenstedt]] (sedes administrationis, 7.210)
** [[Südergellersen]] (1.602)
** [[Westergellersen]] (1758)

* [[Ilmenavia (commune generale)|Ilmenavia]]&lt;ref name=&quot;Egger 1977&quot;&gt;Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ilmenau'')  (10.486)
** [[Barnstedum]]&lt;ref name=&quot;Bünting &amp; Letzner 1702&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Barnstedt'') (747)
** [[Embsa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Embsen''; [[Saxonice]] ''Emsen'') (2.630)
** [[Everinga]]&lt;ref name=&quot;-ingaEvern&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum mediaevali formae huius toponymi ''Everinge'' testatae applicatur. Quo de mediaevali toponymo, vide: Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (1998). ''Die Ortsnamen des Landkreises und der Stadt Hannover (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil I)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Deutsch Evern''; [[Saxonice]] ''Düütsch Äwern'')&lt;/small&gt; (3.736)
** [[Melbike]]&lt;ref name=&quot;Melbeck&quot;&gt;Vide [https://www.samtgemeinde-ilmenau.de/PortalData/10/Resources/historie/dokumente/Orts-_und_Gewaessernamen_im_Landkreis_Lueneburg.pdf?utm ''Orts- und Gewässernamen im Landkreis Lueneburg'']. ubi &quot;(...) Melbeck 1296 in Melbeke. 1300 in villa Melbike. 1303 in villa Melbeke (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Melbeck'') (sedes administrationis, 3.373)

* [[Ostheide (commune generale)|Ostheide]] (10.178)
** [[Barunvilla]]&lt;ref name=&quot;SdaedhdlM 1862&quot;&gt;Société d'archéologie et d'histoire de la Moselle (1862). ''Mémoires de la Société d'archéologie et d'histoire de la Moselle: Année 1860–1861''. Rousseau-Pallez.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Barendorf''; [[Saxonice]] ''Borendörp'') (sedes administrationis, 2.418)
** [[Netesse]]&lt;ref name=&quot;Netesse&quot;&gt;Vide [https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/WG33LCQUIIHK3OA7DR6IKIOFHW6FXKYJ?utm ''12 Lüneburger Ratsmannen bekunden, dass der Magister Bernard de Netesse (Neetze) ½ Rump Salz...''], ubi dicitur &quot;(...) Magister Bernard de Netesse (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Neetze''; [[Saxonice]] ''Neetz'' seu ''Näätz'') (2.583)
** [[Reinstorf]] (1.290)
** [[Thomasburg]] (1.291)
** [[Vastorf]] (815)
** [[Wendisch Evern]] (1.781)

* [[Scharnebeck (commune generale)|Scharnebeck]] (15.091)
** [[Artlenburgum]]&lt;ref name=&quot;Baring 1746&quot;&gt;Baring, E. (1746). ''Succincta Hannoverae et ditionum vicinarum Notitia Historica''. Hanoverae: Typis Nicolae Försteri.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Artlenburg'') (1.610)
** [[Britlinga]]&lt;ref name=&quot;Udolph 2004&quot;&gt;Udolph, J. (2004). ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen: Akten eines internationalen Symposiums in Uppsala''. [[Gottinga]]e: Hahnsche Buchhandlung.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Brietlingen''; [[Saxonice]] ''Brietl'') (3.319)
** [[Echemium]]&lt;ref name=&quot;-hemium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-hemium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Echem''; [[Saxonice]] ''Echen'') (1.017)
** [[Hittberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Hittbergen''; [[Saxonice]] ''Hittbargen'') (912)
** [[Hohnstorpium (Albis)|Hohnstorpium]]&lt;ref name=&quot;-torpium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-torpium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Hohnstorf''; [[Saxonice]] ''Haunstörp'') (2.408)
** [[Ludersburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lüdersburg''; [[Saxonice]] ''Lüsborg'') (624)
** [[Rullstorf]] (1.880)
** [[Scharnebeck]] (sedes administrationis, 3.321)

==Notae==
&lt;references /&gt;

{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}

{{geo-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Luneburgensis circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1885]]</text>
      <sha1>bajp6hwtw84hu3ff3y8azrr46wrsgtl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bardenuvicum (commune generale)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191658</id>
    <revision>
      <id>3996452</id>
      <parentid>3988595</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T22:24:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3996452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2783" sha1="d48lps82stpzx2bhrdiymuwfwuv5xqq" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}

'''Bardenuvicum'''&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; (Germanice: ''Bardowick'') commune generale [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Luneburgensis|Circuli Luneburgensis]] est. Ad Bardenuvicum communia [[Bardenuvicum]] (sedes administrationis, 6.473 incolae), [[Barum (Luneburgum)|Barum]]&lt;ref name=&quot;Mindermann I II 2004&quot;&gt;Mindermann, A. (Ed.) (2004). ''Verdener Urkundenbuch, 1. Abteilung, Band 2: 1300–1380''. Landschaftsverband der ehemaligen Herzogtümer Bremen und Verden.&lt;/ref&gt; (1.828), [[Handorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Handorf''; [[Saxonice]] ''Handörp'') (1.953), [[Mechtersa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Mechtersen''; [[Saxonice]] ''Mechtsen'') (662), [[Radbruchium]]&lt;ref name=&quot;-bruchium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-bruch'' seu ''-broich'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-bruchium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Horbruchium]] ac [[Mosbruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus|indice urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]]; [[Legebruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index communium Brandenburgi|indice communium Brandenburgi]]; [[Grevenbruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index communium Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae|indice communium Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae]].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Radbruch''; [[Saxonice]] ''Radbrouk'') (1.970),[[Vögelsen]] (2.255) atque [[Wittorf]] (1.443) pertinent.

== Historia ==
Commune generale Bardenuvicum anno [[1969]] e communibus Bardenuvico, Mechtersa atque Vögelsen conditum est. Anno [[1974]] cetera communia supra dicta accesserunt.

==Notae==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
* [http://samtgemeinde-bardowick.de/ Pagina Communis generalis Bardenovici]

{{urbs-stipula}}

[[Categoria:Communia generalia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1969]]</text>
      <sha1>d48lps82stpzx2bhrdiymuwfwuv5xqq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Radbruchium</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192158</id>
    <revision>
      <id>3996446</id>
      <parentid>3505660</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T22:16:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Cyprianus Marcus movit paginam [[Radbruch]] ad [[Radbruchium]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam</comment>
      <origin>3505660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1133" sha1="r3432lang974rz05aps7jlmvxzsn4ff" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}

'''Radbruch''' commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Luneburgensis|Circuli Luneburgensis]] est.

== Historia ==
Anno [[1269]] vicus Radbruch primo in &quot;''Memorabilibus Historiae Luneburgicae''&quot; nomine ''Radebrokii'' descriptus est. Fuit postea pars [[Ducatus Luneburgensis]]. Anno [[1705]] ad Ducatum Electoralem Brunsvicum-Luneburgensem transiit. Anno [[1803]] cum toto Ducato a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Annis [[1810]] - [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Tum ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Radbruch ab anno [[1946]] pars Saxoniae Inferioris est et ab anno [[1974]] ad [[Bardenuvicum (commune generale)|Bardenuvicum]] commune generale pertinet.

== Nexus externi ==
{{commonscat}}
* [http://www.bardowick.de/desktopdefault.aspx/tabid-2166/4222_read-24661/ Pagina communis generalis Bardenovici de Radbruch scripta]
* [http://www.radbruch.de/ Pagina privata de Radbruch scripta]

{{urbs-stipula}}

[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 13]]</text>
      <sha1>r3432lang974rz05aps7jlmvxzsn4ff</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996449</id>
      <parentid>3996446</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T22:20:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3996449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1941" sha1="4y5s9f6upm8xl1ymavctm7arimo30fr" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}

'''Radbruchium'''&lt;ref name=&quot;-bruchium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-bruch'' seu ''-broich'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-bruchium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Horbruchium]] ac [[Mosbruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus|indice urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]]; [[Legebruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index communium Brandenburgi|indice communium Brandenburgi]]; [[Grevenbruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index communium Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae|indice communium Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae]].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Radbruch''; [[Saxonice]] ''Radbrouk'') commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Luneburgensis|Circuli Luneburgensis]] est.

== Historia ==
Anno [[1269]] Radbruchium primo in &quot;''Memorabilibus Historiae Luneburgicae''&quot; nomine ''Radebrokii'' descriptum est. Fuit postea pars [[Ducatus Luneburgensis]]. Anno [[1705]] ad Ducatum Electoralem Brunsvicum-Luneburgensem transiit. Anno [[1803]] cum toto Ducato a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Annis [[1810]] - [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Tum ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Radbruchium ab anno [[1946]] pars Saxoniae Inferioris est et ab anno [[1974]] ad [[Bardenuvicum (commune generale)|Bardenuvicum]] commune generale pertinet.

==Notae==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{commonscat|Radbruch|Radbruchium}}
* [http://www.bardowick.de/desktopdefault.aspx/tabid-2166/4222_read-24661/ Pagina communis generalis Bardenovici de Radbruchio scripta]
* [http://www.radbruch.de/ Pagina privata de Radbruchio scripta]

{{urbs-stipula}}

[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 13]]</text>
      <sha1>4y5s9f6upm8xl1ymavctm7arimo30fr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carolus Petrini</title>
    <ns>0</ns>
    <id>204453</id>
    <revision>
      <id>3996553</id>
      <parentid>3713189</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T10:31:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1597" sha1="guzwdwxeloxjue54izluj8rf1q97jgn" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}
'''Carolus Petrini''' ([[Braida]]e die [[22 Iunii]] [[1949]] et [[21 Maii]] [[2026]] ibidem mortuus) est scriptor et diurnarius [[Italia]]nus qui de [[cibus |cibo]] scribit et anno [[1986]] societas ''[[Slow Food]]'' creavit quae [[ars coquinaria|arte coquendi]] et bono cibo favet.

== Opera ==
*Carlo Petrini, ''Buono, Pulito e Giusto. Principi di una nuova gastronomia'', Einaudi
*Carlo Petrini, ''Slow Food Revolution'', Rizzoli.
*Carlo Petrini, ''Slow Food. Le ragioni del gusto'', Laterza.
*Carlo Petrini, ''Atlante delle vigne di Langa. Barolo e Barbaresco'', [[Slow Food Editore]].
*Carlo Petrini, Gigi Garanzini, ''In Francia con l'Italia'', Baldini e Castoldi Dalai.
*Carlo Petrini, Marisa Radaelli, Carlo Leidi, ''La morra nel cuore del Barolo. Storie e immagini di una delle capitali del vino''.
*Carlo Petrini, ''Terra madre. Come non farci mangiare dal cibo'' (con DVD), [[Giunti editore]], 2009 &lt;small&gt;ISBN 978-88-09-74436-3&lt;/small&gt;
*Carlo Petrini, ''Terrafutura. Dialoghi con Papa Francesco sull'ecologia integrale'', [[Giunti Editore]] / [[Slow Food Editore]], 2020 &lt;small&gt;ISBN: 978-8809-90545-0&lt;/small&gt;.

== Nexus externi ==
*[https://web.archive.org/web/20081024143032/http://associazione.slowfood.it/associazione_ita/ita/dizionario/01.lasso De Carolo Petrini]
*[https://web.archive.org/web/20110320015511/http://associazione.slowfood.it/ De societate Slow Food ]
{{bio-stipula}}

{{anni vitae|1949|2026|Petrini, Carolus}}
[[Categoria:Auctores Italiani]]
[[Categoria:Scriptores Italiae]]
[[Categoria:Diurnarii Italiae]]
[[Categoria:Ars coquinaria]]</text>
      <sha1>guzwdwxeloxjue54izluj8rf1q97jgn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lingua Mohegan-Pequot</title>
    <ns>0</ns>
    <id>204735</id>
    <revision>
      <id>3996475</id>
      <parentid>3770551</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T00:17:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3996475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7050" sha1="tqwau6llcz6q9ujmyhke6eaemdxvhqn" xml:space="preserve">&lt;!--{{Infobox language
|name=Mohegan-Pequot
|states=[[United States]]
|region=southern [[New England]]
|extinct=?
|familycolor=Algica
|fam1=[[linguae Algicae|Algica]]
|fam2=[[linguae Algonquianae|Algonquiana]]
|fam3=[[linguae Algonquianae Orientales|Algonquiana Orientalis]]
|iso3=xpq
|linglist=xpq
|map=Tribal_Territories_Southern_New_England.png
|mapsize=300px
|mapcaption=The location of the Mohegan, Pequot, Montaukett, Niantic, and Shinnecock, and their neighbors, c. 1600
}}--&gt;
'''Mohegan-Pequot''' (etiam '''Mohegan-Pequot-Montauk, Secatogue, Stockbridge,''' et '''Shinnecock-Poosepatuck''' appellata&lt;ref&gt;Suae [[dialectos|dialecti]] sunt Mohegan, Pequot, Montauk, Niantic, et Shinnecock.&lt;/ref&gt;) est [[exstinctio|exstincta]] [[linguae Algonquianae|linguae Algonquiana]] olim in usu in [[regio]]nibus hodiernae [[Nova Anglia|Novae Angliae]] et [[Insula Longa|Insulae Longae]].&lt;ref&gt;M. Paul Lewis, ed., ''Ethnologue: Languages of the World,'' ed. 16a (Dallas: Summer Institute of Linguistics, 2009).&lt;/ref&gt; &lt;!--

==Conatus ad redintegrandam linguam ==
As of 2010, the [[Shinnecock Indian Nation|Shinnecock]] and [[Unkechaug Nation|Unkechaug]] nations of [[Long Island, New York]], had begun work with the [[State University of New York at Stony Brook]], Southampton Campus, to revive their languages, or dialects of the above.&lt;ref&gt;Patricia Cohen, &quot;Indian Tribes Go in Search of Their Lost Languages&quot;, ''New York Times'', 6 Apr 2010, C1, C5&lt;/ref&gt; As of 2012, the [http://www.moheganlanguage.com/ Mohegan Language Project] had created lessons, a dictionary, and other online learning materials to revive their language.&lt;ref&gt;{{Cite web
| title = Mohegan Language Project
| accessdate = 2012-11-12
| url = http://www.moheganlanguage.com/
}}&lt;/ref&gt; 

Many of the dictionaries circulating are based on Prince and Speck's interpretation of testimony by the Mohegan woman, ''Dji's Butnaca'' (Flying Bird), also known as [[Fidelia_Fielding|Fidelia A.H. Fielding]].&lt;ref&gt;{{Cite journal
| volume =  6
| issue =  1
| pages = 18–45
| last = J. Dyneley Prince and Frank G. Speck
| title = Glossary of the Mohegan-Pequot Language
| journal = JSTOR: American Anthropologist
| series = New Series
| accessdate = 2012-07-26
| date = 1904-03
| url = http://www.jstor.org/stable/10.2307/659295
}}&lt;/ref&gt;

[[Mashantucket Pequot Museum and Research Center]] collection includes a 1992 menu &quot;which attempts to translate such words as hamburger and hot dog into Mohegan-Pequot.&quot;&lt;ref name=&quot;Libby&quot;&gt;{{cite news|last=Libby|first=Sam|title=Tribes to Revive Language|work=The New York Times|page=6|date=18 October 1998|url=http://www.nytimes.com/1998/10/18/nyregion/tribes-to-revive-language.html}}&lt;/ref&gt;

Lingua was documented as early as the 17th century.
&lt;blockquote&gt;
&quot;In 1690, a Pequot vocabulary list was compiled by Rev. [[James Noyes]] in [[Groton (city), Connecticut|Groton]]. In 1717, [[Experience Mayhew]], a [[Congregational]] Minister translated the [[Lord's Prayer]] into Mohegan-Pequot. [[Ezra Stiles]], president of [[Yale University]] collected Pequot linguistic data in Groton in 1762.&quot;&lt;ref name=&quot;Libby&quot;/&gt;
&lt;/blockquote&gt;

[[Bahá'í]] Prayers in the Mohegan-Pequot Language are also available.&lt;ref&gt;{{Cite web
| title = Ôkosuwôkak wuci Mohiks-Piqut Uyôtowáwôk - Bahá'í Prayers in the Mohegan-Pequot Language
| accessdate = 2012-11-12
| url = http://www.bahaiprayers.org/mohegan/
}}&lt;/ref&gt;

&lt;blockquote&gt;
&quot;It is a sacred obligation,&quot; says the [[Golden Hill Paugussett Indian Nation|Golden Hill Paugussett]] Chief, [[Aurelius H. Piper, Sr.|Big Eagle]]. &quot;Indian people must keep their languages alive. If the language is not spoken, it must be made to live again.&quot;&lt;ref name=&quot;Libby&quot;/&gt;&lt;/blockquote&gt; --&gt;

{{NexInt}}
*[[Populus Mohegan]]
*[[Pequot]]
*[[Montaukett]]
*[[Populus Niantic]]
*[[Shinnecock Indian Nation]]

==Adnotationes==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

==Bibliographia==
*[https://web.archive.org/web/20130510231444/http://www.pequotmuseum.org/uploaded_images/8564D213-7519-4055-B791-ADD058B62EA7/PequotLanguage.htm Bibliographia,] www.pequotmuseum.org (Mashantucket Pequot Research Library, Pequot and Related Languages)

===Commentarii===
*Cowan, William. [[1973]]. [http://www.jstor.org/stable/1264567 Pequot from Stiles to Speck]. ''International Journal of American Linguistics.'' 39(3):164–172.
*De Forest, John W. [[1852]], [[1994]]. The Lord’s Prayer in the Pequot Tongue. In ''History of the Indians of Connecticut.'' Brighton Michiganiae: Native American Book Publishers.
*Michelson, Truman. [[1924]]. The Linguistic Classification of Pequot-Mohegan. ''American Anthropologist'' 26:295. doi 10.1525/aa.1924.26.2.02a00240.
*Pickering, John, ed. [[1823]]. &quot;Doctor Edwards' Observations on the Mohegan Languages.&quot; Collections of the Massachusetts Historical Society. Series 2, 10:81–160.
*Prince, J. Dyneley, et Frank G. Speck. [[1904]]. Glossary of the Mohegan-Pequot Language. ''American Anthropologist'' 6:18–45. doi 10.1525/aa.1904.6.1.02a00030.
*Prince, J. Dyneley, et Frank G. Speck. [[1903]]. The Modern Pequots and Their Language. ''American Anthropologist'' 5:193–212. doi 10.1525/aa.1903.5.2.02a00010
*Speck, Frank. [[1904]]. A Modern Mohegan-Pequot Text. ''American Anthropologist'' 6:469–476. doi 10.1525/aa.1904.6.4.02a00070.
*Speck, Frank, et Fidelia Fielding. [[1903]]. [http://www.jstor.org/stable/532760 A Pequot Mohegan Witchcraft Tale.] ''Journal of American Folklore'' 16:104–106.
*Speck, Frank. [[1903]]. Native Tribes and Dialects of Connecticut: A Mohegan-Pequot Diary. ''Bureau of American Ethnology Annual Report'' 43:199–287. Vasingtoniae: Smithsonian Institution.
*Speck, Frank. Speck Papers and Photograph Collection.&lt;!-- (17 microfilm reels)--&gt;
*Speck, Frank. [[1903]]. Text of the Pequot Sermon. ''American Anthropologist'' 5:199–212.

==Nexus externi==
*[https://web.archive.org/web/20100424001255/http://www.moheganlanguage.com/ Propositum Linguae Mohegan,] www.moheganlanguage.com
*[https://web.archive.org/web/20121115091405/http://rmc.library.cornell.edu/collections/MoheganDictionary.pdf Dictionarium Hodiernae Mohegan (2006),] rmc.library.cornell.edu &lt;!--Guide to Using the Dictionary, Mohegan Grammar Paradigms, Mohegan to English Dictionary, and English to Mohegan Word Finder--&gt;
*[http://web.mac.com/sfieldi/Site/Mohegan_Language_Project_files/dictionary-Moh-Eng-Nov%202008.pdf Dictionarium Mohegan-Anglicum,] wedb.mac.com &lt;!--update of the Mohegan to English Dictionary section above--&gt;
*[http://www.native-languages.org/mohicans_words.htm Mahican vs. Mohegan,] www.native-languages.org
*[https://web.archive.org/web/20140201203107/http://www.language-archives.org/language/xpq Fontes OLAC in et de lingua Mohegan-Pequot,] www.language-archives.org

{{ling-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Mohegan-Pequot Language}}
[[Categoria:Linguae Algonquianae Orientales]]
[[Categoria:Linguae Civitatum Foederatarum]]

[[Categoria:Linguae exstinctae]]
&lt;!--
[[Category:Indigenous languages of the North American eastern woodlands]]
[[Category:Native American language revitalization]]--&gt;</text>
      <sha1>tqwau6llcz6q9ujmyhke6eaemdxvhqn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alexander Dubček</title>
    <ns>0</ns>
    <id>213392</id>
    <revision>
      <id>3996515</id>
      <parentid>3818244</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T03:48:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LilyKitty</username>
        <id>18316</id>
      </contributor>
      <comment>de Praemio Sacharov</comment>
      <origin>3996515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1240" sha1="2h9vexhzs5oq0p46qe6e6z3u25w7rxd" xml:space="preserve">'''Alexander Dubček''' (natus in ''[[Uhrovec]]'' die [[27 Novembris]] [[1921]] natus; [[Praga]]e [[autocinetum|autocineti]] sinistro casu die [[7 Novembris]] [[1992]] mortuus), in [[Chirgisia]] educatus, alumnus [[Schola superior Factionis Communisticae Unionis Sovieticae|Scholae superioris Factionis Communisticae]] [[Moscua]]e in urbe, fuit politicus [[Cechoslovacia|Cechoslovacus]] et postea [[Slovacia|Slovacus]]. Anno [[1968]] et insequenti anno, tempore quod dicitur [[Ver Pragense]], Dubček fuit [[Factio Communistica Cechoslovaca|Factionis Communisticae Cechoslovacae]] secretarius generalis.

Et anno [[1989]], [[Praemium Sacharov]] accepit, ratione conlationis Veris Pragensis et [[iustitia socialis|iustitiae socialis]].&lt;ref&gt;[https://www.europarl.europa.eu/sakharovprize/en/laureates/1988-2000 Sakharolv Prize 1988 - 2000]&lt;/ref&gt;

== Notae ==
&lt;references/&gt;
== Nexus externi ==
{{Commonscat|Alexander Dubček|Alexandrum Dubček}}
* {{PND|118527622}}
{{bio-stipula}}

{{Lifetime|1921|1992|Dubček, Alexander}}
{{Myrias|Homines}}
[[Categoria:Politici Slovaciae]]
[[Categoria:Cechoslovacia]]
[[Categoria:Malo casu mortui]]
[[Categoria:Incolae Kyrgyzstaniae]]
[[Categoria:Alumni Scholae Superioris Factionis Communisticae (Moscua)]]</text>
      <sha1>2h9vexhzs5oq0p46qe6e6z3u25w7rxd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Linguistica evolutionaria</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214516</id>
    <revision>
      <id>3996486</id>
      <parentid>3954300</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T00:52:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3996486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13210" sha1="p9g5zyifvrqmwxym745ijil3bn9ebjk" xml:space="preserve">'''Linguistica evolutionaria''' est [[scientia (ratio)|scientifica]] [[origo linguae|originum et evolutionis linguae]] et [[evolutio culturalis|evolutionis culturalis]] [[lingua]]rum investigatio.&lt;ref name=&quot;Croft 2008&quot;&gt;William Croft, [https://web.archive.org/web/20170402225001/http://www.annualreviews.org/doi/abs/10.1146/annurev.anthro.37.081407.085156 &quot;Evolutionary Linguistics,&quot;] ''Annual Review of Anthropology'' 37(2008):219–234. DOI 10.1146/annurev.anthro.37.081407.085156.&lt;/ref&gt; Praecipua quaestio in hac investigatione est inopia [[data|datorum]] empiricorum, quia [[lingua|sermo]] dictus vestigia corporis vix relinquit. Itaque quaestio plus quam [[centum]] annos neglecta est. Ex [[decennium 199|decennio 199]] exeunte, campus per progressum in [[psycholinguistica]], [[neurolinguistica]], [[anthropologia evolutionaria]], [[psychologia evolutionaria]], et [[scientia cognitiva]], campis cognatis factum redintegratus est.

==Historia==
[[Augustus Schleicher]] (1821–1868) et sua ''Stammbaumtheorie'' pro initio linguisticae evolutionariae saepe citantur.&lt;ref&gt;August Schleicher, [https://archive.org/details/darwinismtestedb69schl Darwinism tested by the science of language: Free Download] (1869). Internet Archive&lt;/ref&gt; Schleicher, a scientiis naturalibus, praecipue [[biologia]], motus, fuit primus qui linguas cum [[species|speciebus]] se evolventibus comparavit,&lt;ref&gt;Liba Taub, &quot;Evolutionary Ideas and &quot;Empirical&quot; Methods: The Analogy Between Language and Species in the Works of Lyell and Schleicher,&quot; ''British Journal for the History of Science'' 26:171–193 (1993).&lt;/ref&gt; cum repraesentationem introduceret familiarum linguarum ut [[arbor]] evolutionaria in commentariis anno [[1853]] prolatis. [[Iosephus Jastrow]] gesturalis evolutionis linguae doctrinam in volumine septimo [[periodicum|periodici]] ''[[Science (periodicum)|Science]]'' 1886 protulit.&lt;ref name=&quot;Jastrow 1886&quot;&gt;J. Jastrow, &quot;The Evolution of Language,&quot; ''Science'' 7(176S):555–557, 1886, PMID 17778380, DOI 10.1126/science.ns-7.176S.555, JSTOR 1761264.&lt;/ref&gt; Haec doctrina uberrima in [[linguistica comparativa]] fuit, sed maiorem [[origo linguae|originis linguae]] quaestionem—inopia indiciorum [[fossilia|fossilium]]—non explicavit. Quaestio originis linguae quia responderi non potuit relicta est. ''[[Societas Linguistica Lutetiae]]'' anno [[1866]] additos commentarios de hac re celeberrime prohibuit.

Quaestio iterum apparuit anno [[1988]] in indice ''[[Linguistic Bibliography]],'' ut subcampus [[psycholinguistica]]e. [[Stephanus Pinker]] et [[Paulus Bloom (psychologus)|Paulus Bloom]] commentarium &quot;Natural Language &amp; Natural Selection&quot;&lt;ref name=&quot;Pinker Bloom 2011&quot;&gt;Steven Pinker et Paul Bloom, &quot;Natural Language and Natural Selection,&quot; ''Behavioral and Brain Sciences'' 13(4) (2011): 707–727.&lt;/ref&gt; anno [[1990]] protulerunt, qui aditum per [[adaptationismus|adaptationem]] originum linguae ponit. Quorum commentarius studium linguisticae evolutionariae redintegravisse saepe putatur. Hic progressus porro ab institutione (anno 1996) seriei conventuum de evolutione linguae (vulgo &quot;Evolang&quot; appellata) confirmatus est, modum scientificum et multidisciplinarium rei investigatae exspectationemque domuum editorialium academicarum promovens; exempli gratia, series ''Studies in the Evolution of Language'' ab Oxford University Press ex 2001 profertur.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131215050644/http://ukcatalogue.oup.com/category/academic/series/language/sel.do ''Oxford Studies in the Evolution of Language''] (Oxoniae: Oxford University Press).&lt;/ref&gt; et [[periodicum|periodicis]] scientificis.

==Conventus Evolang==
Conventus internationales de evolutione linguae&lt;ref&gt;Singula de [https://web.archive.org/web/20201203201059/http://evolang.org/ Evolution of Language International Conferences,] evolang.&lt;/ref&gt; ex [[1996]] per biennia habiti sunt.

{{NexInt}}
*[[Biolinguistica]]
*[[Darwinismus universalis]]
*[[FOXP2 et evolutio humana]]
*[[Forma stemmatica]]
*[[Linguistica historica]]
*[[Psychologia evolutionaria linguae]]
*''[[Educating Eve]]''
*[[Origo linguae]]
*[[Phememum]]
*[[Polygenesis]]
*[[Polygenismus]]
*[[Theoria undarum]]

==Notae==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

==Bibliographia==
*Atkinson, Q. D., A. Meade, C. Venditti, S. J. Greenhill, et M. Pagel. [[2008]]. Languages Evolve in Punctuational Bursts. ''Science'' 319(5863):588. PMID 18239118. DOI 10.1126/science.1149683.
*Bickerton, Derek. [[2003]]. Symbol and Structure: A Comprehensive Framework for Language Evolution. In ''Language Evolution,'' ed. Morten H. Christiansen et Simon Kirby, 77–93. Oxoniae et Novi Eboraci: Oxford University Press. ISBN 9780199244843. OCLC 51235137.
*Botha, R., et C. Knight, eds. [[2009]]. ''The Cradle of Language.'' Oxford Series in the Evolution of Language. Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 9780199545865. OCLC 804498749.
*Cangelosi, A., et Stevan Harnad. [[2001]]. [http://cogprints.org/2036/ The adaptive advantage of symbolic theft over sensorimotor toil: Grounding language in perceptual categories.] ''Evolution of Communication'' 4(1): 117–142. DOI 10.1075/eoc.4.1.07can
*Carstairs-McCarthy, Andrew. [[2007]]. Language Evolution: What Linguists Can Contribute. ''Lingua'' 117(3):503–509. DOI 10.1016/j.lingua.2005.07.004.
*Christiansen, Morten H. [[2013]]. Language Has Evolved to Depend on Multiple-Cue Integration. In ''The Evolutionary Emergence of Language: Evidence and Inferences,'' ed. Rudolf P. Botha et Martin Everaert. Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 9780199654840. OCLC 828055639.
*Christiansen, Morten H., et Simon Kirby. [[2003]]. ''Language Evolution.'' Oxoniae et Novi Eboraci: Oxford University Press. ISBN 9780199244843. OCLC 51235137.
*Deacon, Terrence William. [[1997]]. ''The Symbolic Species: The Co-Evolution of Language and the Brain. Novi Eboraci: W. W. Norton. ISBN 9780393038385. OCLC 490308871.
*Diller, Karl C., et Rebecca L. Cann. [[2009]]. Evidence against a Genetic-Based Revolution in Language 50,000 Years Ago. In ''The Cradle of Language,'' ed. Rudolf Botha et Chris Knight, 135-149. Oxford Series in the Evolution of Language. Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 9780199545865. OCLC 804498749.
*Dor, Daniel, et Eva Jablonka. [[2001]]. How language changed the genes: toward an explicit account of the evolution of language. In ''New Essays on the Origin of Language,'' ed. Jürgen Trabant et Sean Ward, 149–175. Berolini et Novi Eboraci: Mouton de Gruyter. ISBN 9783110170252. OCLC 46935997. [http://people.socsci.tau.ac.il/mu/danield/files/2010/07/09dorj.pdf PDF.]
*Dor, Daniel, et Eva Jablonka. [[2000]]. ''From Cultural Selection to Genetic Selection: A Framework for the Evolution of Language.'' Selection 1. [http://people.socsci.tau.ac.il/mu/danield/files/2010/07/selection-paper.pdf PDF.]
*Elvira, Javier. [[2009]]. ''Evolución lingüística y cambio sintáctico.'' Fondo Hispánico de Lingüística y Filología. Bernae: Peter Lang. ISBN 9783034303231. OCLC 475438932.
*Fitch, W. Tecumseh. [[2010]]. ''The Evolution of Language.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 9780521677363. OCLC 428024376.
*Harnad, Stevan R., Horst D. Steklis, et Jane Lancaster. [[1976]]. ''Origins and Evolution of Language and Speech.'' Annals of the New York Academy of Sciences, 280. Novi Eboraci: New York Academy of Sciences. ISBN 0890720266. OCLC 2493424.
*Hauser, Marc D. [[1996]]. ''The Evolution of Communication.'' Cantabrigiae Massachusettae: MIT Press. ISBN 9780262082501. OCLC 750525164.
*Hauser, M. D., Noam Chomsky, et W. T. Fitch. [[2002]]. The Faculty of Language: What Is It, Who Has It, and How Did It Evolve? ''Science'' 298(5598):1569–1579. PMID 12446899. DOI 10.1126/science.298.5598.1569. [https://web.archive.org/web/20070926134521/http://www3.isrl.uiuc.edu/~junwang4/langev/localcopy/pdf/hauser02science.pdf PDF.]
*Heine, Bernd, et Tania Kuteva. [[2007]]. ''The Genesis of Grammar: A Reconstructio.'' Oxoniae et Novi Eboraci: Oxford University Press. ISBN 9780199227778.  OCLC 849464326./
*Hurford, James R. [[2003]]. The Language Mosaic and Its Evolution. In ''Language Evolution,'' ed. Morten H. Christiansen et Simon Kirby, 38–57. Oxoniae et Novi Eboraci: Oxford University Press. ISBN 9780199244843. OCLC 51235137.
*Hurford, James R. [[2007]]. ''The Origins of Meaning.'' Oxoniae et Novi Eboraci: Oxford University Press. ISBN 9780199207855. OCLC 263645256.
*Jackendoff, Ray. [[2002]]. ''Foundations of Language: Brain, Meaning, Grammar, Evolution.'' Oxoniae et Novi Eboraci: Oxford University Press. ISBN 9780198270126. OCLC 48053881.
*Johanson, Donald C., et Blake Edgar. [[2006]]. ''From Lucy to Language.'' Ed. retractata et aucta. Novi Eboraci: Simon and Schuster. ISBN 0743280644. OCLC 72440476.
*Johansson, Sverker. [[2005]]. ''Origins of Language: Constraints on Hypotheses.'' Amstelodami et Philadelphiae: John Benjamins. ISBN 9789027238917. OCLC 803876944.
*Kenneally, Christine. [[2007]]. ''The First Word: The Search for the Origins of Language.'' Novi Eboraci: Viking. ISBN 9780670034901. OCLC 80460757.
*Knight, Chris. [[2010]]. The Origins of Symbolic Culture. In ''Homo Nnovus: A Human without Illusion,'' ed. Ulrich J. Frey, Charlotte Störmer, et Kai P. Willführ, 193–211. Beriini et Novi Eboraci: Springer. ISBN 9783642121418. OCLC 639461749. [http://www.chrisknight.co.uk/wp-content/uploads/2007/09/The-Origins-of-Symbolic-Culture.pdf PDF.]
*Komarova, Natalia L. [[2006]]. Language and Mathematics: An evolutionary model of grammatical communication. In ''History and Mathematics: Analyzing and Modeling Global Development,'' ed. Leonid Grinin, Victor C. de Munck, et Andrey Korotayev, 164–179. Moscuae: URSS. ISBN 9785484010011. OCLC 182730511.
*Lieberman, Philip. [[2003]]. Motor Control, Speech, and the Evolution of Language. In ''Language Evolution,'' ed. Morten H. Christiansen et Simon Kirby, 252–271. Oxoniae et Novi Eboraci: Oxford University Press. ISBN 9780199244843. OCLC 51235137.
*Mithen, Steven J. [[2005]]. ''The Singing Neanderthals: The Origins of Music, Language, Mind and Body.'' Londinii: Weidenfeld  Nicolson. ISBN 9780297643173. OCLC 58052344.
*Niyogi, Partha. [[2006]]. The Computational Nature of Language Learning and Evolution. Cantabrigiae Massachusettae: MIT Press. ISBN 9780262140942. OCLC 704652476.
*Nowak, M. A., et N. L. Komarova. [[2001]]. Towards an Evolutionary Theory of Language. ''Trends in Cognitive Sciences'' 5(7):288–295. PMID 11425617. DOI 10.1016/S1364-6613(00)01683-1.
*Pinker, Steven. [[1994]]. ''The Language Instinct.'' Novi Eboraci: W. Morrow and Co. ISBN 9780688121419. OCLC 28723210.
*Pinker, Steven, et P. Bloom. [[1990]]. [http://www.bbsonline.org/documents/a/00/00/04/99/index.html Natural Language and Natural Selection.] ''Behavioral and Brain Sciences'' 13:707–784. DOI 10.1017/S0140525X00081061.
*Sampson, Geoffrey. [[1996]]. ''Evolutionary Language Understanding.'' Londinii et Novi Eboraci: Cassell. ISBN 9780304336500. OCLC 832369870.
*Power, Camilla. [[2009]]. Sexual Selection Models for the Emergence of Symbolic Communication: Why They Should be Reversed. In ''The Cradle of Language,'' ed. Rudolf Botha et Chris Knight, 257–280. Oxford Series in the Evolution of Language. Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 9780199545865. OCLC 804498749.
*Steels, Luc. [[2002]]. Grounding Symbols through Evolutionary Language Games. In ''Simulating the Evolution of Language,'' ed. Angelo Cangelosi et Domenico Parisi. Londinii et Novi Eboraci: Springer. ISBN 9781852334284. OCLC 47824669.
*Steklis, Horst D., et Stevan R. Harnad. [[1976]]. From Hand to Mouth: Some Critical Stages in the Evolution of Language. In ''Origins and Evolution of Language and Speech,'' ed. Stevan R Harnad, Horst D Steklis, et Jane Beckman Lancaster. Novi Eboraci: New York Academy of Sciences. ISBN 9780890720264. OCLC 2493424.&lt;!--http://cogprints.org/866/1/harnad76.hand.html--&gt;
*Watts, Ian. [[2009]]. Red Ochre, Body Painting, and Language: Interpreting the Blombos Ochre. In ''The Cradle of Language,'' ed. Rudolf Botha et Chris Knight, 62–92. Oxford Series in the Evolution of Language. Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 9780199545865. OCLC 804498749.

==Nexus externi==
*[http://arti.vub.ac.be ARTI Laboratorium Intellegentiae Artificiosae,] arti.vub.ac.be&lt;!--Vrije Universiteit Brussel--&gt; 
*[https://web.archive.org/web/20140421215607/http://groups.lis.illinois.edu/amag/langev/ Evolutio Linguae et Bibliographia Computationis,] groups.lis.illinois.edu
*[http://www.ling.ed.ac.uk/lec Evolutio Linguae et Unitas Investigationum Computatralium,] www.ling.ed.ac.uk (Universitas Edimburgensis)
*[http://www.emergent-languages.org Exemplaria evolutionis linguarum in procuratoribus condita,] www.emergent-languages.org
*[https://web.archive.org/web/20140120234552/http://cnl.psych.cornell.edu/evo_pub.html Laboratirium Neuroscientiae Cognitivae,] cnl.psych.cornell.edu
*[http://www.elinguistics.net Linguistica comparativa pro computatris,] www.elinguistics.net
*[http://www.fcg-net.org Liquidus constructionis grammatica,] www.fcg-net.org

[[Categoria:Evolutio linguae]]
[[Categoria:Linguistica]]
[[Categoria:Linguistica adhibita]]&lt;!--
[[Category:Applied Linguistics Task Force articles]]--&gt;</text>
      <sha1>p9g5zyifvrqmwxym745ijil3bn9ebjk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Index urbium, oppidorum et communium Saxoniae Inferioris</title>
    <ns>0</ns>
    <id>216135</id>
    <revision>
      <id>3996494</id>
      <parentid>3996146</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T01:05:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3996494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="248649" sha1="o6grok7e9jdk5ta6duucckxy7gqs7xi" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Municipalities in Lower Saxony.svg|thumb|500px|Urbes et communia Saxoniae Inferioris.]]
'''Index urbium, oppidorum et communium in [[Saxonia Inferior|Saxonia Inferiore]]''' omnia [[commune|communia]] (Theodisce ''Gemeinden''), consociationes communium (Theodisce ''Gemeindeverbände'') atque loca nulli communium adscripta (Theodisce ''gemeindefreien Gebiete''), quae hodie in [[Terra foederalis (Germania)|terra]] [[Germania|Germanica]] [[Saxonia Inferior]]e exstant, complectitur.

Postremae mutationes finium territorialium in Saxonia Inferiore [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] anni [[2021]] effectae sunt. Ex eo tempore [[Saxonia Inferior]] 939 communia et 25 loca nulli communi adscripta (quorum duo habitantur) habet. Quibus e communibus 159 titulo [[urbs|urbis]] (Theodisce ''Stadt'') et 49 titulo [[oppidum|oppidi]] (Theodisce ''Flecken'') utuntur.

Praeterea nonnullae proprietates exstant secundum communium administrationem: Nam 939 communia in 289 communia unitaria et 650 communia membra dividuntur; quae vero in universum 114 consociationes communium constituunt, ut munera communiter administrent. Hae consociationes communium ipsa communia non sunt, sed foedera cooperationis, quae aut ex regione aut ex communitate in qua sedes administrationis sita est nomen accipiunt. Quapropter in Saxonia Inferiore idem nomen tam communi quam consociationi communium tribui potest. Agitur tamen de duobus corporibus iuridicis distinctis, quae proprias repraesentationes atque propria munera habent.

Praeterea, propter magnitudinem suam, nonnullae communium et consociationes communium peculiarem rationem cum [[Index circulorum Germanicorum|circulo terrae]] (Theodisce ''Landkreis'') habent:

* Decem urbes statum iuridicum [[Index circulorum Germanicorum|circuli urbani]] (Theodisce ''kreisfreien Stadt'') obtinent, nulli circulo terrae subiiciuntur atque omnia sua munera exercent.
* Septem urbes statum iuridicum urbis magnae sui iuris (Theodisce ''Große selbständige Stadt'') obtinent atque multa, sed non omnia, munera circuli terrae cui adscribuntur exercent.
* 61 communium et tria communia generalia (Theodisce ''Samtgemeinden'') statum iuridicum communis sui iuris (Theodisce ''Selbständige Gemeinde'') obtinent atque quaedam munera districtus cui adscribuntur exercent.
* 861 ceterae communium nullam peculiarem rationem cum circulo terrae cui adscribuntur habent.

=== A ===
{{div col|3}}
* [[Abensium]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1705&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Apensen''; [[Saxonice]] ''Obbens'')&lt;/small&gt;
* [[Acheimum]]&lt;ref name=&quot;Grote III 1877&quot;&gt;Grote, H. (1877). ''Münzstudien: Geschichte der älteren Münzen und Urkunden des Bisthums Verden'' (Vol. VIII). Hannoverae: Hahn’sche Hofbuchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Achim''; [[Saxonice]] ''Achem'')&lt;/small&gt;
* [[Achestedium]]&lt;ref name=&quot;Pratje 1759&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Axstedt''; [[Saxonice]] ''Ax'')&lt;/small&gt;
* [[Adelebsenum]]&lt;ref name=&quot;Funck 1736&quot;&gt;Funck, J. N. (1736). ''Disputatio Academica de Voluntaria Morte Judaeorum et Gentilium sub Praesidio S. R. I. Libero Baroni de Adelebsen Dedicata''. Rintelii: Typis Johannis Friderici Enax.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Adelebsen'')&lt;/small&gt;
* [[Adenebutla]]&lt;ref name=&quot;Pischke 1998&quot;&gt;Pischke, G. (Ed.) (1998). ''Das Lehnsregister der Edelherren von Meinersen: Edition und historische Untersuchung der mittelalterlichen Besitzurkunden'' (Documentum anni MCCXX). Hannoverae, in Germania: Hahnsche Buchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Adenbüttel'')&lt;/small&gt;
* [[Adenhusium]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1703&quot;&gt;Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis: De ecclesiis parochialibus et ditione antiqua oppidi Adenhusii''. Mindae: Typis Johannis Meyeri; et: Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis:...''. Mindae: Typis Johannis Meyeri.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Ahnsen'')&lt;/small&gt;
* [[Adenthorpium]]&lt;ref name=&quot;Höhbaum 1876&quot;&gt;Höhbaum, K. (Ed.) (1876). ''Hansisches Urkundenbuch: Monumenta Germaniae Historica e codicibus diplomaticis Bremensibus et Luneburgensibus'' (Vol. I). Halis Saxonum: Typis Orphanotrophei.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Adendorf''; [[Saxonice]] ''Adendörp'')&lt;/small&gt;
* [[Affinghusia]]&lt;ref name=&quot;Rathlef 1766&quot;&gt;Rathlef, E. L. (1766). ''Geschichte der Grafschaften Hoya und Diepholz: Monimenta diplomatica et antiquitates ditionis Affinghusiae'' (Vol. I). Bremae: Försterischen Buchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Affinghausen''; [[Saxonice]] ''Affinghusen'' seu ''Affjehusen'')&lt;/small&gt;
* [[Aldendorpevilla]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; ([[Theodisce]] ''Stadtoldendorf'')
* [[Alrebekesa]]&lt;ref name=&quot;Oven 1872&quot;&gt;Oven, A. von (Ed.) (1872). ''Urkundenbuch des Herzogthums Lüneburg: Diplomata, chartae et registra historica saeculi XII (Documentum anni MCXCVII de venditione praedii Alrebekesae)'' (Vol. I). Hannoverae: Carl Rümpler.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ahnsbeck'')&lt;/small&gt;
* [[Ahusium (Saxonia Inferior)|Ahusium]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1705&quot;&gt;Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Parochiarum ditionis Corbeiensis et Hildesiensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Ahausen''; [[Saxonice]] ''Ahusen'')&lt;/small&gt;
* [[Alfelda]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Alfeld''; [[Saxonice]] ''Allefelle'')&lt;/small&gt;
* [[Alfhusium]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1705&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Alfhausen''; [[Saxonice]] ''Alfhusen'')&lt;/small&gt;
* [[Algermissenum]]&lt;ref name=&quot;Hoogeweg III 1903&quot;&gt;Hoogeweg, H. (Ed.) (1903). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Quellen und Darstellungen zur Geschichte Niedersachsens (Monimenta historica et privilegia de Algermisseno)'' (Vol. III). Hannoverae, in Germania: Hahn’sche Buchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Algermissen'')&lt;/small&gt;
* [[Alisni (Circulus Neoburgensis Visurgensis)|Alisni]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;&gt;[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&amp;cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&amp;lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Neoburgensis Visurgensis|Circulo Neoburgensi Visurgensi]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Nienburg/Weser&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Neoburgensis Visurgensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Nienburg/Weser'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus &quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latina gentilicia &quot;Neoburgensis-e&quot; et &quot;Visurgensis-e&quot; ad commune [[Nova Urbs (Saxonia Inferior)|Novam Urbem]] et flumen [[Visurgis|Visurgem]] respective referuntur. Quibus de toponymis, vide {{Graesse}}&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Liebenau''; [[Saxonice]] ''Levenau'')&lt;/small&gt;
* [[Alisni]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus terrae Paludis Visurgensis|Circulo Paludis Visurgensis]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Wesermarsch&quot;&gt;Latinum syntagma &quot;circulus terrae&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' -secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo- vertit. De Latina autem toponymia, vide Egli, J. J. (1893). ''Nomina Geographica: Sprach- und Sacherklärung von 42000 Geographischen Namen aller Erdräume''. [[Lipsia]]e: Friedrich Brandstetter. Theodisce ''Landkreis Wesermarsch''.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elsfleth'')&lt;/small&gt;
* [[Almstedium]]&lt;ref name=&quot;Hoogeweg II 1901&quot;&gt;Hoogeweg, H. (Ed.) (1901). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Quellen und Darstellungen zur Geschichte Niedersachsens (Monimenta historica et registra de Almstedio)'' (Vol. II). Hannoverae, in Germania: Hahn’sche Buchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Almstedt'')&lt;/small&gt;
* [[Alorstedium]]&lt;ref name=&quot;Pratje 1758&quot;&gt;Pratje, J. H. (1758). ''Historische Nachrichten von dem ehemaligen berühmten Closter Harsefeld: Monumenta ac documenta saeculi XII ubi de decimis Alorstedii agitur''. Stadae: Typis H. C. Götheli.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Ahlerstedt''; [[Saxonice]] ''Ohlers'')&lt;/small&gt;
* [[Alvstedium]]&lt;ref name=&quot;Pratje 1759&quot;&gt;Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Alfstedt''; [[Saxonice]] ''Alfs'' seu ''Alfst'')&lt;/small&gt;
* [[Amelinghusium]]&lt;ref name=&quot;Baring 1746&quot;&gt;Baring, E. (1746). ''Succincta Hannoverae et ditionum vicinarum Notitia Historica''. Hanoverae: Typis Nicolae Försteri.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Amelinghausen''; [[lingua Saxonica|Boreosaxonice]] ''Amekhusen''; [[Saxonice]] ''Amelkusen'')&lt;/small&gt;
* [[Anchemium]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1705&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ankum'')&lt;/small&gt;
* [[Andervenia]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1705&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Andervenne'')&lt;/small&gt;
* [[Andorlangia]]&lt;ref name=&quot;Pratje 1759&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Anderlingen''; [[Saxonice]] ''Annerlingen'')&lt;/small&gt;
* [[Ansibarium]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus N-Z&quot;&gt;[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&amp;cq=M%C3%BCnchen&amp;lang=de''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Osnabrück''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ossenbrääch''; [[Saxonice]] et [[Lingua Saxonica|Westfalice]] ''Ossenbrügge'')&lt;/small&gt;
* [[Antiqua Medingha]]&lt;ref name=&quot;Homeyer X 2006&quot;&gt;Homeyer, J. (Ed.) (2006). ''Urkundenbuch des Klosters Medingen: Lüneburger Urkundenbuch (Monimenta historica saeculi XIV de parochia Medinghae) (Vol. X)''. Hannoverae, in Germania: Hahnsche Buchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Altenmedingen''; [[Saxonice]] ''Ohmein'')&lt;/small&gt;
* [[Apenum]]&lt;ref name=&quot;Baring 1746&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Apen''; [[Saxonice]] ''Aap'')&lt;/small&gt;
* [[Apleremum]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1703&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Apelern'')&lt;/small&gt;
* [[Appelium]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1705&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Appel'')&lt;/small&gt;
* [[Aquae Lauterbergenses in Montibus Harthicis]]&lt;ref name=&quot;Mirus 1826&quot;&gt;Mirus, A. (1826). ''De salubritate aquarum lauterbergensium in montibus harthicis sitarum''. Typis Regiis.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bad Lauterberg im Harz'')&lt;/small&gt;
* [[Aquae Nendorpenses]]&lt;ref name=&quot;Marcard 1805&quot;&gt;Marcard, H. M. (1805). ''De salubritate aquarum nendorpensium et de earum usu in morbis chronicis''. [[Goettinga]]e: Dieterich; et: Macard, H. M. (1805). ''De usu salutari fontium salinorum in territorio Hildesiensi sitorum''. [[Goettinga]]e: Dieterich.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bad Nenndorf'')&lt;/small&gt;
* [[Aquae Zwischenahnenses]]&lt;ref name=&quot;Statisitakamt Nord 2025&quot;&gt;Statistikamt Nord (Editio Latina). ''Catalogus Urbium et Communium Germaniae''. Hamburgi, 2025.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bad Zwischenahn''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Twiskenoan'' seu ''Boad Twiskenoan''; [[Saxonice]] ''Twüschenahn'')&lt;/small&gt;
* [[Aroldishusium]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1705&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Arholzen'')&lt;/small&gt;
* [[Artlenburgum]]&lt;ref name=&quot;Baring 1746&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Artlenburg'')&lt;/small&gt;
* [[Artlissa]]&lt;ref name=&quot;Mader 1664&quot;&gt;Mader, J. J. (1664). ''Antiquitates Brunsvicenses: De antiquis parochiis Saxonum et finibus dioecesis Mindensis (Caput de parochia Artlissa)''. Helmestadii: Typis Henningi Mulleri.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Aerzen'': quoque [[Theodisce]] ''Ärzen'')&lt;/small&gt;
* [[Arx Agathae]]&lt;ref name=&quot;Kochen 1724&quot;&gt;Kochen, J. H. (1724). ''Introductio in Historiam Ducatus Bremensis y Verdensis: Accesserunt diplomata varia et descriptio Arcis Agathae et ditionis Stadiensis''. Stadae: Typis Caspari Holmii.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Agathenburg''; [[Saxonice]] ''Gothenborg'')&lt;/small&gt;
* [[Arx Draconis]]&lt;ref name=&quot;Egger 1977&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Drakenburg''; [[Saxonice]] ''Drakenborg'')&lt;/small&gt;
* [[Ascalingium]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ahlden'')&lt;/small&gt;
* [[Asanthorpium]]&lt;ref name=&quot;Vogell 1856&quot;&gt;Vogell, A. (Ed.) (1856). ''Urkundenbuch des Bisthums Verden und des Collegiatstifts Bardewick: Chartae, diplomata et monumenta historica saeculi XIII...''. Hannoverae: Hahn’sche Hofbuchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Harburgensis|Circulo Harburgensi]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Harburg&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Harburgensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Harburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo &quot;[[Harburgum]]&quot; -ad quod gentilicium &quot;Harburgensis-e&quot; refertur-.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Asendorf''; [[Saxonice]] ''Asendörp'')&lt;/small&gt;
* [[Asenthorpium]]&lt;ref name=&quot;Hodenberg 1855&quot;&gt;Hodenberg, W. von (Ed.) (1855). ''Hoyer Urkundenbuch'' (Vol. I). Hannoverae: Jänecke Verlag.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus terrae Diepholtia|Circulo terrae Diepholtia]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Diepholz&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus terrae Diepholtia&quot; -Theodisce ''Landkreis Diepholz'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma &quot;circulus terrae&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo &quot;[[Diepholtia]]&quot;, vide {{Hofmannus}}.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Asendorf''; [[Saxonice]] ''Asendörp'')&lt;/small&gt;
* [[Assena]]&lt;ref name=&quot;Philippi &amp; Bar 1892&quot;&gt;Philippi, F., &amp; Bär, M. (Eds.) (1892). ''Osnabrücker Urkundenbuch: Die Urkunden der Jahre 772-1200'' (Vol. 1). Verein für Geschichte und Landeskunde von Osnabrück.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Essen'')&lt;/small&gt;
* [[Assini]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Essen'')&lt;/small&gt;
* [[Astanholteremarki-Scirnbeki]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Osterholz-Scharmbeck''; [[Saxonice]] ''Oosterholt-Scharmbeek'')&lt;/small&gt;
* [[Astedele]]&lt;ref name=&quot;Astedele&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/osteel/ ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''S''[igillum] ''Domini Siadonis in Astedele'' (Siegel des Herrn Syado in Osteel) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Osteel''; [[Saxonice]] ''Oosteel'')&lt;/small&gt;
* [[Asylum (Saxonia Inferior)|Asylum]]&lt;ref name=&quot;Asylum&quot;&gt;Theodiscum nomen ''Freistatt'', quod ''Freistätte, Zufluchtsort, Asyl'' significat, Latine &quot;asylum&quot; reddi potest. Nam in ''Deutsches Wörterbuch'' de Weigand et Hirt vox Theodisca ''Asyl'' explicatur ut «Freistatt» et ipsa vox Theodisca ''Asyl'' e Latino &quot;asylum&quot; orta esse dicitur. Praeterea lexicon Germanico-Latinum, quod in traditione lexicographica Georgii continetur, directe tradit: ''Freistatt, -stätte'', &quot;asylum'&quot;. Itaque &quot;Asylum&quot; non est forma ficticia neque mera translatio nostra, sed aequivalentia lexicographice comprobata.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Freistatt''; [[Saxonice]] ''Freestatt'')&lt;/small&gt;
* [[Aszi]]&lt;ref name=&quot;Hermann&quot;&gt;Hermann Abels: ''Die Ortsnamen des Emslandes in ihrer sprachlichen und kulturgeschichtlichen Bedeutung''. S. 27f.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Esche'')&lt;/small&gt;
* [[Attendorium]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Otterndorf''; [[Saxonice]] ''Oterndörp'' seu ''Otterndörp'')&lt;/small&gt;
* [[Aulica]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elze'')&lt;/small&gt;
* [[Auriacum (Saxonia Inferior)|Auriacum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Aurich''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Aurk''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Eofrisosaxonice]] ''Auerk'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== B ===
{{div col|3}}
* [[Badberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Badbergen''; [[Saxonice]] ''Badbern'')&lt;/small&gt;
* [[Baddekenstedium]]&lt;ref name=&quot;Casemir &amp; Menzel &amp; Ohainski X 2018&quot;&gt;Casemir, K., Menzel, F., &amp; Ohainski, U. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil X)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Baddeckenstedt''; [[Saxonice]] ''Barkenstäe'')&lt;/small&gt;
* [[Balga]]&lt;ref name=&quot;Udolph 1994&quot;&gt;Udolph, J. (1994). ''Namenkundliche Studien zum Germanenproblem'' (Reallexikon der Germanischen Altertumskunde, Ergänzungsbände 9). Walter de Gruyter.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Balje'')&lt;/small&gt;
* [[Balga Cortis]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Balge'')&lt;/small&gt;
* [[Baltrumum]]&lt;ref name=&quot;Wiarda III 1792&quot;&gt;Wiarda, T. D. (1792). ''Ostfriesische Geschichte: Von den ältesten Zeiten bis zum Jahre 1648'' (Vol. 3). August Friedrich Winter.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Baltrum'')&lt;/small&gt;
* [[Bamwida]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bohmte''; [[Saxonice]] ''Baumte'')&lt;/small&gt;
* [[Bardenuvicum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bardowick''; [[Saxonice]] ''Bewick'')&lt;/small&gt;
* [[Bardorpium]]&lt;ref name=&quot;Sudendorf 1859&quot;&gt;Sudendorf, H. (Ed.) (1859). ''Urkundenbuch zur Geschichte der Herzöge von Braunschweig und Lüneburg und ihrer Lande'' (Vol. 1). Carl Rümpler Verlag.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bahrdorf'')&lt;/small&gt;
* [[Barenburgum]]&lt;ref name=&quot;Kolb 1712&quot;&gt;Kolb, G. (1712). ''Compendium totius orbis: partim geographicum, partim historicum, partim genealogicum''. Typis Universitatis Carolo-Francisceae&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Barenburg''; [[Saxonice]] ''Baarnborg'')&lt;/small&gt;
* [[Bargstedum]]&lt;ref name=&quot;Mushard 1764&quot;&gt;Mushard, M. (1764). ''Palaeogentilismus Bremensis: Monumenta ac veterum tumuli in ducatibus Bremensi et Verdensi''. Typis Andreae Vandenhoeck.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bargstedt''; [[Saxonice]] ''Bargst'' seu ''Bars'')&lt;/small&gt;
* [[Barnstedum]]&lt;ref name=&quot;Bünting &amp; Letzner 1702&quot;&gt;Bünting, H., &amp; Letzner, J. (1702). ''Braunschweig-Lüneburgische Chronica, Oder Historische Beschreibung der Durchlauchtigsten Herzogen zu Braunschweig und Lüneburg''. Gedruckt bey Caspar Johann Jakobi.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Barnstedt'')&lt;/small&gt;
* [[Barnstorfium]]&lt;ref name=&quot;Böhmer 2007&quot;&gt;Böhmer, J. F. (2007). ''Regesta Imperii III: Salisches Haus 1024–1125. Die Regesten des Kaiserreiches unter Heinrich IV'' (T. Struve, Ed.). Böhlau Verlag.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Barnstorf''; [[Saxonice]] ''Baarnstrup'')&lt;/small&gt;
* [[Barsela]]&lt;ref name=&quot;Köbler 2016&quot;&gt;Köbler, G. (2016). ''Orte in der deutschen Ortsgeschichte''. Wikiling-Zier. [[Universitas Leopoldino-Franciscea]].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Barßel''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bäärsel''; [[Saxonice]] ''Bassel'')&lt;/small&gt;
* [[Barsingehusa]]&lt;ref name=&quot;Harenberg 1753&quot;&gt;Harenberg, J. C. (1753). ''Historia ecclesiae Gandershemensis diplomatica''. Typis et Impensis Joannis Christophori Meisneri.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Barsinghausen''; [[Saxonice]] ''Baschehusen'' seu ''Basche'')&lt;/small&gt;
* [[Barum (Luneburgum)|Barum]]&lt;ref name=&quot;Mindermann I II 2004&quot;&gt;Mindermann, A. (Ed.) (2004). ''Verdener Urkundenbuch, 1. Abteilung, Band 2: 1300–1380''. Landschaftsverband der ehemaligen Herzogtümer Bremen und Verden.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Luneburgensis|Circulo Luneburgensi]]&lt;ref name=&quot;Landreis Lüneburg&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Luneburgensis&quot; -Theodisce ''Landreis Lüneburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium &quot;Luneburgensis-e&quot; ad [[Luneburgum]] refertur. Quo de toponymo, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Barum''; [[Saxonice]] ''Boorn'')&lt;/small&gt;
* [[Barum (Circulus Ulsenensis)|Barum]]&lt;ref name=&quot;AdWzG 2010&quot;&gt;Akademie der Wissenschaften zu Göttingen (2010). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter'' (K. Casemir, F. Menzel, &amp; U. Ohainski, Eds.). Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Ulsenensis|Circulo Ulsenensi]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Uelzen&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Ulsenensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Uelzen'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium &quot;Ulsenensis-e&quot; ad [[Ulsena]]m refertur. Quo de gentilicio, vide lemma &quot;res-publica Ulsenensis&quot; apud {{Google Books|w_tWAAAAcAAJ|vide paginam dedicationis operis}}&quot;; et de topnymo, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Barum''; [[Saxonice]] ''Bourm'')&lt;/small&gt;
* [[Barunvilla]]&lt;ref name=&quot;SdaedhdlM 1862&quot;&gt;Société d'archéologie et d'histoire de la Moselle (1862). ''Mémoires de la Société d'archéologie et d'histoire de la Moselle: Année 1860–1861''. Rousseau-Pallez.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Barendorf''; [[Saxonice]] ''Borendörp'')&lt;/small&gt;
* [[Barverum]]&lt;ref name=&quot;Böhmer 1844&quot;&gt;Böhmer, J. F. (1844). ''Regesta Chronologico-Diplomatica Regum et Imperatorum Romanorum: Inde a Conrado I. Usque ad Henricum VII''. Typis et Sumtibus J. C. Hermann.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Barver'')&lt;/small&gt;
* [[Barwedelum]]&lt;ref name=&quot;Köbler 2016&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Barwedel'')&lt;/small&gt;
* [[Basdalum]]&lt;ref name=&quot;Meiborn III 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Basdahl''; [[Saxonice]] ''Basdaal'' seu ''Basdohl'')&lt;/small&gt;
* [[Bawinkelum]]&lt;ref name=&quot;Moser 1738&quot;&gt;Moser, J. J. (1738). ''Bibliotheca Iuris Publici S. R. I. Germanici: Specially regarding the territories of Westphalia and Lower Saxony''. Typis Ioannis Georgii Cottae.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bawinkel''; [[Saxonice]] ''Bowinkel'')&lt;/small&gt;
* [[Bebenhusa (Saxonia Inferior)|Bebenhusa]]&lt;ref name=&quot;Ahlfeldt 2010&quot;&gt;Ahlfeldt, J. (Ed.) (2010). ''Regnum Francorum Online: Traditio Fuldenses''. Francia-Ahlfeldt Project.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bad Bevensen''; [[Saxonice]] ''Bämsen'' seu ''Bemsen'')&lt;/small&gt;
* [[Beckdorfium]]&lt;ref name=&quot;AdWzG 2010&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Beckdorf''; [[Saxonice]] ''Beekdörp'')&lt;/small&gt;
* [[Beckedorfium]]&lt;ref name=&quot;Köbler 2016&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Beckedorf''; [[Saxonice]] ''Biäkedörp'')&lt;/small&gt;
* [[Beckelnum]]&lt;ref name=&quot;Böhmer 1844&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beckeln'')&lt;/small&gt;
* [[Bedenbostelum]]&lt;ref name=&quot;NL 1924&quot;&gt;Niedersächsisches Landesarchiv (1924). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte''. Veröffentlichungen de Historischen Kommission für Niedersachsen und Bremen.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Beedenbostel''; [[Saxonice]] ''Bedenbossel'')&lt;/small&gt;
* [[Beierstedum]]&lt;ref name=&quot;Köbler 2016&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Beierstedt''; [[Saxonice]] ''Barste’e'')&lt;/small&gt;
* [[Belmum]]&lt;ref name=&quot;Moser 1738&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Belm'')&lt;/small&gt;
* [[Belumum]]&lt;ref name=&quot;Mushard 1764&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Belum''; [[Saxonice]] ''Belen'')&lt;/small&gt;
* [[Bema (Saxonia Inferior)|Bema]]&lt;ref name=&quot;Sudendorf 1859&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Böhme''; [[Saxonice]] ''Böhm'')&lt;/small&gt;
* [[Bendestorfium]]&lt;ref name=&quot;Bührmann 2005&quot;&gt;Bührmann, M. (2005). ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen des norddeutschen Raumes''. Akademie der Wissenschaften zu Göttingen. &lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bendestorf''; [[Saxonice]] ''Bendsdörp'')&lt;/small&gt;
* [[Berga (Circulus Cellensis)|Berga]]&lt;ref name=&quot;Bruzen de La Martinière 1737&quot;&gt;Bruzen de La Martinière, A. A. (1737). ''Thesaurus geographicus criticus: in quo omnium orbis terrarum regionum, civitatum, oppidorum, nominibus antiquis, medii aevi et modernis''. Ex Officina Wetsteniana.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Cellensis|Circulo Cellensi]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Celle&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Cellensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Celle'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo &quot;[[Cella (Germania)|Cella]]&quot; -ad quod gentilicium &quot;Cellensis-e&quot; refertur-, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bergen''; [[Saxonice]] ''Bargen'')&lt;/small&gt;
* [[Berga (Circulus Osnabrugae)|Berga]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Osnabrugae|Circulo Osnabrugae]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Osnabrück&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Osnabrugae&quot; -Theodisce ''Landkreis Osnabrück'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum ''LandKreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino toponymo &quot;[[Osnabruga|Osnabruga-ae]]&quot;, vide Pertsch, Erich: ''Langenscheidts Großes Schulwörterbuch Lateinisch-Deutsch'', Berolini et Monaci 1983, ISBN 3-468-07202-3, p. 1325.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Berge'')&lt;/small&gt;
* [[Berga ad Dumnam]]&lt;ref name=&quot;Bruzen de La Martinière 1737&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bergen an der Dumme''; [[Polabice]] ''Djörska'')&lt;/small&gt;
* [[Bergenborstelium]]&lt;ref name=&quot;Hodenberg 1855&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bahrenborstel''; [[Saxonice]] ''Bornbössel'' seu ''Boornbössel'')&lt;/small&gt;
* [[Bergfelda]]&lt;ref name=&quot;Bünting &amp; Letzner 1702&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bergfeld''; quoque [[Saxonice]] ''Bargfeld'')&lt;/small&gt;
* [[Bernsium Minus]]&lt;ref name=&quot;Bernsium&quot;&gt;Vide [https://emslaendische-landschaft.de/images/AFEL/Publikationen/Zeitschriften/Band_22/Heft_109_Mai_2011.pdf?utm ''Emsländische Landschaft''], ubi dicitur &quot;(...) '''Berßen, Groß oder Klein''' (...) Bernsium (...)&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;KleinGrosse&quot;&gt;De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum &quot;Klein&quot; et &quot;Gross&quot; per Latina &quot;Minor-us&quot; et &quot;Maior-ius&quot;, vide: Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Klein Berßen''; [[Saxonice]] ''Lütke Bässen'')&lt;/small&gt;
* [[Bersenbrugum]]&lt;ref name=&quot;Sandhoff 1785&quot;&gt;Sandhoff, J. E. (1785). ''Antistitum Osnabrugensis ecclesiae, qui per decem saecula episcopale munus in ea gesserunt, chronotaxis''. Typis Joannis Georgii Kislingii.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bersenbrück''; [[Saxonice]] ''Bessenbrügge'')&lt;/small&gt;
* [[Bersinium]]&lt;ref name=&quot;Kaemling 1987&quot;&gt;Kaemling, ''Atlas zur Geschichte Niedersachsens'' (1987).&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Groß Berßen''; [[Saxonice]] ''Groten Bässen'')&lt;/small&gt;
* [[Berumburgum]]&lt;ref name=&quot;Emmius 1616&quot;&gt;Emmius, U. (1616). ''Rerum Frisicarum Historia''. [[Lugdunum Batavorum|Lugduni Batavorum]]: Elzevier.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Berumbur'')&lt;/small&gt;
* [[Bestena]]&lt;ref name=&quot;Jellinghaus 1923&quot;&gt;Jellinghaus, H. (1923). ''Die westfälischen Ortsnamen nach ihren Bestandteilen''' (III ed.). Ferdinand Schöningh.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beesten'')&lt;/small&gt;
* [[Betzendorfum]]&lt;ref name=&quot;Bünting &amp; Letzner 1702&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Betzendorf''; [[Saxonice]] ''Bätzendörp'')&lt;/small&gt;
* [[Bevernense Castrum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bevern'')&lt;/small&gt;
* [[Beverstedum]]&lt;ref name=&quot;Köbler 2016&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Beverstedt''; [[Saxonice]] ''Beverst'')&lt;/small&gt;
* [[Bienenbuttelum]]&lt;ref name=&quot;Köbler 2016&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bienenbüttel''; [[Saxonice]] ''Bienbüddel'')&lt;/small&gt;
* [[Bilshusa]]&lt;ref name=&quot;Wolf 1819&quot;&gt;Wolf, J. (1819). ''Politische Geschichte des Eichsfeldes mit Urkunden erläutert''. Johann Georg Rosenbusch.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bilshausen'')&lt;/small&gt;
* [[Binethemum]]&lt;ref name=&quot;Meiborn III 1688&quot;&gt;Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: I. Historicos Germanicos, II. Historiam Helmstadensem, III. Dissertationes de utriusque Saxoniae''. Typis Georgii Wolffgangi Hammii; et: Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: Dissertationen und historische Chroniken des Herzogtums Braunschweig-Lüneburg''. Typis Georgii Wolffii.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bad Bentheim'')&lt;/small&gt;
* [[Binnenum]]&lt;ref name=&quot;Köbler 2016&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Binnen''; [[Saxonice]] ''Binn’n'')&lt;/small&gt;
* [[Bippenum]]&lt;ref name=&quot;Köbler 2016&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bippen''; [[Saxonice]] ''Bippen'')&lt;/small&gt;
* [[Birsina]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bassum''; [[Saxonice]] ''Bassen'')&lt;/small&gt;
* [[Bissendorpum]]&lt;ref name=&quot;Köbler 2016&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bissendorf''; [[Saxonice]] ''Bissendörp'')&lt;/small&gt;
* [[Blenderum]]&lt;ref name=&quot;Brosius 1993&quot;&gt;Brosius, D. (1993). ''Urkundenbuch des Klosters Loccum'' (Vol. 1). Wallstein Verlag.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Blender''; [[Saxonice]] ''Blenner'')&lt;/small&gt;
* [[Bliederstorpum]]&lt;ref name=&quot;Trüper 2017&quot;&gt;Trüper, H. G. (2017). ''Urkundenbuch der Herren von Zesterfleth: 1232–1657''. Wallstein Verlag.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bliedersdorf''; [[Saxonice]] ''Bliersdörp'')&lt;/small&gt;
* [[Bobentunum]]&lt;ref name=&quot;Casemir &amp; Ohainski &amp; Udolph&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bovenden''; quoque [[Saxonice]] ''Bovten'')&lt;/small&gt;
* [[Bocensis]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bückeburg''; [[Saxonice]] ''Bückeborg'')&lt;/small&gt;
* [[Bocholta (Circulus Heidensis)|Bocholta]]&lt;ref name=&quot;Hodenberg 1859&quot;/&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Heidensis|Circulo Heidensi]]&lt;ref name=&quot;Heidekreis&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Heidensis&quot; -Theodisce ''Heidekreis'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum suffixum ''-kreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum gentilicium &quot;Heidensis-e&quot; Theodiscum lexema ''Heide-'' vertit.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Buchholz''; [[Saxonice]] ''Bookholt'')&lt;/small&gt;
* [[Bocholta (Circulus Theorosburgensis)|Bocholta]]&lt;ref name=&quot;Wilmans &amp; Hoogeweg VI 1898&quot;/&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Theorosburgensis|Circulo Theorosburgensi]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Schaumburg&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Theorosburgensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Schaumburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino gentilicio &quot;Theorosburgensis-e&quot;, quod ad [[Theorosburgum]] refertur, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Buchholz''; [[Saxonice]] ''Baukholt'')&lt;/small&gt;
* [[Bocholtum in Ericeto]]&lt;ref name=&quot;Mindermann 2001&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]] et commune sui iuris&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Buchholz in der Nordheide''; [[Saxonice]] ''Bookholt'')&lt;/small&gt;
* [[Bochorna (Circulus Frisicus)|Bochorna]]&lt;ref name=&quot;Ehmck &amp; Bippen 1873&quot;&gt;Ehmck, D. R., &amp; von Bippen, W. (Ed.) (1873). ''Bremisches Urkundenbuch: Band 1. Urkunden bis zum Jahre 1300''. C. Schünemann.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Frisicus|Circulo Frisico]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Friesland&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Frisicus&quot; -Theodisce ''Landkreis Friesland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium &quot;Frisicus-a-um&quot; ad [[Frisia (discretiva)|Frisiam]] refertur. Quod de toponymo, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bockhorn'')&lt;/small&gt;
* [[Bochorna (Circulus Vetha)|Bochorna]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Vetha|Circulo Vetha]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Vechta&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Vetha&quot; -Theodisce ''Landkreis Vechta'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo).&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bakum'')&lt;/small&gt; 
* [[Bochorstia]]&lt;ref name=&quot;Erhard 1851&quot;&gt;Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bockhorst''; [[Saxonice]] ''Baukhast'')&lt;/small&gt;
* [[Bodendicum]]&lt;ref name=&quot;Brosius 1985&quot;&gt;Brosius, D. (1985). ''Aus der Geschichte der Burg Bodenteich''. Ecomed Verlag.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bad Bodenteich''; [[Saxonice]] ''Bonndiek'')&lt;/small&gt;
* [[Bodenfelda]]&lt;ref name=&quot;Sudendorf 1859&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bodenfelde'')&lt;/small&gt;
* [[Bodensa]]&lt;ref name=&quot;Casemir &amp; Ohainski &amp; Udolph&quot;&gt;Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bodensee'')&lt;/small&gt;
* [[Bodonis Insula]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bodenwerder'')&lt;/small&gt;
* [[Boffeshusium]]&lt;ref name=&quot;Casemir &amp; Ohainski VI 2007&quot;&gt;Casemir, K., &amp; Ohainski, U. (2007). ''Die Ortsnamen del Landkreises Holzminden''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VI)''. Editio ab Academia Scientiarum Gottingensi. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Boffzen'')&lt;/small&gt;
* [[Boitersena]]&lt;ref name=&quot;Mindermann 2001&quot;&gt;Mindermann, A. (Ed.) (2001). ''Urkundenbuch der Bischöfe und des Domkapitels von Verden: Band 1''. Von den Anfängen bis 1300. [[Stadae|Stadis]]: Landschaftsverband der ehemaligen Herzogtümer Bremen und Verden.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bötersen''; [[Saxonice]] ''Boitzen'')&lt;/small&gt;
* [[Boitzia]]&lt;ref name=&quot;Sudendorf 1859&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Boitze''; [[Saxonice]] ''Böhtz'')&lt;/small&gt;
* [[Bokenstorpium]]&lt;ref name=&quot;Sudendorf 1859&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bokensdorf''; [[Saxonice]] ''Bokensdörp'')&lt;/small&gt;
* [[Bokenum]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bockenem''; [[Saxonice]] ''Bokeln'')&lt;/small&gt;
* [[Borchwega]]&lt;ref name=&quot;Rüther 1905&quot;&gt;Rüther, H. (Ed.) (1905). ''Urkundenbuch des Klosters Neuenwalde''. Halle’sche Buchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Burweg'')&lt;/small&gt;
* [[Borkna]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Borkum''; [[lingua Frisica|Frisice]] ''Boarkum''; quoque [[Saxonice]] ''Börkum'')&lt;/small&gt;
* [[Borna Castra]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Berne'')&lt;/small&gt;
* [[Borsla]]&lt;ref name=&quot;Niemeyer 2012&quot;&gt;Niemeyer, M. (Ed.) (2012). ''Deutsches Ortsnamenbuch''. De Gruyter&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bösel''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Böäsel''; [[Saxonice]] ''Bäsel'')&lt;/small&gt;
* [[Borstla]]&lt;ref name=&quot;Hodenberg 1842&quot;&gt;Hodenberg, W. von (Ed.) (1842). ''Diepholzer Urkundenbuch: Authentische Urkunden zur Geschichte der Grafschaft Diepholz''. [[Hannovera]]e: Hahn'schen Hofbuchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Borstel''; [[Saxonice]] ''Bössel'')&lt;/small&gt;
* [[Botela]]&lt;ref name=&quot;Mindermann 2001&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bothel''; [[Saxonice]] ''Bootel'')&lt;/small&gt;
* [[Brachia (Germania)|Brachia]]&lt;ref name=&quot;Egli 1893&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Brake''; [[Saxonice]] ''Braak'' seu ''Broak'')&lt;/small&gt;
* [[Braclina]]&lt;ref name=&quot;Rübel 1881&quot;&gt;Rübel, K. (Ed.) (1881). ''Dortmunder Urkundenbuch: Band 1. Urkunden bis zum Jahre 1340''. [[Isarlohia]]e: J. Baedeker.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Brackel''; [[Saxonice]] ''Braackel'')&lt;/small&gt;
* [[Bracum]]&lt;ref name=&quot;Kirchbrak&quot;&gt;Germanica et Romanica toponyma cum terminationibus ''-ac'' aut ''-ach'' aut ''-ack'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-acum-i&quot; aut &quot;-achium-i&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-ac, -ach, -ack''' : -''acum,'' -''achium'' (...)&quot;. Hoc casu, latinizantia suffixa formis antiquis huius toponymi &quot;Brac&quot; applicantur; quo de toponymo, vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B77-F/NOB%20VI%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Holzminden.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB VI Die Ortsnamen des Landkreises Holzminden'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) ''Theodericus de Brach'' (...) ''Henricus de Brach'' (...) ''Henrico de Brack'' (...) ''villa Brac'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Kirchbrak''; [[Saxonice]] ''Kerkbraak'')&lt;/small&gt;
* [[Bramascus]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bramsche'')&lt;/small&gt;
* [[Breddenberga]]&lt;ref name=&quot;Wilmans &amp; Hoogeweg VI 1898&quot;&gt;Wilmans, R., &amp; Hoogeweg, H. (Ed.). (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden und angrenzender Gebiete''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Breddenberg'')&lt;/small&gt;
* [[Bredenforda]]&lt;ref name=&quot;Hoogeweg 1898&quot;&gt;Hoogeweg, H. (Ed.) (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden vom J. 1201-1300''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brevörde''¨; quoque [[Saxonice]] ''Bräwer'')&lt;/small&gt;
* [[Bredthorpium]]&lt;ref name=&quot;Ehmck &amp; Bippen 1873&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Breddorf''; [[Saxonice]] ''Breddörp'')&lt;/small&gt;
* [[Brestum (Saxonia Inferior)|Brestum]]&lt;ref name=&quot;Pratje 1759&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brest'')&lt;/small&gt;
* [[Brincama]]&lt;ref name=&quot;Friedländer 1878&quot;&gt;Friedländer, E. (Ed.) (1878). ''Ostfriesisches Urkundenbuch: Band 1. (Jahre 787–1470)''. [[Emda]]e: Haynel.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Brinkum'')&lt;/small&gt;
* [[Britlinga]]&lt;ref name=&quot;Udolph 2004&quot;&gt;Udolph, J. (2004). ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen: Akten eines internationalen Symposiums in Uppsala''. [[Gottinga]]e: Hahnsche Buchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Brietlingen''; [[Saxonice]] ''Brietl'')&lt;/small&gt;
* [[Brochema]]&lt;ref name=&quot;Wilmans &amp; Hoogeweg VI 1898&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Brockum''; [[Saxonice]] ''Broubm'' seu ''Brookm'')&lt;/small&gt;
* [[Brocleda]]&lt;ref name=&quot;Janicke 1896&quot;&gt;Janicke, K. (Ed.) (1896). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 1''. [[Lipsia]]e: S. Hirzel.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bröckel''; [[Saxonice]] ''Bräukel'')&lt;/small&gt;
* [[Broclina]]&lt;ref name=&quot;Mindermann 2001&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Brockel''; [[Saxonice]] ''Brookel'')&lt;/small&gt;
* [[Broma]]&lt;ref name=&quot;Casemir &amp; Ohainski 2014&quot;&gt;Casemir, K., &amp; Ohainski, U. (Ed.). (2014). ''Niedersächsisches Ortsnamenbuch: Die Ortsnamen des Landkreises Gifhorn''. [[Bilivelda]]e: Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Brome''; [[Saxonice]] ''Brom'')&lt;/small&gt;
* [[Brochusium-Vilsena]]&lt;ref name=&quot;Hodenberg 1855&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Wilmans &amp; Hoogeweg VI 1898&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bruchhausen-Vilsen''; [[Saxonice]] ''Brooksen-Vilsen'')&lt;/small&gt;
* [[Brunsvicum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Braunschweig''; [[Saxonice]] ''Brunswiek''; [[lingua Saxonica|Brunsvicice]] dialectaliter ''Bronswiek'' seu ''Brönswiek'')&lt;/small&gt;
* [[Bukina]]&lt;ref name=&quot;Wilmans &amp; Hoogeweg VI 1898&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bücken'')&lt;/small&gt;
* [[Bulcova]]&lt;ref name=&quot;Ehmck &amp; Bippen 1873&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bülkau'')&lt;/small&gt;
* [[Bulsteda]]&lt;ref name=&quot;Ehmck &amp; Bippen 1873&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bülstedt''; [[Saxonice]] ''Büls'')&lt;/small&gt;
* [[Brunla]]&lt;ref name=&quot;Bode 1893&quot;&gt;Bode, G. (Ed.) (1893). ''Urkundenbuch der Stadt Goslar und der in und bei Goslar belegenen geistlichen Stiftungen: Band 1 (922 bis 1250)''.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Braunlage'')&lt;/small&gt;
* [[Bunda]]&lt;ref name=&quot;Deiter&quot;&gt;Deiter, H. (1881). Oldeborchs, Pastoris zu Bunda in Reiderland, kleine ostfriesische Chronicke, betreffend die Jahre 1558 bis 1605. ''Jahrbuch de Gesellschaft für bildende Kunst und vaterländische Altertümer zu Emden''.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bunde''; [[Saxonice]] ''Bunn'')&lt;/small&gt;
* [[Burchardivillare]]&lt;ref name=&quot;Janicke 1892&quot;&gt;Janicke, K. (Ed.) (1892). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 1. Bis zum Jahre 1221''. S. Hirzel.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Guelpherbytensis|Circulo Guelpherbytensi]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Wolfenbüttel&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Guelpherbytensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Wolfenbüttel'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium &quot;Guelpherbytensis-e&quot; ad [[Guelpherbytum]] refertur. Quo de toponymo, vide [https://vd18.gbv.de/viewer/fullscreen/006049869/1/ ''vd18.gbv.de''], ubi dicitur &quot;(...) Pro eo ac debuisti, urbs aerumnosa, infelix ac misera Guelpherbytum (...)&quot;; et quo de gentilicio, vide  [https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/MBRY52X6EUWPQOQRFBKHVLYBSUG4M6LS ''Carmina Votiva Honori Clarißimi atq[ue] Experientißimi Viri Dn. Samuelis Stockhausen''], ubi dicitur &quot;(...) Practici Guelpherbytensis (...)&quot;.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Burgdorf''; [[Saxonice]] ''Borgdörp'')&lt;/small&gt;
* [[Burgdorfium]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(in [[Hannovera (regio)|Regione Hannovera]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Burgdorf''; [[Saxonice]] ''Borgdörp'' seu ''Bortörp'')&lt;/small&gt;
* [[Burgium (Saxonia Inferior)|Burgium]]&lt;ref name=&quot;Remling VII 2026&quot;&gt;Remling, L. (2026). ''Die Ortsnamen des Landkreises Emsland''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Börger''; [[Saxonice]] ''Borger'')&lt;/small&gt;
* [[Buria (Saxonia Inferior)|Buria]]&lt;ref name=&quot;Casemir &amp; Ohainski &amp; Udolph&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bühren'')&lt;/small&gt;
* [[Bursina (Saxonia Inferior)|Bursina]]&lt;ref name=&quot;Casemir 2003&quot;&gt;Casemir, K. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil III)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Börßum'')&lt;/small&gt;
* [[Butiadinga]]&lt;ref name=&quot;Ehmck &amp; Bippen II 1876&quot;&gt;Ehmck, D. R., &amp; Bippen, W. von. (Ed.) (1876). ''Bremisches Urkundenbuch: Band 2. 1301–1350''. D. Ed. Müller.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Butjadingen'')&lt;/small&gt;
* [[Buxtehuda]]&lt;ref name=&quot;Lappenberg 1842&quot;&gt;Lappenberg, J. M. (Ed.) (1842). ''Hamburgisches Urkundenbuch: Band 1''. Perthes-Besser &amp; Mauke.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Buxtehude''; [[Saxonice]] ''Buxthu'')&lt;/small&gt;
* [[Byspinga]]&lt;ref name=&quot;Hodenberg 1859&quot;&gt;Hodenberg, W. von (Ed.) (1859). ''Lüneburger Urkundenbuch, Fünfte Abtheilung: Archiv des Klosters St. Michaelis zu Lüneburg''. Capaun-Karlowa’sche Buchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bispingen''; [[Saxonice]] ''Bissen'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== C ===
{{div col|3}}
* [[Calba (Saxonia Inferior)|Calba]]&lt;ref name=&quot;Kalbe&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Kalbe'' seu ''Calbe'' forma &quot;Calba&quot; latinizari solet. Cf. [[Calba ad Salam|Calbam ad Salam]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Kalbe''; [[Saxonice]] ''Kalf'')&lt;/small&gt;
* [[Calefelda]]&lt;ref name=&quot;-felda&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-felda-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Calefeldensis&quot;&gt;&quot;C&quot; pro &quot;K&quot; ponitur propter orthographiam gentilicii &quot;Calefeldensis-e&quot;. Quo de gentilicio, vide [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9a/Abhandlungen_zur_geologischen_Specialkarte_von_Preussen_und_den_Th%C3%BCringischen_Staaten_%28IA_abhandlungenzurg8589preu%29.pdf?utm_source=commons.wikimedia.org&amp;utm_campaign=index&amp;utm_content=original ''Abhandlungen zur geologischen Specialkarte von Preussen und den Thüringischen Staaten''], ubi dicitur &quot;(...) ''Calefeldensis'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Kalefeld'')&lt;/small&gt;
* [[Campus Rufus]]&lt;ref name=&quot;Stüve 1789&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Rothenfelde'')&lt;/small&gt;
* [[Capella (Saxonia Inferior)|Capella]]&lt;ref name=&quot;Philippi II 1894&quot;&gt;Philippi, F. (Ed.) (1894). ''Osnabrücker Urkundenbuch: Band 2. Die Urkunden der Jahre 1201–1250''. H. Th. Wenner.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Cappeln'')&lt;/small&gt;
* [[Capella Orientalis]]&lt;ref name=&quot;Capella&quot;&gt;Theodiscum suffixum ''-cappel(n)'' Latino vocabulo &quot;capella-ae&quot; vertitur.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Orientalis&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/orientalis?wb=gross&amp;nr=3 Theodiscum praefixum ''Ost(er)-'' Latino adiectivo &quot;orientalis-e&quot; vertitur.]&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Ostercappeln''; [[Saxonice]] ''Austerkappeln'')&lt;/small&gt;
* [[Castrovallium]]&lt;ref name=&quot;Meiborn III 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Burgwedel''; [[Saxonice]] ''Borwee'' seu ''Boorwee'')&lt;/small&gt;
* [[Cella (Germania)|Cella]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;magna urbs sui iuris et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Celle'')&lt;/small&gt;
* [[Clenza]]&lt;ref name=&quot;Janicke II 1896&quot;&gt;Janicke, K. (Ed.) (1896). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 2. Von 1221 bis 1260''. S. Hirzel.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Clenze''; [[Polabice]] ''Kloncka'')&lt;/small&gt;
* [[Cloppenburgum]]&lt;ref name=&quot;Egli 1893&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Cloppenburg''; [[Saxonice]] ''Cloppenborg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Kloppenbuurich'')&lt;/small&gt;
* [[Clusa (Saxonia Inferior)|Clusa]]&lt;ref name=&quot;Kluse&quot;&gt;Theodiscum Saxonicumque toponymum ''Kluse'' derivatur a Medio-Latino vocabulo &quot;clūsa&quot;, &quot;angustum montium aditum, locum clausum&quot; significante, quae ad Latinum verbum &quot;claudere&quot; refertur; cf. Kluge, ''Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache'', s.v. ''Klause'', ubi Mediaevali Theodisco vocabulo ''klûse'', Antiquo Theodisco vocabulo ''chlûsa'' ex [[Latinitas medii aevi|Mediaevali Latino vocabulo]] &quot;clausa, clusa&quot; deducitur, et Lühr, ''Etymologisches Wörterbuch des Althochdeutschen'', V, s.v. ''klûsa'', ubi Antiquum Theodiscum vocabulum ''klûsa'', ''Einfriedung, Engpass'' significans, ex [[Latinitas medii aevi|Mediaevali Latino vocabulo]] &quot;clūsa&quot; explicatur. Inde Theodiscum Saxonicumque toponymum ''Kluse'' ortum est.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Kluse'')&lt;/small&gt;
* [[Coeli Porta]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Himmelpforten''; [[Saxonice]] ''Himmelpoorten'')&lt;/small&gt;
* [[Collis (Saxonia Inferior)|Collis]]&lt;ref name=&quot;Erhard 1851&quot;&gt;Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Polle'')
* [[Cornu Curvatum]]&lt;ref name=&quot;Cornu Curvatum&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/curvatus?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum adiectivale praefixum ''Krumm-'' Latino adiectivo &quot;curvatus-a-um&quot;] et [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/cornu?wb=gross&amp;nr=2 Theodiscum nominale suffixum ''-hörn'' Latino nomine &quot;cornu-us&quot; (n.)] vertitur.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Krummhörn'')&lt;/small&gt;
* [[Cramma]]&lt;ref name=&quot;Casemir 2003&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Cramme'')&lt;/small&gt;
* [[Cranenburgum (Saxonia Inferior)|Cranenburgum]]&lt;ref name=&quot;Cranenburgum&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Kranenburg'' &quot;Cranenburgum&quot; latinizari solet. Cf. [[Cranenburgum (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Cranenburgum Rhenanum]] apud ''Atlas Sive Cosmographicae Meditationes de Fabrica Mundi et Fabricati Figura'', Mercatoris.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Kranenburg''; [[Saxonice]] ''Kronenborg'')&lt;/small&gt;
* [[Curia Maiorica]]&lt;ref name=&quot;Curia Maiorica&quot;&gt;Manfred Niemeyer (Hrsg.): ''Deutsches Ortsnamenbuch''. De Gruyter, Berolini 2012, ISBN 978-3-11-018908-7, S. 298.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Jork''; [[Saxonice]] ''Jörk'')&lt;/small&gt;
* [[Curia Sanctae Mariae]]&lt;ref name=&quot;Marienhafe&quot;&gt;Vide [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/3134/Marienhafe.pdf ''Marienhafe''], ubi dicitur &quot;(...) Urkundlich wird Marienhafe erstmals am 16. Februar 1250 als „curia sancte Marie“, d.h. „Hof der heiligen Maria“ erwähnt. 1362 ist von „curia Virginis gloriose“ (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Marienhafe'')&lt;/small&gt;
* [[Cuxhavia]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;magna urbs sui iuris et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Cuxhaven''; [[Saxonice]] ''Cuxhoben'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== D ===
{{div col|3}}
* [[Dalemia]]&lt;ref name=&quot;Meiborn III 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dahlem'')&lt;/small&gt;
* [[Dalenburgum]]&lt;ref name=&quot;Rzihacek &amp; Spreitzer XI 2024&quot;&gt;Rzihacek, A., &amp; Spreitzer, F. (Ed.) (2024). ''Die Urkunden Otto IV (Monumenta Germaniae Historica, Diplomata Regum et Imperatorum Germaniae, Tomus XI). Hahnsche Buchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Dahlenburg''; [[Saxonice]] ''Dahlenborg'')&lt;/small&gt;
* [[Dalum]]&lt;ref name=&quot;Janicke II 1896&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Dahlum''; [[Saxonice]] ''Tahln'')&lt;/small&gt;
* [[Damma (Saxonia Inferior)|Damma]]&lt;ref name=&quot;Philippi II 1894&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Damme'')&lt;/small&gt;
* [[Damnatzium]]&lt;ref name=&quot;Garzmann LXXVI 2004&quot;&gt;Garzmann, M. R. W. (Ed.) (2004). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte: Neue Folge der Zeitschrift des Historischen Vereins für Niedersachsen (Band 76)''. Hahnsche Buchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Damnatz'')&lt;/small&gt;
* [[Danneberga]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Dannenberg''; [[Saxonice]] ''Dannenbarg''; [[Polabice]] ''Wajdars'')&lt;/small&gt;
* [[Danthorpum]]&lt;ref name=&quot;Casemir &amp; Menzel % Udolph VII 2011&quot;&gt;Casemir, K., Menzel, F., &amp; Udolph, J. (2011). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII''). Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Danndorf'')&lt;/small&gt;
* [[Dassela]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dassel'')&lt;/small&gt;
* [[Dedenhusa]]&lt;ref name=&quot;-husaDeensen&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Dedehusen'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: Casemir, K., &amp; Ohainski, U. (2007). ''Die Ortsnamen des Landkreises Holzminden (Veröffentlichungen del Institut für Historische Landesforschung der Universität Göttingen, Vol. 51)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Deensen'')&lt;/small&gt;
* [[Deinsta]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Deinste''; [[Saxonice]] ''Deinst'')&lt;/small&gt;
* [[Deinstadium]]&lt;ref name=&quot;-stadt&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-stadium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Deinstedt''; [[Saxonice]] ''Deins'')&lt;/small&gt;
* [[Delmenhorstium]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Delmenhorst''; [[Saxonice]] ''Demost'')&lt;/small&gt;
* [[Dengdia]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Denkte'')&lt;/small&gt;
* [[Derenthalia]]&lt;ref name=&quot;-thalia&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-thal'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-thalia-ae&quot; seu &quot;-dalia-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-thal''' : -''thalia'', -''dalia'' (...)&quot;. Animadvertendum est suffixum ''-thal'' veterem orthographiam hodierni suffixi ''-tal'' esse; ergo Germanica toponyma cum suffixo ''-tal'' quoque latinizari potest addita terminatione latinizata &quot;-thalia-ae&quot; seu &quot;-dalia-ae&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Derental'')&lt;/small&gt;
* [[Dersum]]&lt;ref name=&quot;Egger 1977&quot;&gt;Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Dersum''; [[Saxonice]] ''Derßm'')&lt;/small&gt;
* [[Dettum]]&lt;ref name=&quot;Egger 1977&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Dettum''; [[Saxonice]] ''Detten'')&lt;/small&gt;
* [[Dicla]]&lt;ref name=&quot;Mooyer 1855&quot;&gt;Mooyer, E. F. (Ed.) (1855). ''Urkundenbuch des vormaligen Stiftes Minden''. J. C. C. Bruns.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dickel'')&lt;/small&gt;
* [[Diddersa]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Didderse'' et [[Saxonice]] ''Deesse'')&lt;/small&gt;
* [[Diekholza]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Diekholzen'')&lt;/small&gt;
* [[Dielmissa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Dielmissen'')&lt;/small&gt;
* [[Diepenavia]]&lt;ref name=&quot;-avia&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-avia-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Diepenau''; quoque [[Saxonice]] ''Deepnau'')&lt;/small&gt;
* [[Diepholtia]]&lt;ref name=&quot;Hofmannus&quot;&gt;{{Hofmannus}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Diepholz''; [[Saxonice]] ''Deefholt'')&lt;/small&gt;
* [[Dinklaga]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Dinklage''; [[Saxonice]] ''Dinklaoge'')&lt;/small&gt;
* [[Disaldishusa]]&lt;ref name=&quot;-husaDelligsen&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Disaldishusen'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: Reuter, A. (Ed.) (1950). ''1100 Jahre Delligsen: Geschichte der Hilsmulde und des Ortes Delligsen''. Verlag der Gemeinde Delligsen. &lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Delligsen'')&lt;/small&gt;
* [[Disna (Saxonia Inferior)|Disna]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Dissen am Teutoburger Wald'')&lt;/small&gt;
* [[Dithgherscope-Twielenflethum]]&lt;ref name=&quot;Hollern&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/hollern-twielenfleth/?utm ''Kirchengemeindelexikon'']. ubi dicitur &quot;(...) ''Luderus in Dithgherscope'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;-ethum&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-eth'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-ethum-i&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Bechtsriethum]], [[Maitenbethum]] ac [[Wiesethum]] apud Vicipaediae Latinae articulum de [[Index communium Bavariae|indice communium Bavariae]]; et [[Gransebiethum]] apud Vicipaediae Latinae articulum de [[Index Communium Megapolis et Pomeraniae Citerioris|indice communium Megapolis et Pomeraniae Citerioris]].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hollern-Twielenfleth''; [[Saxonice]] ''Hullern-Twielenfleth'')&lt;/small&gt;
* [[Dohra (Terra Emesensis)|Dohra]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Terrae Emesensis|Terra Emesensi]]&lt;ref&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Terrae Altenburgensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Emsland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum &quot;terra-ae&quot; Theodiscum lexema ''-land'' vertit et Latinum gentilicium &quot;Emesensis-e&quot; ad flumen [[Amisia|Emesam]] refertur. De hoc hydronymo, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dohren '')&lt;/small&gt;
* [[Dohra (Circulus Harburgensis)|Dohra]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Harburgensis|Circulo Harburgensi]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Harburg&quot;/&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Dohren''; [[Saxonice]] ''Duhrn'')&lt;/small&gt;
* [[Dolnere]]&lt;ref name=&quot;Dolnere&quot;&gt;Vide [https://adw-goe.de/fileadmin/forschungsprojekte/ortsnamen_rhein_elbe/dokumente/Publikationen_Udolph_PDF/2001-2005/315._Udolph_Anmerkungen_zum_Ortsnamen_Dollern.pdf ''Anmerkugen zum Ortsnamen Dollern''], ubi dicitur &quot;(...) 1105 (Fälschung Mitte 12. Jh.) ''Dolnere'' (...) 1209 ''Johannes de dolnere'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dollern'')&lt;/small&gt;
* [[Doristacus]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dorstadt'')&lt;/small&gt;
* [[Dornum]]&lt;ref name=&quot;Egger 1977&quot;&gt;Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Dornum''; [[Saxonice]] ''Dornm'')&lt;/small&gt;
* [[Dorverda]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Dörverden''; [[Saxonice]] ''Dörbern'' seu ''Dörb'' seu ''Dörveern'')&lt;/small&gt;
* [[Dotlinga]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dötlingen'')&lt;/small&gt;
* [[Draga (Albis)|Draga]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Drage''; [[Saxonice]] ''Draag'')&lt;/small&gt;
* [[Drentweda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Drentwede'')&lt;/small&gt;
* [[Drestadium]]&lt;ref name=&quot;-stadt&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Drestedt''; [[Saxonice]] ''Dreest'')&lt;/small&gt;
* [[Drochtersa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Drochtersen''; [[Saxonice]] ''Drochters'')&lt;/small&gt;
* [[Dudanebutli]]&lt;ref name=&quot;Lappenberg 1841&quot;&gt;Lappenberg, J. M. (Ed.) (1841). ''Hamburgisches Urkundenbuch (Band 1)''. Perthes-Besser &amp; Mauke.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Düdenbüttel''; [[Saxonice]] ''Düünbeudel'')&lt;/small&gt;
* [[Duderstadium]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Duderstadt''; [[Saxonice]] ''Dustadt'')&lt;/small&gt;
* [[Dunsa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dünsen'')&lt;/small&gt;
* [[Dunum  (Saxonia Inferior)|Dunum]]&lt;ref name=&quot;Houtrouw 1889&quot;&gt;Houtrouw, O. G. (1889). ''Ostfriesland: Eine geschichtlich-ortskundige Wanderung gegen Ende der Fürstenzeit (Band 1)''. Dunkmann.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dunum'')&lt;/small&gt;
* [[Duthungun]]&lt;ref name=&quot;Udolph 2004&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Duingen''; [[Saxonice|Ostfalice]] ''Daujen'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== E ===
{{div col|3}}
* [[Ebbestorpium]]&lt;ref name=&quot;Jaitner 1985&quot;&gt;Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Ebstorf''; [[Saxonice]] ''Ebstörp'')&lt;/small&gt;
* [[Ebersdorfium (Saxonia Inferior)|Ebersdorfium]]&lt;ref name=&quot;Ebersdorfium&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Ebersdorf'' in Latinam &quot;Ebersdorfium&quot; verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Ebersdorf''; [[Saxonice]] ''Eversdörp'')&lt;/small&gt;
* [[Echemium]]&lt;ref name=&quot;-hemium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-hemium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Echem''; [[Saxonice]] ''Echen'')&lt;/small&gt;
* [[Edemissa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Edemissen''; [[Saxonice]] ''Emisse'')&lt;/small&gt;
* [[Egestorpium]]&lt;ref name=&quot;-torpium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-torpium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Egestorf''; [[Saxonice]] ''Äästörp'')&lt;/small&gt;
* [[Edewechte]]&lt;ref name=&quot;Berger 2012&quot;&gt;Berger, D. (2012). ''Edewecht''. In ''Deutsches Ortsnamenbuch''. Walter de Gruyter.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Edewecht''; [[Saxonice]] ''Erwech''; historice ''Adewacht'')&lt;/small&gt;
* [[Eggermuhla]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Eggermühlen''; [[Saxonice]] ''Eggermöhlen'')&lt;/small&gt;
* [[Ehra-Lessia]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ehra-Lessien'')&lt;/small&gt;
* [[Eicklinga]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Eicklingen''; [[Saxonice]] ''Eikeln'')&lt;/small&gt;
* [[Eildissum]]&lt;ref name=&quot;Stumpf-Brentano II 1865&quot;&gt;Stumpf-Brentano, K. F. (Ed.) (1865). ''Die Reichskanzler vornehmlich des X., XI. und XII. Jahrhunderts: Acta Imperii Selecta'' (Vol. 2). [[Aeni Pons (Austria)|Aeni Ponte]]: Wagner'schen Universitäts-Buchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bad Eilsen''; [[Saxonice]] ''Ahlsen'')&lt;/small&gt;
* [[Eima (Circulus Hildesiensis)|Eima]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;/small&gt;(in [[Circulus Hildesiensis|Circulo Hildesiensi]]&lt;ref name=&quot;Circulus Hildesiensis&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Hildesiensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Hildesheim'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium &quot;Hildesiensis-e&quot; ad [[Hildesia]]m refertur. Hac de urbe, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eime'')&lt;/small&gt;
* [[Eima (Circulus Holtisminnensis)|Eima]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Holtisminnensis|Circulo Holtisminnensi]]&lt;ref name=&quot;Circulus Holtisminnensis&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Holtisminnensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Holzminden'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo &quot;[[Holtisminni]]&quot; -ad quod gentilicium &quot;Holtisminnensis-e&quot; refertur-, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Eimen'')&lt;/small&gt;
* [[Eimka]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Eimke''; [[Saxonice]] ''Aimk'')&lt;/small&gt;
* [[Ekelum]]&lt;ref&gt;Vide: Von Hodenberg, W. (Ed.) (1855). ''Walsroder Urkundenbuch (Urkunde Nr. 19)''. Hahnsche Hofbuchhandlung. Quo opere &quot;proprietatem bonorum in Ekelo, que ab ecclesia Walsrodensi in feodum tenuit, pro quinquaginta marcis seriosius comparavit.&quot; dicitur.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eickeloh'')&lt;/small&gt;
* [[Elba (Saxonia Inferior)|Elba]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbe'')&lt;/small&gt;
* [[Elbingeroda]]&lt;ref name=&quot;-roda&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbingerode'')&lt;/small&gt;
* [[Eldinga]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eldingen'')&lt;/small&gt;
* [[Elsdorfium (Saxonia Inferior)|Elsdorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Elsdorf''; [[Saxonice]] ''Elsdörp'')&lt;/small&gt;
* [[Embeca]]&lt;ref name=&quot;Embeca&quot;&gt;&quot;non ignobiles Saxoniae civitates, Embeca et Gottinga&quot; {{Google Books|I7pXAAAAcAAJ|p. 734}}. Interdum &quot;Embica&quot;, &quot;Embecka&quot; etc. reperis&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Einbeck''; [[Saxonice]] ''Aimbeck'')&lt;/small&gt;
* [[Embsa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Embsen''; [[Saxonice]] ''Emsen'')&lt;/small&gt;
* [[Emda]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Emden''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Oamde'')&lt;/small&gt;
* [[Emmelkampus]]&lt;ref name=&quot;Emmelkampus&quot;&gt;Vide [https://www.altreformiert.de/beuker/geschichte/grafschaft-bentheim/ERK-GRAFSCH_Classis_1625-1705_Prot_-_Plasger_2021_gjb.pdf?utm ''Protokolle der Classis der reformierten Prediger der Grafschaft Bentheim 1625–1705''], ubi dicitur &quot;(...) Domino Bernhardus Tinneken Pastorum Emmelkampum (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Emlichheim''; [[Saxonice]] et [[Batavice]] ''Emmelkamp'')&lt;/small&gt;
* [[Emmendorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Emmendorf''; [[Saxonice]] ''Emdörp'')&lt;/small&gt;
* [[Emphstece]]&lt;ref name=&quot;Emphstece&quot;&gt;Vide [https://www.emstek.de/die-gemeinde/ortsteile/emstek?utm ''www.emstek.de'']; ubi dicitur &quot;(...) Urkunde aus dem Jahre 947 als „Emphstece&quot; (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Emstek''; [[Saxonice]] ''Emstäk'')&lt;/small&gt;
* [[Emsbura]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Emsbüren''; [[Saxonice]] ''Büren'')&lt;/small&gt;
* [[Emtinghusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Emtinghausen''; [[Saxonice]] ''Emhusen'')&lt;/small&gt;
* [[Engda]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Engden''; [[Saxonice]] ''Engn'')&lt;/small&gt;
* [[Engelschofa]]&lt;ref name=&quot;-hofa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-hof(f)(e)(n)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-hofa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hattenhofa (Bavaria)|Hattenhofa Bavarica]], [[Pfaffenhofa ad fluvium Glon]], [[Pfaffenhofa ad Rotam]], [[Poohofa]], [[Gundershofa]], [[Hattenhofa (Badenia-Virtembergia)|Hattenhofa Badeniae-Virtembergiae]], [[Pfaffenhofa (Badenia-Virtembergia)|Pfaffenhofa]], [[Matichofa]], [[Philshofa]] apud [[Google|Gugulam]].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Engelschoff''; [[Saxonice]] ''Engelschopp'')&lt;/small&gt;
* [[Erenburgum]]&lt;ref name=&quot;Minden II 1902&quot;&gt;Minden, G. von (Ed.) (1902). ''Urkundenbuch der Bischöfe von Verden und Minden (Band 2)''. Hahn’sche Buchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Ehrenburg''; [[Saxonice]] ''Ehrenborg'')&lt;/small&gt;
* [[Erkeroda]]&lt;ref name=&quot;-roda&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-rode'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-roda-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Baceroda]], [[Gerningeroda]], [[Osteroda]], [[Werningroda]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Erkerode''; [[Saxonice]] ''Erkero'')&lt;/small&gt;
* [[Ermelstorpium]]&lt;ref name=&quot;Pratje 1759&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Armstorf''; [[Saxonice]] ''Armsdörp'')&lt;/small&gt;
* [[Ericetum Magnum]]&lt;ref name=&quot;Ericetum&quot;&gt;[https://woerterbuchnetz.de/?sigle=MeckWB&amp;lemid=H01756 Theodiscum toponymicum suffixum et vocabulum ''(-)Heide'' Latino nomine &quot;Ericetum-i&quot; vertitur.]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Magnus&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/magnus?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum praefixum ''Groß-'' Latino adiectivo &quot;magnus-a-um&quot; vertitur.]&lt;/ref&gt;  &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großheide''; [[Saxonice]] ''Grootheid'')&lt;/small&gt;
* [[Escheda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Eschede''; [[Saxonice]] ''Esche'')&lt;/small&gt;
* [[Eschershusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eschershausen'')&lt;/small&gt;
* [[Esena]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Esens'')&lt;/small&gt;
* [[Essel]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Essel''; [[Saxonice]] ''Äsel'')&lt;/small&gt;
* [[Esterwega]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Esterwegen''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Äästerweede'')&lt;/small&gt;
* [[Estorpium]]&lt;ref name=&quot;-torpium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-torpium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(ad [[Visurgis|Visurgem]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Estorf''; [[Saxonice]] ''Esdörp'' seu ''Esdrup'')&lt;/small&gt;
* [[Estorpium]]&lt;ref name=&quot;-torpium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-torpium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Stadae|Circulo Stadae]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Stade&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Stadae&quot; -Theodisce ''Landkreis Stade'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino toponymo &quot;[[Stadae]]&quot;, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Estorf''; [[Saxonice]] ''Esdörp'')&lt;/small&gt;
* [[Evergoteshemium]]&lt;ref name=&quot;-hemiumEver&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-hemium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Euergoteshem'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: H. Bresslau et. al.: ''Die Urkunden Heinrichs II. und Arduins''. In: Monumenta Germaniae Historica, Die Urkunden der deutschen Könige und Kaiser, Band 3. [[Hannovera]]e 1900–1903.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ebergötzen''; quoque [[Saxonice]] ''Ewerchötzschen'')&lt;/small&gt;
* [[Everinga]]&lt;ref name=&quot;-ingaEvern&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum mediaevali formae huius toponymi ''Everinge'' testatae applicatur. Quo de mediaevali toponymo, vide: Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (1998). ''Die Ortsnamen des Landkreises und der Stadt Hannover (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil I)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Deutsch Evern''; [[Saxonice]] ''Düütsch Äwern'')&lt;/small&gt;
* [[Eversmeer]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Eversmeer'')&lt;/small&gt;
* [[Evessum]]&lt;ref name=&quot;NOB 2004&quot;&gt;Niedersächsisches Ortsnamenbuch (2004). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''' (NOB III). [[Gottinga]]e: Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Evessen'')&lt;/small&gt;
* [[Eydelstadium]]&lt;ref name=&quot;-stadt&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-stadium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Eydelstedt''; [[Saxonice]] ''Eidelstee'')&lt;/small&gt;
* [[Eyendorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Eyendorf''; [[Saxonice]] ''Eyndörp'')&lt;/small&gt;
* [[Eystharpa]]&lt;ref name=&quot;-tharpa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-trup'' seu ''-drup'' seu ''-trop'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-tharpa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Butilingtharpa]], [[Graftharpa]], [[Gumorodingtharpa]], [[Haringtharpa]], [[Heppingtharpa]], [[Holttharpa]], [[Hurstharpa]], [[Kathingtharpa]], [[Kiedeningtharpa]], [[Marastharpa]], [[Markiligtharpa]], [[Meinbrahtingtharpa]], [[Peingtharpa]], [[Radistharpa]], [[Sutharpa]], [[Tettingtharpa]], [[Vilomaringtharpa]], [[Winikingtharpa]], [[Varetharpa]], [[Vrilingtharpa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eystrup''; [[Saxonice]] ''Eestrup'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== F ===
{{div col|3}}
* [[Fallingbostela]]&lt;ref name=&quot;Egli 1893&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bad Fallingbostel''; [[Saxonice]] ''Bad Fambossel'')&lt;/small&gt;
* [[Fardium]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Verden''; [[Saxonice]] ''Veern'')&lt;/small&gt;
* [[Farva]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Farven''; [[Saxonice]] ''Farm'')&lt;/small&gt;
* [[Fassberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Faßberg'')&lt;/small&gt;
* [[Filsum]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Filsum'')&lt;/small&gt;
* [[Firrel]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Firrel'')&lt;/small&gt;
* [[Florimontium (circulus Widmundensis)|Florimontium]]&lt;ref name=&quot;Meiborn III 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Blomberg''; [[Saxonice]] ''Bloombarg'' seu ''Blombarg'')&lt;/small&gt;
* [[Flotide]]&lt;ref name=&quot;Flotide&quot;&gt;De nominibus &quot;Flotide&quot; {{caa|780|802}}, &quot;Flathi&quot; {{caa|1013}}, &quot;Flatide&quot; {{caa|1142}}, &quot;Flothethe&quot; {{caa|1187}}, &quot;Vlothe&quot; {{caa|1189}} et &quot;Flotethe&quot; {{caa|1194}}, vide: Udolph, Jürgen. [https://web.archive.org/web/20160729194352/https://www.ndr.de/ndr1niedersachsen/programm/Ortsnamen-Uebersicht-fuer-Buchstaben-F,ortsnamenforscher111.html ''Ortsnamenforscher'']. ''NDR 1 Niedersachsen''.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Flöthe'')&lt;/small&gt;
* [[Frankenfelda]]&lt;ref name=&quot;-felda&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-felda-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Frankenfeld'')&lt;/small&gt;
* [[Freda]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Freden'')&lt;/small&gt;
* [[Fredenbiki]]&lt;ref name=&quot;-biki&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-beck'' seu ''-beek'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-biki-orum&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Aesebiki]], [[Asbiki]], [[Beverbiki]], [[Gledabiki]], [[Goltbiki]], [[Sannanabiki]], [[Trobiki]], [[Walbeka|Walbiki]], [[Winesbiki]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Fredenbeck''; [[Saxonice]] ''Freenbeek'')&lt;/small&gt;
* [[Frera]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Freren'')&lt;/small&gt;
* [[Fresenburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Fresenburg''; [[Saxonice]] ''Fräsenborg'')&lt;/small&gt;
* [[Friburgum (Albis)|Friburgum]]&lt;ref name=&quot;Friburgum&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Freiburg'' Latino toponymo &quot;Friburgum&quot; verti solet. Cf. [[Friburgum Brisgoviae]] aut [[Friburgum Nuithonum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Freiburg/Elbe''; [[Saxonice]] ''Fryborg'' seu ''Freiborg'')&lt;/small&gt;
* [[Frideburgum]]&lt;ref name=&quot;Frideburgum&quot;&gt;Vide [https://www.heimatbund-finnentrop.de/index_htm_files/Staats-%20u.%20Reisegeogr.%205.pdf?utm ''Beschreibung derer merkwürdigsten Oerter''], ubi dicitur &quot;(...) '''Frideburg, Friedeburg, lat. Frideburgum'''. Liegt im Fürstenthum Ostfriesland, an den Grenzen der Grafschaft Oldenburg (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Friedeburg''; [[Saxonice]] ''Freborg'' seu ''Freebörg'')&lt;/small&gt;
* [[Friedlandia (Saxonia Inferior)|Friedlandia]]&lt;ref name=&quot;Friedland&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Friedland' in Latinam &quot;Friedlandia&quot; verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Friedland'')&lt;/small&gt;
* [[Frisoyta]]&lt;ref name=&quot;Frisoyta&quot;&gt;Vide [https://www.researchgate.net/publication/363707446_Der_Status_animarum_im_Hochstift_Munster_und_die_Alphabetisierung_im_landlichen_Raum_eines_geistlichen_Furstentums_im_17_und_18_Jahrhundert ''Der Status animarum im Hochstift Münster und die Alphabetisierung im ländlichen Raum eines geistlichen Fürstentums im 17. und 18. Jahrhundert''], ubi dicitur &quot;(...) Specificatio catholic[orum] et acatholicorum in Frisoyta (...)&quot;.&lt;/ref&gt;  &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Friesoythe''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ait''; [[Saxonice]] ''Aithe'')&lt;/small&gt;
* [[Furstenavia]]&lt;ref name=&quot;Furstenavia&quot;&gt;Theodiscum nomen proprium ''Fürstenau'' in Latinam &quot;Furstenavia&quot; verti solet. V.gr. vide {{Hofmannus}}, ubi dicitur &quot;(...) FURSTENAVIA Familia Germ. ''Furstenau'', ramus est Familiae Erpacensis (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Fürstenau''; [[Saxonice]] ''Fösnau'' seu ''Försnau'')&lt;/small&gt;
* [[Furstenberga]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Fürstenberg'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== G ===
{{div col|3}}
* [[Ganderkesea]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Ganderkesee''; [[Saxonice]] ''Gannerseer'')&lt;/small&gt;
* [[Gandershemium]]&lt;ref&gt;[http://books.google.fi/books?id=6kwBAAAAQAAJ&amp;pg=PA27&amp;lpg=PA27&amp;dq=Gandershemium&amp;source=bl&amp;ots=_NMr2DmhUK&amp;sig=CXPUuuKZ8W03AC7uB3YlYYNscJ4&amp;hl=fi&amp;sa=X&amp;ei=7z7WUrfrO8iC4gTGxoGYCw&amp;ved=0CDIQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=Gandershemium&amp;f=false R. p. Hertenberger: ''Historia pragmatica universalis, sacra et profana''], p.27;
[http://books.google.fi/books?id=yScyAQAAQBAJ&amp;pg=PA58&amp;lpg=PA58&amp;dq=Gandershemium&amp;source=bl&amp;ots=ZoGX4tZRRD&amp;sig=8fUZc6grFgYD0jN-twVcDyzarYI&amp;hl=fi&amp;sa=X&amp;ei=7z7WUrfrO8iC4gTGxoGYCw&amp;ved=0CC4Q6AEwAA#v=onepage&amp;q=Gandershemium&amp;f=false ''Acta Sanctorum, Junii'' (1698-1717), cit. in ''A Companion to Hrotsvit of Gandersheim (fl. 960)''], p. 58 n.103.&lt;/ref&gt;  &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bad Gandersheim''; [[Saxonice]] ''Ganderssen'')&lt;/small&gt;
* [[Gandesberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;  &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gandesbergen''; quoque [[Saxonice]] ''Gannsbargen'')&lt;/small&gt;
* [[Garbsa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Garbsen'')&lt;/small&gt;
* [[Garlstorpium]]&lt;ref name=&quot;-torpium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-torpium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Garlstorf''; [[Saxonice]] ''Garlstörp'')&lt;/small&gt;
* [[Garrel]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Garrel'')&lt;/small&gt;
* [[Garstadium]]&lt;ref name=&quot;-stadt&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-stadium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Garstedt''; [[Saxonice]] ''Gastää'')&lt;/small&gt;
* [[Gartovia]]&lt;ref name=&quot;-ovia&quot;&gt;[[Linguae Germanicae|Germanica]] ac [[linguae Slavicae|Slavica]] toponyma cum suffixo ''-ov'' seu ''-öv'' seu ''ow'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-ovia-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Asovia]], [[Brewnovia]], [[Czernichovia]], [[Glasgovia]], [[Golnovia]], [[Grabovia]], [[Kharkovia]], [[Laszovia]], [[Ostrovia]], [[Pscovia]], [[Racovia]], [[Sucovia]], [[Tarnovia]], [[Wengrovia]], [[Witkowa]], [[Wittovia]], [[Crovia]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gartow'')&lt;/small&gt;
* [[Geesta]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Geeste''; [[Saxonice]] ''Choeiste'')&lt;/small&gt;
* [[Geestlandia]]&lt;ref name=&quot;-landia&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-land'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-landia-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amelandia]], [[Bevelandia Australis]], [[Bevelandia Septentrionalis]], [[Bolandia]], [[Iutlandia]], [[Curlandia]], [[Estlandia]], [[Finlandia]], [[Flevolandia]], [[Friedlandia]], [[Islandia]], [[Gothlandia]], [[Hollandia]], [[Ingermanlandia]], [[Isalandia]] [[Lalandia]], [[Langelandia]], [[Oehtlandia]] [[Olandia]], [[Sallandia]], [[Samlandia]] [[Zelandia]], [[Selandia]] [[Fotlandia]], [[Wermelandia]] [[Withlandia]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Geestland'')&lt;/small&gt;
* [[Gehrda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Gehrde''; [[Saxonice]] ''Gährde'')&lt;/small&gt;
* [[Gemmegum]]&lt;ref name=&quot;Gemmegum&quot;&gt;Vide ''Giminghem - der alte Name von Jemgum'' Gerhardi Kronsweide; ubi dicitur &quot;(...) '''Mittelalterliche urkundliche und einige neuzeitliche Nennungen von Jemgum''' (...) Gemmegum (Urkunde in lateinisch) (...) Gommegum (lat.) (...) Gemghum (lat.) (...) Gemmyngum (lat.) (...) Jemgum (Ubbo Emmius, lat.) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Jemgum'')&lt;/small&gt;
* [[Georgsdorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Georgsdorf'')&lt;/small&gt;
* [[Gerdavia]]&lt;ref name=&quot;-avia&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-avia-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gerdau'')&lt;/small&gt;
* [[Gerdinum]]&lt;ref name=&quot;Gerdinium&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/gehrden/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) Urkundlich ist der spätere Flecken möglicherweis erstmals als ''Gerdinum'' im Verzeichnis der Schenkungen (''Traditionen'') an das Kloster Corvey erwähnt, das um 826/76 angelegt wurde (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Gehrden''; [[Saxonice]] ''Gieren'')&lt;/small&gt;
* [[Gersta]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gersten'')&lt;/small&gt;
* [[Geteloha]]&lt;ref name=&quot;-loha&quot;&gt;Germanica praesentia aut antiqua toponyma cum suffixis ''-loh(e)'' et ''-lo'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-loha-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ascloha]], [[Buohloha]], [[Eiloha]], [[Hadaloha]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Getelo''; [[Saxonice]] ''Getel'')&lt;/small&gt;
* [[Gevensleba]]&lt;ref name=&quot;-leba&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-leben'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-leba-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hadersleba]], [[Kintileba]], [[Meresleba]], [[Mimileba]], [[Rumerestleba]], [[Wigileba]], [[Winirichileba]], [[Albgozesleba]], [[Asoltesleba]], [[Buffileba]], [[Egisleba]], [[Gorchesleba]], [[Gozzenleba]], [[Gunderichesleba]], [[Gunzenleba]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gevensleben'')&lt;/small&gt;
* [[Gevera]]&lt;ref name=&quot;Egli 1893&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Jever'')&lt;/small&gt;
* [[Gieboldehusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Gieboldehausen''; [[Saxonice]] ''Chiwelehusen'')&lt;/small&gt;
* [[Giesa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Giesen'')&lt;/small&gt;
* [[Gifhorna]]&lt;ref name=&quot;Cellarius 1703&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Gifhorn'')&lt;/small&gt;
* [[Gilta]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gilten'')&lt;/small&gt;
* [[Glandorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Glandorf'')&lt;/small&gt;
* [[Gleicha]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gleichen'')&lt;/small&gt;
* [[Gnarrenburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Gnarrenburg''; [[Saxonice]] ''Gnarrenborg'')&lt;/small&gt;
* [[Godenstorfium]]&lt;ref name=&quot;-torpium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-torpium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Gödenstorf''; [[Saxonice]] ''Gö’nstörp'')&lt;/small&gt;
* [[Goldbiki]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Golmbach'')&lt;/small&gt;
* [[Goldenstadium]]&lt;ref name=&quot;-stadt&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-stadium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Goldenstedt''; [[Saxonice]] ''Gollnste'')&lt;/small&gt;
* [[Golencampus]]&lt;ref name=&quot;campus-i&quot;&gt;[https://ewa.saw-leipzig.de/articles/80250/en?utm Germanica toponyma cum suffixo ''-kamp'' seu ''-kampf'' seu ''-camp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-campus-i&quot;], quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Gölenkamp''; [[Saxonice]] ''Göllenkamp'')&lt;/small&gt;
* [[Gorenthin]]&lt;ref name=&quot;Gorenthin&quot;&gt;Vide [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/Zeitschrift_des_Historischen_Vereins_f%C3%BCr_Niedersachsen_%28IA_zeitschriftdeshi1857hist%29.pdf?utm ''Zeitschrift des Historischen Vereins für Niedersachsen''], ubi dicitur &quot;(...) villam Gorenthin '' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Göhrde''; [[Saxonice]] ''Göhr''; [[Polabice]] ''Djöra'')&lt;/small&gt;
* [[Gorleba]]&lt;ref name=&quot;-leba&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-leben'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-leba-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hadersleba]], [[Kintileba]], [[Meresleba]], [[Mimileba]], [[Rumerestleba]], [[Wigileba]], [[Winirichileba]], [[Albgozesleba]], [[Asoltesleba]], [[Buffileba]], [[Egisleba]], [[Gorchesleba]], [[Gozzenleba]], [[Gunderichesleba]], [[Gunzenleba]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gorleben'')&lt;/small&gt;
* [[Goslaria]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Goslar''; [[Saxonice]] ''Goslär'')&lt;/small&gt;
* [[Gottinga]]&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=kkM-AAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=gottingensis&amp;lr=&amp;cd=14#v=onepage&amp;q=&amp;f=false Libri Googles].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Göttingen''; [[Saxonice]] ''Chöttingen'')&lt;/small&gt;
* [[Grafhorstium]]&lt;ref name=&quot;-horstium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-horst'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-horstium-i&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-horst''' : -''horstium'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Grafhorst''; [[Saxonice]] ''Grafhorst'')&lt;/small&gt;
* [[Grasberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Grasberg''; [[Saxonice]] ''Grasbarg'')&lt;/small&gt;
* [[Grasleba]]&lt;ref name=&quot;-leba&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-leben'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-leba-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hadersleba]], [[Kintileba]], [[Meresleba]], [[Mimileba]], [[Rumerestleba]], [[Wigileba]], [[Winirichileba]], [[Albgozesleba]], [[Asoltesleba]], [[Buffileba]], [[Egisleba]], [[Gorchesleba]], [[Gozzenleba]], [[Gunderichesleba]], [[Gunzenleba]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Grasleben''; [[Saxonice]] ''Graslewe'')&lt;/small&gt;
* [[Grethemium]]&lt;ref name=&quot;-hemium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-hemium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Grethem''; [[Saxonice]] ''Graitn'')&lt;/small&gt;
* [[Grona (Leina)|Grona]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gronau'')&lt;/small&gt;
* [[Grundensis Civitas Metallica]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Grund'')&lt;/small&gt;
* [[Grunendicum]]&lt;ref name=&quot;-dicum&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Grünendeich''; [[Saxonice]] ''Greundiek'')&lt;/small&gt;
* [[Guderhandviertel]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Guderhandviertel''; [[Saxonice]] ''Gauderhandviddel'')&lt;/small&gt;
* [[Guelpherbytum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wolfenbüttel''; [[Saxonice]] ''Wulfenbüttel'')&lt;/small&gt;
* [[Gusbornium]]&lt;ref name=&quot;-bornium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-born'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-bornium-ii&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Calenbornium (prope Aram)|Calenbornium prope Aram]] et [[Calenbornium (prope Caesariacum)|Calenbornium prope Caesariacum]] (Theodisce ''Kalenborn''); [[Calenbornium-Scheurenum]] (Theodisce ''Kalenborn-Scheuern''); [[Hasbornium (Eiflia)|Hasbornium]] (Theodisce ''Hasborn''); [[Leidenbornium]] (Theodisce ''Leidenborn''); [[Lichtenbornium]] (Theodisce ''Lichtenborn''). Quae omnia toponyma ex articulo Vicipaediae Latinae de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Rhenaniae_et_Palatinatus indice urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus] desumpta sunt, ubi apte referuntur.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gusborn'')&lt;/small&gt;
* [[Gyhum]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Gyhum''; [[Saxonice]] ''Jeem'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== H ===
{{div col|3}}
* [[Hachede]]&lt;ref name=&quot;Hachede&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/marschacht/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''paludem a Blekethe vsque ad Ecclesiam Hachede'' (...) ''in quorum honore est altare in prefata ecclesia Hachethe dedicatum'' (...) ''Hinricus Bartolomei plebanus in Merschhachede'' (...) ''rector parrochialis ecclesie in Merschachtede'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Marschacht''; [[Saxonice]] ''Meschacht'')&lt;/small&gt;
* [[Hademstorpium]]&lt;ref name=&quot;-torpium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-torpium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hademstorf''; [[Saxonice]] ''Hamstorp'')&lt;/small&gt;
* [[Haeslinga]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Heeslingen''; [[Saxonice]] ''Heeßel'')&lt;/small&gt;
* [[Haga (Saxonia Inferior)|Haga]]&lt;ref name=&quot;Haga&quot;&gt;Vide [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/3191/Hage.pdf?utm ''Historische Ortsdatenbank für Ostfriesland''], ubi dicitur &quot;(...) Erscheinung trat der Ort als „curatus Hagensis“ im Jahr 1400. Spätere Bezeichnungen waren „
Haga“ (um 1409)  (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hage''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Eofrisosaxonice]] ''Haag'')&lt;/small&gt;
* [[Haga ad Teutoburgiensem Saltum]]&lt;ref name=&quot;-haga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-haga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Teutoburger Wald&quot;&gt;Cfr. [[Cornelius Tacitus|Taciti]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'', {{Vf|Ab excessu divi Augusti (Annales)/Liber I|LX|I, 60}}: &quot;... haud procul '''Teutoburgiensi saltu''' in quo reliquiae Vari legionumque insepultae dicebantur&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hagen am Teutoburger Wald'')&lt;/small&gt;
* [[Haga Bremensis]]&lt;ref name=&quot;-haga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-haga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Latinum gentilicium &quot;Bremensis-e&quot; Theodiscum syntagma ''im Bremischen'' vertit.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hagen im Bremischen''; [[Saxonice]] ''Hagen'')&lt;/small&gt;
* [[Haga Schauenburgi]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]]  ''Stadthagen'')&lt;/small&gt;
* [[Hagenburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hagenburg''; [[Saxonice]] ''Hagenborg'')&lt;/small&gt;
* [[Halbemontium]]&lt;ref name=&quot;-montium&quot;&gt;Germanica et Romanica toponyma cum suffixis ''-mond'' aut ''-mont'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-montium-i&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-mond, mont''' : -''montium, mons'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Halbemond'')&lt;/small&gt;
* [[Halla (Holtisminni)|Halla]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;&gt;[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in Montibus [[Visurgis]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Halle'')&lt;/small&gt;
* [[Halla (Comitatus Binethensis)|Halla]]&lt;ref name=&quot;Halla prope Neuenhusam&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Halle'' plerumque toponymo &quot;Halla-ae&quot; latinizatur. Qua de latinizatione, vide complures Hallae apud [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(prope [[Neuenhusa]]m&lt;ref name=&quot;-husa&quot;/&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Halle'')&lt;/small&gt;
* [[Halvesbostel]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Halvesbostel''; [[Saxonice]] ''Hassbossel'')&lt;/small&gt;
* [[Hamala]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hameln'')&lt;/small&gt;
* [[Hamberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hambergen''; [[Saxonice]] ''Hambargen'')&lt;/small&gt;
* [[Hambuhra]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hambühren''; [[Saxonice]] ''Hambüren'')&lt;/small&gt;
* [[Hamele]]&lt;ref name=&quot;Hamele&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/2261/NOB%20VIII_Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Peine.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB VIII Die Ortsnamen des Landkreises Peine'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) 1146 ''in Sutherem iuxta Hamele'' (UB H.Hild. I Nr. 239 S. 222) 1180 ''in Bikem iuxta Honhamelen'' (UB H.Hild. I Nr. 396 S. 385) 1193 ''in Honhamele'' (UB H.Hild. II Nachtrag Nr. 13 S. 580) 1198 ''apud Honhamelen'' (...) 1251 ''Sutherem apud Hoenhamale'' (UB H.Hild. II Nr. 861 S. 435) 1278-1280 ''iugera Hamelen'' (Lehnregister Meinersen II Nr. 20 S. 590) (...)&quot;.&lt;/ref&gt;  &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hohenhameln''; [[Saxonice]] ''Häogenhameln'')&lt;/small&gt;
* [[Hamelhusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hämelhausen''; [[Saxonice]] ''Hämelhusen'')&lt;/small&gt;
* [[Hamersa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hamersen''; [[Saxonice]] ''Homersen'')&lt;/small&gt;
* [[Hamma (Saxonia Inferior)|Hamma]]&lt;ref name=&quot;-ah&quot;&gt;Germanica aut Semitica aut Indoiranica toponyma cum terminatione ''-ah'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Exempli gratiā: [[Calvela]], [[Maliana]], Parra, [[Widenla]], [[Zellia]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hammah''; [[Saxonice]] ''Hammoh'')&lt;/small&gt;
* [[Handeloha]]&lt;ref name=&quot;-loha&quot;&gt;Germanica praesentia aut antiqua toponyma cum suffixis ''-loh(e)'' et ''-lo'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-loha-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ascloha]], [[Buohloha]], [[Eiloha]], [[Hadaloha]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Handeloh'' seu olim ''Handorf bei Tostedt''; [[Saxonice]] ''Handörp'')&lt;/small&gt;
* [[Handorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Handorf''; [[Saxonice]] ''Handörp'')&lt;/small&gt;
* [[Hantharpa]]&lt;ref name=&quot;-tharpa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-trup'' seu ''-drup'' seu ''-trop'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-tharpa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Butilingtharpa]], [[Graftharpa]], [[Gumorodingtharpa]], [[Haringtharpa]], [[Heppingtharpa]], [[Holttharpa]], [[Hurstharpa]], [[Kathingtharpa]], [[Kiedeningtharpa]], [[Marastharpa]], [[Markiligtharpa]], [[Meinbrahtingtharpa]], [[Peingtharpa]], [[Radistharpa]], [[Sutharpa]], [[Tettingtharpa]], [[Vilomaringtharpa]], [[Winikingtharpa]], [[Varetharpa]], [[Vrilingtharpa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Handrup'')&lt;/small&gt;
* [[Hannovera]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[caput (urbs)|caput]] [[Terra foederalis (Germania)|terrae foederalis]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hannover''; [[Saxonice]] ''Hannober'')&lt;/small&gt;
* [[Hanstadium (Circulus Harburgensis)|Hanstadium]]&lt;ref name=&quot;-stadt&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-stadium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Harburgensis|Circulo Harburgensi]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Harburg&quot;/&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hanstedt''; [[Saxonice]] ''Hanstää'')&lt;/small&gt;
* [[Hanstadium (Circulus Ulsenensis)|Hanstadium]]&lt;ref name=&quot;-stadt&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-stadium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Ulsenensis|Circulo Ulsenensi]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Uelzen&quot;/&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hanstedt''; [[Saxonice]] ''Hanster'')&lt;/small&gt;
* [[Hardegsa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hardegsen'')&lt;/small&gt;
* [[Harmstorpium]]&lt;ref name=&quot;-torpium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-torpium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Harmstorf''; [[Saxonice]] ''Harmsdörp'')&lt;/small&gt;
* [[Harna]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Haren'')&lt;/small&gt;
* [[Harpstadium]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Harpstedt''; [[Saxonice]] ''Harpstäe'')&lt;/small&gt;
* [[Harsfeldum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Harsefeld''; [[Saxonice]] ''Harsfeld'' seu ''Hasfeld'')&lt;/small&gt;
* [[Harsum]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Harsum'')&lt;/small&gt;
* [[Hartsburgum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bad Harzburg''; [[Saxonice]] ''Harzeborg'')&lt;/small&gt;
* [[Hasberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;  &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hasbergen'')&lt;/small&gt;
* [[Hasburgum]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Haßbergen''; [[Saxonice]] ''Haßbargen'')&lt;/small&gt;
* [[Hasela (Saxonia Inferior)|Hasela]]&lt;ref name=&quot;Hasela&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/hassel/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) Dort ist die ''villa Hasela'' erwähnt, also das Dorf Hassel (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hassel'')&lt;/small&gt;
* [[Hasla]]&lt;ref name=&quot;Hasla&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/hesel/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) Der früheste schriftliche Beleg für den Ort findet sich als ''Hasla'' in einem Urbar der Abtei Werden, das sich auf das 10. Jh. datieren lässt (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hesel'')&lt;/small&gt;
* [[Hassendorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hassendorf''; [[Saxonice]] ''Hassendörp'')&lt;/small&gt;
* [[Hasta (Saxonia Inferior)|Hasta]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Haste'')&lt;/small&gt;
* [[Hatta]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;KleinGrosse&quot;&gt;De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum &quot;Klein&quot; et &quot;Gross&quot; per Latina &quot;Minor-us&quot; et &quot;Maior-ius&quot;, vide: Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hatten'')&lt;/small&gt;
* [[Hattorpium ad Harthicos Montes]]&lt;ref name=&quot;-torpium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-torpium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hattorf am Harz'')&lt;/small&gt;
* [[Hauslinga]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Häuslingen''; [[Saxonice]] ''Hüßel'')&lt;/small&gt;
* [[Haverla]]&lt;ref name=&quot;Haverla&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B73-8/NOB%20III%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Wolfenb%C3%BCttel%20und%20der%20Stadt%20Salzgitter.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) um 941 (Fä. Mitte 12. Jh., kop. 17. Jh.) ''Haverlae'' (...) 1319 ''Haverla'' (UB H Hild. IV 464 S. 247) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Haverlah''; [[Saxonice]] ''Haberlah'')&lt;/small&gt;
* [[Hechthusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hechthausen''; [[Saxonice]] ''Heckthusen'')&lt;/small&gt;
* [[Hedebere]]&lt;ref name=&quot;Hedebere&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B73-8/NOB%20III%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Wolfenb%C3%BCttel%20und%20der%20Stadt%20Salzgitter.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB III Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) ''Antiquum Hedebere seu Minus, Novum Hedebere seu Maius'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hedeper''; [[Saxonice]] ''Heper'')&lt;/small&gt;
* [[Heeda (Terra Emesensis)|Heeda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Heede''; [[Saxonice]] ''Häie'')&lt;/small&gt;
* [[Heemsa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heemsen'')&lt;/small&gt;
* [[Heessa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heeßen'')&lt;/small&gt;
* [[Heidenavia (Saxonia Inferior)|Heidenavia]]&lt;ref name=&quot;-avia&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-avia-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heidenau'')&lt;/small&gt;
* [[Heina (Saxonia Inferior)|Heina]]&lt;ref name=&quot;Heina&quot;&gt;Vide [https://hgv-hhm.de/ortsnamen-13-19-jahrhundert.html?utm ''Heimat- und Geschichtsverein für Heinade-Hellental-Merxhausen E.V.''], ubi dicitur &quot;(...) ''villa Heina'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heinade'')&lt;/small&gt;
* [[Heinbockel]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heinbockel'')&lt;/small&gt;
* [[Heiningensis Locus]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Heiningen''; [[Saxonice]] ''Heinig'')&lt;/small&gt;
* [[Heinsa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heinsen'')&lt;/small&gt;
* [[Heli (Saxonia Inferior)|Heli]]&lt;ref name=&quot;Heli&quot;&gt;Vide [https://web.archive.org/web/20241109195129/https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B73-8/NOB%20III%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Wolfenb%C3%BCttel%20und%20der%20Stadt%20Salzgitter.pdf ''NOB III Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''], ubi dicitur &quot;(...) ''in villa Heli'' (...) ''Heloon'' (...) ''collatio ecclesie Helen'' (...) ''Thidericus de Helenen'' (...) ''plebanos ecclesiarum de Helen'' (...) ''in campo sive marke ville Helen'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hehlen'')&lt;/small&gt;
* [[Hellwega]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hellwege''; [[Saxonice]] ''Hellweeg'')&lt;/small&gt;
* [[Helmstadium]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Helmstedt''; [[Saxonice]] ''Helmstidde'')&lt;/small&gt;
* [[Helpsa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Helpsen'')&lt;/small&gt;
* [[Helvesiecca]]&lt;ref name=&quot;-siek&quot;&gt;Germanica et Romanica toponyma cum suffixis ''-ec(k)'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-ecca-ae&quot; seu &quot;-eca-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-ec, -eck''' : -''ecca'', -''ēca'' (...)&quot;. Hoc in casu, applicatur terminatio latinizans formae antiquae suffixi ''-siek'' -quae ''-sieck'', ut accidit in toponymis velut ''Bannensieck'', cuius hodierna forma ''Bannensiek'' est. Qua de ultima antiqua forma, vide [https://www.arcinsys.niedersachsen.de/arcinsys/showArchivalDescriptionDetails?archivalDescriptionId=2955251 ''Arcinsys''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Helvesiek''; [[Saxonice]] ''Helsch'')&lt;/small&gt;
* [[Hemminga (Saxonia Inferior)|Hemminga]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hemmingen''; [[Saxonice]] ''Hemmje'')&lt;/small&gt;
* [[Hemmoor]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hemmoor'')&lt;/small&gt;
* [[Hemsbunda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hemsbünde''; [[Saxonice]] ''Heemsbünnen'')&lt;/small&gt;
* [[Hemslinga]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hemslingen'')&lt;/small&gt;
* [[Hemsloha]]&lt;ref name=&quot;-loha&quot;&gt;Germanica praesentia aut antiqua toponyma cum suffixis ''-loh(e)'' et ''-lo'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-loha-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ascloha]], [[Buohloha]], [[Eiloha]], [[Hadaloha]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;  &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hemsloh''; [[Saxonice]] ''Hemzel'' seu ''Hemsel'' seu ''Hemßel'')&lt;/small&gt;
* [[Hepstadium]]&lt;ref name=&quot;-stadt&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-stadium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hepstedt''; [Saxonice]] ''Hepst'' seu ''Heps'')&lt;/small&gt;
* [[Hepstidi Villa]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hipstedt''; [[Saxonice]] ''Hipst'')&lt;/small&gt;
* [[Herrum]]&lt;ref name=&quot;Herrum&quot;&gt;Vide [https://web.archive.org/web/20241109195129/https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B73-8/NOB%20III%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Wolfenb%C3%BCttel%20und%20der%20Stadt%20Salzgitter.pdf ''NOB III Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter.''], ubi dicitur &quot;(...) ''Majori villa Herre'' (...) ''Maiori Here'' (...) ''Minori Herro'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heere'')&lt;/small&gt;
* [[Hertzberga ad Harthicos Montes]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Herzberg am Harz'')&lt;/small&gt;
* [[Herzlaka]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Herzlake''; [[Saxonice]] ''Hässelke'')&lt;/small&gt;
* [[Hespa]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hespe'')&lt;/small&gt;
* [[Heuerssa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Heuerßen''; [[Saxonice]] ''Hoarßen'')&lt;/small&gt;
* [[Heya]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heyen''; quoque [[Saxonice]] ''Hein'')&lt;/small&gt;
* [[Hildesia]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hildesheim''; [[Saxonice]] ''Hilmessen'' seu ''Hilmssen'')&lt;/small&gt; 
* [[Hilgermissa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hilgermissen'')&lt;/small&gt;
* [[Hillersa]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hillerse'')&lt;/small&gt;
* [[Hilter ad Teutoburgiensem Saltum]]&lt;ref name=&quot;Teutoburger Wald&quot;&gt;Cfr. [[Cornelius Tacitus|Taciti]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'', {{Vf|Ab excessu divi Augusti (Annales)/Liber I|LX|I, 60}}: &quot;... haud procul '''Teutoburgiensi saltu''' in quo reliquiae Vari legionumque insepultae dicebantur&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hilter am Teutoburger Wald'')&lt;/small&gt;
* [[Himberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Himbergen''; [[Saxonice]] ''Himbargen'')&lt;/small&gt;
* [[Hinuti]]&lt;ref name=&quot;Hinuti&quot;&gt;Vide [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/3180/Hinte.pdf?utm ''Historische Ortsdatenbank für Ostfriesland''], ubi dicitur &quot;(...) Das Dorf wurde im 10. Jahrhundert als „in Hinuti“ erstmals urkundlich erfasst (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hinte''; [[Saxonice]] ''Hint'')&lt;/small&gt;
* [[Hitgera]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hitzacker''; [[Polabice]] ''Ljauci'')&lt;/small&gt;
* [[Hittberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hittbergen''; [[Saxonice]] ''Hittbargen'')&lt;/small&gt;
* [[Hlunia (commune)|Hlunia]]&lt;ref name=&quot;Hlunia&quot;&gt;Nomen communis Theodisce ''Lenne'' dicti suo e homonymo fluvio, Latine &quot;Hlunia&quot; nuncupato, ortum est. Latinum igitur nomen huius communis Latino ex hydronymo etiam derivandum est. Quo de Latino hydronymo, vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lenne'')&lt;/small&gt;
* [[Hlutherun]]&lt;ref name=&quot;Hlutherun&quot;&gt;Vide [https://koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardBodeinderdeutschenOrtsgeschichte20161221-965.htm?utm ''Koeble rGerhard Bodeinderdeutschen Ortsgeschichte''], ubi dicitur &quot;(...) '''Lüder''', 11. Jh., an einem Bache bei Bodenteich bei Uelzen, F1-1383 HLUTAR (lauter bzw. rein) Hlutherun, Hlutherun (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lüder'')&lt;/small&gt;
* [[Hodenhaga]]&lt;ref name=&quot;-haga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-haga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hodenhagen'')&lt;/small&gt;
* [[Hohbuoki]]&lt;ref name=&quot;Hohbuoki&quot;&gt;Vide [https://oar.onroerenderfgoed.be/publicaties/RELM/7/RELM007-001.pdf?utm ''The very beginning of Europe?''], ubi dicitur &quot;(...) ''castellum hohbuoki'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Höhbeck'')&lt;/small&gt;
* [[Hohna]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hohne'')&lt;/small&gt;
* [[Hohnhorstium]]&lt;ref name=&quot;-horstium&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hohnhorst''; [[Saxonice]] ''Hionhoste'')&lt;/small&gt;
* [[Hohnstorpium (Albis)|Hohnstorpium]]&lt;ref name=&quot;-torpium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-torpium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hohnstorf''; [[Saxonice]] ''Haunstörp'')&lt;/small&gt;
* [[Holdorfium (Saxonia Inferior)|Holdorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Holdorf''; [[Saxonice]] ''Hollrup'')&lt;/small&gt;
* [[Holdunesteti]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hollenstedt''; [[Saxonice]] ''Hullnst'')&lt;/small&gt;
* [[Holenberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Holenberg'')&lt;/small&gt;
* [[Holla]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Holle'')&lt;/small&gt;
* [[Hollnsethum]]&lt;ref name=&quot;-ethum&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-eth'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-ethum-i&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Bechtsriethum]], [[Maitenbethum]] ac [[Wiesethum]] apud Vicipaediae Latinae articulum de [[Index communium Bavariae|indice communium Bavariae]]; et [[Gransebiethum]] apud Vicipaediae Latinae articulum de [[Index Communium Megapolis et Pomeraniae Citerioris|indice communium Megapolis et Pomeraniae Citerioris]].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hollnseth'')&lt;/small&gt;
* [[Holsta]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Holste'')&lt;/small&gt;
* [[Holtgaste]]&lt;ref name=&quot;Friedländer 1878&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Holtgast'')&lt;/small&gt;
* [[Holtisminni]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Holzminden''; [[Saxonice]] ''Holtsminne'')&lt;/small&gt;
* [[Holtlandia]]&lt;ref name=&quot;-landia&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-land'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-landia-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amelandia]], [[Bevelandia Australis]], [[Bevelandia Septentrionalis]], [[Bolandia]], [[Iutlandia]], [[Curlandia]], [[Estlandia]], [[Finlandia]], [[Flevolandia]], [[Friedlandia]], [[Islandia]], [[Gothlandia]], [[Hollandia]], [[Ingermanlandia]], [[Isalandia]] [[Lalandia]], [[Langelandia]], [[Oehtlandia]] [[Olandia]], [[Sallandia]], [[Samlandia]] [[Zelandia]], [[Selandia]] [[Fotlandia]], [[Wermelandia]] [[Withlandia]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Holtland'')&lt;/small&gt;
* [[Holza]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Holzen'')&lt;/small&gt;
* [[Honengesbuthele]]&lt;ref name=&quot;Honengesbuthele&quot;&gt;Vide [https://blog.slub-dresden.de/fileadmin/groups/slubsite/Blog/2015-KristinCasimir-VortragDresden.pdf?utm ''Ortsnamen zwischen Rhein und Elbe - Onomastik im europäischen Raum''], ubi dicitur &quot;(...) ''Honengesbvthele'' statt ''Honekesbutle'' (Casemir, -büttel S. 147) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hankensbüttel'')&lt;/small&gt;
* [[Hoogsteda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hoogstede''; [[Saxonice]] ''Hoogstee'')&lt;/small&gt;
* [[Horda ad Harthicos Montes]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hörden am Harz'')&lt;/small&gt;
* [[Horneburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Horneburg''; [[Saxonice]] ''Hornborg'')&lt;/small&gt;
* [[Horstadium (Saxonia Inferior)|Horstadium]]&lt;ref name=&quot;-stadt&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-stadium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Horstedt''; [[Saxonice]] ''Horß'')&lt;/small&gt;
* [[Hoya]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hoya''; quoque [[Theodisce]] ''Hoya/Weser''; quoque [[Saxonice]] ''de Haaien'' seu ''Hejen'' seu ''Hajen'' seu ''Heien'')&lt;/small&gt;
* [[Huda (Circulus terrae Diepholtia)|Huda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hüde''; [[Saxonice]] ''Hüde'')&lt;/small&gt;
* [[Hudha]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hude'')&lt;/small&gt;
* [[Hulseda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hülsede''; [[Saxonice]] ''Hülse'')&lt;/small&gt;
* [[Husum (prope Novam Urbem)|Husum]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Husum''; [[Saxonice]] ''Husen'')&lt;/small&gt;
* [[Hutta Georgii et Mariae]]&lt;ref name=&quot;hutta-ae&quot;&gt;Toponyma cum suffixis ''-hütte'' aut ''-hutta'' plerumque latinizari solent Latino vocabulo &quot;Hutta-ae&quot;, quamquam huius vocabuli variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hutta vitriaria Bohemica]] apud [https://schwaben.hu/ortschaften/bohmischhutten?utm Schwaben.hu. (s. d.). ''Böhmischhütten / Csehbánya – Ortsgeschichte'']; [[Hutta Germanica]] apud [https://huta.ewk.hu/nemetbanya-1757-1781/?utm ''Németbánya. (s. s.). Németbánya története'']; [[Hutta Vitriaria]] apud https://slavistika.sk/wp-content/uploads/2023/02/2015_1.pdf?utm [Majtán, M. (1998). ''Názvy obcí Slovenskej republiky: Vývin v rokoch 1773–1997''. Bratislaviae: Veda]; Hutta apud [https://real.mtak.hu/140291/1/K%C3%A1rp%C3%A1talja%20helys%C3%A9gnevei.pdf?utm ''Kárpátalja helységnevei.'']; [[Hutta Polonica]] apud Štefánik, M. (2022). ''Italia ed Europa centro-orientale tra Medioevo ed età moderna: Economia, società, cultura''. Heidelberg University Publishing; [[Hutta (Eiflia)|Hutta Eifliae]] apud Beyer, H. (1860). ''Urkundenbuch zur Geschichte der, jetzt die Preussischen Regierungsbezirke Coblenz und Trier bildenden mittelrheinischen Territorien'' (Vol. 1). J. Hölscher, et Beyer, H. (1860). ''Urkundenbuch zur Geschichte der mittelrheinischen Territorien: Erster Band. Von den ältesten Zeiten bis zum Jahre 1169''. [[Confluentes (Germania)|Confluentibus]]: J. Hölscher.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Georgius&quot;&gt;[https://la.wiktionary.org/wiki/Georgius?utm Theodiscum praefixum ''Georg-'' Latino anthroponymo casu genetivo &quot;Georfii&quot; vertitur].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Maria&quot;&gt;[https://la.wiktionary.org/wiki/Maria?utm Theodiscum interfixum ''-marien-'' Latino anthroponymo casu genetivo &quot;Mariae&quot; vertitur].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Georgsmarienhütte'')&lt;/small&gt;
* [[Huvenni]]&lt;ref name=&quot;Huvenni&quot;&gt;Vide [https://dokumen.pub/suffixbildungen-in-alten-ortsnamen-akten-eines-internationalen-symposiums-in-uppsala-14-16-mai-2004-9185352578.html?utm ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen: Akten eines internationalen Symposiums in Uppsala 14.-16. Mai 2004 9185352578''], ubi dicitur &quot;(...) Hüven (Kr. Emsland), 10. Jh. (Kopie 15. Jh.) in Huvenni (Möller 1998 S. 101, Udolph 2002a S. 238) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hüven'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== I ===
{{div col|3}}
* [[Iatha (Saxonia Inferior)|Iatha]]&lt;ref name=&quot;Iatha&quot;&gt;Commune nomen e flumine cepit. Quo de flumine, vide [https://www.lateinlexikon.com/lexicon_latinum_hodiernum_parsgeographica.pdf?utm ''Lexicon Latinum Hodiernum'' Petri Lucusaltiani]{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) '''Jade'', f ''Iatha, ae'', f [WPD: Jade (Fluss) (24.11.2019); a.1314: Jatha]  (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Jade''; [[Saxonice]] ''Jaad'')&lt;/small&gt;
* [[Iburgum]]&lt;ref name=&quot;Von Schaten 1714&quot;&gt;Von Schaten, N. (1714). ''Monumenta Osnabrugensia ex historia romana, francica, saxonicaque eruta''. Typis Jodoci Henrici Meyer.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bad Iburg''; [[Saxonice]] ''Bad Ibig'' seu ''Ibig'')&lt;/small&gt;
* [[Ielmstorpium]]&lt;ref name=&quot;-torpium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-torpium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Jelmstorf''; [[Saxonice]] ''Jelmstörp'')&lt;/small&gt;
* [[Iembka]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Jembke'')&lt;/small&gt;
* [[Iemela]]&lt;ref name=&quot;Iemela&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu, latinizans suffixum primae communis Theodisce ''Jameln'' dicti mentioni, quae ''Jemelen'' est, applicatur; qua de mentione, vide [https://rcin.org.pl/ihpan/Content/30940/PDF/WA303_9438_A165-8-r1929_Slavia-Occ.pdf?utm ''Slavia Occidentalis, Tomus VIII''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Jameln'')&lt;/small&gt;
* [[Ierichsum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Jerxheim''; [[Saxonice]] ''Jerksen'')&lt;/small&gt;
* [[Iesteburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Jesteburg''; [[Saxonice]] ''Jesborg'')&lt;/small&gt;
* [[Ihlienverda]]&lt;ref name=&quot;-verda-ae&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-worth'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-verda-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-worth''' : -''verda'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Ihlienworth''; [[Saxonice]] ''Helmworth'')&lt;/small&gt;
* [[Indago Comitis Hoyae]]&lt;ref name=&quot;Indago Comitis Hoyae&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/hoyerhagen/?utm ''kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''indago comitis Hoye'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hoyerhagen''; quoque [[Saxonice]] ''Heierhagen'' seu ''Heyerhagen'')&lt;/small&gt;
* [[Insula Iuistensis]]&lt;ref name=&quot;Iuistensis&quot;&gt;De Latino gentilicio, cf. [[binomen|epithetum binominale]] [https://turbellaria.umaine.edu/turbellaria/turb3.php?action=6&amp;code=598&amp;valid=618&amp;utm  &quot;juistensis&quot;].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Juist'')&lt;/small&gt;
* [[Insula Longa (Saxonia Inferior)|Insula Longa]]&lt;ref name=&quot;Insula Longa&quot;&gt;Vocabulum ''Langeoog'', a vocibus [[Lingua Frisica|Frisicis Orientalibus]] ''lange-'' ([[Theodisce]] ''lang'') et ''-oog'' (Theodisce ''Insel'') compositum, [[Latine]] &quot;Insula Longa&quot; reddi potest: Buurman, in ''Hochdeutsch-Plattdeutsches Wörterbuch, s. v. oog, ostfrisicum -oog «Insel» significare tradit atque exempla Langeoog, Spiekeroog, Wangeroog affert; item Glossarium der Flurnamensammlung Ostfriesland'', s. v. ''Oog'', vocabulum Frisicum Orientale ''ôg, oge'' Theodisco ''Insel'' interpretatur. [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/lang?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum autem adiectivum ''lang'' Latine &quot;longus, -a, -um&quot;] redditur; [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/insula?wb=gross&amp;nr=2 nomen vero Theodiscum ''Insel'' Latine &quot;insula, -ae&quot; f.] dicitur. Quam ob rem compositum &quot;Insula Longa&quot; sensum toponymi fideliter reddit.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Langeoog''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Langeooch''; [[Saxonice]] ''Langoog'')&lt;/small&gt;
* [[Isernhaga]]&lt;ref name=&quot;-haga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-haga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Isernhagen''; [[Saxonice]] ''Isernhogen'')&lt;/small&gt;
* [[Isterberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;  &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Isterberg''; [[Saxonice]] ''Isterbarg'')&lt;/small&gt;
* [[Itterbecca]]&lt;ref name=&quot;-ecca&quot;&gt;Germanica et Romanica toponyma cum suffixis ''-ec(k)'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-ecca-ae&quot; seu &quot;-eca-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-ec, -eck''' : -''ecca'', -''ēca'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Itterbeck'')&lt;/small&gt;
* [[Iuniun]]&lt;ref name=&quot;Iuniun&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B74-6/NOB%20IV%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20G%C3%B6ttingen.pdf?utm ''NOB IV Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) 960 Iuniun (MGH DO I. Nr. 206 S. 285) (...) 1251 (A. 14. Jh.) Johan de June (UB Göttingen I Nr. 4 S. 5) 1266 ''Godefridus de Iunen [...] sacerdos'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Jühnde'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== K ===
{{div col|3}}
* [[Kakenstorpium]]&lt;ref name=&quot;-torpium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-torpium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Kakenstorf''; [[Saxonice]] ''Kakenstörp'')&lt;/small&gt;
* [[Karwicium]]&lt;ref name=&quot;-icium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-itsch'' aut ''-itz'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-icium-i&quot; aut &quot;-itium-i&quot; aut &quot;-icia-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-itsch, -itz''' : ''-icium, -itium, -icia'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Karwitz'')&lt;/small&gt;
* [[Katlenburgum-Lindavia]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;-avia&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-avia-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Katlenburg-Lindau''; [[Saxonice]] ''Katelnborg-Lindau'')&lt;/small&gt;
* [[Kettencampus]]&lt;ref name=&quot;campus-i&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Kettenkamp''; [[Saxonice]] ''Ketenkamp '')&lt;/small&gt;
* [[Kirchdorfium (Saxonia Inferior)|Kirchdorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Kirchdorf''; [[Saxonice]] ''Karkdörp'')&lt;/small&gt;
* [[Kirchgellersa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Kirchgellersen''; [[Saxonice]] ''Karkgellsen'')&lt;/small&gt;
* [[Kirchseelta]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Kirchseelte''; [[Saxonice]] ''Seelte'')&lt;/small&gt;
* [[Kirchtimka]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Kirchtimke''; [[Saxonice]] ''Karktimk'')&lt;/small&gt;
* [[Kirchwalseda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Kirchwalsede''; [[Saxonice]] ''Karkwals'')&lt;/small&gt;
* [[Kissenbruga]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Kissenbrück''; [[Saxonice]] ''Kissenbrügge'')&lt;/small&gt;
* [[Kneitlinga]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;KleinGrosse&quot;&gt;De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum &quot;Klein&quot; et &quot;Gross&quot; per Latina &quot;Minor-us&quot; et &quot;Maior-ius&quot;, vide: Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Kneitlingen''; [[Saxonice]] ''Kneitling'')&lt;/small&gt;
* [[Kneta Maior]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;KleinGrosse&quot;&gt;De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum &quot;Klein&quot; et &quot;Gross&quot; per Latina &quot;Minor-us&quot; et &quot;Maior-ius&quot;, vide: Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großenkneten''; [[Saxonice]] ''Grotekneten'')&lt;/small&gt;
* [[Krebecca]]&lt;ref name=&quot;-ecca&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Krebeck'')&lt;/small&gt;
* [[Krummendicum]]&lt;ref name=&quot;-dicum&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-di(e)k(e)'' aut ''-deich(e)'' aut ''-dijk'' aut ''-dyk(e)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dicum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Isendicum]] apud {{Graesse}}; aut [[Mardicum]] apud ''Dictionnaire universel françois et latin, vulgairement appelé Dictionnaire de Trévoux''.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Krummendeich''; [[Saxonice]] ''Krummendiek'')&lt;/small&gt;
* [[Kusta]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Küsten'')&lt;/small&gt;
* [[Kutenholtia]]&lt;ref name=&quot;-holtia&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-holz'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-holtia-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) -holz : -''holtia'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Kutenholz''; [[Saxonice]] ''Kutenhult'' seu ''Kutenholt'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== L ===
{{div col|3}}
* [[Laatza]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Laatzen'')&lt;/small&gt;
* [[Lachendorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lachendorf''; [[Saxonice]] ''Lachendörp'')&lt;/small&gt;
* [[Lacstidi]]&lt;ref name=&quot;Lacstidi&quot;&gt;Vide [https://www.mundart-kommission.lwl.org/media/filer_public/ef/48/ef48ff64-c0e3-4be5-906f-7d8f27fdba18/ndw_39__scheuermann_der_often.pdf?utm ''Mundart Kommission''], ubi dicitur &quot;(...) ''in locis quorum hec sunt nomina, Lacstidi, Romlo, Dudanebutli'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Loxstedt''; [[Saxonice]] ''Lox'')&lt;/small&gt;
* [[Ladorpe]]&lt;ref name=&quot;Abels 1929&quot;&gt;Abels, H. (1929). ''Die Ortsnamen des Emslandes, in ihrer sprachlichen und kulturgeschichtlichen Bedeutung''. [[Paderbronna]]e: Ferdinand Schöningh.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lorup''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loorp''; [[Saxonice]] ''Loorpe'')&lt;/small&gt;
* [[Laerium]]&lt;ref name=&quot;Stüve 1789&quot;&gt;Stüve, J. E. (1789). ''Beschreibung des Fürstenthums Osnabrück mit einigen Urkunden''. Kißling.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bad Laer'')&lt;/small&gt;
* [[Laga (Saxonia Inferior)|Laga]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lage''; [[Saxonice]] ''Loage'')&lt;/small&gt;
* [[Lahda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lähden''; [[Saxonice]] ''Löhn'')&lt;/small&gt;
* [[Lahna (Saxonia Inferior)|Lahna]]&lt;ref name=&quot;Lahna&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Lahn'' forma &quot;Lahna&quot; latinizari solet. Cf. [[Limburgum ad Lahnam]] et [[Laugana|Lahnam]] apud [http://www.archive.org/stream/a568395900unknuoft/a568395900unknuoft_djvu.txt ''Further correspondence respecting the relations existing between foreign governments and the court of Rome: in continuation of papers presented to the Parliament,'' March 27, 1851].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lahn''; [[Saxonice]] ''Lohn'')&lt;/small&gt;
* [[Lamespringa]]&lt;ref name=&quot;Lamespringa&quot;&gt;Vide [https://www.documentacatholicaomnia.eu/20vs/201_MGH/1925-1933%2C_MGH%2C_5_Antiquitates._01_Poetae_04_1._Poetae_Latini_Aevi_Carolini%2C_LT.pdf?utm ''Poetae Latini Aevi Carolini''], ubi dicitur &quot;(...) ''Agius autem Lamespringae monachus fuisse videatur'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lamspringe'')&lt;/small&gt;
* [[Lamestede]]&lt;ref name=&quot;Lamestede&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/lamstedt/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''parochia Lamestede'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lamstedt''; [[Saxonice]] ''Loomst'')&lt;/small&gt;
* [[Landesberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;  &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Landesbergen''; [[Saxonice]] ''Landsebargen'')&lt;/small&gt;
* [[Landolfshusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Landolfshausen'')&lt;/small&gt;
* [[Langa (Circulus Terrae Emesensis)|Langa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Langen'')&lt;/small&gt;
* [[Langa Inferior]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Nieder&quot;&gt;Theodiscum praefixum ''Nieder-'' Latino adiectivo &quot;inferior-ius&quot; vertitur. V.gr., cf. [[Saxonia Inferior|Saxoniam Inferiorem]].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Niederlangen''; [[Saxonice]] ''Nederlangen'')&lt;/small&gt;
* [[Langa Superior]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Ober&quot;&gt;Theodiscum praefixum ''Ober-'' Latino adiectivo &quot;superior-ius&quot; vertitur. V.gr. Cf. [[Austria Superior|Austriam Superiorem]].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Oberlangen'')&lt;/small&gt;
* [[Langelege]]&lt;ref name=&quot;Langelege&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/langlingen/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''ecclesia Langelege'' (Kirche Langlingen), (...) Bauern in Langlingen (''cives in Langelege'') (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Langlingen''; [[Saxonice]] ''Langeln'')&lt;/small&gt;
* [[Langelshemium]]&lt;ref name=&quot;Chemnitz 1717&quot;&gt;Chemnitz, B. P., (1717). ''Belli Sueco-Germanici Volumen Primum: In quo ostenditur, quibus de caussis Gustavus Adolphus, Suecorum Rex, in Germaniam transiverit''. Sumptibus Ioh. Caspari Meyeri.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Langelsheim'')&lt;/small&gt;
* [[Langwedel (Saxonia Inferior)|Langwedel]]&lt;ref name=&quot;Langwedel&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardLaurinderdeutschenOrtsgeschichte20161207-1612.htm?utm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur &quot;(...) '''Langwedel''', 13. Jh., bei Verden, Donb351, (Flecken in dem Landkreis Verden,) rund15000 Einwohner, (apud bzw. ad castrum) Langwedel (1220)  (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Langwedel'')&lt;/small&gt;
* [[Lare]]&lt;ref name=&quot;Lare&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/3014/NOB%20XV%20Grafschaft%20Bentheim.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB XV Grafschaft Bentheim'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) '''LAAR''' (Gem. Laar, Samtgem. Emlichheim) 1232 (A. 14. Jh.) ''totum Lare cum ecclesia'' (Gesta Episc. Traiect. S. 424 Z. 51) 1312 (Transs. 1332; A.) ''sex domos [...] de Lare'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Laar''; [[Saxonice]] ''Loar'')&lt;/small&gt;
* [[Lasdorpe]]&lt;ref name=&quot;Lasdorpe&quot;&gt;Vide [https://www.lastrup.de/portal/seiten/geschichte-900000009-31120.html?utm ''Lastrup''], ubi dicitur &quot;(...) „Curia Lasdorpe“ (Haupthof Lastrup) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Lastrup''; quoque [[Saxonice]] ''Laastrup'')&lt;/small&gt;
* [[Lauenbruga]]&lt;ref name=&quot;-bruga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-brück(e)'' aut ''-brügge'' aut ''-brugg(e)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-bruga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Steinbruga]], [[Kissenbruga]], [[Bruga]], [[Bruga ad Ederum]], [[Osnabruga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lauenbrück''; [[Saxonice]] ''Lauenbrüch'')&lt;/small&gt;
* [[Lauenforda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lauenförde'')&lt;/small&gt;
* [[Lauenhaga]]&lt;ref name=&quot;-haga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-haga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lauenhagen''; [[Saxonice]] ''Loamharen'')&lt;/small&gt;
* [[Leezdorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Leezdorf''; [[Saxonice]] ''Leezdörp'')&lt;/small&gt;
* [[Leha (Terrae Emesensis)|Leha]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lehe''; [[Saxonice]] ''Läie'')&lt;/small&gt;
* [[Lehrta]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lehrte'')&lt;/small&gt;
* [[Leiferda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Leiferde'')&lt;/small&gt;
* [[Lembruchium]]&lt;ref name=&quot;-bruchium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-bruch'' seu ''-broich'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-bruchium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Horbruchium]] ac [[Mosbruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus|indice urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]]; [[Legebruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index communium Brandenburgi|indice communium Brandenburgi]]; [[Grevenbruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index communium Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae|indice communium Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae]].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lembruch''; [[Saxonice]] ''Lembrouk'')&lt;/small&gt;
* [[Lemgovia]]&lt;ref name=&quot;Hofmannus&quot;&gt;{{Hofmannus}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;-ovia&quot;&gt;[[Linguae Germanicae|Germanica]] ac [[linguae Slavicae|Slavica]] toponyma cum suffixo ''-ov'' seu ''-öv'' seu ''ow'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-ovia-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Asovia]], [[Brewnovia]], [[Czernichovia]], [[Glasgovia]], [[Golnovia]], [[Grabovia]], [[Kharkovia]], [[Laszovia]], [[Ostrovia]], [[Pscovia]], [[Racovia]], [[Sucovia]], [[Tarnovia]], [[Wengrovia]], [[Witkowa]], [[Wittovia]], [[Crovia]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lemgow'')&lt;/small&gt;
* [[Lemwerdera]]&lt;ref name=&quot;Rüthning 1926&quot;&gt;Rüthning, G. (Ed.) (1926). ''Oldenburger Urkundenbuch''. Gerhard Stalling.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;-ovia&quot;&gt;[[Linguae Germanicae|Germanica]] ac [[linguae Slavicae|Slavica]] toponyma cum suffixo ''-ov'' seu ''-öv'' seu ''ow'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-ovia-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Asovia]], [[Brewnovia]], [[Czernichovia]], [[Glasgovia]], [[Golnovia]], [[Grabovia]], [[Kharkovia]], [[Laszovia]], [[Ostrovia]], [[Pscovia]], [[Racovia]], [[Sucovia]], [[Tarnovia]], [[Wengrovia]], [[Witkowa]], [[Wittovia]], [[Crovia]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lemwerder'')&lt;/small&gt;
* [[Lengethe]]&lt;ref name=&quot;NOB VIII&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/2261/NOB%20VIII_Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Peine.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB VIII_Die Ortsnamen des Landkreises Peine'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) ''in Lengethe'' (UB H.Hild. I Nr. 275 S. 259) 1213 ''in Lengede'' (UB H.Hild. I Nr. 660 S. 631) um 1232 ''in Lengethe archidiaconus'' (UB Goslar I Nr. 518 S. 499) 1235 ''in Lengete'' (Orig. Guelf. IV Nr. 50 S. 144) 1256 ''in archidiaconatibus de Barem et Lengede'' (UB H.Hild. II Nr. 992 S. 497) 1311 Lenghedhe apud Vusenam (UB H.Hild. IV Nr. 85 S. 45) 1316 ''in Lengede'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lengede''; [[Saxonice]] ''Lenge'')&lt;/small&gt;
* [[Lengenbostel]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lengenbostel''; [[Saxonice]] ''Lengenbossel'')&lt;/small&gt;
* [[Lengirichi]]&lt;ref name=&quot;Lengirichi&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/AltdeutschesNamenbuch-Bd2OrtsnamenLbisZ-3A-1913.pdf?utm ''AltdeutschesNamenbuch''], ubi dicitur &quot;(...) 2) Lengerich an der Wallage, Kr. Lingen (...) Lengirichi Osnabr. Ukb. ca. a. 1000. (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lengerich''; [[Saxonice]] ''Lengerke'')&lt;/small&gt;
* [[Leonis Forda]]&lt;ref name=&quot;Leonis Forda&quot;&gt;Vide [https://www.komoot.com/es-es/highlight/2261371 ''Iglesia Martín Lutero de Lemförde''], ubi dicitur &quot;(...) La comunidad fue mencionada por primera vez en un documento en 1248. En épocas anteriores, el lugar se llamaba Löwenförde, Leonis forda (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Lemförde''; quoque [[Saxonice]] ''Lemfouer'')&lt;/small&gt;
* [[Leonovia]]&lt;ref name=&quot;Leonovia&quot;&gt;Vide [https://sempub.ub.uni-heidelberg.de/propylaeum_vitae/de/wisski/navigate/93514/view?utm ''Propylaeum Vitae''], ubi dicitur &quot;(...) Leonovia-Brunsvigius (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lauenau''; [[Saxonice]] ''Laena'')&lt;/small&gt;
* [[Leopolis (Saxonia Inferior)|Leopolis]]&lt;ref name=&quot;Ebel 1960&quot;&gt;Ebel, W. (1960). ''Lübisches Recht: Erster Band''. Hansischer Geschichtsverein.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bleckede''; [[Saxonice]] ''Bleikd'')&lt;/small&gt;
* [[Leri]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt;  &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Leer''; [[lingua Saxonica|Eofrisosaxonice]] ''Läär''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lier'')&lt;/small&gt;
* [[Lerin]]&lt;ref name=&quot;NOB VII&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB VII Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) ''in loco Lerin provincie Saxo[n]um iuxta flumen Ouácra'' (...) ''Lerim'' (...)''in Lere'' (mGH Urk. Hdl nr. 50 s. 71) 1196-1197 ''Lere'' (schneidmüller, Kollegiatstifte s. 311) 1234 ''in Lere'' (...) ''plebano in Lere'' (UB Braunschweig iii nr. 440 s. 325) 1344 ''in villa Leere'' (Flentje / Henrichvark, lehnbücher nr. 142 s. 69) 1380 ''Lere'' (UB Braunschweig Vii nr. 351 s. 324) 1419 ''actum in Lere'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lehre'')&lt;/small&gt;
* [[Lethi]]&lt;ref name=&quot;Lethi&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/lathen/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) Urkundlich ist der Ort im Emsland erstmals als ''Lethi'' im Urbar der Abtei Werden erwähnt; der Eintrag lässt sich auf das 10. Jh. datieren (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lathen''; [[Saxonice]] ''Laothen'')&lt;/small&gt;
* [[Liebenburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Liebenburg''; quoque [[Saxonice]] ''Liebenborg'')&lt;/small&gt;
* [[Liliarum Vallis]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lilienthal''; [[Saxonice]] ''Leendaal'' seu ''Lelendaal'')&lt;/small&gt;
* [[Lindduri]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Lindern'')&lt;/small&gt;
* [[Lindhorstium]]&lt;ref name=&quot;-horstium&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lindhorst''; [[Saxonice]] ''Lindhoste'')&lt;/small&gt;
* [[Lindwedel]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lindwedel''; [[Saxonice]] ''Linneweh'')&lt;/small&gt;
* [[Linga (Amisia)|Linga]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;magna urbs sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lingen'')&lt;/small&gt;
* [[Linsburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Linsburg''; [[Saxonice]] ''Linsborg'')&lt;/small&gt;
* [[Lintlo]]&lt;ref name=&quot;Lintlo&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/kirchlinteln/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) Urkundlich ist das Dorf erstmals 1123 als ''Lintlo'' belegt (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Kirchlinteln''; [[Saxonice]] ''Karklinteln'' seu ''Kerklinteln'' seu ''Kerklinneln'')&lt;/small&gt;
* [[Liubeme]]&lt;ref name=&quot;Lübbow&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/luebbow/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) Schriftlich ist das zweizeilige Reihendorf erstmals in einer kaiserlichen Urkunde aus dem Jahr 956 erwähnt: Ks. Otto I. († 973) schenkte dem Kloster Quedlinburg sechs Dörfer, darunter ''Liubeme'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lübbow'')&lt;/small&gt;
* [[Locus Occidentalis (Saxonia Inferior)|Locus Occidentalis]]&lt;ref name=&quot;Cellarius 1703&quot;&gt;Cellarius, C. (1703). ''Geographia Antiqua iuxta et Nova''. Ienae: Bielckius.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Westerstede''; [[Saxonice]] ''Westerstäe'')&lt;/small&gt;
* [[Lon]]&lt;ref name=&quot;Lon&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B74-6/NOB%20IV%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20G%C3%B6ttingen.pdf?utm ''Das Güterverzeichniss Graf Heinrichs von Dale (1188)'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) ''parrochia Lon prope Vechtam'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lohne''; [[Saxonice]] ''Lohn'')&lt;/small&gt;
* [[Longa Indago]]&lt;ref name=&quot;Longa Indago&quot;&gt;Vide [https://www.dbnl.org/tekst/_bij005190401_01/_bij005190401_01_0009.php?utm ''www.dbnl.org''], ubi dicitur &quot;(...) ''parrochianus de Longa Indagine'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Langenhagen''; [[Saxonice]] ''Langenhogen'')&lt;/small&gt;
* [[Longa Villa (Saxonia Inferior)|Longa Villa]]&lt;ref name=&quot;Longa Villa&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Langendorf'' Latino toponymo &quot;Longa Villa&quot; verti solet. Qua de correspondentia, vide [https://dbc.wroc.pl/Content/15237/PDF/17250.pdf?utm ''Das Waldhufendorf in Schlesien'', Gualterii Bernardi], ubi dicitur &quot;(...) Langedorf ca. 1305 L.F.B.208 Longa villa (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Langendorf''; [[Saxonice]] ''Langendörp'')&lt;/small&gt;
* [[Loninga]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Löningen'')&lt;/small&gt;
* [[Lubberstedi]]&lt;ref name=&quot;Lubberstedi&quot;&gt;Vide [https://lübberstedt.de/ueber-unser-dorf/?utm ''Lübberstedt''], ubi dicitur &quot;(...) Der ursprüngliche Name „lubberstedi“ ist zusammengesetzt aus „stedi“ (Ort, Platz, Stelle), womit eine Ansiedlung bezeichnet wird, und „lubber“, dem Namen des (ursprünglichen) Familienoberhauptes des Einzelhofes bzw. der kleinen Gemeinschaftssiedlung, bedeutet also: „Lubbers-Stätte“. (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lübberstedt''; [[Saxonice]] ''Lübbs'')&lt;/small&gt;
* [[Luccavia (Saxonia Inferior)|Luccavia]]&lt;ref name=&quot;Luccavia&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Luckau'' forma &quot;Luccavia&quot; latinizari solet. Cf. [[Luccavia]]m apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Luckau'')&lt;/small&gt;
* [[Luchovia]]&lt;ref name=&quot;Luchovia&quot;&gt;Vide [https://ia801403.us.archive.org/28/items/antiquitatessele00keys/antiquitatessele00keys.pdf ''Antiquitates selectae septentrionales et Celticae''], ubi dicitur &quot;(...) De Venedicis aut Germanicis prope Luchoviam effossis Epistola ''Georgii Frid, Mithofii'' data Luchovia d. 17. Maji 1691 (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lüchow''; [[Polabice]] ''Ljauchüw'')&lt;/small&gt;
* [[Ludersburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lüdersburg''; [[Saxonice]] ''Lüsborg'')&lt;/small&gt;
* [[Ludersfelda]]&lt;ref name=&quot;-felda&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-felda-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lüdersfeld''; [[Saxonice]] ''Lüschenfeile'')&lt;/small&gt;
* [[Luerdissa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lüerdissen'')&lt;/small&gt;
* [[Luhda]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Luhden''; [[Saxonice]] ''Liuen'')&lt;/small&gt;
* [[Luneburgum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lüneburg''; [[Saxonice]] ''Lümborg'' seu ''Lünborg''; [[Lingua Saxonica antiqua|Palaeosaxonice]] ''Hliuni'')&lt;/small&gt;
* [[Lunne]]&lt;ref name=&quot;Lunne&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/haseluenne/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''civibus opidi nostri in Lunne'' (...)&quot;. Latinum autem gentilicium &quot;Haselunnensis-e&quot; est. Quo de gentilicio, vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Haselünne''; quoque [[Saxonice]] ''Lünne'')&lt;/small&gt;
* [[Lunni (commune generali Spella)|Lunni]]&lt;ref name=&quot;Lunni&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/AltdeutschesNamenbuch-Bd2OrtsnamenLbisZ-3A-1913.pdf?utm ''Altdeutsches Namenbuch'']; ubi dicitur &quot;(...) '''Lunni.''' 9. 1) Altlünne bei Plantlünne (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lünne'')&lt;/small&gt;
* [[Lutetsburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lütetsburg''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Eofrisosaxonice]] ''Lütsbörg'')&lt;/small&gt;
* [[Luttera Regalis]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Königslutter am Elm'')&lt;/small&gt;
* [[Lyese]]&lt;ref name=&quot;Lyese&quot;&gt;Vide [https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9783835341944_A39332036/preview-9783835341944_A39332036.pdf?utm ''Urkundenbuch des Klosters Loccum''], ubi dicitur &quot;(...) in marchia Lyese proprietatis iure (...) in campis de Lyese trans Werram (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Leese'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== M ===
{{div col|3}}
* [[Maasa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Maasen'')&lt;/small&gt;
* [[Magna Palus]]&lt;ref name=&quot;Magna Palus&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/magnus?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum praefixum ''Große-'' Latino adiectivo &quot;magnus-a-um&quot;] et [https://www.koeblergerhard.de/germanistischewoerterbuecher/altsaechsischeswoerterbuch/asF.pdf Theodiscum suffixum ''-fehn'' Latino nomine &quot;palus paludis&quot; (f.)] vertitur.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großefehn''; [[Saxonice]] ''Grootfehn'')&lt;/small&gt;
* [[Maius Vrelstede]]&lt;ref name=&quot;Maius Vrelstede&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der stadt WoLfsburg''] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) 1318 ''in Maiori Vrelstede'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Frellstedt''; [[Saxonice]] ''Frillstidde'')&lt;/small&gt;
* [[Markloha]]&lt;ref name=&quot;-loha&quot;&gt;Germanica praesentia aut antiqua toponyma cum suffixis ''-loh(e)'' et ''-lo'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-loha-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ascloha]], [[Buohloha]], [[Eiloha]], [[Hadaloha]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;  &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Marklohe'')&lt;/small&gt;
* [[Marlare (Saxonia Inferior)|Marlare]]&lt;ref name=&quot;Marlare&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Marl'' forma &quot;Marlare&quot; latinizari solet. Cf. [[Marlare|Marlare Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae]] apud [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Marl'')&lt;/small&gt;
* [[Marsunnon]]&lt;ref name=&quot;Marsunnon&quot;&gt;Vide [https://historischer-rueckklick-bielefeld.com/wp-content/uploads/2026/01/07svhvr-texte_ocr.pdf?utm ''Die Ortsnamen des Osnabrücker Raumes''], ubi dicitur &quot;(...) ''Merzen (Marsunnon)'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Merzen'')&lt;/small&gt;
* [[Marxa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Marxen'')&lt;/small&gt;
* [[Masingi]]&lt;ref name=&quot;Messingen&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/2258/WOB%2011%20Die%20Ortsnamen%20des%20Kreises%20Paderborn.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''WOB 11 Die Ortsnamen des Kreises Paderborn''] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) ''silva Masingorum'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Messingen'')&lt;/small&gt;
* [[Mechtersa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Mechtersen''; [[Saxonice]] ''Mechtsen'')&lt;/small&gt;
* [[Meckelsa Maior]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;KleinGrosse&quot;&gt;De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum &quot;Klein&quot; et &quot;Gross&quot; per Latina &quot;Minor-us&quot; et &quot;Maior-ius&quot;, vide: Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Groß Meckelsen''; [[Saxonice]] ''Groot Meckels'')&lt;/small&gt;
* [[Meckelsa Minor]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;KleinGrosse&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Klein Meckelsen''; [[Saxonice]] ''Lütt Meckels'')&lt;/small&gt;
* [[Media Lu]]&lt;ref name=&quot;Media Lu&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/mittelnkirchen/?utm ''Kirchengemeindelexikon'']. ubi &quot;(...) Mittelnkirchen ist nach 1305 und 1322 als ''medie Lu'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Mittelnkirchen''; [[Saxonice]] ''Mittelskark'')&lt;/small&gt;
* [[Meinersa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Meinersen''; [[Saxonice]] ''Maanze'')&lt;/small&gt;
* [[Melbike]]&lt;ref name=&quot;Melbeck&quot;&gt;Vide [https://www.samtgemeinde-ilmenau.de/PortalData/10/Resources/historie/dokumente/Orts-_und_Gewaessernamen_im_Landkreis_Lueneburg.pdf?utm ''Orts- und Gewässernamen im Landkreis Lueneburg'']. ubi &quot;(...) Melbeck 1296 in Melbeke. 1300 in villa Melbike. 1303 in villa Melbeke (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Melbeck'')&lt;/small&gt;
* [[Mella]]&lt;ref name=&quot;Mella&quot;&gt;Vide [https://www.lemgo.de/fileadmin/user_upload/Dokumente/Stadtarchiv/Bib_974.pdf?utm ''Album studiosorum Academiae'']. ubi &quot;(...) Henrich Carl Kahmann Mella-Osnabrugensis (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Melle'')&lt;/small&gt;
* [[Mellinghusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Mellinghausen''; [[Saxonice]] ''Mellgenhusen'')&lt;/small&gt;
* [[Menslaga]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Menslage''; [[Saxonice]] ''Menslaoge'')&lt;/small&gt;
* [[Meppea]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Meppen''; quoque [[Saxonice]] ''Möppen'')&lt;/small&gt;
* [[Merdvelde]]&lt;ref name=&quot;Merdvelde&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/martfeld/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) 1318 ''Curtem in Merdvelde'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Martfeld''; [[Saxonice]] ''Mattfeld'')&lt;/small&gt;
* [[Meribiki]]&lt;ref name=&quot;Meribiki&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/wikiling/index.php?f=lemmaFull&amp;langType=reviews&amp;lemmaID=3296&amp;utm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur &quot;(...) '''Meerbeck''' (...) Meribiki MGd. 3 (1013) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Meerbeck''; [[Saxonice]] ''Mierbke'')&lt;/small&gt;
* [[Messencampus]]&lt;ref name=&quot;campus-i&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Messenkamp''; [[Saxonice]] ''Messenkampe'')&lt;/small&gt;
* [[Meynum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Meine'')&lt;/small&gt;
* [[Mittelstenaha]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Mittelstenahe''; [[Saxonice]] ''Mittelsnohn'')&lt;/small&gt;
* [[Moisburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Moisburg''; [[Saxonice]] ''Mesborg'')&lt;/small&gt;
* [[Molberga]]&lt;ref name=&quot;Molberga&quot;&gt;Vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camena/loescher2/loescherthreni.html ''THRENI, SEU LAMENTATIOnes Ieremiae Prophetae...''], ubi dicitur &quot;(...) 1318 ''Molberga vocatur'' (...) ''Sensit et externas Molberga innoxia vires'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Molbergen''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Molbiergen'')&lt;/small&gt;
* [[Mons Catonis (Saxonia Inferior)|Mons Catonis]]&lt;ref name=&quot;Meiborn III 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Cadenberge''; [[Saxonice]] ''Cuddeldutt'' seu ''Kumbarg'')&lt;/small&gt;
* [[Monstere]]&lt;ref name=&quot;Monstere&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/munster-st-urbani/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''decima in Monstere'' (...)&quot;&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Munster''; [[Saxonice]] ''Munste'')&lt;/small&gt;
* [[Moormerlandia]]&lt;ref name=&quot;-landia&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-land'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-landia-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amelandia]], [[Bevelandia Australis]], [[Bevelandia Septentrionalis]], [[Bolandia]], [[Iutlandia]], [[Curlandia]], [[Estlandia]], [[Finlandia]], [[Flevolandia]], [[Friedlandia]], [[Islandia]], [[Gothlandia]], [[Hollandia]], [[Ingermanlandia]], [[Isalandia]] [[Lalandia]], [[Langelandia]], [[Oehtlandia]] [[Olandia]], [[Sallandia]], [[Samlandia]] [[Zelandia]], [[Selandia]] [[Fotlandia]], [[Wermelandia]] [[Withlandia]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Moormerland''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Moormerlound'')&lt;/small&gt;
* [[Moranga Curtis]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Moringen'')&lt;/small&gt;
* [[Mundia Hannoverana]]&lt;ref name=&quot;Mundia Hannoverana&quot;&gt;Vide [https://spatial.demo.geocode.earth/explore/place/wof/101810167?utm ''Geocode Earth''], ubi dicitur &quot;(...) LAT preferred '''Mundia Hannoverana''' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hann. Münden'' seu ''Hannoversch Münden''; [[Saxonice]] ''Hannöversch Münnen'')&lt;/small&gt;
* [[Munimeri]]&lt;ref name=&quot;Dronke 1844&quot;&gt;Dronke, E. F. J. (Ed.) (1844). ''Traditiones et Antiquitates Fuldenses: Chartae et registra historica saeculi IX''. Fuldense: Typis Müllerianis.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bad Münder am Deister''; [[Saxonice]] ''Bad Münner'')&lt;/small&gt;
* [[Mutha]]&lt;ref name=&quot;Mutha&quot;&gt;Vide [https://niedersaechsischer-heimatbund.de/wp-content/uploads/2022/10/1022-Die-echte-und-die-gef%C3%A4lschten-Urkunden-f%C3%BCr-das-Kloster-St.-MIchaelis-in-Hildesheim_compressed.pdf?utm ''Niedersächsischer Heimatbund''], ubi dicitur &quot;(...) III. ''Mutha'' Güter (Urk. II S. 307); ''Mutha'' Güter (Urk. III S. 66) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Müden'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== N ===
{{div col|3}}
* [[Nahrendorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Nahrendorf''; [[Saxonice]] ''Norndörp'')&lt;/small&gt;
* [[Nenndorfium (circulus Widmundensis)|Nenndorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Nenndorf''; [[Saxonice]] ''Nenndörp'')&lt;/small&gt;
* [[Netesse]]&lt;ref name=&quot;Netesse&quot;&gt;Vide [https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/WG33LCQUIIHK3OA7DR6IKIOFHW6FXKYJ?utm ''12 Lüneburger Ratsmannen bekunden, dass der Magister Bernard de Netesse (Neetze) ½ Rump Salz...''], ubi dicitur &quot;(...) Magister Bernard de Netesse (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Neetze''; [[Saxonice]] ''Neetz'' seu ''Näätz'')&lt;/small&gt;
* [[Neuenhusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Neuenhaus''; [[Saxonice]] ''Neenhuus'')&lt;/small&gt;
* [[Neyenkerken]]&lt;ref name=&quot;Neyenkerken&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/neuenkirchen-lueneburger-heide/ ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''bona, que Vriban vulgariter nuncupantur, in Neyenkerken et Hellewede'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Ericetum Luneburgense|Ericeto Luneburgensi]]&lt;ref name=&quot;Ericetum&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lüneburger&quot;&gt;Theodiscum gentilicium ''Lüneburger'' Latino &quot;Luneburgensis-e&quot; vertitur, quod ad [[Luneburgum]] refertur. Quo de toponymo, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lüneburger Heide&quot;&gt;Theodisce ''Lüneburger Heide''.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Neuenkirchen''; [[Saxonice]] ''Neenkerken'')&lt;/small&gt;
* [[Niedernwohra]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Niedernwöhren''; [[Saxonice]] ''Niernweuern'')&lt;/small&gt;
* [[Nienstide]]&lt;ref name=&quot;Nienstide&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-07-2017/AAAKoeblerGerhardSamtgemeindeinderdeutschenOrtsgeschichte20170710%20-%20111.htm?utm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur &quot;(...)  (Samtgemeinde in dem Landkreis Schaumburg,) rund 11000 Einwohner, Nienstide (1153-1170) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Nienstädt''; [[Saxonice]] ''Nienstie'')&lt;/small&gt;
* [[Nighunburni]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Negenborn''; [[Saxonice]] ''Niägenborn'')&lt;/small&gt;
* [[Norda]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Norden''; [[Saxonice]] et [[Saxonice|Eofrisicosaxonice]] ''Nörden'')&lt;/small&gt;
* [[Nordcele]]&lt;ref name=&quot;Nordcele&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/wikiling/index.php?f=lemmaFull&amp;langType=reviews&amp;lemmaID=2774&amp;utm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur &quot;(...) '''Nordsehl''', 13. Jh., Gemeinde in Schaumburg, s. GOV Schaumburg 384, (in) Nordcele Cal (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Nordsehl''; [[Saxonice]] ''Nordsiele'')&lt;/small&gt;
* [[Nordenhamia]]&lt;ref name=&quot;-ham&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-ham'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-hamia-ae&quot; aut &quot;hamium-i&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-ham''' : -''hamia,'' -''hamium'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Nordenham'')&lt;/small&gt;
* [[Norderneia]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus N-Z&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Norderney''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Eofrisosaxonice]] ''Nördernee'')&lt;/small&gt;
* [[Nordtmor]]&lt;ref name=&quot;Nordtmor&quot;&gt;Hoc Latinum toponymum regressive derivatur Latino e gentilicio &quot;Nordtmorensis-e&quot;. Quo de gentilicio, vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/nortmoor/ ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''Nordtmorensis: Hermannus Gueneranus'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Nortmoor'')&lt;/small&gt;
* [[Norhtunon-Hardenberga]]&lt;ref name=&quot;Nörten&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/noerten/ ''Kirchengemeindelexikon'']. ubi dicitur &quot;(...) ''Norhtunon'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Nörten-Hardenberg''; [[Saxonice]] et [[Saxonice|Ostfalice]] ''Nörten-Harenbarg'')&lt;/small&gt;
* [[Northarpa]]&lt;ref name=&quot;-tharpa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-trup'' seu ''-drup'' seu ''-trop'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-tharpa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Butilingtharpa]], [[Graftharpa]], [[Gumorodingtharpa]], [[Haringtharpa]], [[Heppingtharpa]], [[Holttharpa]], [[Hurstharpa]], [[Kathingtharpa]], [[Kiedeningtharpa]], [[Marastharpa]], [[Markiligtharpa]], [[Meinbrahtingtharpa]], [[Peingtharpa]], [[Radistharpa]], [[Sutharpa]], [[Tettingtharpa]], [[Vilomaringtharpa]], [[Winikingtharpa]], [[Varetharpa]], [[Vrilingtharpa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Nortrup''; [[Saxonice]] ''Norpen'')&lt;/small&gt;
* [[Northemium]]&lt;ref name=&quot;Nothemium&quot;&gt;Vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camenahist/wassenberg1/Wassenberg_florus.html ''FLORUS GERMANICUS''] , ubi dicitur &quot;(...) Et VVolferbytum, Northemium, Steinbruggam, Nienburgum (...) Primo vere Tillius tribunos suos Northemium misit (...) Caesaeriani Northemium expugnant (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Northeim''; [[Saxonice]] ''Nuurten'')&lt;/small&gt;
* [[Northorna]]&lt;ref name=&quot;Egli 1893&quot;&gt;Egli, J. J. (1893). ''Nomina Geographica: Sprach- und Sacherklärung von 42000 Geographischen Namen aller Erdräume''. [[Lipsia]]e: Friedrich Brandstetter.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Nordhorn''; [[Saxonice]] ''Nothoorn'' seu ''Notthoarn'' seu ''Netthoarn'' seu ''Noordhoorn'')&lt;/small&gt;
* [[Nortleda]]&lt;ref name=&quot;Nortleda&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/nordleda/?utm ''Kirchengemeindelexikon''] , ubi dicitur &quot;(...) urkundlich erstmals 1312 als ''Nortleda'' belegt (...) ''Marquardus de Nortleda'' (...) ''Thidericus rector ecclesie in Nortleda'' (...) ''rector parochialis ecclesia in Nortleda'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Nordleda''; [[Saxonice]] ''De Lee'' seu ''Lee'')&lt;/small&gt;
* [[Notendorpe]]&lt;ref name=&quot;Notendorpe&quot;&gt;Vide [https://mgh.de/storage/app/media/v-ed/Urkunden_Heinrich_VI_deut_franzoes_italien_Empfaenger_DD_Vorabedition_Pferschy-Maleczek_2020-02-16.pdf?utm ''Die Urkunden Heinrichs VI: Vorabedition''], ubi dicitur &quot;(...) ''confirmamus ducentos mansos in Notendorpe'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Natendorf''; [[Saxonice]] ''Natendörp'')&lt;/small&gt;
* [[Nottensdorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Nottensdorf''; [[Saxonice]] ''Nottensdörp'')&lt;/small&gt;
* [[Nova Civitas (Saxonia Inferior)|Nova Civitas]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus N-Z&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Neustadt am Rübenberge'' seu ''Neustadt a. Rbge.''; [[Saxonice]] ''Niestadt'')&lt;/small&gt;
* [[Nova Darchavia]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;-avia&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-avia-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Neu Darchau''; [[Saxonice]] ''Nee Darchau'')&lt;/small&gt;
* [[Nova Domus (Saxonia Inferior)|Nova Domus]]&lt;ref name=&quot;Nova Domus&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Neuhaus'' Latino &quot;Nova Domum&quot; verti solet. Cf. Novas Domus apud {{Graesse}} aut [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&amp;cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&amp;lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Neuhaus''; [[Saxonice]] ''Neehuus'')&lt;/small&gt;
* [[Nova Ecclesia (prope Birsinam)|Nova Ecclesia]]&lt;ref name=&quot;Nova Ecclesia&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Neuenkirchen'' Latino &quot;Nova Ecclesia&quot; verti solet. Cf. [[Nova Ecclesia (Liebenburgum)|Novam Ecclesiam Liebenburgensem]] apud [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/2262/NOB%20X%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Goslar.pdf?utm ''NOB X Die Ortsnamen des Landkreises Goslar''] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; [[Nova Ecclesia (Rugia)|Novam Ecclesiam in Rugia]] apud Fabricii (anno 1862) ''Urkunden zur Geschichte des Fürstenthums Rügen unter den eingebornen Fürsten''; [[Nova Ecclesia (prope Anclamum)|Novam Ecclesiam]] prope [[Anclamum]] apud Eggert (anno 1970) ''Geschichte Pommerns: Vol. 1. Bis zum Westfälischen Frieden''; [[Nova Ecclesia (prope Brandenburgum Novum)|Novam Ecclesiam]] prope Brandenburgum Novum apud ''Mecklenburgisches Urkundenbuch'' (Vol. 9); et Novam Ecclesiam Pomeranam apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(prope [[Birsina]]m&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Neuenkirchen''; [[Saxonice]] ''Neenkarken'')&lt;/small&gt;
* [[Nova Ecclesia-Vorda]]&lt;ref name=&quot;Nova Ecclesia&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Neuenkirchen-Vörden''; [[Saxonice]] ''Nienkerken-Vörden'')&lt;/small&gt;
* [[Nova Exclusa Harlingana]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;exclusa&gt;Vocabulum et suffixum [[lingua Saxonica|Saxonicum]] ''(-)Siel'' Theodisco vocabulum ''Schleuse'' respondet, ut iam Adelungus in ''Grammatisch-kritischem Wörterbuch der Hochdeutschen Mundart'' s. v. ''Schleuse'' testatur: &quot;Im Niederdeutschen wird eine Schleuse ... ein Siel ... [vocatur]&quot;; ipsum autem Theodiscum ''Schleuse'' Latine &quot;exclusa, -ae&quot; f. redditur, nam Adelungus ibidem ''Schleuse'' inter mediae Latinitatis vocabula &quot;exclusa&quot;, &quot;inclusura&quot;, &quot;conclusio&quot;, &quot;sclusa&quot;, &quot;clusa&quot; refert, et ''Lexicon Latinum Hodiernum'' quoque ''Schleuse'' = &quot;exclusa, -ae&quot; f. tradit.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Harlinganus-a-um&quot;&gt;Theodiscum gentilicium interfixum ''-harlinger-'' Latino &quot;harlinganus-a-um&quot; vertitur. Quo de Latino gentilicio, vide [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/3275/Altharlingersiel.pdf?utm Heinze, A. (2015). ''Altharlingersiel''. Ostfriesische Landschaft, Bibliothek/Ortsdatenbank], ubi dicitur &quot;(...) claustrum Harlinganum (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Neuharlingersiel''; [[Saxonice]] ''Neeharlingersiel'')&lt;/small&gt;
* [[Nova Indago (Circulus terrae Cellensis)|Nova Indago]]&lt;ref name=&quot;Nienhagen&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Nienhagen'' &quot;Nova Indago&quot; latinizari solet. Cf. [https://archive.org/stream/bub_gb_WfU-AAAAcAAJ/bub_gb_WfU-AAAAcAAJ_djvu.txt ''&quot;Meklenburgisches Urkundenbuch / 4 1297-1300 ; Nachträge und Register zu Band I - IV''], ubi dicitur &quot;(...) Nienhagen, A. Doberan, Kspl. Lichtenhagen, 13 NO Rostock, Nigenhaghen, Noua Indago, Nygenhaghen (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Nienhagen'')&lt;/small&gt;
* [[Nova Leha]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Neulehe'')&lt;/small&gt;
* [[Nova Lu]]&lt;ref name=&quot;Nova Lu&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/neuenkirchen-altes-land/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) urkundlich erstmals 1274 als ''Nova Lu'' belegt (...) Landesgemeinde Altes Land (1361 eigenes Siegel, Umschrift: ''Sigillum communitates veteris terrae'') (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Vetus Terra|Vetere Terra]]&lt;ref name=&quot;Nova Lu&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Vetus Terra&quot;&gt;Theodisce ''Altes Land''.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Neuenkirchen''; [[Saxonice]] ''Neekark'')&lt;/small&gt;
* [[Nova Palus Campensis]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;campensis&quot;&gt;Theodiscum interfixum ''-kamper-'' Latino gentilicio &quot;campensis-e&quot; vertitur, quod ad vocabulum &quot;campus-i&quot; (Theodisce ''Kamp'') refertur. Revera, [https://ewa.saw-leipzig.de/articles/80250/en?utm Germanica toponyma cum lexemate ''-kamp'' seu ''-kampf'' seu ''-camp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-campus-i&quot;], quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;-fehn&quot;&gt;Theodiscum suffixum ''-fehn'' Latino nomine &quot;palus paludis&quot; (f.)] vertitur.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Neukamperfehn''; [[Saxonice]] ''Neeikamperfehn'')&lt;/small&gt;
* [[Nova Scona Mora]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Scona Mora&quot;&gt;Vide [https://www.holtgast-urlaub.de/cgi-bin/hvv/index.pl?gid=&amp;id=&amp;mid=40&amp;utm ''Die Benediktinerzeit''], ubi dicitur &quot;(...) Der Visiator fand um 1290 im Kloster &quot;Scona Mora&quot; (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Neuschoo''; [[Saxonice]] ''Neeschoo'')&lt;/small&gt;
* [[Nova Urbs (Saxonia Inferior)|Nova Urbs]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Nienburg/Weser''; [[Saxonice]] ''Näinborg'' seu ''Nienborg'' seu ''Neenborg'' seu ''Negenborg'')&lt;/small&gt;
* [[Novale Frigidum]]&lt;ref name=&quot;Meiborn III 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Colnrade''; [[Saxonice]] ''Kollenroad'')&lt;/small&gt;
* [[Novum Burgium]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Neu?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum adiectivum aut praefixum ''Neu(-)'' Latino adiectivo &quot;novus-a-um&quot;] vertitur.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Remling VII 2026&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Neubörger''; [[Saxonice]] ''Naiboorger'')&lt;/small&gt;
* [[Novum Wulmstorpium]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;-torpium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-torpium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Neu Wulmstorf''; [[Saxonice]] ''Vosshusen'')&lt;/small&gt;
* [[Nyenkerken (Circulus Osnabrugae)|Nyenkerken]]&lt;ref name=&quot;NyenkerkenII&quot;&gt;Vide [https://www.dbnl.org/tekst/_bij005190401_01/_bij005190401_01_0009.php?utm ''dbnl''], ubi dicitur &quot;(...) ''Item curtis in Nyenkerken'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Osnabrugae|Circulo Osnabrugae]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Osnabrück&quot;/&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Neuenkirchen''; [[Saxonice]] ''Nienkerken'')&lt;/small&gt;
* [[Nyenkerken (Haduloha)|Nyenkerken]]&lt;ref name=&quot;Nyenkerken&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/neuenkirchen-land-hadeln/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''rector parrochialis ecclesie in Nyenkerken'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Haduloha (commune generale)|Haduloha]]&lt;ref name=&quot;Haduloha&quot;&gt;Vide [https://www.lwl.org/westfaelische-geschichte/txt/wz-9396.pdf?utm ''Westfälische Geschichte''], ubi dicitur &quot;(...) &quot;Haduloha ... - hoc enim loco nomen, ubi oceanus Saxoniam alluit (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Land Hadeln'')&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Neuenkirchen''; [[Saxonice]] ''Neenkarken'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== O ===
{{div col|3}}
* [[Oberndorfium (Osta)|Oberndorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Oberndorf''; [[Saxonice]] ''Öberndörp'')&lt;/small&gt;
* [[Obernfelda]]&lt;ref name=&quot;-felda&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-felda-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Obernfeld'')&lt;/small&gt;
* [[Obernholtia]]&lt;ref name=&quot;-holtia&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Obernholz''; [[Saxonice]] ''Obernholt'')&lt;/small&gt;
* [[Obernkircha]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus N-Z&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Obernkirchen''; [[Saxonice]] ''Öwernkerken'')&lt;/small&gt;
* [[Ochtersum]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Ochtersum'')&lt;/small&gt;
* [[Odenhus]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Osloß'')&lt;/small&gt;
* [[Oderquatum]]&lt;ref name=&quot;Oderquatum&quot;&gt;Germanica et Romanica toponyma cum terminationibus ''-at'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-atum-i&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-at''' : -''atum'' (...)&quot;. Hoc casu, latinizantia suffixa formae antiquae huius toponymi &quot;Oderquat&quot; applicantur; quo de toponymo, vide [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/99/Zeitschrift_des_Historischen_Vereins_f%C3%BCr_Niedersachsen_%28IA_zeitschriftdeshi1889hist%29.pdf?utm ''Zeitschrift des Historischen Vereins für Niedersachsen''], ubi dicitur &quot;(...) Cadenberghe, Oppele, Oderquat (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Oederquart'')&lt;/small&gt;
* [[Odishemium]]&lt;ref name=&quot;-hemium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-hemium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Odisheim''; [[Saxonice]] ''Godshem'')&lt;/small&gt;
* [[Oen (Saxonia Inferior)|Oen]]&lt;ref name=&quot;NOB XV&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/3014/NOB%20XV%20Grafschaft%20Bentheim.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB XV Grafschaft Bentheim''] {{Nexus deficit|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; ubi dicitur &quot;(...) ''de dotali manso ecclesie Oen'' (Niesert, Beiträge I Nr. 83 S. 258) 1110 (A. 14. Jh.) ''de curia Oen'' (Niesert, Beiträge I Nr. 83 S. 258) 1110 (A. 14. Jh.) ''de domo Bernhardi Oen'' (Niesert, Beiträge I Nr. 83 S. 258) um 1150 ''in Toń'' (Urb. Werden I S. 234 Z. 19) 1188-1331 (A. 1331) ''in parrochia On'' (Philippi/Bannier, Güterverzeichnis S. 420) 1213 ''in parochia On'' (Niesert, Urkundensammlung IV Nr. 48 S. 188) 1263 ''de domo Herewici de One'' (WUB III Nr. 706 S. 366) 1282-1306 (A. Mitte 16. Jh.) ''curtem dictam Runhoff in parochia On'' (...) ''in parrochia On'' (...) ''domum des Doven in parochia Oen'' (...) ''curtem dictam Ruvenhoff, Cortehus in parochia On'' (...) ''in parochia Oen'' (Bruns, LB Steinfurt Nr. K53 S. 58) 1367 ''in parrochia, in qua et legione dictis Oen'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ohne'')&lt;/small&gt;
* [[Oesinga Maior]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;KleinGrosse&quot;&gt;De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum &quot;Klein&quot; et &quot;Gross&quot; per Latina &quot;Minor-us&quot; et &quot;Maior-ius&quot;, vide: Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Groß Oesingen''; [[Saxonice]] ''Groot Oesingen'')&lt;/small&gt;
* [[Oetza]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Nieder&quot;&gt;Theodiscum praefixum ''Nieder-'' Latino adiectivo &quot;inferior-ius&quot; vertitur. V.gr., cf. [[Saxonia Inferior|Saxoniam Inferiorem]].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Oetzen''; [[Saxonice]] ''Ötzen'')&lt;/small&gt;
* [[Ohrum]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Ohrum''; [[Saxonice]] ''Ohrn'')&lt;/small&gt;
* [[Oldenburgum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Oldenburg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ooldenbuurich''; [[Saxonice]] ''Ollnborg'' seu ''Ollenbörg'' seu ''Ollenborg'')&lt;/small&gt;
* [[Oldendorfium (Luya)|Oldendorfium]]&lt;ref name=&quot;Oldendorfium&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Oldendorf'' in Latinam &quot;Oldendorfium&quot; verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB10932874?p=378&amp;cq=ad&amp;lang=de ''Boicae Gentis Annalium Partis III Liber XXXIII''], ubi dicitur &quot;(...) Ergo comperto, Vrangelium coactis ad Oldendorfium copijs (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(ad [[Luya]]m&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Oldendorf''; [[Saxonice]] ''Olndörp'')&lt;/small&gt;
* [[Oldendorpe]]&lt;ref name=&quot;Oldendorpe&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/oldendorf-landkreis-stade/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''dominus Hermannus, rector ecclesie in Oldendorpe'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Stadae|Circulo Stadae]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Stade&quot;/&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Oldendorf''; [[Saxonice]] ''Olendörp'')&lt;/small&gt;
* [[Osta (Saxonia Inferior)|Osta]]&lt;ref name=&quot;Osta&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/osten-oste/ ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''dominus Otto, rector ecclesie in Osta'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Osten''; [[Saxonice]] ''Oosten'')&lt;/small&gt;
* [[Osterbroke]]&lt;ref name=&quot;Osterbroke&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/osterbruch/ ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''ecclesia in Osterbroke'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Osterbruch''; [[Saxonice]] ''Osterbrook'')&lt;/small&gt;
* [[Ostereistadium]]&lt;ref name=&quot;-stadt&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-stadium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Ostereistedt''; [[Saxonice]] ''Oostereis'')&lt;/small&gt;
* [[Osteroda ad Harthicos montes|Osteroda ad Harthicos Montes]]&lt;ref name=&quot;Osterode am Harz&quot;&gt;Vide [https://www.geonames.org/advanced-search.html?q=Goettingen ''www.geonames.org''], ubi dicitur &quot;(...) Osterode am Harz Osteroda ad Harthicos montes (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Osterode am Harz''; [[Saxonice]] ''Ostroe'')&lt;/small&gt;
* [[Ottenstenium]]&lt;ref name=&quot;-stein&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-stein'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-stenium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Leostenium]], [[Ravenstenium]], [[Richenstenium]], [[Alienstenium]], [[Gastenium]], [[Crybenstenium]], [[Dachstenium]], [[Eberstenium]], [[Falcostenium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ottenstein'')&lt;/small&gt;
* [[Otter]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Otter'')&lt;/small&gt;
* [[Ottersberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Ottersberg''; [[Saxonice]] ''Otterbarg'')&lt;/small&gt;
* [[Ovelgonna]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Ovelgönne''; [[Saxonice]] ''Övelgönn'' seu ''Övelgünn'')&lt;/small&gt;
* [[Ovenhagium]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1703&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Auhagen'')&lt;/small&gt;
* [[Oytha]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Oyten''; [[Saxonice]] ''Eiten'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== P ===
{{div col|3}}
* [[Palus Hagensis]]&lt;ref name=&quot;Palus Hagensis&quot;&gt;[https://www.latin-is-simple.com/de/vocabulary/noun/13172/ Theodiscum toponymicum suffixum ''-marsch'' Latino vocabulo &quot;palus paludis&quot; vertitur] et Latinum gentilicium &quot;Hagensis-e&quot;, quod ad [[Haga (Saxonia Inferior)|Hagam]] refertur, Theodiscum gentilicium praefixum ''Hager-'' vertitur. Quo de gentilicio et toponymo, vide [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/3191/Hage.pdf?utm ''Historische Ortsdatenbank für Ostfriesland''], ubi dicitur &quot;(...) Erscheinung trat der Ort als „curatus Hagensis“ im Jahr 1400. Spätere Bezeichnungen waren „Haga“ (um 1409)  (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hagermarsch'')&lt;/small&gt;
* [[Palus Hilcae]]&lt;ref name=&quot;Hilkenbrook&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Hilkenbrook'', quamquam hodiernum est, syntagmate ''Palus Hilcae'' Latine verti potest. Nomen Germanicum ''Hilcke'', variatio nominis Theodisci ''Hilken-'', apud Stark ad formam Latinam &quot;Hilca-ae&quot; refertur, quae saeculo XII testata est (''Monumenta Garsensia'', n. 37; ''Monumenta Boica'' I, 27): Stark, F. (1866), ''Die Kosenamen der Germanen'', p. 318. Brook, i. e. bruoh «Sumpf, sumpfiges Gelände», Latine &quot;palus, paludis&quot; reddi potest. Itaque, anthroponomycum praefixum ''Hilken-'' ad nomen ''Hilca'' relatum et suffixum ''brook'' per vocabulum &quot;palus, paludis&quot; redditum, ''Hilkenbrook'' interpretari licet &quot;Palus Hilcae&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hilkenbrook'')&lt;/small&gt;
* [[Palus Regis]]&lt;ref name=&quot;Palus Regis&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Moor?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum suffixum ''-moor'' Latino vocabulo &quot;palus-udis&quot; vertitur] et [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/rex?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum praefixum genetivo casu ''Königs-'' Latino genetivo &quot;regis&quot;] vertitur.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Königsmoor'')&lt;/small&gt;
* [[Palus Rhaudensis Orientalis]]&lt;ref name=&quot;-rhauder-&quot;&gt;Theodiscum gentilicium interfixum ''-rhauder-'' Latino gentilicio &quot;Rhaudensis-e&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;-fehn&quot;&gt;Theodiscum suffixum ''-fehn'' Latino nomine &quot;palus paludis&quot; (f.)] vertitur.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Orientalis&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/orientalis?wb=gross&amp;nr=3 Theodiscum praefixum ''Ost(er)-'' Latino adiectivo &quot;orientalis-e&quot; vertitur.]&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ostrhauderfehn''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Aastrauderfeen''; [[lingua Saxonica|Eofrisosaxonice]] ''Ōsterfēn'')&lt;/small&gt;
* [[Papenburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Papenburg'')&lt;/small&gt;
* [[Parsavia]]&lt;ref name=&quot;-avia&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-avia-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Parsau'')&lt;/small&gt;
* [[Patthenhusa]]&lt;ref name=&quot;-husaPattensen&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Patthenhusen'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B78-D/NOB%20I%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20und%20der%20Stadt%20Hannover.pdf?utm ''NOB I Die Ortsnamen des Landkreises und der Stadt Hannover''], ubi dicitur &quot;(...) ''Hildebrandus de Patthenhusen'' (...)&quot;.&lt;/ref &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Pattensen''; [[Saxonice]] ''Pattjehiusen'')&lt;/small&gt;
* [[Pennigsehl]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Pennigsehl''; [[Saxonice]] ''Pennigsähle'')&lt;/small&gt;
* [[Perdestorphe]]&lt;ref name=&quot;Perdestorphe&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B77-F/NOB%20VI%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Holzminden.pdf?sequence=1&amp;utm ''NOB VI Die Ortsnamen des Landkreises Holzminden''], ubi dicitur &quot;(...) ''sitam in Perdestorphe'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Pegestorf''; [[Saxonice]] ''Pästörpe'')&lt;/small&gt;
* [[Petrimons]]&lt;ref name=&quot;Perizonius 1758&quot;&gt;Perizonius, J. (1758). ''Compendium historiarum antiquissimarum, civilium et ecclesiasticarum, usque ad seculum decimum octavum: Cum appendice de ducatu Westphaliae et comitatu Petrimontano''. Ex officina Wetsteniana.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bad Pyrmont''; [[Saxonice]] ''Bad Puurmont'')&lt;/small&gt;
* [[Pohla]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Pohle''; [[Saxonice]] ''Peohle'')&lt;/small&gt;
* [[Pollhaga]]&lt;ref name=&quot;-haga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-haga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Pollhagen'')&lt;/small&gt;
* [[Pons Cobbanus]]&lt;ref name=&quot;Leuckfeld 1714&quot;&gt;Leuckfeld, J. G. (1714). ''Antiquitates Blankenburgenses, oder Historische Beschreibung derer vormals berühmten Grafen von Blankenburg, nebst dazugehörigen diplomatibus und Chartis''. Gottfried Freytag.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Coppenbrügge'')&lt;/small&gt;
* [[Poynum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Peine''; [[Saxonice]] ''Paane''; [[Lingua Theodisca alta recens|Protoneoaltotheodisce]] ''Peina'')&lt;/small&gt;
* [[Praefectura Neohusana]]&lt;ref name=&quot;Grupen II 1742&quot;&gt;Grupen, C. U. (1742). ''Disceptationes Forenses cum Observationibus Juris: De originibus et iurisdictione praefecturarum ditionis Brunsvicensis (Caput de Praefectura Neohusana)'' (Vol. II). Hannoverae: Förster.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Amt Neuhaus'')&lt;/small&gt;
* [[Pratum Vitulorum]]&lt;ref name=&quot;Meiborn III 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Calberlah'')&lt;/small&gt;
* [[Prezella]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Prezelle'')&lt;/small&gt;
* [[Prinzhofta]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Prinzhöfte''; [[Saxonice]] ''Prinshööfd'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== Q ===
{{div col|3}}
* [[Quakenbrugge]]&lt;ref name=&quot;Quakenbrugge&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/quakenbrueck-sylvester/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''castellanis in Quakenbrugge'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Quakenbrück''; [[Saxonice]] ''Quokenbrügge'')&lt;/small&gt;
* [[Quenethorpe]]&lt;ref name=&quot;Quenethorpe&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/3014/NOB%20XV%20Grafschaft%20Bentheim.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB XV Grafschaft Bentheim.''], ubi dicitur &quot;(...) ''1197 Euerhardus de Quenethorpe'' (WUB II Cod. Nr. 564 S. 250) 1209 ''Everhardus de Quenethorp'' (INA Steinfurt Nr. 12 S. 254) 1248 ''Everhardo de Quenedorp'' (Osnabrücker UB II Nr. 525 S. 414) 1271 ''Everhadus de Quendhorpe'' (Osnabrücker UB III Nr. 443 S. 303) 1272 ''Everhardo de Quenthorpe'' (WUB III Nr. 926 S. 481) 1277 ''Everardo de Quedendorp'' (Oorkondenboek Utrecht IV Nr. 1940 S. 180) 1298 ''Frederico et Gerhardo fratribus de Quendorpe'' (WUB III Nr. 1600 S. 834) 1305 (A. 1492-1500) ''famulos de Quendorpe'' (Wilkens, Geschichte Nr. 11 S. 51) 1306 ''dicti de Quendorpe'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Quendorf''; [[Saxonice]] ''Quendrup'')&lt;/small&gt;
* [[Querenhorstium]]&lt;ref name=&quot;-horstium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-horst'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-horstium-i&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-horst''' : -''horstium'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Querenhorst''; [[Saxonice]] ''Quernhost'')&lt;/small&gt;
* [[Quernhemium]]&lt;ref name=&quot;-hemium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-hemium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Quernheim'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== R ===
{{div col|3}}
* [[Radbruchium]]&lt;ref name=&quot;-bruchium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-bruch'' seu ''-broich'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-bruchium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Horbruchium]] ac [[Mosbruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus|indice urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]]; [[Legebruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index communium Brandenburgi|indice communium Brandenburgi]]; [[Grevenbruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index communium Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae|indice communium Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae]].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Radbruch''; [[Saxonice]] ''Radbrouk'')&lt;/small&gt;
* [[Rastdorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Rastdorf'')&lt;/small&gt;
* [[Rastedensis Vicus]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Rastede''; [[Saxonice]] ''Raastäe'' seu ''Raas'')&lt;/small&gt;
* [[Ratherisdorfa]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus N-Z&quot;&gt;[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&amp;cq=M%C3%BCnchen&amp;lang=de''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Raddestorf''; [[Saxonice]] ''Rastörpe'')&lt;/small&gt;
* [[Ratzlinga]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Rätzlingen''; [[Saxonice]] ''Rätzen'')&lt;/small&gt;
* [[Rechtsupweg]]
* [[Reeßum]]
* [[Regesbostel]]
* [[Rehburg-Loccum]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Rehborg-Locken'')&lt;/small&gt;
* [[Rehden]]
* [[Rehlingen]]
* [[Reinstorf]]
* [[Remlingen (Niedersachsen)|Remlingen]]
* [[Renkenberge]]
* [[Rennau]]
* [[Reppenstedt]]
* [[Rethem (Aller)]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Rhade]]
* [[Rhauderfehn]]
* [[Rhede (Ems)]]
* [[Rhumspringe]]
* [[Ribbesbüttel]]
* [[Ridepa]]&lt;ref name=&quot;Ridepa&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y ''NOB VII Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg.''], ubi dicitur &quot;(...) 1205 ''parte ville Ridepe'' (UB H. Halb. i nr. 429 s. 383) (...) 1304 ''Henricus de Redop'' (Urk. Helmstedt ii nr. 4) 1311 ''Hinricus de Redepe'' (UB marienberg nr. 212 s. 169) 1333 ''in villa Reddop'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Räbke'')&lt;/small&gt;
* [[Riede (Landkreis Verden)|Riede]]
* [[Rieste]]
* [[Ringe]]
* [[Ringstedt]]
* [[Rinteln]] &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Ritterhude]]
* [[Rodenberg]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Rodewald]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Rowohle'')&lt;/small&gt;
* [[Rohrsen]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Rohßen'')&lt;/small&gt;
* [[Roklum]]
* [[Rollshausen]]
* [[Römstedt]]
* [[Ronnenberg]] &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Ronnenbarg'')&lt;/small&gt;
* [[Rosche]]
* [[Rosdorf]]
* [[Rosengarten (Landkreis Harburg)|Rosengarten]]
* [[Rotenburgum ad Wemmam]]&lt;ref name=&quot;Rotenburgum ad Wemmam&quot;&gt;De Latino toponymico syntagmate &quot;[[Rotenburgum ad Wemmam]]&quot; -ad quod Latinum gentilicium &quot;Rotenburgensis-e&quot; refertur-, vide homonymas urbes apud {{Graesse}} et {{Hofmannus}}. De hydronymo &quot;[[Wemma]]&quot;, etiam vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Rotenburg''; quoque [[Theodisce]] ''Rotenburg an der Wümme''; [[Saxonice]] ''Rodenborg'')&lt;/small&gt;
* [[Rötgesbüttel]]
* [[Rüdershausen]]
* [[Rühen]]
* [[Rullstorf]]
{{div col end}}

=== S ===
{{div col|3}}
* [[Sachsenhagen]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Sagterlandia]]&lt;ref name=&quot;BOV 2013&quot;&gt;Bischöfliches Offizialat Vechta (2013). ''Findbuch des Offizialatsarchivs Vechta: Altes Archiv (Abteilung A: Saterlandia, Kirchliche Unterlagen, Akte A 8: „Informatio de Sagterlandia“ aus dem Jahre 1710)''. Vechtae, in Germania: Bischöfliches Offizialat.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Saterland''; quoque [[Theodisce]] ''Sagterland''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Seelterlound'')&lt;/small&gt;
* [[Salis Cancellum]]&lt;ref name=&quot;Cellarius 1703&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Salzgitter''; [[Saxonice]] ''Soltgitter'')&lt;/small&gt;
* [[Salzbergen]]
* [[Salzdetfordium]]&lt;ref name=&quot;Marcard 1805&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bad Salzdetfurth'')&lt;/small&gt;
* [[Salzhausen]]
* [[Salzhemmendorf]] &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt;
* [[Samern]]
* [[Sandbostel]]
* [[Sande (Frisia)|Sande]]
* [[Sanctae Mariae Vallis]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Mariental'')&lt;/small&gt;
* [[Sarstedt]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Sassenburg]]
* [[Sathsa]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bad Sachsa'')&lt;/small&gt;
* [[Sauensiek]]
* [[Schapen]]
* [[Scharnebeck]]
* [[Scheden]]
* [[Scheeßel]]
* [[Schellerten]]
* [[Schiffdorf]]
* [[Schladen-Werla]]
* [[Schnackenburg]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Schnega]]
* [[Schneverdingen]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Schola Dei]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus N-Z&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ihlow''; [[Saxonice]] ''Ihl'')&lt;/small&gt;
* [[Scholen]]
* [[Schönewörde]]
* [[Schöningen]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Schöppenstedt]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Schortens]] &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Schüttorf]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Schwaförden]]
* [[Schwanewede]]
* [[Schwarme]]	
* [[Schwarmstedt]]
* [[Schweindorf]]
* [[Schweringen]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Swering'')&lt;/small&gt;
* [[Schwerinsdorf]]
* [[Schwienau]]
* [[Schwülper]]
* [[Seeburg (Niedersachsen)|Seeburg]]
* [[Seedorf (bei Zeven)|Seedorf]]
* [[Seelze]] &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Seesen]] &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Seevetal]] &lt;small&gt;commune sui iuris&lt;/small&gt;
* [[Seggebruch]]
* [[Sehlde]]
* [[Sehlem (Niedersachsen)|Sehlem]]
* [[Sehnde]] &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Seinje'')&lt;/small&gt;
* [[Selsingen]]
* [[Semmenstedt]]
* [[Seulingen]]
* [[Sibbesse]]
* [[Sickte]]
* [[Siedenburg]] &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt;
* [[Silva Orientalis (Neuenhusa)|Silva Orientalis]]&lt;ref name=&quot;Wald&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Wald?wb=gross&amp;nr=1 Latinum substantivum &quot;silva-ae&quot; Theodiscum suffixum ''-wald''] vertit.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Orientalis&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/orientalis?wb=gross&amp;nr=3 Theodiscum praefixum ''Ost(er)-'' Latino adiectivo &quot;orientalis-e&quot; vertitur.]&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Osterwald''; [[Saxonice]] ''Wauld'')&lt;/small&gt;
* [[Sittensen]]
* [[Soderstorf]]
* [[Sögel]]	
* [[Söhlde]]
* [[Söllingen (Niedersachsen)|Söllingen]]
* [[Soltau]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Soltendieck]]
* [[Sottrum]]
* [[Spahnharrenstätte]]
* [[Spella]]&lt;ref name=&quot;Spella&quot;&gt;Vide [https://www.emsland.com/la/tour/emsland-route-395-km?utm ''www.esland.com''], ubi dicitur &quot;(...) A Spella ad Rhenum: circiter XVI km (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Spelle'')&lt;/small&gt;
* [[Spiekeroog]]
* [[Sprakensehl]]
* [[Springe]] &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Stadae]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Stade''; [[Saxonice]] ''Stood'')&lt;/small&gt;
* [[Stadlandia]]&lt;ref&gt;Ioannes Iustus Wynkelman, [https://books.google.com/books?id=WvgaAAAAYAAJ&amp;pg=PA617&amp;lpg=PA617&amp;dq=statlandia+saxonia&amp;source=bl&amp;ots=Ysl9JI4L06&amp;sig=2y6x3I38sU3-RcrP0HtnSkUxssI&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0CCwQ6AEwA2oVChMIwqiv-NWMxgIVQgmSCh2CZwDj#v=onepage&amp;q=statlandia%20saxonia&amp;f=false ''Notitia historico-politica veteris Saxo-Westphaliae finitimarumque regionum,''] 1667:277.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Stadland'')&lt;/small&gt;
* [[Staffhorst]]
* [[Staufenberg]]
* [[Stavern]]
* [[Stedesdorf]]
* [[Steimbke]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Steembke'')&lt;/small&gt;
* [[Steinau (Niedersachsen)|Steinau]]
* [[Steinfeld (Oldenburg)]]
* [[Steinhorst (Niedersachsen)|Steinhorst]]
* [[Steinkirchen (Altes Land)|Steinkirchen]]
* [[Stelle]]
* [[Stemmen (Landkreis Rotenburg)|Stemmen]]
* [[Stemne]]&lt;ref name=&quot;Stemne&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/nordstemmen/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''novem iugera sitam Stemne'' (...) ''novem iugeribus in Nortstempne'' (...) ''capellam in northstemne'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Nordstemmen'')&lt;/small&gt;
* [[Stemshorn]]
* [[Steyerberg]] &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Staarbarg'')&lt;/small&gt;
* [[Stinstedt]]
* [[Stöckse]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Stöckse'')&lt;/small&gt;
* [[Stoetze]]
* [[Stolzenau]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Stoltnaa'')&lt;/small&gt;
* [[Stuhr]] &lt;small&gt;commune sui iuris&lt;/small&gt;
* [[Südbrookmerland]]
* [[Suderburg]]
* [[Südergellersen]]
* [[Südheide]]
* [[Sudwalde]]
* [[Suhlendorf]]
* [[Sulingen]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Süpplingen]]
* [[Süpplingenburg]]
* [[Süstedt]]
* [[Sustrum]]
* [[Surwold]]
* [[Suthfeld]]
* [[Syke]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== T ===
{{div col|3}}
* [[Tappenbeck]]
* [[Tarmstedt]]
* [[Tespe]]
* [[Teuderium]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus N-Z&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Detern''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Tjootern''; [[Saxonice|Eofrisicosaxonice]] ''Däitern'')&lt;/small&gt;
* [[Thransfellensis Ecclesia]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dransfeld'')&lt;/small&gt;
* [[Thedinghausen]]
* [[Theodolfestorpum]]&lt;ref name=&quot;Asseburg 1855&quot;&gt;Asseburg, J. von der. (1855). ''Urkundenbuch des Geschlechts von der Asseburg (Vol. 1)''. Hahnschen Hofbuchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dedelstorf'')&lt;/small&gt;
* [[Thomasburg]]
* [[Thorpum]]&lt;ref name=&quot;Thorpum&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardDorfinderdeutschenOrtsgeschichte20160831-7111.htm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur &quot;(...) '''Dörpen''', 9. Jh., bei Aschendorf nördlich Meppens, F2-1090 THURP (Dorf) Dorfa (7), Thorpum (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dörpen'')&lt;/small&gt;
* [[Thuine]]
* [[Tiddische]]
* [[Tiste]]
* [[Toppenstedt]]
* [[Tostedt]]
* [[Tosterglope]]
* [[Trebel]]
* [[Triburi]]&lt;ref name=&quot;Philippi &amp; Bar 1892&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Drebber'')&lt;/small&gt;
* [[Tülau]]
* [[Twieflingen]]
* [[Twilpstede Maius]]&lt;ref name=&quot;Twilpstede Maius&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) 1311 ''Twilpstede Maiori'' (...) 1311 ''Twilpstede Maiori et Minori'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Groß Twülpstedt''; [[Saxonice]] ''Groot Twülpstidde'')&lt;/small&gt;
* [[Twist (Emsland)|Twist]]
* [[Twistringen]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== U ===
{{div col|3}}
* [[Uchte]] &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Uchte'')&lt;/small&gt;
* [[Uehrde]]
* [[Uelsen]]
* [[Uetze]] &lt;small&gt;commune sui iuris&lt;/small&gt;
* [[Ulsena]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]]  et [[Saxonice]] ''Uelzen''; quoque [[Saxonice]] ''Ülz’n'')&lt;/small&gt;
* [[Ummern]]
* [[Undeloh]]
* [[Upgant-Schott]]
* [[Uplengen]]
* [[Urlaha]]&lt;ref name=&quot;&quot;&gt;Vide [https://oerrel.feuerwehr-munster.de/---orla---die-kleine-oertze-.html ''Freiwillige Feuerwehr Oerre''], ubi dicitur &quot;(...) „Vrlaha“ als das Kirchdorf „Oerel“ (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Oerel'')&lt;/small&gt;
* [[Uslar]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Utarp]]
{{div col end}}

=== V ===
{{div col|3}}
* [[Vahlberg]]
* [[Vahlbruch]]
* [[Vahlde]]
* [[Vallis Ambrae]]&lt;ref name=&quot;Ambra&quot;&gt;Latino de toponymo &quot;Ambra&quot; (Theodisce ''Emmer''), vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Vallis&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Tal?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum vocabulum ''T(h)al'' aut Theodiscum suffixum ''-t(h)al'' Latino vocabulo &quot;vallis-is&quot;] vertitur.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Emmerthal''; [[Saxonice]] ''Emmerdaal'')&lt;/small&gt;
* [[Vallis Augae]]&lt;ref name=&quot;SLH 1988&quot;&gt;Societas Latina Hannoverana (1988). ''Fasciculi geographici et historici: De parvis provinciis ditionis Hannoveranae et Schaumburgensis''. Hannoverae: Typis Exscripsit Libraria Scripturarum.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Auetal'')&lt;/small&gt;
* [[Vallis Claustra-Cella]]&lt;ref name=&quot;Conring 1730&quot;&gt;Conring, H. (1730). ''De Antiquitatibus Academicis Dissertationes Septem''. Officina Smeinkiana.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Clausthal-Zellerfeld''; [[Supraharthice]] ''Clasthol-Zallerfall'')&lt;/small&gt;
* [[Vallis Mimedensis]]&lt;ref name=&quot;Vallis&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Mimedensis&quot;&gt;Theodiscum hydronymicum praefixum ''Nieme-'' Latino gentilicio &quot;Mimedensis-e&quot; vertitur, quod ad flumen Mimede seu Mymede (Theodisce ''Nieme'') refertur. Quo de Latino hydronymo, vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B74-6/NOB%20IV%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20G%C3%B6ttingen.pdf?utm ''NOB IV Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) ''riuum, qui teutonice Mimede vocatur'' (...) ''riuum, qui toutonice Mymede vocatur'' (...) ''flumine Mimede'' (...) ''riuum, qui Mymede vocatur''  (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Niemetal'')&lt;/small&gt;
* [[Varel]] &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Varrel]]
* [[Vastorf]]
* [[Vechelde]]
* [[Velpke]]
* [[Veltheim (Ohe)]]
* [[Vetha]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Vechta''; [[Saxonice]] ''Vechte'')&lt;/small&gt;
* [[Via Paludis]]&lt;ref name=&quot;Via Paludis&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Moor?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum nominale praefixum ''Moor-'' Latino substantivo casu genetivo &quot;paludis&quot; (f.)] et [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Weg?wb=gross&amp;nr=2 Theodiscum nominale suffixum ''-weg'' Latino nomine &quot;via-ae&quot; (f.)] vertitur.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Moorweg'')&lt;/small&gt;
* [[Vicus Adelaidis]]&lt;ref name=&quot;ALF 2016&quot;&gt;Academia Latinitati Fovendae (2016). ''Commentarii Academiae Latinitati Fovendae: De novis parochiis et communibus Saxoniae Inferioris textus'' (Vol. XXIV). Romae: Herder.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Adelheidsdorf'')&lt;/small&gt;
* [[Vicus Vetus Hassicus]]&lt;ref name=&quot;Vicus Vetus Hassicus&quot;&gt;Vide [https://www.fallingrain.com/world/GM/06/Hessisch_Oldendorf.html?utm ''www.fallingrain''], ubi dicitur &quot;(...) '''Other (Latin) names: Vicus Vetus Hassicus,Vicus Vetus Hassicus,Hessisch-Oldendorf,Hessisch-Oldendorf''' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hessisch Oldendorf''; [[Saxonice]] ''Eolendörpe'')&lt;/small&gt;
* [[Vierden]]
* [[Vierhöfen]]
* [[Vildhusia]]&lt;ref name=&quot;Hofmannus&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Wildeshausen''; [[Saxonice]] ''Wilshusen'')&lt;/small&gt;
* [[Villa Cremilonis]]&lt;ref name=&quot;Meiborn III 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Cremlingen'')&lt;/small&gt;
* [[Vintlum]]&lt;ref name=&quot;Vintlum&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/schneverdingen-peter-und-paul/?utm ''Schneverdingen, Peter und Paul''], ubi dicitur &quot;(...) ''capella in honorem sancti Anthonii in villa Vintlo parrochie Snewerdinge'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Fintel'')&lt;/small&gt;
* [[Visbek]]
* [[Visselhövede]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Vögelsen]]
* [[Vollersode]]
* [[Voltlage]]
* [[Vorda Bremensis]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus N-Z&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bremervörde''; [[Saxonice]] ''Bremervöör'')&lt;/small&gt;
* [[Vordorf]]
* [[Vorwerk (Niedersachsen)|Vorwerk]]
* [[Vrees]]
{{div col end}}

=== W ===
{{div col|3}}
* [[Waake]]
* [[Waddeweitz]]
* [[Wagenfeld]]
* [[Wagenhoff]]
* [[Wahrenholz]]
* [[Walchum]]
* [[Walkenried]]
* [[Wallenhorst]] &lt;small&gt;commune sui iuris&lt;/small&gt;
* [[Wallmoden]]
* [[Walsrode]] &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Wangelnstedt]]
* [[Wangerland]]
* [[Wangerooge]]
* [[Wanna]]
* [[Warberg]]
* [[Wardenburg]]
* [[Warmsen]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Warmsen'')&lt;/small&gt;
* [[Warpe]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Warpe'')&lt;/small&gt;
* [[Wasbüttel]]
* [[Wathlingen]]
* [[Wedemark]] &lt;small&gt;commune sui iuris&lt;/small&gt;
* [[Weener]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Weenzen]]
* [[Wehrbleck]]
* [[Welle]]
* [[Wendeburg]]
* [[Wendisch Evern]]
* [[Wennigsen]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Wenngessen'')&lt;/small&gt;
* [[Wenzendorf]]
* [[Werdum]]
* [[Werlte]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Werpeloh]]
* [[Wesendorf]]
* [[Weste (Niedersachsen)|Weste]]
* [[Westergellersen]]
* [[Westerholt]]
* [[Westertimke]]
* [[Westerwalsede]]
* [[Westfeld (Niedersachsen)|Westfeld]]
* [[Westoverledingen]]
* [[Wetschen]]
* [[Wettrup]]
* [[Weyhausen]]
* [[Weyhe]] &lt;small&gt;commune sui iuris&lt;/small&gt;
* [[Wieda]]
* [[Wiedensahl]] &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt;
* [[Wiefelstede]]
* [[Wielen]]
* [[Wienhausen]]
* [[Wiesmoor]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Wietmarschen]]
* [[Wietze]]
* [[Wietzen]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Wietzen'')&lt;/small&gt;
* [[Wietzendorf]]
* [[Wilhelmshaven]] &lt;small&gt;[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Wilstedt]]
* [[Wilsum]]
* [[Wingst]]
* [[Winkelsett]]
* [[Winnigstedt]]
* [[Winsen (Aller)]] 
* [[Winsenia]]&lt;ref name=&quot;Büttner&quot;&gt;Büttner, D. S. (1710). ''Rudera Diluvii Testes, i.e. Zeichnung und Abbildung derer Columnarum Sceletonum''. Gottfried Zimmermann.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(ad [[Luya]]m&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Winsen'')&lt;/small&gt;
* [[Winzenburg]]
* [[Wippingen]]
* [[Wirdum]]
* [[Wischhafen]]
* [[Wistedt]]
* [[Witmundia]]&lt;ref&gt;E.g., [[Ioannes Luyts|Ioannis Luyts]] ''Introductio ad Geographiam novam et veterem'', Ultraiecti 1692, [https://books.google.fr/books?id=_o0YP3-9VTMC&amp;pg=PA281&amp;dq=Witmundia&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjShLT7vdDrAhVJw4sKHZLLCokQ6AEwAnoECAMQAg#v=onepage&amp;q=Witmundia&amp;f=false p. 281].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wittmund'')&lt;/small&gt;
* [[Wittingen]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Wittmar]]
* [[Wittorf]]
* [[Wohnste]]
* [[Wolfsburgum]]&lt;ref&gt;Vide nomini arcis: Samuel Pufendorfus, ''Commentariorum de rebus Suecicis libri XXVI'' {{Google Books|lV1PAAAAcAAJ|pag. 457 et 475}}, ''Nova Acta Eruditorum'' {{Google Books|eGFlITDJFSMC|pag. 487}}, Lipsiae, anno 1756, ac ''Itininerarium Thomae Carve, Tipperariensis'' ([https://archive.org/details/itinerariumthom00kerngoog/page/n182 pag. 108]).&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Wolfsburg''; [[Saxonice]] ''Wulfsborg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wolfsbuurich'')&lt;/small&gt;
* [[Wollbrandshausen]]
* [[Wollershausen]]
* [[Wölpinghausen]]
* [[Wolsdorf]]
* [[Woltersdorf (Wendland)|Woltersdorf]]
* [[Woltershausen]]
* [[Worde]]&lt;ref name=&quot;Worde&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/grossenwoerden/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''Hinricus rector ecclesie in Worde'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Großenwörden''; [[Saxonice]] ''Grootweurn'')&lt;/small&gt;
* [[Worpswede]]
* [[Wremen]]
* [[Wrestedt]]
* [[Wriedel]]
* [[Wulfsen]]
* [[Wulften ad Harthicos montes]]
* [[Wunstorf]] &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Wunsdörp'')&lt;/small&gt;
* [[Wurster Nordseeküste]]
* [[Wustrow (Saxonia Inferior)]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== Y ===
{{div col|3}}
* [[Ylsede]]&lt;ref name=&quot;Ylsede&quot;&gt;Vide [https://kleinilsede.hier-im-netz.de/historis.htm ''Historisches über Klein Ilsede''], ubi dicitur &quot;(...) minori ylsede (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Ilsede''; [[Saxonice]] ''Ilse'')&lt;/small&gt;
* [[Yppenerdhe]]&lt;ref name=&quot;Yppenerdhe&quot;&gt;Vide [https://www.gross-ippener.de/gemeinde/geschichte.html?utm ''Groß Ippene''], ubi dicitur &quot;(...) Parrochia Yppenerdhe (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Groß Ippener''; [[Saxonice]] ''Groot Ippner'')&lt;/small&gt;
* [[Ysinibutle]]&lt;ref name=&quot;Ysinibutle&quot;&gt;Vide [https://www.arcinsys.niedersachsen.de/arcinsys/showArchivalDescriptionDetails?archivalDescriptionId=5905372&amp;utm ''Arcinsys''], ubi dicitur &quot;(...) Isenbüttel, Kr. Gifhorn (Ysinibutle, Ysenebutle) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Isenbüttel'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== Z ===
{{div col|3}}
* [[Zernien]]
* [[Zetel]]
* [[Zeven]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Zorge]]
{{div col end}}

==Notae==
&lt;references /&gt;

[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris|!]]</text>
      <sha1>o6grok7e9jdk5ta6duucckxy7gqs7xi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Quintus Lutatius Catulus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>223110</id>
    <revision>
      <id>3996405</id>
      <parentid>3337430</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:38:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bibliographia */</comment>
      <origin>3996405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2684" sha1="7sbfphibpa95xv6ix7nzc9qg8pb88u3" xml:space="preserve">'''Quintus Lutatius Catulus''' (natus cicrca annum [[150 a.C.n.]], mortuus anno [[87 a.C.n.]] [[Roma]]e) vir publicus [[Imperium Romanum|Romanus]] fuit.

== De gente ==
Patri  nomen idem erat, matri Popillia. Ipse Lutatius ter uxorem duxit: primo Domitiam Ahenobarbam, quae mater erat [[Quintus Lutatius Catulus (consul 78 a.C.n.)|Quinti Lutatii Catuli]] [[consul]]is anni [[78 a.C.n.]], deinde Serviliam Caepionis, matrem Lutatiae, uxoris [[Quintus Hortensius Hortalus|Quinti Hortensii Hortali]] clari oratoris, postremo Claudiam, quacum annis [[103 a.C.n.]] ad usque mortem matrimonium duxit.

== Cursus honorum ==
Anno [[109 a.C.n.]] [[Sicilia (provincia Romana)|Siciliam]] provinciam [[praetor]] administravit. Ter frustra consulatum appetivit (annis 106 - 104 a. C.n.)&lt;ref&gt;[[Marcus Tullius Cicero]], ''[[pro Plancio]]'' 12&lt;/ref&gt;, deinde anno [[102 a.C.n.]] una cum [[Gaius Marius|Gaio Mario]] V summum magistratum adeptus est. Eo anno etsi [[Cimbri|Cimbros]] ab Italia arcere non potuit, hanc gentem anno sequente proconsul cum Mario die [[30 Iulii]] [[101 a.C.n.]] apud [[Vercellae|Vercellas]] vincere potuit. Victores mox de triumpho iurgabant&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''Marius'' 27,10; [[Valerius Maximus]] IX 12,4&lt;/ref&gt;. Anno [[100 a.C.n.]] [[Tribunus plebis|tribuno plebis]] [[Lucius Appuleius Saturninus|Lucio Appuleio Saturnino]] resistebat&lt;ref&gt;Marcus Tullius Cicero, ''Philippica'' VIII 15&lt;/ref&gt;.  Postquam Marius anno [[87 a.C.n.|87]] Romam expugnavit, Lutatius mortem sibi conscivit, ne supplicio afficeretur&lt;ref&gt;Marcus Tullius Cicero, ''de oratore'' III 9. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]] ''Bell. civ.'' I,342-343. [[Velleius Paterculus]] II,22.4. [[Diodorus Siculus]] 38.4.3. [[Plutarchus]], ''Marius'', 44.&lt;/ref&gt;. Sese ipse suffocavit dum carbones in camera  calce recenti inlita comburit.

== Plura legere si cupis ==.
*Gilles Sauron, &quot;[https://books.openedition.org/pur/53668 Un anticonformiste romain : Q. Lutatius Catulus, cos. 102 A. C.]&quot; in ''Allégorie, symbole : voies de dissidence ?
De l’Antiquité à la Renaissance'', Presses universitaires de Rennes, 2012: 61-74
* {{DNP|7|524|525|[3] L. Catulus, Q.|Gulielmus Kierdorf}}

== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references /&gt;&lt;/div&gt;

{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Lucius Aurelius Orestes (consul 103 a.C.n.)|Lucius Aurelius Orestes]] et [[Gaius Marius]] III|
annus= 102 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Gaius Marius|Gaio Mario]] V|
successores=[[Manius Aquillius (consul 101 a.C.n.)|Manius Aquillius]] et [[Gaius Marius]] V}}

{{Lifetime|saeculo 2 a.C.n.|87 a.C.n.|Lutatiua Catulus, Quintus}}
[[Categoria:Gens Lutatia|Catulus, Quintus]]
[[Categoria:Senatores]]
[[Categoria:Praetores Siciliae]]</text>
      <sha1>7sbfphibpa95xv6ix7nzc9qg8pb88u3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996406</id>
      <parentid>3996405</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:39:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Cursus honorum */</comment>
      <origin>3996406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2683" sha1="6gvtfh6qtb668o8x9xyq3hrj0b0czvk" xml:space="preserve">'''Quintus Lutatius Catulus''' (natus cicrca annum [[150 a.C.n.]], mortuus anno [[87 a.C.n.]] [[Roma]]e) vir publicus [[Imperium Romanum|Romanus]] fuit.

== De gente ==
Patri  nomen idem erat, matri Popillia. Ipse Lutatius ter uxorem duxit: primo Domitiam Ahenobarbam, quae mater erat [[Quintus Lutatius Catulus (consul 78 a.C.n.)|Quinti Lutatii Catuli]] [[consul]]is anni [[78 a.C.n.]], deinde Serviliam Caepionis, matrem Lutatiae, uxoris [[Quintus Hortensius Hortalus|Quinti Hortensii Hortali]] clari oratoris, postremo Claudiam, quacum annis [[103 a.C.n.]] ad usque mortem matrimonium duxit.

== Cursus honorum ==
Anno [[109 a.C.n.]] [[Sicilia (provincia Romana)|Siciliam]] provinciam [[praetor]] administravit. Ter frustra consulatum appetivit (annis 106 - 104 a. C.n.)&lt;ref&gt;[[Marcus Tullius Cicero]], ''[[pro Plancio]]'' 12&lt;/ref&gt;, deinde anno [[102 a.C.n.]] una cum [[Gaius Marius|Gaio Mario]] V summum magistratum adeptus est. Eo anno etsi [[Cimbri|Cimbros]] ab Italia arcere non potuit, hanc gentem anno sequente proconsul cum Mario die [[30 Iulii]] [[101 a.C.n.]] apud [[Vercellae|Vercellas]] vincere potuit. Victores mox de triumpho iurgabant&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''Marius'' 27,10; [[Valerius Maximus]] IX 12,4&lt;/ref&gt;. Anno [[100 a.C.n.]] [[Tribunus plebis|tribuno plebis]] [[Lucius Appuleius Saturninus|Lucio Appuleio Saturnino]] resistebat&lt;ref&gt;Marcus Tullius Cicero, ''Philippica'' VIII 15&lt;/ref&gt;.  Postquam Marius anno [[87 a.C.n.|87]] Romam expugnavit, Lutatius mortem sibi conscivit, ne supplicio afficeretur&lt;ref&gt;Marcus Tullius Cicero, ''de oratore'' III 9. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]] ''Bell. civ.'' I,342-343. [[Velleius Paterculus]] II,22.4. [[Diodorus Siculus]] 38.4.3. [[Plutarchus]], ''Marius'', 44.&lt;/ref&gt;. Sese ipse suffocavit dum carbones in camera  calce recenti inlita comburit.

== Plura legere si cupis ==
*Gilles Sauron, &quot;[https://books.openedition.org/pur/53668 Un anticonformiste romain : Q. Lutatius Catulus, cos. 102 A. C.]&quot; in ''Allégorie, symbole : voies de dissidence ?
De l’Antiquité à la Renaissance'', Presses universitaires de Rennes, 2012: 61-74
* {{DNP|7|524|525|[3] L. Catulus, Q.|Gulielmus Kierdorf}}

== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references /&gt;&lt;/div&gt;

{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Lucius Aurelius Orestes (consul 103 a.C.n.)|Lucius Aurelius Orestes]] et [[Gaius Marius]] III|
annus= 102 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Gaius Marius|Gaio Mario]] V|
successores=[[Manius Aquillius (consul 101 a.C.n.)|Manius Aquillius]] et [[Gaius Marius]] V}}

{{Lifetime|saeculo 2 a.C.n.|87 a.C.n.|Lutatiua Catulus, Quintus}}
[[Categoria:Gens Lutatia|Catulus, Quintus]]
[[Categoria:Senatores]]
[[Categoria:Praetores Siciliae]]</text>
      <sha1>6gvtfh6qtb668o8x9xyq3hrj0b0czvk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996407</id>
      <parentid>3996406</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:39:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Plura legere si cupis */</comment>
      <origin>3996407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2683" sha1="cjm4atgm17upkgwgsxmchg4fu8l7w33" xml:space="preserve">'''Quintus Lutatius Catulus''' (natus cicrca annum [[150 a.C.n.]], mortuus anno [[87 a.C.n.]] [[Roma]]e) vir publicus [[Imperium Romanum|Romanus]] fuit.

== De gente ==
Patri  nomen idem erat, matri Popillia. Ipse Lutatius ter uxorem duxit: primo Domitiam Ahenobarbam, quae mater erat [[Quintus Lutatius Catulus (consul 78 a.C.n.)|Quinti Lutatii Catuli]] [[consul]]is anni [[78 a.C.n.]], deinde Serviliam Caepionis, matrem Lutatiae, uxoris [[Quintus Hortensius Hortalus|Quinti Hortensii Hortali]] clari oratoris, postremo Claudiam, quacum annis [[103 a.C.n.]] ad usque mortem matrimonium duxit.

== Cursus honorum ==
Anno [[109 a.C.n.]] [[Sicilia (provincia Romana)|Siciliam]] provinciam [[praetor]] administravit. Ter frustra consulatum appetivit (annis 106 - 104 a. C.n.)&lt;ref&gt;[[Marcus Tullius Cicero]], ''[[pro Plancio]]'' 12&lt;/ref&gt;, deinde anno [[102 a.C.n.]] una cum [[Gaius Marius|Gaio Mario]] V summum magistratum adeptus est. Eo anno etsi [[Cimbri|Cimbros]] ab Italia arcere non potuit, hanc gentem anno sequente proconsul cum Mario die [[30 Iulii]] [[101 a.C.n.]] apud [[Vercellae|Vercellas]] vincere potuit. Victores mox de triumpho iurgabant&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''Marius'' 27,10; [[Valerius Maximus]] IX 12,4&lt;/ref&gt;. Anno [[100 a.C.n.]] [[Tribunus plebis|tribuno plebis]] [[Lucius Appuleius Saturninus|Lucio Appuleio Saturnino]] resistebat&lt;ref&gt;Marcus Tullius Cicero, ''Philippica'' VIII 15&lt;/ref&gt;.  Postquam Marius anno [[87 a.C.n.|87]] Romam expugnavit, Lutatius mortem sibi conscivit, ne supplicio afficeretur&lt;ref&gt;Marcus Tullius Cicero, ''de oratore'' III 9. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]] ''Bell. civ.'' I,342-343. [[Velleius Paterculus]] II,22.4. [[Diodorus Siculus]] 38.4.3. [[Plutarchus]], ''Marius'', 44.&lt;/ref&gt;. Sese ipse suffocavit dum carbones in camera  calce recenti inlita comburit.

== Plura legere si cupis ==
*Gilles Sauron, &quot;[https://books.openedition.org/pur/53668 Un anticonformiste romain : Q. Lutatius Catulus, cos. 102 A. C.]&quot; in ''Allégorie, symbole : voies de dissidence ? De l’Antiquité à la Renaissance'', Presses universitaires de Rennes, 2012: 61-74
* {{DNP|7|524|525|[3] L. Catulus, Q.|Gulielmus Kierdorf}}

== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references /&gt;&lt;/div&gt;

{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Lucius Aurelius Orestes (consul 103 a.C.n.)|Lucius Aurelius Orestes]] et [[Gaius Marius]] III|
annus= 102 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Gaius Marius|Gaio Mario]] V|
successores=[[Manius Aquillius (consul 101 a.C.n.)|Manius Aquillius]] et [[Gaius Marius]] V}}

{{Lifetime|saeculo 2 a.C.n.|87 a.C.n.|Lutatiua Catulus, Quintus}}
[[Categoria:Gens Lutatia|Catulus, Quintus]]
[[Categoria:Senatores]]
[[Categoria:Praetores Siciliae]]</text>
      <sha1>cjm4atgm17upkgwgsxmchg4fu8l7w33</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Daniel Brélaz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>229482</id>
    <revision>
      <id>3996567</id>
      <parentid>2852319</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T11:38:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="638" sha1="5ux7fqah5oxch3wxihmby62y6ox5640" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}
'''Daniel Brélaz''' (natus [[Lausonium| Lausonii]] die [[4 Ianuarii]] [[1950]] ibidemque [[8 Decembris]] [[2025]] mortuus) est  
politicus [[Helvetia|Helveticus]] [[Factio Viridis Helvetiae | Factionis Viridis Helveticae]], ab anno [[2001]] Lausonii praefectus urbis est et ab anno [[2007]] usque ad annum [[2011]] etiam legatus apud [[Consilium Nationale]] fuit. 

== Nexus externus == 

*[http://www.parlament.ch/D/Suche/Seiten/biografie.aspx?biografie_id=724De Daniele Brelaz] apud  Consilii Nationalis paginam 

{{bio-stipula}} 

{{Anni vitae|1950|2025|Brelaz, Daniel}} 
[[Categoria:Politici Helvetiae]]</text>
      <sha1>5ux7fqah5oxch3wxihmby62y6ox5640</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jafar Panahi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>230492</id>
    <revision>
      <id>3996519</id>
      <parentid>3940359</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T03:58:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LilyKitty</username>
        <id>18316</id>
      </contributor>
      <comment>de Praemio Sachrov anno 2012</comment>
      <origin>3996519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="952" sha1="iwn0ryedg7vfw5sgfn7m66xusbshcw4" xml:space="preserve">{{Movenda|Diafarus Panahi}}
{{Capsa hominis Vicidata}}

'''Diafarus Panahi''', vulgo ''Jafar Panahi'' ([[Persice]] ‏جعفر پناهی, natus in [[Mianeh]] die [[11 Iulii]] [[1960]]), est [[moderator cinematographicus]] [[Irania|Iranianus]]. Panahi patriae suae administrationis adversarius est et iudiciorum suorum contra regimen [[carcer]]is damnatus est. Pellicula eius ''[[Taxi (2015)|Taxi]]'' praemium primum anno [[2015]] ''[[Internationale Filmfestspiele Berlin]]'' consecuta est; quod autem praemium ab eius nepote acceptum est, quia Panahi ex [[Irania]] exire non potuit.

Et anno [[2012]], [[Praemium Sacharov]] accepit.&lt;ref&gt;[https://www.europarl.europa/eu/sakharovprize/en/laureates/2011-2020 Sakharov Prize 2011-2020]&lt;/ref&gt;
== Notae ==
&lt;references/&gt;
== Nexus externi ==
{{Communia|Jafar Panahi|Diafarum Panahi}}
* {{Imdb name|0070159}}

{{bio-stipula}}

{{Lifetime|1960||Panahi, Jafar}}
[[Categoria:Moderatores cinematographici Iraniae]]</text>
      <sha1>iwn0ryedg7vfw5sgfn7m66xusbshcw4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996521</id>
      <parentid>3996519</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T04:08:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bartholomite</username>
        <id>116968</id>
      </contributor>
      <origin>3996521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1286" sha1="7pn75pc1sgbnin9j21ebpn1iaxnkstc" xml:space="preserve">{{Movenda|Diafarus Panahi}}
{{Capsa hominis Vicidatorum}}

{{res|Diafarus Panahi}} ([[Persice]] ‏جعفر پناهی, ''Jafar Panahi''; natus in [[Mianeh]] die [[11 Iulii]] [[1960]]) est [[moderator cinematographicus]] [[Irania|Iranianus]]. Panahi patriae suae administrationis adversarius est et iudiciorum suorum contra regimen [[carcer]]is damnatus est. Pellicula eius ''[[Taxi (2015)|Taxi]]'' praemium primum anno [[2015]] ''[[Internationale Filmfestspiele Berlin]]'' consecuta est; quod autem praemium ab eius nepote acceptum est, quia Panahi ex [[Irania]] exire non potuit.

Et anno [[2012]], [[Praemium Sacharov]] accepit.&lt;ref&gt;[https://www.europarl.europa/eu/sakharovprize/en/laureates/2011-2020 Sakharov Prize 2011-2020]&lt;/ref&gt;

== Bibliographia ==
* Dabashi, Hamidus (2007). ''Masters &amp; masterpieces of Iranian cinema''. Vasingtoniae: Mage Publishers. ISBN 978-0-934211-85-7. {{ling|Anglice}}
* Dolin, Antonius (2023). ''Акт неповиновения: Фильмы Джафара Панахи''. ISBN 978-9934-23-818-5. {{ling|Russice}}

== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Nexus externi ==
{{Communia|Jafar Panahi|Diafarum Panahi}}
* {{Imdb name|0070159|Diafaro Panahi}}

{{bio-stipula}}

{{Anni vitae|1960||Panahi, Diafarus}}
[[Categoria:Moderatores cinematographici Iraniae]]</text>
      <sha1>7pn75pc1sgbnin9j21ebpn1iaxnkstc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alexander Sassu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>231791</id>
    <revision>
      <id>3996536</id>
      <parentid>3768095</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T09:45:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <comment>/* Notae */</comment>
      <origin>3996536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1773" sha1="raeulybygl0uino050d7bd60hiazshz" xml:space="preserve">{{capsa hominis Vicidata}}
'''Alexander''' (Dacoromanice ''Alexandru'') '''Sassu''' (natus [[Bucaresta]]e die [[26 Octobris]] [[1955]]; mortuus die [[25 Septembris]] [[2021]]) fuit [[machinator]], diurnarius, et [[vir publicus]] [[Romania|Dacoromanicus]].

== Munus ==
Sassu apud [[Universitas Polytechnica Bucarestensis|Universitatem Polytechnicam Bucarestensem]] [[mechanica]]e studebat atque machinator factus est. Annis ab [[2007]] ad [[2010]] director [[Societas Dacoromanica Televisionis|Societatis Dacoromanicae Televisionis]] (TVR) erat. Anno [[2013]] director generalis portalis nuntiorum &quot;money.ro&quot; factus est.&lt;ref&gt;[http://www.paginademedia.ro/2013/02/tatulici-alexandru-sassu-numit-la-money-ro-de-noii-investitori/ paginademedia.ro die 19 Februarii 2013]&lt;/ref&gt;

== Cursus honorum ==
Sassu, sodalis [[Factio democratica (Romania)|Factionis Democraticae]] (PD), ab anno [[1992]] ad annum [[2004]] legatus ad [[Camera Legatorum Romaniae|Cameram Legatorum Romaniae]] fuit. A die [[17 Aprilis]] [[1998]] ad usque [[22 Decembris]] [[1999]] in consilio ministrorum [[Radu Vasile]] minister relationum cum parlamento erat.

== Familia ==
Sassu uxorem duxit atque duos liberos habuit.

== Nexus externi ==
* [https://web.archive.org/web/20160306192515/http://www.cdep.ro/pls/parlam/structura.mp?idm=268&amp;leg=2000&amp;cam=2 Data apud situm interretialem Camerae Legatorum Romaniae]

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{Ministri relationum cum parlamento Romanici}}
{{Ministri Romanici Vasile}}

{{Lifetime|1955|2021|Sassu, Alexandru}}
[[Categoria:Alumni Scholae et Universitatis Polytechnicae Bucarestensis]]
[[Categoria:Diurnarii Romaniae]]
[[Categoria:Legati Camerae Legatorum Romaniae]]
[[Categoria:Machinatores Romaniae]]
[[Categoria:Ministri relationum cum parlamento Romaniae]]</text>
      <sha1>raeulybygl0uino050d7bd60hiazshz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Circulus Ammerlandensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>239135</id>
    <revision>
      <id>3996484</id>
      <parentid>3981035</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T00:47:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3996484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2719" sha1="805c70dudr36l6mtu7rzvs4kl6o4e0i" xml:space="preserve">{{Capsa subdivisionis Vicidata}}

[[Fasciculus:Municipalities in WST.svg|thumb|Communia in circulo Ammerlandensi.]]
'''Circulus Ammerlandensis'''&lt;ref name=&quot;Egli 1893&quot;&gt;Egli, J. J. (1893). ''Nomina Geographica: Sprach- und Sacherklärung von 42000 Geographischen Namen aller Erdräume''. [[Lipsia]]e: Friedrich Brandstetter.&lt;/ref&gt; (Germanice ''Landkreis Ammerland''), nunc pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1933]] conditus est et ad annum [[1946]] ad [[Ducatus Oldenburgensis|Liberam Civitatem Oldenburgensem]] pertinuit et deinde ad Saxoniam Inferiorem. Caput circuli urbs [[Locus Occidentalis (Saxonia Inferior)|Locus Occidentalis]] est.

== De rebus gestis ==
Circulus anno [[1933]] nomine &quot;magistratus Ammerlandensis&quot; (''Amt Ammerland'') conditus est et ab anno [[1939]] &quot;Circulus Ammerlandensis&quot; nominatus est. Anno [[1946]] ad cum toto civitate Oldenburgensi ad Saxoniam Inferiorem transiit. Anno [[1938]] et [[1974]] numerus communium in circulo alteratus est. Annis [[1977]] ad usque [[1980]], cum [[Circulus Frisicus]] dissolutus est, [[Bochorna (Circulus Frisicus)|Bochorna]], [[Varel]] atque [[Zetel]] communia ad Circulum Ammerlandensem pertinuerunt.

== Communia circuli ==
Haec sunt hodie communia huius circuli:

* [[Apenum]]&lt;ref name=&quot;Baring 1746&quot;&gt;Baring, E. (1746). ''Succincta Hannoverae et ditionum vicinarum Notitia Historica: De antiquis pagis, ditionibus, gigerictis et parochiis ubi de Amelinghusio agitur''. Hanoverae: Typis Nicolae Försteri.&lt;/ref&gt; (11.077)
* [[Aquae Zwischenahnenses]]&lt;ref name=&quot;Statisitakamt Nord 2025&quot;&gt;Statistikamt Nord (Editio Latina). ''Catalogus Urbium et Communium Germaniae''. Hamburgi, 2025.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Bad Zwischenahn''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Twiskenoan'' seu ''Boad Twiskenoan''; [[Saxonice]] ''Twüschenahn'') (27.866 incolae)
* [[Edewechte]]&lt;ref name=&quot;Berger 2012&quot;&gt;Berger, D. (2012). ''Edewecht''. In ''Deutsches Ortsnamenbuch''. Walter de Gruyter.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Edewecht''; [[Saxonice]] ''Erwech''; historice ''Adewacht'') (21.291)
* [[Locus Occidentalis (Saxonia Inferior)|Locus Occidentalis]] (caput circuli, 21.919)
* [[Rastedensis Vicus]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Rastede''; [[Saxonice]] ''Raastäe'' seu ''Raas'') (21.259)
* [[Wiefelstede]] (15.453)

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]

== Nexus externi ==
{{commonscat|Landkreis Ammerland|Circulum Ammerlandensem}}
* [http://www.ammerland.de/ Pagina officialis]

{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}

{{geo-stipula}}

[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris|Circulus Ammerlandensis]]
[[Categoria:Constituta 1933]]</text>
      <sha1>805c70dudr36l6mtu7rzvs4kl6o4e0i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rastedensis Vicus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>239370</id>
    <revision>
      <id>3996461</id>
      <parentid>3505789</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T22:53:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Cyprianus Marcus movit paginam [[Rastede]] ad [[Rastedensis Vicus]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam</comment>
      <origin>3505789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1398" sha1="jg9e317lg345j8r17nfh7kej5jivuof" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}

[[Fasciculus:Kirche_rastede.jpg|thumb|left|Ecclesia Sancti Ulrici in Rastede sita]]
[[Fasciculus:Rastede_Palais.JPG|thumb|left|Palatium Rastede]]
'''Rastede''' est commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Paludosoterrensis|Circuli Paludosoterrensis]]. Ad Rastede [[vicus|vici]] Rastede I et II, Leuchtenburg, Hostemost, Südende I et II, Kleibrok, Delfshausen, Kleinenfelde, Neusüdende I et II, Hankhausen I et II, Loy, Lehmdermoor, Barghorn, Wahnbek, Ipwege, Ipwegermoor, Hahn-Lehmden, Nethen, Bekhausen, Wapeldorf, Heubült, Rastederberg atque Liethe pertinent.

== Historia ==
Rastede vicus anno [[1059]] primo in actis descriptum est, quo anno ecclesia Sancti Ulrici aedificata est. Circa ab anno [[1400]] Rastede a comitibus [[Ducatus Oldenburgensis|Oldenburgensibus]] regnatum est. Qui ductus annis 1667 ad usque 1773 ad [[Dania]]m pertinuit. Annis [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum]] pertinuit. Ab anno [[1815]] Rastede iterum ad Magnum Ducatum Oldenburgensem traditum est, qui post annum [[1918]] res publica factus est. Anno [[1933]] Rastede pars novi Circuli Paludosoterrensis factum est. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem terram nuper conditam pertinet.

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat}}
* [http://www.rastede.de/ www.rastede.de]

[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 11]]</text>
      <sha1>jg9e317lg345j8r17nfh7kej5jivuof</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996465</id>
      <parentid>3996461</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T22:58:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3996465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1559" sha1="0sx1ntpectuqk7b7qrpfvbhoisk3ywl" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}

[[Fasciculus:Kirche_rastede.jpg|thumb|left|Ecclesia Sancti Ulrici Rastedensi Vico sita.]]
[[Fasciculus:Rastede_Palais.JPG|thumb|left|Palatium Rastedense.]]
'''Rastedensis Vicus'''&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Rastede''; [[Saxonice]] ''Raastäe'' seu ''Raas'') est commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Ammerlandensis|Circuli Ammerlandensis]]. Ad Rastedensem Vicum [[vicus|vici]] Rastede I et II, Leuchtenburg, Hostemost, Südende I et II, Kleibrok, Delfshausen, Kleinenfelde, Neusüdende I et II, Hankhausen I et II, Loy, Lehmdermoor, Barghorn, Wahnbek, Ipwege, Ipwegermoor, Hahn-Lehmden, Nethen, Bekhausen, Wapeldorf, Heubült, Rastederberg atque Liethe pertinent.

== Historia ==
Rastedensis Vicus anno [[1059]] primo in actis descriptus est, quo anno ecclesia Sancti Ulrici aedificata est. Circa ab anno [[1400]] Rastedensis Vicus a comitibus [[Ducatus Oldenburgensis|Oldenburgensibus]] regnatus est. Qui ductus annis 1667 ad usque 1773 ad [[Dania]]m pertinuit. Annis [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum]] pertinuit. Ab anno [[1815]] Rastedensis Vicus iterum ad Magnum Ducatum Oldenburgensem traditus est, qui post annum [[1918]] res publica factus est. Anno [[1933]] Rastedensis Vicus pars novi Circuli Ammerlandensis factus est. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem terram nuper conditam pertinet.

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat}}
* [http://www.rastede.de/ www.rastede.de]

[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 11]]</text>
      <sha1>0sx1ntpectuqk7b7qrpfvbhoisk3ywl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996479</id>
      <parentid>3996465</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T00:43:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3996479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10351" sha1="r5dko0d439tguy0dh2hr5bb8302dlr9" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}

[[Fasciculus:Kirche_rastede.jpg|thumb|left|Ecclesia Sancti Ulrici Rastedensi Vico sita.]]
[[Fasciculus:Rastede_Palais.JPG|thumb|left|Palatium Rastedense.]]
'''Rastedensis Vicus'''&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; seu '''Rastede'''&lt;ref name=&quot;Nethene&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Rastede''; [[Saxonice]] ''Raastäe'' seu ''Raas'') est commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Ammerlandensis|Circuli Ammerlandensis]]. Ad Rastedensem Vicum [[vicus|vici]] [[Barghornium]]&lt;ref name=&quot;-hornium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-horn(e)(n)'' aut ''-hoorn'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-hornium-i&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ahornium (Badenia-Virtembergia)|Ahornium Badense Birtembergense]] ac [[Ahornium (Coburgum)|Ahornium Coburgense]] apud [https://www.alvin-portal.org/alvin/attachment/document/alvin-record:564985/ATTACHMENT-0004.pdf ''Kennel von Silvalacus'']; [[Nonnenhornium]] apud ''Hermanni Conringii Censura diplomatis quod Ludovico imperatori fert acceptum coenobium Lindauiense''; [[Weissenhornium]] apud [https://mateo.uni-mannheim.de/camenahist/pareus1/Pareus_historia.html ''DANIELIS PAREI HISTORIA BAVARICO- PALATINA'']; et [[Braunshornium]] apud ''Erläuterungen zum geschichtlichen Atlas der Rheinprovinz: Die Karte von 1789''.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Barghorn''), [[Bigendebiki]]&lt;ref name=&quot;Bigendebiki&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/wikiling/index.php?f=lemmaFull&amp;langType=reviews&amp;lemmaID=2586&amp;utm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur &quot;(...) '''Bekhausen''', 11. Jh., bei Rastede bei Oldenburg, pag. Ammiri, F1-449 ### Bigendebiki, (...)&quot;.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Bekhausen''), [[Delfshusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Delfshausen''), [[Finis Australis Primus]]&lt;ref name=&quot;Finis&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Ende?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum suffixum ''-ende'' Latino substantivo &quot;finis-is&quot; vertitur.]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Australis&quot;&gt;Latinum adiectivum [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/s%C3%BCdlich?wb=gross&amp;nr=4 &quot;australis-e&quot;]  Theodiscum praefixum aut vocabulum  ''Süd(-)'' vertit.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;I&quot;/&gt; (Theodisce ''Südende I''), [[Finis Australis Secundus]]&lt;ref name=&quot;Finis&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Australis&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;II&quot;/&gt; (Theodisce ''Südende II''), [[Hana (Rastedensis Vicus)|Hana]]&lt;ref name=&quot;Hana&quot;&gt;Lappenberg, J. M. (1854). Die ältesten Rasteder Jahrbücher. En H. G. Ehrentraut (Ed.), ''Friesisches Archiv: Beiträge zur Geschichte der Friesen und ihrer Sprache, auch der Grafschaften Oldenburg und Delmenhorst'' (Vol. 2, p. 228–289). Oldenburgi.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Hahn''), [[Hankhusa Prima]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;I&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/primus?wb=gross&amp;nr=3 Theodiscum ordinale ''I'' Latino &quot;primus-a-um&quot;] vertitur.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Hankhausen I''), [[Hankhusa Secunda]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;II&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/secundus?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscus numerus ordinalis ''II'' Latino &quot;Secundus-a-um&quot; vertitur].&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Hankhausen II''), [[Heubült]] (Theodisce ''Heubült''), [[Hostemostum]]&lt;ref name=&quot;-ost&quot;&gt;Germanica cum terminatione ''-ost'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-ostum-i&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-ost''' : -''ostum'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Hostemost''), [[Ipwega]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Ipwege''), [[Kleibruchium]]&lt;ref name=&quot;-bruchium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-bruch'' seu ''-broich'' seu ''-brok'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-bruchium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Horbruchium]] ac [[Mosbruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus|indice urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]]; [[Legebruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index communium Brandenburgi|indice communium Brandenburgi]]; [[Grevenbruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index communium Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae|indice communium Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae]].&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Kleibrok''), [[Kleinenfelda]]&lt;ref name=&quot;-felda&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-felda-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Kleinenfelde''), [[Lehmda]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Lehmden''), [[Leuchtenburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Leuchtenburg''), [[Lietha]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; (Theodisce ''Liethe''), [[Loyge]]&lt;ref name=&quot;Loyge&quot;&gt;Vide [https://www.ms-visucom.de/cgi-bin/ebidat.pl?id=6214&amp;utm ''EBIDAT - Die Burgendatenbank''], ubi dicitur &quot;(...) In der Gründungsurkunde der St. Ulrichskirche in Rastede aus dem Jahr 1059 wird der Ort &quot;Loyge&quot; erwähnt (...)&quot;.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Loy''), [[Mons Rastedensis]]&lt;ref name=&quot;Mons Rastedensis&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Berg?wb=gross&amp;nr=1 Vocabulum Latinum &quot;mons, montis&quot; Theodiscum suffixum -berg]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Rastedensis&quot;&gt;Theodiscum gentilicium praefixum ''Rasteder-'' Latino gentilicio &quot;Rastedensis-e&quot; vertitur, quod ad [[Rastede]] (Theodisce ''Rastede'') refertur. Quo de gentilicio, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Rastederberg''),  [[Nethene]]&lt;ref name=&quot;Nethene&quot;&gt;Vide [https://www.offizialat-vechta.de/fileadmin/user_upload/Download/DasOffi/Archiv/Urkundenbuch_Suedoldenburg.pdf?utm ''Urkundenbuch Suedoldenburg''], ubi dicitur &quot;(...)  Ecclesie in Rastede proprietatem domus vnius in Nethene duos mansus (...)&quot;.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Nethen''), [[Novus Finis Australis Primus]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Neu?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum adiectivum aut praefixum ''Neu(-)'' Latino adiectivo &quot;novus-a-um&quot;] vertitur.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Finis&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Australis&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;I&quot;/&gt; (Theodisce ''Neusüdende I''), [[Novus Finis Australis Secundus]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Finis&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Australis&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;II&quot;/&gt; (Theodisce ''Neusüdende II''), [[Palus Ipwegensis]]&lt;ref name=&quot;-moor&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Moor?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum nominale suffixum ''-moor'' Latino substantivo &quot;palus paludis&quot; (f.)].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ipwegensis&quot;&gt;Theodiscum gentilicium praefixum ''Ipweger-'' Latino gentilicio &quot;Ipwegensis-e&quot; vertitur, quod ad [[Ipwega]]m (Theodisce ''Ipwege'') refertur.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Ipwegermoor''), [[Palus Lehmdensis]]&lt;ref name=&quot;-moor&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lehmdensis&quot;&gt;Theodiscum gentilicium praefixum ''Lehmder-'' Latino gentilicio &quot;Lehmdensis-e&quot; vertitur, quod ad [[Lehmda]]m (Theodisce ''Lehmden'') refertur.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Lehmdermoor''), [[Rastede Primum]]&lt;ref name=&quot;Nethene&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;I&quot;/&gt; (Theodisce ''Rastede I''), [[Rastede Secundum]]&lt;ref name=&quot;Nethene&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;II&quot;/&gt; (Theodisce ''Rastede II''), [[Wahnbiki]]&lt;ref name=&quot;-biki&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-be(c)k'' seu ''-beek'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-biki-orum&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Aesebiki]], [[Asbiki]], [[Beverbiki]], [[Gledabiki]], [[Goltbiki]], [[Sannanabiki]], [[Trobiki]], [[Walbeka|Walbiki]], [[Winesbiki]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Wahnbek'') atque [[Wapeldorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Wapeldorf'') pertinent.

== Historia ==
Rastedensis Vicus anno [[1059]] primo in actis descriptus est, quo anno ecclesia Sancti Ulrici aedificata est. Circa ab anno [[1400]] Rastedensis Vicus a comitibus [[Ducatus Oldenburgensis|Oldenburgensibus]] regnatus est. Qui ductus annis 1667 ad usque 1773 ad [[Dania]]m pertinuit. Annis [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum]] pertinuit. Ab anno [[1815]] Rastedensis Vicus iterum ad Magnum Ducatum Oldenburgensem traditus est, qui post annum [[1918]] res publica factus est. Anno [[1933]] Rastedensis Vicus pars novi Circuli Ammerlandensis factus est. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem terram nuper conditam pertinet.

==Notae==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Rastede|Rastedensem Vicum}}
* [http://www.rastede.de/ www.rastede.de]

[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 11]]</text>
      <sha1>r5dko0d439tguy0dh2hr5bb8302dlr9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>David Melnick</title>
    <ns>0</ns>
    <id>242314</id>
    <revision>
      <id>3996570</id>
      <parentid>3714980</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T11:42:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2832" sha1="5v7xi6rnq2b1zq4bnldk4k902w68bi9" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}
'''David Melnick''' (natus [[1938]] et [[2022]] mortuus) est [[poesis Civitatum Foederatarum|poeta Americanus]], [[poetae linguae|poeta linguae]] late habitus. Qui quattuor [[liber|libros]] [[poesis|poematum]] edidit: ''Eclogs'' (1972), ''Pcoet'' (1975), ''Men in Aida'' (1983), et ''A Pin's Fee.'' Excerpta ex ''Pcoet'' et ''[[Men in Aida]]'' in [[liber|libro]] ''In the American Tree,'' [[anthologia]] a Ron Silliman edito, apparuerunt. ''Pcoet'' est congeries poematum brevium ut videntur in ineptias conversorum, stilus scribendi haud [[lingua Anglica|Anglicae]] similis; exempli gratia, poema quinquagensimum octavum:&lt;ref&gt;Mark Scroggins, [http://kulturindustrie.blogspot.com/2005/04/david-melnick-pcoet.html &quot;There Is No Wealth but Life,&quot;] in [[blog]] ''Culture Industry,'' 20 Aprilis 2005.&lt;/ref&gt;

::o hawero
::rrno pori &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; od bno

::mrmdly is

::shig weit yxzaaana y-
::po

::cgot ghuin, &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; it 7

::shig kulkk
::n xprty off wiqap

:::::oegi boyy

''Men in Aida'' est [[Anglice|Anglica]] primi [[liber|libri]] [[Homerus|Homeri]] [[Ilias|Iliadis]] [[translatio homophonica]] quasi mimicam [[thermae|balneorum]] scaenam depingens, [[homophylophilia|homoeroticas]]&lt;!--nexus in en:homosexualitas in Graecia antiqua--&gt; [[cultura]]e [[Graecia antiqua|Graeciae antiquae]] proprietates attingens.&lt;ref&gt;Perelman 1996:[http://books.google.com/books?id=b2ngcq61tcMC&amp;pg=PA24&amp;lpg=PA24&amp;dq=%22Men+in+Aida%22&amp;source=bl&amp;ots=G_40-0kY3n&amp;sig=sIx41Db1Yiiodus_E8Z1ARElwtQ&amp;hl=en&amp;ei=BXMzS6_1KIT6nAft7qnrCA&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=8&amp;ved=0CCIQ6AEwBw#v=onepage&amp;q=%22Men%20in%20Aida%22&amp;f=false 24].&lt;/ref&gt; 

==Notae==
&lt;references/&gt;
 
==Bibliographia==
*Melnick, David. [[1972]]. ''Eclogs.'' Ithacae Novi Eboraci: Ithaca House. ISBN 0878860142.
*Melnick, David. [[1975]]. ''Pcoet.''
*Melnick, David. [[1983]]. ''Men in Aida.'' Berkeleiae: Tuumba Press
*Melnick, David. ''A Pin's Fee''
*Perelman, Bob. [[1996]]. ''The Marginalization of Poetry: Language Writing and Literary History.'' Princetoniae Novae Caesareae: Princeton University Press. ISBN 9780691021386. OCLC 185423402.

==Nexus externi==
*[https://web.archive.org/web/20120711151230/http://english.utah.edu/eclipse/projects/ECLOGS/eclogs.html ''Eclogs,''] english.utah.edu
*[https://web.archive.org/web/20080102222822/http://english.utah.edu/eclipse/projects/AIDA/aida.html ''Men in Aida,'' liber 1,] english.utah.edu
*[https://web.archive.org/web/20070921142820/http://english.utah.edu/eclipse/projects/MenInAida/title.html ''Men in Aida,'', liber 2,] english.utah.edu
*[http://www.columbia.edu/%7Ejj20/melnick.htm ''A Pin's Fee,''] www.columbia.edu

{{anni vitae|1938|2022|Melnick, David}}

[[Categoria:Incolae Californiae]]
[[Categoria:Poetae Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Poetae linguae]]</text>
      <sha1>5v7xi6rnq2b1zq4bnldk4k902w68bi9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schola Dei</title>
    <ns>0</ns>
    <id>244436</id>
    <revision>
      <id>3996476</id>
      <parentid>3991674</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T00:21:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3996476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13174" sha1="a16sow14g5aw1h7ro0gsogt87z3km86" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}

[[Fasciculus:ChurchOchtelbur.JPG|thumb|left|Ecclesia in vico Ochtelbure.]]
'''Schola Dei'''&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus N-Z&quot;&gt;[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&amp;cq=M%C3%BCnchen&amp;lang=de ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ihlow''; [[Saxonice]] ''Ihl'') est commune [[Circulus Auriacum|circuli Auriaci]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}&lt;/ref&gt; in [[Frisia orientalis|Frisia Orientali]] in [[Saxonia Inferior]]e situm.

==Communis partes==
Schola Dei dividitur in pagos&lt;ref name=&quot;Ortschaft&quot;&gt;[https://deu2lat.de-academic.com/15088/Ortschaft?utm Theodiscum vocabulum ''Ortschaft'' Latino &quot;pagus-i&quot; verti solet].&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Ortschaften'') qui vicissim in vicos aut partes (Theodisce ''Ortsteilen'') dividuntur. Haec divisio inferiore in tabula monstratur:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Pagus (Latine) !! Pagus (Theodisce) !! Numerus incolarum !! Vici
|-
| [[Arenae Orientales]]&lt;ref name=&quot;Arenae Orientales&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/orientalis?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum praefixum ''Oster-'' Latino adiectivo plurali femenino  &quot;orientales&quot;] et [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Sand?wb=gross&amp;nr=2 Theodiscum suffixum plurali ''-sander'' Latino substantivo plurali &quot;arenae&quot; vertitur.]&lt;/ref&gt; || ''Ostersander'' ||style=&quot;text-align:center&quot;| 815 || [[Weena]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Weene'')
|-
| [[Barsteda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; || ''Barstede'' ||style=&quot;text-align:center&quot;|333 || –
|-
| [[Bonxtum]]&lt;ref name=&quot;Bonxtum&quot;&gt;Vide [https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/drwOstfrUrkunde1878/0801/image,text_ocr ''Heidelberg historic literature-digitized''], ubi dicitur &quot;(...) Bonxtum s. Bangstede (...)&quot;.&lt;/ref&gt; || ''Bangstede'' ||style=&quot;text-align:center&quot;| 351 || –
|-
| [[Cornu Scholadeianum]]&lt;ref name=&quot;Cornu Scholadeianum&quot;&gt;Theodiscum vocabulum ''Hörn'' Theodisce ''Horn, Landspitze'' significat; Latine &quot;cornū, -ūs&quot; n. redditur, quod etiam Theodisce ''Landspitze, Landzunge'' significat ([https://de.langenscheidt.com/latein-deutsch/cornu cf. Langenscheidt, ''Lateinisch-Deutsch'', s. v. &quot;cornū&quot;]). Theodiscum autem toponymum ''Ihlow'' &quot;Latine &quot;Schola Dei&quot; appellatur (secundum [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&amp;cq=M%C3%BCnchen&amp;lang=de ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z'']), unde Latinum gentilicium &quot;Scholadeianus, -a, -um&quot; regulariter formatur quod Theodiscum gentilicium ''Ihlower'' vertit. Itaque ''Ihlowerhörn'' interpretari licet &quot;Cornu Scholadeianum&quot;.&lt;/ref&gt; || ''Ihlowerhörn'' ||style=&quot;text-align:center&quot;| 1.062 || [[Arenae Occidentales]]&lt;ref name=&quot;Arenae Occidentales&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/occidentalis?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum praefixum ''Wester-'' Latino adiectivo plurali femenino  &quot;occidentales&quot;] et [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Sand?wb=gross&amp;nr=2 Theodiscum suffixum plurali ''-sander'' Latino substantivo plurali &quot;arenae&quot; vertitur.]&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Westersander''), [[Palus Hullenensis]]&lt;ref name=&quot;Palus Hullenensis&quot;&gt;Theodiscum gentilicium praefixum ''Hüllener-'' Latino gentilicio &quot;Hullenensis-e&quot; et [https://www.koeblergerhard.de/germanistischewoerterbuecher/altsaechsischeswoerterbuch/asF.pdf Theodiscum suffixum ''-fehn'' Latino nomine &quot;palus paludis&quot; (f.)] vertitur.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Hüllenerfehn''), [[Palus Lubberti]]&lt;ref name=&quot;Palus Lubberti&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Lübbertsfehn'' a Lubberto Cornelio, conditore coloniae anno 1637, nomen accepit. [https://www.koeblergerhard.de/germanistischewoerterbuecher/altsaechsischeswoerterbuch/asF.pdf Theodiscum suffixum ''-fehn'' Latino nomine &quot;palus paludis&quot; (f.)] vertitur. Theodiscum autem anthroponymicum praefixum ''Lübberts-'' in Latinum &quot;Lubberti&quot; (casu genetivo) redigitur, forma onomastica in fontibus Latinis attestata; cf. Uckelman, ''Dictionary of Medieval Names from European Sources'', s. v. ''Liutbert'': 1257 &quot;Lubbertus&quot;, 1330 &quot;Lubbertus&quot;, 1373 &quot;lubbertus, 1387 &quot;lubbertus&quot;; genetivus &quot;Lubberti&quot; iam 1286 testatur. Itaque ''Lübbertsfehn'' interpretari licet &quot;Palus Lubberti&quot;.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Lübbertsfehn'')
|-
| [[Finis Occidentalis-Vicus Ecclesiae]]&lt;ref name=&quot;Finis Occidentalis&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Kirchloog&quot;&gt;[[lingua Saxonica|Saxonicum]] toponymum ''Kirchloog'' componitur ex Saxonicis vocabulis ''Kirch'' (Theodisce ''Kirche'') et ''Loog'' (Theodisce ''Dorf, Ort, Ortschaft''); cf. Stürenburg, ''Ostfriesisches Wörterbuch'', s. v. ''Loog'', et ''Plattdeutsch-Hochdeutsches Wörterbuch für Ostfriesland'', s. v. ''Loog''. [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Kirche?wb=gross&amp;nr=2 Theodiscum vocabulum ''Kirche'' Latine &quot;ecclesia, -ae&quot; f. redditur], [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Dorf?wb=gross&amp;nr=3 ''Dorf'' autem &quot;vicus, -i&quot; m]. Itaque ''Kirchloog'' interpretari licet &quot;Vicus Ecclesiae&quot;.&lt;/ref&gt; || ''Westerende-Kirchloog'' ||style=&quot;text-align:center&quot;| 1.721 || [[Fahna]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; (Theodisce ''Fahne''), Fahnstermoor (Theodisce ''Fahnstermoor'')
|-
| [[Finis Occidentalis-Vicus Silvae]]&lt;ref name=&quot;Finis Occidentalis&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/occidentalis?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum praefixum ''Wester-'' Latino adiectivo &quot;occidentalis-e&quot;] et [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Ende?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum suffixum ''-ende'' Latino substantivo &quot;finis-is&quot; vertitur.]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Holzloog&quot;&gt;[[lingua Saxonica|Saxonicum]] toponymum ''Holzloog'' componitur ex Saxonicis vocabulis ''Holz'' (Theodisce ''Wald, Gehölz'') et ''Loog'' (Theodisce ''Dorf, Ort, Ortschaft''); cf. Stürenburg, ''Ostfriesisches Wörterbuch'', s. v. ''Loog'', et ''Plattdeutsch-Hochdeutsches Wörterbuch für Ostfriesland'', s. v. ''Loog''. Theodiscum vocabulum ''Holz'' Latine &quot;silva, -ae&quot; f. redditur (cf. Georges, ''Deutsch-lateinisches Handwörterbuch'', s. v. ''Holz''), ''Dorf'' autem &quot;vicus, -i&quot; m.. Itaque ''Holzloog'' interpretari licet &quot;Vicus Silvae&quot;.&lt;/ref&gt; || ''Westerende-Holzloog'' ||style=&quot;text-align:center&quot;| 358 || [[Herrenhutta]]&lt;ref name=&quot;hutta-ae&quot;&gt;Toponyma cum suffixis ''-hütte(n)'' aut ''-hutta'' plerumque latinizari solent Latino vocabulo &quot;Hutta-ae&quot;, quamquam huius vocabuli variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hutta vitriaria Bohemica]] apud [https://schwaben.hu/ortschaften/bohmischhutten?utm Schwaben.hu. (s. d.). ''Böhmischhütten / Csehbánya – Ortsgeschichte'']; [[Hutta Germanica]] apud [https://huta.ewk.hu/nemetbanya-1757-1781/?utm ''Németbánya. (s. s.). Németbánya története'']; [[Hutta Vitriaria]] apud https://slavistika.sk/wp-content/uploads/2023/02/2015_1.pdf?utm [Majtán, M. (1998). ''Názvy obcí Slovenskej republiky: Vývin v rokoch 1773–1997''. Bratislaviae: Veda]; Hutta apud [https://real.mtak.hu/140291/1/K%C3%A1rp%C3%A1talja%20helys%C3%A9gnevei.pdf?utm ''Kárpátalja helységnevei.'']; [[Hutta Polonica]] apud Štefánik, M. (2022). ''Italia ed Europa centro-orientale tra Medioevo ed età moderna: Economia, società, cultura''. Heidelberg University Publishing; [[Hutta (Eiflia)|Hutta Eifliae]] apud Beyer, H. (1860). ''Urkundenbuch zur Geschichte der, jetzt die Preussischen Regierungsbezirke Coblenz und Trier bildenden mittelrheinischen Territorien'' (Vol. 1). J. Hölscher, et Beyer, H. (1860). ''Urkundenbuch zur Geschichte der mittelrheinischen Territorien: Erster Band. Von den ältesten Zeiten bis zum Jahre 1169''. [[Confluentes (Germania)|Confluentibus]]: J. Hölscher.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Herrenhütten''), [[Werringerhornium]]&lt;ref name=&quot;-hornium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-horn(e)(n)'' aut ''-hoorn'' aut ''-hörn'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-hornium-i&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ahornium (Badenia-Virtembergia)|Ahornium Badense Birtembergense]] ac [[Ahornium (Coburgum)|Ahornium Coburgense]] apud [https://www.alvin-portal.org/alvin/attachment/document/alvin-record:564985/ATTACHMENT-0004.pdf ''Kennel von Silvalacus'']; [[Nonnenhornium]] apud ''Hermanni Conringii Censura diplomatis quod Ludovico imperatori fert acceptum coenobium Lindauiense''; [[Weissenhornium]] apud [https://mateo.uni-mannheim.de/camenahist/pareus1/Pareus_historia.html ''DANIELIS PAREI HISTORIA BAVARICO- PALATINA'']; et [[Braunshornium]] apud ''Erläuterungen zum geschichtlichen Atlas der Rheinprovinz: Die Karte von 1789''.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Werringerhörn'')
|-
| [[Ludovici Villa (Schola Dei)|Ludovici Villa]]&lt;ref name=&quot;Ludovici Villa&quot;&gt;Theodiscum toponymum plerumque &quot;Ludovici Villa&quot; Latine vertitur; v.gr. vide [https://www.czregion.cz/lubnik?utm ''CZRegion''], ubi dicitur &quot;(...) Ludwigsdorf (Ludvíkova vesnice, latinsky Ludovici villa) (...)&quot;; aut [https://nlp.fi.muni.cz/projekty/ahisto/portal/fulltext.php?docid=219&amp;search=Ludwigsdorf ''Historické prameny na dosah''], ubi dicitur &quot;(...) Ludovici villa, germ. '''Ludwigsdorf''' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; || ''Ludwigsdorf'' ||style=&quot;text-align:center&quot;| 947 || –
|-
| [[Ochtelbur]] || ''Ochtelbur'' ||style=&quot;text-align:center&quot;| 899 || –
|-
| [[Palus Scholadeiana]]&lt;ref name=&quot;Palus Scholadeiana&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Ihlowerfehn'' anno 1804 ''Ihlower Vehn'' appellatum est. Theodiscum vocabulum ''Fehn'' (scilicet ''Sumpf, Sumpfland'') &quot;palus&quot; Latine redditur; cf. Köbler, ''Altsächsisches Wörterbuch'', s. v. ''fēni'': ''Fehn, Sumpf, Sumpfland'' = Lat. &quot;palus&quot;. Theodiscum autem toponymum ''Ihlow'' &quot;Latine &quot;Schola Dei&quot; appellatur (secundum [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&amp;cq=M%C3%BCnchen&amp;lang=de ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z'']), unde Latinum gentilicium &quot;Scholadeianus, -a, -um&quot; regulariter formatur quod Theodiscum gentilicium ''Ihlower'' vertit. Itaque ''Ihlowerfehn'' interpretari licet &quot;Palus Scholadeiana&quot;.&lt;/ref&gt; || ''Ihlowerfehn'' ||style=&quot;text-align:center&quot;| 2.115 || –
|-
| [[Pratum Riepense]]&lt;ref name=&quot;Pratum Riepense&quot;&gt;[[Lingua Saxonica|Saxonicum]] vocabulum ''Hammrich'' variationes habet ''hamrīk, hammrīk, hammerīk, hammerk'' et significat ''eine ausgestreckte Fläche zusammenhängenden niedrigen Wiesenlandes'', olim praecipue ad pascendum adhibitam (cf. ten Doornkaat Koolman, ''Wörterbuch der ostfriesischen Sprache, II'', [[Norda]]e 1882, p. 26; Stürenburg, ''Ostfriesisches Wörterbuch'', [[Auriacum|Auriaci]] 1857, p. 81, s. v. ''Hammrich''). Theodiscum vocabulum ''Wiesenland'' Latine &quot;pratum, -ī&quot; n. redditur (cf. Georges, ''Ausführliches Lateinisch-Deutsches Handwörterbuch'', s. v. &quot;pratum&quot;). Theodiscum autem gentilicium ''Riepster'' ad Riepam (Theodisce ''Riepe'') pertinet; ex &quot;Riepa&quot; gentilicium Latinum &quot;Riepensis, -e&quot; formatur. Itaque ''Riepster Hammrich'' interpretari licet &quot;Pratum Riepense&quot;.&lt;/ref&gt; || ''Riepster Hammrich'' ||style=&quot;text-align:center&quot;| 147 || –
|-
| [[Riepa]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; || ''Riepe'' ||style=&quot;text-align:center&quot;| 2.160 || –
|-
| [[Simonswalda]]&lt;ref name=&quot;-walda&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-wald'' seu ''-walde'' seu ''-wolde'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-walda-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Dippoldiswalda]], [[Geringswalda]], [[Lawalda]], [[Rueckerswalda Magna]] apud [[Index urbium et communium Saxoniae|articulum Vicipaediae Latinae de indice urbium et communium Saxoniae]]; et [[Scelwalda]], [[Germerwalda]], [[Walda]], [[Astawalda]], [[Gryphiswalda]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; || ''Simonswolde'' ||style=&quot;text-align:center&quot;| 1.658 || –
|- class=&quot;sortbottom&quot; style=&quot;border-top:3px double gray;&quot;
! Totum || — || 12.566 || —
|}

== Historia ==
Vici eius communis partes [[Frisia orientalis|Frisiae Orientalis]] ducatus fuerunt, tum annis [[1744]] ad [[1806]] ad [[Borussia]]m, deinde ab anno 1806 regio ad [[Nederlandia]]m et annis [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum]] pertinuit. Ab anno [[1815]] Scholae Dei regio [[Regnum Hannoveranum|Regno Hannoverano]] traditum est, quae post annum [[1866]] iterum pars Borussiae fuit. Ab anno [[1885]] Scholae Dei vici partes novi [[Circulus Auriacum|circuli Auriaci]] erant. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinent. Anno [[1972]] vici supra dicti in communem Scholam Dei coniuncti sunt.

==Notae==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{commonscat|Ihlow (Ostfriesland)|Scholam Dei}}
{{Fontes geographici}}
* [http://www.ihlow.de/ Situs interretialis]

[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1972]]</text>
      <sha1>a16sow14g5aw1h7ro0gsogt87z3km86</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Circulus Terrae Emesensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>255046</id>
    <revision>
      <id>3996456</id>
      <parentid>3996078</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T22:44:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3996456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19931" sha1="9qqgblvja4u39g5cl2ps9hun2gslha8" xml:space="preserve">{{L1}}
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}

[[Fasciculus:Hoeltingmuehle_Meppen.jpg|thumb|left|Urbe [[Meppea]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; flumina [[Amisia]] et [[Hasa]] confluunt.]]
[[Fasciculus:Municipalities in EL.svg|300px|right|Communia in circulo Terrae Emesensis.]]

'''Circulus Terrae Emesensis'''&lt;ref&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Terrae Altenburgensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Emsland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum &quot;terra-ae&quot; Theodiscum lexema ''-land'' vertit et Latinum gentilicium &quot;Emesensis-e&quot; ad flumen [[Amisia|Emesam]] refertur. De hoc hydronymo, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Landkreis Emsland''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Oamselound''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1977]] conditus est e pristinis circulis Aschendorfensi-Humlingensi, Meppea atque partibus circuli Lingae. Caput circuli urbs [[Meppea]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; est.

== Historia ==
Terra Emesensis a medioaevo ad annum [[1802]] ad [[Dioecesis Monasteriensis|Principatum episcopalem Monasterii]] pertinuit. Ab anno [[1806]] Terra Emesensis ad [[Magnus Ducatus Montensis|Magnum Ducatum Montensem]] pertinuit, ab anno [[1810]] ad [[Primum Imperium Francicum]]. [[Napoleo I (imperator Franciae)|Napoleone]] imperatore victo Terra Emesensis ab anno [[1814]] ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Anno [[1885]] circuli Aschendorfensis, Humlingensis, Meppea et Linga conditi sunt. Anno [[1932]] circuli Aschendorfensis et Humlingensis coniuncti sunt. Tempore dictaturae [[NSDAP|Nazistarum]] in Terra Emesensi multa castra carceralia condita sunt. Post [[Secundum Bellum Mundanum]] [[Nederlandia]] agrum circuli reparationis causa postulavit neque tamen multum adipisci potuit&lt;ref&gt;[http://www.spiegel.de/spiegel/print/d-44435312.html Der Spiegel die 1 Ianuarii 1949]&lt;/ref&gt;. Pars Terrae Emesensis etiam a captivis liberatis Polonicis ad annum [[1948]] &quot;Area occupationis Polonica&quot; administrata est&lt;ref&gt;[http://www.deutschlandradiokultur.de/1945-als-das-emsland-polnisch-war.1001.de.html?dram:article_id=155820 deutschlandradiokultur.de die 24 Iunii 2005]&lt;/ref&gt;. Ab anno [[1946]] Circulus Binethensis pars Saxoniae Inferioris est. Numerus incolarum tum multis hominibus auctus est, qui e Germania Orientali fugati erant. Anno [[1977]] circulus Terrae Emesensis conditus est ex antiquis circulis Aschendorfensi-Humlingensi, Meppea atque partibus circuli Lingae.

== Communia circuli ==
Haec sunt 60 communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniuncti sunt:

* [[Emsbura]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Emsbüren''; [[Saxonice]] ''Büren'') (9903 incolae)
* [[Geesta]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Geeste''; [[Saxonice]] ''Choeiste'') (11.260)
* [[Harna]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Haren''), urbs (23.255)
* [[Linga (Amisia)|Linga]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lingen''), magna urbs sui iuris et [[urbs]] (52.503)
* [[Lunne]]&lt;ref name=&quot;Lunne&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/haseluenne/?utm_source=chatgpt.com ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''civibus opidi nostri in Lunne'' (...)&quot;. Latinum autem gentilicium &quot;Haselunnensis-e&quot; est. Quo de gentilicio, vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Haselünne''; quoque [[Saxonice]] ''Lünne''), urbs (12.504)
* [[Meppea]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Meppen''; quoque [[Saxonice]] ''Möppen''), commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]] (34.549)
* [[Papenburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Papenburg''), urbs (35.981)
* [[Rhede (Amisia)|Rhede]] (4175)
* [[Salzbergen]] (7535)
* [[Twist]] (9499)

* [[Frera (commune generale)|Frera]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Freren'') commune generale (10.304)
** [[Andervenia]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1705&quot;&gt;Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et pagis ditionis Rotenburgensis (Caput de parochia Ahusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis (Caput de antiqua parochia Alfhusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis et Comitatus Lingensis (Caput de parochia Anderveniae)''. Cellis: Typis Holmerianis.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Andervenne'') (879)
** [[Bestena]]&lt;ref name=&quot;Jellinghaus 1923&quot;&gt;Jellinghaus, H. (1923). ''Die westfälischen Ortsnamen nach ihren Bestandteilen''' (III ed.). Ferdinand Schöningh.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beesten'') (1597)
** [[Frera]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Freren''), urbs et sedes administrationis (5000)
** [[Masingi]]&lt;ref name=&quot;Messingen&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/2258/WOB%2011%20Die%20Ortsnamen%20des%20Kreises%20Paderborn.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''WOB 11 Die Ortsnamen des Kreises Paderborn''] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) ''silva Masingorum'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Messingen'') (1058)
** Thuine (1770)

* [[Herzlaka (commune generale)|Herzlaka]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Herzlake''; [[Saxonice]] ''Hässelke'') commune generale (10.050)
** [[Dohra (Terra Emesensis)|Dohra]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dohren '') (1097)
** [[Herzlaka]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Herzlake''; [[Saxonice]] ''Hässelke''), sedes administrationis (4248)
** [[Lahda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Lähden''; [[Saxonice]] ''Löhn'') (4705)

* [[Lengirichi (commune generale)|Lengirichi]]&lt;ref name=&quot;Lengirichi&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/AltdeutschesNamenbuch-Bd2OrtsnamenLbisZ-3A-1913.pdf?utm ''AltdeutschesNamenbuch''], ubi dicitur &quot;(...) 2) Lengerich an der Wallage, Kr. Lingen (...) Lengirichi Osnabr. Ukb. ca. a. 1000. (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lengerich''; [[Saxonice]] ''Lengerke'') commune generale (9093)
** [[Bawinkelum]]&lt;ref name=&quot;Moser 1738&quot;&gt;Moser, J. J. (1738). ''Bibliotheca Iuris Publici S. R. I. Germanici: Specially regarding the territories of Westphalia and Lower Saxony''. Typis Ioannis Georgii Cottae.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Bawinkel''; [[Saxonice]] ''Bowinkel'') (2359)
** [[Gersta]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gersten'') (1209)
** [[Hantharpa]]&lt;ref name=&quot;-tharpa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-trup'' seu ''-drup'' seu ''-trop'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-tharpa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Butilingtharpa]], [[Graftharpa]], [[Gumorodingtharpa]], [[Haringtharpa]], [[Heppingtharpa]], [[Holttharpa]], [[Hurstharpa]], [[Kathingtharpa]], [[Kiedeningtharpa]], [[Marastharpa]], [[Markiligtharpa]], [[Meinbrahtingtharpa]], [[Peingtharpa]], [[Radistharpa]], [[Sutharpa]], [[Tettingtharpa]], [[Vilomaringtharpa]], [[Winikingtharpa]], [[Varetharpa]], [[Vrilingtharpa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Handrup'') (841)
** [[Langa (Circulus Terrae Emesensis)|Langa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Langen'') (1451)
** [[Lengirichi]]&lt;ref name=&quot;Lengirichi&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Lengerich''; [[Saxonice]] ''Lengerke''), sedes administrationis (2658)
** [[Wettrup]] (575)

* [[Lethi (commune generale)|Lethi]]&lt;ref name=&quot;Lethi&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/lathen/?utm_source=chatgpt.com ''Kkirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) Urkundlich ist der Ort im Emsland erstmals als ''Lethi'' im Urbar der Abtei Werden erwähnt; der Eintrag lässt sich auf das 10. Jh. datieren (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lathen''; [[Saxonice]] ''Laothen'') commune generale (11.237)
** [[Fresenburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Fresenburg''; [[Saxonice]] ''Fräsenborg'') (909)
** [[Langa Inferior]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Nieder&quot;&gt;Theodiscum praefixum ''Nieder-'' Latino adiectivo &quot;inferior-ius&quot; vertitur. V.gr., cf. [[Saxonia Inferior|Saxoniam Inferiorem]].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Niederlangen''; [[[Saxonice]] ''Nederlangen'') (1208)
** [[Langa Superior]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ober&quot;&gt;Theodiscum praefixum ''Ober-'' Latino adiectivo &quot;superior-ius&quot; vertitur. V.gr. Cf. [[Austria Superior|Austriam Superiorem]].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Oberlangen'') (951)
** [[Lethi]]&lt;ref name=&quot;Lethi&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Lathen''; [[Saxonice]] ''Laothen''), sedes administrationis (6159)
** [[Renkenberge]] (715)
** [[Sustrum]] (1295)

* [[Nordhummlinga (commune generale)|Nordhummlinga]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Nordhümmling'') commune generale (12.005)
** [[Bochorstia]]&lt;ref name=&quot;Erhard 1851&quot;&gt;Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bockhorst''; [[Saxonice]] ''Baukhast'')(987)
** [[Breddenberga]]&lt;ref name=&quot;Wilmans &amp; Hoogeweg VI 1898&quot;&gt;Wilmans, R., &amp; Hoogeweg, H. (Ed.). (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden und angrenzender Gebiete''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Breddenberg'') (788)
** [[Esterwega]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Esterwegen''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Äästerweede''), sedes administrationis (5179)
** [[Palus Hilcae]]&lt;ref name=&quot;Hilkenbrook&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Hilkenbrook'', quamquam hodiernum est, syntagmate ''Palus Hilcae'' Latine verti potest. Nomen Germanicum ''Hilcke'', variatio nominis Theodisci ''Hilken-'', apud Stark ad formam Latinam &quot;Hilca-ae&quot; refertur, quae saeculo XII testata est (''Monumenta Garsensia'', n. 37; ''Monumenta Boica'' I, 27): Stark, F. (1866), ''Die Kosenamen der Germanen'', p. 318. Brook, i. e. bruoh «Sumpf, sumpfiges Gelände», Latine &quot;palus, paludis&quot; reddi potest. Itaque, anthroponomycum praefixum ''Hilken-'' ad nomen ''Hilca'' relatum et suffixum ''brook'' per vocabulum &quot;palus, paludis&quot; redditum, ''Hilkenbrook'' interpretari licet &quot;Palus Hilcae&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hilkenbrook'') (806)
** [[Surwold]] (4245)

* [[Sögel (commune generale)|Sögel]] commune generale (15.997)
** [[Bernsium Minus]]&lt;ref name=&quot;Bernsium&quot;&gt;Vide [https://emslaendische-landschaft.de/images/AFEL/Publikationen/Zeitschriften/Band_22/Heft_109_Mai_2011.pdf?utm ''''], ubi dicitur &quot;(...) '''Berßen, Groß oder Klein''' (...) Bernsium (...)&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;KleinGrosse&quot;&gt;De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum &quot;Klein&quot; et &quot;Gross&quot; per Latina &quot;Minor-us&quot; et &quot;Maior-ius&quot;, vide: Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Klein Berßen''; [[Saxonice]] ''Lütke Bässen'') (1127)
** [[Bersinium]]&lt;ref name=&quot;Kaemling 1987&quot;&gt;Kaemling, ''Atlas zur Geschichte Niedersachsens'' (1987).&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Groß Berßen''; [[Saxonice]] ''Groten Bässen'') (656)
** [[Burgium (Saxonia Inferior)|Burgium]]&lt;ref name=&quot;Remling VII 2026&quot;&gt;Remling, L. (2026). ''Die Ortsnamen des Landkreises Emsland''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Börger''; [[Saxonice]] ''Borger'') (2747)
** [[Huvenni]]&lt;ref name=&quot;Huvenni&quot;&gt;Vide [https://dokumen.pub/suffixbildungen-in-alten-ortsnamen-akten-eines-internationalen-symposiums-in-uppsala-14-16-mai-2004-9185352578.html?utm ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen: Akten eines internationalen Symposiums in Uppsala 14.-16. Mai 2004 9185352578''], ubi dicitur &quot;(...) Hüven (Kr. Emsland), 10. Jh. (Kopie 15. Jh.) in Huvenni (Möller 1998 S. 101, Udolph 2002a S. 238) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hüven'') (519)
** [[Sögel]], sedes administrationis (7335)
** [[Spahnharrenstätte]] (1511)
** [[Stavern]] (1066)
** [[Werpeloh]] (1036)

* [[Spella (commune generale)|Spella]]&lt;ref name=&quot;Spella&quot;&gt;Vide [https://www.emsland.com/la/tour/emsland-route-395-km?utm_source=chatgpt.com ''www.esland.com''], ubi dicitur &quot;(...) A Spella ad Rhenum: circiter XVI km (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Spelle'') commune generale (13.018)
** [[Lunni (commune generali Spella)|Lunni]]&lt;ref name=&quot;Lunni&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/AltdeutschesNamenbuch-Bd2OrtsnamenLbisZ-3A-1913.pdf?utm ''Altdeutsches Namenbuch'']; ubi dicitur &quot;(...) '''Lunni.''' 9. 1) Altlünne bei Plantlünne (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lünne'') (1877)
** [[Schapen]] (2327)
** [[Spella]]&lt;ref name=&quot;Spella&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Spelle''), sedes administrationis (8814)

* [[Thorpum (commune generale)|Thorpum]]&lt;ref name=&quot;Thorpum&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardDorfinderdeutschenOrtsgeschichte20160831-7111.htm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur &quot;(...) '''Dörpen''', 9. Jh., bei Aschendorf nördlich Meppens, F2-1090 THURP (Dorf) Dorfa (7), Thorpum (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dörpen'') commune generale (16.140)
** [[Clusa (Saxonia Inferior)|Clusa]]&lt;ref name=&quot;Kluse&quot;&gt;Theodiscum Saxonicumque toponymum ''Kluse'' derivatur a Medio-Latino vocabulo &quot;clūsa&quot;, &quot;angustum montium aditum, locum clausum&quot; significante, quae ad Latinum verbum &quot;claudere&quot; refertur; cf. Kluge, ''Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache'', s.v. ''Klause'', ubi Mediaevali Theodisco vocabulo ''klûse'', Antiquo Theodisco vocabulo ''chlûsa'' ex [[Latinitas medii aevi|Mediaevali Latino vocabulo]] &quot;clausa, clusa&quot; deducitur, et Lühr, ''Etymologisches Wörterbuch des Althochdeutschen'', V, s.v. ''klûsa'', ubi Antiquum Theodiscum vocabulum ''klûsa'', ''Einfriedung, Engpass'' significans, ex [[Latinitas medii aevi|Mediaevali Latino vocabulo]] &quot;clūsa&quot; explicatur. Inde Theodiscum Saxonicumque toponymum ''Kluse'' ortum est.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Kluse'') (1587)
** [[Dersum]]&lt;ref name=&quot;Egger 1977&quot;&gt;Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Dersum''; [[Saxonice]] ''Derßm'') (1466)
** [[Heeda (Terra Emesensis)|Heeda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Heede''; [[Saxonice]] ''Häie'') (2419)
** [[Leha (Terrae Emesensis)|Leha]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lehe''; [[Saxonice]] ''Läie'') (999)
** [[Nova Leha]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Neulehe'') (762)
** [[Novum Burgium]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Neu?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum adiectivum aut praefixum ''Neu(-)'' Latino adiectivo &quot;novus-a-um&quot;] vertitur.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Remling VII 2026&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Neubörger''; [[Saxonice]] ''Naiboorger'') (1544)
** [[Thorpum]]&lt;ref name=&quot;Thorpum&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dörpen''), sedes administrationis (4983)
** [[Walchum]] (1457)
** [[Wippingen]] (923)

* [[Werlte]] commune generale (16.749)
** [[Ladorpe]]&lt;ref name=&quot;Abels 1929&quot;&gt;Abels, H. (1929). ''Die Ortsnamen des Emslandes, in ihrer sprachlichen und kulturgeschichtlichen Bedeutung''. [[Paderbronna]]e: Ferdinand Schöningh.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lorup''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loorp''; [[Saxonice]] ''Loorpe'') (3184)
** [[Lahna (Saxonia Inferior)|Lahna]]&lt;ref name=&quot;Lahna&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Lahn'' forma &quot;Lahna&quot; latinizari solet. Cf. [[Limburgum ad Lahnam]] et [[Laugana|Lahnam]] apud [http://www.archive.org/stream/a568395900unknuoft/a568395900unknuoft_djvu.txt ''Further correspondence respecting the relations existing between foreign governments and the court of Rome: in continuation of papers presented to the Parliament,'' March 27, 1851].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lahn''; [[Saxonice]] ''Lohn'') (897)
** [[Rastdorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Rastdorf'') (1015)
** [[Vrees]] (1695)
** [[Werlte]], sedes administrationis (9958), sed etiam oppidum in anno domini 2017 est.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{commonscat|Landkreis Emsland|circulum Terrae Emesensis}}
* [http://www.emsland.de Pagina officialis circuli]

{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}

{{geo-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Binethensis comitatus circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1977]]</text>
      <sha1>9qqgblvja4u39g5cl2ps9hun2gslha8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996458</id>
      <parentid>3996456</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T22:47:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3996458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19967" sha1="3v9b28ty8bhf9zer8gnoxt3la6wazft" xml:space="preserve">{{L1}}
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}

[[Fasciculus:Hoeltingmuehle_Meppen.jpg|thumb|left|Urbe [[Meppea]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; flumina [[Amisia]] et [[Hasa]] confluunt.]]
[[Fasciculus:Municipalities in EL.svg|300px|right|Communia in circulo Terrae Emesensis.]]

'''Circulus Terrae Emesensis'''&lt;ref&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Terrae Altenburgensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Emsland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum &quot;terra-ae&quot; Theodiscum lexema ''-land'' vertit et Latinum gentilicium &quot;Emesensis-e&quot; ad flumen [[Amisia|Emesam]] refertur. De hoc hydronymo, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Landkreis Emsland''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Oamselound''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1977]] conditus est e pristinis circulis Aschendorfensi-Humlingensi, Meppea atque partibus circuli Lingae. Caput circuli urbs [[Meppea]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; est.

== Historia ==
Terra Emesensis a medioaevo ad annum [[1802]] ad [[Dioecesis Monasteriensis|Principatum episcopalem Monasterii]] pertinuit. Ab anno [[1806]] Terra Emesensis ad [[Magnus Ducatus Montensis|Magnum Ducatum Montensem]] pertinuit, ab anno [[1810]] ad [[Primum Imperium Francicum]]. [[Napoleo I (imperator Franciae)|Napoleone]] imperatore victo Terra Emesensis ab anno [[1814]] ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Anno [[1885]] circuli Aschendorfensis, Humlingensis, Meppea et Linga conditi sunt. Anno [[1932]] circuli Aschendorfensis et Humlingensis coniuncti sunt. Tempore dictaturae [[NSDAP|Nazistarum]] in Terra Emesensi multa castra carceralia condita sunt. Post [[Secundum Bellum Mundanum]] [[Nederlandia]] agrum circuli reparationis causa postulavit neque tamen multum adipisci potuit&lt;ref&gt;[http://www.spiegel.de/spiegel/print/d-44435312.html Der Spiegel die 1 Ianuarii 1949]&lt;/ref&gt;. Pars Terrae Emesensis etiam a captivis liberatis Polonicis ad annum [[1948]] &quot;Area occupationis Polonica&quot; administrata est&lt;ref&gt;[http://www.deutschlandradiokultur.de/1945-als-das-emsland-polnisch-war.1001.de.html?dram:article_id=155820 deutschlandradiokultur.de die 24 Iunii 2005]&lt;/ref&gt;. Ab anno [[1946]] Circulus Binethensis pars Saxoniae Inferioris est. Numerus incolarum tum multis hominibus auctus est, qui e Germania Orientali fugati erant. Anno [[1977]] circulus Terrae Emesensis conditus est ex antiquis circulis Aschendorfensi-Humlingensi, Meppea atque partibus circuli Lingae.

== Communia circuli ==
Haec sunt 60 communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniuncti sunt:

* [[Emsbura]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Emsbüren''; [[Saxonice]] ''Büren'') (9903 incolae)
* [[Geesta]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Geeste''; [[Saxonice]] ''Choeiste'') (11.260)
* [[Harna]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Haren''), urbs (23.255)
* [[Linga (Amisia)|Linga]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lingen''), magna urbs sui iuris et [[urbs]] (52.503)
* [[Lunne]]&lt;ref name=&quot;Lunne&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/haseluenne/?utm_source=chatgpt.com ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''civibus opidi nostri in Lunne'' (...)&quot;. Latinum autem gentilicium &quot;Haselunnensis-e&quot; est. Quo de gentilicio, vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Haselünne''; quoque [[Saxonice]] ''Lünne''), urbs (12.504)
* [[Meppea]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Meppen''; quoque [[Saxonice]] ''Möppen''), commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]] (34.549)
* [[Papenburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Papenburg''), urbs (35.981)
* [[Rhede (Amisia)|Rhede]] (4175)
* [[Salzbergen]] (7535)
* [[Twist]] (9499)

* [[Frera (commune generale)|Frera]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Freren'') commune generale (10.304)
** [[Andervenia]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1705&quot;&gt;Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et pagis ditionis Rotenburgensis (Caput de parochia Ahusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis (Caput de antiqua parochia Alfhusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis et Comitatus Lingensis (Caput de parochia Anderveniae)''. Cellis: Typis Holmerianis.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Andervenne'') (879)
** [[Bestena]]&lt;ref name=&quot;Jellinghaus 1923&quot;&gt;Jellinghaus, H. (1923). ''Die westfälischen Ortsnamen nach ihren Bestandteilen''' (III ed.). Ferdinand Schöningh.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beesten'') (1597)
** [[Frera]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Freren''), urbs et sedes administrationis (5000)
** [[Masingi]]&lt;ref name=&quot;Messingen&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/2258/WOB%2011%20Die%20Ortsnamen%20des%20Kreises%20Paderborn.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''WOB 11 Die Ortsnamen des Kreises Paderborn''] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) ''silva Masingorum'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Messingen'') (1058)
** Thuine (1770)

* [[Herzlaka (commune generale)|Herzlaka]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Herzlake''; [[Saxonice]] ''Hässelke'') commune generale (10.050)
** [[Dohra (Terra Emesensis)|Dohra]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dohren '') (1097)
** [[Herzlaka]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Herzlake''; [[Saxonice]] ''Hässelke''), sedes administrationis (4248)
** [[Lahda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Lähden''; [[Saxonice]] ''Löhn'') (4705)

* [[Lengirichi (commune generale)|Lengirichi]]&lt;ref name=&quot;Lengirichi&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/AltdeutschesNamenbuch-Bd2OrtsnamenLbisZ-3A-1913.pdf?utm ''AltdeutschesNamenbuch''], ubi dicitur &quot;(...) 2) Lengerich an der Wallage, Kr. Lingen (...) Lengirichi Osnabr. Ukb. ca. a. 1000. (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lengerich''; [[Saxonice]] ''Lengerke'') commune generale (9093)
** [[Bawinkelum]]&lt;ref name=&quot;Moser 1738&quot;&gt;Moser, J. J. (1738). ''Bibliotheca Iuris Publici S. R. I. Germanici: Specially regarding the territories of Westphalia and Lower Saxony''. Typis Ioannis Georgii Cottae.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Bawinkel''; [[Saxonice]] ''Bowinkel'') (2359)
** [[Gersta]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gersten'') (1209)
** [[Hantharpa]]&lt;ref name=&quot;-tharpa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-trup'' seu ''-drup'' seu ''-trop'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-tharpa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Butilingtharpa]], [[Graftharpa]], [[Gumorodingtharpa]], [[Haringtharpa]], [[Heppingtharpa]], [[Holttharpa]], [[Hurstharpa]], [[Kathingtharpa]], [[Kiedeningtharpa]], [[Marastharpa]], [[Markiligtharpa]], [[Meinbrahtingtharpa]], [[Peingtharpa]], [[Radistharpa]], [[Sutharpa]], [[Tettingtharpa]], [[Vilomaringtharpa]], [[Winikingtharpa]], [[Varetharpa]], [[Vrilingtharpa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Handrup'') (841)
** [[Langa (Circulus Terrae Emesensis)|Langa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Langen'') (1451)
** [[Lengirichi]]&lt;ref name=&quot;Lengirichi&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Lengerich''; [[Saxonice]] ''Lengerke''), sedes administrationis (2658)
** [[Wettrup]] (575)

* [[Lethi (commune generale)|Lethi]]&lt;ref name=&quot;Lethi&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/lathen/?utm_source=chatgpt.com ''Kkirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) Urkundlich ist der Ort im Emsland erstmals als ''Lethi'' im Urbar der Abtei Werden erwähnt; der Eintrag lässt sich auf das 10. Jh. datieren (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lathen''; [[Saxonice]] ''Laothen'') commune generale (11.237)
** [[Fresenburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Fresenburg''; [[Saxonice]] ''Fräsenborg'') (909)
** [[Langa Inferior]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Nieder&quot;&gt;Theodiscum praefixum ''Nieder-'' Latino adiectivo &quot;inferior-ius&quot; vertitur. V.gr., cf. [[Saxonia Inferior|Saxoniam Inferiorem]].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Niederlangen''; [[[Saxonice]] ''Nederlangen'') (1208)
** [[Langa Superior]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ober&quot;&gt;Theodiscum praefixum ''Ober-'' Latino adiectivo &quot;superior-ius&quot; vertitur. V.gr. Cf. [[Austria Superior|Austriam Superiorem]].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Oberlangen'') (951)
** [[Lethi]]&lt;ref name=&quot;Lethi&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Lathen''; [[Saxonice]] ''Laothen''), sedes administrationis (6159)
** [[Renkenberge]] (715)
** [[Sustrum]] (1295)

* [[Nordhummlinga (commune generale)|Nordhummlinga]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Nordhümmling'') commune generale (12.005)
** [[Bochorstia]]&lt;ref name=&quot;Erhard 1851&quot;&gt;Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bockhorst''; [[Saxonice]] ''Baukhast'')(987)
** [[Breddenberga]]&lt;ref name=&quot;Wilmans &amp; Hoogeweg VI 1898&quot;&gt;Wilmans, R., &amp; Hoogeweg, H. (Ed.). (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden und angrenzender Gebiete''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Breddenberg'') (788)
** [[Esterwega]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Esterwegen''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Äästerweede''), sedes administrationis (5179)
** [[Palus Hilcae]]&lt;ref name=&quot;Hilkenbrook&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Hilkenbrook'', quamquam hodiernum est, syntagmate ''Palus Hilcae'' Latine verti potest. Nomen Germanicum ''Hilcke'', variatio nominis Theodisci ''Hilken-'', apud Stark ad formam Latinam &quot;Hilca-ae&quot; refertur, quae saeculo XII testata est (''Monumenta Garsensia'', n. 37; ''Monumenta Boica'' I, 27): Stark, F. (1866), ''Die Kosenamen der Germanen'', p. 318. Brook, i. e. bruoh «Sumpf, sumpfiges Gelände», Latine &quot;palus, paludis&quot; reddi potest. Itaque, anthroponomycum praefixum ''Hilken-'' ad nomen ''Hilca'' relatum et suffixum ''brook'' per vocabulum &quot;palus, paludis&quot; redditum, ''Hilkenbrook'' interpretari licet &quot;Palus Hilcae&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hilkenbrook'') (806)
** [[Surwold]] (4245)

* [[Sögel (commune generale)|Sögel]] commune generale (15.997)
** [[Bernsium Minus]]&lt;ref name=&quot;Bernsium&quot;&gt;Vide [https://emslaendische-landschaft.de/images/AFEL/Publikationen/Zeitschriften/Band_22/Heft_109_Mai_2011.pdf?utm ''''], ubi dicitur &quot;(...) '''Berßen, Groß oder Klein''' (...) Bernsium (...)&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;KleinGrosse&quot;&gt;De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum &quot;Klein&quot; et &quot;Gross&quot; per Latina &quot;Minor-us&quot; et &quot;Maior-ius&quot;, vide: Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Klein Berßen''; [[Saxonice]] ''Lütke Bässen'') (1127)
** [[Bersinium]]&lt;ref name=&quot;Kaemling 1987&quot;&gt;Kaemling, ''Atlas zur Geschichte Niedersachsens'' (1987).&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Groß Berßen''; [[Saxonice]] ''Groten Bässen'') (656)
** [[Burgium (Saxonia Inferior)|Burgium]]&lt;ref name=&quot;Remling VII 2026&quot;&gt;Remling, L. (2026). ''Die Ortsnamen des Landkreises Emsland''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Börger''; [[Saxonice]] ''Borger'') (2747)
** [[Huvenni]]&lt;ref name=&quot;Huvenni&quot;&gt;Vide [https://dokumen.pub/suffixbildungen-in-alten-ortsnamen-akten-eines-internationalen-symposiums-in-uppsala-14-16-mai-2004-9185352578.html?utm ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen: Akten eines internationalen Symposiums in Uppsala 14.-16. Mai 2004 9185352578''], ubi dicitur &quot;(...) Hüven (Kr. Emsland), 10. Jh. (Kopie 15. Jh.) in Huvenni (Möller 1998 S. 101, Udolph 2002a S. 238) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hüven'') (519)
** [[Sögel]], sedes administrationis (7335)
** [[Spahnharrenstätte]] (1511)
** [[Stavern]] (1066)
** [[Werpeloh]] (1036)

* [[Spella (commune generale)|Spella]]&lt;ref name=&quot;Spella&quot;&gt;Vide [https://www.emsland.com/la/tour/emsland-route-395-km?utm_source=chatgpt.com ''www.esland.com''], ubi dicitur &quot;(...) A Spella ad Rhenum: circiter XVI km (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Spelle'') commune generale (13.018)
** [[Lunni (commune generali Spella)|Lunni]]&lt;ref name=&quot;Lunni&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/AltdeutschesNamenbuch-Bd2OrtsnamenLbisZ-3A-1913.pdf?utm ''Altdeutsches Namenbuch'']; ubi dicitur &quot;(...) '''Lunni.''' 9. 1) Altlünne bei Plantlünne (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lünne'') (1877)
** [[Schapen]] (2327)
** [[Spella]]&lt;ref name=&quot;Spella&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Spelle''), sedes administrationis (8814)

* [[Thorpum (commune generale)|Thorpum]]&lt;ref name=&quot;Thorpum&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardDorfinderdeutschenOrtsgeschichte20160831-7111.htm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur &quot;(...) '''Dörpen''', 9. Jh., bei Aschendorf nördlich Meppens, F2-1090 THURP (Dorf) Dorfa (7), Thorpum (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dörpen'') commune generale (16.140)
** [[Clusa (Saxonia Inferior)|Clusa]]&lt;ref name=&quot;Kluse&quot;&gt;Theodiscum Saxonicumque toponymum ''Kluse'' derivatur a Medio-Latino vocabulo &quot;clūsa&quot;, &quot;angustum montium aditum, locum clausum&quot; significante, quae ad Latinum verbum &quot;claudere&quot; refertur; cf. Kluge, ''Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache'', s.v. ''Klause'', ubi Mediaevali Theodisco vocabulo ''klûse'', Antiquo Theodisco vocabulo ''chlûsa'' ex [[Latinitas medii aevi|Mediaevali Latino vocabulo]] &quot;clausa, clusa&quot; deducitur, et Lühr, ''Etymologisches Wörterbuch des Althochdeutschen'', V, s.v. ''klûsa'', ubi Antiquum Theodiscum vocabulum ''klûsa'', ''Einfriedung, Engpass'' significans, ex [[Latinitas medii aevi|Mediaevali Latino vocabulo]] &quot;clūsa&quot; explicatur. Inde Theodiscum Saxonicumque toponymum ''Kluse'' ortum est.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Kluse'') (1587)
** [[Dersum]]&lt;ref name=&quot;Egger 1977&quot;&gt;Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Dersum''; [[Saxonice]] ''Derßm'') (1466)
** [[Heeda (Terra Emesensis)|Heeda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Heede''; [[Saxonice]] ''Häie'') (2419)
** [[Leha (Terrae Emesensis)|Leha]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lehe''; [[Saxonice]] ''Läie'') (999)
** [[Nova Leha]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Neulehe'') (762)
** [[Novum Burgium]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Neu?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum adiectivum aut praefixum ''Neu(-)'' Latino adiectivo &quot;novus-a-um&quot;] vertitur.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Remling VII 2026&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Neubörger''; [[Saxonice]] ''Naiboorger'') (1544)
** [[Thorpum]]&lt;ref name=&quot;Thorpum&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dörpen''), sedes administrationis (4983)
** [[Walchum]] (1457)
** [[Wippingen]] (923)

* [[Werlte]] commune generale (16.749)
** [[Ladorpe]]&lt;ref name=&quot;Abels 1929&quot;&gt;Abels, H. (1929). ''Die Ortsnamen des Emslandes, in ihrer sprachlichen und kulturgeschichtlichen Bedeutung''. [[Paderbronna]]e: Ferdinand Schöningh.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lorup''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loorp''; [[Saxonice]] ''Loorpe'') (3184)
** [[Lahna (Saxonia Inferior)|Lahna]]&lt;ref name=&quot;Lahna&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Lahn'' forma &quot;Lahna&quot; latinizari solet. Cf. [[Limburgum ad Lahnam]] et [[Laugana|Lahnam]] apud [http://www.archive.org/stream/a568395900unknuoft/a568395900unknuoft_djvu.txt ''Further correspondence respecting the relations existing between foreign governments and the court of Rome: in continuation of papers presented to the Parliament,'' March 27, 1851].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lahn''; [[Saxonice]] ''Lohn'') (897)
** [[Rastdorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Rastdorf'') (1015)
** [[Vrees]] (1695)
** [[Werlte]], sedes administrationis (9958), sed etiam oppidum in anno domini 2017 est.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{commonscat|Landkreis Emsland|circulum Terrae Emesensis}}
* [http://www.emsland.de Pagina officialis circuli]

{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}

{{geo-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Binethensis comitatus circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1977]]</text>
      <sha1>3v9b28ty8bhf9zer8gnoxt3la6wazft</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maria Cassatt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>261082</id>
    <revision>
      <id>3996520</id>
      <parentid>3914262</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T04:05:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3996520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9039" sha1="i0nwjyirljqcsqy88odzo69dhetybvo" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Mary Cassatt - Portrait of the Artist - MMA 1975.319.1.jpg|thumb|''Imago sui,'' a Maria Cassatt, circa [[1878]]. [[Gouache]] in [[carta]], 23⅝ x 16 3/16 unciae. Metropolitan Museum of Art, Novi Eboraci.]]
'''Maria''' ([[Anglice]] ''Mary'') '''Stevenson Cassatt''' ([[Allegheny (Pennsilvania)|Allegheny]] in urbe [[Pennsilvania]]e, [[22 Maii]] [[1844]]&lt;ref&gt;Roberts 1988:36.&lt;/ref&gt; ; Château de Beaufresne, prope [[Lutetia]]m, [[14 Iunii]] [[1926]]) fuit [[pictor]] et [[fabricator impressionum]] [[Civitates Foederatae|Americana]]. Nata in Pennsilvania, sed [[vita]]m in [[Francia]] diutine degit, ubi [[Edgarus Degas|Edgarum Degas]] in amicitiam recepit et tandem [[pictura]]s inter [[Impressionismus|Impressionistas]] [[exhibitio|exhibuit]]. Imagines vitarum [[societas humana|socialium]] et privatarum [[mulier]]um saepe excogitabat, intimas [[mater|matrum]] [[liberi|liberorumque]] copulas praesertim attingens. Alumna fuit [[Schola Bellarum Artium (Lutetia)|Scholae Bellarum Artium Lutetiae]] et [[Academia Bellarum Artium Pennsilvaniensis|Academiae Bellarum Artium Pennsilvaniensis]]. A [[Gustavus Geffroy|Gustavo Geffroy]] anno [[1894]] descripta est una ex &quot;tribus dominis grandibus&quot;&lt;ref&gt;[[Francice]]: &quot;les trois grandes dames.&quot;&lt;/ref&gt; Impressionismi, cum [[Maria Bracquemond]] et [[Bertha Morisot]].&lt;ref&gt;Geffroy 1894: 268.&lt;/ref&gt;

== Pinacotheca imaginum a Maria Cassatt factarum ==
&lt;gallery widths=&quot;150px&quot; heights=&quot;150px&quot; perrow=&quot;4&quot;&gt;
Fasciculus:Cassatt Mary Portrait of Madame Sisley 1873.jpg|''Portrait of Madame Sisley,'' [[1873]].
Fasciculus:Cassatt corner loge.jpg|''In the Box,'' [[1879]].
Fasciculus:Cassatt Mary At the Theater 1879.jpg|''Lydia Leaning on Her Arms, Seated in Loge,'' [[1879]].
Fasciculus:Mary Cassat - Lilacs in a Window - MMA 1997.207.jpg|''Lilacs in a Window,'' [[1879]].
Fasciculus:Miss Mary Ellison.JPG|''Miss Mary Ellison,'' [[1880]].
Fasciculus:Cassatt Mary Children on the Beach 1884 .jpg|''Children on the Beach,'' [[1884]].
Fasciculus:Child in a Straw Hat by Mary Cassatt c1886.jpg|''Child in Straw Hat,'' [[1886]].
Fasciculus:Cassatt Mary Maternite 1890.jpg|''Maternité'' (1890), [[xerographia]].
Fasciculus:Cassatt Mary Nurse Reading to a Little Girl 1895.jpg|''Nurse Reading to a Little Girl'' (1895), xerographia.
Fasciculus:Cassatt, Mary Pink Sash 1898.jpg|''The Pink Sash'' (1898), xerographia.
Fasciculus:Madame Gaillard and Her Daughter Marie-Thérèse 1899 Mary Cassatt.jpg|''Madame Meerson and Her Daughter'' (1899), xerographia, [[Reynolda House Museum of American Art]].
Fasciculus:Cassatt Mary Jules Being Dried by His Mother 1900.jpg|''Jules Being Dried by His Mother,'' [[1900]].
Fasciculus:Cassatt Mary Young Woman in Green, Outdoors in the Sun 1914.jpg|''Young Woman in Green, Outdoors in the Sun,'' [[1914]].
Fasciculus:Brooklyn Museum - The Fitting - Mary Cassatt - overall.jpg|''The Fitting'', circa [[1890]], punctus siccus et aquatintus, Museum Brooklynense.
Fasciculus:Mary Cassatt - Woman Standing, Holding a Fan, 1878–79.jpg|''Woman Standing, Holding a Fan,'' [[1878]]–[[1879]]. [[Amon Carter Museum of American Art.]]
Fasciculus:Young Woman in a Black and Green Bonnet, Looking Down.jpg|''Young Woman in a Black and Green Bonnet'', [[1890]], [[Museum Artis Universitatis Princetoniensis]].
Fasciculus:Mary Cassatt - The Boating Party - Google Art Project.jpg|''The Boating Party.'' [[1893]]–[[1894]], oleum in carbaso, 35½ × 46 in., [[Pinacotheca Artis Nationalis]] Vasingtoniae.
Fasciculus:Mary Cassatt - The Tea - MFA Boston 42.178.jpg|''[[Tea]].'' Oleum in carbaso, [[1880]], 25½ × 36¼ in., [[Museum Bellarum Artium]] [[Bostonia]]e.
Fasciculus:Mary Cassatt - Summertime - TFAA 1988.25.jpg|''Summertime'' ('[[Aestas]]'). circa [[1894]], oleum in carbaso, [[Terra Foundation for American Art]] [[Sicagum|Sicagi]].
&lt;/gallery&gt;

[[Fasciculus:Mary Cassatt - Woman Standing, Holding a Fan, 1878–79.jpg|thumb|upright=0.8|''Woman Standing Holding a Fan'', 1878–79. [[Amon Carter Museum of American Art]].]]
[[Fasciculus:Mary Stevenson Cassatt.jpg|thumb|upright=0.8|[[Edgarus Degas]], ''Mary Cassatt Seated, Holding Cards'', ''c.'' 1880–84, oil in carbaso, 74 × 60 cm, [http://npgportraits.si.edu/emuseumCAP/code/emuseum.asp National Portrait Gallery, Vasingtoniae. NPG.84.34].]]
[[Fasciculus:Mary Stevenson Cassatt - Mary Cassatt Self-Portrait - Google Art Project.jpg|thumb|upright=0.8|Mariae Cassatt ''Self-Portrait'', ''c.'' 1880, gouache et hydrochromata super [[graphites|graphitem]] in [[charta]], 32.7cm x 24.6cm, [http://npgportraits.si.edu/eMuseumNPG/code/emuseum.asp?rawsearch=ObjectID/,/is/,/22393/,/false/,/false&amp;newprofile=CAP&amp;newstyle=single National Portrait Gallery, Vasingtoniae NPG.76.33.] ]]

{{NexInt}}
* [[6936 Cassatt]]

== Notae ==
&lt;references/&gt;

=== Bibliographia ===
* Adelson, Warren, Sarah Bertalan, Nancy Mowll Mathews, Susan Pinsky, et Marc Rosen. [[2008]]. ''Mary Cassatt: Prints and Drawings from the Collection of Ambroise Vollard.'' Novi Ebroaci: Adelson Galleries. ISBN 0981580106.
* Geffroy, Gustave. [[1894]]. Histoire de l'Impressionnisme. ''La Vie artistique.''
* Kloss, William. [[1985]]. ''Treasures from the National Museum of American Art.'' Vasingtoniae: National Museum of American Art. ISBN 9780874745948.
* Mathews, Nancy Mowll. [[1994]]. ''Mary Cassatt: A Life.'' Novi Eboraci: Villard Books. ISBN 9780394584973.
* Mathews, Nancy Mowll. [[1998]]. ''Mary Cassatt: A Life.'' Portu Novo: Yale University Press. ISBN 9780585367941.
* McKown, Robin. [[1972]]. ''The World of Mary Cassatt.'' Novi Eboraci: Thomas Y. Crowell Co. ISBN 9780690902747.
* Pinsky, Susan, Marc Rosen, Warren Adelson, Jay E. Cantor, et Barbara Stern Shapiro. [[2000]]. ''Mary Cassatt: Prints and Drawings from the Artist’s Studio.'' Princetoniae Novae Caesareae: Princeton University Press. ISBN 069108887X.
* Pollock, Griselda. [[1998]]. [https://books.google.com/books?id=N1pOh9GEO1EC&amp;pg=PA280 Mary Cassatt: Painter of Women and Children.] In [https://books.google.com/books?id=N1pOh9GEO1EC&amp;printsec=frontcover Reading American Art,] ed. Elizabeth Milroy et Marianne Doezema. Portu Novo. ISBN 9780300073485.
* Pollock, Griselda, et Florence Penny. [[2001]]. ''Looking back to the Future.'' Amstelodami: G+B Arts International. ISBN 9789057011221.
* Roberts, Norma J. [[1988]]. ''The American Collections.'' Columbi Ohii: Columbus Museum of Art. ISBN 9780918881205.
* Shackelford, George T. M. [[1998]]. Pas de Deux: Mary Cassatt and Edgar Degas. In ''Mary Cassatt, modern woman,'' ed. Judith A. Barter, 109–43. Novi Eboraci: Harry N. Abrams, Inc. ISBN 0810940892.
* Weinberg, H. Barbara [[2009]]. [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/ref/collection/p15324coll10/id/52638 ''American impressionism and realism.''] Novi Eboraci: The Metropolitan Museum of Art. ISBN 0300085699.

== Nexus externi ==
{{Fontes biographici}}
{{CommuniaCat|Mary Cassatt|Mariam Cassatt}}
* [http://www.aaa.si.edu/collections/mary-cassatt-letters-10201/more ''Finding Aid to the Mary Cassatt letters, 1882-1926.''] Archivum Artis Smithsonianum.
* [https://web.archive.org/web/20160912111827/http://www.thegreatcat.org/the-cat-in-art-and-photos-2/cats-in-19th-century-art/mary-stevenson-cassatt-1844-1926-american/ Picturae felidarum Cassattianae.]
* [https://web.archive.org/web/20090825041640/http://www.nga.gov/collection/gallery/ggcassattptg/ggcassattptg-main1.html/ De Maria Cassatt in Pinacotheca Nationali Artis.]
* [http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/cassatt/ De Mary Cassatt in WebMuseo.]
* [http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Google_Art_Project_works_by_Mary_Cassatt?gsAutoPlay=1&amp;gsDelay=10000&amp;gsDir=desc&amp;gsAutoStart=1&amp;withJS=MediaWiki:Gadget-GallerySlideshow.js&amp;withCSS=MediaWiki:Gadget-GallerySlideshow.css Propositum Artis Google.]
* [https://web.archive.org/web/20090527001138/http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=108 Mary Cassatt Gallery.] MuseumSyndicate.com.
* [http://bibliotheque-numerique.inha.fr/collection/?q=Mary+Cassatt&amp;f=1&amp;navigation=0&amp;x=0&amp;y=0 Mary Cassatt prints.] National Art History Institut Lutetiae.
* [http://library.metmuseum.org/record=b1698309~S1 ''The Havemeyer Family Papers relating to Art Collecting.'']
* [https://web.archive.org/web/20190104152817/http://lesamisdemarycassatt.fr/ &quot;The foundation in France for the remembrance of Mary Cassatt.&quot;] Mesnil-Theribus in vico, ubi [[corpus]] Cassattianum [[sepulcrum|sepultum est]]
* [https://web.archive.org/web/20240213144043/https://bibliotheque-numerique.inha.fr/collection/?r=Top/dl_category/estampes/estampes+de+mary+cassatt+(1844-1926)&amp;navigation=0&amp;dq=%23reset &quot;Estampes de Mary Cassatt.&quot;] Bibliothèque numérique de l'INHA.

{{Myrias|Homines}}

{{Lifetime|1844|1926|Cassatt, Maria}}

[[Categoria:Alumni Scholae Bellarum Artium (Lutetia)]]
[[Categoria:Alumni Academiae Bellarum Artium Pennsilvaniensis]]
[[Categoria:Fabricatores impressionum]]
[[Categoria:Feminismus| ]]
[[Categoria:Impressionismus]]
[[Categoria:Incolae Franciae]]
[[Categoria:Incolae Pennsilvaniae]]
[[Categoria:Mulieres]]
[[Categoria:Pictores Civitatum Foederatarum]]</text>
      <sha1>i0nwjyirljqcsqy88odzo69dhetybvo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ecclesia Cathedralis Upsaliensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>261767</id>
    <revision>
      <id>3996389</id>
      <parentid>3926143</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T17:32:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bis-Taurinus</username>
        <id>70496</id>
      </contributor>
      <comment>Non est ecclesia catholica.</comment>
      <origin>3996389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="927" sha1="cwobcjwldjz3dgstsmbr7ylrc95yqxu" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Uppsala cathedral from southwest 02.jpg|thumb|upright=0.8|'''Ecclesia Cathedralis Upsaliensis''' anno [[2013]] picta]]
[[Fasciculus:The façade of the Uppsala Cathedral.jpg|thumb|upright=0.8|left|Facies '''cathedralis''']]
[[Fasciculus:Uppsala-plan.svg|thumb|upright=0.8|Tabula interiorum aedificii partium]]
'''Ecclesia Cathedralis Upsaliensis''' ([[Suecice]] ''Uppsala domkyrka'') est [[ecclesia cathedralis]] [[Ecclesia Suecica|ecclesiae Suecicae]] [[Upsalia]]e [[Suecia]]e sita, [[saeculum 15|saeculo quinto decimo]] [[aedificium|aedificata]].

== Nexus externi == 
{{CommuniaCat|Uppsala Cathedral|Ecclesiam Cathedralem Upsaliensem}}
{{Fontes geographici}}
* [http://www.uppsaladomkyrka.se/ Pagina officialis] {{ling|Suecice}}

{{coord|59|51|29|N|17|38|00|E|region:SE_type:landmark|display=title}}

[[Categoria:Confecta saeculo 15]]
[[Categoria:Ecclesiae cathedrales Sueciae|Upsaliensis]]
[[Categoria:Upsalia]]</text>
      <sha1>cwobcjwldjz3dgstsmbr7ylrc95yqxu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Doru Demetrius Palade</title>
    <ns>0</ns>
    <id>262472</id>
    <revision>
      <id>3996573</id>
      <parentid>3768433</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T11:48:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nexus externi */</comment>
      <origin>3996573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1630" sha1="iizf1cmcvvsr40s9xrtmwfmhk76wsx8" xml:space="preserve">{{capsa hominis Vicidata}}
'''Doru Demetrius''' (Dacoromanice ''Doru Dumitru'') '''Palade''' (natus die [[1 Novembris]] [[1937]] [[Bucaresta]]e - [[6 Novembris]] [[2021]]) [[machinator]] ac vir publicus [[Romania|Dacoromanicus]] [[Factio Romania magna|Factionis Romaniae magnae]] est.

== Munus ==
Palade apud [[Universitas Polytechnica Bucarestensis|Universitatem Polytechnicam Bucarestensem]] mechanicae studebat atque etiam in aliis civitatibus studia pergebat. Annis [[1965]] - [[1989]] pro [[Consilium Auxilii Oeconomici Mutui]] operam dedit. Est professor Scholae et Universitatis Polytechnicae Bucarestensis.

== Cursus honorum ==
Palade a die minister indagationis et technologiae in consilio ministrorum [[Nicolaus Văcăroiu|Nicolai Văcăroiu]] fuit. Annis [[2000]] - [[2004]] legatus ad [[Camera Legatorum Romaniae|Cameram Legatorum Romaniae]] erat.

== Nexus externi ==
* [https://archive.org/stream/EnciclopediaIdentitatiiRomanesti.Personalitati/EnciclopediaIdentitatiiRomanesti.Personalitati_djvu.txt Biographia apud &quot;Enciclopedia Identitatii Romanesti&quot;, inventa apus archive.org]
* [https://web.archive.org/web/20210623075708/http://www.cdep.ro/pls/parlam/structura.mp?idm=227&amp;cam=2&amp;leg=2000&amp;pag=0&amp;idl=1 Data apud situm interretialem Camerae Legatorum Romaniae]

{{Ministri Romanici Văcăroiu}}

{{anni vitae|1937|2021|Palade, Doru Demetrius}}

[[Categoria:Alumni Scholae et Universitatis Polytechnicae Bucarestensis]]
[[Categoria:Professores Scholae et Universitatis Polytechnicae Bucarestensis]]
[[Categoria:Machinatores Romaniae]]
[[Categoria:Ministri Romaniae]]
[[Categoria:Legati Camerae Legatorum Romaniae]]</text>
      <sha1>iizf1cmcvvsr40s9xrtmwfmhk76wsx8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Demetriolus Manuballista</title>
    <ns>0</ns>
    <id>262887</id>
    <revision>
      <id>3996566</id>
      <parentid>3245310</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T11:36:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1889" sha1="d7bydfomzfmz6i8thk8xyod3e09tjmc" xml:space="preserve">{{Pagina non annexa}}{{Capsa hominis Vicidatorum}}
'''Demetrius Basilii f. Marinov''', magis notus agnomine suo '''Demetrioli Manuballistae''',{{FD ref}} die [[15 Augusti]] anno [[1955]] in vico Karaisen, prope [[Ternobum]] in [[Bulgaria]] natus est et [[3 Martii\ [[2025]] [[Serdica]]e mortuus.

== Cursus honorum ==
In primis anno [[2003]] conatus est petere munus burgimagistri urbis [[Ternobum|Ternobi]] nomine factionis Christianae-radicalis. 509 vota (sive 1,7 centesimas partes) accepit. 

Dein anno [[2005]] petebat locum in conventu nationali rei publicae nomine factionis Evroroma, sed electus non est.

Ad suffragia ad munus praesidis rei publicae anno [[2006]] lata non potuit nomen dare, quia satis subsciptionum (plus quam 15 milia) ad hanc rem perpetrandam colligere non valuit. Itaque coram diurnariis dixit se velle [[Georgius Părvanov|Georgio Parvanov]] favere.

Anno [[2016]] tamen feliciter locum in catalogum eiusdem muneris petitorum obtinere potuit. Vicarius eius Hilarius Petrov sive Rado Strobilus.&lt;ref&gt;[https://dariknews.bg/view_article.php?article_id=1607135 Митьо Пищова и Радо Шишарката вече официално в битката за „Дондуков“ 2]&lt;/ref&gt; 

== Extra cursum honorum ==
Demetriolus Manuballista est notus propter propinquitatem suam quorundam hominum, e.g. Elias Pavlov, Don Tsetsi, Demetrius Minev-Rutenus. Sese praestat amicum pauperum, debilium, hamaxobiorum sive zingarorum.

== Familia ==
Matrimonium eius dissolutum est. Habet filium, c.n. Iulianus est.

== Dicta ==
Habet multa notissima dicta, inter quae &quot;Революция искамйе&quot; (&quot;Eversionem rerum volumus&quot;).

== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references /&gt;&lt;/div&gt;

== Nexus externi ==
* [https://www.facebook.com/pishtova Sedes retialis personalis]

{{anni vitae|1955|2025|Marinov, Demetrius}}
[[Categoria:Politici Bulgariae]]</text>
      <sha1>d7bydfomzfmz6i8thk8xyod3e09tjmc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maturinus Blanchet</title>
    <ns>0</ns>
    <id>266621</id>
    <revision>
      <id>3996525</id>
      <parentid>3722119</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T04:59:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3996525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1979" sha1="124jhqnzfb9saigyy4xvg9tqgoicuxd" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}

'''Angelus Maturinus Blanchet''' (natus [[Gressanum|Gressani]]&lt;ref&gt;Acte de naissance nº 12 du 7 Mars 1892&lt;/ref&gt; die [[3 Martii]] [[1892]] - mortuus [[Fanum Sancti Petri Augustensium|Fani Sancti Petri Augustensium]] [[9 Novembris]] [[1974]]) fuit presbyter et [[episcopus]] &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170323234643/http://www.vmv.it/l+album+di+mons.+maturino+blanchet_1-1-28-0-0.aspx L'album di monsignor Maturino Blanchet]&lt;/ref&gt;[[Dioecesis Augustana|Augustae]] ([[Dioecesis Augustana]]) ab [[1946]] usque ad [[1968]].

== Biografia ==

Natus [[Gressanum|Gressani]] anno [[1892]], consecratus presbyter Oblatorum Mariae Immaculatae anno [[1921]]. A cardinale [[Ioannes Maria Rodrigue Villeneuve|Ioanne Maria Rodrigue Villeneuve]] cosecratus est episcopus [[Dioecesis Augustana|augustanus]] anno [[1946]].

In ministerio eius sex visitae pastorales totiusque dioceseos instituit et 78 presbyteros consecravit. Pater conciliaris in [[Concilium Vaticanum Secundum|Concilio Vaticano Secundo]] fuit.&lt;ref&gt;Aimé-Pierre Frutaz, ''Fonti per la storia de la Valle d’Aosta'', «Cronotassi dei vescovi», S. 327&lt;/ref&gt;; 

De munere decessit anno [[1968]] et in priorato [[Fanum Sancti Petri Augustensium|Fani Sancti Petri Augustensium]] anno [[1974]] obiit.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170717022852/http://www.comune.gressan.ao.it/territorio-e-cultura/riferimenti-storici/personaggi-illustri/ Personaggi Illustri]&lt;/ref&gt;; &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170324083704/http://www.webdiocesi.chiesacattolica.it/pls/cci_dioc_new/v3_s2ew_consultazione.mostra_pagina?id_pagina=1178 Parrocchia di sant'Anselmo in Aosta festa il 21 aprile: abitanti: 2000]&lt;/ref&gt;

== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references /&gt;&lt;/div&gt;

== Nexus externi ==

* {{CathHierBishop|blm|De Episcopo Blanchet}}
* [http://www.arcidiocesipesaro.it/ Pagina Dioeceseos Augustana]

{{bio-stipula}}

{{Lifetime|1892|1974|Blanchet Maturinus}}

[[Categoria:Episcopi Augustani]]</text>
      <sha1>124jhqnzfb9saigyy4xvg9tqgoicuxd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Circulus Neoburgensis Visurgensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>267154</id>
    <revision>
      <id>3996454</id>
      <parentid>3996101</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T22:34:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3996454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13085" sha1="7pjc3u572wy3aon5c737yc8oxgne08a" xml:space="preserve">{{Capsa subdivisionis Vicidata}}

'''Circulus Neoburgensis Visurgensis'''&lt;ref&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Neoburgensis Visurgensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Nienburg/Weser'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus &quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latina gentilicia &quot;Neoburgensis-e&quot; et &quot;Visurgensis-e&quot; ad commune [[Nova Urbs (Saxonia Inferior)|Novam Urbem]] et flumen [[Visurgis|Visurgem]] respective referuntur. Quibus de toponymis, vide {{Graesse}}&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Landkreis Nienburg/Weser''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Nienburg/Weser''; [[Saxonice]] ''Landkreis Nienborg/Werser''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1885]] conditus est et finibus mutatis ad diem hodiernum exstat.

== De rebus gestis ==
Ager circuli maxima ex parte ad [[Electoratus Brunsvici-Luneburgi|Electoratum Brunsvici-Luneburgi]] olim pertinuit; anno autem [[1805]] cum toto electoratu a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Ab anno [[1807]] ad [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Tum ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Es anno [[1946]], circulus ad Saxoniam Inferiorem pertinet, et anno [[1977]] fines hodiernas accepit

== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniunguntur:
{{div col|2}}

* [[Nova Urbs (Saxonia Inferior)|Nova Urbs]], Germanice ''Nienburg/Weser'', caput circuli (31.193 incolae)
* [[Rehburg-Loccum]], Oppidum (10.154)
* [[Steyerberg]] (5262)

* [[Alisni (commune generale)|Alisni]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;&gt;[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&amp;cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&amp;lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Liebenau''; [[Saxonice]] ''Levenau'') commune generale (5.950)
** [[Alisni (Circulus Neoburgensis Visurgensis)|Alisni]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Liebenau''; [[Saxonice]] ''Levenau''), oppidum et sedes administrationis (3688)
** [[Binnenum]]&lt;ref name=&quot;Köbler 2016&quot;&gt;Köbler, G. (2016). ''Orte in der deutschen Ortsgeschichte''. Wikiling-Zier. [[Universitas Leopoldino-Franciscea]].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Binnen''; [[Saxonice]] ''Binn’n'') (1010)
** [[Pennigsehl]] ([[Theodisce]] ''Pennigsehl''; [[Saxonice]] ''Pennigsähle'') (1252)

* [[Comitatus Hoya (commune generale)|Comitatus Hoya]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Grafschaft Hoya''; [[Saxonice]] ''Graafschop Hoya'') commune generale (16.757)
** [[Bukina]]&lt;ref name=&quot;Wilmans &amp; Hoogeweg VI 1898&quot;&gt;Wilmans, R., &amp; Hoogeweg, H. (Ed.). (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden und angrenzender Gebiete''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bücken'') oppidum (2139)
** [[Eystharpa]]&lt;ref name=&quot;-tharpa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-trup'' seu ''-drup'' seu ''-trop'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-tharpa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Butilingtharpa]], [[Graftharpa]], [[Gumorodingtharpa]], [[Haringtharpa]], [[Heppingtharpa]], [[Holttharpa]], [[Hurstharpa]], [[Kathingtharpa]], [[Kiedeningtharpa]], [[Marastharpa]], [[Markiligtharpa]], [[Meinbrahtingtharpa]], [[Peingtharpa]], [[Radistharpa]], [[Sutharpa]], [[Tettingtharpa]], [[Vilomaringtharpa]], [[Winikingtharpa]], [[Varetharpa]], [[Vrilingtharpa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eystrup''; [[Saxonice]] ''Eestrup'') (3251)
** [[Gandesberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;  ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gandesbergen''; quoque [[Saxonice]] ''Gannsbargen'') (478)
** [[Hamelhusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Hämelhausen''; [[Saxonice]] ''Hämelhusen'') (571)
** [[Hasela (Saxonia Inferior)|Hasela]]&lt;ref name=&quot;Hasela&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/hassel/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) Dort ist die ''villa Hasela'' erwähnt, also das Dorf Hassel (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hassel'') (1856)
** [[Hilgermissa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hilgermissen'') (2181)
** [[Hoya]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hoya''; quoque [[Theodisce]] ''Hoya/Weser''; quoque [[Saxonice]] ''de Haaien'' seu ''Hejen'' seu ''Hajen'' seu ''Heien''), urbs et sedes administrationis (3.772)
** [[Indago Comitis Hoyae]]&lt;ref name=&quot;Indago Comitis Hoyae&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/hoyerhagen/?utm_source=chatgpt.com ''kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''indago comitis Hoye'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hoyerhagen''; quoque [[Saxonice]] ''Heierhagen'' seu ''Heyerhagen'') (953)
** [[Schweringen]] (800)
** [[Warpe]] (756)

* [[Heemsa (commune generale)|Heemsa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heemsen'') commune generale (6.019)
** [[Arx Draconis]]&lt;ref name=&quot;Egger 1977&quot;&gt;Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Drakenburg''; [[Saxonice]] ''Drakenborg'') oppidum (1734)
** [[Hasburgum]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;&gt;[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Haßbergen''; [[Saxonice]] ''Haßbargen'') (1559)
** [[Heemsa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heemsen'') (1706)
** [[Rohrsen]], sedes administrationis (1020)

* [[Markloha (commune generale)|Markloha]]&lt;ref name=&quot;-loha&quot;&gt;Germanica praesentia aut antiqua toponyma cum suffixis ''-loh(e)'' et ''-lo'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-loha-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ascloha]], [[Buohloha]], [[Eiloha]], [[Hadaloha]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Marklohe'') commune generale (8.349)
** [[Balga Cortis]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;&gt;[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&amp;cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&amp;lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Balge'') (1752)
** [[Markloha]]&lt;ref name=&quot;-loha&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Marklohe''), sedes administrationis (4432)
** [[Wietzen]] (2165)

* [[Steimbke (commune generale)|Steimbke]] commune generale (7.186)
** [[Linsburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Linsburg''; [[Saxonice]] ''Linsborg'') (922)
** [[Rodewald]] (2496)
** [[Steimbke]], sedes administrationis (2466)
** [[Stöckse]] (1302)

* [[Uchte (commune generale)|Uchte]] commune generale (13.932)
** [[Diepenavia]]&lt;ref name=&quot;-avia&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-avia-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Diepenau''; quoque [[Saxonice]] ''Deepnau'') oppidum (3883)
** [[Ratherisdorfa]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus N-Z&quot;&gt;[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&amp;cq=M%C3%BCnchen&amp;lang=de''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Raddestorf''; [[Saxonice]] ''Rastörpe'') (1886)
** [[Uchte]] (4882)
** [[Warmsen]] (3281)

* [[Visurgis Medius (commune generale)|Visurgis Medius]]&lt;ref name=&quot;Mittelweser&quot;&gt;[Theodiscum praefixum &quot;Mittel-'' Latino adiectivo &quot;medius-a-um&quot;] et Theodiscum toponymicum suffixum ''-weser'' Latino hydronymo &quot;[[Visurgis|Visurgis-is]]&quot; vertitur. Quo de hydronymo, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Mittelweser'') commune generale (15.830)
** [[Estorpium]]&lt;ref name=&quot;-torpium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-torpium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Estorf''; [[Saxonice]] ''Esdörp'' seu ''Esdrup'') (1668)
** [[Husum (prope Novam Urbem)|Husum]] ([[Theodisce]] ''Husum''; [[Saxonice]] ''Husen'') (2338)
** [[Landesberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;  ([[Theodisce]] ''Landesbergen''; [[Saxonice]] ''Landsebargen'') (2730)
** [[Lyese]]&lt;ref name=&quot;Lyese&quot;&gt;Vide [https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9783835341944_A39332036/preview-9783835341944_A39332036.pdf?utm ''Urkundenbuch des Klosters Loccum''], ubi dicitur &quot;(...) in marchia Lyese proprietatis iure (...) in campis de Lyese trans Werram (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Leese'')&lt;/small&gt; (1638)
** [[Stolzenau]], sedes administrationis (7456)

{{div col end}}

== Notae ==
[[Fasciculus:Municipalities in NI.svg|right|300px|Communia in circulo Neoburgensi.]]
&lt;references /&gt;

{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]

== Nexus externi ==
{{commonscat|Landkreis Nienburg/Weser|Circulum Neoburgensem}}
* [http://www.lk-nienburg.de/ Pagina officialis]

{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}

{{DEFAULTSORT:Neoburgensis circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1885]]</text>
      <sha1>7pjc3u572wy3aon5c737yc8oxgne08a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bogdanus Marinescu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>267777</id>
    <revision>
      <id>3996547</id>
      <parentid>3803401</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T10:20:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1731" sha1="n7ptsbxz16s043xche8an64m8psvahe" xml:space="preserve">{{capsa hominis Vicidata}}
'''Bogdan Marinescu''' (natus die [[29 Novembris]] [[1944]] et [[18 Iunii]] [[2026]] mortuus) medicus et rerum politicarum peritus [[Romania|Dacoromanicus]] est.

== Iuventus et munus ==
Marinescu medicinae studebat et [[Gynaecologia|Gynaecologus]] factus est&lt;ref&gt;[http://evz.ro/bogdan-marinescu-ginecologul-vedetelor-826757.html colloquium cum Marinescu apud evz.ro die 2 Novembris 2008]&lt;/ref&gt;.

== Cursus honorum ==
Marinescu anno [[1990]] in ministerio valetudinis Romaniae operam dedit et a die [[28 Iunii]] 1990 ad usque [[16 Octobris]] [[1991]] minister valetudinis in consilio ministrorum [[Petrus Roman|Petri Roman]] fuit. Praeterea annis [[1992]] - [[1996]] legatus ad [[Camera Legatorum Romaniae|Cameram Legatorum Romaniae]] et deinde ad annum [[2000]] [[senatus Romaniae|Senator Romaniae]] fuit. Tum sodalis antiquae [[Factio democratica (Romania)|Factionis democraticae]] fuit.

== Nexus externi ==
* [https://web.archive.org/web/20170919175315/http://panaitsarbu.ro/medici/sectia-obstetrica-ginecologie-ii/academician-profesor-doctor-bogdan-marinescu/ Curriculum vitae apud panaitsarbu.ro]
* [https://senat.ro/FisaSenator.aspx?ParlamentarID=05c33539-c865-4955-975c-65de906c7dd4 Data apud situm interretialem Senatus Romaniae]
* [https://web.archive.org/web/20201024031122/http://www.cdep.ro/pls/parlam/structura2015.mp?idm=193&amp;cam=2&amp;leg=1992 Data apud situm interretialem Camerae Legatorum Romaniae]

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{Ministri valetudinis Romanici}}
{{Ministri Romanici Roman II}}

{{lifetime|1944|2026|Marinescu, Bogdan}}

[[Categoria:Medici Romaniae]]
[[Categoria:Senatores Romaniae]]
[[Categoria:Legati Camerae Legatorum Romaniae]]
[[Categoria:Ministri valetudinis Romaniae]]</text>
      <sha1>n7ptsbxz16s043xche8an64m8psvahe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Quintus Lutatius Catulus (consul 78 a.C.n.)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>269794</id>
    <revision>
      <id>3996395</id>
      <parentid>3957364</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:14:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Cursus honorum */</comment>
      <origin>3996395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14968" sha1="7d151x8swpeo80a8620cl7yut70jgxw" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
[[Fasciculus:Tempel Jupiter Optimus.JPG|thumb|[[Aedes Capitolina]] in [[Denarius|denario]] triumviri monetalis Marci Voltei circa [[78 a.C.n.]] percusso. Tum Lutatius Catulus novum templum aedificare iam coeperat sed haec figura ad pristinum templum potius pertinere videtur.]]
'''Quintus Lutatius Catulus''' (natus ca. [[121 a.C.n.]], mortuus [[61 a.C.n.]]) fuit senator Romanus qui anno [[78 a.C.n.]] [[Consul|consulatum]] cum [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Marco Aemilio Lepido]] gessit et anno [[65 a.C.n.]] usque ad [[Censura|censoriam dignitatem]] pervenit. Dux optimatium quidem erat sed apud plebem quoque in aliquo honore habitus est. [[Aedes Capitolina|Templum Capitolinum]] incendio labefactum reficiendum ei [[Sulla]] mandaverat unde ''Capitolinus'' ei cognomen fuit. [[Pontifex]] quoque et ultimis vitae annis [[Princeps senatus|princeps senatus]]&lt;ref&gt;[[Cicero|Cic]]. ''In Pisonem'' 3.&lt;/ref&gt; erat.
==De gente==
Plebeia et divite [[Gens Lutatia|Lutatiorum gente]] ortus, Q. Lutatius Capitolinus filius erat illius [[Quintus Lutatius Catulus|Quinti Lutatii Catuli]] qui una cum [[Gaius Marius|Gaio Mario]] anno [[102 a.C.n.]] consulatum gessit atque tunc a [[Cimbria (discretiva)|Cimbris]] repulsus mox anno sequenti una cum Mario eos apud [[Vercellae|Vercellas]] vicit. Qui postquam [[Lucius Cornelius Cinna|Cinna]] et Marius anno [[87 a.C.n.]] Urbem armis ceperunt ad voluntariam mortem compulsus est. Qua de causa filius Syllanis partibus favebat. Alios illustres maiores praeferre poterat ut ille [[Gaius Lutatius Catulus]] qui victoria navali apud [[Aegates insulae|Aegates insulas]] anno [[241 a.C.n.]] finem [[Primum bellum Punicum|primo bello Punico]]  imposuit.

[[Galba|Imperator Galba]]  pronepotem  Quintum Catulum in titulis sibi vindicare solebat quia pater eius Mummiam Achaicam, neptem Capitolini, uxorem duxerat&lt;ref&gt;[[Suetonius|Suet]]., ''Gal''. 2-3.&lt;/ref&gt;. Adeo memoria tanti viri post saeculum Romae adhuc colebatur !

==Cursus honorum==
*81 a.C.n. [[Praetor]]. Circa id tempus a Sylla ''curator restituendi Capitolii''&lt;ref&gt;[[Aulus Gellius]] II.10&lt;/ref&gt; dictus est.
* 78 a.C.n. consul cum [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Marco Aemilio Lepido]]. Magna dissensio inter ambos consules fuit : nam Lepidus omnes leges Sullanas rescindere volebat quas servandas Catulus existimabat. Inimicitia eorum usque adeo exarsit ut [[Senatus Romanus|senatus]] antequam in [[Etruria|Etruriam]] seditionis cuiusdam reprimendae causa cum exercitu mitterentur iusiurandum ab utroque poposcerit, inter se arma versuros non esse&lt;ref&gt;[[Sallustius]], ''Hist''. frg. 58-64. [[Appianus]], ''BC'' I.501-503&lt;/ref&gt;. [[Dictatura|Dictatore]] interim mortuo Catulus et [[Pompeius]], quamvis contra nitente Lepido et eius fautoribus, obtinuerunt ut Syllae corpus publico funere et maximo concursu hominum honoraretur&lt;ref&gt;[[Appianus]], ''BC'' I.492-493&lt;/ref&gt;.
*77 a.C.n. Anno ineunte Lepidus [[proconsul]] factus exercitum ex Etruria Romam ducere coepit, Urbem armis ut occuparet. Tum instigante consulari [[Lucius Marcius Philippus (consul 91 a.C.n.)|Marcio Philippo]] [[senatus consultum ultimum]] adversus eum edictum est&lt;ref&gt;[[Sallustius]], ''Historiae'' I.77.&lt;/ref&gt; : ''uti Ap. Claudius interrex cum Q. Catulo pro consule et ceteris, quibus imperium est, urbi praesidio sint operamque dent nequid res publica detrimenti capiat''. Tum Catulus et [[Pompeius]] cum exercitu [[Pons Milvius|pontem Mulvium]] et [[Ianiculum]] collem occupaverunt&lt;ref&gt;[[Florus]] II.11.&lt;/ref&gt; unde Lepidum advenientem facile fugarunt (in [[Sardinia (provincia Romana)|Sardiniam]] abiit ubi paulo post morbo obiit). Lutatii clementia omnium consensu laudabatur&lt;ref&gt;[[Orosius]] 22.16.&lt;/ref&gt; quia incruentam victoriam rettulerat.
*70 a.C.n. de tribunicia potestate restituenda cum consule Gnaeo Pompeio consensit&lt;ref&gt;''In Verrem'' I.15.&lt;/ref&gt;. Iudex erat cum contra [[Verres|Verrem]] a provincialibus postulatum Cicero causam [[Sicilia (provincia Romana)|Siciliae]] agebat. 
*69 a.C.n. Magna pompa [[Capitolinus mons|templum Capitolinum]] dedicavit cuius fastigio nomen suum inscripserat. Quod fortasse gloriosissimum factum in Catuli vita fuit&lt;ref&gt;''Secunda actio in Verrem'' IV.69.&lt;/ref&gt;.
* 67 a.C.n. orationem apud populum habuit [[Aulus Gabinius|legem Gabiniam]], quae imperium maius in omnibus insulis litoribusque Imperii Romani [[Pirata|piratarum]] opprimendorum causa Pompeio conferebat, frustra dissuadentem. Tum cum omnes honores in unum hominem cumulandos negasset, contra plures in rebus publicis gerendis exercendos esse asseverasset, postremo interrogatione oratoria populum rogavit, si quid casu Pompeio acciderit, in quo spem esset habiturus ? Tunc omnes una voce conclamasse dicuntur : &quot;In te, Catule.&quot;&lt;ref&gt;[[Cicero|Cic]]. ''Leg. Man''. 59. [[Velleius Paterculus|Vell. Pat]]. 2,32,1; [[Cassius Dio|Cass. Dio]] XXXVI,30,4-36,4. [[Valerius Maximus|Val. Max]]. VIII.15.9. [[Plutarchus]], ''Pompeius'' 25.&lt;/ref&gt; Quae verba, tamquam testimonium honorificum, a multis auctoribus antiquis relata sunt.
*66 a.C.n. rursus legem Maniliam, quae bellum Mithridaticum Gnaeo Pompeio mandabat, dissuadere frustra conabatur&lt;ref&gt;[[Cicero|Cic]]. ''[[De imperio Cn. Pompei|Leg. Man.]]'' 51 et 59-64. [[Plutarchus|Plut]]. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 30,4&lt;/ref&gt; : tum enim omnia Pompeio permittere volebat populus. Cui orationi Cicero, Pompei gratiam adfectans, oratione ''Pro lege Manilia'', quae eadem et ''de  Imperio Cn. Pompei'' dicitur, respondit.
*65 a.C.n. censor fuit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] et [[Populares|popularem]] collegam prohibuit ne [[Transpadana|Transpadanos]] Gallos civitate Romana donaret aut [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redigeret&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''Crassus'' 13.&lt;/ref&gt;. Usque adeo illi collegae dissentiebant ut censum peragere non potuerint et magistratum brevi abdicarint&lt;ref&gt;[[Plutarchus|Plut]]., ''Crassus''&lt;/ref&gt;.
*63 a.C.n. iamdiu pontifex Catulus  [[Pontifex|pontificatum maximum]] a populo petebat sed die [[Comitia|comitiorum]] [[Gaius Iulius Caesar]], vir multo iunior qui magnas pecunias per [[Tribus (divisio populi Romani)|tribus]] diviserat, ei praelatus est. Hanc repulsam sive aegre ferens, ut volebat [[Sallustius]] qui Caesaris fautor in primis erat, sive potius quia verum erat&lt;ref&gt;Michel Duval (2014), ''La conjuration de Catilina : César, un instigateur oublié''; Parisiis&lt;/ref&gt; Caesarem apud [[Cicero|Ciceronem]] frustra accusare coepit quod [[Catilinae coniuratio|Catilinae coniurationis]] conscius foret&lt;ref&gt;[[Sallustius|Sall]]., [[De Catilinae coniuratione|Cat]]. 49. [[Velleius Paterculus|Vell. Pat]]. 2.43. [[Dio Cassius]] 37.37. [[Plutarchus]], ''Crassus'' 13 et ''Caesar'' 7-8.&lt;/ref&gt;. In ceteros coniuratos quoque severitatis maximae auctor erat&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''Cicero'' 21.&lt;/ref&gt;.
*62 a.C.n. Caesar ultionis avidus primo [[Praetor|praeturae]] die rogationem de refectione Capitolii ad alium&lt;ref&gt;Sc. Pompeium qui non nominabatur.&lt;/ref&gt; transferenda promulgare voluit : nam etsi Catulus templum iam dedicarat non omnia ornamenta ad unguem  perpolita erant et hanc moram ei exprobrabat Caesar ; simul et repetundarum insimulabat dum rationes expensorum flagitat. Tum optimates gratulandos novos consules deseruerunt et concurrerunt, rem ut impedirent. In fine ab incepto destitit Caesar&lt;ref&gt;[[Suetonius|Suet]]., ''Iul''. 15. [[Dio Cassius]] 37.43-44.&lt;/ref&gt;.
*61 a.C.n. Obiit paulo post  [[Publius Clodius Pulcher|Publium Clodium]] de pollutis [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|Bonae Deae sacris]] a iudicibus absolutum qui armatum praesidium senatum flagitarant, tuto iudicare ut possent. Prorsus facete igitur Catulus unum ex illis iudicibus ita interrogasse dicitur :&quot;Quid vos,&quot; inquit, &quot; praesidium a nobis postulabatis ? an, ne nummi vobis eriperentur, timebatis?&quot; &lt;ref&gt;[[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|ad. Att]]''. I.16.5.[[Dio Cassius]] 37.46. [[Plutarchus]], ''Cicero'' 29.&lt;/ref&gt;

In summa de rebus publicis non multo aliter atque Cicero sentiebat Catulus Capitolinus -nam inter optimates mitior et moderatior erat- sed sagacitate constantiaque [[Arpinum|Arpinatem]] oratorem multo anteibat. Semper enim futurorum [[Triumviratus|triumvirorum]] inceptis obviam ire conabatur quia cognarat illos viros ambitiosos -Pompeium, Caesarem, Crassum- qui leges pro nihilo habebant reipublicae liberae institutis et mori maiorum exitio brevi fore. Contra Cicero a Pompeio et Caesare illudebatur.

==Testimonia de homine==
Catuli adulescentis mores fortasse dissoluti fuere&lt;ref&gt;[[Valerius Maximus|Val. Max.]] VI.9.5&lt;/ref&gt; ; laus militaris modica ei erat ut qui exercitus quidem duxerat sed nullam praeclaram aut difficilem victoriam de hostibus rettulerat ; ne in oratorum quidem numero a Cicerone ponebatur quamquam opinandi in senatu prudentiam et elegantiam laudabat&lt;ref&gt;''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 133 et 222.&lt;/ref&gt;. Nihilominus ob moderationem ac velut sapientiam in rebus publicis gerendis a multis non tantum [[Princeps senatus|princeps senatus]] sed quodam modo princeps civitatis&lt;ref&gt;[[Valerius Maximus]] VI.9.5.&lt;/ref&gt; habebatur. Conciliator enim dissensionum civilium, non irritator erat. Qua de causa [[Lucius Ampelius|Ampelius]] eum ponebat inter Romanos qui in toga illustres fuere.

Ab omnibus igitur auctoribus antiquis laudabatur praeter [[Sallustius|Sallustium]] ac si qui alii [[Populares|popularium]] factioni nimis favebant. Haec sunt nonnulla testimonia :
*[[Cicero]] (''In Pisonem'' 3) : &quot;Me Q. Catulus, princeps huius ordinis et auctor publici consili, frequentissimo senatu parentem patriae nominavit&quot;
**  (''Post reditum in senatu'' 9) : &quot;audieram ex sapientissimo homine atque optimo cive et viro, Q. Catulo...&quot;
*[[Valerius Maximus]] (VI.9.5) : &quot; Quis ignorat Q. Catuli auctoritatem in maximo clarissimorum uirorum prouentu excelsum gradum obtinuisse? cuius si superior aetas reuoluatur, multi lusus, multae deliciae reperiantur. quae quidem ei inpedimento non fuerunt quo minus patriae princeps existeret, nomenque eius in Capitolino fastigio fulgeret ac uirtute ciuile bellum ingenti motu oriens sepeliret.&quot;
*[[Velleius Paterculus]] (II.32) : &quot; Digna est memoria Q. Catuli cum auctoritas tum verecundia...&quot;
**                       (II.43) : &quot;... omnium confessione senatus princeps...&quot;
*[[Lucius Ampelius|Ampelius]] (''Liber memorialis'') : &quot;...solus omnium sine sanguine bellum civile confecit&quot;
* [[Dio Cassius]] (37.46&lt;ref&gt; διαφανέστατα τῶν πώποτε τὸ δημόσιον ἀεὶ πρὸ παντὸς προτιμήσας&lt;/ref&gt;) Graece scribebat &quot;unum omnium esse visum qui rem publicam  ceteris semper anteponeret&quot;.
*[[Plutarchus]] (''Crassus'' 13&lt;ref&gt;...''συνάρχοντα Ῥωμαίων ἔχοντι τὸν πρᾳότατον Λουτάτιον Κάτλον''&lt;/ref&gt;) eum &quot;mitissimum Romanorum&quot; appellabat et alibi (''Cato Minor'' 16) scribebat &quot;iustitia et sapientia ceteros Romanos superasse&quot;.

==De Catulo persona litteraria==
*Libro 36 ''[[Historia Romana (Dio)|Historiae Romanae]]'' Dio Cassius satis longam orationem in ore Catuli posuit, quam ipse quidem Graece composuit sed argumentatio eius in legem Gabiniam (67 a.C.n.) de ''uno imperatore contra praedones constituendo''&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Leg. Man.'' 17.&lt;/ref&gt; verisimilis videtur.
*Anno [[45 a.C.n.]] Cicero Catulum iamdiu mortuum in dialogum hodie deperditum et ''[[Hortensius (Cicero)|Hortensium sive de philosophia]]'' inscriptum introducebat. E nonnullis fragmentis quae supersunt - nam cum alii Christiani scriptores tum [[Sanctus Augustinus|sanctus Augustinus]]&lt;ref&gt;''[[Confessiones (Augustinus)|Conf]]''. 3,4&lt;/ref&gt; in primis hoc opere delectabatur - apparet Catulum laudationem philosophiae suscepisse cui [[Quintus Hortensius Hortalus|Hortensius]] elogio artis oratoriae respondebat. Alii sermonis personae erant ipse Cicero et [[Lucullus]].
*Item persona erat in ''[[Academica (Cicero)|Academicis prioribus]]'' eiusdem Ciceronis atque etiam primo libro nomen suum indiderat (at secundus tantum servatus est). E quo liquet Catulum Capitolinum virum litteratum atque philosophiae (vel saltem sapientiae) deditum fuisse.
* Denique [[Suetonius]]&lt;ref&gt;''Aug''. 94.&lt;/ref&gt; et Dio Cassius&lt;ref&gt;45.2.&lt;/ref&gt; somnium quoddam Catuli referebant quo principatum [[Augustus (imperator)|Augusti]] praenuntiari existimabant (inter ''omina imperii'' ponebatur). Vidisse enim somnio dicitur [[Iuppiter (deus)|Iovem Optimum Maximum]] e multis pueris praetextatis qui ad [[Capitolium]] venerant unum sibi ignotum elegisse atque signum deae Romae in eius sinum deiecisse : postridie autem cum Octavius forte in via  occurrisset puerum sibi nocte visum agnovisse. Quod alioqui vix credi potest quoniam Octavius anno [[63 a.C.n.]] natus erat.

==Fontes==
*[[Lucius Ampelius|Ampelius]], ''Liber memorialis'' XIX.
*[[Appianus]], primo libro ''Bellorum civilium'' 492-493 et 501-504.
* [[Aulus Gellius]] libro secundo ''[[Noctes Atticae|Noctium Atticarum]]'' capitulo 10(2).
* [[Cassius Dio]], libro XXXVI [[Historia Romana (Dio)|Historiae Romanae]], capitulis 30-36 necnon libro XXXVII cap. 37, 43-44, 46 et libro XLIII cap.14 et libro XLV cap.2.
*[[Cicero]], ''In Pisonem'' 3
** prima actio ''in Verrem'' 15.
** secunda actio ''in Verrem'' III.209-211 et IV.37, 69, 82, 126.
** ''de Imperio Gnaei Pompei'' 51 et 59-66.
** ''in Lucium Catilinam orationes'' III.24
** ''Post reditum in senatu'' 9.
** ''Pro Caelio'' 70
** ''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 133 et 222
** libro secundo ''[[Epistulae ad Atticum|Epistularum ad Atticum]]'', ep. 24 necnon libro XIII ep.19.
*[[Florus]], secundo libro ''Epitomae rerum Romanarum'' capitulo 11.
*Inscriptiones [http://edh-www.adw.uni-heidelberg.de/edh/inschrift/HD010465&amp;lang=en [[L'Année épigraphique|AE]] 1971]{{Nexus deficit|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} et  {{CIL|1|737}} ([http://db.edcs.eu/epigr/bilder.php?bild=$OH_CIL_06_01313_1.jpg;$OH_CIL_06_01313_2.jpg;$CIL_06_01313.jpg Ibid. 736]{{Nexus deficit|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }})
*[[Orosius]] libro quinto [[Historiae adversum paganos|Historiarum adversum paganos]] 22(16-18)
*[[Plutarchus]], ''Pompeius'' 15-16, 25, 30.
** ''Crassus'' 13.
**''Cato Minor'' 16.
**''Caesar'' 6-8.
** ''Cicero'' 21 et 29
* [[Gaius Sallustius Crispus|Sallustius]], ''[[Catilinae coniuratio (Sallustius)|Catilinae coniuratio]]'' 34-35 et 49
** ''Historiae'' : oratio Lepidi, oratio Philippi, fragmenta 58-64
* [[Suetonius]], [[De Vita Caesarum]] in ''Vita Divi Iuli'', capitulo 15, ''Vita divi Augusti'', cap.94 et ''Vita Galbae'' cap.2-3.
*[[Titus Livius]], ''Periochae'' 90 et 98.
* [[Valerius Maximus]] libro sexto ''Factorum dictorumque memorabilium'' 9.5 necnon libro octavo 15.9
* [[Velleius Paterculus]], libro secundo ''Historiae Romanae'' cap. 32, 43, 48.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

[[Categoria:Nati saeculo 2 a.C.n.]]
[[Categoria:Mortui 61 a.C.n.]]
[[Categoria:Gens Lutatia]]
[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Censores]]</text>
      <sha1>7d151x8swpeo80a8620cl7yut70jgxw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996396</id>
      <parentid>3996395</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:16:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Cursus honorum */</comment>
      <origin>3996396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15053" sha1="fwwqn0uf48jbsbmtzym5j3eipxzm8xo" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
[[Fasciculus:Tempel Jupiter Optimus.JPG|thumb|[[Aedes Capitolina]] in [[Denarius|denario]] triumviri monetalis Marci Voltei circa [[78 a.C.n.]] percusso. Tum Lutatius Catulus novum templum aedificare iam coeperat sed haec figura ad pristinum templum potius pertinere videtur.]]
'''Quintus Lutatius Catulus''' (natus ca. [[121 a.C.n.]], mortuus [[61 a.C.n.]]) fuit senator Romanus qui anno [[78 a.C.n.]] [[Consul|consulatum]] cum [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Marco Aemilio Lepido]] gessit et anno [[65 a.C.n.]] usque ad [[Censura|censoriam dignitatem]] pervenit. Dux optimatium quidem erat sed apud plebem quoque in aliquo honore habitus est. [[Aedes Capitolina|Templum Capitolinum]] incendio labefactum reficiendum ei [[Sulla]] mandaverat unde ''Capitolinus'' ei cognomen fuit. [[Pontifex]] quoque et ultimis vitae annis [[Princeps senatus|princeps senatus]]&lt;ref&gt;[[Cicero|Cic]]. ''In Pisonem'' 3.&lt;/ref&gt; erat.
==De gente==
Plebeia et divite [[Gens Lutatia|Lutatiorum gente]] ortus, Q. Lutatius Capitolinus filius erat illius [[Quintus Lutatius Catulus|Quinti Lutatii Catuli]] qui una cum [[Gaius Marius|Gaio Mario]] anno [[102 a.C.n.]] consulatum gessit atque tunc a [[Cimbria (discretiva)|Cimbris]] repulsus mox anno sequenti una cum Mario eos apud [[Vercellae|Vercellas]] vicit. Qui postquam [[Lucius Cornelius Cinna|Cinna]] et Marius anno [[87 a.C.n.]] Urbem armis ceperunt ad voluntariam mortem compulsus est. Qua de causa filius Syllanis partibus favebat. Alios illustres maiores praeferre poterat ut ille [[Gaius Lutatius Catulus]] qui victoria navali apud [[Aegates insulae|Aegates insulas]] anno [[241 a.C.n.]] finem [[Primum bellum Punicum|primo bello Punico]]  imposuit.

[[Galba|Imperator Galba]]  pronepotem  Quintum Catulum in titulis sibi vindicare solebat quia pater eius Mummiam Achaicam, neptem Capitolini, uxorem duxerat&lt;ref&gt;[[Suetonius|Suet]]., ''Gal''. 2-3.&lt;/ref&gt;. Adeo memoria tanti viri post saeculum Romae adhuc colebatur !

==Cursus honorum==
*81 a.C.n. [[Praetor]]. Circa id tempus a Sylla ''curator restituendi Capitolii''&lt;ref&gt;[[Aulus Gellius]] II.10&lt;/ref&gt; dictus est.
* 78 a.C.n. consul cum [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Marco Aemilio Lepido]]. Magna dissensio inter ambos consules fuit : nam Lepidus omnes leges Sullanas rescindere volebat quas servandas Catulus existimabat. Inimicitia eorum usque adeo exarsit ut [[Senatus Romanus|senatus]] antequam in [[Etruria|Etruriam]] seditionis cuiusdam reprimendae causa cum exercitu mitterentur iusiurandum ab utroque poposcerit, inter se arma versuros non esse&lt;ref&gt;[[Sallustius]], ''Hist''. frg. 58-64. [[Appianus]], ''BC'' I.501-503&lt;/ref&gt;. [[Dictatura|Dictatore]] interim mortuo Catulus et [[Pompeius]], quamvis contra nitente Lepido et eius fautoribus, obtinuerunt ut Syllae corpus publico funere et maximo concursu hominum honoraretur&lt;ref&gt;[[Appianus]], ''BC'' I.492-493&lt;/ref&gt;.
*77 a.C.n. Anno ineunte Lepidus [[proconsul]] factus exercitum ex Etruria Romam ducere coepit, Urbem armis ut occuparet. Tum instigante consulari [[Lucius Marcius Philippus (consul 91 a.C.n.)|Marcio Philippo]] [[senatus consultum ultimum]] adversus eum edictum est&lt;ref&gt;[[Sallustius]], ''Historiae'' I.77.&lt;/ref&gt; : ''uti Ap. Claudius interrex cum Q. Catulo pro consule et ceteris, quibus imperium est, urbi praesidio sint operamque dent nequid res publica detrimenti capiat''. Tum Catulus et [[Pompeius]] cum exercitu [[Pons Milvius|pontem Mulvium]] et [[Ianiculum]] collem occupaverunt&lt;ref&gt;[[Florus]] II.11.&lt;/ref&gt; unde Lepidum advenientem facile fugarunt (in [[Sardinia (provincia Romana)|Sardiniam]] abiit ubi paulo post morbo obiit). Lutatii clementia omnium consensu laudabatur&lt;ref&gt;[[Orosius]] 22.16.&lt;/ref&gt; quia incruentam victoriam rettulerat.
*70 a.C.n. de tribunicia potestate restituenda cum consule Gnaeo Pompeio consensit&lt;ref&gt;''[[In Verrem]]'' I.15.&lt;/ref&gt;. Iudex erat cum contra [[Verres|Verrem]] a provincialibus postulatum Cicero causam [[Sicilia (provincia Romana)|Siciliae]] agebat. 
*69 a.C.n. Magna pompa [[Capitolinus mons|templum Capitolinum]] dedicavit cuius fastigio nomen suum inscripserat. Quod fortasse gloriosissimum factum in Catuli vita fuit&lt;ref&gt;''Secunda actio in Verrem'' IV.69.&lt;/ref&gt;.
* 67 a.C.n. orationem apud populum habuit [[Aulus Gabinius|legem Gabiniam]], quae imperium maius in omnibus insulis litoribusque Imperii Romani [[Pirata|piratarum]] opprimendorum causa Pompeio conferebat, frustra dissuadentem. Tum cum omnes honores in unum hominem cumulandos negasset, contra plures in rebus publicis gerendis exercendos esse asseverasset, postremo interrogatione oratoria populum rogavit, si quid casu Pompeio acciderit, in quo spem esset habiturus ? Tunc omnes una voce conclamasse dicuntur : &quot;In te, Catule.&quot;&lt;ref&gt;[[Cicero|Cic]]. ''[[De imperio Cn. Pompei|Leg. Man]]''. 59. [[Velleius Paterculus|Vell. Pat]]. 2,32,1; [[Cassius Dio|Cass. Dio]] XXXVI,30,4-36,4. [[Valerius Maximus|Val. Max]]. VIII.15.9. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 25.&lt;/ref&gt; Quae verba, tamquam testimonium honorificum, a multis auctoribus antiquis relata sunt.
*66 a.C.n. rursus legem Maniliam, quae bellum Mithridaticum Gnaeo Pompeio mandabat, dissuadere frustra conabatur&lt;ref&gt;[[Cicero|Cic]]. ''[[De imperio Cn. Pompei|Leg. Man.]]'' 51 et 59-64. [[Plutarchus|Plut]]. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 30,4&lt;/ref&gt; : tum enim omnia Pompeio permittere volebat populus. Cui orationi Cicero, Pompei gratiam adfectans, oratione ''Pro lege Manilia'', quae eadem et ''[[De imperio Cn. Pompei|de  Imperio Cn. Pompei]]'' dicitur, respondit.
*65 a.C.n. censor fuit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] et [[Populares|popularem]] collegam prohibuit ne [[Transpadana|Transpadanos]] Gallos civitate Romana donaret aut [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redigeret&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''Crassus'' 13.&lt;/ref&gt;. Usque adeo illi collegae dissentiebant ut censum peragere non potuerint et magistratum brevi abdicarint&lt;ref&gt;[[Plutarchus|Plut]]., ''Crassus''&lt;/ref&gt;.
*63 a.C.n. iamdiu pontifex Catulus  [[Pontifex|pontificatum maximum]] a populo petebat sed die [[Comitia|comitiorum]] [[Gaius Iulius Caesar]], vir multo iunior qui magnas pecunias per [[Tribus (divisio populi Romani)|tribus]] diviserat, ei praelatus est. Hanc repulsam sive aegre ferens, ut volebat [[Sallustius]] qui Caesaris fautor in primis erat, sive potius quia verum erat&lt;ref&gt;Michel Duval (2014), ''La conjuration de Catilina : César, un instigateur oublié''; Parisiis&lt;/ref&gt; Caesarem apud [[Cicero|Ciceronem]] frustra accusare coepit quod [[Catilinae coniuratio|Catilinae coniurationis]] conscius foret&lt;ref&gt;[[Sallustius|Sall]]., [[De Catilinae coniuratione|Cat]]. 49. [[Velleius Paterculus|Vell. Pat]]. 2.43. [[Dio Cassius]] 37.37. [[Plutarchus]], ''Crassus'' 13 et ''Caesar'' 7-8.&lt;/ref&gt;. In ceteros coniuratos quoque severitatis maximae auctor erat&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''Cicero'' 21.&lt;/ref&gt;.
*62 a.C.n. Caesar ultionis avidus primo [[Praetor|praeturae]] die rogationem de refectione Capitolii ad alium&lt;ref&gt;Sc. Pompeium qui non nominabatur.&lt;/ref&gt; transferenda promulgare voluit : nam etsi Catulus templum iam dedicarat non omnia ornamenta ad unguem  perpolita erant et hanc moram ei exprobrabat Caesar ; simul et repetundarum insimulabat dum rationes expensorum flagitat. Tum optimates gratulandos novos consules deseruerunt et concurrerunt, rem ut impedirent. In fine ab incepto destitit Caesar&lt;ref&gt;[[Suetonius|Suet]]., ''Iul''. 15. [[Dio Cassius]] 37.43-44.&lt;/ref&gt;.
*61 a.C.n. Obiit paulo post  [[Publius Clodius Pulcher|Publium Clodium]] de pollutis [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|Bonae Deae sacris]] a iudicibus absolutum qui armatum praesidium senatum flagitarant, tuto iudicare ut possent. Prorsus facete igitur Catulus unum ex illis iudicibus ita interrogasse dicitur :&quot;Quid vos,&quot; inquit, &quot; praesidium a nobis postulabatis ? an, ne nummi vobis eriperentur, timebatis?&quot; &lt;ref&gt;[[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|ad. Att]]''. I.16.5.[[Dio Cassius]] 37.46. [[Plutarchus]], ''Cicero'' 29.&lt;/ref&gt;

In summa de rebus publicis non multo aliter atque Cicero sentiebat Catulus Capitolinus -nam inter optimates mitior et moderatior erat- sed sagacitate constantiaque [[Arpinum|Arpinatem]] oratorem multo anteibat. Semper enim futurorum [[Triumviratus|triumvirorum]] inceptis obviam ire conabatur quia cognarat illos viros ambitiosos -Pompeium, Caesarem, Crassum- qui leges pro nihilo habebant reipublicae liberae institutis et mori maiorum exitio brevi fore. Contra Cicero a Pompeio et Caesare illudebatur.

==Testimonia de homine==
Catuli adulescentis mores fortasse dissoluti fuere&lt;ref&gt;[[Valerius Maximus|Val. Max.]] VI.9.5&lt;/ref&gt; ; laus militaris modica ei erat ut qui exercitus quidem duxerat sed nullam praeclaram aut difficilem victoriam de hostibus rettulerat ; ne in oratorum quidem numero a Cicerone ponebatur quamquam opinandi in senatu prudentiam et elegantiam laudabat&lt;ref&gt;''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 133 et 222.&lt;/ref&gt;. Nihilominus ob moderationem ac velut sapientiam in rebus publicis gerendis a multis non tantum [[Princeps senatus|princeps senatus]] sed quodam modo princeps civitatis&lt;ref&gt;[[Valerius Maximus]] VI.9.5.&lt;/ref&gt; habebatur. Conciliator enim dissensionum civilium, non irritator erat. Qua de causa [[Lucius Ampelius|Ampelius]] eum ponebat inter Romanos qui in toga illustres fuere.

Ab omnibus igitur auctoribus antiquis laudabatur praeter [[Sallustius|Sallustium]] ac si qui alii [[Populares|popularium]] factioni nimis favebant. Haec sunt nonnulla testimonia :
*[[Cicero]] (''In Pisonem'' 3) : &quot;Me Q. Catulus, princeps huius ordinis et auctor publici consili, frequentissimo senatu parentem patriae nominavit&quot;
**  (''Post reditum in senatu'' 9) : &quot;audieram ex sapientissimo homine atque optimo cive et viro, Q. Catulo...&quot;
*[[Valerius Maximus]] (VI.9.5) : &quot; Quis ignorat Q. Catuli auctoritatem in maximo clarissimorum uirorum prouentu excelsum gradum obtinuisse? cuius si superior aetas reuoluatur, multi lusus, multae deliciae reperiantur. quae quidem ei inpedimento non fuerunt quo minus patriae princeps existeret, nomenque eius in Capitolino fastigio fulgeret ac uirtute ciuile bellum ingenti motu oriens sepeliret.&quot;
*[[Velleius Paterculus]] (II.32) : &quot; Digna est memoria Q. Catuli cum auctoritas tum verecundia...&quot;
**                       (II.43) : &quot;... omnium confessione senatus princeps...&quot;
*[[Lucius Ampelius|Ampelius]] (''Liber memorialis'') : &quot;...solus omnium sine sanguine bellum civile confecit&quot;
* [[Dio Cassius]] (37.46&lt;ref&gt; διαφανέστατα τῶν πώποτε τὸ δημόσιον ἀεὶ πρὸ παντὸς προτιμήσας&lt;/ref&gt;) Graece scribebat &quot;unum omnium esse visum qui rem publicam  ceteris semper anteponeret&quot;.
*[[Plutarchus]] (''Crassus'' 13&lt;ref&gt;...''συνάρχοντα Ῥωμαίων ἔχοντι τὸν πρᾳότατον Λουτάτιον Κάτλον''&lt;/ref&gt;) eum &quot;mitissimum Romanorum&quot; appellabat et alibi (''Cato Minor'' 16) scribebat &quot;iustitia et sapientia ceteros Romanos superasse&quot;.

==De Catulo persona litteraria==
*Libro 36 ''[[Historia Romana (Dio)|Historiae Romanae]]'' Dio Cassius satis longam orationem in ore Catuli posuit, quam ipse quidem Graece composuit sed argumentatio eius in legem Gabiniam (67 a.C.n.) de ''uno imperatore contra praedones constituendo''&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Leg. Man.'' 17.&lt;/ref&gt; verisimilis videtur.
*Anno [[45 a.C.n.]] Cicero Catulum iamdiu mortuum in dialogum hodie deperditum et ''[[Hortensius (Cicero)|Hortensium sive de philosophia]]'' inscriptum introducebat. E nonnullis fragmentis quae supersunt - nam cum alii Christiani scriptores tum [[Sanctus Augustinus|sanctus Augustinus]]&lt;ref&gt;''[[Confessiones (Augustinus)|Conf]]''. 3,4&lt;/ref&gt; in primis hoc opere delectabatur - apparet Catulum laudationem philosophiae suscepisse cui [[Quintus Hortensius Hortalus|Hortensius]] elogio artis oratoriae respondebat. Alii sermonis personae erant ipse Cicero et [[Lucullus]].
*Item persona erat in ''[[Academica (Cicero)|Academicis prioribus]]'' eiusdem Ciceronis atque etiam primo libro nomen suum indiderat (at secundus tantum servatus est). E quo liquet Catulum Capitolinum virum litteratum atque philosophiae (vel saltem sapientiae) deditum fuisse.
* Denique [[Suetonius]]&lt;ref&gt;''Aug''. 94.&lt;/ref&gt; et Dio Cassius&lt;ref&gt;45.2.&lt;/ref&gt; somnium quoddam Catuli referebant quo principatum [[Augustus (imperator)|Augusti]] praenuntiari existimabant (inter ''omina imperii'' ponebatur). Vidisse enim somnio dicitur [[Iuppiter (deus)|Iovem Optimum Maximum]] e multis pueris praetextatis qui ad [[Capitolium]] venerant unum sibi ignotum elegisse atque signum deae Romae in eius sinum deiecisse : postridie autem cum Octavius forte in via  occurrisset puerum sibi nocte visum agnovisse. Quod alioqui vix credi potest quoniam Octavius anno [[63 a.C.n.]] natus erat.

==Fontes==
*[[Lucius Ampelius|Ampelius]], ''Liber memorialis'' XIX.
*[[Appianus]], primo libro ''Bellorum civilium'' 492-493 et 501-504.
* [[Aulus Gellius]] libro secundo ''[[Noctes Atticae|Noctium Atticarum]]'' capitulo 10(2).
* [[Cassius Dio]], libro XXXVI [[Historia Romana (Dio)|Historiae Romanae]], capitulis 30-36 necnon libro XXXVII cap. 37, 43-44, 46 et libro XLIII cap.14 et libro XLV cap.2.
*[[Cicero]], ''In Pisonem'' 3
** prima actio ''in Verrem'' 15.
** secunda actio ''in Verrem'' III.209-211 et IV.37, 69, 82, 126.
** ''de Imperio Gnaei Pompei'' 51 et 59-66.
** ''in Lucium Catilinam orationes'' III.24
** ''Post reditum in senatu'' 9.
** ''Pro Caelio'' 70
** ''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 133 et 222
** libro secundo ''[[Epistulae ad Atticum|Epistularum ad Atticum]]'', ep. 24 necnon libro XIII ep.19.
*[[Florus]], secundo libro ''Epitomae rerum Romanarum'' capitulo 11.
*Inscriptiones [http://edh-www.adw.uni-heidelberg.de/edh/inschrift/HD010465&amp;lang=en [[L'Année épigraphique|AE]] 1971]{{Nexus deficit|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} et  {{CIL|1|737}} ([http://db.edcs.eu/epigr/bilder.php?bild=$OH_CIL_06_01313_1.jpg;$OH_CIL_06_01313_2.jpg;$CIL_06_01313.jpg Ibid. 736]{{Nexus deficit|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }})
*[[Orosius]] libro quinto [[Historiae adversum paganos|Historiarum adversum paganos]] 22(16-18)
*[[Plutarchus]], ''Pompeius'' 15-16, 25, 30.
** ''Crassus'' 13.
**''Cato Minor'' 16.
**''Caesar'' 6-8.
** ''Cicero'' 21 et 29
* [[Gaius Sallustius Crispus|Sallustius]], ''[[Catilinae coniuratio (Sallustius)|Catilinae coniuratio]]'' 34-35 et 49
** ''Historiae'' : oratio Lepidi, oratio Philippi, fragmenta 58-64
* [[Suetonius]], [[De Vita Caesarum]] in ''Vita Divi Iuli'', capitulo 15, ''Vita divi Augusti'', cap.94 et ''Vita Galbae'' cap.2-3.
*[[Titus Livius]], ''Periochae'' 90 et 98.
* [[Valerius Maximus]] libro sexto ''Factorum dictorumque memorabilium'' 9.5 necnon libro octavo 15.9
* [[Velleius Paterculus]], libro secundo ''Historiae Romanae'' cap. 32, 43, 48.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

[[Categoria:Nati saeculo 2 a.C.n.]]
[[Categoria:Mortui 61 a.C.n.]]
[[Categoria:Gens Lutatia]]
[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Censores]]</text>
      <sha1>fwwqn0uf48jbsbmtzym5j3eipxzm8xo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996397</id>
      <parentid>3996396</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:20:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontes */</comment>
      <origin>3996397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15151" sha1="e3botixhiwhr53nbbkoihwx38w8w1tc" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
[[Fasciculus:Tempel Jupiter Optimus.JPG|thumb|[[Aedes Capitolina]] in [[Denarius|denario]] triumviri monetalis Marci Voltei circa [[78 a.C.n.]] percusso. Tum Lutatius Catulus novum templum aedificare iam coeperat sed haec figura ad pristinum templum potius pertinere videtur.]]
'''Quintus Lutatius Catulus''' (natus ca. [[121 a.C.n.]], mortuus [[61 a.C.n.]]) fuit senator Romanus qui anno [[78 a.C.n.]] [[Consul|consulatum]] cum [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Marco Aemilio Lepido]] gessit et anno [[65 a.C.n.]] usque ad [[Censura|censoriam dignitatem]] pervenit. Dux optimatium quidem erat sed apud plebem quoque in aliquo honore habitus est. [[Aedes Capitolina|Templum Capitolinum]] incendio labefactum reficiendum ei [[Sulla]] mandaverat unde ''Capitolinus'' ei cognomen fuit. [[Pontifex]] quoque et ultimis vitae annis [[Princeps senatus|princeps senatus]]&lt;ref&gt;[[Cicero|Cic]]. ''In Pisonem'' 3.&lt;/ref&gt; erat.
==De gente==
Plebeia et divite [[Gens Lutatia|Lutatiorum gente]] ortus, Q. Lutatius Capitolinus filius erat illius [[Quintus Lutatius Catulus|Quinti Lutatii Catuli]] qui una cum [[Gaius Marius|Gaio Mario]] anno [[102 a.C.n.]] consulatum gessit atque tunc a [[Cimbria (discretiva)|Cimbris]] repulsus mox anno sequenti una cum Mario eos apud [[Vercellae|Vercellas]] vicit. Qui postquam [[Lucius Cornelius Cinna|Cinna]] et Marius anno [[87 a.C.n.]] Urbem armis ceperunt ad voluntariam mortem compulsus est. Qua de causa filius Syllanis partibus favebat. Alios illustres maiores praeferre poterat ut ille [[Gaius Lutatius Catulus]] qui victoria navali apud [[Aegates insulae|Aegates insulas]] anno [[241 a.C.n.]] finem [[Primum bellum Punicum|primo bello Punico]]  imposuit.

[[Galba|Imperator Galba]]  pronepotem  Quintum Catulum in titulis sibi vindicare solebat quia pater eius Mummiam Achaicam, neptem Capitolini, uxorem duxerat&lt;ref&gt;[[Suetonius|Suet]]., ''Gal''. 2-3.&lt;/ref&gt;. Adeo memoria tanti viri post saeculum Romae adhuc colebatur !

==Cursus honorum==
*81 a.C.n. [[Praetor]]. Circa id tempus a Sylla ''curator restituendi Capitolii''&lt;ref&gt;[[Aulus Gellius]] II.10&lt;/ref&gt; dictus est.
* 78 a.C.n. consul cum [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Marco Aemilio Lepido]]. Magna dissensio inter ambos consules fuit : nam Lepidus omnes leges Sullanas rescindere volebat quas servandas Catulus existimabat. Inimicitia eorum usque adeo exarsit ut [[Senatus Romanus|senatus]] antequam in [[Etruria|Etruriam]] seditionis cuiusdam reprimendae causa cum exercitu mitterentur iusiurandum ab utroque poposcerit, inter se arma versuros non esse&lt;ref&gt;[[Sallustius]], ''Hist''. frg. 58-64. [[Appianus]], ''BC'' I.501-503&lt;/ref&gt;. [[Dictatura|Dictatore]] interim mortuo Catulus et [[Pompeius]], quamvis contra nitente Lepido et eius fautoribus, obtinuerunt ut Syllae corpus publico funere et maximo concursu hominum honoraretur&lt;ref&gt;[[Appianus]], ''BC'' I.492-493&lt;/ref&gt;.
*77 a.C.n. Anno ineunte Lepidus [[proconsul]] factus exercitum ex Etruria Romam ducere coepit, Urbem armis ut occuparet. Tum instigante consulari [[Lucius Marcius Philippus (consul 91 a.C.n.)|Marcio Philippo]] [[senatus consultum ultimum]] adversus eum edictum est&lt;ref&gt;[[Sallustius]], ''Historiae'' I.77.&lt;/ref&gt; : ''uti Ap. Claudius interrex cum Q. Catulo pro consule et ceteris, quibus imperium est, urbi praesidio sint operamque dent nequid res publica detrimenti capiat''. Tum Catulus et [[Pompeius]] cum exercitu [[Pons Milvius|pontem Mulvium]] et [[Ianiculum]] collem occupaverunt&lt;ref&gt;[[Florus]] II.11.&lt;/ref&gt; unde Lepidum advenientem facile fugarunt (in [[Sardinia (provincia Romana)|Sardiniam]] abiit ubi paulo post morbo obiit). Lutatii clementia omnium consensu laudabatur&lt;ref&gt;[[Orosius]] 22.16.&lt;/ref&gt; quia incruentam victoriam rettulerat.
*70 a.C.n. de tribunicia potestate restituenda cum consule Gnaeo Pompeio consensit&lt;ref&gt;''[[In Verrem]]'' I.15.&lt;/ref&gt;. Iudex erat cum contra [[Verres|Verrem]] a provincialibus postulatum Cicero causam [[Sicilia (provincia Romana)|Siciliae]] agebat. 
*69 a.C.n. Magna pompa [[Capitolinus mons|templum Capitolinum]] dedicavit cuius fastigio nomen suum inscripserat. Quod fortasse gloriosissimum factum in Catuli vita fuit&lt;ref&gt;''Secunda actio in Verrem'' IV.69.&lt;/ref&gt;.
* 67 a.C.n. orationem apud populum habuit [[Aulus Gabinius|legem Gabiniam]], quae imperium maius in omnibus insulis litoribusque Imperii Romani [[Pirata|piratarum]] opprimendorum causa Pompeio conferebat, frustra dissuadentem. Tum cum omnes honores in unum hominem cumulandos negasset, contra plures in rebus publicis gerendis exercendos esse asseverasset, postremo interrogatione oratoria populum rogavit, si quid casu Pompeio acciderit, in quo spem esset habiturus ? Tunc omnes una voce conclamasse dicuntur : &quot;In te, Catule.&quot;&lt;ref&gt;[[Cicero|Cic]]. ''[[De imperio Cn. Pompei|Leg. Man]]''. 59. [[Velleius Paterculus|Vell. Pat]]. 2,32,1; [[Cassius Dio|Cass. Dio]] XXXVI,30,4-36,4. [[Valerius Maximus|Val. Max]]. VIII.15.9. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 25.&lt;/ref&gt; Quae verba, tamquam testimonium honorificum, a multis auctoribus antiquis relata sunt.
*66 a.C.n. rursus legem Maniliam, quae bellum Mithridaticum Gnaeo Pompeio mandabat, dissuadere frustra conabatur&lt;ref&gt;[[Cicero|Cic]]. ''[[De imperio Cn. Pompei|Leg. Man.]]'' 51 et 59-64. [[Plutarchus|Plut]]. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 30,4&lt;/ref&gt; : tum enim omnia Pompeio permittere volebat populus. Cui orationi Cicero, Pompei gratiam adfectans, oratione ''Pro lege Manilia'', quae eadem et ''[[De imperio Cn. Pompei|de  Imperio Cn. Pompei]]'' dicitur, respondit.
*65 a.C.n. censor fuit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] et [[Populares|popularem]] collegam prohibuit ne [[Transpadana|Transpadanos]] Gallos civitate Romana donaret aut [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redigeret&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''Crassus'' 13.&lt;/ref&gt;. Usque adeo illi collegae dissentiebant ut censum peragere non potuerint et magistratum brevi abdicarint&lt;ref&gt;[[Plutarchus|Plut]]., ''Crassus''&lt;/ref&gt;.
*63 a.C.n. iamdiu pontifex Catulus  [[Pontifex|pontificatum maximum]] a populo petebat sed die [[Comitia|comitiorum]] [[Gaius Iulius Caesar]], vir multo iunior qui magnas pecunias per [[Tribus (divisio populi Romani)|tribus]] diviserat, ei praelatus est. Hanc repulsam sive aegre ferens, ut volebat [[Sallustius]] qui Caesaris fautor in primis erat, sive potius quia verum erat&lt;ref&gt;Michel Duval (2014), ''La conjuration de Catilina : César, un instigateur oublié''; Parisiis&lt;/ref&gt; Caesarem apud [[Cicero|Ciceronem]] frustra accusare coepit quod [[Catilinae coniuratio|Catilinae coniurationis]] conscius foret&lt;ref&gt;[[Sallustius|Sall]]., [[De Catilinae coniuratione|Cat]]. 49. [[Velleius Paterculus|Vell. Pat]]. 2.43. [[Dio Cassius]] 37.37. [[Plutarchus]], ''Crassus'' 13 et ''Caesar'' 7-8.&lt;/ref&gt;. In ceteros coniuratos quoque severitatis maximae auctor erat&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''Cicero'' 21.&lt;/ref&gt;.
*62 a.C.n. Caesar ultionis avidus primo [[Praetor|praeturae]] die rogationem de refectione Capitolii ad alium&lt;ref&gt;Sc. Pompeium qui non nominabatur.&lt;/ref&gt; transferenda promulgare voluit : nam etsi Catulus templum iam dedicarat non omnia ornamenta ad unguem  perpolita erant et hanc moram ei exprobrabat Caesar ; simul et repetundarum insimulabat dum rationes expensorum flagitat. Tum optimates gratulandos novos consules deseruerunt et concurrerunt, rem ut impedirent. In fine ab incepto destitit Caesar&lt;ref&gt;[[Suetonius|Suet]]., ''Iul''. 15. [[Dio Cassius]] 37.43-44.&lt;/ref&gt;.
*61 a.C.n. Obiit paulo post  [[Publius Clodius Pulcher|Publium Clodium]] de pollutis [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|Bonae Deae sacris]] a iudicibus absolutum qui armatum praesidium senatum flagitarant, tuto iudicare ut possent. Prorsus facete igitur Catulus unum ex illis iudicibus ita interrogasse dicitur :&quot;Quid vos,&quot; inquit, &quot; praesidium a nobis postulabatis ? an, ne nummi vobis eriperentur, timebatis?&quot; &lt;ref&gt;[[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|ad. Att]]''. I.16.5.[[Dio Cassius]] 37.46. [[Plutarchus]], ''Cicero'' 29.&lt;/ref&gt;

In summa de rebus publicis non multo aliter atque Cicero sentiebat Catulus Capitolinus -nam inter optimates mitior et moderatior erat- sed sagacitate constantiaque [[Arpinum|Arpinatem]] oratorem multo anteibat. Semper enim futurorum [[Triumviratus|triumvirorum]] inceptis obviam ire conabatur quia cognarat illos viros ambitiosos -Pompeium, Caesarem, Crassum- qui leges pro nihilo habebant reipublicae liberae institutis et mori maiorum exitio brevi fore. Contra Cicero a Pompeio et Caesare illudebatur.

==Testimonia de homine==
Catuli adulescentis mores fortasse dissoluti fuere&lt;ref&gt;[[Valerius Maximus|Val. Max.]] VI.9.5&lt;/ref&gt; ; laus militaris modica ei erat ut qui exercitus quidem duxerat sed nullam praeclaram aut difficilem victoriam de hostibus rettulerat ; ne in oratorum quidem numero a Cicerone ponebatur quamquam opinandi in senatu prudentiam et elegantiam laudabat&lt;ref&gt;''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 133 et 222.&lt;/ref&gt;. Nihilominus ob moderationem ac velut sapientiam in rebus publicis gerendis a multis non tantum [[Princeps senatus|princeps senatus]] sed quodam modo princeps civitatis&lt;ref&gt;[[Valerius Maximus]] VI.9.5.&lt;/ref&gt; habebatur. Conciliator enim dissensionum civilium, non irritator erat. Qua de causa [[Lucius Ampelius|Ampelius]] eum ponebat inter Romanos qui in toga illustres fuere.

Ab omnibus igitur auctoribus antiquis laudabatur praeter [[Sallustius|Sallustium]] ac si qui alii [[Populares|popularium]] factioni nimis favebant. Haec sunt nonnulla testimonia :
*[[Cicero]] (''In Pisonem'' 3) : &quot;Me Q. Catulus, princeps huius ordinis et auctor publici consili, frequentissimo senatu parentem patriae nominavit&quot;
**  (''Post reditum in senatu'' 9) : &quot;audieram ex sapientissimo homine atque optimo cive et viro, Q. Catulo...&quot;
*[[Valerius Maximus]] (VI.9.5) : &quot; Quis ignorat Q. Catuli auctoritatem in maximo clarissimorum uirorum prouentu excelsum gradum obtinuisse? cuius si superior aetas reuoluatur, multi lusus, multae deliciae reperiantur. quae quidem ei inpedimento non fuerunt quo minus patriae princeps existeret, nomenque eius in Capitolino fastigio fulgeret ac uirtute ciuile bellum ingenti motu oriens sepeliret.&quot;
*[[Velleius Paterculus]] (II.32) : &quot; Digna est memoria Q. Catuli cum auctoritas tum verecundia...&quot;
**                       (II.43) : &quot;... omnium confessione senatus princeps...&quot;
*[[Lucius Ampelius|Ampelius]] (''Liber memorialis'') : &quot;...solus omnium sine sanguine bellum civile confecit&quot;
* [[Dio Cassius]] (37.46&lt;ref&gt; διαφανέστατα τῶν πώποτε τὸ δημόσιον ἀεὶ πρὸ παντὸς προτιμήσας&lt;/ref&gt;) Graece scribebat &quot;unum omnium esse visum qui rem publicam  ceteris semper anteponeret&quot;.
*[[Plutarchus]] (''Crassus'' 13&lt;ref&gt;...''συνάρχοντα Ῥωμαίων ἔχοντι τὸν πρᾳότατον Λουτάτιον Κάτλον''&lt;/ref&gt;) eum &quot;mitissimum Romanorum&quot; appellabat et alibi (''Cato Minor'' 16) scribebat &quot;iustitia et sapientia ceteros Romanos superasse&quot;.

==De Catulo persona litteraria==
*Libro 36 ''[[Historia Romana (Dio)|Historiae Romanae]]'' Dio Cassius satis longam orationem in ore Catuli posuit, quam ipse quidem Graece composuit sed argumentatio eius in legem Gabiniam (67 a.C.n.) de ''uno imperatore contra praedones constituendo''&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Leg. Man.'' 17.&lt;/ref&gt; verisimilis videtur.
*Anno [[45 a.C.n.]] Cicero Catulum iamdiu mortuum in dialogum hodie deperditum et ''[[Hortensius (Cicero)|Hortensium sive de philosophia]]'' inscriptum introducebat. E nonnullis fragmentis quae supersunt - nam cum alii Christiani scriptores tum [[Sanctus Augustinus|sanctus Augustinus]]&lt;ref&gt;''[[Confessiones (Augustinus)|Conf]]''. 3,4&lt;/ref&gt; in primis hoc opere delectabatur - apparet Catulum laudationem philosophiae suscepisse cui [[Quintus Hortensius Hortalus|Hortensius]] elogio artis oratoriae respondebat. Alii sermonis personae erant ipse Cicero et [[Lucullus]].
*Item persona erat in ''[[Academica (Cicero)|Academicis prioribus]]'' eiusdem Ciceronis atque etiam primo libro nomen suum indiderat (at secundus tantum servatus est). E quo liquet Catulum Capitolinum virum litteratum atque philosophiae (vel saltem sapientiae) deditum fuisse.
* Denique [[Suetonius]]&lt;ref&gt;''Aug''. 94.&lt;/ref&gt; et Dio Cassius&lt;ref&gt;45.2.&lt;/ref&gt; somnium quoddam Catuli referebant quo principatum [[Augustus (imperator)|Augusti]] praenuntiari existimabant (inter ''omina imperii'' ponebatur). Vidisse enim somnio dicitur [[Iuppiter (deus)|Iovem Optimum Maximum]] e multis pueris praetextatis qui ad [[Capitolium]] venerant unum sibi ignotum elegisse atque signum deae Romae in eius sinum deiecisse : postridie autem cum Octavius forte in via  occurrisset puerum sibi nocte visum agnovisse. Quod alioqui vix credi potest quoniam Octavius anno [[63 a.C.n.]] natus erat.

==Fontes==
*[[Lucius Ampelius|Ampelius]], ''Liber memorialis'' XIX.
*[[Appianus]], primo libro ''Bellorum civilium'' 492-493 et 501-504.
* [[Aulus Gellius]] libro secundo ''[[Noctes Atticae|Noctium Atticarum]]'' capitulo 10(2).
* [[Cassius Dio]], libro XXXVI [[Historia Romana (Dio)|Historiae Romanae]], capitulis 30-36 necnon libro XXXVII cap. 37, 43-44, 46 et libro XLIII cap.14 et libro XLV cap.2.
*[[Cicero]], ''In Pisonem'' 3
** prima actio ''in Verrem'' 15.
** secunda actio ''in Verrem'' III.209-211 et IV.37, 69, 82, 126.
** ''de Imperio Gnaei Pompei'' 51 et 59-66.
** ''in Lucium Catilinam orationes'' III.24
** ''Post reditum in senatu'' 9.
** ''Pro Caelio'' 70
** ''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 133 et 222
** libro secundo ''[[Epistulae ad Atticum|Epistularum ad Atticum]]'', ep. 24 necnon libro XIII ep.19.
*[[Florus]], secundo libro ''Epitomae rerum Romanarum'' capitulo 11.
*Inscriptiones [http://edh-www.adw.uni-heidelberg.de/edh/inschrift/HD010465&amp;lang=en [[L'Année épigraphique|AE]] 1971]{{Nexus deficit|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} et  {{CIL|1|737}} ([http://db.edcs.eu/epigr/bilder.php?bild=$OH_CIL_06_01313_1.jpg;$OH_CIL_06_01313_2.jpg;$CIL_06_01313.jpg Ibid. 736]{{Nexus deficit|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }})
*[[Orosius]] libro quinto [[Historiae adversum paganos|Historiarum adversum paganos]] 22(16-18)
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 15-16, 25, 30.
** ''Crassus'' 13.
**''Cato Minor'' 16.
**''[[Vita Iulii Caesaris (Plutarchus)|Caesar]]'' 6-8.
** ''[[Vita Ciceronis (Plutarchus)|Cicero]]'' 21 et 29
* [[Gaius Sallustius Crispus|Sallustius]], ''[[Catilinae coniuratio (Sallustius)|Catilinae coniuratio]]'' 34-35 et 49
** ''Historiae'' : oratio Lepidi, oratio Philippi, fragmenta 58-64
* [[Suetonius]], [[De Vita Caesarum]] in ''Vita Divi Iuli'', capitulo 15, ''Vita divi Augusti'', cap.94 et ''Vita Galbae'' cap.2-3.
*[[Titus Livius]], ''Periochae'' 90 et 98.
* [[Valerius Maximus]] libro sexto ''Factorum dictorumque memorabilium'' 9.5 necnon libro octavo 15.9
* [[Velleius Paterculus]], libro secundo ''Historiae Romanae'' cap. 32, 43, 48.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

[[Categoria:Nati saeculo 2 a.C.n.]]
[[Categoria:Mortui 61 a.C.n.]]
[[Categoria:Gens Lutatia]]
[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Censores]]</text>
      <sha1>e3botixhiwhr53nbbkoihwx38w8w1tc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996399</id>
      <parentid>3996397</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:23:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontes */</comment>
      <origin>3996399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14971" sha1="6040sb34n9ayieosej7z7yxqr1ax9yg" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
[[Fasciculus:Tempel Jupiter Optimus.JPG|thumb|[[Aedes Capitolina]] in [[Denarius|denario]] triumviri monetalis Marci Voltei circa [[78 a.C.n.]] percusso. Tum Lutatius Catulus novum templum aedificare iam coeperat sed haec figura ad pristinum templum potius pertinere videtur.]]
'''Quintus Lutatius Catulus''' (natus ca. [[121 a.C.n.]], mortuus [[61 a.C.n.]]) fuit senator Romanus qui anno [[78 a.C.n.]] [[Consul|consulatum]] cum [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Marco Aemilio Lepido]] gessit et anno [[65 a.C.n.]] usque ad [[Censura|censoriam dignitatem]] pervenit. Dux optimatium quidem erat sed apud plebem quoque in aliquo honore habitus est. [[Aedes Capitolina|Templum Capitolinum]] incendio labefactum reficiendum ei [[Sulla]] mandaverat unde ''Capitolinus'' ei cognomen fuit. [[Pontifex]] quoque et ultimis vitae annis [[Princeps senatus|princeps senatus]]&lt;ref&gt;[[Cicero|Cic]]. ''In Pisonem'' 3.&lt;/ref&gt; erat.
==De gente==
Plebeia et divite [[Gens Lutatia|Lutatiorum gente]] ortus, Q. Lutatius Capitolinus filius erat illius [[Quintus Lutatius Catulus|Quinti Lutatii Catuli]] qui una cum [[Gaius Marius|Gaio Mario]] anno [[102 a.C.n.]] consulatum gessit atque tunc a [[Cimbria (discretiva)|Cimbris]] repulsus mox anno sequenti una cum Mario eos apud [[Vercellae|Vercellas]] vicit. Qui postquam [[Lucius Cornelius Cinna|Cinna]] et Marius anno [[87 a.C.n.]] Urbem armis ceperunt ad voluntariam mortem compulsus est. Qua de causa filius Syllanis partibus favebat. Alios illustres maiores praeferre poterat ut ille [[Gaius Lutatius Catulus]] qui victoria navali apud [[Aegates insulae|Aegates insulas]] anno [[241 a.C.n.]] finem [[Primum bellum Punicum|primo bello Punico]]  imposuit.

[[Galba|Imperator Galba]]  pronepotem  Quintum Catulum in titulis sibi vindicare solebat quia pater eius Mummiam Achaicam, neptem Capitolini, uxorem duxerat&lt;ref&gt;[[Suetonius|Suet]]., ''Gal''. 2-3.&lt;/ref&gt;. Adeo memoria tanti viri post saeculum Romae adhuc colebatur !

==Cursus honorum==
*81 a.C.n. [[Praetor]]. Circa id tempus a Sylla ''curator restituendi Capitolii''&lt;ref&gt;[[Aulus Gellius]] II.10&lt;/ref&gt; dictus est.
* 78 a.C.n. consul cum [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Marco Aemilio Lepido]]. Magna dissensio inter ambos consules fuit : nam Lepidus omnes leges Sullanas rescindere volebat quas servandas Catulus existimabat. Inimicitia eorum usque adeo exarsit ut [[Senatus Romanus|senatus]] antequam in [[Etruria|Etruriam]] seditionis cuiusdam reprimendae causa cum exercitu mitterentur iusiurandum ab utroque poposcerit, inter se arma versuros non esse&lt;ref&gt;[[Sallustius]], ''Hist''. frg. 58-64. [[Appianus]], ''BC'' I.501-503&lt;/ref&gt;. [[Dictatura|Dictatore]] interim mortuo Catulus et [[Pompeius]], quamvis contra nitente Lepido et eius fautoribus, obtinuerunt ut Syllae corpus publico funere et maximo concursu hominum honoraretur&lt;ref&gt;[[Appianus]], ''BC'' I.492-493&lt;/ref&gt;.
*77 a.C.n. Anno ineunte Lepidus [[proconsul]] factus exercitum ex Etruria Romam ducere coepit, Urbem armis ut occuparet. Tum instigante consulari [[Lucius Marcius Philippus (consul 91 a.C.n.)|Marcio Philippo]] [[senatus consultum ultimum]] adversus eum edictum est&lt;ref&gt;[[Sallustius]], ''Historiae'' I.77.&lt;/ref&gt; : ''uti Ap. Claudius interrex cum Q. Catulo pro consule et ceteris, quibus imperium est, urbi praesidio sint operamque dent nequid res publica detrimenti capiat''. Tum Catulus et [[Pompeius]] cum exercitu [[Pons Milvius|pontem Mulvium]] et [[Ianiculum]] collem occupaverunt&lt;ref&gt;[[Florus]] II.11.&lt;/ref&gt; unde Lepidum advenientem facile fugarunt (in [[Sardinia (provincia Romana)|Sardiniam]] abiit ubi paulo post morbo obiit). Lutatii clementia omnium consensu laudabatur&lt;ref&gt;[[Orosius]] 22.16.&lt;/ref&gt; quia incruentam victoriam rettulerat.
*70 a.C.n. de tribunicia potestate restituenda cum consule Gnaeo Pompeio consensit&lt;ref&gt;''[[In Verrem]]'' I.15.&lt;/ref&gt;. Iudex erat cum contra [[Verres|Verrem]] a provincialibus postulatum Cicero causam [[Sicilia (provincia Romana)|Siciliae]] agebat. 
*69 a.C.n. Magna pompa [[Capitolinus mons|templum Capitolinum]] dedicavit cuius fastigio nomen suum inscripserat. Quod fortasse gloriosissimum factum in Catuli vita fuit&lt;ref&gt;''Secunda actio in Verrem'' IV.69.&lt;/ref&gt;.
* 67 a.C.n. orationem apud populum habuit [[Aulus Gabinius|legem Gabiniam]], quae imperium maius in omnibus insulis litoribusque Imperii Romani [[Pirata|piratarum]] opprimendorum causa Pompeio conferebat, frustra dissuadentem. Tum cum omnes honores in unum hominem cumulandos negasset, contra plures in rebus publicis gerendis exercendos esse asseverasset, postremo interrogatione oratoria populum rogavit, si quid casu Pompeio acciderit, in quo spem esset habiturus ? Tunc omnes una voce conclamasse dicuntur : &quot;In te, Catule.&quot;&lt;ref&gt;[[Cicero|Cic]]. ''[[De imperio Cn. Pompei|Leg. Man]]''. 59. [[Velleius Paterculus|Vell. Pat]]. 2,32,1; [[Cassius Dio|Cass. Dio]] XXXVI,30,4-36,4. [[Valerius Maximus|Val. Max]]. VIII.15.9. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 25.&lt;/ref&gt; Quae verba, tamquam testimonium honorificum, a multis auctoribus antiquis relata sunt.
*66 a.C.n. rursus legem Maniliam, quae bellum Mithridaticum Gnaeo Pompeio mandabat, dissuadere frustra conabatur&lt;ref&gt;[[Cicero|Cic]]. ''[[De imperio Cn. Pompei|Leg. Man.]]'' 51 et 59-64. [[Plutarchus|Plut]]. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 30,4&lt;/ref&gt; : tum enim omnia Pompeio permittere volebat populus. Cui orationi Cicero, Pompei gratiam adfectans, oratione ''Pro lege Manilia'', quae eadem et ''[[De imperio Cn. Pompei|de  Imperio Cn. Pompei]]'' dicitur, respondit.
*65 a.C.n. censor fuit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] et [[Populares|popularem]] collegam prohibuit ne [[Transpadana|Transpadanos]] Gallos civitate Romana donaret aut [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redigeret&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''Crassus'' 13.&lt;/ref&gt;. Usque adeo illi collegae dissentiebant ut censum peragere non potuerint et magistratum brevi abdicarint&lt;ref&gt;[[Plutarchus|Plut]]., ''Crassus''&lt;/ref&gt;.
*63 a.C.n. iamdiu pontifex Catulus  [[Pontifex|pontificatum maximum]] a populo petebat sed die [[Comitia|comitiorum]] [[Gaius Iulius Caesar]], vir multo iunior qui magnas pecunias per [[Tribus (divisio populi Romani)|tribus]] diviserat, ei praelatus est. Hanc repulsam sive aegre ferens, ut volebat [[Sallustius]] qui Caesaris fautor in primis erat, sive potius quia verum erat&lt;ref&gt;Michel Duval (2014), ''La conjuration de Catilina : César, un instigateur oublié''; Parisiis&lt;/ref&gt; Caesarem apud [[Cicero|Ciceronem]] frustra accusare coepit quod [[Catilinae coniuratio|Catilinae coniurationis]] conscius foret&lt;ref&gt;[[Sallustius|Sall]]., [[De Catilinae coniuratione|Cat]]. 49. [[Velleius Paterculus|Vell. Pat]]. 2.43. [[Dio Cassius]] 37.37. [[Plutarchus]], ''Crassus'' 13 et ''Caesar'' 7-8.&lt;/ref&gt;. In ceteros coniuratos quoque severitatis maximae auctor erat&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''Cicero'' 21.&lt;/ref&gt;.
*62 a.C.n. Caesar ultionis avidus primo [[Praetor|praeturae]] die rogationem de refectione Capitolii ad alium&lt;ref&gt;Sc. Pompeium qui non nominabatur.&lt;/ref&gt; transferenda promulgare voluit : nam etsi Catulus templum iam dedicarat non omnia ornamenta ad unguem  perpolita erant et hanc moram ei exprobrabat Caesar ; simul et repetundarum insimulabat dum rationes expensorum flagitat. Tum optimates gratulandos novos consules deseruerunt et concurrerunt, rem ut impedirent. In fine ab incepto destitit Caesar&lt;ref&gt;[[Suetonius|Suet]]., ''Iul''. 15. [[Dio Cassius]] 37.43-44.&lt;/ref&gt;.
*61 a.C.n. Obiit paulo post  [[Publius Clodius Pulcher|Publium Clodium]] de pollutis [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|Bonae Deae sacris]] a iudicibus absolutum qui armatum praesidium senatum flagitarant, tuto iudicare ut possent. Prorsus facete igitur Catulus unum ex illis iudicibus ita interrogasse dicitur :&quot;Quid vos,&quot; inquit, &quot; praesidium a nobis postulabatis ? an, ne nummi vobis eriperentur, timebatis?&quot; &lt;ref&gt;[[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|ad. Att]]''. I.16.5.[[Dio Cassius]] 37.46. [[Plutarchus]], ''Cicero'' 29.&lt;/ref&gt;

In summa de rebus publicis non multo aliter atque Cicero sentiebat Catulus Capitolinus -nam inter optimates mitior et moderatior erat- sed sagacitate constantiaque [[Arpinum|Arpinatem]] oratorem multo anteibat. Semper enim futurorum [[Triumviratus|triumvirorum]] inceptis obviam ire conabatur quia cognarat illos viros ambitiosos -Pompeium, Caesarem, Crassum- qui leges pro nihilo habebant reipublicae liberae institutis et mori maiorum exitio brevi fore. Contra Cicero a Pompeio et Caesare illudebatur.

==Testimonia de homine==
Catuli adulescentis mores fortasse dissoluti fuere&lt;ref&gt;[[Valerius Maximus|Val. Max.]] VI.9.5&lt;/ref&gt; ; laus militaris modica ei erat ut qui exercitus quidem duxerat sed nullam praeclaram aut difficilem victoriam de hostibus rettulerat ; ne in oratorum quidem numero a Cicerone ponebatur quamquam opinandi in senatu prudentiam et elegantiam laudabat&lt;ref&gt;''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 133 et 222.&lt;/ref&gt;. Nihilominus ob moderationem ac velut sapientiam in rebus publicis gerendis a multis non tantum [[Princeps senatus|princeps senatus]] sed quodam modo princeps civitatis&lt;ref&gt;[[Valerius Maximus]] VI.9.5.&lt;/ref&gt; habebatur. Conciliator enim dissensionum civilium, non irritator erat. Qua de causa [[Lucius Ampelius|Ampelius]] eum ponebat inter Romanos qui in toga illustres fuere.

Ab omnibus igitur auctoribus antiquis laudabatur praeter [[Sallustius|Sallustium]] ac si qui alii [[Populares|popularium]] factioni nimis favebant. Haec sunt nonnulla testimonia :
*[[Cicero]] (''In Pisonem'' 3) : &quot;Me Q. Catulus, princeps huius ordinis et auctor publici consili, frequentissimo senatu parentem patriae nominavit&quot;
**  (''Post reditum in senatu'' 9) : &quot;audieram ex sapientissimo homine atque optimo cive et viro, Q. Catulo...&quot;
*[[Valerius Maximus]] (VI.9.5) : &quot; Quis ignorat Q. Catuli auctoritatem in maximo clarissimorum uirorum prouentu excelsum gradum obtinuisse? cuius si superior aetas reuoluatur, multi lusus, multae deliciae reperiantur. quae quidem ei inpedimento non fuerunt quo minus patriae princeps existeret, nomenque eius in Capitolino fastigio fulgeret ac uirtute ciuile bellum ingenti motu oriens sepeliret.&quot;
*[[Velleius Paterculus]] (II.32) : &quot; Digna est memoria Q. Catuli cum auctoritas tum verecundia...&quot;
**                       (II.43) : &quot;... omnium confessione senatus princeps...&quot;
*[[Lucius Ampelius|Ampelius]] (''Liber memorialis'') : &quot;...solus omnium sine sanguine bellum civile confecit&quot;
* [[Dio Cassius]] (37.46&lt;ref&gt; διαφανέστατα τῶν πώποτε τὸ δημόσιον ἀεὶ πρὸ παντὸς προτιμήσας&lt;/ref&gt;) Graece scribebat &quot;unum omnium esse visum qui rem publicam  ceteris semper anteponeret&quot;.
*[[Plutarchus]] (''Crassus'' 13&lt;ref&gt;...''συνάρχοντα Ῥωμαίων ἔχοντι τὸν πρᾳότατον Λουτάτιον Κάτλον''&lt;/ref&gt;) eum &quot;mitissimum Romanorum&quot; appellabat et alibi (''Cato Minor'' 16) scribebat &quot;iustitia et sapientia ceteros Romanos superasse&quot;.

==De Catulo persona litteraria==
*Libro 36 ''[[Historia Romana (Dio)|Historiae Romanae]]'' Dio Cassius satis longam orationem in ore Catuli posuit, quam ipse quidem Graece composuit sed argumentatio eius in legem Gabiniam (67 a.C.n.) de ''uno imperatore contra praedones constituendo''&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Leg. Man.'' 17.&lt;/ref&gt; verisimilis videtur.
*Anno [[45 a.C.n.]] Cicero Catulum iamdiu mortuum in dialogum hodie deperditum et ''[[Hortensius (Cicero)|Hortensium sive de philosophia]]'' inscriptum introducebat. E nonnullis fragmentis quae supersunt - nam cum alii Christiani scriptores tum [[Sanctus Augustinus|sanctus Augustinus]]&lt;ref&gt;''[[Confessiones (Augustinus)|Conf]]''. 3,4&lt;/ref&gt; in primis hoc opere delectabatur - apparet Catulum laudationem philosophiae suscepisse cui [[Quintus Hortensius Hortalus|Hortensius]] elogio artis oratoriae respondebat. Alii sermonis personae erant ipse Cicero et [[Lucullus]].
*Item persona erat in ''[[Academica (Cicero)|Academicis prioribus]]'' eiusdem Ciceronis atque etiam primo libro nomen suum indiderat (at secundus tantum servatus est). E quo liquet Catulum Capitolinum virum litteratum atque philosophiae (vel saltem sapientiae) deditum fuisse.
* Denique [[Suetonius]]&lt;ref&gt;''Aug''. 94.&lt;/ref&gt; et Dio Cassius&lt;ref&gt;45.2.&lt;/ref&gt; somnium quoddam Catuli referebant quo principatum [[Augustus (imperator)|Augusti]] praenuntiari existimabant (inter ''omina imperii'' ponebatur). Vidisse enim somnio dicitur [[Iuppiter (deus)|Iovem Optimum Maximum]] e multis pueris praetextatis qui ad [[Capitolium]] venerant unum sibi ignotum elegisse atque signum deae Romae in eius sinum deiecisse : postridie autem cum Octavius forte in via  occurrisset puerum sibi nocte visum agnovisse. Quod alioqui vix credi potest quoniam Octavius anno [[63 a.C.n.]] natus erat.

==Fontes==
*[[Lucius Ampelius|Ampelius]], ''Liber memorialis'' XIX.
*[[Appianus]], primo libro ''Bellorum civilium'' 492-493 et 501-504.
* [[Aulus Gellius]] libro secundo ''[[Noctes Atticae|Noctium Atticarum]]'' capitulo 10(2).
* [[Cassius Dio]], libro XXXVI [[Historia Romana (Dio)|Historiae Romanae]], capitulis 30-36 necnon libro XXXVII cap. 37, 43-44, 46 et libro XLIII cap.14 et libro XLV cap.2.
*[[Cicero]], ''In Pisonem'' 3
** prima actio ''in Verrem'' 15.
** secunda actio ''in Verrem'' III.209-211 et IV.37, 69, 82, 126.
** ''de Imperio Gnaei Pompei'' 51 et 59-66.
** ''in Lucium Catilinam orationes'' III.24
** ''Post reditum in senatu'' 9.
** ''Pro Caelio'' 70
** ''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 133 et 222
** libro secundo ''[[Epistulae ad Atticum|Epistularum ad Atticum]]'', ep. 24 necnon libro XIII ep.19.
*[[Florus]], secundo libro ''Epitomae rerum Romanarum'' capitulo 11.
*Inscriptiones [http://edh-www.adw.uni-heidelberg.de/edh/inschrift/HD010465&amp;lang=en [[L'Année épigraphique|AE]] 1971]{{Nexus deficit|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} et  {{CIL|1|737}}  {{CIL|1|736}}
*[[Orosius]] libro quinto [[Historiae adversum paganos|Historiarum adversum paganos]] 22(16-18)
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 15-16, 25, 30.
** ''Crassus'' 13.
**''Cato Minor'' 16.
**''[[Vita Iulii Caesaris (Plutarchus)|Caesar]]'' 6-8.
** ''[[Vita Ciceronis (Plutarchus)|Cicero]]'' 21 et 29
* [[Gaius Sallustius Crispus|Sallustius]], ''[[Catilinae coniuratio (Sallustius)|Catilinae coniuratio]]'' 34-35 et 49
** ''Historiae'' : oratio Lepidi, oratio Philippi, fragmenta 58-64
* [[Suetonius]], [[De Vita Caesarum]] in ''Vita Divi Iuli'', capitulo 15, ''Vita divi Augusti'', cap.94 et ''Vita Galbae'' cap.2-3.
*[[Titus Livius]], ''Periochae'' 90 et 98.
* [[Valerius Maximus]] libro sexto ''Factorum dictorumque memorabilium'' 9.5 necnon libro octavo 15.9
* [[Velleius Paterculus]], libro secundo ''Historiae Romanae'' cap. 32, 43, 48.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

[[Categoria:Nati saeculo 2 a.C.n.]]
[[Categoria:Mortui 61 a.C.n.]]
[[Categoria:Gens Lutatia]]
[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Censores]]</text>
      <sha1>6040sb34n9ayieosej7z7yxqr1ax9yg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996402</id>
      <parentid>3996399</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:30:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontes */</comment>
      <origin>3996402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14784" sha1="nkavc6cepfj3281xwre3wrs97q2is9d" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
[[Fasciculus:Tempel Jupiter Optimus.JPG|thumb|[[Aedes Capitolina]] in [[Denarius|denario]] triumviri monetalis Marci Voltei circa [[78 a.C.n.]] percusso. Tum Lutatius Catulus novum templum aedificare iam coeperat sed haec figura ad pristinum templum potius pertinere videtur.]]
'''Quintus Lutatius Catulus''' (natus ca. [[121 a.C.n.]], mortuus [[61 a.C.n.]]) fuit senator Romanus qui anno [[78 a.C.n.]] [[Consul|consulatum]] cum [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Marco Aemilio Lepido]] gessit et anno [[65 a.C.n.]] usque ad [[Censura|censoriam dignitatem]] pervenit. Dux optimatium quidem erat sed apud plebem quoque in aliquo honore habitus est. [[Aedes Capitolina|Templum Capitolinum]] incendio labefactum reficiendum ei [[Sulla]] mandaverat unde ''Capitolinus'' ei cognomen fuit. [[Pontifex]] quoque et ultimis vitae annis [[Princeps senatus|princeps senatus]]&lt;ref&gt;[[Cicero|Cic]]. ''In Pisonem'' 3.&lt;/ref&gt; erat.
==De gente==
Plebeia et divite [[Gens Lutatia|Lutatiorum gente]] ortus, Q. Lutatius Capitolinus filius erat illius [[Quintus Lutatius Catulus|Quinti Lutatii Catuli]] qui una cum [[Gaius Marius|Gaio Mario]] anno [[102 a.C.n.]] consulatum gessit atque tunc a [[Cimbria (discretiva)|Cimbris]] repulsus mox anno sequenti una cum Mario eos apud [[Vercellae|Vercellas]] vicit. Qui postquam [[Lucius Cornelius Cinna|Cinna]] et Marius anno [[87 a.C.n.]] Urbem armis ceperunt ad voluntariam mortem compulsus est. Qua de causa filius Syllanis partibus favebat. Alios illustres maiores praeferre poterat ut ille [[Gaius Lutatius Catulus]] qui victoria navali apud [[Aegates insulae|Aegates insulas]] anno [[241 a.C.n.]] finem [[Primum bellum Punicum|primo bello Punico]]  imposuit.

[[Galba|Imperator Galba]]  pronepotem  Quintum Catulum in titulis sibi vindicare solebat quia pater eius Mummiam Achaicam, neptem Capitolini, uxorem duxerat&lt;ref&gt;[[Suetonius|Suet]]., ''Gal''. 2-3.&lt;/ref&gt;. Adeo memoria tanti viri post saeculum Romae adhuc colebatur !

==Cursus honorum==
*81 a.C.n. [[Praetor]]. Circa id tempus a Sylla ''curator restituendi Capitolii''&lt;ref&gt;[[Aulus Gellius]] II.10&lt;/ref&gt; dictus est.
* 78 a.C.n. consul cum [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Marco Aemilio Lepido]]. Magna dissensio inter ambos consules fuit : nam Lepidus omnes leges Sullanas rescindere volebat quas servandas Catulus existimabat. Inimicitia eorum usque adeo exarsit ut [[Senatus Romanus|senatus]] antequam in [[Etruria|Etruriam]] seditionis cuiusdam reprimendae causa cum exercitu mitterentur iusiurandum ab utroque poposcerit, inter se arma versuros non esse&lt;ref&gt;[[Sallustius]], ''Hist''. frg. 58-64. [[Appianus]], ''BC'' I.501-503&lt;/ref&gt;. [[Dictatura|Dictatore]] interim mortuo Catulus et [[Pompeius]], quamvis contra nitente Lepido et eius fautoribus, obtinuerunt ut Syllae corpus publico funere et maximo concursu hominum honoraretur&lt;ref&gt;[[Appianus]], ''BC'' I.492-493&lt;/ref&gt;.
*77 a.C.n. Anno ineunte Lepidus [[proconsul]] factus exercitum ex Etruria Romam ducere coepit, Urbem armis ut occuparet. Tum instigante consulari [[Lucius Marcius Philippus (consul 91 a.C.n.)|Marcio Philippo]] [[senatus consultum ultimum]] adversus eum edictum est&lt;ref&gt;[[Sallustius]], ''Historiae'' I.77.&lt;/ref&gt; : ''uti Ap. Claudius interrex cum Q. Catulo pro consule et ceteris, quibus imperium est, urbi praesidio sint operamque dent nequid res publica detrimenti capiat''. Tum Catulus et [[Pompeius]] cum exercitu [[Pons Milvius|pontem Mulvium]] et [[Ianiculum]] collem occupaverunt&lt;ref&gt;[[Florus]] II.11.&lt;/ref&gt; unde Lepidum advenientem facile fugarunt (in [[Sardinia (provincia Romana)|Sardiniam]] abiit ubi paulo post morbo obiit). Lutatii clementia omnium consensu laudabatur&lt;ref&gt;[[Orosius]] 22.16.&lt;/ref&gt; quia incruentam victoriam rettulerat.
*70 a.C.n. de tribunicia potestate restituenda cum consule Gnaeo Pompeio consensit&lt;ref&gt;''[[In Verrem]]'' I.15.&lt;/ref&gt;. Iudex erat cum contra [[Verres|Verrem]] a provincialibus postulatum Cicero causam [[Sicilia (provincia Romana)|Siciliae]] agebat. 
*69 a.C.n. Magna pompa [[Capitolinus mons|templum Capitolinum]] dedicavit cuius fastigio nomen suum inscripserat. Quod fortasse gloriosissimum factum in Catuli vita fuit&lt;ref&gt;''Secunda actio in Verrem'' IV.69.&lt;/ref&gt;.
* 67 a.C.n. orationem apud populum habuit [[Aulus Gabinius|legem Gabiniam]], quae imperium maius in omnibus insulis litoribusque Imperii Romani [[Pirata|piratarum]] opprimendorum causa Pompeio conferebat, frustra dissuadentem. Tum cum omnes honores in unum hominem cumulandos negasset, contra plures in rebus publicis gerendis exercendos esse asseverasset, postremo interrogatione oratoria populum rogavit, si quid casu Pompeio acciderit, in quo spem esset habiturus ? Tunc omnes una voce conclamasse dicuntur : &quot;In te, Catule.&quot;&lt;ref&gt;[[Cicero|Cic]]. ''[[De imperio Cn. Pompei|Leg. Man]]''. 59. [[Velleius Paterculus|Vell. Pat]]. 2,32,1; [[Cassius Dio|Cass. Dio]] XXXVI,30,4-36,4. [[Valerius Maximus|Val. Max]]. VIII.15.9. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 25.&lt;/ref&gt; Quae verba, tamquam testimonium honorificum, a multis auctoribus antiquis relata sunt.
*66 a.C.n. rursus legem Maniliam, quae bellum Mithridaticum Gnaeo Pompeio mandabat, dissuadere frustra conabatur&lt;ref&gt;[[Cicero|Cic]]. ''[[De imperio Cn. Pompei|Leg. Man.]]'' 51 et 59-64. [[Plutarchus|Plut]]. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 30,4&lt;/ref&gt; : tum enim omnia Pompeio permittere volebat populus. Cui orationi Cicero, Pompei gratiam adfectans, oratione ''Pro lege Manilia'', quae eadem et ''[[De imperio Cn. Pompei|de  Imperio Cn. Pompei]]'' dicitur, respondit.
*65 a.C.n. censor fuit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] et [[Populares|popularem]] collegam prohibuit ne [[Transpadana|Transpadanos]] Gallos civitate Romana donaret aut [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redigeret&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''Crassus'' 13.&lt;/ref&gt;. Usque adeo illi collegae dissentiebant ut censum peragere non potuerint et magistratum brevi abdicarint&lt;ref&gt;[[Plutarchus|Plut]]., ''Crassus''&lt;/ref&gt;.
*63 a.C.n. iamdiu pontifex Catulus  [[Pontifex|pontificatum maximum]] a populo petebat sed die [[Comitia|comitiorum]] [[Gaius Iulius Caesar]], vir multo iunior qui magnas pecunias per [[Tribus (divisio populi Romani)|tribus]] diviserat, ei praelatus est. Hanc repulsam sive aegre ferens, ut volebat [[Sallustius]] qui Caesaris fautor in primis erat, sive potius quia verum erat&lt;ref&gt;Michel Duval (2014), ''La conjuration de Catilina : César, un instigateur oublié''; Parisiis&lt;/ref&gt; Caesarem apud [[Cicero|Ciceronem]] frustra accusare coepit quod [[Catilinae coniuratio|Catilinae coniurationis]] conscius foret&lt;ref&gt;[[Sallustius|Sall]]., [[De Catilinae coniuratione|Cat]]. 49. [[Velleius Paterculus|Vell. Pat]]. 2.43. [[Dio Cassius]] 37.37. [[Plutarchus]], ''Crassus'' 13 et ''Caesar'' 7-8.&lt;/ref&gt;. In ceteros coniuratos quoque severitatis maximae auctor erat&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''Cicero'' 21.&lt;/ref&gt;.
*62 a.C.n. Caesar ultionis avidus primo [[Praetor|praeturae]] die rogationem de refectione Capitolii ad alium&lt;ref&gt;Sc. Pompeium qui non nominabatur.&lt;/ref&gt; transferenda promulgare voluit : nam etsi Catulus templum iam dedicarat non omnia ornamenta ad unguem  perpolita erant et hanc moram ei exprobrabat Caesar ; simul et repetundarum insimulabat dum rationes expensorum flagitat. Tum optimates gratulandos novos consules deseruerunt et concurrerunt, rem ut impedirent. In fine ab incepto destitit Caesar&lt;ref&gt;[[Suetonius|Suet]]., ''Iul''. 15. [[Dio Cassius]] 37.43-44.&lt;/ref&gt;.
*61 a.C.n. Obiit paulo post  [[Publius Clodius Pulcher|Publium Clodium]] de pollutis [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|Bonae Deae sacris]] a iudicibus absolutum qui armatum praesidium senatum flagitarant, tuto iudicare ut possent. Prorsus facete igitur Catulus unum ex illis iudicibus ita interrogasse dicitur :&quot;Quid vos,&quot; inquit, &quot; praesidium a nobis postulabatis ? an, ne nummi vobis eriperentur, timebatis?&quot; &lt;ref&gt;[[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|ad. Att]]''. I.16.5.[[Dio Cassius]] 37.46. [[Plutarchus]], ''Cicero'' 29.&lt;/ref&gt;

In summa de rebus publicis non multo aliter atque Cicero sentiebat Catulus Capitolinus -nam inter optimates mitior et moderatior erat- sed sagacitate constantiaque [[Arpinum|Arpinatem]] oratorem multo anteibat. Semper enim futurorum [[Triumviratus|triumvirorum]] inceptis obviam ire conabatur quia cognarat illos viros ambitiosos -Pompeium, Caesarem, Crassum- qui leges pro nihilo habebant reipublicae liberae institutis et mori maiorum exitio brevi fore. Contra Cicero a Pompeio et Caesare illudebatur.

==Testimonia de homine==
Catuli adulescentis mores fortasse dissoluti fuere&lt;ref&gt;[[Valerius Maximus|Val. Max.]] VI.9.5&lt;/ref&gt; ; laus militaris modica ei erat ut qui exercitus quidem duxerat sed nullam praeclaram aut difficilem victoriam de hostibus rettulerat ; ne in oratorum quidem numero a Cicerone ponebatur quamquam opinandi in senatu prudentiam et elegantiam laudabat&lt;ref&gt;''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 133 et 222.&lt;/ref&gt;. Nihilominus ob moderationem ac velut sapientiam in rebus publicis gerendis a multis non tantum [[Princeps senatus|princeps senatus]] sed quodam modo princeps civitatis&lt;ref&gt;[[Valerius Maximus]] VI.9.5.&lt;/ref&gt; habebatur. Conciliator enim dissensionum civilium, non irritator erat. Qua de causa [[Lucius Ampelius|Ampelius]] eum ponebat inter Romanos qui in toga illustres fuere.

Ab omnibus igitur auctoribus antiquis laudabatur praeter [[Sallustius|Sallustium]] ac si qui alii [[Populares|popularium]] factioni nimis favebant. Haec sunt nonnulla testimonia :
*[[Cicero]] (''In Pisonem'' 3) : &quot;Me Q. Catulus, princeps huius ordinis et auctor publici consili, frequentissimo senatu parentem patriae nominavit&quot;
**  (''Post reditum in senatu'' 9) : &quot;audieram ex sapientissimo homine atque optimo cive et viro, Q. Catulo...&quot;
*[[Valerius Maximus]] (VI.9.5) : &quot; Quis ignorat Q. Catuli auctoritatem in maximo clarissimorum uirorum prouentu excelsum gradum obtinuisse? cuius si superior aetas reuoluatur, multi lusus, multae deliciae reperiantur. quae quidem ei inpedimento non fuerunt quo minus patriae princeps existeret, nomenque eius in Capitolino fastigio fulgeret ac uirtute ciuile bellum ingenti motu oriens sepeliret.&quot;
*[[Velleius Paterculus]] (II.32) : &quot; Digna est memoria Q. Catuli cum auctoritas tum verecundia...&quot;
**                       (II.43) : &quot;... omnium confessione senatus princeps...&quot;
*[[Lucius Ampelius|Ampelius]] (''Liber memorialis'') : &quot;...solus omnium sine sanguine bellum civile confecit&quot;
* [[Dio Cassius]] (37.46&lt;ref&gt; διαφανέστατα τῶν πώποτε τὸ δημόσιον ἀεὶ πρὸ παντὸς προτιμήσας&lt;/ref&gt;) Graece scribebat &quot;unum omnium esse visum qui rem publicam  ceteris semper anteponeret&quot;.
*[[Plutarchus]] (''Crassus'' 13&lt;ref&gt;...''συνάρχοντα Ῥωμαίων ἔχοντι τὸν πρᾳότατον Λουτάτιον Κάτλον''&lt;/ref&gt;) eum &quot;mitissimum Romanorum&quot; appellabat et alibi (''Cato Minor'' 16) scribebat &quot;iustitia et sapientia ceteros Romanos superasse&quot;.

==De Catulo persona litteraria==
*Libro 36 ''[[Historia Romana (Dio)|Historiae Romanae]]'' Dio Cassius satis longam orationem in ore Catuli posuit, quam ipse quidem Graece composuit sed argumentatio eius in legem Gabiniam (67 a.C.n.) de ''uno imperatore contra praedones constituendo''&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Leg. Man.'' 17.&lt;/ref&gt; verisimilis videtur.
*Anno [[45 a.C.n.]] Cicero Catulum iamdiu mortuum in dialogum hodie deperditum et ''[[Hortensius (Cicero)|Hortensium sive de philosophia]]'' inscriptum introducebat. E nonnullis fragmentis quae supersunt - nam cum alii Christiani scriptores tum [[Sanctus Augustinus|sanctus Augustinus]]&lt;ref&gt;''[[Confessiones (Augustinus)|Conf]]''. 3,4&lt;/ref&gt; in primis hoc opere delectabatur - apparet Catulum laudationem philosophiae suscepisse cui [[Quintus Hortensius Hortalus|Hortensius]] elogio artis oratoriae respondebat. Alii sermonis personae erant ipse Cicero et [[Lucullus]].
*Item persona erat in ''[[Academica (Cicero)|Academicis prioribus]]'' eiusdem Ciceronis atque etiam primo libro nomen suum indiderat (at secundus tantum servatus est). E quo liquet Catulum Capitolinum virum litteratum atque philosophiae (vel saltem sapientiae) deditum fuisse.
* Denique [[Suetonius]]&lt;ref&gt;''Aug''. 94.&lt;/ref&gt; et Dio Cassius&lt;ref&gt;45.2.&lt;/ref&gt; somnium quoddam Catuli referebant quo principatum [[Augustus (imperator)|Augusti]] praenuntiari existimabant (inter ''omina imperii'' ponebatur). Vidisse enim somnio dicitur [[Iuppiter (deus)|Iovem Optimum Maximum]] e multis pueris praetextatis qui ad [[Capitolium]] venerant unum sibi ignotum elegisse atque signum deae Romae in eius sinum deiecisse : postridie autem cum Octavius forte in via  occurrisset puerum sibi nocte visum agnovisse. Quod alioqui vix credi potest quoniam Octavius anno [[63 a.C.n.]] natus erat.

==Fontes==
*[[Lucius Ampelius|Ampelius]], ''Liber memorialis'' XIX.
*[[Appianus]], primo libro ''Bellorum civilium'' 492-493 et 501-504.
* [[Aulus Gellius]] libro secundo ''[[Noctes Atticae|Noctium Atticarum]]'' capitulo 10(2).
* [[Cassius Dio]], libro XXXVI [[Historia Romana (Dio)|Historiae Romanae]], capitulis 30-36 necnon libro XXXVII cap. 37, 43-44, 46 et libro XLIII cap.14 et libro XLV cap.2.
*[[Cicero]], ''In Pisonem'' 3
** prima actio ''in Verrem'' 15.
** secunda actio ''in Verrem'' III.209-211 et IV.37, 69, 82, 126.
** ''de Imperio Gnaei Pompei'' 51 et 59-66.
** ''in Lucium Catilinam orationes'' III.24
** ''Post reditum in senatu'' 9.
** ''Pro Caelio'' 70
** ''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 133 et 222
** libro secundo ''[[Epistulae ad Atticum|Epistularum ad Atticum]]'', ep. 24 necnon libro XIII ep.19.
*[[Florus]], secundo libro ''Epitomae rerum Romanarum'' capitulo 11.
*Inscriptiones   {{CIL|1|737}}  {{CIL|1|736}}
*[[Orosius]] libro quinto [[Historiae adversum paganos|Historiarum adversum paganos]] 22(16-18)
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 15-16, 25, 30.
** ''Crassus'' 13.
**''Cato Minor'' 16.
**''[[Vita Iulii Caesaris (Plutarchus)|Caesar]]'' 6-8.
** ''[[Vita Ciceronis (Plutarchus)|Cicero]]'' 21 et 29
* [[Gaius Sallustius Crispus|Sallustius]], ''[[Catilinae coniuratio (Sallustius)|Catilinae coniuratio]]'' 34-35 et 49
** ''Historiae'' : oratio Lepidi, oratio Philippi, fragmenta 58-64
* [[Suetonius]], [[De Vita Caesarum]] in ''Vita Divi Iuli'', capitulo 15, ''Vita divi Augusti'', cap.94 et ''Vita Galbae'' cap.2-3.
*[[Titus Livius]], ''Periochae'' 90 et 98.
* [[Valerius Maximus]] libro sexto ''Factorum dictorumque memorabilium'' 9.5 necnon libro octavo 15.9
* [[Velleius Paterculus]], libro secundo ''Historiae Romanae'' cap. 32, 43, 48.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

[[Categoria:Nati saeculo 2 a.C.n.]]
[[Categoria:Mortui 61 a.C.n.]]
[[Categoria:Gens Lutatia]]
[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Censores]]</text>
      <sha1>nkavc6cepfj3281xwre3wrs97q2is9d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996403</id>
      <parentid>3996402</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:33:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontes */</comment>
      <origin>3996403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15117" sha1="atpdia4awwe12hwi1otpvsdt3f667tl" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
[[Fasciculus:Tempel Jupiter Optimus.JPG|thumb|[[Aedes Capitolina]] in [[Denarius|denario]] triumviri monetalis Marci Voltei circa [[78 a.C.n.]] percusso. Tum Lutatius Catulus novum templum aedificare iam coeperat sed haec figura ad pristinum templum potius pertinere videtur.]]
'''Quintus Lutatius Catulus''' (natus ca. [[121 a.C.n.]], mortuus [[61 a.C.n.]]) fuit senator Romanus qui anno [[78 a.C.n.]] [[Consul|consulatum]] cum [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Marco Aemilio Lepido]] gessit et anno [[65 a.C.n.]] usque ad [[Censura|censoriam dignitatem]] pervenit. Dux optimatium quidem erat sed apud plebem quoque in aliquo honore habitus est. [[Aedes Capitolina|Templum Capitolinum]] incendio labefactum reficiendum ei [[Sulla]] mandaverat unde ''Capitolinus'' ei cognomen fuit. [[Pontifex]] quoque et ultimis vitae annis [[Princeps senatus|princeps senatus]]&lt;ref&gt;[[Cicero|Cic]]. ''In Pisonem'' 3.&lt;/ref&gt; erat.
==De gente==
Plebeia et divite [[Gens Lutatia|Lutatiorum gente]] ortus, Q. Lutatius Capitolinus filius erat illius [[Quintus Lutatius Catulus|Quinti Lutatii Catuli]] qui una cum [[Gaius Marius|Gaio Mario]] anno [[102 a.C.n.]] consulatum gessit atque tunc a [[Cimbria (discretiva)|Cimbris]] repulsus mox anno sequenti una cum Mario eos apud [[Vercellae|Vercellas]] vicit. Qui postquam [[Lucius Cornelius Cinna|Cinna]] et Marius anno [[87 a.C.n.]] Urbem armis ceperunt ad voluntariam mortem compulsus est. Qua de causa filius Syllanis partibus favebat. Alios illustres maiores praeferre poterat ut ille [[Gaius Lutatius Catulus]] qui victoria navali apud [[Aegates insulae|Aegates insulas]] anno [[241 a.C.n.]] finem [[Primum bellum Punicum|primo bello Punico]]  imposuit.

[[Galba|Imperator Galba]]  pronepotem  Quintum Catulum in titulis sibi vindicare solebat quia pater eius Mummiam Achaicam, neptem Capitolini, uxorem duxerat&lt;ref&gt;[[Suetonius|Suet]]., ''Gal''. 2-3.&lt;/ref&gt;. Adeo memoria tanti viri post saeculum Romae adhuc colebatur !

==Cursus honorum==
*81 a.C.n. [[Praetor]]. Circa id tempus a Sylla ''curator restituendi Capitolii''&lt;ref&gt;[[Aulus Gellius]] II.10&lt;/ref&gt; dictus est.
* 78 a.C.n. consul cum [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Marco Aemilio Lepido]]. Magna dissensio inter ambos consules fuit : nam Lepidus omnes leges Sullanas rescindere volebat quas servandas Catulus existimabat. Inimicitia eorum usque adeo exarsit ut [[Senatus Romanus|senatus]] antequam in [[Etruria|Etruriam]] seditionis cuiusdam reprimendae causa cum exercitu mitterentur iusiurandum ab utroque poposcerit, inter se arma versuros non esse&lt;ref&gt;[[Sallustius]], ''Hist''. frg. 58-64. [[Appianus]], ''BC'' I.501-503&lt;/ref&gt;. [[Dictatura|Dictatore]] interim mortuo Catulus et [[Pompeius]], quamvis contra nitente Lepido et eius fautoribus, obtinuerunt ut Syllae corpus publico funere et maximo concursu hominum honoraretur&lt;ref&gt;[[Appianus]], ''BC'' I.492-493&lt;/ref&gt;.
*77 a.C.n. Anno ineunte Lepidus [[proconsul]] factus exercitum ex Etruria Romam ducere coepit, Urbem armis ut occuparet. Tum instigante consulari [[Lucius Marcius Philippus (consul 91 a.C.n.)|Marcio Philippo]] [[senatus consultum ultimum]] adversus eum edictum est&lt;ref&gt;[[Sallustius]], ''Historiae'' I.77.&lt;/ref&gt; : ''uti Ap. Claudius interrex cum Q. Catulo pro consule et ceteris, quibus imperium est, urbi praesidio sint operamque dent nequid res publica detrimenti capiat''. Tum Catulus et [[Pompeius]] cum exercitu [[Pons Milvius|pontem Mulvium]] et [[Ianiculum]] collem occupaverunt&lt;ref&gt;[[Florus]] II.11.&lt;/ref&gt; unde Lepidum advenientem facile fugarunt (in [[Sardinia (provincia Romana)|Sardiniam]] abiit ubi paulo post morbo obiit). Lutatii clementia omnium consensu laudabatur&lt;ref&gt;[[Orosius]] 22.16.&lt;/ref&gt; quia incruentam victoriam rettulerat.
*70 a.C.n. de tribunicia potestate restituenda cum consule Gnaeo Pompeio consensit&lt;ref&gt;''[[In Verrem]]'' I.15.&lt;/ref&gt;. Iudex erat cum contra [[Verres|Verrem]] a provincialibus postulatum Cicero causam [[Sicilia (provincia Romana)|Siciliae]] agebat. 
*69 a.C.n. Magna pompa [[Capitolinus mons|templum Capitolinum]] dedicavit cuius fastigio nomen suum inscripserat. Quod fortasse gloriosissimum factum in Catuli vita fuit&lt;ref&gt;''Secunda actio in Verrem'' IV.69.&lt;/ref&gt;.
* 67 a.C.n. orationem apud populum habuit [[Aulus Gabinius|legem Gabiniam]], quae imperium maius in omnibus insulis litoribusque Imperii Romani [[Pirata|piratarum]] opprimendorum causa Pompeio conferebat, frustra dissuadentem. Tum cum omnes honores in unum hominem cumulandos negasset, contra plures in rebus publicis gerendis exercendos esse asseverasset, postremo interrogatione oratoria populum rogavit, si quid casu Pompeio acciderit, in quo spem esset habiturus ? Tunc omnes una voce conclamasse dicuntur : &quot;In te, Catule.&quot;&lt;ref&gt;[[Cicero|Cic]]. ''[[De imperio Cn. Pompei|Leg. Man]]''. 59. [[Velleius Paterculus|Vell. Pat]]. 2,32,1; [[Cassius Dio|Cass. Dio]] XXXVI,30,4-36,4. [[Valerius Maximus|Val. Max]]. VIII.15.9. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 25.&lt;/ref&gt; Quae verba, tamquam testimonium honorificum, a multis auctoribus antiquis relata sunt.
*66 a.C.n. rursus legem Maniliam, quae bellum Mithridaticum Gnaeo Pompeio mandabat, dissuadere frustra conabatur&lt;ref&gt;[[Cicero|Cic]]. ''[[De imperio Cn. Pompei|Leg. Man.]]'' 51 et 59-64. [[Plutarchus|Plut]]. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 30,4&lt;/ref&gt; : tum enim omnia Pompeio permittere volebat populus. Cui orationi Cicero, Pompei gratiam adfectans, oratione ''Pro lege Manilia'', quae eadem et ''[[De imperio Cn. Pompei|de  Imperio Cn. Pompei]]'' dicitur, respondit.
*65 a.C.n. censor fuit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] et [[Populares|popularem]] collegam prohibuit ne [[Transpadana|Transpadanos]] Gallos civitate Romana donaret aut [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redigeret&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''Crassus'' 13.&lt;/ref&gt;. Usque adeo illi collegae dissentiebant ut censum peragere non potuerint et magistratum brevi abdicarint&lt;ref&gt;[[Plutarchus|Plut]]., ''Crassus''&lt;/ref&gt;.
*63 a.C.n. iamdiu pontifex Catulus  [[Pontifex|pontificatum maximum]] a populo petebat sed die [[Comitia|comitiorum]] [[Gaius Iulius Caesar]], vir multo iunior qui magnas pecunias per [[Tribus (divisio populi Romani)|tribus]] diviserat, ei praelatus est. Hanc repulsam sive aegre ferens, ut volebat [[Sallustius]] qui Caesaris fautor in primis erat, sive potius quia verum erat&lt;ref&gt;Michel Duval (2014), ''La conjuration de Catilina : César, un instigateur oublié''; Parisiis&lt;/ref&gt; Caesarem apud [[Cicero|Ciceronem]] frustra accusare coepit quod [[Catilinae coniuratio|Catilinae coniurationis]] conscius foret&lt;ref&gt;[[Sallustius|Sall]]., [[De Catilinae coniuratione|Cat]]. 49. [[Velleius Paterculus|Vell. Pat]]. 2.43. [[Dio Cassius]] 37.37. [[Plutarchus]], ''Crassus'' 13 et ''Caesar'' 7-8.&lt;/ref&gt;. In ceteros coniuratos quoque severitatis maximae auctor erat&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''Cicero'' 21.&lt;/ref&gt;.
*62 a.C.n. Caesar ultionis avidus primo [[Praetor|praeturae]] die rogationem de refectione Capitolii ad alium&lt;ref&gt;Sc. Pompeium qui non nominabatur.&lt;/ref&gt; transferenda promulgare voluit : nam etsi Catulus templum iam dedicarat non omnia ornamenta ad unguem  perpolita erant et hanc moram ei exprobrabat Caesar ; simul et repetundarum insimulabat dum rationes expensorum flagitat. Tum optimates gratulandos novos consules deseruerunt et concurrerunt, rem ut impedirent. In fine ab incepto destitit Caesar&lt;ref&gt;[[Suetonius|Suet]]., ''Iul''. 15. [[Dio Cassius]] 37.43-44.&lt;/ref&gt;.
*61 a.C.n. Obiit paulo post  [[Publius Clodius Pulcher|Publium Clodium]] de pollutis [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|Bonae Deae sacris]] a iudicibus absolutum qui armatum praesidium senatum flagitarant, tuto iudicare ut possent. Prorsus facete igitur Catulus unum ex illis iudicibus ita interrogasse dicitur :&quot;Quid vos,&quot; inquit, &quot; praesidium a nobis postulabatis ? an, ne nummi vobis eriperentur, timebatis?&quot; &lt;ref&gt;[[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|ad. Att]]''. I.16.5.[[Dio Cassius]] 37.46. [[Plutarchus]], ''Cicero'' 29.&lt;/ref&gt;

In summa de rebus publicis non multo aliter atque Cicero sentiebat Catulus Capitolinus -nam inter optimates mitior et moderatior erat- sed sagacitate constantiaque [[Arpinum|Arpinatem]] oratorem multo anteibat. Semper enim futurorum [[Triumviratus|triumvirorum]] inceptis obviam ire conabatur quia cognarat illos viros ambitiosos -Pompeium, Caesarem, Crassum- qui leges pro nihilo habebant reipublicae liberae institutis et mori maiorum exitio brevi fore. Contra Cicero a Pompeio et Caesare illudebatur.

==Testimonia de homine==
Catuli adulescentis mores fortasse dissoluti fuere&lt;ref&gt;[[Valerius Maximus|Val. Max.]] VI.9.5&lt;/ref&gt; ; laus militaris modica ei erat ut qui exercitus quidem duxerat sed nullam praeclaram aut difficilem victoriam de hostibus rettulerat ; ne in oratorum quidem numero a Cicerone ponebatur quamquam opinandi in senatu prudentiam et elegantiam laudabat&lt;ref&gt;''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 133 et 222.&lt;/ref&gt;. Nihilominus ob moderationem ac velut sapientiam in rebus publicis gerendis a multis non tantum [[Princeps senatus|princeps senatus]] sed quodam modo princeps civitatis&lt;ref&gt;[[Valerius Maximus]] VI.9.5.&lt;/ref&gt; habebatur. Conciliator enim dissensionum civilium, non irritator erat. Qua de causa [[Lucius Ampelius|Ampelius]] eum ponebat inter Romanos qui in toga illustres fuere.

Ab omnibus igitur auctoribus antiquis laudabatur praeter [[Sallustius|Sallustium]] ac si qui alii [[Populares|popularium]] factioni nimis favebant. Haec sunt nonnulla testimonia :
*[[Cicero]] (''In Pisonem'' 3) : &quot;Me Q. Catulus, princeps huius ordinis et auctor publici consili, frequentissimo senatu parentem patriae nominavit&quot;
**  (''Post reditum in senatu'' 9) : &quot;audieram ex sapientissimo homine atque optimo cive et viro, Q. Catulo...&quot;
*[[Valerius Maximus]] (VI.9.5) : &quot; Quis ignorat Q. Catuli auctoritatem in maximo clarissimorum uirorum prouentu excelsum gradum obtinuisse? cuius si superior aetas reuoluatur, multi lusus, multae deliciae reperiantur. quae quidem ei inpedimento non fuerunt quo minus patriae princeps existeret, nomenque eius in Capitolino fastigio fulgeret ac uirtute ciuile bellum ingenti motu oriens sepeliret.&quot;
*[[Velleius Paterculus]] (II.32) : &quot; Digna est memoria Q. Catuli cum auctoritas tum verecundia...&quot;
**                       (II.43) : &quot;... omnium confessione senatus princeps...&quot;
*[[Lucius Ampelius|Ampelius]] (''Liber memorialis'') : &quot;...solus omnium sine sanguine bellum civile confecit&quot;
* [[Dio Cassius]] (37.46&lt;ref&gt; διαφανέστατα τῶν πώποτε τὸ δημόσιον ἀεὶ πρὸ παντὸς προτιμήσας&lt;/ref&gt;) Graece scribebat &quot;unum omnium esse visum qui rem publicam  ceteris semper anteponeret&quot;.
*[[Plutarchus]] (''Crassus'' 13&lt;ref&gt;...''συνάρχοντα Ῥωμαίων ἔχοντι τὸν πρᾳότατον Λουτάτιον Κάτλον''&lt;/ref&gt;) eum &quot;mitissimum Romanorum&quot; appellabat et alibi (''Cato Minor'' 16) scribebat &quot;iustitia et sapientia ceteros Romanos superasse&quot;.

==De Catulo persona litteraria==
*Libro 36 ''[[Historia Romana (Dio)|Historiae Romanae]]'' Dio Cassius satis longam orationem in ore Catuli posuit, quam ipse quidem Graece composuit sed argumentatio eius in legem Gabiniam (67 a.C.n.) de ''uno imperatore contra praedones constituendo''&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Leg. Man.'' 17.&lt;/ref&gt; verisimilis videtur.
*Anno [[45 a.C.n.]] Cicero Catulum iamdiu mortuum in dialogum hodie deperditum et ''[[Hortensius (Cicero)|Hortensium sive de philosophia]]'' inscriptum introducebat. E nonnullis fragmentis quae supersunt - nam cum alii Christiani scriptores tum [[Sanctus Augustinus|sanctus Augustinus]]&lt;ref&gt;''[[Confessiones (Augustinus)|Conf]]''. 3,4&lt;/ref&gt; in primis hoc opere delectabatur - apparet Catulum laudationem philosophiae suscepisse cui [[Quintus Hortensius Hortalus|Hortensius]] elogio artis oratoriae respondebat. Alii sermonis personae erant ipse Cicero et [[Lucullus]].
*Item persona erat in ''[[Academica (Cicero)|Academicis prioribus]]'' eiusdem Ciceronis atque etiam primo libro nomen suum indiderat (at secundus tantum servatus est). E quo liquet Catulum Capitolinum virum litteratum atque philosophiae (vel saltem sapientiae) deditum fuisse.
* Denique [[Suetonius]]&lt;ref&gt;''Aug''. 94.&lt;/ref&gt; et Dio Cassius&lt;ref&gt;45.2.&lt;/ref&gt; somnium quoddam Catuli referebant quo principatum [[Augustus (imperator)|Augusti]] praenuntiari existimabant (inter ''omina imperii'' ponebatur). Vidisse enim somnio dicitur [[Iuppiter (deus)|Iovem Optimum Maximum]] e multis pueris praetextatis qui ad [[Capitolium]] venerant unum sibi ignotum elegisse atque signum deae Romae in eius sinum deiecisse : postridie autem cum Octavius forte in via  occurrisset puerum sibi nocte visum agnovisse. Quod alioqui vix credi potest quoniam Octavius anno [[63 a.C.n.]] natus erat.

==Fontes==
*[[Lucius Ampelius|Ampelius]], ''Liber memorialis'' XIX.
*[[Appianus]], primo libro ''Bellorum civilium'' 492-493 et 501-504.
* [[Aulus Gellius]] libro secundo ''[[Noctes Atticae|Noctium Atticarum]]'' capitulo 10(2).
* [[Cassius Dio]], libro XXXVI [[Historia Romana (Dio)|Historiae Romanae]], capitulis 30-36 necnon libro XXXVII cap. 37, 43-44, 46 et libro XLIII cap.14 et libro XLV cap.2.
*[[Cicero]], ''In Pisonem'' 3
** prima actio ''in Verrem'' 15.
** secunda actio ''in Verrem'' III.209-211 et IV.37, 69, 82, 126.
** ''de Imperio Gnaei Pompei'' 51 et 59-66.
** ''in Lucium Catilinam orationes'' III.24
** ''Post reditum in senatu'' 9.
** ''Pro Caelio'' 70
** ''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 133 et 222
** libro secundo ''[[Epistulae ad Atticum|Epistularum ad Atticum]]'', ep. 24 necnon libro XIII ep.19.
*[[Florus]], secundo libro ''Epitomae rerum Romanarum'' capitulo 11.
*Inscriptiones   {{CIL|1|737}}  {{CIL|1|736}}
*[[Orosius]] libro quinto [[Historiae adversum paganos|Historiarum adversum paganos]] 22(16-18)
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 15-16, 25, 30.
** ''Crassus'' 13.
**''Cato Minor'' 16.
**''[[Vita Iulii Caesaris (Plutarchus)|Caesar]]'' 6-8.
** ''[[Vita Ciceronis (Plutarchus)|Cicero]]'' 21 et 29
* [[Gaius Sallustius Crispus|Sallustius]], ''[[Catilinae coniuratio (Sallustius)|Catilinae coniuratio]]'' 34-35 et 49
** ''Historiae'' : oratio Lepidi, oratio Philippi, fragmenta 58-64
* [[Suetonius]], [[De Vita Caesarum]] in ''Vita Divi Iuli'', capitulo 15, ''Vita divi Augusti'', cap.94 et ''Vita Galbae'' cap.2-3.
*[[Titus Livius]], ''Periochae'' 90 et 98.
* [[Valerius Maximus]] libro sexto ''Factorum dictorumque memorabilium'' 9.5 necnon libro octavo 15.9
* [[Velleius Paterculus]], libro secundo ''Historiae Romanae'' cap. 32, 43, 48.

== Plura legere si cupis ==
*Cafaro, A. (2026). &quot;Q. Lutatius Catulus’ Censorship in 65 BCE: Defining the Agenda and Legacy of a Statesman of the post-Sullan Republic&quot;. In A. A. Antoniou, K. Webb, T. Smith (a cura di), ''The Roman Censorship: Perceptions and Realities'': 353-375 [https://usiena-air.unisi.it/handle/11365/1326614]

== Notae ==
&lt;references /&gt;

[[Categoria:Nati saeculo 2 a.C.n.]]
[[Categoria:Mortui 61 a.C.n.]]
[[Categoria:Gens Lutatia]]
[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Censores]]</text>
      <sha1>atpdia4awwe12hwi1otpvsdt3f667tl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cornelius van den Heuvel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>271430</id>
    <revision>
      <id>3996565</id>
      <parentid>3966924</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T11:33:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3089" sha1="bzcugg0kor1fqbx6ufypaqg8zu8j9q4" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}
'''Cornelius''' (&quot;Cor&quot;) '''van den Heuvel''' (natus [[Biddefordia (Cenomannica)|Biddefordiae]] [[Cenomannica]]e die [[6 Martii]] [[1931]] et [[12 Septembris]] [[2024]] mortuus) est [[poeta]] [[haicu]]isticus, [[editor]], [[interpres]], et [[archivum|archivista]] [[Civitates Foederatae|Americanus]]. In Cenomannica et [[Nova Hantonia]] adolevit. [[Urbs Novum Eboracum|Novi Eboraci]] cum Leonia &quot;Leigh&quot; Larrecq [[uxor]]e habitat.

Tres annos in [[Classis Aeria Civitatum Foederatarum|Classi Aeria Civitatum Foederatarum]] meruit, et [[baccalaureatus|gradum baccalaureatum]] anno [[1957]] in [[Universitas Neo-Hantoniensis|Universitate Neo-Hantoniensi]] accepit. [[M. A.|Gradum M.A.]] in [[Universitas Neo-Eboracensis|Universitate Neo-Eboracensi]] anno [[1968]] accepit.

In haicu [[Franciscopolis|Franciscopoli]] anno [[1958]] incidit cum [[Gary Snyder]] hoc [[genus (ars)|genus]] in [[acroasis|acroasi]] poetico commemoraret.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20121221063306/http://www.haiku-hia.com/snk_HEUVEL_en.html Cor van den HEUVEL]( 26 Ianuarii 2013) in situ interretiali Haiku International Association proprio.&lt;/ref&gt; Nonnullorum suorum haicu [[liber|libros]] protulit, inter quos unus de [[basipila]]. Editor fuit trium ''The Haiku Anthology'' editionum: primae a Doubleday [[1974]], secundae a Simon &amp; Schuster [[1986]], tertiae a Norton anno [[1999]] prolatae. Operam ''[[Newsweek]]'' [[magazina]]e dedit usque ad [[1988]], cum in otium veniret.

== Opera ==
* ''The Haiku Anthology'' (editor), editio 1a, Anchor Books, 1974, ISBN 9780385094740.
* ''The Haiku Anthology'' (editor), editio 2a, Simon and Schuster, 1986, ISBN 0671628372.
* ''The Haiku Anthology'' (editor), editio 3a, Norton, 1999, ISBN 0393321185.
* ''Past Time: Baseball Haiku'' (editor, cum [[Iacobus Kacian|Iacobo Kacian]]), Red Moon Press, 1999, ISBN 9781893959071.
* ''Play Ball: Baseball Haiku'' (auctor), Red Moon Press, 1999, ISBN 9781893959064.
* ''Baseball Haiku'' (editor, cum Nanae Tamura), Norton, 2007, ISBN 9780393062199.
* ''A Boy's Seasons: [[Haibun]] Memoirs,'' poemata autobiographica (auctor), Single Island Press, 2010, ISBN 9780974089584.

== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Nexus externi ==
* [https://www.amazon.com/Cor-van-den-Heuvel/e/B001IOFH78/ref=ntt_dp_epwbk_0 Autobiographia brevis.] Amazon.com.
* [https://web.archive.org/web/20121221063306/http://www.haiku-hia.com/snk_HEUVEL_en.html Biographia.] Haiku International Association.
* [https://web.archive.org/web/20060922112658/http://www.millikin.edu/haiku/writerprofiles/CorvandenHeuval.html&quot;Writer Profile: Cor Van den Heuval&quot; (sic).] Millikin University Haiku.

{{anni vitae|1931|2024|Van den Heuvel, Cornelius}}

[[Categoria:Alumni Universitatis Neo-Eboracensis]]
[[Categoria:Alumni Universitatis Neo-Hantoniensis]]
[[Categoria:Auctores Anglici]]
[[Categoria:Autobiographi]]
[[Categoria:Editores]]
[[Categoria:Incolae Cenomannicae]]
[[Categoria:Incolae Novi Eboraci]]
[[Categoria:Interpretes textuum Iaponicorum]]
[[Categoria:Milites Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Poetae Civitatum Foederatarum]]</text>
      <sha1>bzcugg0kor1fqbx6ufypaqg8zu8j9q4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lex Gabinia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275124</id>
    <revision>
      <id>3996415</id>
      <parentid>3996022</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:53:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Notae */</comment>
      <origin>3996415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1691" sha1="fjsod6z3pcwa1z9j5xztmzdqwzenf3y" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Pompey the Great.jpg|thumb|Effigies Pompei]]

'''Lex Gabinia''' anno [[67 a.C.n.]] lata est, [[Aulus Gabinius|Aulo Gabinio]] [[tribunus plebis|tribuno plebis]] postulante. Qua lege [[imperium]] extraordinarium [[Pompeius|Pompeio]] attributum est, ut [[pirata]]s tunc [[mare Mediterraneum|mare internum]] vastantes copiis contineret debellaretque, praesertim qui annonam in urbem Romam importari inhiberent.&lt;ref&gt;''Der Neue Pauly'', Band 11, Sp. 332 s.v.&lt;/ref&gt;

Pompeius ut victoriam de piratis caperet per legem'' ''Gabiniam imperia extraordinaria accepit qualia antea nemini a senatu concessa erant. Non solum classis 500 navium 120.000 militum, 5000 equitum necnon 36 centenis miliis sestertium instructa est, ''imperium'' eum etiam potestate interveniendi toto circuitu orarum 50 milia passuum tenus explevit. Adhuc ambiguitur num legis potestates ''imperium proconsulare maius'' [[Octavianus|Octaviano]] tributum aequiparaverint an translaticium ''imperium aequum'' sint censandae. Quare saepius discidia inter Pompeium et magistratus, qui provincias administrarent, exorta sunt, exempli gratia Creta in insula, ubi [[Quintus Caecilius Metellus Creticus|Metellus Creticus]] varia fortuna piratas impugnabat. 

Etiamsi Pompeius hoc tempore plebi gratissimus erat senatores cum Sullae dictatoris recens exemplum commemorarent, haesitaverunt singulo viro tantas concedere potestates. Denique Gabinius [[Lucius Trebellius|Lucio Trebellio]] plebis tribuno, qui in contione legem vetuisset, dimissionem minatus est quo facto intercessione abstinuit.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

[[Categoria:67 a.C.n.]]
[[Categoria:Leges Romanae|Gabinia]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus]]</text>
      <sha1>fjsod6z3pcwa1z9j5xztmzdqwzenf3y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lex Manilia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275241</id>
    <revision>
      <id>3996416</id>
      <parentid>3991356</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:54:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontes */</comment>
      <origin>3996416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1957" sha1="q1pgdyvc0ckkv8xz64tsrxdbrnpnjpx" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Pompey the Great.jpg|thumb|Effigies Pompei]]

'''Lex Manilia''' suadente [[Tribunus plebis|tribuno plebis]] Gaio Manilio anno [[66 a.C.n.|66]] p.C.n.  in concilio plebis lata [[Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium]] ''imperio extraordinario ''instruxit, ut [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem VI]] atque [[Tigranes Magnus|Tigranem II]] subiceret. Huic proposito etiam [[Marcus Tullius Cicero]] favisse ex oratione eius ''Pro lege Manilia'' vel ''[[De imperio Cn. Pompei]]'' certiores fimus.

[[Bella Mithridatica|Tertium bellum Mithridaticum]] etiamsi iam anno 74 a.C.n. [[Lucius Licinius Lucullus]] bene ac feliciter gesserat tamen superiore anno seditione militum facta imperio depulsus atque in patriam revocatus erat, quo facto Romani multas clades acceperunt. Manilius itaque summum imperii Pompeio qui paucis mensibus ante bellum contra [[Pirata|piratas]] prospere in [[Cilicia]] terminaverat. 

Nihilominus &lt;span&gt;de &lt;/span&gt;''lege Manilia ''[[Senatus Romanus|senatores]] vario adsensu diu ambiguerunt. Invectus est in propositionem exempli gratia [[Quintus Hortensius Hortalus]] hac sententia: &quot; si uni omnia tribuenda sint, dignissimum esse Pompeium, sed ad unum tamen omnia deferri non oportere“.&lt;ref&gt;Cicero: ''De imperio Cn. Pompei (De lege Manilia).'' 52.&lt;/ref&gt; Pristini moris maiorum causa senatus uni homini tot imperia, tot milites fidere, ut iam pellendorum piratarum causa fecerat  ([[Lex Gabinia]]) aegre tulit.

Quod demum senatui lex placuit infirmitati rei publicae  statuique antiquo obsoleto institutorum tribuere licet.&lt;ref&gt;Plutarchus: ''Vitae parallelae, Pompeius.'' 30.&lt;/ref&gt;

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes ==
* [[Marcus Tullius Cicero]]: ''De imperio Cn. Pompei (De lege Manilia).''
* [[Plutarchus|P]]&lt;nowiki/&gt;lutarchus: ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vitae parallelae, Pompeius]]'' 30.


[[Categoria:66 a.C.n.]]
[[Categoria:Leges Romanae|Manilia]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus]]</text>
      <sha1>q1pgdyvc0ckkv8xz64tsrxdbrnpnjpx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996417</id>
      <parentid>3996416</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:54:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontes */</comment>
      <origin>3996417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1961" sha1="eum8omg5bu220sj1z2h4gz60vop6cg2" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Pompey the Great.jpg|thumb|Effigies Pompei]]

'''Lex Manilia''' suadente [[Tribunus plebis|tribuno plebis]] Gaio Manilio anno [[66 a.C.n.|66]] p.C.n.  in concilio plebis lata [[Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium]] ''imperio extraordinario ''instruxit, ut [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem VI]] atque [[Tigranes Magnus|Tigranem II]] subiceret. Huic proposito etiam [[Marcus Tullius Cicero]] favisse ex oratione eius ''Pro lege Manilia'' vel ''[[De imperio Cn. Pompei]]'' certiores fimus.

[[Bella Mithridatica|Tertium bellum Mithridaticum]] etiamsi iam anno 74 a.C.n. [[Lucius Licinius Lucullus]] bene ac feliciter gesserat tamen superiore anno seditione militum facta imperio depulsus atque in patriam revocatus erat, quo facto Romani multas clades acceperunt. Manilius itaque summum imperii Pompeio qui paucis mensibus ante bellum contra [[Pirata|piratas]] prospere in [[Cilicia]] terminaverat. 

Nihilominus &lt;span&gt;de &lt;/span&gt;''lege Manilia ''[[Senatus Romanus|senatores]] vario adsensu diu ambiguerunt. Invectus est in propositionem exempli gratia [[Quintus Hortensius Hortalus]] hac sententia: &quot; si uni omnia tribuenda sint, dignissimum esse Pompeium, sed ad unum tamen omnia deferri non oportere“.&lt;ref&gt;Cicero: ''De imperio Cn. Pompei (De lege Manilia).'' 52.&lt;/ref&gt; Pristini moris maiorum causa senatus uni homini tot imperia, tot milites fidere, ut iam pellendorum piratarum causa fecerat  ([[Lex Gabinia]]) aegre tulit.

Quod demum senatui lex placuit infirmitati rei publicae  statuique antiquo obsoleto institutorum tribuere licet.&lt;ref&gt;Plutarchus: ''Vitae parallelae, Pompeius.'' 30.&lt;/ref&gt;

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes ==
* [[Marcus Tullius Cicero]]: ''[[De imperio Cn. Pompei]] (De lege Manilia).''
* [[Plutarchus|P]]&lt;nowiki/&gt;lutarchus: ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vitae parallelae, Pompeius]]'' 30.


[[Categoria:66 a.C.n.]]
[[Categoria:Leges Romanae|Manilia]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus]]</text>
      <sha1>eum8omg5bu220sj1z2h4gz60vop6cg2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Elias Frank</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276786</id>
    <revision>
      <id>3996355</id>
      <parentid>3376806</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T14:00:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LilyKitty</username>
        <id>18316</id>
      </contributor>
      <comment>de ratione Praemium Nobelianum acceperendi</comment>
      <origin>3996355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1271" sha1="cw2gglgkhplt6s1mgf6zrjuibvw1gle" xml:space="preserve">{{L}}
{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Elias Michaelis filius Frank''' ([[Russice]] Илья Михайлович Франк, [[translitteratio|tr.]] ''Il'ja Michajlovič Frank''; [[23 Octobris|10 [23] Octobris]] [[1908]] – [[22 Iunii]] [[1990]] fuit [[physicus]] [[URSS|Sovieticus]], alumnus et ab anno [[1944]] professor [[Universitas Publica Moscuensis|Universitatis Publicae Moscuensis]], ab anno [[1946]] correspondens et ab anno [[1968]] ordinarius [[Academia Scientiarum URSS|Academiae Scientiarum URSS]] socius. Anno [[1958]] cum [[Paulus Čerenkov|Paulo Čerenkov]] et [[Inguarus Tamm|Inguaro Tamm]] [[Praemium Nobelianum Physicae]] obtinuit, ratione studii [[radiatio Čerenkoviana|radiationis Čerenkovianae]]. Praeterea, bis (annis [[1946]] et [[1953]]) Praemio Staliniano et (anno [[1971]]) Praemio Publico URSS nonnullisque aliis signis laudis ornatus est.

==Nexus externi==
{{CommuniaCat|Ilya Frank|Eliam Frank}}
{{Fontes biographici}}

{{Lifetime|1908|1990|Frank, Elias}}

[[Categoria:Alumni Universitatis Moscuensis]]
[[Categoria:Eruditi Unionis Sovieticae]]
[[Categoria:Iudaei]]
[[Categoria:Physici Russiae]]
[[Categoria:Praemium Nobelianum Physicae]]
[[Categoria:Professores Universitatis Moscuensis]]
[[Categoria:Socii Academiae Scientiarum Russicae]]</text>
      <sha1>cw2gglgkhplt6s1mgf6zrjuibvw1gle</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brian Reinaldus Bishop</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277466</id>
    <revision>
      <id>3996548</id>
      <parentid>3924331</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T10:22:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2020" sha1="f21da4rcy21dgvqru7ivx96rjybnfj9" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}
'''Brian Reinaldus Bishop''' (natus [[Kingstonium (burgus Londiniensis)|Kingstonii]] anno [[1934]] etanno [[2024]] mortuus) linguista [[Anglia|Anglicus]] est. Praeses motionis [[Volapük]] fuit, i.e. [[Cifal]] usque annum 2014. 

Bishop etiam [[Academia internationalis Volapük|Academiam Volapük]] refundare voluit. E pueritia linguas Francogallicam, Hispanicam et Latinam edidicit. Puer motionem quandam fovebat, cui in animo fuit revivificatio [[lingua Latina|linguae Latinae]] velut in idioma internationale auxiliare. Posthac argumentis de lingua Esperantica absorptus est et commercium epistulare cum [[Arie de Jong]], [[Ioannes Schmidt|Ioanne Schmidt]] et [[Ioannes Krüger|Ioanne Krüger]] (qui tunc cifal fuerant) iniit.

Linguam Volapueck didicit et auxiliaris redactor periodici ''Volapükagased: Zänagased pro Volapükanef'' creatus est. Res sat multas in istud idioma internationale convertit. Anno 1979, cum sermo Volapük annos centum habuit, praeconia publica pro lingua facere coepit et officium centrale ''Zänabür Volapüka'' quoque condidit. Ibi res ad Volapük spectantes colligerentur. Anno 1981 cifal vicarius declaratus est, anno 1984 cifal Krüger insano rude donato. Statuta motionis Volapueck reformabat quoque. Eis successor factus est anno 2014 [[Arminius Philipps]].&lt;ref&gt;[http://sezonoj.ru/2014/05/volapuko/ De novo praeside electo in ''[[Unda Esperantici]]'' narratio]&lt;/ref&gt; Anno 2006 instituit administratorem ''(guvan)'' [[Radulphus Midgley|Radulphum Midgley]].
== Nexus externi==
*[https://wikisource.org/wiki/Brian_Reynold_Bishop Conversiones variae a Bishop exaratae]
* [https://wikisource.org/wiki/Dalebüd_Cifala_de_2007,_Yanul_1,_Nüm:_1 Statuta nova a Bishop excogitata]
*[https://web.archive.org/web/20200304102136/https://www.villagevoice.com/2000/08/01/pk-memory/ Paulus Lafarge de lingua Volapük discenda]
==Notae==
&lt;references/&gt;

{{Lifetime|1934|2024|Bishop, Brian Reinaldus}}
[[categoria:Incolae Britanniae]]
[[categoria:Fautores Volapük]]</text>
      <sha1>f21da4rcy21dgvqru7ivx96rjybnfj9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996554</id>
      <parentid>3996548</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T10:33:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2022" sha1="s0afmq8z8pxw5ik08oyqh7yez41b78b" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}
'''Brian Reinaldus Bishop''' (natus [[Kingstonium (burgus Londiniensis)|Kingstonii]] anno [[1934]] etanno [[2024]] mortuus) linguista [[Anglia|Anglicus]] est. Praeses motionis [[Volapük]] fuit, i.e. [[Cifal]] usque annum 2014. 

Bishop etiam [[Academia internationalis Volapük|Academiam Volapük]] refundare voluit. E pueritia linguas Francogallicam, Hispanicam et Latinam edidicit. Puer motionem quandam fovebat, cui in animo fuit revivificatio [[lingua Latina|linguae Latinae]] velut in idioma internationale auxiliare. Posthac argumentis de lingua Esperantica absorptus est et commercium epistulare cum [[Arie de Jong]], [[Ioannes Schmidt|Ioanne Schmidt]] et [[Ioannes Krüger|Ioanne Krüger]] (qui tunc cifal fuerant) iniit.

Linguam Volapueck didicit et auxiliaris redactor periodici ''Volapükagased: Zänagased pro Volapükanef'' creatus est. Res sat multas in istud idioma internationale convertit. Anno 1979, cum sermo Volapük annos centum habuit, praeconia publica pro lingua facere coepit et officium centrale ''Zänabür Volapüka'' quoque condidit. Ibi res ad Volapük spectantes colligerentur. Anno 1981 cifal vicarius declaratus est, anno 1984 cifal Krüger insano rude donato. Statuta motionis Volapueck reformabat quoque. Eis successor factus est anno 2014 [[Arminius Philipps]].&lt;ref&gt;[http://sezonoj.ru/2014/05/volapuko/ De novo praeside electo in ''[[Unda Esperantici]]'' narratio]&lt;/ref&gt; Anno 2006 instituit administratorem ''(guvan)'' [[Radulphus Midgley|Radulphum Midgley]].
== Nexus externi==
*[https://wikisource.org/wiki/Brian_Reynold_Bishop Conversiones variae a Bishop exaratae]
* [https://wikisource.org/wiki/Dalebüd_Cifala_de_2007,_Yanul_1,_Nüm:_1 Statuta nova a Bishop excogitata]
*[https://web.archive.org/web/20200304102136/https://www.villagevoice.com/2000/08/01/pk-memory/ Paulus Lafarge de lingua Volapük discenda]
==Notae==
&lt;references/&gt;

{{anni vitae|1934|2024|Bishop, Brian Reinaldus}}
[[categoria:Incolae Britanniae]]
[[categoria:Fautores Volapük]]</text>
      <sha1>s0afmq8z8pxw5ik08oyqh7yez41b78b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Abul Hasan Mahmud Ali</title>
    <ns>0</ns>
    <id>278566</id>
    <revision>
      <id>3996529</id>
      <parentid>3394103</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T09:29:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1560" sha1="1idj9w3qqafdp1p1o0a5mti50tf1sfh" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Abul Hasan Mahmud Ali''' seu litteris Bengalicis আবুল হাসান মাহমুদ আলী ([[Dinajpur]] in urbe natus die [[2 Iunii]] [[1943]] et [[ 6 Novembris]] [[2025]] [[Dacca]]e mortuus) est legatus et politicus [[Bangladesa]]e.

Alumnus est [[universitas Daccaensis|universitatis Daccaensis]]. Legatus breve temporis spatium [[Pakistania|Pakistanensis]] [[Novum Eboracum (urbs)|Novum Eboracum]] degens populum [[Bengala|Bengalensem]] ibi habitantem ad libertatem patriae postulandam incitare curabat. Qua libertate anno [[1971]] nacta, legatus deinde Bangladesensis in variis urbibus operam dedit, Novi Eboraci iuxta [[Nationes Unitae|Nationes Unitas]], mox [[Novum Dellium|Novi Dellii]], [[Pechinum|Pechini]], [[Thimphu]], [[Berolinum|Berolini]], [[Catmandum|Catmandi]], denuo usque in annum [[2001]] [[Londinium|Londinii]]. In patriam reditus, in rebus politicis agens, [[parlamentum Bangladeshense|parlamento]] legatus est ab anno [[2009]]. Minister a rebus externis a die [[21 Novembris]] [[2013]] usque ad [[7 Ianuarii]] [[2019]] meruit, prima ministra [[Sheikh Hasina]].

== Nexus externi ==
* [https://web.archive.org/web/20150207201928/http://www.mofa.gov.bd/CV/bdfmprofile.pdf Vita] olim apud ministerium rerum externarum Bangladeshense divulgata

{{Ministri rerum externarum Bangladeshenses}}

{{Anni vitae|1943|2025|Ali, Abul Hasan Mahmud}}

[[Categoria:Legati Bangladesae]]
[[Categoria:Politici Bangladeshae]]
[[Categoria:Ministri rerum externarum]]
[[Categoria:Alumni Universitatis Daccaensis]]</text>
      <sha1>1idj9w3qqafdp1p1o0a5mti50tf1sfh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Formula:Cladus/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>280618</id>
    <revision>
      <id>3996497</id>
      <parentid>3996338</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T01:35:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>Nondum</comment>
      <origin>3996497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="971" sha1="kek8nlzio8w9x1a9q4a81xonw5czmqj" xml:space="preserve">{{Subpagina documentationis}}&lt;!--
{{Formula obsoleta|Index ramiformis}}--&gt;
{{Formula numquam substituenda|...}}

== De usu ==

'''Vicitextus:'''

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;{{cladus
	| label1 = Basis
	| 1 = Nodus
}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{cladus
	| label1 = Basis
	| 1 = Nodus
}}

{{Ast}}

'''Vicitextus:'''

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;{{cladus
	| 1 = {{cladus
		| label1 = [[Subtree1]]
		| 1 = Leaf1
		| label2 = Subtree2
		| 2 = [[Leaf2]]
	}}
}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{cladus
	| 1 = {{cladus
		| label1 = [[Subtree1]]
		| 1 = Leaf1
		| label2 = Subtree2
		| 2 = [[Leaf2]]
	}}
}}

== Ulteriora si cupis ==
* [[:Categoria:Formulae biologicae]]
* {{Fn|Cladogramma}}
* {{Fn|Index ramiformis}}

&lt;includeonly&gt;{{in harenario aut alibi||
&lt;!-- Categorias sub hac linea adde --&gt;
[[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae quae arbores creant|{{PAGENAME}}]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>kek8nlzio8w9x1a9q4a81xonw5czmqj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996514</id>
      <parentid>3996497</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T03:15:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <origin>3996514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1013" sha1="lyhwhqc2ppuwfpmgxttwc8y06uuuok2" xml:space="preserve">{{Subpagina documentationis}}
{{Formula obsoleta|Index ramiformis dissaeptus}}
{{Formula numquam substituenda|...}}

== De usu ==

'''Vicitextus:'''

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;{{cladus
	| label1 = Basis
	| 1 = Nodus
}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{cladus
	| label1 = Basis
	| 1 = Nodus
}}

{{Ast}}

'''Vicitextus:'''

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;{{cladus
	| 1 = {{cladus
		| label1 = [[Subtree1]]
		| 1 = Leaf1
		| label2 = Subtree2
		| 2 = [[Leaf2]]
	}}
}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{cladus
	| 1 = {{cladus
		| label1 = [[Subtree1]]
		| 1 = Leaf1
		| label2 = Subtree2
		| 2 = [[Leaf2]]
	}}
}}

== Ulteriora si cupis ==
* [[:Categoria:Formulae biologicae]]
* {{Fn|Cladogramma}}
* {{Fn|Index ramiformis}} et {{Fn|Index ramiformis dissaeptus}}

&lt;includeonly&gt;{{in harenario aut alibi||
&lt;!-- Categorias sub hac linea adde --&gt;
[[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae quae arbores creant|{{PAGENAME}}]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>lyhwhqc2ppuwfpmgxttwc8y06uuuok2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Litterae Arabicae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>282707</id>
    <revision>
      <id>3996490</id>
      <parentid>3534774</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T00:59:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3996490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9935" sha1="kpupyesyj6zdkspqa7d7zdd87455ifz" xml:space="preserve">[[Fasciculus:NaskhQ.JPG|thumb|[[Alcoranus]] inter litterarum monumenta Arabica est exemplum maximi momenti, haud dubie auctoritate gravissimum.]]
[[Fasciculus:Arabian nights manuscript.jpg|thumb|[[Textus]] Arabicus [[fabula]]rum ''[[Mille et una noctes]].'']]
[[Fasciculus:Al-Idrisi's world map.JPG|thumb|[[Mundus]] apud [[geographus|geographum]] [[Al Idrissi]].]]

'''Litterae Arabicae''' (الأدب العربي ''al-Adab al-‘Arabī'') sunt [[litterae]], [[prosa]] et [[poesis]], a [[scriptor]]ibus [[Arabice]] generatae. ''Adab,'' [[vocabulum]] Arabicum pro '[[littera]]', ex quadam [[mores|regiminis morum]] notione derivatur, [[urbanitas|urbanitatem]], [[humanitas|humanitatem]], [[cultura]]m significans.

Litterae Arabicae [[saeculum 5|saeculo quinto]] ortae sunt, solum fragmentis omnis [[lingua]]e [[scriptura|scriptae]] antea apparentibus. [[Alcoranus]], late a [[Musulmanus|Musulmanis]] optimum litterarum exemplum [[lingua Arabica|Arabice]] scriptum,&lt;ref&gt;Jones, p. ix.&lt;/ref&gt; [[cultura Arabica|culturam litterasque Arabicas]] perpetuo impellit. Litterae Arabicae per [[aetas aurea|aetatem auream]] [[Islam]]icam vigebant, sed usque ad tempus nostrum vegetae manent, [[poeta|poetis]] [[auctor]]ibusque [[oratio soluta|orationis solutae]] per [[mundus Arabicus|mundum Arabicum]] et alibi prosperitatem habentibus.

==Litterae classicae==
[[Fasciculus:Folio Blue Quran Met 2004.88.jpg|thumb|Litterarum Arabicarum, [[Alcoranus]] est exemplum maximi momenti.]]
[[Alcoranus]] maximam [[auctoritas|auctoritatem]] in [[evolutio]]ne [[lingua Arabica|lingua Arabicae]] habuit.&lt;!--

The Arab Islamic philosophers, Ibn Tufail (Abubacer)[17] and Ibn al-Nafis, were pioneers of the philosophical novel as they wrote the earliest novels dealing with philosophical fiction. Ibn Tufail wrote the first Arabic novel Hayy ibn Yaqdhan (Philosophus Autodidactus) as a response to Al-Ghazali's The Incoherence of the Philosophers. This was followed by Ibn al-Nafis who wrote a fictional narrative Theologus Autodidactus as a response to Ibn Tufail's Philosophus Autodidactus. . . . A [[Latin]] translation of Ibn Tufail's work, entitled ''Philosophus Autodidactus'', first appeared in 1671, prepared by [[Edward Pococke]] the Younger. The first English translation by [[Simon Ockley]] was published in 1708, and [[German language|German]] and [[Dutch language|Dutch]] translations were also published at the time. These translations later inspired [[Daniel Defoe]] to write ''[[Robinson Crusoe]]'', which also featured a desert island narrative and was regarded as the [[first novel in English]].&lt;ref&gt;Hassan.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Glassé, p. 202.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Wainwright&quot;&gt;Wainwright.&lt;/ref&gt; ''Philosophus Autodidactus'' also inspired [[Robert Boyle]], an acquaintance of Pococke, to write his own philosophical novel set on an island, ''The Aspiring Naturalist'', in the late 17th century.&lt;ref name=&quot;Toomer-222&quot;/&gt; The story also anticipated [[Rousseau]]'s ''[[Emile, or On Education|Émile]]'' in some ways, and is also similar to the later story of [[Mowgli]] in [[Rudyard Kipling]]'s ''[[The Jungle Book]]'' as well the character of [[Tarzan]], in that a baby is abandoned in a deserted tropical island where he is taken care of and fed by a mother [[wolf]]. Other European writers influenced by ''Philosophus Autodidactus'' include [[John Locke]],&lt;ref&gt;Russell, ed., pp. 224&amp;ndash;239.&lt;/ref&gt; [[Gottfried Leibniz]],&lt;ref name=Wainwright/&gt; [[Melchisédech Thévenot]], [[John Wallis]], [[Christiaan Huygens]],&lt;ref&gt;Russell, ed., p. 227.&lt;/ref&gt; [[George Keith (missionary)|George Keith]], [[Robert Barclay]], the [[Religious Society of Friends|Quakers]],&lt;ref&gt;Russell, ed., p. 247.&lt;/ref&gt; and [[Samuel Hartlib]].&lt;ref name=&quot;Toomer-222&quot;&gt;Toomer, p. 222.&lt;/ref&gt;--&gt;

{{NexInt}}
*[[Hadit]]
*[[Madrasa]]
*''[[Mille et una noctes]]''
*[[Mythologia Arabica]]
*[[Ontologia Arabica]]
*[[Philosophia Islamica]]
*''[[Philosophus Autodidacticus]]''

==Notae==
&lt;references/&gt;

==Bibliographia==
*Abdel-Malek, Kamal. [[2014]]. &quot;Popular Arabic Religious Narratives.&quot; In ''Muhammad in History, Thought, and Culture: An Encyclopedia of the Prophet of God,'' ed C. Fitzpatrick et A. Walker, 2: 460–65. 2 vol. Sanctae Barbarae: ABC-CLIO. 
*Allen, Roger. (1982) [[1995]]. ''The Arabic Novel: an Historical and Critical Introduction.'' Ed. 2a. Syracuse University Press. ISBN 978-0815626411.
*Allen, Roger. (1998) [[2006]]. ''The Arabic Literary Heritage: the Development of its Genres and Criticism.'' Ed. 2a. Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 978-0521485258.
*Ashtiany, Julia, T. M. Johnstone, J. D. Latham, R. B. Serjeant, et G. Rex Smith, eds. [[1990]]. ''Abbasid Belles-lettres.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 9780521240161.
*Auchterlonie, Paul. [[1986]]. ''Arabic Biographical Dictionaries: a Summary Guide and Bibliography.'' Middle East Libraries Committee. ISBN 0-948889-01-2.
*Beeston, A. F. L., T. M. Johnstone, R. B. Serjeant, et G. Rex Smith, eds. (1983). ''Arabic Literature to the End of the Umayyad Period.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 0-521-24015-8.
*Bosworth, Clifford Edmund. [[1976]]. ''The Mediaeval Islamic Underworld: the Banū Sāsān in Arabic Society and Literature.'' Brill. ISBN 90-04-04392-6.
*El-Enany, Rasheed. [[1993]]. ''Naguib Mahfouz: the Pursuit of Meaning.'' Novi Eboraci: Routledge. ISBN 0-415-07395-2.
*Glassé, Cyril. [[2001]]. ''The New Encyclopedia of Islam.'' AltaMira Press. ISBN 9780759101906.
*Goeje, Michael Jan de, et Thatcher Griffithes Wheeler. &quot;Arabia § Literature.&quot; ''Encyclopaedia Britannica'' 2: 271–76.
*Hamori, Andras. [[1971]]. &quot;An Allegory from the Arabian Nights: the City of Brass.&quot; ''Bulletin of the School of Oriental and African Studies'' 34.
*Hashmi, Alamgir, ed. [[1986]]. ''The Worlds of Muslim Imagination.'' Gulmohar.
*Hassan, Nawal Muhammad. [[1980]]. ''Hayy Bin Yaqzan and Robinson Crusoe: a Study of an Early Arabic Impact on English Literature.'' Al-Rashid House for Publication.
*Irwin, Robert. [[2005]]. ''The Arabian Nights: a Companion.'' Tauris Parke Paperbacks. ISBN 9781860649837.
*Jayyusi, Salma Khadra. [[1977]]. ''Trends and Movements in Modern Arabic Poetry.'' Volumem I. Brill. ISBN 978-9004049208.
*Jayyusi, Salma Khadra. [[1992]]. &quot;The Romantic Poets.&quot; In ''Modern Arabic Literature.'' ed. Mohammed Mustafa Badawi. Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 978-0521331975.
*Jones, Alan. [[2003]]. &quot;Foreword.&quot; In ''The Koran,'' ed. J. M. Rodwell. Phoenix. ISBN 978-1842126097.
*Logan, Peter Melville, ed. [[2011]]. ''The Encyclopedia of the Novel.'' Volumen I. Wiley-Blackwell. ISBN 978-1405161848.
*Makdisi, George. [[1986]]. &quot;The Diary in Islamic Historiography: Some Notes.&quot; ''History and Theory'' 15 (1 Maii).
*Marzolph, Ulrich, Richard van Leeuwen; Hassan Wassouf. [[2004]]. ''The Arabian Nights Encyclopedia.'' ABC-CLIO. ISBN 1-57607-204-5.
*McGinnis, Jon, et David C. Reisman. [[2007]]. ''Classical Arabic Philosophy: an Anthology of Sources.'' Hackett Publishing Company. ISBN 9780872208711.
*Menocal, María Rosa, Raymond P. Scheindlin, et Michael Sells, ed. [[2000]]. ''The Literature of al-Andalus.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 0-521-47159-1.
*Moreh, Shmuel. [[1976]]. ''Modern Arabic Poetry 1800–1970: the Development of its Forms and Themes under the Influence of Western Literature.'' Brill. ISBN 978-9004047952.
*Moreh, Shmuel. [[1986]]. &quot;Live Theater in Medieval Islam.&quot; In ''Studies in Islamic History and Civilization: in Honour of Professor David Ayalon,'' ed. Moshe Sharon. Brill.
*Moreh, Shmuel. [[1988]]. ''Studies in Modern Arabic Prose and Poetry.'' Brill. ISBN 978-9004083592.
*Pinault, David. [[1992]]. ''Story-Telling Techniques in the Arabian Nights.'' Brill Publishers. ISBN 90-04-09530-6.
*Russell, G. A., ed. [[1994]]. ''The 'Arabick' Interest of the Natural Philosophers in Seventeenth-century England.'' Brill. ISBN 9789004098886.
*Somekh. [[1992]]. &quot;The Neo-Classical Poets.&quot; In ''Modern Arabic Literature,'' ed. Mohammed Mustafa Badawi. Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 978-0521331975.
*Stone, Christopher. [[2008]]. ''Popular Culture and Nationalism in Lebanon: the Fairouz and Rahbani Nation.'' Routledge. ISBN 9780203939321.
*Toomer, G. J. [[1996]]. ''Eastern Wisedome and Learning: the Study of Arabic in Seventeenth-century England.'' Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 9780198202912.
*Van Gelder, G. J. H. [[1982]]. ''Beyond the Line: Classical Arabic Literary Critics on the Coherence and Unity of the Poem.'' Brill. ISBN 90-04-06854-6.
*Von Grunebaum, G. E. [[1952]]. &quot;Avicenna's Risâla fî 'l-'išq and Courtly Love.&quot; ''Journal of Near Eastern Studies''.
*Wainwright, Martin. [[2003]]. [https://www.theguardian.com/books/2003/mar/22/featuresreviews.guardianreview1 &quot;Desert island scripts.&quot;] ''The Guardian,'' 22 Martii 2003.
*Walther, Wiebke. [[2004]]. ''Kleine Geschichte der arabischen Literatur: Von der vorislamischen Zeit bis zur Gegenwart. Gebunden. ISBN 978-3-406-52243-7.
*Weidner, Stefan, ed. et interpres. [[2000]]. ''Die Farbe der Ferne: Moderne arabische Dichtung.'' Monaci: C. H. Beck. ISBN 3-406-45860-2.
*Weidner, Stefan. [[2004]]. ''Erlesener Orient: Ein Führer durch die Literaturen der islamischen Welt.'' Vindobonae: Edition Selene. ISBN 3-85266-239-7.
*Young, M. J. L., J. D. Latham, et R. B. Serjeant, eds. [[1990]]. ''Religion, Learning and Science in the Abbasid Period.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 0-521-32763-6.

==Nexus externi==
*[https://ontology.birzeit.edu Lexicographic Search Engine.]
*[https://web.archive.org/web/20081216085445/http://www.library.cornell.edu/colldev/mideast/arablit.htm Nexus ad litteras Arabicas.] Universitas Cornelliana.
*[https://web.archive.org/web/20100302071400/http://bc.ub.leidenuniv.nl/bc/olg/selec/tawq/index.html Primum manuscriptum ''Tawq Alhamama.'']

{{DEFAULTSORT:Litterae Arabicae}}
[[Categoria:Cultura Arabica]]
[[Categoria:Litterae Arabicae| ]]

{{Myrias|Ars}}</text>
      <sha1>kpupyesyj6zdkspqa7d7zdd87455ifz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Liber insularum Archipelagi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284152</id>
    <revision>
      <id>3996471</id>
      <parentid>3599345</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T23:26:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3996471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6404" sha1="m94b7pz4xe0ch2nwwupw71gssfmh2y9" xml:space="preserve">{{Titulus italicus}}
[[Fasciculus:Bodleian Libraries, Map of Crete (Candia) with buildings, river and ships at sea.jpg|thumb|upright=1|Tabula [[Creta]]e. [[Christophorus Bondelmontius]], ''Liber insularum Archipelagi'' ([[Bibliotheca Bodleiana]] [[Oxonia|Oxoniensis]])]]
'''''Liber insularum Archipelagi''''' est opus Latinum, tabulis geographicis munitum, de navigatione litorum insularumque [[Graecia|Graecarum]] a [[Corcyra]] usque ad [[Constantinopolis|Constantinopolim]]. Addunter tabulae [[Sicilia]]e, [[Sardinia]]e, [[Corsica]]e. Cuius operis, a [[Christophorus Bondelmontius|Christophoro Bondelmontio]] religioso [[Franciscani|Franciscano]], scripti, prima recensio anno 1420 cardinali {{Creanda|it|Giordano Orsini (cardinale 1405)|Iordano Ursino}} dicatum est. Ultima recensio, longa praefatione adnotationibusque antiquariis munita, anno [[1430]] confectum est. Textus et tabulae in multis examplaribus manuscriptis servantur. Exemplar [[bibliotheca Laurentiana|bibliothecae Laurentianae]] hunc titulum habet: &quot;Christophori Ensenii ad reverendissimum patrem Iordanum cardinalem Descriptio Cicladum aliarumque insularum&quot;.

[[Fasciculus:Cristoforo buondelmonti, veduta di costantinopoli, nel liber insularum archipelagi, copiato da niccolò ugolini, 1470 ca. (bncf) 02.jpg|thumb|Tabula [[Constantinopolis]]. [[Christophorus Bondelmontius]], ''Liber insularum Archipelagi'' ([[Bibliotheca Nationalis Centralis Florentina]])]]
Exstant etiam versiones [[Italiane|Italicae]] tres, versio [[lingua Neograeca|Neograeca]], versio [[Anglice|Anglica]].

== Bibliographia ==
[[Fasciculus:Bondelmontius Liber insularum constantinople_marciana.jpg|thumb|Tabula [[Constantinopolis]]. [[Christophorus Bondelmontius]], ''Liber insularum Archipelagi'' ([[Bibliotheca Marciana]] [[Venetiae|Venetiarum]])]]
; Editiones et versiones
* 1824 : Gabr. Rud. Ludovicus de Sinner, ed., ''Christoph. Bondelmontii ... Librum insularum Archipelagi''. Lipsiae: Reimer [http://mdz-nbn-resolving.de/urn:nbn:de:bvb:12-bsb10446696-4 Textus] apud Monacenses {{Google Books|5Q9CAAAAcAAJ}}
* 1897 : Emile Legrand, ed. et interpr., ''Description des îles de l'Archipel par Christophe Buondelmonti: version grecque ... publiée d'après le manuscrit du Sérail''. Lutetiae: Leroux [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5439459k/f12 Pars 1] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k114509g aliud exemplar]
* 2018 : Evelyn Edson, ed. et interpr., ''Cristoforo Buondelmonti: Description of the Aegean and other islands: a facsimile, transcription and translation of the James Ford Bell Library (University of Minnesota) manuscript of Cristoforo Buondelmonti's &quot;Descriptio Arcipelagi Et Cicladum aliarumque insularum&quot; copied by Henricus Martellus Germanus''. Novi Eboraci: Italica Press

; Eruditio
* Michel Balard, &quot;Buondelmonti and the Holy War&quot; in Ruthy Gertwagen, Elizabeth Jeffreys, edd., ''Shipping, Trade and Crusade in the Medieval Mediterranean: Studies in Honour of John Pryor'' (2013) pp. 414-424 [https://www.taylorfrancis.com/books/e/9781315609010/chapters/10.4324/9781315609010-31 Situs venalis]
* A. Campana, &quot;Da codici del Buondelmonti&quot; in ''Silloge bizantina in onore di Silvio Giuseppe Mercati'' (Romae, 1957) pp. 35-52
* G. Gerola, &quot;Le tredici Sporadi nel codice Classense di Cristoforo Buondelmonti&quot; in ''Atti e memorie della Reale Deputazione di Storia Patria per le Romagne'' ser. 4 vol. 4 (1914) pp. 458-484
* P. W. Lehmann, &quot;Theodosius or Justinian? A Renaissance Drawing of a Byzantium Rider&quot; in ''Art Bulletin'' vol. 41 (1959) pp. 53-56
* Ian R. Manners, &quot;[https://www.jstor.org/stable/2564123 Constructing the Image of a City: The Representation of Constantinopole in Christopher Buondelmonti's Liber Insularum Archipelagi]&quot; in ''Annals of the Association of American Geographers'' vol. 87 (1997) pp. 72-102
* M. Roche Belsani, &quot;Un codice del Buondelmonti nella Biblioteca Nazionale di Napoli&quot; in ''Samnium'' vol. 6 (1933) pp. 170-184
* T. Thomov, &quot;[https://www.jstor.org/stable/44172289 New information about Cristoforo Buondelmonti's drawings of Constantinople]&quot; in ''Byzantion'' vol. 66 (1996) pp. 431-453
* {{DBI|http://www.treccani.it/enciclopedia/cristoforo-buondelmonti_(Dizionario-Biografico)|Buondelmonti, Cristoforo|Robert Weiss|1972}}

== Nexus externi ==
[[Fasciculus:I Rodos - Buondelmonti Cristoforo - 1420.jpg|thumb|Tabula [[Rhodus|Rhodi]]. [[Christophorus Bondelmontius]], ''Liber insularum Archipelagi'' ([[Bibliotheca Gennadia]] [[Athenae|Atheniensis]])]]
{{CommuniaCat|Liber Insularum Archipelagi|librum insularum Archipelagi}}

; Exemplaria manuscripta
* [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b55010482q Manuscriptum] [[Bibliotheca Nationalis Francica|BNF]] département Cartes et plans, GE FF-9351 (catalogus et series imaginum)
* [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b9072550g Manuscriptum] [[Bibliotheca Nationalis Francica|BNF]] Latin 4824 (catalogus et series imaginum unicolorum)
* [http://eng.travelogues.gr/collection.php?view=258 Manuscriptum] [[Bibliotheca Gennadia|bibliothecae Gennadiae]] (imagines selectae)
* [https://medieval.bodleian.ox.ac.uk/catalog/manuscript_3302 Manuscriptum] [[Bibliotheca Bodleiana|bibliothecae Bodleianae]] Canon. Misc. 280 (catalogus et imagines selectae)
* [[:commons:Category:Liber Insularum Archipelagi (British Library)|Manuscriptum]] [[Bibliotheca Britannica|Bibliothecae Britannicae]] Cotton Vespasian a.XIII.art.1 (series imaginum: ad interim vide [[:commons:Category:Liber insularum Arcipelagi]])
* Manuscriptum [[bibliotheca Laurentiana|bibliothecae Laurentianae]] Plut.29.25: [http://www.internetculturale.it/opencms/opencms/it/viewItemMag.jsp?case=&amp;id=oai%3Ateca.bmlonline.it%3A21%3AXXXX%3APlutei%3AIT%253AFI0100_Plutei_29.25 catalogus] et [https://web.archive.org/web/20250123210238/http://opac.bml.firenze.sbn.it/Record.htm?idlist=&amp;record=581612430989 series imaginum]
* [https://digi.vatlib.it/view/MSS_Ross.704 Manuscriptum] [[bibliotheca Apostolica Vaticana|bibliothecae Vaticanae]] Ross. 704 (series imaginum unicolorum)

; Subsidia et eruditio
* Roger Pearse, &quot;[https://www.roger-pearse.com/weblog/2015/02/16/a-drawing-of-the-church-of-the-holy-apostles-in-constantinople/ A drawing of the Church of the Holy Apostles in Constantinople?]&quot;

[[Categoria:Libri geographici]]
[[Categoria:Libri picti]]
[[Categoria:Litterae Latinae Renascentes]]
[[Categoria:Italiae scripta]]
[[Categoria:Scripta 1420]]
[[Categoria:Libri de Graecia]]</text>
      <sha1>m94b7pz4xe0ch2nwwupw71gssfmh2y9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dolly Parton</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284239</id>
    <revision>
      <id>3996572</id>
      <parentid>3987611</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T11:47:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9173" sha1="eiy1kz8ulr4t100k6jbxim6mwq720mn" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Dolly Parton accepting Liseberg Applause Award 2010 portrait.jpg|thumb|Dolly Parton praemium Liseberg Applause anno [[2010]] accipit.]]
'''Dolly Parton''' (nata [[19 Ianuarii]] [[1946]]; mortua [[25 Augusti]] [[2026]]) fuit [[cantrix]], [[compositor carminum]], [[instrumentum musicum|multi-instrumentalista]], [[choragus phonodiscorum|choragus]] [[phonodiscus|phonodiscorum]], [[actrix]], [[auctor]], [[negotiator|negotiatrix]], et [[humanitarismus|humanitarista]] [[Civitates Foederatae|Americana]], quae plerumque operá [[musica rustica|musicae rusticae]] datá innotuit. Postquam bene res gestas propter [[carmen|carmina]] pro aliis [[compositio|composita]] habere coepit, ''[[Hello, I'm Dolly]],'' suum primum [[album musicum|album]] musicum, anno [[1967]] divulgavit. Bene res gestas reliquis annis [[decennium|decennii]] [[1960]] continenter habuit, ambo sola et in serie alborum cum [[Porter Wagoner]] factorum. Fastidium venditionis annis [[1970]] fiebat, annisque [[1980]] persistebat. Sua alba annis [[1990]] tam bene non vendebantur, sed bene res gestas iterum novo millennio habuerit, atque ex anno [[2000]] alba phonodiscorum pro nonnullis [[societas|societatibus]] [[negotium|negotialibus]] divulgavit, Dolly Records, [[negotium|negotio]] suo, non excluso.

==De vita==
[[Fasciculus:Dollywoodsign1.jpg|thumb|upright=0.7|left|alt=Photo of the entrance to Dollywood|Aditus [[vehiculum|vehicularis]] ad locum Dollywood prope Pigeon Forge.]]
[[Fasciculus:Dolly Parton and Burnett.jpg|thumb|upright=0.8|Cum [[Carola Burnett]] anno [[1980]].]]
[[Fasciculus:Dolly Parton 2.jpg|thumb|upright=0.8|Dolly Parton [[infantulus|infantulum]] [[Honolulu]] in [[Havaii]] anno [[1983]] tenet.]]
[[Fasciculus:Dolly Parton and Bob Corker.jpg|thumb|upright=0.8|Cum [[Robertus Corker|Roberto Corker]], senatore Tennesiensi, mense Septembri anno [[2009]].&lt;!--at rededication ceremony for Great Smoky Mountains National Park--&gt;]]&lt;!--
[[Fasciculus:Porter Wagoner and Dolly Parton 1969.jpg|thumb|upright=0.8|Porter Wagoner et Dolly Parton anno [[1969]].]]
[[Fasciculus:Dolly Parton with square red earrings.jpg|áhumb|upright=0.8|Dolly Parton circa annum [[1989]].]]
[[Fasciculus:Dolly Parton 4.jpg|thumb|upright=0.8|Parton anno [[2006]]. at a reception for [[John F. Kennedy Center for the Performing Arts|The Kennedy Center]] honorees in the [[East Room]] of the [[White House]] in Washington, D.C., on December 3, 2006]].]]--&gt;
[[Fasciculus:2006 Kennedy Center honorees.jpg|thumb|[[Georgius W. Bush]] [[praeses Civitatum Foederatarum|praeses]] et [[Laura Bush]] domina prima, cum hominibus honoratis [[Kennedy Center]] in [[Conclave Caeruleum|Conclavi Caeruleo]] [[Aedes Albae|Aedium Albarum]] in convivio anno [[2006]]. A laeva: [[Gulielmus &quot;Smokey&quot; Robinson]], [[cantor]] et [[compositor carminum]]; [[Andreas Lloyd Webber]], [[compositor]]; Dolly Parton; [[Stephanus Spielberg]], moderator [[pellicula]]rum; et [[Zubin Mehta]], [[conductor]] [[orchestra]]lis.]]

Nata est Dolly Rebecca Parton die [[19 Ianuarii]] [[1946]] in [[casa]] unius conclavis ad ripas [[fluvius|fluvii]] [[Little Pigeon River (Tennesia)|Little Pigeon]] prope [[Pittman Center]] [[Tennesia]]e, [[commune]] minutum in [[Sevier Comitatus (Tennesia)|Sevier Comitatu]] in [[Magni Montes Fumosi|Magnis Montibus Fumosis]] [[Tennessia Orientalis|Tennesiae Orientalis]].&lt;ref&gt;Schmidt 2017.&lt;/ref&gt; Dolly est quarta e duodecim [[liberi]]s, [[mater|matre]] Avie Lee Caroline (nata Owens; 1923–2003), [[pater|patre]] Roberto Lee Parton (1921–2000). Pater, Lee usitate appellatus, in [[mons|montibus]] Tennesiae Orientalis laborabat, olim ''[[sharecropper]]''{{dubsig}} et tum suum [[praedium]] parvum [[terra]]sque curans. Etiam varios quaestus minores faciebat, [[paupertas|paupertatis]] causá.
&lt;ref&gt;{{cite web|title=Daddy's Dinner Bucket: Mr. Lee Parton|url=http://dollyparton.com/front-porch-stories/daddys-dinner-bucket-lee-parton/|publisher=DollyParton.com|access-date=9 Iulii 2018}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Parton 1994.&lt;/ref&gt; [[lectio (ratio)|Legere]] [[alphabetismus|non poterat]].&lt;ref name=&quot;belfasttelegraphifightilliteracy&quot;&gt;{{cite news|title=Dolly Parton: 'I fight illiteracy for my father'|url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/entertainment/news/dolly-parton-i-fight-illiteracy-for-my-father-35185084.html|access-date=3 Iulii 2018|work=Belfast Telegraph|date=3 Novembtis 2016}}.&lt;/ref&gt;

Plus quam tria milia carminum [[compositor|composuit]]. Stella nonnullarum [[pellicula]]rum et programmatum [[televisio|televisificorum]] est. [[Insigne Artium Nationale]] ei anno [[2006]] concessum est. Novem [[Praemium Grammy|praemia Grammy]] et permulta [[praemium|praemia]] honoresque alios accepit.

==Libri editi==
*''Just the Way I Am: Poetic Selections on Reasons to Live, Reasons to Love and Reasons to Smile from the Songs of Dolly Parton'' (1979)&lt;ref&gt;{{cite book|title=Just the Way I Am: Poetic Selections on &quot;Reasons to Live, Reasons to Love and Reasons to Smile&quot; from the Songs of Dolly Parton|url=https://archive.org/details/justwayiampoetic0000part|publisher=Blue Mountain Press|language=English|date=1979|isbn=978-0883960431}}.&lt;/ref&gt;
*''My Life and Other Unfinished Business'' (1994)&lt;ref&gt;{{cite book|last1=results|first1=search|title=Dolly: My Life and Other Unfinished Business|publisher=HarperCollins|language=English|date=1 Octobris 1994|isbn=978-0060177201|url=https://archive.org/details/dollymylifeother00part_0}}.&lt;/ref&gt;
*''Coat of Many Colors'' (1996)&lt;ref&gt;{{cite book|title=Coat of Many Colors: Dolly Parton, Judith Sutton: 9780064434478: Amazon.com: Books|isbn=978-0064434478|last1=Parton|first1=Dolly|date=18 Ianuarii 1996}}.&lt;/ref&gt;
*''Dolly's Dixie Fixin's: Love, Laughter and Lots of Good Food'' (2006)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Dolly's Dixie Fixin's: Love, Laughter and Lots of Good Food|url=https://www.amazon.com/Dollys-Dixie-Fixins-Love-Laughter/dp/B000SSP25C/|publisher=Viking Studio|access-date=2 Novembris 2018}}.&lt;/ref&gt;
*''I Am a Rainbow'' (2009)&lt;ref&gt;{{cite web|title=I Am a Rainbow|url=https://www.amazon.com/I-Am-Rainbow-Dolly-Parton/dp/B006GJSJHU/|publisher=G.P. Putnam's Sons|access-date=2 Novembris 2018|language=English|date=2009}}.&lt;/ref&gt;
*''Dream More: Celebrate the Dreamer in You'' (2012)&lt;ref&gt;{{cite book|title=Dream More: Celebrate the Dreamer in You|url=https://archive.org/details/dreammorecelebra0000part_r8n2|publisher=Riverhead Books|language=English|date=5 Novembris 2013|isbn=978-1594631313}}.&lt;/ref&gt;

==Notae==
&lt;references/&gt;

==Bibliographia==
*Cash, Johnny. [[1998]]. ''Cash: The Autobiography.'' [https://archive.org/details/cashautobiograph00cash| Singula.]
*Jensen, Todd Aaron. [[2010]]. ''On Gratitude: Sheryl Crow, Jeff Bridges, Alicia Keys, Daryl Hall, Ray Bradbury, Anna Kendrick, B.B. King, Elmore Leonard, Deepak Chopra, and 42 More Celebrities Share What They're Most Thankful For.'' Adams Media. ISBN 978-1-4405-0893-6.
*Miller, Stephen. [[2008]]. ''Smart Blonde: Dolly Parton.'' Music Sales Group. ISBN 978-0-85712-007-6.
*Nash, Alanna. [[1978]]. ''Dolly.'' Angelopoli: Reed Books. ISBN 978-0-89169-523-3. [https://archive.org/details/dollynash00nash Singula.]
*Pasternak, Judith Mahoney. [[1998]]. ''Dolly Parton.'' Sterling Publishing. ISBN 978-1-56799-557-2.
*Parton, Dolly. [[1994]]. ''Dolly: My Life And Other Unfinished Business.'' Novi Eboraci: Harper Collins. ISBN 978-0-06-017720-1, ISBN 0060177209. [https://archive.org/details/dollymylifeother00part_0 Singula.]
*Parton, Dolly. [[2012]]. ''Dream More: Celebrate the Dreamer in You.'' Putnam Publishing Group. ISBN 9780399162480.
*Safer, Morley. [[2009]]. &quot;Dolly Parton: The Real Queen Of All Media.&quot; ''60 Minutes,'' 7 Iunii 2009. CBS. [http://www.cbsnews.com/stories/2009/04/02/60minutes/main4914137_page1.shtml Editio interretialis.]
*Schmidt, Randy L., ed. [[2017]]. ''Dolly on Dolly: interviews and encounters with Dolly Parton.'' Sicagi: Chicago Review Press. ISBN 978-1-61373-519-0.
*Whitburn, Joel. [[2005]]. ''Top Country Songs 1944–2005.'' Billboard/Record Research Inc. ISBN 978-0-89820-165-9.

==Nexus externi==
{{Wikiquote|Dolly Parton}}
{{CommuniaCat|Dolly Parton}}
{{Fontes biographici}}
{{IMDb name|0000573}}
*[http://dollyparton.com Situs interretialis Parton proprius.]
*[https://web.archive.org/web/20140701221856/http://countrymusichalloffame.org/Inductees/InducteeDetail/dolly-parton &quot;Dolly Parton.&quot;] Pagina inductionis apud Country Music Hall of Fame and Museum.
*[https://web.archive.org/web/20150918034957/http://dollyparton.com/life-of-a-living-legend Archivum historicum Dolly Parton.]

{{anni vitae|1946|2026|Parton, Dolly}}
[[Categoria:Acceptores Insignis Artium Nationalis Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Actores Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Auctores Anglici]]
[[Categoria:Autobiographi]]&lt;!--memoirists--&gt;
[[Categoria:Cantores Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Citharistae Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Compositores Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Feminismus]]
[[Categoria:Incolae Tennesiae]]
[[Categoria:Magistri officinarum]]
[[Categoria:Philanthropi]]
[[Categoria:Praemium Grammy]]
[[Categoria:Compositores carminum]]
[[Categoria:Scriptores Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Suprani]]

{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>eiy1kz8ulr4t100k6jbxim6mwq720mn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>David Kabua</title>
    <ns>0</ns>
    <id>285400</id>
    <revision>
      <id>3996569</id>
      <parentid>3500142</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T11:40:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1808" sha1="qkw5xo59k0y1arzlyv0jbz0ypowro24" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
'''David Kabua''', anno [[1951]] natus&lt;ref&gt;Kabua et Fowler (2004) p. 76&lt;/ref&gt; et [[2026]] mortuus, est politicus [[insulae Marsalienses|insularum Marsaliensium]].

E stirpe politicorum ortus, patre praenomine [[Amata Kabua|Amata]] qui primus omnium praeses insularum Marsaliensium meruit, matre [[Emlain Kudo Kabua|Emlain]], David Kabua alumnus est [[universitas Havaiorum|universitatis Havaiorum]] apud [[Mānoa]]. Apud ministerium eruditionis, deinde ministerium evolutionis operam dedit. Anno [[2008]] senator pro [[Wotho|atollo Wotho]] electus est. Anno [[2012]] minister a valetudine, mox minister a rebus externis, deinde minister iuxta praesidem factus est. Die [[6 Ianuarii]] [[2020]] praeses patriae electus est.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
* [[Emlain Kudo Kabua]], Maria Kabua Fowler, &quot;Kwo ke'e Ñan am Detake Ian?&quot; in Anono Lieom Loeak, Veronica C. Kiluwe, Linda Crowl, edd., ''Life in the Republic of the Marshall Islands'' (Majuro: University of the South Pacific Center, 2004) pp. 72-81 {{Google Books|mOw7zK9hHLoC|Paginae selectae}}
* Meaghan Tobin, &quot;[https://www.scmp.com/news/asia/australasia/article/3044910/marshall-islands-one-taiwans-few-allies-announces-moderate Marshall Islands’ new president David Kabua likely to keep diplomatic ties with Taiwan]&quot; in ''[[South China Morning Post]]'' (6 Ianuarii 2020)

== Nexus externi ==
* &quot;[https://rmiparliament.org/cms/members.html#28-senator-honorable-david-kabua David Kabua]&quot; apud parlamentum insularum Marsaliensium

{{Praesides insularum Marsaliensium}}

{{anni vitae|1951|2026|Kabua, David}}
[[Categoria:Politici insularum Marsaliensium]]
[[Categoria:Ministri valetudinis]]
[[Categoria:Ministri rerum externarum]]
[[Categoria:Duces civitatum]]
[[Categoria:Alumni Universitatis Havaiorum]]</text>
      <sha1>qkw5xo59k0y1arzlyv0jbz0ypowro24</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Les Trois Mousquetaires</title>
    <ns>0</ns>
    <id>286159</id>
    <revision>
      <id>3996460</id>
      <parentid>3972418</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T22:52:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3996460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6112" sha1="1rn2dj29079xnhmqvpdhresmqbqb8uq" xml:space="preserve">{{Titulus italicus}}
[[Fasciculus:Dartagnan-musketeers.jpg|thumb|&quot;D'Artagnan, Athos, Aramis, et Porthos.&quot; [[Adumbratio]] a [[Mauritius Leloir|Mauritio Leloir]] facta.]]

'''''Les Trois Mousquetaires''''' ('Tres Mosquetarii') est [[historia|historica]] [[mythistoria de inceptis audacibus]] ab [[Alexander Dumas|Alexandro Dumas]], [[auctor]]e [[Francia|Francico]], anno [[1844]] divulgata. Qui [[liber]], cuius [[argumentum]] inter annos [[1625]] et [[1628]] ponitur, facinora prospera [[narratio|narrat]] cuiusdam [[iuvenis]] d'Artagnan appellati ([[persona]]e [[fictio|fictae]] in [[Carolus de Batz-Castelmore d'Artagnan|Carolo de Batz-Castelmore d'Artagnan]] [[vir]]o [[realitas|reali]] conditae) postquam [[domus|domum]] relinquit ad iter [[Lutetiam]] faciendum, ut se [[mosquetarii custodum|mosquetariis custodum]] iungat sperans. D'Artagnan, quamqum rem bene gerere statim non potest, in amicitiam recipitur a tribus formidabilissimis aetatis mosquetariis ([[Athos (persona ficta)|Athos]], [[Porthos]], et [[Aramis]], &quot;tribus inseparabilbus&quot;), et se in [[res|rebus]] [[civitas|civitatis]] [[curia]]eque regiae mox implicat.
[[Fasciculus:Vinkhuijzen Gardes du cardinal 02.jpg|thumb|upright=0.7|left|Depictio mosquetariorum [[cardinalis]] [[Armandus Ioannes Plessaeus Richelaeus|Richelaei]], principalium competitorum mosquetariorum [[rex|regalium]].]]
[[Fasciculus:Mousceteor.jpg|thumb|upright=0.7|[[Mosquetarii custodum|Mosquetarius custodum]] circa annum [[1660]].]]
[[Fasciculus:CC No 01 Three Musketeers.jpg|thumb|upright=0.8|''Three Musketeers,'' editio prima [[periodicum|periodici]] ''Classic Comics,'' anno [[1941]] edita.]]
[[Fasciculus:RichelieuRochelle.jpg|thumb|upright=0.8|''[[Armandus Ioannes Plessaeus Richelaeus|Cardinalis Richelaeus]] ad [[Obsidio Rupellae|obsidionem]] [[Rupella]]e.'' [[Pictura]] ab [[Henricus Paulus Motte|Henrico Paulo Motte]] facta (1881).]]

''Tres Mosquetarii'' plerumque est [[mythistoria]] historica, quae incepta audacia tractat; Dumas autem varias [[iustitia|iniurias]], abusus, [[absurditas|absurditatesque]] [[regimen antiquum|regiminis antiqui]] saepe depingit, librum addito momento [[civilitas|politico]] tempore publicationis imbuens, cum disceptationes in Francia inter [[republicanismus|republicanistas]] et [[monarchismus|monarchistas]] feroces iam essent. [[Fabula]] primum a Martio ad Iulium anno [[1844]] in partibus seriatim edebatur, per [[monarchia Iuliana|monarchiam Iulianam]], quattuor annos antequam [[res novae Francicae anno 1848|res novae anni 1848]] [[res publica secunda Francica|rem publicam secundam]] violenter constituerint.

[[Fabula]] de d'Artagnan continuabatur a Dumas in mythistoriis ''[[Vingt ans après]]'' (Viginti Annos Post') et ''[[Le Vicomte de Bragelonne ou Dix ans plus tard]]'' ('Vicecomes [[Bragelogne-Beauvoir|Bragelonne]], aut Decem Annos Serius').&lt;!--

==Notae==
&lt;references/&gt;--&gt;

==Bibliographia==
*Bertière, Simone. [[2009]]. ''Dumas et les « Mousquetaires » : histoire d'un chef-d'œuvre.'' Lutetiae: Éditions de Fallois. ISBN 978-2-87706-703-4.
*Blashfield, E. H., et E. W. Blashfield. [[1890]]. [https://web.archive.org/web/20030612080049/http://cdl.library.cornell.edu/cgi-bin/moa/moa-cgi?notisid=AFR7379-0008-16 &quot;The Paris of ''The Three Musketeers.''&quot;] ''Scribner's Magazine,'' Augusti 1890.
*Cooper, Barbara T. [[1992]]. &quot;Alexandre Dumas, père.&quot; ''Dictionary of Literary Biography'' 119: ''Nineteenth-Century French Fiction Writers: Romanticism and Realism, 1800–1860.'' Ed. Catharine Savage Brosman, 98–119. Gale Research.
*Durant, Philippe. [[2000]]. ''Les 3 Mousquetaires, l'histoire d'une aventure adaptée plus de 100 fois à l'écran.'' Ciné Légendes, 5.
*Guérin, Michel. [[1995]].; ''Les quatre mousquetaires: essai sur la trilogie de Dumas,'' Praefatio Dominique Fernandez. Principatus Monoeci: Editions du Rocher. ISBN 226801908X.
*Hemmings, F. W. J. [[1985]]. &quot;Alexandre Dumas Père.&quot; In ''European Writers: The Romantic Century,'' 6, ed. Jacques Barzun et George Stade, 719–43. Charles Scribner's Sons.
*Foote-Greenwell, Victoria. [[1996]]. &quot;The Life and Resurrection of Alexandre Dumas.&quot; ''Smithsonian,'' Iulio 1996: 110.
*Thayer, Tiffany. [[1939]]. ''Three Musketeers.'' Novi Eboraci: Citadel Press, 1939. [In tegmine libri sic editi, titulus est ''Tiffany Thayer's Three Musketeers.'']

==Nexus interni==
*[[Armandus Ioannes Plessaeus Richelaeus|Cardinalis Richelaeus]]
*[[Ludovicus XIII]]
*[[Tres Mosquetarii in pelliculis|''Tres Mosquetarii'' in pelliculis]]

==Nexus externi==
{{CommuniaCat|The Three Musketeers|Les Trois Mousquetaires}}
{{Gutenberg|no=1257|name=The Three Musketeers}}.&lt;!--
*{{librivox book | title=The Three Musketeers | author=Alexandre DUMAS}}--&gt;
*[http://www.hoboes.com/html/FireBlade/Dumas/ Bibliographia et varia Dumasiana.]
*[http://www.hoboes.com/html/FireBlade/Dumas/History/ &quot;History of Dumas' Musketeers.&quot;]
*[https://web.archive.org/web/20130622071640/http://www.cadytech.com/dumas/liens.php Magna collectio nexuum Dumasianorum.]
*[https://archive.org/search.php?query=%22The%20Three%20Musketeers%22%20AND%20mediatype%3Atexts ''The Three Musketeers.''] Archive.org.
*[https://web.archive.org/web/20161227071628/http://www.cadytech.com/dumas/work.php?key=340 De mythistoria, cum bibliographia et nexibus.]

{{DEFAULTSORT:Tres Sclopetarii}}
[[Categoria:Alexander Dumas]]
[[Categoria:Ludovicus XIII]]
[[Categoria:Mythistoriae Franciae]]
[[Categoria:Scripta 1844]]
[[Categoria:Franciae scripta]]
[[Categoria:Litterae Francogallicae]]
&lt;!--
[[Category:French adventure novels]]
[[Category:French historical novels]]
[[Category:French novels adapted into films]]
[[Category:French novels adapted into plays]]
[[Category:Novels adapted into comics]]
[[Category:Novels adapted into video games]]
[[Category:Novels adapted into television programs]]
[[Category:Novels first published in serial form]]
[[Category:Novels set in Early Modern France]]
[[Category:Novels set in the 1620s]]
[[Category:Works originally published in Le Siècle]]
[[Category:Cultural depictions of Cardinal Richelieu]]
[[Category:Novels set in the 17th century]]--&gt;
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>1rn2dj29079xnhmqvpdhresmqbqb8uq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Insula Basilii</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294979</id>
    <revision>
      <id>3996433</id>
      <parentid>3980858</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T20:47:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <comment>/* Aedificia notiora */</comment>
      <origin>3996433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4017" sha1="euq126bsb6cdv8f4vodvyve0u9j1z5a" xml:space="preserve">[[Imago:Spb 06-2017 img01 Spit of Vasilievsky Island.jpg|thumb|Insula Basilii inter Nevam Maiorem et Minorem]]
{{res|Insula Basilii}}{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Petrus Kohl|Ioannis Petri Kohlii|de|qid=Q1642289}} ''Introductio in historiam et rem literariam Slavorum'', Altonaviae 1729, p. 24 {{Google Books|xMsY1xBhVQkC}}; ''Flora Petropolitana'', Petropoli 1799, p. 13 {{Google Books|M80ZAAAAYAAJ}}; ''Flora Ingrica'' ex schedis [[Stephanus Krascheninnikow|Stephani Krascheninnikow]], Petropoli 1761; p. 4 {{Google Books|zH-FePnJaNkC}}; [[Franciscus Iosephus Ruprecht|Francisci Iosephi Ruprecht]] ''Flora Ingrica'', vol. I, Petropoli 1860; p. 238 {{Google Books|EwImAQAAMAAJ}}; [https://books.google.fr/books?id=65jm8tpOkiUC&amp;q=insula+basilii+petropolitana&amp;dq=insula+basilii+petropolitana&amp;hl=la&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjH0vCk84zuAhUaCBAIHfP4C74Q6AEwBnoECAYQAg ''Analecta sacri Ordinis Fratrum Praedicatorum''], Romae 1897, p. 336.&lt;br&gt;'''Insula Basileensis''', — ''Flora Petropolitana'' curante [[Gregorius Sobolewski|Gregorio Sobolewski]], [https://books.google.ru/books?redir_esc=y&amp;id=M80ZAAAAYAAJ&amp;q=Crasnoselium#v=onepage&amp;q=Linnaea%20borealis&amp;f=false Petropoli 1799, p. 150].|2=Q1642289}} ([[Russice]] ''Васильевский остров, Vasil'evskij ostrov'') est insula [[Petropolis|Petropoli]] maxima, in [[delta fluminis|delta]] [[Neva]]e, inter deverticula [[Neva Maior|Nevam Maiorem]] et [[Neva Minor|Nevam Minorem]]. [[Smolenka]] deverticulum parvum [[insula Decembristarum|insulam Decembristarum]] ab insula Basilii separat. Saeculo XX et XXI [[Aggeratio maritima|aggeratione]] pars occidentalis insulae prius paludinosa multum aucta et siccata est, Smolenka alveum novum habet.

[[Imago:Neva river 01.jpg|thumb|Technophylacium et columna rostralis prope ad acumen insulae Basilii; [[arx Petri et Pauli]] etiam videtur.]]
==Aedificia notiora==

[[Acumen insulae Basilii|Acumen]]&lt;ref&gt;[[Russice]] ''стрелка'', promunturium inter duos ramos fluvii divergentes.&lt;/ref&gt; insulae Basilii, a [[Bursa Petropolitana]] cum columnis rostralibus occupatum, quo Neva hic latissima in Nevam Maiorem et Minorem dividitur, cum [[arx Petri et Pauli|arce Petri et Pauli]] in ripa Nevae boreali et [[Aula Hiemalis|Aula Hiemali]] in ripa austali, partem Petropolis mediam in hac bifurcatione fluminis quasi definit.

[[Technophylacium (Petropolis)|Technophylacium]], [[Academia Scientiarum Petropolitana]], [[Universitas Publica Petropolitana]], [[Palatium Petri II]], [[Palatium Menšikovii]], [[Academia Artium Petropolitana]], [[Sphinges (Petropolis)|Sphinges Petropolitanae]], [[Institutum Metalleutices]] aliaque plura in insula Basilii sita sunt.

[[Imago:Gavan&quot;232.jpg|thumb|Crepido vetus in Portu Galerarum (''Galernaja gavan' '') insulae Basilii]]

==Viae==

Tres vias magnas parallelas insula Basilii habet, [[via Maior insulae Basilii|Viam Maiorem]], [[via Media insulae Basilii|Viam Mediam]] et  [[via Minor insulae Basilii|Viam Minorem]], quae non viis, sed [[linea (insula Basilii)|lineis]] numeratas perpendiculariter transgressae sunt; linea unam partem viae inclusit, ut via sensu solito duabus lineis composita est.

[[Imago:Мост через Корабельный фарватер (главный пролёт).jpg|thumb|Pons rudentum per aestuarium Nevae Maioris]]
==Pontes==

[[Pons Palatii]] (in acumine insulae) et [[pons Annuntiationis]] per [[Neva Maior|Nevam Maiorem]] cum [[Pars Admiraliatus|parte Admiraliatus]] insulam Basilii coniungunt, [[pons Bursae]] (in acumine) et [[pons Tučkovii]] per [[Neva Minor|Nevam Minorem]] cum [[insula Petropolitana]]. Partem insulae occidentalem [[Diametrum occidentale citatum]]&lt;ref&gt;''Zapadnyj skorostnoj diametr''.&lt;/ref&gt; transit, cuius [[pons rudentum]] maximus per aestuarium Nevae Maioris nomine proprio caret. Per Smolenkam quinque pontes ducunt.

==Notae==
&lt;references /&gt;

==Nexus externi==
{{fontes geographici}}

{{DEFAULTSORT:Basilii insula}}

[[Categoria:Insula Basilii|!]]</text>
      <sha1>euq126bsb6cdv8f4vodvyve0u9j1z5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Miridae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298136</id>
    <revision>
      <id>3996527</id>
      <parentid>3722539</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T06:53:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3996527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5920" sha1="nkkgksqa4035ob9hvf7tjly37elmj5l" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name              = Miridae
| image             = Eichen-Schmuckwanze Rhabdomiris striatellus 2.jpg
| image_caption     = ''[[Rhabdomiris striatellus]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Arthropoda]]
| classis = [[Insecta]]
| ordo = [[Hemiptera]]
| subordo = [[Heteroptera]]
| infraordo = [[Cimicomorpha]]
| superfamilia = [[Miroidea]]
| familia = '''Miridae'''
| taxon = Miridae
| family_authority = [[Carolus Gulielmus Hahn|Hahn]], [[1831]]
| subdivision_ranks = [[Genus (taxinomia)|Genera]]
| subdivision       = Plus 1300, inter quae:
* ''[[Adelphocoris]]''
* ''[[Atractotomus]]''
* ''[[Brachycoleus]]''
* ''[[Calocoris]]''
* ''[[Capsodes]]''
* ''[[Capsus]]''
* ''[[Closterotomus]]''
* ''[[Deraeocoris]]''
* ''[[Dionconotus]]''
* ''[[Eccritotarsus]]''
* ''[[Globiceps]]''
* ''[[Grypocoris]]''
* ''[[Helopeltis]]''
* ''[[Leptopterna]]''
* ''[[Liocoris]]''
* ''[[Litomiris]]''
* ''[[Lygus]]''
* ''[[Macrotylus]]''
* ''[[Megalocoerea]]''
* ''[[Pameridea]]''
* ''[[Poecilocapsus]]''
* ''[[Stenotus (bug)|Stenotus]]''
* ''[[Stenodema]]''
* ''[[Sulawesifulvius]]''
}}
[[Fasciculus:Green Plant Bug (15365110324).jpg|thumb|upright=0.8|Usitata Miridarum species [[cuneus (biologia)|cuneum]] ad apicem coriontis exhibet.]]
[[Fasciculus:Heter-hemielytron.gif|thumb|upright=0.8|[[Ala]] cuiusdam speciei Miridarum cuneum exhibet.]]
[[Fasciculus:Globiceps ovipositing - 18-2013-08-10.webm|thumb|''Globiceps'' sp.: ovipositio ([[Orthotylini]]).]]
'''Miridae''' sunt magna et varia [[insecta|insectorum]] [[familia (taxinomia)|familia]] olim '''Capsidae''' appellata.&lt;ref&gt;Henry et Wheeler 1988.&lt;/ref&gt; Quae, maxima familia [[subordo|subordinis]] [[Heteroptera|Heteropterorum]], plus 10&amp;thinsp;000 [[species|specierum]] descriptarum comprehendit, ac novae species perpetuo describuntur. Latissime notae sunt species quae [[pestis|pestes]] [[planta]]s [[agricultura]]les magni momenti petunt, [[sucus|suco]] [[victus|vescuntur]], atque aliquando [[morbus|morbos]] plantarum transmittunt; aliquot autem sunt species [[praedatio|praedatoriae]].

==Systematica==
Haec familia multas species comprehendit, quarum multae ignotae iam manent, per plus 1300 generum digestae. [[Arbor]] [[taxinomia|taxinomica]] in septem [[subfamilia]]s multasque [[tribus (taxinomia)|tribus]] digeritur, inter quas sequentes.
{{div col|2}}
* [[Bryocorinae]]
** [[Bryocorini]]
** [[Dicyphini]]
** [[Eccritotarsini]]
* [[Cylapinae]]
** [[Cylapini]]
** [[Fulviini]]
* [[Deraeocorinae]]&lt;ref&gt;Junggon et al, 2017&lt;/ref&gt;
** [[Clivinematini]]
** [[Deraeocorini]]
** [[Hyaliodini]]
** [[Saturniomirini]]
** [[Surinamellini]]
** [[Termatophylini]]
* [[Isometopinae]]
** [[Diphlebini]]
** [[Isometopini]]
* [[Mirinae]]
** [[Herdoniini]]
** [[Hyalopeplini]]
** [[Mirini]]
** [[Pithanini]]
** [[Restheniini]]
** [[Stenodemini]]
* [[Orthotylinae]]
** [[Ceratocapsini]]
** [[Halticini]]
** [[Orthotylini]]
* [[Phylinae]]
** [[Hallodapini]]
** [[Leucophoropterini]]
** [[Phylini]]
** [[Pilophorini]]
{{div col end}}

Inter genera [[Incertae sedis]] sunt ''[[Adenostomocoris]]'', ''[[Arctostaphylocoris]]'', ''[[Aurantiocoris]]'', ''[[Calidroides]]'', ''[[Chlamyopsallus]]'', ''[[Guentherocoris]]'', ''[[Neopsallus]]'', ''[[Pruneocoris]]'', ''[[Vanduzeephylus]].''

==Notae==
&lt;references/&gt;

==Bibliographia==
*Cassis, G., et R. T. Schuh. [[2012]]. &quot;Systematics, Biodiversity, Biogeography, and Host Associations of the Miridae (Insecta: Hemiptera: Heteroptera: Cimicomorpha).&quot; ''Annual Review of Entomology'' 57: 377–404. {{doi|10.1146/annurev-ento-121510-133533}}. PMID 22149267.
*Cryan, Jason R., et Julie M. Urban. [[2012]]. &quot;Higher-level phylogeny of the insect order Hemiptera: is Auchenorrhyncha really paraphyletic?&quot; ''Systematic Entomology'' 37: 7–21.
*Henry, T. J. [[2009]]. &quot;Biodiversity of the Heteroptera.&quot; In ''Insect Biodiversity: Science and Society,'' ed. R. G. Foottit et P. H. Adler, 223–63. Oxoniae: Wiley-Blackwell.
*Henry, T. J., et A. G. Wheeler, Jr. [[1988]]. &quot;Family Miridae Hahn, 1833 (= Capsidae Burmeister, 1835). The plant bugs.&quot; In ''Catalog of the Heteroptera, or True Bugs of Canada and the Continental United States,'' ed. T. J. Henry et R. C. Froeschner, 251--507. Lugduni Batavensium: E. J. Brill.
*Junggon, Kim, Ki Min Hong, Kee Paek Woon, et Jung Sunghoon. [[2017]]. &quot;Two new records of the subfamily Deraeocorinae (Hemiptera: Heteroptera: Miridae) from the Korean Peninsula.&quot; ''Journal of Asia-Pacific Biodiversity'' 10 (3). {{doi|10.1016/j.japb.2017.05.001}}.
*Schuh, Randall T., et Pavel S̆tys. [[1991]]. &quot;Phylogenetic Analysis of Cimicomorphan Family Relationships (Heteroptera).&quot; ''Journal of the New York Entomological Society'' 99 (3): 298–350.
*Schuh, Randall T., Christiane Weirauch, et Ward C. Wheeler. [[2009]]. &quot;Phylogenetic relationships within the Cimicomorpha (Hemiptera: Heteroptera): a total-evidence analysis.&quot; ''Systematic Entomology'' 34: 15–48
*Wheeler, Alfred George, Jr. [[2001]]. ''Biology of the plant bugs (Hemiptera: Miridae), pests, predators, opportunists.'' Ithacae Novi Eboraci: Cornell University Press. ISBN 978-0-8014-3827-1. [https://archive.org/details/biologyofplantbu0000whee Google Books.]

==Nexus externi==
{{CommuniaCat|Miridae|Miridas}}
{{Wikispecies|Miridae|Miridas}}
{{Taxonbar|from=Q864705}}
* Wheeler, A., [https://web.archive.org/web/20190609110430/http://www.cornellpress.cornell.edu/book/?GCOI=80140100384560 Nexus ad librum de miridis.]
* [http://entomology.ifas.ufl.edu/creatures/veg/leaf/fleahopper.htm &quot;Garden fleahopper.&quot;] &quot;Featured Creatures,&quot; situs Instituti Scientiarum Cibariarum et Agriculturalium Universitatis Floridae.
* [https://web.archive.org/web/20200803020137/http://www.heteroptera.ucr.edu/index.php/research/miridae Investigations miridarum Californiae Meridianae apud UC Riverside.]
* [http://research.amnh.org/pbi/ PBI Plant Bug Index.]

[[Categoria:Familiae animalium]]
[[Categoria:Miridae| ]]
[[Categoria:Taxa Hahn]]
[[Categoria:Taxa 1831]]</text>
      <sha1>nkkgksqa4035ob9hvf7tjly37elmj5l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chandrikapersad Santokhi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303824</id>
    <revision>
      <id>3996555</id>
      <parentid>3701789</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T10:36:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2375" sha1="gtsxjplxvocls50y7yfvyq0wrpai743" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Chandrikapersad''' vel brevius '''Chan Santokhi''' (apud [[Lelydorp]] pagi [[Wanica|Suriname]] die [[3 Februarii]] [[1959]] natus et [[30 Martii]] [[2026]] in [[Paramaribo]] mortuus) est [[vigil]] et politicus [[Surinamia]]e.

Filius operariorum ex [[India]] oriundorum, [[religio Hinduica|religione Hinduica]], Chandrikapersad Santokhi [[Paramaribo]] in urbe apud [[schola Media Generalis (Paramaribo)|scholam mediam generalem]] educatus est. Ab [[1978]] usque ad [[1982]] [[Apeldornium|Apeldornii]] [[Nederlandia]]e in [[Academia Vigilium Nederlandicum|Academia Vigilium]] eruditus est. In patriam reditus vigil opeeram dedit in pagis [[Geyersvlijt]] et [[Wanica]]; mox autem Paramaribo missus rector tabularii criminalis nationalis, deinde ab anno [[1991]] commissus vigilium principalis meruit. Minister iustitiae fuit a die [[1 Septembris]] [[2005]] usque in [[13 Augusti]] [[2010]], praeside [[Ronaldus Venetiaan|Ronaldo Venetiaan]].

Commissus iam inquisiverat de [[caedes Decembres|caedibus Decembribus]] anno [[1982]] sub regimine militari peractis. Minister igitur iudicia tenere coepit, quibus inter primos [[Desideratus Bouterse|Desi Bouterse]], olim dictator, inculpabatur; qui denuo, praeses merens, anno [[2019]] damnatus est. Chan Santokhi ipse, Desiderato Bouterse successor, die [[16 Iulii]] [[2020]] praeses inauguratus est. 

== Bibliographia ==
* &quot;[https://web.archive.org/web/20100816112538/http://www.telegraaf.nl/buitenland/7392678/___Misdaadbestrijding_Suriname_op_de_tocht___.html 'Misdaadbestrijding Suriname op de tocht']&quot; in ''De Telegraaf'' (13 Augusti 2010)
* Stieven Ramdharie, &quot;[https://web.archive.org/web/20140517212652/http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2668/Buitenland/article/detail/871508/2007/10/02/De-meest-bedreigde-man-van-Suriname.dhtml De meest bedreigde man van Suriname]&quot; in ''De Volkskraant'' (2 Octobris 2007)
* Leonoor Wagenaar, &quot;[https://web.archive.org/web/20160816182303/http://www.parbode.com/parbode-interview/item/1689-crimefighter-met-lef Crimefighter met lef]&quot; in ''Parbode'' (1 Decembris 2006)

== Nexus externi ==
{{Fontes biographici}}

{{Praesides Surinamiae}}

{{anni vitae|1959|2026|Santokhi, Chandrikapersad}}

[[Categoria:Politici Surinamiae]]
[[Categoria:Vigiles]]
[[Categoria:Ministri iustitiae]]
[[Categoria:Duces civitatum]]
[[Categoria:Alumni Academiae Vigilium Nederlandensis]]</text>
      <sha1>gtsxjplxvocls50y7yfvyq0wrpai743</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bahram Beyzai</title>
    <ns>0</ns>
    <id>304660</id>
    <revision>
      <id>3996544</id>
      <parentid>3732184</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T10:03:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1238" sha1="pfgpm4rq65r4r020pjs8hjagj5vl7nw" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Bahram Beyzaì''' (Persice بیضایی; [[Teheranum|Teherani]] anno 1938 natus et [[California]]e anno [[2025]] mortuus) fabularum scriptorum Iranianorum est, director et scriptor. Etiam sit amet auctor est. Bahram Beyzai Iranian ostād (&quot;magister&quot;) litterarum, artium et Iranianismi est.

Quamquam eius cinematographicum tarde initium sumit, Beyzai saepe reputatur auctorem generationis moderatorum, quorum opera interdum Iraniana Nova Wave{{dubsig}} descripta sunt. Eius ''Bashu, Parva Stranger'' (1986) decrevit &quot;optimus Iranian film of All Time&quot; in November 1999 by a Persica cinematographica {{Verba latinizanda|Picture World poll of 150 Iranian critics and professionals}}. Etiam ante initium curriculi cinematographici anno 1970, primus fabularum scriptor (sicut theatrum historicum) saepe pro maximo ludibrio Persicae linguae reputatus est, et cognomentum &quot;Shakespeare Persiae&quot;.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=g3Ca6jwXasY Abbas Milani, Toronto]&lt;/ref&gt;

Ab 2010 Beyzai in [[Universitas Stanfordiensis]] vixit et docuit in Civitatibus Foederatis Americae.

== Notae ==
&lt;references/&gt;
==Nexus externi==
{{fontes biographici}}

{{anni vitae|1938|2025|Beyzai, Bahram}}

[[Categoria:Existentialistae]]</text>
      <sha1>pfgpm4rq65r4r020pjs8hjagj5vl7nw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Formula:Communia circuli Muhldorpiensis</title>
    <ns>10</ns>
    <id>307526</id>
    <revision>
      <id>3996545</id>
      <parentid>3775064</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T10:09:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>172423</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Wappen Landkreis Mühldorf am Inn.svg]] → [[File:DEU Landkreis Mühldorf am Inn COA.svg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] · Harmonisation of a fileset</comment>
      <origin>3996545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1309" sha1="o7ltulo8cd5v4n2ji37ukyn2jdvph49" xml:space="preserve">{{Capsa navigationis
|titulus = Communia circuli Muhldorpiensis
|imago   = [[File:DEU Landkreis Mühldorf am Inn COA.svg|60px|Insigne circuli Muhldorpiensis]]
|corpus  =
[[Ampfing|Amfinga]]&amp;nbsp;&amp;#124;
[[Aschau am Inn|Aschau ad Aenum]]&amp;nbsp;&amp;#124;
[[Buchbach (Oberbayern)|Buchbach]]&amp;nbsp;&amp;#124;
[[Kraiburg ad Aenum|Chrayburga ad Aenum]]&amp;nbsp;&amp;#124;
[[Egglkofen]]&amp;nbsp;&amp;#124;
[[Erharting|Ehardinga]]&amp;nbsp;&amp;#124;
[[Gars ad Aenum|Garsa ad Aenum]]&amp;nbsp;&amp;#124;
[[Haga (in Bavaria superiore)|Haga]]&amp;nbsp;&amp;#124;
[[Heldenstein]]&amp;nbsp;&amp;#124;
[[Jettenbach]]&amp;nbsp;&amp;#124;
[[Kirchdorf]]&amp;nbsp;&amp;#124;
[[Lohkirchen]]&amp;nbsp;&amp;#124;
[[Maitenbeth]]&amp;nbsp;&amp;#124;
[[Mettenheim]]&amp;nbsp;&amp;#124;
[[Mühldorf ad Aenum]]&amp;nbsp;&amp;#124;
[[Niederbergkirchen]]&amp;nbsp;&amp;#124;
[[Niedertaufkirchen]]&amp;nbsp;&amp;#124;
[[Novumforum et Sanctus Vitus]]&amp;nbsp;&amp;#124;
[[Oberbergkirchen]]&amp;nbsp;&amp;#124;
[[Oberneukirchen (in Bavaria Superiore)|Oberneukirchen]]&amp;nbsp;&amp;#124;
[[Obertaufkirchen]]&amp;nbsp;&amp;#124;
[[Polling (prope Mühldorf ad Aenum)|Polling]]&amp;nbsp;&amp;#124;
[[Rattenkirchen]]&amp;nbsp;&amp;#124;
[[Rechtmehring]]&amp;nbsp;&amp;#124;
[[Reichertsheim|Richerisheima ]]&amp;nbsp;&amp;#124;
[[Schönberg]]&amp;nbsp;&amp;#124;
[[Schwindegg]]&amp;nbsp;&amp;#124;
[[Taufkirchen (Landkreis Mühldorf am Inn)|Taufkirchen]]&amp;nbsp;&amp;#124;
[[Unterreit]]&amp;nbsp;&amp;#124;
[[Waldkraiburg]]&amp;nbsp;&amp;#124;
[[Zangberg]]&amp;nbsp;
}}</text>
      <sha1>o7ltulo8cd5v4n2ji37ukyn2jdvph49</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mahmudus Abbas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>309622</id>
    <revision>
      <id>3996512</id>
      <parentid>3988079</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T03:02:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3996512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2055" sha1="k86v78pq2jesn2y6krwtptfmv3tl3gr" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Mahmoud Abbas 2021 (cropped).jpg|thumb|Mahmudus Abbasius anno 2021]]
[[Fasciculus:Red Sea Summit in Aqaba.jpg|thumb|Mahmudus Abbasius cum [[Ariel Sharon|Ariele Sharon]] et [[Georgius W. Bush|Georgio W. Bush]] in [[Iordania]] anno 2003]]
'''Mahmudus Abbasius'''&lt;ref&gt;Cfr. ''[https://ephemerisnuntii.eu/leolat/DE%20TERRA%20SANCTA.pdf DE TERRA SANCTA] {{Nexus deficit|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' apud ''Epistula Leonina'', p. 60: &quot;Bismillennariis annis ineuntibus, '''''Abbasio''''' electo a.2005 et postquam Hamasiani in suffragiis Consilii Legislativi a.2006 maioritatem assecuti sunt, factae sunt gubernationes inter ''Fatahianos'' et ''Hamasianos'' unitae, quae praebuerunt disceptationes cum Israeliâ faciendas&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Arabice]] مَحْمُود عَبَّاس, ''Maḥmūd ʿAbbās''; natus die [[15 Novembris]] [[1935]]),&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/1933453.stm De Mahmudo Abbasio]&lt;/ref&gt; cuius [[teknonymum]] (''[[kunya]]'') est '''ʾAbū Māzin''' (Arabice أَبُو مَازِن), est [[politicus]] et praeses [[Civitas Palaestinae|Civitatis Palaestinae]] (sive [[Auctoritas Nationalis Palaestina]]) a die [[5 Ianuarii]] [[2005]], post mortem [[Iaser Arafatius|Iaser Arafatii]]. Et [[ducatus]] [[factio politica|factionis politicae]] Fatah. Eius politica moderata et contra [[Hamasia|Hamasiam]] est. Sed multi populi [[Palaestini]] politicam Abbasii non admisserunt.&lt;ref&gt;[https://www.jpost.com/middle-east/article-752541 80% of Palestinians say PA President Abbas Abbas should step down]&lt;/ref&gt;

Almae matres eius [[Universitas Damascena]] deinde Universitas Patrice Lumumba Populi Amicitatis [[Unio Sovietica|Unionis Sovieticae]], ubi thesem &quot;Relatio inter [[Sionismus|Sionismi]] et [[Nazismus|Nazismi]]&quot; scripsit.

== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Mahmoud Abbas|Mahmudum Abbasium}}
{{Fontes biographici}}

{{Lifetime|1935||Abbas, Mahmoud}}
[[Categoria:Duces civitatum]]
[[Categoria:Incolae Palaestinae]]
[[Categoria:Alumni Universitatis Damascenae]]</text>
      <sha1>k86v78pq2jesn2y6krwtptfmv3tl3gr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Neva Maior</title>
    <ns>0</ns>
    <id>311875</id>
    <revision>
      <id>3996432</id>
      <parentid>3926361</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T20:47:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3996432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1597" sha1="7phse7om5szu4d3cbam8plhwwy9gyle" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Big Neva from Palace Bridge.jpg|thumb|Nevae Maioris initium (de [[Pons Palatii|Ponte Palatii]] despectus)]]
'''Neva Maior'''{{Convertimus}} ([[Russice]] ''Большая Нева'') est [[ramus fluminis|bracchium]] [[Neva]]e maximum in [[Petropolis|Petropoli]]. [[Insula Basilii]] duo bracchia Nevae principalia, Nevam Maiorem australem et [[Neva Minor|Nevam Minorem]] borealem, dividit et Nevae Maioris ripa dextra est; ripa laeva est [[pars Admiraliatus]]. Nevae Maioris longitudo 3,5 [[chm]] est, latitudo a 200 ad 400 [[metrum|m]], profunditas ad 12,8 m. 

[[Canalis Admiraliatus Novi]] Nevam Maiorem cum [[Moika]] coniungit; Moika ipsa et [[Priažka]] bracchium eius in Nevam Maiorem se effunduntur.

Aedificia notiora, ad Nevam Maiorem constructa, sunt [[Bursa Petropolitana]], [[Academia Scientiarum Petropolitana]], [[Technophylacium (Petropolis)|Technophylacium]], [[Duodecim collegia]], [[Palatium Petri II]], [[Palatium Menšikovii]], [[Academia Artium Petropolitana]], [[Institutum Metalleutices]] (in insula Basilii); [[Admiraliatus (Petropolis)|Admiraliatus Principalis]], [[Sphinges (Petropolis)|Sphinges Petropolitanae]], [[Eques aeneus]] et [[Senatus Synodusque]] (in ripa altera). Portus Petropolitanus ostio Nevae Maioris adiacet.

Duo pontes in Neva Maiore constructi sunt: [[pons Palatii]] in initio et [[pons Annuntiationis]].

==Notae==
&lt;references /&gt;

==Nexus externi==
{{fontes geographici}}
* [https://www.st-petersburg-essentialguide.com/rivers-and-canals.html#BOLSHAYA_NEVA De Neva Maiore] {{ling|Anglice}}

[[Categoria:Bracchia et canales in delta Nevae]]</text>
      <sha1>7phse7om5szu4d3cbam8plhwwy9gyle</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Auxilium:HTML in vicitextu</title>
    <ns>12</ns>
    <id>312785</id>
    <revision>
      <id>3996513</id>
      <parentid>3996323</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T03:03:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>/* Notae HTML licitae */  +{{[[Formula:Index ramiformis dissaeptus|Index ramiformis dissaeptus]]}}</comment>
      <origin>3996513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16166" sha1="elehy5kgni19rpzubir0nazuqpfo5ct" xml:space="preserve">{{Capsa paginae|Paginas similes aliis linguis scriptas invenies '''[[:mw:Special:MyLanguage/Help:HTML in wikitext|hic]]''' vel nexus interviciales sequendo.

''For other languages see '''[[:mw:Special:MyLanguage/Help:HTML in wikitext|here]]''' or follow the interwiki links.''}}

Programma computatrale ''[[MediaWiki]]'' sinit nonnullas notas HTML in vicitextu manu scribere. Ceterae notae HTML ostenduntur textus planus ({{*ie}} sine ullo effectu typographico neque manuscripto HTML celato).

Vicipaedia Latina [[:Categoria:Formulae in locum notarum HTML substitutae|nonnullas formulas praebet]] ad scriptionem notarum HTML expediendam. Si formula peculiaris abest, iussus mediavicialis {{nim|#tag}} ad eius vicem adhiberi potest ({{*eg}} &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{#tag:em|Lorem ipsum}}&lt;/syntaxhighlight&gt; gignit {{vvt|{{#tag:em|Lorem ipsum}}}}, {{*ie}} {{#tag:em|Lorem ipsum}}).

== Notae HTML licitae ==
{{Vide etiam|Categoria:Formulae in locum notarum HTML substitutae}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Notae HTML programmate ''MediaWiki'' concessae
! Nota HTML
! class=&quot;unsortable&quot; | Significatio
! style=&quot;width:5ex&quot; | Formula dedicata&lt;ref name=&quot;formulae-dedicatae&quot;&gt;Vide categoriam [[:Categoria:Formulae in locum notarum HTML substitutae|formularum in locum notarum HTML substitutarum]].&lt;/ref&gt;
! class=&quot;unsortable&quot; | Notae
! class=&quot;unsortable&quot; | Aliae formuale&lt;ref name=&quot;aliae-formulae&quot;&gt;Hae formule notas HTML adhibent, sed non sinunt omnibus virtutibus talium notarum uti.&lt;/ref&gt;
|-
| id=&quot;nota-html-abbr&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;abbr&gt;...&lt;/abbr&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Compendium
| {{Fn|Compendium}}
|
| {{Fn|Compendiculum}}, videatur etiam [[:Categoria:Formulae compendiorum typographicorum]]
|-
| id=&quot;nota-html-b&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;b&gt;...&lt;/b&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Verba principalia
| {{Fn|Lectio}}
| '''Vicitextus:''' Tres virgulae singulae, {{*eg}}:&lt;br /&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;You enter a small room. Your '''sword''' glows brighter. A '''rat''' scurries past the corner wall.&lt;/syntaxhighlight&gt;
|
|-
| id=&quot;nota-html-bdi&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;bdi&gt;...&lt;/bdi&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Directionis textūs insulatio
|
|
|
|-
| id=&quot;nota-html-bdo&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;bdo&gt;...&lt;/bdo&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Directionis textūs abrogatio
|
|
|
|-
| id=&quot;nota-html-blockquote&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;blockquote&gt;...&lt;/blockquote&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Memoratio in seorso versu
| {{Fn|Folium memoratum}}
|
| {{Fn|Ipse dixit}}, {{Fn|Citatio}}
|-
| id=&quot;nota-html-br&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;br /&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Interruptio versūs
| {{Fn|Interruptio versūs}}
|
| {{Fn|Series versibus dissaepta}}
|-
| id=&quot;nota-html-caption&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;caption&gt;...&lt;/caption&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Titulus tabellae
|
| '''Vicitextus:''' &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;|+&lt;/syntaxhighlight&gt; apud initium versūs infra tabellas ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Tables|auxilium]])
|
|-
| id=&quot;nota-html-cite&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;cite&gt;...&lt;/cite&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Titulus operis artis
| {{Fn|Nomen operis}}
|
| {{Fn|Opus}}
|-
| id=&quot;nota-html-code&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;code&gt;...&lt;/code&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Verba machinaria
| {{Fn|Verba machinaria}}
|
|
|-
| id=&quot;nota-html-data&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;data value=&quot;...&quot;&gt;...&lt;/data&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Textus cum [[data|datis computatralibus]]
| {{Fn|Indicium tacitum}}
|
| {{Fn|Indicium ostentum}}
|-
| id=&quot;nota-html-dd&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;dd&gt;...&lt;/dd&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Descriptio intra indicem descriptionum
|
| '''Vicitextus:''' &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;:&lt;/syntaxhighlight&gt; apud initium versūs
|
|-
| id=&quot;nota-html-del&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;del&gt;...&lt;/del&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Verba deleta vel delenda
| {{Fn|Verba delenda}}
|
|
|-
| id=&quot;nota-html-dfn&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;dfn&gt;...&lt;/dfn&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Res in eodem paragrapho definita
| {{Fn|Definienda}}
|
| {{Fn|Res}}, {{Fn|Res de opere}}, {{Fn|Res typis italicis}}, {{Fn|Res tacita}}, {{Fn|Subres}}
|-
| id=&quot;nota-html-div&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;div&gt;...&lt;/div&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Folium cui facies typographica peculiaris assignanda est
|
|
| {{Fn|Norma sinistra}}, {{Fn|Norma media}}, {{Fn|Norma dextra}}, {{Fn|Norma dupla}}, {{Fn|Indentatio plana}}, {{Fn|Pagella}}
|-
| id=&quot;nota-html-dl&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;dl&gt;...&lt;/dl&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Index descriptionum
|
| '''Vicitextus:''' Nullus, tantummodo vide notas [[#nota-html-dt|&amp;lt;dt&amp;gt;]] et [[#nota-html-dd|&amp;lt;dd&amp;gt;]]
|
|-
| id=&quot;nota-html-dt&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;dt&gt;...&lt;/dt&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Lemma intra indicem descriptionum
|
| '''Vicitextus:''' &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;;&lt;/syntaxhighlight&gt; apud initium versūs
|
|-
| id=&quot;nota-html-em&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;em&gt;...&lt;/em&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Emphasis
| {{Fn|Emphasis}}
|
|
|-
| id=&quot;nota-html-h1&quot; | {{#tag:span||id=nota-h2}}{{#tag:span||id=nota-h3}}{{#tag:span||id=nota-h4}}{{#tag:span||id=nota-h5}}{{#tag:span||id=nota-h6}}&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;h1&gt;...&lt;/h1&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Titulus – gradus ab 1 ad 6
|
| '''Vicitextus:''' Par notarum aequalitatis ([[Auxilium:De recensendo#Sectio|auxilium]])
| {{Fn|Caput collapsum 2}} … {{Fn|Caput collapsum 6}}, {{Fn|Appendicula de hac pagina}}
|-
| id=&quot;nota-html-hr&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;hr /&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Linea horizontalis
|
| '''Vicitextus:''' 4+ lineolae (&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;----&lt;/syntaxhighlight&gt;) apud initium versūs
| {{Fn|Tres asterisci}}
|-
| id=&quot;nota-html-i&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;i&gt;...&lt;/i&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Alia inclinatio animi vel alia vox vel locutio idiomatica
| {{Fn|Idioma}}
| '''Vicitextus:''' Duae virgulae singulae, {{*eg}} &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;Nomen Francogallicum noctis est ''nuit''&lt;/syntaxhighlight&gt;
|
|-
| id=&quot;nota-html-ins&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;ins&gt;...&lt;/ins&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Verba inserta vel inserenda 
| {{Fn|Verba inserenda}}
|
|
|-
| id=&quot;nota-html-kbd&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;kbd&gt;...&lt;/kbd&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Res in [[programma computatrale]] indita (Anglice ''input'')
| {{Fn|Indita}}
|
|
|-
| id=&quot;nota-html-li&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;li&gt;...&lt;/li&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Res in numeratione aut in indice numerata
|
| '''Vicitextus:''' &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;*&lt;/syntaxhighlight&gt; (index) vel &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;#&lt;/syntaxhighlight&gt; (numeratio) apud initium versūs
|
|-
| id=&quot;nota-html-link&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;link&gt;...&lt;/link&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Nexus ad virtutem exteram
|
| Attributionibus &lt;code&gt;itemprop&lt;/code&gt; et &lt;code&gt;href&lt;/code&gt; comitanda est&lt;ref name=&quot;validate-tags&quot;&gt;[[phab:source/mediawiki/browse/REL1_38/includes/parser/Sanitizer.php$488|Parser\Sanitizer::validateTag()]]&lt;/ref&gt;
|
|-
| id=&quot;nota-html-mark&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;mark&gt;...&lt;/mark&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Verba acclaranda
| {{Fn|Acclaranda}}
|
|
|-
| id=&quot;nota-html-meta&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;meta&gt;...&lt;/meta&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Metadata
|
| Attributionibus &lt;code&gt;itemprop&lt;/code&gt; et &lt;code&gt;href&lt;/code&gt; comitanda est&lt;ref name=&quot;validate-tags&quot; /&gt;
|
|-
| id=&quot;nota-html-ol&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;ol&gt;...&lt;/ol&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Numeratio
| {{Fn|Series versibus numeratis dissaepta}}
| '''Vicitextus:''' Nullus, tantummodo vide notam [[#nota-html-li|&amp;lt;li&amp;gt;]]
| {{Fn|Caput numerationis}}, {{Fn|Numeratio intra versum accommodata}}
|-
| id=&quot;nota-html-p&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;p&gt;...&lt;/p&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Paragraphus
|
| '''Vicitextus:''' Versus vacuus inter duos versus
|
|-
| id=&quot;nota-html-pre&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;pre&gt;...&lt;/pre&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Textus typographice praeformatus
| {{Fn|Folium dactylographicum}}
| Interpretationi vicitextūs obstat, sicut nota Vicipaediana &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;nowiki&gt;...&lt;/nowiki&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;.
'''Vicitextus:''' Spatium apud initium versūs, i.e. &lt;code&gt;&amp;nbsp;textus dactilographicus&lt;/code&gt;
|
|-
| id=&quot;nota-html-q&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;q&gt;...&lt;/q&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Memoratio intra versum accommodanda
| {{Fn|Memoratio}}
|
|
|-
| id=&quot;nota-html-rp&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;rp&gt;...&lt;/rp&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Recessus celatus, ad notas parenthesis ponendas pro [[navigatrum|navigatris]] qui notulas “ruby” ostendere nequeunt (semper infra &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;ruby&gt;...&lt;/ruby&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt; scribenda)
| rowspan=&quot;3&quot; | {{Fn|Notula}}, {{Fn|Notulae}}
|
|
|-
| id=&quot;nota-html-rt&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;rt&gt;...&lt;/rt&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Notula “ruby” (semper infra &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;ruby&gt;...&lt;/ruby&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt; scribenda)
|
|
|-
| id=&quot;nota-html-ruby&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;ruby&gt;...&lt;/ruby&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Scriptio per notulas “ruby” adnotata
|
|
|-
| id=&quot;nota-html-s&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;s&gt;...&lt;/s&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Verba obsoleta
| {{Fn|Verba obsoleta}}
|
| {{Fn|Verba expuncta}}
|-
| id=&quot;nota-html-samp&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;samp&gt;...&lt;/samp&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Res [[programma computatrale|programmate computatrali]] reddita (Anglice ''output'')
| {{Fn|Reddita}}
|
|
|-
| id=&quot;nota-html-span&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;span&gt;...&lt;/span&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Verba intra versum accommodanda quibus facies typographica peculiaris assignanda est
| {{Fn|Intra versum}}
|
| {{Fn|Typis}}, {{Fn|Subterlineanda}}, {{Fn|Subter subterlineanda}}, {{Fn|Bis subterlineanda}}, {{Fn|Typis monospatialibus}}
|-
| id=&quot;nota-html-strong&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;strong&gt;...&lt;/strong&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Verba magni momenti
| {{Fn|Magni momenti}}
|
|
|-
| id=&quot;nota-html-sub&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;sub&gt;...&lt;/sub&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Verba subscripta
| {{Fn|Sub}}
|
| rowspan=2 | {{Fn|Supsub}}
|-
| id=&quot;nota-html-sup&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;sup&gt;...&lt;/sup&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Verba superscripta
| {{Fn|Sup}}
|
|-
| id=&quot;nota-html-table&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;table&gt;...&lt;/table&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Tabella
|
| '''Vicitextus:''' &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{|...|}&lt;/syntaxhighlight&gt; ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Tables|auxilium]])
| {{Fn|Capsa tabellaria}}
|-
| id=&quot;nota-html-td&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Cella tabellae (semper infra &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;tr&gt;...&lt;/tr&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt; scribenda)
|
| '''Vicitextus:''' &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;|&lt;/syntaxhighlight&gt; apud initium versūs infra tabellas ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Tables|auxilium]])
|
|-
| id=&quot;nota-html-th&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;th&gt;...&lt;/th&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Cella dux tabellae (semper infra &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;tr&gt;...&lt;/tr&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt; scribenda)
|
| '''Vicitextus:''' &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;!&lt;/syntaxhighlight&gt; apud initium versūs infra tabellas ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Tables|auxilium]])
|
|-
| id=&quot;nota-html-time&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;time&gt;...&lt;/time&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Tempus
| {{Fn|Tempus}}, {{Fn|Dies}}
|
|
|-
| id=&quot;nota-html-tr&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;tr&gt;...&lt;/tr&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Series horizontalis cellarum tabellae (semper infra &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;table&gt;...&lt;/table&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt; scribenda)
|
| '''Vicitextus:''' &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;|-&lt;/syntaxhighlight&gt; apud initium versūs infra tabellas ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Tables|auxilium]])
|
|-
| id=&quot;nota-html-u&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;u&gt;...&lt;/u&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Tacita nota
| {{Fn|Tacita nota}}
| 
|
|-
| id=&quot;nota-html-ul&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;ul&gt;...&lt;/ul&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Index
| {{Fn|Series versibus punctatis dissaepta}}
| '''Vicitextus:''' Nullus, tantummodo vide notam [[#nota-html-li|&amp;lt;li&amp;gt;]]
| {{Fn|Index arborescens}}, {{Fn|Index arborescens dissaeptus}}, {{Fn|Index ramiformis}}, {{Fn|Index ramiformis dissaeptus}}
|-
| id=&quot;nota-html-var&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;var&gt;...&lt;/var&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Quantitas vel notio sive [[Quantitas variabilis|variabilis]] sive [[Quantitas constans|constans]]
| {{Fn|Var}}
|
| {{Fn|Mvar}}, {{Fn|Vect}}
|-
| id=&quot;nota-html-wbr&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;wbr /&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Opportunitas interruptionis versūs
|
|
|}

=== Notae HTML peculiares ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Notae HTML programmate ''MediaWiki'' concessae
! Nota HTML
! class=&quot;unsortable&quot; | Significatio
! style=&quot;width:5ex&quot; | Formula dedicata&lt;ref name=&quot;formulae-dedicatae&quot; /&gt;
! class=&quot;unsortable&quot; | Notae
! class=&quot;unsortable&quot; | Aliae formuale&lt;ref name=&quot;aliae-formulae&quot; /&gt;
|-
| id=&quot;nota-html-murmur&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;!-- ... --&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Monitus ad recensores (de quo lectrices lectoresque celabuntur)
| {{Fsn|Murmur}}
|
| {{Fn|Substitutio signata}}
|}

=== Notae HTML fortasse obsoleturae ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Notae HTML programmate ''MediaWiki'' concessae, sed fortasse obsoleturae
! Nota HTML
! class=&quot;unsortable&quot; | Significatio
! style=&quot;width:5ex&quot; | Formula dedicata&lt;ref name=&quot;formulae-dedicatae&quot; /&gt;
! class=&quot;unsortable&quot; | Notae
! class=&quot;unsortable&quot; | Aliae formuale&lt;ref name=&quot;aliae-formulae&quot; /&gt;
|-
| id=&quot;nota-html-big&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;big&gt;...&lt;/big&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Textus faciendus maior
|
| [[WHATWG]] [https://html.spec.whatwg.org/multipage/obsolete.html#big dissuadet] ne nota &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;big&gt;...&lt;/big&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt; adhibeatur, sed programma [[MediaVici]] eam admittit (vide [[phab:T154067|T154067]])
|
|-
| id=&quot;nota-html-small&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;small&gt;...&lt;/small&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Textus faciendus minor
|
| Nemo dissuadet ne nota &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;small&gt;...&lt;/small&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt; adhibeatur, sed vide notam [[#nota-html-big|&amp;lt;big&amp;gt;]]
|}

== Notae vicitextuales ==
Syntaxis vicitextualis, linguam HTML imitans, etiam suas notas peculiares praebet.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Notae vicitextuales
! Nota vicitextualis
! class=&quot;unsortable&quot; | Significatio
! style=&quot;width:5ex&quot; | Formula dedicata&lt;ref name=&quot;formulae-dedicatae&quot; /&gt;
! class=&quot;unsortable&quot; | Notae
! class=&quot;unsortable&quot; | Aliae formuale&lt;ref name=&quot;aliae-formulae&quot; /&gt;
|-
| id=&quot;nota-vicitextualis-poem&quot; | &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;poem&gt;...&lt;/poem&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;
| Versus poëtici
| {{Fsn|Poëma}}
|
|
|-
| id=&quot;nota-vicitextualis-gallery&quot; | {{Versus vicitextūs|&lt;&lt;nowiki /&gt;gallery&gt;...&lt;&lt;nowiki /&gt;/gallery&gt;}}
| Exhibitio imaginum
|
| Vide [[:en:Help:Gallery tag|auxilium]] (Anglice)
| {{Fn|Pinacotheca}}
|-
| id=&quot;nota-vicitextualis-ref&quot; | {{Versus vicitextūs|&lt;&lt;nowiki /&gt;ref&gt;...&lt;&lt;nowiki /&gt;/ref&gt;}}
| Referentiae
|
| Vide [[:mw:Help:Cite|auxilium]] (Anglice)
| {{Fsn|Annotatio cum paginis creandis}}, {{Fn|Opus ref}}
|-
| id=&quot;nota-vicitextualis-references&quot; | {{Versus vicitextūs|&lt;&lt;nowiki /&gt;references /&gt;}}
| Annotationes
|
| Vide [[:mw:Help:Cite|auxilium]] (Anglice)
| {{Fsn|Notae}}
|-
| id=&quot;nota-vicitextualis-syntaxhighlight&quot; | {{Versus vicitextūs|&lt;&lt;nowiki /&gt;syntaxhighlight&gt;...&lt;&lt;nowiki /&gt;/syntaxhighlight&gt;}}
| Exhibitio vicitextūs
|
| Vide [[:mw:Extension:SyntaxHighlight|auxilium]] (Anglice)
| {{Fn|Exhibitio murmuris}}, {{Fn|Folium HTML}}, {{Fn|Folium vicitextūs}}, {{Fn|Versus HTML}}, {{Fn|Versus vicitextūs}}
|}

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{NexInt}}
* [[Auxilium:De recensendo]]
* [[Vicipaedia:De orthographia]]
* [[:Categoria:Formulae in locum notarum HTML substitutae]]
* [[:Categoria:Formulae typographicae]]
* {{Fn|Exhibitio notae HTML}}
* {{Fn|Textus planus}}</text>
      <sha1>elehy5kgni19rpzubir0nazuqpfo5ct</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Formula:Nexus</title>
    <ns>10</ns>
    <id>316870</id>
    <revision>
      <id>3996467</id>
      <parentid>3885196</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T23:07:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Protected &quot;[[Formula:Nexus]]&quot;: Formula in nuntiis systematis adhibita ([Recensio=Sinere solum usores adfirmati automaticale] (infinita) [Motio=Sinere solum usores adfirmati automaticale] (infinita))</comment>
      <origin>3885196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="144" sha1="24zpmmzu8vhy4lv6yw3tqwx5h4vaeqv" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#if:{{{2|}}}
	|[[{{{1|}}}|{{{2}}}]]
	|[[{{{1|}}}]]
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Documentatio}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>24zpmmzu8vhy4lv6yw3tqwx5h4vaeqv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Formula:Nexus/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>316871</id>
    <revision>
      <id>3996469</id>
      <parentid>3991325</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T23:13:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>+{{[[Formula:Formula in nuntiis systematis adhibita|Formula in nuntiis systematis adhibita]]}}</comment>
      <origin>3996469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1626" sha1="gexnd0mxvaew04mnp4zoazg52w3u6ib" xml:space="preserve">{{Subpagina documentationis}}
{{Formula in nuntiis systematis adhibita
	| custodes = usores
	| r3996463 = Formula:Adumbratio
}}
{{Metaformula tantum}}
{{Formula substituibilis|...}}

Haec formula est [[Auxilium:Nexus|nexui]] manu scripto similis, sed quum secundum argumentum est vacuum vicitextum &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{{1}}}&lt;/syntaxhighlight&gt; in locum &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;[{{{1}}}]&lt;/syntaxhighlight&gt; substituit.

== De usu ==
* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Nexus|Vicipaedia:Pagina prima|Pagina prima}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
*: ↳ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;[[Vicipaedia:Pagina prima|Pagina prima]]&lt;/syntaxhighlight&gt;
*:: ↳ {{Nexus|Vicipaedia:Pagina prima|Pagina prima}}
* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Nexus|Vicipaedia:Pagina prima}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
*: ↳ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;[[Vicipaedia:Pagina prima]]&lt;/syntaxhighlight&gt;
*:: ↳ {{Nexus|Vicipaedia:Pagina prima}}
* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Nexus|Vicipaedia:Pagina prima|      }}&lt;/syntaxhighlight&gt;
*: ↳ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;[[Vicipaedia:Pagina prima]]&lt;/syntaxhighlight&gt;
*:: ↳ {{Nexus|Vicipaedia:Pagina prima|      }}

== Ulteriora si cupis ==
* [[:Categoria:Formulae nexuales]]
* {{Fn|Nexus ad caput}}
* {{Fn|Url}}
* {{Fn|Nexus planus}}
* {{Fn|Nexus cum parametris}}
* {{Fn|Nexus non rubescens}}

&lt;includeonly&gt;{{in harenario aut alibi||
&lt;!-- Categorias sub hac linea adde --&gt;
[[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae nexuales|{{PAGENAME}}]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>gexnd0mxvaew04mnp4zoazg52w3u6ib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usor:Pippobuono/Harenarium</title>
    <ns>2</ns>
    <id>319751</id>
    <revision>
      <id>3996352</id>
      <parentid>3996308</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T13:13:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dioecesis Vapincensis */ progressus</comment>
      <origin>3996352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8991" sha1="2zi80ccqkozp8goiu6btb9ww6i6dl2e" xml:space="preserve">= Utilia =
== Ad civitates ==
&lt;nowiki&gt;{{Capsa urbis Vicidatorum}}&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;{{Capsa subdivisionis Vicidatorum}}&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;[[ecclesia (aedificium)|ecclesia]]&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;{{Fontes geographici}}&lt;/nowiki&gt;

== Ad homines ==
&lt;nowiki&gt;{{Capsa hominis Vicidatorum}}&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;* {{CathHierBishop|}}&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;{{Archiepiscopi Friburgenses}}&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;{{Fontes biographici}}&lt;/nowiki&gt;

= Formulae episcopi =
{{Episcopi Elnenses}}
{{Capsa navigationis
|formula = Episcopi Elnenses
|titulus = Episcopi [[Dioecesis Elnensis|Elnenses]]
|imago   = [[Fasciculus:Bistum Perpignan.svg|125px]]
|super= &lt;small&gt;Dioecesis Elnensis erecta saeculo VI, anno 1801 suppressa, anno 1822 restituta ut [[Perpinianum|Perpignan]]-[[Elne]], sub concordato usque ad 1905, postea sub regimine separationis.&lt;/small&gt;.
|grex1=Concordatus
|index1= [[Casimirus Wicart]] &lt;small&gt;(1855-1876)&lt;/small&gt; • [[Julius Dionysius Le Hardy du Marais]] &lt;small&gt;(1876-1886)&lt;/small&gt; • [[Victor Maréchal]] &lt;small&gt;(16/04/1887-21/09/1887&lt;/small&gt; • [[Ludovicus Bougaud]] &lt;small&gt;(1887-1888)&lt;/small&gt; • [[Julius Cléret]] &lt;small&gt;(1889-1895)&lt;/small&gt; • [[Petrus Geay]] &lt;small&gt;(1896-1904)
|grex2=Regimen separationis
|index2= [[Eugenius Grellier]] &lt;small&gt;(1906-1936)&lt;/small&gt; • [[Josephus Marcadé]] &lt;small&gt;(1936-1938)&lt;/small&gt; • [[Paulus Richaud]] &lt;small&gt;(1938-1950)&lt;/small&gt; • [[Mauricius Rousseau]] &lt;small&gt;(1950-1962)&lt;/small&gt; • [[Carolus Guilhem]] &lt;small&gt;(1962-1969)&lt;/small&gt; • [[Paulus Carrière]] &lt;small&gt;(1970-1984)&lt;/small&gt; • [[Ludovicus Maria Billé]] &lt;small&gt;(1984-1995)&lt;/small&gt; • [[Armandus Maillard]] &lt;small&gt;(1996-2007)&lt;/small&gt; • [[Theodoricus Scherrer]] &lt;small&gt;(2008-2023)&lt;/small&gt; • [[Matthaeus Dupont]] &lt;small&gt;(2024-)&lt;/small&gt;
|sub=&lt;small&gt;fontes : {{CathHierDiocese|perp|Dioecesis Elnensis}}
}}&lt;noinclude&gt;

&lt;no wiki&gt;[[:Categoria:Episcopi Elnenses|!]] &lt;/nowiki&gt;

&lt;/noinclude&gt;

= [[Sanctus Iulianus]] =
&lt;nowiki&gt;{{discretiva}}&lt;/nowiki&gt;

== Sancti ==
== Toponyma ==

=== Francia ===

=== Italia ===

== Notae et Fontes ==
&lt;references /&gt;

[[:Categoria:Sancti|Iulianus]]

= [[Dioecesis Vapincensis-Ebrodunensis]] =
{{Capsa subdivisionis Vicidatorum}} 
{{res|Dioecesis Vapincensis-Ebrodunensis}} ([[Francogallice]] {{barbarice|lingua=fr|Diocèse de Gap-Embrun}}) est [[dioecesis]] [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]] [[Ecclesia Latina|Latinae]] in [[Francia]] sita, cuius sedes [[Vapincum|Vapinci]] est. Dioecesis '''Vapincensis''', [[Saeculum 5|V saeculo]] condita,&lt;ref&gt;{{opus|url=https://www.diocesedegap.fr/diocese-de-gap-embrun/histoire/|titulus=Histoire: Le diocèse de Gap des origines à 1801|domus editoria=diocesedegap.fr}} {{ling|Francogallice}}&lt;/ref&gt;, anno [[1801]] suppressa est. Restituta ab anno [[1822]] cum territorio [[Alpes superiores| praefecturae Alpium superiorum]] congruit et ab anno [[2002]] suffraganea [[Archidioecesis Massiliensis]] est.

Anno [[2008]], Dioecesis accepit titulum '''[[Archidioecesis Ebredunensis|Ebrodunensis]]''', unde Dioecesis ''Vapincensis-Ebrodunensis'' ab anno [[2022]] nominatur.

== Ecclesiae cathedrales ==
[[Fasciculus:Gap-photo048.jpg|thumb|upright=0.7|left|Ecclesia cathedralis [[Maria (mater Iesu)|Nostrae Dominae]] atque [[Sanctus Arnulphus|Sancto Arnulpho]] dicata.]]
[[Ecclesia cathedralis]] Nostrae Dominae et Sancto Arnulpho dicata, [[Vapincum|Vapinci]] sita est.

Titulum historicum ''cathedralem'' [[Ecclesia cathedralis Ebredunensis|Ecclesia cathedralis Nostrae Dominae dicatae]], in civitate [[Ebredunum|Ebreduni]] sita, adhuc fert.&lt;ref&gt;{{opus|url=https://www.diocesedegap.fr/paroisse/embrunais-savinois/retours-en-images-embrun/18008-premiere-messe-du-pere-joseph-le-29-juin-2026-a-la-cathedrale-dembrun/|titulus=Première messe du Père Joseph le 29 juin 2026 à la Cathédrale d’Embrun|domus editoria=diocesedegap.fr}} {{Ling|Francogallice}}&lt;/ref&gt;
[[Fasciculus:Haut ND embrun.jpg|thumb|upright|Ecclesia cathedralis Ebredunensis Nostrae Dominae dicatae]]

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
* {{Opus|url=https://www.diocesedegap.fr/|titulus=Situs officialis}} {{ling|Francogallice}}
{{CommuniaCat|Roman Catholic Diocese of Gap|Dioecesem Vapincensem-Ebrodunensem}}
{{Fontes geographici}}
* {{CathHierDiocese|gapf|Dioecesis Vapincensis-Ebrodunensis}}

&lt;!--{{RC-stipula}}--&gt;
{{Dioeceses archidioeceses catholicae Franciae}}
[[:Categoria:Dioecesis Vapincensis-Ebrodunensis]]

= Ad formulam =
{{Dioeceses archidioeceses catholicae Poloniae}}
{{Capsa navigationis
| titulus = [[dioecesis|Dioeceses]] et ''archidioeceses'' [[ecclesia Catholica Romana|catholicae]] [[Polonia]]e
| formula = Dioeceses archidioeceses catholicae Poloniae
| Imago = [[Fasciculus:CatholicDiocesesPoland2004.svg|100px|Dioeceses Poloniae]]
| corpus = ''[[Archidioecesis Bialostocensis|Bialostocensis]]'' . [[Dioecesis Bielscensis-Zyviecensis|Bielscensis-Zyviecensis]] . [[Dioecesis Bydgostiensis|Bydgostiensis]] . [[Dioecesis Calissiensis|Calissiensis]] . [[Dioecesis Coslinensis-Colubregana|Coslinensis-Colubregana]] . ''[[Archidioecesis Cracoviensis|Cracoviensis]]'' . ''[[Archidioecesis Czestochoviensis|Czestochoviensis]]'' . [[Dioecesis Drohiczinensis|Drohiczinensis]] . [[Dioecesis Elbingensis|Elbingensis]] . ''[[Archidioecesis Gedanensis|Gedanensis]]'' . [[Dioecesis Glivicensis|Glivicensis]] . ''[[Archidioecesis Gnesnensis|Gnesnensis]]'' . ''[[Archidioecesis Katovicensis|Katovicensis]]'' . [[Dioecesis Kielcensis|Kielcensis]] . [[Dioecesis Legnicensis|Legnicensis]] . [[Dioecesis Liccanensis]] . ''[[Archidioecesis Lodziensis|Lodziensis]]'' . [[Dioecesis Lomzensis|Lomzensis]] . [[Dioecesis Lovicensis|Lovicensis]] . ''[[Archidioecesis Lublinensis|Lublinensis]]'' . [[Dioecesis Opoliensis|Opoliensis]] . [[Dioecesis Pelplinensis|Pelplinensis]] . [[Dioecesis Plocensis|Plocensis]] . ''[[Archidioecesis Posnaniensis|Posnaniensis]]'' . ''[[Archidioecesis Premisliensis Latinorum|Premisliensis Latinorum]]'' . [[Dioecesis Radomensis|Radomensis]] . [[Dioecesis Rzeszoviensis|Rzeszoviensis]] . [[Dioecesis Sandomiriensis|Sandomiriensis]] . ''[[Archidioecesis Sedinensis-Caminensis|Sedinensis-Caminensis]]'' . [[Dioecesis Siedlecensis|Siedlecensis]] . [[Dioecesis Sosnoviensis|Sosnoviensis]] . [[Dioecesis Suidniciensis|Suidniciensis]] . [[Dioecesis Tarnoviensis|Tarnoviensis]] . [[Dioecesis Thoruniensis|Thoruniensis]] . ''[[Archidioecesis Varmiensis|Varmiensis]]'' . ''[[Archidioecesis Varsaviensis]]'' . [[Dioecesis Varsaviensis-Pragensis]] . [[Dioecesis Viridimontanensis-Gorzoviensis|Viridimontanensis-Gorzoviensis]] . [[Dioecesis Vladislaviensis|Vladislaviensis]] . ''[[Archidioecesis Vratislaviensis]]'' . [[Dioecesis Zamosciensis-Lubaczoviensis|Zamosciensis-Lubaczoviensis]] . [[Ordinariatus Militaris Poloniae]]
}}
&lt;noinclude&gt;
== Vide etiam ==
* [[Dioeceses Ecclesiae Catholicae]]

&lt;!--[[Categoria:Formulae Poloniam spectantes]]
[[Categoria:Dioeceses Ecclesiae Catholicae in Polonia|!]]
[[Categoria:Formulae navigationis hierarchiae Catholicae]]--&gt;
&lt;/noinclude&gt;

= [[Wendelinus (Sanctus)]] =
Wendelinus (Theodisce Wendelin) est sanctus [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]], die [[21 Octobris]] veneratus, qui in [[Religio Christiana|Christianisatione]] [[Rhenania et Palatinatus|Rhenaniae et Palatinatus]] et praesertim septentrionalis [[Saravia]]e participavit. Persona virtuosa, popularis et agricola, originis [[Scotia|Scoticae]] vel [[Hibernia|Hibernicae]], nobilis et divitis stirpis, nihilominus [[eremita]], [[peregrinus]], agricola, pastor, deinde [[monachus]] factus est, antequam munus abbatis [[Abbatia Theulegii|Abbatiae]] [[Theulegium|Theulegii]] occupavit. Sanctus Wendelinus patronus pastorum, segetum et pecorum, et postea omnium animalium domesticorum (vaccarum, gallinorum, canum, felium, etc.) est.

cf fr.wikipedia 

Secundum fabulam, Sanctus Vandalinus filius erat Frochardi et Evelinae regiorum coniugum Scotorum. Iuvenis, coronam et voluptates mundi repudiavit et Deo in paupertate et obscuritate servire constituit. Romam aliaque loca peregrinationis ut peregrinus visitavit, deinde aliquamdiu ut eremita in regione Westrich Episcopatus Trevirensis vixit, domino manerii serviens, primum ut subulcus, deinde ut pastor boum, et denique ut pastor ovium. Postea, abbas Monasterii Tholey electus et a Severino Episcopo Trevirensi anno 517 consecratus est. Anno 607 mortuus est et prope casam ubi antea ut eremita vixerat sepultus est. Oppidum Sancti Wendel ibi conditum est propter multas peregrinationes saeculi XIV. In calendariis, Sanctus Wendelinus diebus XX, XXI, vel XXII Octobris celebratur. Patronus pastorum et gregum veneratur. Vitae antiquissimae quas Bollandistis notae sunt ad saeculum XV pertinent. Utrum fundamentum historicum habeant vehementer dubium est.

== Fontes ==
Acta Sanctorum. Oct. T. IX, p. 342–351. – Stadler, Heiligen- Lex. V, 776. – (Stramberg,) Rhein. Antiquarius, 2. Abth., 2. Bd., S. 481 bis 491.

cf. ADB:Wendelinus der Heilige de.wikisource.org

&lt;!--{{lifetime|554|617|Wendelinus}}--&gt;
[[:Categoria:Sanctus catholicus]]</text>
      <sha1>2zi80ccqkozp8goiu6btb9ww6i6dl2e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Formula:Adumbratio</title>
    <ns>10</ns>
    <id>320310</id>
    <revision>
      <id>3996463</id>
      <parentid>3989801</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T22:54:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>+{{[[Formula:Nexus non rubescens|Nexus non rubescens]]}}</comment>
      <origin>3996463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3257" sha1="5e69t9qjjmehxoztneqqis52rflaean" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|0
	| {{Error|Error: Non licet adumbrationes in [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatio nominali]] principali creare.}}
	| {{Capsa {{Si in disputatione|disputationis|annuntiationis}}
		| color = #36c
		| imago = New-Bouncywikilogo.gif
		| 1 =

'''Haec est {{#ifexpr:{{NAMESPACENUMBER}} - 2 = {{NAMESPACENUMBER}} mod 2|[[Auxilium:Adumbratio in spatio usoris|adumbratio in spatio {{GENDER:{{ROOTPAGENAME}}|usoris|ustricis|usoris}}]]|[[Vicipaedia:Adumbratio|adumbratio]]}}'''

{{#if:{{{2|}}}
	| Caput “{{Nexus non rubescens|{{ucfirst:{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{SUBPAGENAME}}}}}}| {{ucfirst:{{{2}}}}}}}”
	| {{#switch:{{NAMESPACENUMBER:{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{SUBPAGENAME}}}}}}
		| 0 = Commentatio
		| 1 | 3 | 5 | 7 | 9 | 11 | 13 | 15 | 101 | 119 | 711 | 829 = Disputatio
		| 6 = Fasciculus
		| 10 = Formula
		| 828 = Modulus
		| 14 = Categoria
		| #default = Pagina
	}} “{{Nexus non rubescens|{{ucfirst:{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{SUBPAGENAME}}}}}}}}”
}} hactenus hic paratur. Si tibi placet, adiuva ad paginam scribendam, vel fer sententias tuas {{Si in disputatione
	| 1 = {{Creetur caput
		| 1 =
		| 2 = Die {{#time:j xg Y|now|la}} — {{#if:{{{2|}}}
			| Futurum caput “{{Nexus ad caput|{{ucfirst:{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{SUBPAGENAME}}}}}}|{{ucfirst:{{{2}}}}}}}”
			| Futura pagina “[[{{ucfirst:{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{SUBPAGENAME}}}}}}]]”
		}}
		| 3 = hic infra
		| 4 =
		| 5 = Vicipaedia:Monitus recensionum communes/Cave apterygem
	}}
	| 2 = in [[{{TALKPAGENAME}}|pagina disputationis]]
}}.

{{Folium fugax
	| style = border: 1px dashed #aaa; border-radius: 1em; margin: 0 0 0 auto; font-size: .88em;
	| 1 =

{{#if:{{{2|}}}
	| Si caput tibi videtur adeo iam paratum ut in paginam encyclopaedicam inseratur, {{Creetur caput|{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{SUBPAGENAME}}}}|{{{2}}}|hunc nexum|{{FULLPAGENAME}}}} sequi potes.
	|

Si pagina tibi videtur adeo iam parata ut ad encyclopaediam moveatur, scribe hic eius novum nomen encyclopaedicum:

{{#tag:inputbox|
	type = move
	page = {{FULLPAGENAME}}
	prefix = 
	summary = Demum commentatio parata est
	default = {{ucfirst:{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{SUBPAGENAME}}}}}}
	break = no
	width = 32
	buttonlabel = Movere
}}

}}

&lt;small&gt;{{Usor|{{REVISIONUSER}}}} {{Tempus|{{REVISIONTIMESTAMP}}|forma=\h\o\r\a H:i:s \d\i\e\i [[j xg]] [[Y]]}} novissime [[Special:PageHistory/{{FULLPAGENAME}}|emendavit]] paginam.&lt;/small&gt;

{{Tres asterisci}}

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;small&gt;{{Buto|[[Vicipaedia:De recensendo|De recensendo]]}}
{{Buto|[[Vicipaedia:Formulae quae ad fontium citationes adhibentur|Fontes]]}}
{{Buto|[[:Categoria:Fontes de recentissima Latinitate|Fontes de recentissima Latinitate]]}}
{{Buto|[[Vicipaedia:De orthographia|De orthographia]]}}
{{Buto|[[Vicipaedia:Index formularum|Formulae]]}}
{{Buto|[[Auxilium:HTML in vicitextu|De HTML]]}}
{{Buto|[[Vicipaedia:Taberna|Taberna]]}}&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;

}}{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||{{#ifexpr:floor({{NAMESPACENUMBER}} / 2) = 1||{{Mone si formula neglegitur|Adumbratio|180|appendix=[[Categoria:Adumbrationes Vicipaedianae neglectae]]|inscriptio=Haec adumbratio plus quam 180 dies sine emendationibus mansit.}}}}[[Categoria:Adumbrationes Vicipaedianae]]}}

	}}
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Documentatio}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5e69t9qjjmehxoztneqqis52rflaean</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996464</id>
      <parentid>3996463</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T22:57:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <origin>3996464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3345" sha1="nc4rcl6v36bnpknp75webxp0vd3dbux" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|0
	| {{Error|Error: Non licet adumbrationes in [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatio nominali]] principali creare.}}
	| {{Capsa {{Si in disputatione|disputationis|annuntiationis}}
		| color = #36c
		| imago = New-Bouncywikilogo.gif
		| 1 =

'''Haec est {{#ifexpr:{{NAMESPACENUMBER}} - 2 = {{NAMESPACENUMBER}} mod 2|[[Auxilium:Adumbratio in spatio usoris|adumbratio in spatio {{GENDER:{{ROOTPAGENAME}}|usoris|ustricis|usoris}}]]|[[Vicipaedia:Adumbratio|adumbratio]]}}'''

{{#if:{{{2|}}}
	| Caput “{{{{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|118|Nexus non rubescens|Nexus ad caput}}|{{ucfirst:{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{SUBPAGENAME}}}}}}|{{ucfirst:{{{2}}}}}}}”
	| {{#switch:{{NAMESPACENUMBER:{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{SUBPAGENAME}}}}}}
		| 0 = Commentatio
		| 1 | 3 | 5 | 7 | 9 | 11 | 13 | 15 | 101 | 119 | 711 | 829 = Disputatio
		| 6 = Fasciculus
		| 10 = Formula
		| 828 = Modulus
		| 14 = Categoria
		| #default = Pagina
	}} “{{{{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|118|Nexus non rubescens|Nexus}}|{{ucfirst:{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{SUBPAGENAME}}}}}}}}”
}} hactenus hic paratur. Si tibi placet, adiuva ad paginam scribendam, vel fer sententias tuas {{Si in disputatione
	| 1 = {{Creetur caput
		| 1 =
		| 2 = Die {{#time:j xg Y|now|la}} — {{#if:{{{2|}}}
			| Futurum caput “{{Nexus ad caput|{{ucfirst:{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{SUBPAGENAME}}}}}}|{{ucfirst:{{{2}}}}}}}”
			| Futura pagina “[[{{ucfirst:{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{SUBPAGENAME}}}}}}]]”
		}}
		| 3 = hic infra
		| 4 =
		| 5 = Vicipaedia:Monitus recensionum communes/Cave apterygem
	}}
	| 2 = in [[{{TALKPAGENAME}}|pagina disputationis]]
}}.

{{Folium fugax
	| style = border: 1px dashed #aaa; border-radius: 1em; margin: 0 0 0 auto; font-size: .88em;
	| 1 =

{{#if:{{{2|}}}
	| Si caput tibi videtur adeo iam paratum ut in paginam encyclopaedicam inseratur, {{Creetur caput|{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{SUBPAGENAME}}}}|{{{2}}}|hunc nexum|{{FULLPAGENAME}}}} sequi potes.
	|

Si pagina tibi videtur adeo iam parata ut ad encyclopaediam moveatur, scribe hic eius novum nomen encyclopaedicum:

{{#tag:inputbox|
	type = move
	page = {{FULLPAGENAME}}
	prefix = 
	summary = Demum commentatio parata est
	default = {{ucfirst:{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{SUBPAGENAME}}}}}}
	break = no
	width = 32
	buttonlabel = Movere
}}

}}

&lt;small&gt;{{Usor|{{REVISIONUSER}}}} {{Tempus|{{REVISIONTIMESTAMP}}|forma=\h\o\r\a H:i:s \d\i\e\i [[j xg]] [[Y]]}} novissime [[Special:PageHistory/{{FULLPAGENAME}}|emendavit]] paginam.&lt;/small&gt;

{{Tres asterisci}}

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;small&gt;{{Buto|[[Vicipaedia:De recensendo|De recensendo]]}}
{{Buto|[[Vicipaedia:Formulae quae ad fontium citationes adhibentur|Fontes]]}}
{{Buto|[[:Categoria:Fontes de recentissima Latinitate|Fontes de recentissima Latinitate]]}}
{{Buto|[[Vicipaedia:De orthographia|De orthographia]]}}
{{Buto|[[Vicipaedia:Index formularum|Formulae]]}}
{{Buto|[[Auxilium:HTML in vicitextu|De HTML]]}}
{{Buto|[[Vicipaedia:Taberna|Taberna]]}}&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;

}}{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||{{#ifexpr:floor({{NAMESPACENUMBER}} / 2) = 1||{{Mone si formula neglegitur|Adumbratio|180|appendix=[[Categoria:Adumbrationes Vicipaedianae neglectae]]|inscriptio=Haec adumbratio plus quam 180 dies sine emendationibus mansit.}}}}[[Categoria:Adumbrationes Vicipaedianae]]}}

	}}
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Documentatio}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nc4rcl6v36bnpknp75webxp0vd3dbux</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Formula:Adumbratio/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>320311</id>
    <revision>
      <id>3996470</id>
      <parentid>3995137</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T23:14:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>De opibus ex quibus formula dependet</comment>
      <origin>3996470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3451" sha1="lp5xdve1p7r2w1svk6e6rymzuc895w8" xml:space="preserve">{{Subpagina documentationis}}
{{Formula in nuntiis systematis adhibita|custodes=usores
	| c3949465 = Vicipaedia:Exemplaria communia/Adumbratio capituli
	| c3951840 = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/adumbratio
	| c3951841 = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/capitulum
	| Buto
	| Capsa annuntiationis
	| Capsa disputationis
	| Creetur caput
	| Error
	| Folium fugax
	| Mone si formula neglegitur
	| Nexus
	| Nexus ad caput
	| Nexus non rubescens
	| Si in disputatione
	| Tempus
	| Tres asterisci
	| Usor
}}
{{Formula numquam substituenda|...}}

Haec formula '''in [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatiis nominalibus]] non encyclopaedicis adhibetur (praesertim in [[Vicipaedia:Adumbratio|spatio adumbrationum]] et in spatio usoris)''' ad adumbrationem futurae commentationis encyclopaedicae indicandam.

Paginae quae hac formula utuntur in [[:Categoria:Adumbrationes Vicipaedianae]], necnon a centensimo octogensimo die post ultimam recensionem in [[:Categoria:Adumbrationes Vicipaedianae neglectae]], numerabuntur.

{{Nota bene}} Haec formula '''non est''' in [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatio nominali]] encyclopaedico adhibenda.

== De usu ==

; Syntaxix
: &lt;code&gt;&amp;#123;&amp;#123;Adumbratio&amp;#124;''&amp;#91;pagina adumbrata&amp;#93;''&amp;#124;''&amp;#91;caput adumbratum&amp;#93;''&amp;#125;&amp;#125;&lt;/code&gt;

'''Vicitextus:'''

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;&lt;noinclude&gt;{{Adumbratio|Abcde fghi jk lm}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{Adumbratio|Abcde fghi jk lm|propositum=exhibitio}}

{{Ast}}

'''Vicitextus:'''

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;&lt;noinclude&gt;{{Adumbratio|Abcde fghi jk lm|mnop qrst uvwxyz}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{Adumbratio|Abcde fghi jk lm|mnop qrst uvwxyz|propositum=exhibitio}}

{{Ast}}

'''Vicitextus:'''

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;&lt;noinclude&gt;{{Adumbratio}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{Adumbratio|propositum=exhibitio}}

{{Ast}}

'''Vicitextus:'''

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;&lt;noinclude&gt;{{Adumbratio||Nomen capitis}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{Adumbratio||Nomen capitis|propositum=exhibitio}}

{{Nota bene}} Si formulam intra notas &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;noinclude&gt;...&lt;/noinclude&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt; facile scribere vis, [[Vicipaedia:Substitutio|substitutione]] {{Fsn|adumbratio/ni}} uti potes.

== Subformulae humanae ==
* {{Fsn|adumbratio/ne includatur}}

== Ulteriora si cupis ==
{{Categoriae vestigatoriae formulae
	| Adumbrationes Vicipaedianae
	| Adumbrationes Vicipaedianae neglectae # infeliciter
}}

* [[Vicipaedia:Adumbratio]]
* {{Fn|Capsa adumbrationum usoris}}
* {{Fn|Petitio novae adumbrationis}}
* {{Fn|Monitus de harenario}}
* {{Fn|Monitus de harenario usoris}}
* {{Fn|Monitus de pagina usoris}}
* {{Fn|Monitus de pagina disputationis usoris}}
* {{Fn|Monitus de harenario formulae}}
* {{Fn|Monitus de periclitationibus}}
* {{Fn|Subpagina documentationis}}
* {{Fn|Scriptorium}} – formula similis, sed tantummodo in paginis nostri [[Vicipaedia:Scriptorium|Scriptorii]] adhibita
* {{Fn|Tiro}}

&lt;includeonly&gt;{{in harenario aut alibi||
&lt;!-- Categorias sub hac linea adde --&gt;
[[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae monituum nuntiorumque|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae quae seorsos versus creant|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae administrationis Vicipaediae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae in spatio nominali disputationis usoris adhibendae|{{PAGENAME}}]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>lp5xdve1p7r2w1svk6e6rymzuc895w8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lex Pompeia de provinciis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>321377</id>
    <revision>
      <id>3996418</id>
      <parentid>3928323</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:55:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nexus externi */</comment>
      <origin>3996418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6025" sha1="m1tkbfeopx1jsz50yp8pth9o1qqz1ma" xml:space="preserve">'''Lex Pompeia de provinciis''' fuit lex Romana antiqua anno [[52 a.C.n.]], in magnis reipublicae angustiis tum cum post necem [[Publius Clodius Pulcher|Clodianam]] [[consul]] sine collega [[Senatus consultum ultimum|ex senatuconsulto ultimo]] fuit, a [[Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeo Pompeio]] lata. Haec lex iubebat intervallum quinque annorum inter [[Magistratus|magistratum]] urbanum cum imperio (consulatum aut [[praetor|praeturam]]) et administrationem [[Provincia Romana|provinciae]] sive consularis sive praetoriae. Ita prohibere cupiebat ne idem vir imperium continuaret, exercitus duceret, nec umquam de actis  suorum magistratuum rationem redderet, quod cum [[Gaius Iulius Caesar|Gaio Iulio Caesare]] ab anno [[59 a.C.n.]] evenerat. Serius erat eo magis quod Pompeius legem sibi non valere existimavit&lt;ref&gt;Sic Caesar de Pompei imperio recte iudicabat (''Bell. civ''. I.85.8): ''omnia haec iam pridem contra se parari; in se novi generis imperia constitui, ut idem ad portas urbanis praesideat rebus et duas bellicosissimas provincias absens tot annos obtineat''. Cf [[Cassius Dio|Dio Cassius]] 40.56.&lt;/ref&gt;. Igitur lex non ultra initium [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|belli civilis]] viguit et causas belli Caesari praebuit&lt;ref&gt;''Bell. civ.'' I.85.9:  ''in se iura magistratuum commutari, ne ex praetura et consulatu, ut semper, sed per paucos probati et electi in provincias mittantur''.&lt;/ref&gt;.

== De magistratibus e lege Pompeia creatis ==
Ad annum [[51 a.C.n.]] [[senatusconsultum]] duas provincias [[Consularis|consularibus]] [[Cilicia|Ciliciam]] et [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] adsignavit e quibus sortitione Cilicia Ciceroni (consul fuit anno [[63 a.C.n.]] nec provinciam regere umquam cupiverat)) et Syria [[Marcus Calpurnius Bibulus|Marco Calpurnio Bibulo]] (consul [[59 a.C.n.]]) obvenit. Ad annum 50 intercessio tribunicia rem turbavit et Cicero successorem praetorium diu frustra exspectavit&lt;ref&gt; ''Att''. 5.9,2 (14 iunii 51) ; ''Fam''. 3.8.9 (8 octobris 51) ; ''Att''., 5.13.3 (26 iulii 51) ; ''Att''. 5.17.5 (augustus 51) ; ''Att''. 5.18.3 (20 septembris 51) ; ''Fam''. 8.10.5 (november 51) ; ''Att''. 6.2.6 (aprilis 50).&lt;/ref&gt;. Iam ad annum 49 numerus quinque annorum non observabatur quoniam [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consul [[54 a.C.n.]] Gallias in locum Caesaris accepit et socero Pompei [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metello Scipioni]] consuli [[52 a.C.n.]] Syriae proconsulatus obvenit. Alioqui ob fugam Pompeianorum et bellum civile Lucius Domitius provincia sua potiri numquam potuit. Lex a Caesare abrogata est.

Sed provincias &quot;privatis&quot; (hoc est viris imperio non praeditis) traditas non solum Caesar contra morem maiorum esse iudicabat&lt;ref&gt;''Bell. civ''. I.6: ''provinciae privatis decernuntur, duae consulares, reliquae praetoriae. Scipioni obvenit Syria, L. Domitio Gallia. Philippus et Cotta privato consilio praetereuntur, neque eorum sortes deiciuntur. In reliquas provincias praetores mittuntur ... lictoresque habent in urbe et Capitolio privati contra omnia vetustatis exempla''.&lt;/ref&gt; sed etiam Cicero [[Ius auspiciorum|ius auspiciorum]] laedere existimabat&lt;ref&gt;''De divinatione'' II.76. Cf Julie Bothorel (2023): 10.&lt;/ref&gt; ([[augur]] enim erat).

== Cur haec lex tum lata sit ==
Pompeius hac lege duobus flagitiis quae rempublicam Romanam tum in praeceps dabant obviam ire conabatur, hoc est ambitui et rebus a magistratibus repetundis. Quae tum edicebat [[Lex Semproniam de iudiciis|legem Semproniam de iudiciis]] abrogans senatusconsultum anno [[53 a.C.n.|53]] a consulibus huius anni  propositum iam suadebat (nam prima parte anni 53 respublica consulibus ceterisque magistratibus caruit ob tribunicias turbas et ambitus flagitium)&lt;ref&gt;[[Cassius Dio|Dio Cassius]] XL.46.&lt;/ref&gt;. Circa idem tempus Pompeius [[Lex Pompeia de ambitu|legem de ambitu]] quoque tulit quae poenas graviores faciebat. Hoc reprimere volebat quod magistratuum petitores aere alieno magno conflato suffragia emebant atque postea magnis impensis sibi provinciam uberrimam per populum et [[Tribunus plebis|tribunos]] sibi adsignandam curabant (quod fecerant triumviri Caesar, Crassus, Pompeius) quam diriperent ad creditoribus satisfaciendum. Itaque sortitionem restituit in locum electionis  et annales  esse promagistratus iubebat ne imperia in infinitum prorogarentur. In summa provincias populo et tribunis adimebat atque senatui reddebat qui candidatos probabat ante sortitionem. Lex reconciliationem inter [[optimates]] et Pompeium sanciebat.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes ==
*[[Cicero]], ''[[Epistulae ad familiares|Ad Familiares]]'' III.2.2; III.5; VIII.8.8
** ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' VI.6.3
** ''De divinatione'' II.76
** ''[[De natura deorum (Cicero)|De natura deorum]]'' II.9
** ''[[Pro Ligario]]'' 21
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''[[De bello civili]]'' I.6 et 85
*[[Cassius Dio|Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' XL.30.1 et XL.46.2 et  XL.56

== Plura legere si cupis ==
*Julie Bothorel, &quot;[https://books.openedition.org/efr/49428 Les restaurations de la sortitio provinciarum de Pompée à Auguste (52 av. J.-C. – 14 apr. J.-C.)]&quot;, in ''Gouverner par le hasard : le tirage au sort des provinces à Rome (IIIe s. av. J.-C.-Ier s. ap. J.-C.)'', Publications de l’École française de Rome, 2023: 227-334
*Kit Morrell, &quot;The lex Pompeia de provinciis&quot;, in ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', Oxonii, 2017: 204-236 [https://academic.oup.com/book/9802/chapter-abstract/157032916?redirectedFrom=fulltext]
*Catherine Steel, &quot;[https://www.jstor.org/stable/41342870 The &quot;lex Pompeia de provinviis&quot; of 52 B.C.: a reconsideration]&quot;, ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2012: 83-93

== Nexus externi ==
*[https://droitromain.univ-grenoble-alpes.fr/Francogallica/pompeia_provinciis_fran.htm Textus antiqui ad legem Pompeiam pertinentes]

[[Categoria:Leges Romanae]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus]]
{{DEFAULTSORT:Pompeia, provinciis}}</text>
      <sha1>m1tkbfeopx1jsz50yp8pth9o1qqz1ma</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Finnus Wolfhard</title>
    <ns>0</ns>
    <id>323438</id>
    <revision>
      <id>3996347</id>
      <parentid>3996249</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:49:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IacobusAmor</username>
        <id>1163</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3996347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1082" sha1="516gn2p3uxb8e22t84v32gx7ihrhxf1" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}
{{res|Finnus Michael Wolfhard}} (natus ''Finn Michael Wolfhard'' [[Vancuverium|Vancuverii]] die [[23 Decembris]] [[2002]]) est [[histrio]] et [[cantor]] [[Canada|Canadianus]], notus quia personas [[Michael Wheeler]] in ''[[Stranger Things]]'' agit,&lt;ref&gt;{{Imdb title|4574334|Stranger Things}}.&lt;/ref&gt; et optime notus cantor et [[citharista]] [[Calpurnia]]e gregis.

== Opera ==
=== Cum Calpurnia ===
* [[2018]]: ''Scout''

===Solo===
* [[2025]]: ''Happy Birthday''

== Pelliculae selectae ==
* [[2016]]: ''[[Stranger Things]]'': Michael Wheeler
* [[2017]]: ''[[It (pelicula 2017)|It]]'': Ricardus Tozier
* [[2019]]: ''[[Carmen Sandiego]]''
* [[2021]]: ''[[Ghostbusters: Afterlife]]'': Trevor Spengler
* [[2024]]: ''[[Ghostbusters: Frozen Empire]]'': Trevor Spengler

== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Nexus interni ==
* [[Noë Schnapp]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Finn Wolfhard|Finnum Wolfhard}}
* {{Imdb name|6016511|Finnus Wolfhard}}

{{bio-stipula}}

{{Lifetime|2002||Wolfhard, Finnus}}
[[Categoria:Actores Canadae]]
[[Categoria:Cantores Canadae]]</text>
      <sha1>516gn2p3uxb8e22t84v32gx7ihrhxf1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Formula:Textus paginarum absentium</title>
    <ns>10</ns>
    <id>324099</id>
    <revision>
      <id>3996392</id>
      <parentid>3990083</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T18:50:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Minima</comment>
      <origin>3996392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12369" sha1="35kkz7kcbqsssea7rcv7achh2be68s0" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|
	| {{#ifexist:{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}
		| {{Quaerebasne forte|{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}}}
		| {{Quaerebasne forte eodem titulo|{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}}}
	}}{{Schedula
		| imago = Important2.svg
		| color = var(--background-color-content-removed, #ffe49c)
		| pigmentum = var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5)
		| titulus = Malus titulus
		| 1 = Per errorem ad paginam malo titulo advenisti. Paginae Vicipaedianae in nominibus suis numquam virgulam obliquam (&lt;code&gt;/&lt;/code&gt;) posponunt, praeterquam si sunt commentationes [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatii]] encyclopaedici et sic eorum tituli petunt{{#if:{{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|0|/|{{#ifexist:{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}||/}}}}
			| .
			| {{Sin secus
				| 1 = {{Special:PrefixIndex/{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}/}}
				| 2 = . Pagina “[[{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}]]” nullam subpaginam habet.
				| 3 = . Si subpaginam quaerebas et pagina “[[{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}]]” subpaginas habet, hic infra invenietur.
			}}
		}}
	}}
	| {{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|118
		| {{#ifexist:{{PAGENAME}}
			| {{Quaerebasne forte|{{PAGENAME}}}}{{Schedula
				| imago = Important2.svg
				| color = var(--background-color-content-removed, #ffe49c)
				| pigmentum = var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5)
				| titulus = Pagina iam perfecta
				| 1 =

'''Haec adumbratio non exstat.''' Fortasse olim pagina “[[{{PAGENAME}}]]” hic suam adumbrationem habuit, sed nunc in spatio {{Sin secus|{{NAMESPACE:{{PAGENAME}}}}|encyclopaedico|&lt;code&gt;|:&lt;/code&gt;}} invenitur. Si nondum quartum mensem egit, tibi licet {{Nexus cum parametris
	| wpReason = Locus opportunior
	| prefix = {{ns:118}}:
	| wpNewTitle = {{PAGENAME}}
	| 1 = Special:MovePage/{{PAGENAME}}
	| 2 = huc eam movere
}}. Si autem novam sectionem paginae in spatium adumbrationum parare vis, scribe nomen novi capituli hic infra.

{{{!}} style=&quot;margin: 2em auto;&quot;
! style=&quot;text-align: left;&quot; {{!}} Novum capitulum paginae “[[{{PAGENAME}}]]” adumbrandum:
{{!}}-
{{!}} {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#tag:inputbox|
	type = create
	break = no
	width = 48em
	prefix = {{FULLPAGENAME}}/§&amp;#32;
	summary = Prima adumbratio
	preload = Vicipaedia:Exemplaria communia/Adumbratio capituli
	placeholder = Scribe hic nomen capituli adumbrandi (e.g. “Nexus externi”)
	buttonlabel = Parare
}}
{{!}}-
{{!}} style=&quot;text-align: center; font-size: x-small&quot; {{!}} (litterae capitaneae minusculaeque capituli recto modo scribendae sunt)
{{!}}}

			}}
			| {{Quaerebasne forte eodem titulo|{{PAGENAME}}}}{{Schedula
				| imago = Text document with 2red question marks.svg
				| color = var(--background-color-neutral, #eaecf0)
				| pigmentum = var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa)
				| 1 =

&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
{{Buto|{{Nexus ad recensendum
	| 1 = {{FULLPAGENAME}}
	| 2 = Hanc adumbrationem creare
	| exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/adumbratio
	| summarium = Prima adumbratio
	| arg1 = {{PAGENAME}}
}}}}
&lt;/div&gt;

'''Haec adumbratio non exstat.''' Forsitan deleta est—vide {{Nexus cum parametris|Special:Log|acta deletionum huius paginae|page={{FULLPAGENAME}}}}. Si vis, potes [[Special:Search/{{PAGENAME}}|hanc rem in aliis paginis quaerere]], vel [[Special:WhatLinksHere/{{FULLPAGENAME}}|quid huic rei nectat inspicere]], vel {{Nexus cum parametris|Special:Log|acta huius paginae legere|page={{FULLPAGENAME}}}}, vel {{Nexus ad recensendum
	| 1 = {{FULLPAGENAME}}
	| 2 = Hanc adumbrationem creare
	| exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/adumbratio
	| summarium = Prima adumbratio
	| arg1 = {{PAGENAME}}
}}.

{{Textus paginarum absentium/postilla|{{SUBPAGENAME}}}}

			}}
		}}
		| {{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|{{TALKPAGENAME}}
			| {{#ifexist:{{SUBJECTPAGENAME}}
				| {{Schedula
					| imago = Course page talk Notification v1 vector.svg
					| color = var(--background-color-content-added, #a3d3ff)
					| pigmentum = var(--background-color-content-removed, #ffe49c)
					| titulus = 
					| 1 =

&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
{{Buto|{{Nexus ad recensendum|pars=nova|{{FULLPAGENAME}}|Quaestio nova}}}}
&lt;/div&gt;

Hic nondum quisquam disputavit—tu primus aut prima esse potes! Si quid de hoc argumento sentis, sententiam tuam infra scribe. Libenter etiam aliis opinionibus responde vel novam disputationem incipe, ut hic locus colloquio utilis fiat.

				}}
				| {{#ifexist:{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}
					| {{Schedula
						| imago = Replacement filing cabinet.svg
						| color = var(--background-color-content-added, #a3d3ff)
						| pigmentum = var(--background-color-content-removed, #ffe49c)
						| titulus = 
						| 1 = '''Haec subpagina disputationis non exstat.''' Si putas opportunum, potes [[Auxilium:De veteribus disputationibus ad tabularium movendis|veteres disputationes hic movere]] (sed, quaesumus, sequere nomenclaturam paginarum tabulariarum). Si autem cupis capitulum [[{{SUBJECTPAGENAME:{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}}}|paginae coniunctae superiori]] hic [[Vicipaedia:Adumbratio|adumbrare]], suademus ut facias in {{Nexus ad recensendum
							| 1 = {{ns:118}}:{{SUBJECTPAGENAME:{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}}}/§ {{SUBPAGENAME}}
							| 2 = pagina opportuniore
							| exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/capitulum
							| summarium = Prima adumbratio
							| arg1 = {{SUBJECTPAGENAME:{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}}}
							| arg2 = {{SUBPAGENAME}}
						}}. Si aliam subpaginam quaerebas et pagina “[[{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}]]” subpaginas habet, hic infra invenietur.{{Special:PrefixIndex/{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}/}}
					}}
					| {{Quaerebasne forte eodem titulo|{{FULLPAGENAME}}|ns=1, 5, 7, 11, 13, 15, 101, 119}}{{Schedula
						| imago = Important2.svg
						| color = var(--background-color-content-removed, #ffe49c)
						| pigmentum = var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5)
						| titulus = Malus titulus
						| 1 = Per errorem ad {{#ifeq:{{BASEPAGENAME}}|{{SUBPAGENAME}}
							| paginam disputationis nullius paginae
							| subpaginam nullius disputationis
						}} advenisti.
					}}
				}}
			}}
			| {{Quaerebasne forte eodem titulo|{{FULLPAGENAME}}}}{{Schedula
				| imago = Text document with 2red question marks.svg
				| color = var(--background-color-neutral, #eaecf0)
				| pigmentum = var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa)
				| 1 =

{{#ifexist:{{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}}
	|

'''{{#switch:{{NAMESPACENUMBER}}
	| 0 = Haec commentatio
	| 6 = Hic fasciculus
	| 10 = Haec formula
	| 828 = Hic modulus
	| 14 = Haec categoria
	| #default = Haec pagina
}} non exstat.''' Est tamen [[{{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}}|adumbratio eodem nomine]]:

{{Pagella|1={{{{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}}}}|color-marginum=#fc3}}

Si vis, adumbrationem adeo {{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|emendare atque augere}} potes ut huc {{Nexus cum parametris
	| wpReason = Demum {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}}
		| 0 = commentatio parata
		| 6 = fasciculus paratus
		| 10 = formula parata
		| 828 = modulus paratus
		| 14 = categoria parata
		| #default = pagina parata
	}} est
	| prefix = 
	| wpNewTitle = {{FULLPAGENAME}}
	| 1 = Special:MovePage/{{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}}
	| 2 = moveatur
}}. Vide etiam

	| 

&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
{{#switch:{{NAMESPACENUMBER}}
	| 0 = {{Buto|{{Nexus ad recensendum
		| 1 = {{FULLPAGENAME}}
		| 2 = Hanc commentationem creare
		| exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/pagina
		| summarium = Prima adumbratio
		| arg1 = {{SUBPAGENAME}}
	}}}} {{Buto|{{Nexus ad recensendum
		| 1 = {{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}}
		| 2 = Adumbrationem creare
		| exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/adumbratio
		| summarium = Prima adumbratio
		| arg1 = {{FULLPAGENAME}}
	}}}}
	| 2 = {{Buto|{{Nexus ad recensendum
		| 1 = {{FULLPAGENAME}}
		| 2 = Hanc paginam usoris creare
		| exemplar = {{#if:{{#ifeq:{{#invoke:string|find|{{lc:{{PAGENAME}}}}&lt;&gt;|{{lc:{{ROOTPAGENAME}}}}/harenarium[&lt;/]|1|false}}|1|+}}{{#ifeq:{{#invoke:string|find|{{lc:{{PAGENAME}}}}&lt;&gt;|{{lc:{{ROOTPAGENAME}}}}/harenaria[&lt;/]|1|false}}|1|+}}
			| Vicipaedia:Exemplaria communia/Harenarium usoris
			| Vicipaedia:Exemplaria communia/Pagina usoris
		}}
		| summarium = Prima adumbratio
	}}}}
	| 6 = {{Buto|{{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hunc fasciculum creare|summarium=Prima adumbratio}}}}
	| 10 = {{#ifeq:{{#invoke:string|find|{{FULLPAGENAME}}|%.css$|2|false}}|0
		| {{Buto|{{Nexus ad recensendum
			| 1 = {{FULLPAGENAME}}
			| 2 = Hanc formulam creare
			| exemplar = Vicipaedia:Exemplaria communia/Formula
			| summarium = Prima adumbratio
		}}}} {{Buto|{{Nexus ad recensendum
			| 1 = {{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}}
			| 2 = Adumbrationem creare
			| exemplar = Vicipaedia:Exemplaria communia/Formula
			| summarium = Prima adumbratio
		}}}}
		| {{Buto|{{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hoc folium CSS creare|summarium=Prima adumbratio}}}}
	}}
	| 14 = {{Buto|{{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hanc categoriam creare|summarium=Prima adumbratio}}}}
	| 710 = {{Buto|{{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hanc paginam caducam creare|summarium=Prima adumbratio}}}}
	| 828 = {{#ifeq:{{#invoke:string|find|{{FULLPAGENAME}}|%.css$|2|false}}|0
		| {{Buto|{{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hunc modulum creare|summarium=Prima adumbratio}}}}
		| {{Buto|{{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hoc folium CSS creare|summarium=Prima adumbratio}}}}
	}}
	| #default = {{Buto|{{Nexus ad recensendum
		| 1 = {{FULLPAGENAME}}
		| 2 = Hanc paginam creare
		| exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/pagina
		| summarium = Prima adumbratio
		| arg1 = {{SUBPAGENAME}}
	}}}} {{Buto|{{Nexus ad recensendum
		| 1 = {{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}}
		| 2 = Adumbrationem creare
		| exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/adumbratio
		| summarium = Prima adumbratio
		| arg1 = {{FULLPAGENAME}}
	}}}}
}}
&lt;/div&gt;

{{#switch:{{NAMESPACENUMBER}}
	| 0 = '''Haec commentatio non exstat.''' Forsitan deleta
	| 6 = '''Hic fasciculus non exstat.''' Forsitan deletus
	| 10 = '''Haec formula non exstat.''' Forsitan deleta
	| 828 = '''Hic modulus non exstat.''' Forsitan deletus
	| 14 = '''Haec categoria non exstat.''' Forsitan deleta
	| #default = '''Haec pagina non exstat.''' Forsitan deleta
}} est—vide

}} {{Nexus cum parametris|Special:Log|acta deletionum huius paginae|page={{FULLPAGENAME}}}}. Si vis, potes [[Special:Search/{{PAGENAME}}|hanc rem in aliis paginis quaerere]], vel [[Special:WhatLinksHere/{{FULLPAGENAME}}|quid huic rei nectat inspicere]], vel {{Nexus cum parametris|Special:Log|acta huius paginae legere|page={{FULLPAGENAME}}}}, vel {{#ifexist:{{ns:118}}:{{PAGENAME}}
	|
	| {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}}
		| 0 = {{Nexus ad recensendum
			| 1 = {{FULLPAGENAME}}
			| 2 = Hanc commentationem creare
			| exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/pagina
			| summarium = Prima adumbratio
			| arg1 = {{SUBPAGENAME}}
		}}
		| 2 = {{Nexus ad recensendum
			| 1 = {{FULLPAGENAME}}
			| 2 = Hanc paginam usoris creare
			| exemplar = {{#if:{{#ifeq:{{#invoke:string|find|{{lc:{{PAGENAME}}}}&lt;&gt;|{{lc:{{ROOTPAGENAME}}}}/harenarium[&lt;/]|1|false}}|1|+}}{{#ifeq:{{#invoke:string|find|{{lc:{{PAGENAME}}}}&lt;&gt;|{{lc:{{ROOTPAGENAME}}}}/harenaria[&lt;/]|1|false}}|1|+}}
				| Vicipaedia:Exemplaria communia/Harenarium usoris
				| Vicipaedia:Exemplaria communia/Pagina usoris
			}}
			| summarium = Prima adumbratio
		}}
		| 6 = {{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hunc fasciculum creare|summarium=Prima adumbratio}}
		| 10 = {{Nexus ad recensendum
			| 1 = {{FULLPAGENAME}}
			| 2 = Hanc formulam creare
			| exemplar = Vicipaedia:Exemplaria communia/Formula
			| summarium = Prima adumbratio
		}}
		| 14 = {{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hanc categoriam creare|summarium=Prima adumbratio}}
		| 710 = {{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hanc paginam caducam creare|summarium=Prima adumbratio}}
		| 828 = {{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hunc modulum creare|summarium=Prima adumbratio}}
		| #default = {{Nexus ad recensendum
			| 1 = {{FULLPAGENAME}}
			| 2 = Hanc paginam creare
			| exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/pagina
			| summarium = Prima adumbratio
			| arg1 = {{SUBPAGENAME}}
		}}
	}}
}}.

{{Textus paginarum absentium/postilla|{{SUBPAGENAME}}}}

			}}
		}}
	}}
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Documentatio}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>35kkz7kcbqsssea7rcv7achh2be68s0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Frigus hinc est horridum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>324490</id>
    <revision>
      <id>3996376</id>
      <parentid>3996237</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T15:53:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Descriptio */</comment>
      <origin>3996376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6751" sha1="flv0kxvr8cn4m0dzm5klskfqux03jc7" xml:space="preserve">{{Titulus ad litteram}}
{{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}}
{{Carmen Carminum Buranorum
	| titulus =
	| imago =
	| descriptio =
	| categoria =
	| numerus =
	| auctor =
	| argumenta =
	| tempus =
	| lingua =
	| contextus =
	| praecedens =
	| sequens =
}}

{{lores|Frigus hinc est horridum}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Goliardus|discipulis vagantibus]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero LXXXII reperitur.&lt;ref name=&quot;carmina-amatoria-71-87&quot;&gt;{{Opus
	| titulus = Carmina amatoria 71–87
	| url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html
}}.&lt;/ref&gt; 

== Textus ==
{{Versus numerati|
{{@*@.|1.}}Frigus hinc est horridum,
tempus adest floridum.
veris ab instantia
tellus iam fit gravida;
in partum inde solvitur,
dum florere cernitur.

{{@*@.|(Refl.)}}O o o a i a e !
amor † insolabile!
clerus scit diligere
virginem plus milite!

{{@*@.|2.}}Sol tellurem recreat,
ne fetus eius pereat;
ab aeris temperantia
rerum fit materia,
unde muitiplicia
generantur semina.

{{@*@.|(Refl.)}}O o o a i a e !
amor † insolabile!
clerus scit diligere
virginem plus milite!

{{@*@.|3.}}Mons vestitur floribus
et sonat a volucribus;
in silvis aves concinunt
dulciterque garriunt;
nec philomena desinit,
iacturam suam meminit.

{{@*@.|(Refl.)}}O o o a i a e !
amor † insolabile!
clerus scit diligere
virginem plus milite!

{{@*@.|4.}}Ridet terre facies
colores per multiplices.
nunc audite, virgines:
non amant recte milites!
miles caret viribus
nature et virtutibus!

{{@*@.|(Refl.)}}O o o a i a e !
amor † insolabile!
clerus scit diligere
virginem plus milite!

{{@*@.|5.}}Thymus et lapathium
inierunt hoc consilium:
«propter formam milites
nobis sunt amabiles.»
«de quibus stulta ratio,
suspensa est solutio.»

{{@*@.|(Refl.)}}O o o a i a e !
amor † insolabile!
clerus scit diligere
virginem plus milite!

{{@*@.|6.}}«Sed in curtibus milites
depingunt nostras facies,
cum serico in palliis,
colore et in clipeis.»
«quid prosunt nobis talia,
cum forma perit propria?

{{@*@.|(Refl.)}}O o o a i a e !
amor † insolabile!
clerus scit diligere
virginem plus milite!

{{@*@.|7.}}Clerici in frigore
observant nos in semine,
pannorum in velamine,
deinde et in pyxide.»
mox de omni clerico
Amoris fit conclusio.

{{@*@.|(Refl.)}}O o o a i a e !
amor † insolabile!
clerus scit diligere
virginem plus milite!&lt;ref name=&quot;carmina-amatoria-71-87&quot; /&gt;
}}

== Descriptio ==
Hoc carmen, in sectione amatoria codicis positum, descriptione [[Ver|veris]] et naturae se renovantis incipit, sed mox in acrem comparationem inter [[clerus|clericos]] et [[miles|milites]] vertitur. Poëta arguit clericos meliores amatores esse, dum milites propter inconstantiam et inopiam virtutis naturalis reprehendit.&lt;ref name=&quot;carmina-amatoria-71-87&quot; /&gt;

Argumentum carminis ad usitatum thema [[Goliardia|goliardicum]] pertinet, scilicet certamen de amore virginum, ubi mundus litteratus clericorum mundo armato militum praefertur. Per [[personificatio]]nem plantarum et [[Versus intercalaris|versuum intercalarium]] rhythmum, carmen victoriam [[Moralitas|moralem]] et sensualem clericorum celebrat, stilo [[Satura|satirico]] et iocoso pleno.&lt;ref name=&quot;carmina-amatoria-71-87&quot; /&gt;

== Investigatio palaeographica musica ==
In examine paleographico carminis rhythmici primum observanda est structura strofica cum carmine intercalari (''refrain''), quae in Codice Burano ([[Bayerische Staatsbibliothek]], Clm 4660, f. 35r) servatur. Quamvis textus in hoc folio sine notis musicis super lineas exaratus sit, natura rhythmica versuum—qui sunt septenarii trochaici cum anacrusi—indolem musicam clarissime demonstrat. Investigatio autem elementorum musicorum non solum in metrica consistit, sed etiam in modo quo textus ad usum canendi in membranis ordinatur. In stropha septima, quae crux interpretum habetur, videtur mendum paleographicum in vocabulo ''frigore'', quod cum rhythmo piano non congruit et rimas violat; propterea critici moderni subrogationem cum vocibus ''limine'' vel potius ''frigedine'' proposuerunt ut congruentia musico-rhythmica restituatur.&lt;ref name=&quot;examen-apium-cb-82&quot;&gt;{{Opus
	| titulus = Frigus hinc est horridum (cb 82)
	| contextus = Carmina Burana: ricerche sulla musica
	| domus editoria = Examen apium
	| url = https://www.examenapium.it/carmina/0-eds/082frigus.html
	| tempus inspectionis = 2026-04-30
}}.&lt;/ref&gt;

Structura huius carminis, quae in binas partes dividitur, in prima parte (strophis i-iii) metaphoras naturales ad risum veris spectantes adhibet, quae musicam organicam mundi sub figura sexuali depingunt (verbis ut ''gravida'', ''partum'', ''semina''). In secunda parte (strophis iv-vii), disputatio inter chiericos et milites per voces personificatas herbarum (Thymus et Lapathium) evolvitur. Ex parte paleographica, carmen intercalare per syllabas onomatopoeicas “O o o a i a e” incipit, quae non solum gaudium effundunt, sed melisma vel caudam vocalem indicare videntur, ubi vox humana extra verbi limites in ludum sonorum solvitur. Haec elementa ad genus {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|conductus|conductūs|en|qid=Q846748}} vel cantionis pertinere videntur, ubi repetitio carminis intercalaris post unamquamque stropham firmitatem architectonicam toti compositioni praebet.&lt;ref name=&quot;examen-apium-cb-82&quot; /&gt;

Difficultas maxima in stropha finali invenitur, ubi vocabula ''semine'', ''velamine'', et ''pyxide'' ambiguitatem semanticam et fortasse musicam continent. Dum quidam musicologi haec interpretantur dona chiericorum, alii per investigationem paleographicam comparativam (sicut in Concilio Remiremontensi) sensum libertinum vel pederasticum suspicantur, ubi ''pyxis'' vel ''velamen'' organa secreta significent. Haec eversio sensus, quae sub velamine herbarum celatur, typica est vagorum carminum, in quibus ludus verbis et sonis ita adhibetur ut severitas ecclesiastica eludatur. Conclusio carminis, quae celeriter favorem chiericorum proclamat, videtur esse resolutio iudicii musico-curialis, quae in fine totius periegeseos rhythmicae ponitur.&lt;ref name=&quot;examen-apium-cb-82&quot; /&gt;

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
* {{Ecce citatio
	| id = Lehtonen, 1995
	| c = {{Opus
		| cognomen = Lehtonen
		| nomen = Thomas Martinus Samuel
		| nomenclatura = compendiaria
		| titulus = Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy
		| annus = 1995
		| lingua = en
		| locus = [[Helsingia (Finnia)|Helsingiae]]
		| domus editoria = [[Societas Litterarum Finnicarum]]
		| isbn = 978-951-717-846-4
	}}
}}

{{Carmina Burana}}

[[Categoria:Index Carminum Buranorum]]
[[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]]</text>
      <sha1>flv0kxvr8cn4m0dzm5klskfqux03jc7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996377</id>
      <parentid>3996376</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T15:57:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Investigatio palaeographica musica */</comment>
      <origin>3996377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6824" sha1="lsdd7gds2zdm5ty162l47r8imx4gudj" xml:space="preserve">{{Titulus ad litteram}}
{{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}}
{{Carmen Carminum Buranorum
	| titulus =
	| imago =
	| descriptio =
	| categoria =
	| numerus =
	| auctor =
	| argumenta =
	| tempus =
	| lingua =
	| contextus =
	| praecedens =
	| sequens =
}}

{{lores|Frigus hinc est horridum}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Goliardus|discipulis vagantibus]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero LXXXII reperitur.&lt;ref name=&quot;carmina-amatoria-71-87&quot;&gt;{{Opus
	| titulus = Carmina amatoria 71–87
	| url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html
}}.&lt;/ref&gt; 

== Textus ==
{{Versus numerati|
{{@*@.|1.}}Frigus hinc est horridum,
tempus adest floridum.
veris ab instantia
tellus iam fit gravida;
in partum inde solvitur,
dum florere cernitur.

{{@*@.|(Refl.)}}O o o a i a e !
amor † insolabile!
clerus scit diligere
virginem plus milite!

{{@*@.|2.}}Sol tellurem recreat,
ne fetus eius pereat;
ab aeris temperantia
rerum fit materia,
unde muitiplicia
generantur semina.

{{@*@.|(Refl.)}}O o o a i a e !
amor † insolabile!
clerus scit diligere
virginem plus milite!

{{@*@.|3.}}Mons vestitur floribus
et sonat a volucribus;
in silvis aves concinunt
dulciterque garriunt;
nec philomena desinit,
iacturam suam meminit.

{{@*@.|(Refl.)}}O o o a i a e !
amor † insolabile!
clerus scit diligere
virginem plus milite!

{{@*@.|4.}}Ridet terre facies
colores per multiplices.
nunc audite, virgines:
non amant recte milites!
miles caret viribus
nature et virtutibus!

{{@*@.|(Refl.)}}O o o a i a e !
amor † insolabile!
clerus scit diligere
virginem plus milite!

{{@*@.|5.}}Thymus et lapathium
inierunt hoc consilium:
«propter formam milites
nobis sunt amabiles.»
«de quibus stulta ratio,
suspensa est solutio.»

{{@*@.|(Refl.)}}O o o a i a e !
amor † insolabile!
clerus scit diligere
virginem plus milite!

{{@*@.|6.}}«Sed in curtibus milites
depingunt nostras facies,
cum serico in palliis,
colore et in clipeis.»
«quid prosunt nobis talia,
cum forma perit propria?

{{@*@.|(Refl.)}}O o o a i a e !
amor † insolabile!
clerus scit diligere
virginem plus milite!

{{@*@.|7.}}Clerici in frigore
observant nos in semine,
pannorum in velamine,
deinde et in pyxide.»
mox de omni clerico
Amoris fit conclusio.

{{@*@.|(Refl.)}}O o o a i a e !
amor † insolabile!
clerus scit diligere
virginem plus milite!&lt;ref name=&quot;carmina-amatoria-71-87&quot; /&gt;
}}

== Descriptio ==
Hoc carmen, in sectione amatoria codicis positum, descriptione [[Ver|veris]] et naturae se renovantis incipit, sed mox in acrem comparationem inter [[clerus|clericos]] et [[miles|milites]] vertitur. Poëta arguit clericos meliores amatores esse, dum milites propter inconstantiam et inopiam virtutis naturalis reprehendit.&lt;ref name=&quot;carmina-amatoria-71-87&quot; /&gt;

Argumentum carminis ad usitatum thema [[Goliardia|goliardicum]] pertinet, scilicet certamen de amore virginum, ubi mundus litteratus clericorum mundo armato militum praefertur. Per [[personificatio]]nem plantarum et [[Versus intercalaris|versuum intercalarium]] rhythmum, carmen victoriam [[Moralitas|moralem]] et sensualem clericorum celebrat, stilo [[Satura|satirico]] et iocoso pleno.&lt;ref name=&quot;carmina-amatoria-71-87&quot; /&gt;

== Investigatio palaeographica musica ==
In examine [[Palaeographia|paleographico]] carminis rhythmici primum observanda est structura strofica cum carmine intercalari (''refrain''), quae in Codice Burano ([[Bayerische Staatsbibliothek]], Clm 4660, f. 35r) servatur. Quamvis textus in hoc folio sine notis musicis super lineas exaratus sit, natura rhythmica versuum—qui sunt septenarii trochaici cum anacrusi—indolem musicam clarissime demonstrat. Investigatio autem elementorum musicorum non solum in [[Metrum (poësis)|metrica]] consistit, sed etiam in modo quo textus ad usum canendi in membranis ordinatur. In stropha septima, quae crux interpretum habetur, videtur mendum paleographicum in vocabulo ''frigore'', quod cum rhythmo piano non congruit et rimas violat; propterea critici moderni subrogationem cum vocibus ''limine'' vel potius ''frigedine'' proposuerunt ut congruentia musico-rhythmica restituatur.&lt;ref name=&quot;examen-apium-cb-82&quot;&gt;{{Opus
	| titulus = Frigus hinc est horridum (cb 82)
	| contextus = Carmina Burana: ricerche sulla musica
	| domus editoria = Examen apium
	| url = https://www.examenapium.it/carmina/0-eds/082frigus.html
	| tempus inspectionis = 2026-04-30
}}.&lt;/ref&gt;

Structura huius carminis, quae in binas partes dividitur, in prima parte (strophis i-iii) [[metaphora|metaphoras]] naturales ad risum veris spectantes adhibet, quae musicam organicam mundi sub figura sexuali depingunt (verbis ut ''gravida'', ''partum'', ''semina''). In secunda parte (strophis iv-vii), disputatio inter chiericos et milites per voces personificatas herbarum ([[Thymus (planta)|Thymus]] et Lapathium) evolvitur. Ex parte paleographica, carmen intercalare per syllabas onomatopoeicas “O o o a i a e” incipit, quae non solum gaudium effundunt, sed melisma vel caudam vocalem indicare videntur, ubi vox humana extra verbi limites in ludum sonorum solvitur. Haec elementa ad genus {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|conductus|conductūs|en|qid=Q846748}} vel cantionis pertinere videntur, ubi repetitio carminis intercalaris post unamquamque stropham firmitatem architectonicam toti compositioni praebet.&lt;ref name=&quot;examen-apium-cb-82&quot; /&gt;

Difficultas maxima in stropha finali invenitur, ubi vocabula ''semine'', ''velamine'', et ''pyxide'' ambiguitatem semanticam et fortasse musicam continent. Dum quidam musicologi haec interpretantur dona chiericorum, alii per investigationem paleographicam comparativam (sicut in Concilio Remiremontensi) sensum libertinum vel pederasticum suspicantur, ubi ''pyxis'' vel ''velamen'' organa secreta significent. Haec eversio sensus, quae sub velamine herbarum celatur, typica est vagorum carminum, in quibus ludus verbis et sonis ita adhibetur ut severitas ecclesiastica eludatur. Conclusio carminis, quae celeriter favorem chiericorum proclamat, videtur esse resolutio iudicii musico-curialis, quae in fine totius periegeseos rhythmicae ponitur.&lt;ref name=&quot;examen-apium-cb-82&quot; /&gt;

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
* {{Ecce citatio
	| id = Lehtonen, 1995
	| c = {{Opus
		| cognomen = Lehtonen
		| nomen = Thomas Martinus Samuel
		| nomenclatura = compendiaria
		| titulus = Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy
		| annus = 1995
		| lingua = en
		| locus = [[Helsingia (Finnia)|Helsingiae]]
		| domus editoria = [[Societas Litterarum Finnicarum]]
		| isbn = 978-951-717-846-4
	}}
}}

{{Carmina Burana}}

[[Categoria:Index Carminum Buranorum]]
[[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]]</text>
      <sha1>lsdd7gds2zdm5ty162l47r8imx4gudj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996378</id>
      <parentid>3996377</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T15:58:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Investigatio palaeographica musica */</comment>
      <origin>3996378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6837" sha1="kqbwywkrveqclja8yg0d95sr80tvydb" xml:space="preserve">{{Titulus ad litteram}}
{{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}}
{{Carmen Carminum Buranorum
	| titulus =
	| imago =
	| descriptio =
	| categoria =
	| numerus =
	| auctor =
	| argumenta =
	| tempus =
	| lingua =
	| contextus =
	| praecedens =
	| sequens =
}}

{{lores|Frigus hinc est horridum}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Goliardus|discipulis vagantibus]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero LXXXII reperitur.&lt;ref name=&quot;carmina-amatoria-71-87&quot;&gt;{{Opus
	| titulus = Carmina amatoria 71–87
	| url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html
}}.&lt;/ref&gt; 

== Textus ==
{{Versus numerati|
{{@*@.|1.}}Frigus hinc est horridum,
tempus adest floridum.
veris ab instantia
tellus iam fit gravida;
in partum inde solvitur,
dum florere cernitur.

{{@*@.|(Refl.)}}O o o a i a e !
amor † insolabile!
clerus scit diligere
virginem plus milite!

{{@*@.|2.}}Sol tellurem recreat,
ne fetus eius pereat;
ab aeris temperantia
rerum fit materia,
unde muitiplicia
generantur semina.

{{@*@.|(Refl.)}}O o o a i a e !
amor † insolabile!
clerus scit diligere
virginem plus milite!

{{@*@.|3.}}Mons vestitur floribus
et sonat a volucribus;
in silvis aves concinunt
dulciterque garriunt;
nec philomena desinit,
iacturam suam meminit.

{{@*@.|(Refl.)}}O o o a i a e !
amor † insolabile!
clerus scit diligere
virginem plus milite!

{{@*@.|4.}}Ridet terre facies
colores per multiplices.
nunc audite, virgines:
non amant recte milites!
miles caret viribus
nature et virtutibus!

{{@*@.|(Refl.)}}O o o a i a e !
amor † insolabile!
clerus scit diligere
virginem plus milite!

{{@*@.|5.}}Thymus et lapathium
inierunt hoc consilium:
«propter formam milites
nobis sunt amabiles.»
«de quibus stulta ratio,
suspensa est solutio.»

{{@*@.|(Refl.)}}O o o a i a e !
amor † insolabile!
clerus scit diligere
virginem plus milite!

{{@*@.|6.}}«Sed in curtibus milites
depingunt nostras facies,
cum serico in palliis,
colore et in clipeis.»
«quid prosunt nobis talia,
cum forma perit propria?

{{@*@.|(Refl.)}}O o o a i a e !
amor † insolabile!
clerus scit diligere
virginem plus milite!

{{@*@.|7.}}Clerici in frigore
observant nos in semine,
pannorum in velamine,
deinde et in pyxide.»
mox de omni clerico
Amoris fit conclusio.

{{@*@.|(Refl.)}}O o o a i a e !
amor † insolabile!
clerus scit diligere
virginem plus milite!&lt;ref name=&quot;carmina-amatoria-71-87&quot; /&gt;
}}

== Descriptio ==
Hoc carmen, in sectione amatoria codicis positum, descriptione [[Ver|veris]] et naturae se renovantis incipit, sed mox in acrem comparationem inter [[clerus|clericos]] et [[miles|milites]] vertitur. Poëta arguit clericos meliores amatores esse, dum milites propter inconstantiam et inopiam virtutis naturalis reprehendit.&lt;ref name=&quot;carmina-amatoria-71-87&quot; /&gt;

Argumentum carminis ad usitatum thema [[Goliardia|goliardicum]] pertinet, scilicet certamen de amore virginum, ubi mundus litteratus clericorum mundo armato militum praefertur. Per [[personificatio]]nem plantarum et [[Versus intercalaris|versuum intercalarium]] rhythmum, carmen victoriam [[Moralitas|moralem]] et sensualem clericorum celebrat, stilo [[Satura|satirico]] et iocoso pleno.&lt;ref name=&quot;carmina-amatoria-71-87&quot; /&gt;

== Investigatio palaeographica musica ==
In examine [[Palaeographia|paleographico]] carminis rhythmici primum observanda est structura strofica cum carmine intercalari (''refrain''), quae in Codice Burano ([[Bayerische Staatsbibliothek]], Clm 4660, f. 35r) servatur. Quamvis textus in hoc folio sine notis musicis super lineas exaratus sit, natura rhythmica versuum—qui sunt septenarii trochaici cum anacrusi—indolem musicam clarissime demonstrat. Investigatio autem elementorum musicorum non solum in [[Metrum (poësis)|metrica]] consistit, sed etiam in modo quo textus ad usum canendi in membranis ordinatur. In stropha septima, quae crux interpretum habetur, videtur mendum paleographicum in vocabulo ''frigore'', quod cum rhythmo piano non congruit et rimas violat; propterea critici moderni subrogationem cum vocibus ''limine'' vel potius ''frigedine'' proposuerunt ut congruentia musico-rhythmica restituatur.&lt;ref name=&quot;examen-apium-cb-82&quot;&gt;{{Opus
	| titulus = Frigus hinc est horridum (cb 82)
	| contextus = Carmina Burana: ricerche sulla musica
	| domus editoria = Examen apium
	| url = https://www.examenapium.it/carmina/0-eds/082frigus.html
	| tempus inspectionis = 2026-04-30
}}.&lt;/ref&gt;

Structura huius carminis, quae in binas partes dividitur, in prima parte (strophis i-iii) [[metaphora|metaphoras]] naturales ad risum veris spectantes adhibet, quae musicam organicam mundi sub figura sexuali depingunt (verbis ut ''gravida'', ''partum'', ''semina''). In secunda parte (strophis iv-vii), disputatio inter clericos et milites per voces personificatas herbarum ([[Thymus (planta)|Thymus]] et Lapathium) evolvitur. Ex parte paleographica, carmen intercalare per syllabas onomatopoeicas “O o o a i a e” incipit, quae non solum gaudium effundunt, sed melisma vel caudam vocalem indicare videntur, ubi vox humana extra verbi limites in ludum sonorum solvitur. Haec elementa ad genus {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|conductus|conductūs|en|qid=Q846748}} vel cantionis pertinere videntur, ubi repetitio carminis intercalaris post unamquamque stropham firmitatem architectonicam toti compositioni praebet.&lt;ref name=&quot;examen-apium-cb-82&quot; /&gt;

Difficultas maxima in stropha finali invenitur, ubi vocabula ''semine'', ''velamine'', et ''pyxide'' ambiguitatem [[Semantica|semanticam]] et fortasse musicam continent. Dum quidam musicologi haec interpretantur dona chiericorum, alii per investigationem paleographicam comparativam (sicut in Concilio Remiremontensi) sensum libertinum vel pederasticum suspicantur, ubi ''pyxis'' vel ''velamen'' organa secreta significent. Haec eversio sensus, quae sub velamine herbarum celatur, typica est vagorum carminum, in quibus ludus verbis et sonis ita adhibetur ut severitas ecclesiastica eludatur. Conclusio carminis, quae celeriter favorem chiericorum proclamat, videtur esse resolutio iudicii musico-curialis, quae in fine totius periegeseos rhythmicae ponitur.&lt;ref name=&quot;examen-apium-cb-82&quot; /&gt;

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
* {{Ecce citatio
	| id = Lehtonen, 1995
	| c = {{Opus
		| cognomen = Lehtonen
		| nomen = Thomas Martinus Samuel
		| nomenclatura = compendiaria
		| titulus = Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy
		| annus = 1995
		| lingua = en
		| locus = [[Helsingia (Finnia)|Helsingiae]]
		| domus editoria = [[Societas Litterarum Finnicarum]]
		| isbn = 978-951-717-846-4
	}}
}}

{{Carmina Burana}}

[[Categoria:Index Carminum Buranorum]]
[[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]]</text>
      <sha1>kqbwywkrveqclja8yg0d95sr80tvydb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vita Pompei (Plutarchus)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328949</id>
    <revision>
      <id>3996414</id>
      <parentid>3993912</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:53:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nexus externi */</comment>
      <origin>3996414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6979" sha1="6sk7mafdcf2zl698onuld2cl98hcrj3" xml:space="preserve">{{Titulus italicus}} 
[[Fasciculus:(Venice) Pompey the Great, Museo Archeologico Nazionale.jpg|thumb|Pompei caput antiquitus sculptum.]]
'''''Vita Pompei''''' est [[biographia]] [[Pompeius|Gnaei Pompei Magni]], illustrissimi ducis Romani (106-48 a.C.n.) ter [[Consul|consulis]], a [[Plutarchus|Plutarcho]] [[scriptor]]e [[Graecia antiqua|Graeco]] composita et in ''[[Vitae parallelae|Vitis parallelis]]'' cum [[Reges Spartae|rege Spartano]] [[Agesilaus II (rex Spartae)|Agesilao II]]  comparata fortasse ob longum temporis spatium quo uterque primas partes in patria sua egit. Praeterea ambo in Asia bellum gesserunt et in Aegypto perierunt. Cetera vero satis dissimilia erant. Haec vita quinto decimo saeculo ab Antonio Tudertino Latine versa est et deinde saepe prelo mandata usque ad sedecimum saeculum.

== De fontibus ==
Plutarchus vitas suas e prioribus libris componere solebat atque simul pluribus fontibus utebatur quas inter se comparabat. Nihilominus raro auctores nuncupatim citabat nisi cum eis dissentiebat et proprium iudicium introducere cupiebat ita ostendens se non omnia omnibus velle credere. In hac vita sex fontes nominat Ciceronem&lt;ref&gt;42.13 et 63.2 et 64.6..&lt;/ref&gt;, Caesarem&lt;ref&gt;63.1 et 3-4, 69.7. Cf ''De Bello civili'' I.24.4-6, I.29 et III.92&lt;/ref&gt;, [[Gaius Asinius Pollio (consul 40 a.C.n.)|Asinium Pollionem]]&lt;ref&gt;72.4.&lt;/ref&gt;, [[Gaium Oppium]] amicum Caesaris et laudatorem&lt;ref&gt;4.7-9&lt;/ref&gt; cuius testimonio Plutarchus et in [[Vita Iulii Caesaris (Plutarchus)|vita dictatoris]] utebatur, quinquies [[Theophanes Mytilenaeus|Theophanem Mytilenaeum]] qui res gestas patroni sui Pompei [[Panegyricus|panegyrice]] narraverat, [[Timagenes|Timagenem Alexandrinum]]. E quibus Theophanem&lt;ref&gt;37.4 et 40.13-4.&lt;/ref&gt;, Oppium&lt;ref&gt;4.9.&lt;/ref&gt;, Timagenem&lt;ref&gt;49.13&lt;/ref&gt; studio a veritate nonnumquam aberrasse non dubitabat.

Certe Plutarchus nec Caesarem nec Ciceronem neglexit sed homines harum rerum periti aestimarunt praecipuos fontes huius vitae fortasse ''Historias'' fuisse [[Gaius Sallustius Crispus|Sallustii]] (quem non nominabat) et scripta Theophanis qui Pompeium familiarissime norat et eum in Asia comitabatur; fortasse etiam Titum Livium et ab anno 60 Asinium Pollionem. E quibus Theophanes Pompeio favebat, Sallustius non favebat. Etenim biographia Plutarchi et ingentia merita herois sui sed etiam peccata et vanitatem ostendit.

Ornamenti causa ut qui litterarum studiosus amator erat etiam poetas citabat:  Homerum (29.5, 36.8, 53.10, 72.2), Aeschylum (1.1), Sophoclem (78.7), Euripidem (73.11).

== De morali investigatione ==
In biographis suis Plutarchus mores imprimis herois sui patefacere cordi habebat.

Iam in duobus primis capitulis Plutarchus virtutes enumerat quae Pompeio amorem et favorem popularem meruerunt: fidem, officiosam comitatem, temperantiam, frugalitatem, generositatem, fortitudinem et industriam in armis. Bonus maritus adeo fuit ut neglecta uxorum causa res publica ei saepe obiceretur. Nec maiestas aut dignitas ei deerant nec, ut ita dicam, mores regii&lt;ref&gt;II.1.&lt;/ref&gt;.

Maximum vitium ei fuit nimia gloriae cupido et popularitatis adfectatio immoderata ita tamen ut amari vellet, non vi agere. Numquam enim arma contra patriam vertit. Nihilominus biographia evolvente Plutarchus eius peccata multa non celat (fontes Pompeio adversos quoque legebat). Ita primo [[Bellum civile (discretiva)|bello civili]] immitis perfidusque invenitur dum omnes duces adversariorum sive captos sive etiam deditos perire iubet&lt;ref&gt;Cap. 10-12 et 16 (Marcus Iunius Brutus).&lt;/ref&gt;. Vanitatem dissimulationemque eius damnat Plutarchus cum [[Bella Mithridatica|bello Mithridatico]] sibi lege mandato fingit aegre ferre perpetua imperia&lt;ref&gt;30.5-8.&lt;/ref&gt;. Iniquitatem erga decessorem Lucullum ostendere non omittit&lt;ref&gt;Cap.31.&lt;/ref&gt;. Et postquam ex Oriente rediit et eius consiliis obstiterunt [[Lucullus]] et [[Cato minor]] in [[comitia|comitiis]] consularibus suffragia palam emere non dubitabat&lt;ref&gt;44.4.&lt;/ref&gt;. [[Triumviratus|Triumviratu]] cum Caesare et Crasso sociando utilitatem publicam ambitioni suae postposuit. Nam violentiae politicae viam stravit atque etiam cum leges salutares postea ferebat  se suosque propinquos supra istas leges esse existimabat&lt;ref&gt;55.6-11.&lt;/ref&gt;.

In comparatione cum Agesilao gesta Pompei sine contradictione multo maiora iudicabat sed imperatoria arte Agesilaum Romanum ducem superasse adseverabat qui paucis contra multos patriae saluti fuerat. Econtra Pompeius apud [[Proelium Pharsalicum|Pharsalum]] a minoribus copiis victus erat. Maxime indignabatur quod contra opinionem suam proelium commisisset quia pravis consiliis senatorum circum se obstrepentium diutius resistere noluisset. Quod indignum vero imperatore arbitrabatur.

In summa haec biographia mediam viam inter laudationem et vituperationem tenere videtur. At cum aliis fontibus comparatus Plutarchus minuisse reperitur participationem herois sui in Syllae [[Tyrannis|tyrannide]] caedibusque&lt;ref&gt;Vide Valerius Maximus VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Merita eius in bello contra Sertorium ampliasse videtur et partes [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Metelli Pii]] neglexisse&lt;ref&gt;Quod apparebit si ipsius Plutarchi ''Vitam Sertorii'' conferes.&lt;/ref&gt;. In primo consulatu inimicitiam et rivalitatem cum collega [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Crasso]] magna ex parte tacuit, certe pericula rx ea nata neglexit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.121 et ipse Plutarchus in ''Vita Marci Crassi''.&lt;/ref&gt;. Fortasse etiam vim ad [[Lex Gabinia|legem Gabiniam de imperio extraordinario]] ferendam adhibitam celavit&lt;ref&gt;B.X. de Wet (1981)&lt;/ref&gt;. In summa Pompeium usque ad tertium triumphum omissis fontibus detrectantibus laudare voluit (siquidem res in Creta gestas contra [[Quintus Caecilius Metellus Creticus|Metellum Creticum]] excipias quas vehementer vituperavit&lt;ref&gt;Cap.29. De Wet (1981) p.126.&lt;/ref&gt;)  ut mutationem evidentiorem faceret.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Editiones ==
*[[Collection des Universités de France]]:  Plutarque. ''Vies, tome VIII, Sertorius, Eumène. Agésilas, Pompée.'' Texte établi et traduit par R. Flacelière et E. Chambry, Les Belles Lettres, 1973 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1974_num_43_1_1758_t1_0461_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1976_num_89_424_4093_t1_0172_0000_1 Altera recensio critica]

== Plura legere si cupis ==
*B.X. de Wet, &quot;[https://www.jstor.org/stable/24591666 Aspects of Plutarch's portrayal of Pompey]&quot;, ''Acta Classica'', 1981: 119-132

== Nexus externi ==
*[https://el.wikisource.org/wiki/%CE%92%CE%AF%CE%BF%CE%B9_%CE%A0%CE%B1%CF%81%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BB%CE%BF%CE%B9/%CE%A0%CE%BF%CE%BC%CF%80%CE%AE%CE%B9%CE%BF%CF%82 Textus apud Vicifontem] 
*[https://www.textmanuscripts.com/tm-assets/tm-descriptions/new%20letterhead/TM%20214%20Plutarch%20Life%20of%20Pompey-%20new%20letterhead.pdf De vetere manuscripto Latinae versionis]
[[Categoria:Vitae parallelae]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus]]
{{Nexus desiderati}}</text>
      <sha1>6sk7mafdcf2zl698onuld2cl98hcrj3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Formula:Index arborescens/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>329398</id>
    <revision>
      <id>3996510</id>
      <parentid>3996332</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T02:55:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ulteriora si cupis */</comment>
      <origin>3996510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3526" sha1="h8abm83jsa6zakddo5aknxkmlfl1alb" xml:space="preserve">{{Subpagina documentationis|proprietas=distributa}}

Formulae {{Fn|Index arborescens}} et {{Fn|Index arborescens dissaeptus}} adhibentur ad arbores notionum ostendendas.

== De usu ==

=== {{[[Formula:Index arborescens|Index arborescens]]}} ===
{{Formula numquam substituenda|...|propositum={{#ifeq:{{BASEPAGENAME}}|Index arborescens|usus|exhibitio}}}}
{{Hic TemplateStyles adhibentur|Formula:Index arborescens/styles.css|propositum={{#ifeq:{{BASEPAGENAME}}|Index arborescens|usus|exhibitio}}}}
{{Metaformula quoque|propositum={{#ifeq:{{BASEPAGENAME}}|Index arborescens|usus|exhibitio}}}}

'''Vicitextus:'''

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;{{Index arborescens|
* Gallia
** Est omnis
*** Divisa
**** In partes
***** Tres
****** Quarum unam
******* Incolunt Belgae
}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{Index arborescens|
* Gallia
** Est omnis
*** Divisa
**** In partes
***** Tres
****** Quarum unam
******* Incolunt Belgae
}}

{{Ast}}

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;{{Index arborescens|
* Gallia
** Est omnis
*** Divisa
**** In partes
* Tres
** Quarum unam
*** Incolunt Belgae
}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{Index arborescens|
* Gallia
** Est omnis
*** Divisa
**** In partes
* Tres
** Quarum unam
*** Incolunt Belgae
}}

{{Ast}}

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;{{Index arborescens|
* Gallia
** Est omnis
*** Divisa
** In partes
** Tres
* Quarum unam
** Incolunt Belgae
}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{Index arborescens|
* Gallia
** Est omnis
*** Divisa
** In partes
** Tres
* Quarum unam
** Incolunt Belgae
}}

{{vsep}}

=== {{[[Formula:Index arborescens dissaeptus|Index arborescens dissaeptus]]}} ===
{{Formula substituibilis|...|propositum={{#ifeq:{{BASEPAGENAME}}|Index arborescens|exhibitio|usus}}}}
{{Lua|Params|propositum={{#ifeq:{{BASEPAGENAME}}|Index arborescens|exhibitio|usus}}}}

'''Vicitextus:'''

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;{{Index arborescens dissaeptus
	| Gallia
	| * Est omnis
	| ** Divisa
	| *** In partes
	| **** Tres
	| ***** Quarum unam
	| ****** Incolunt Belgae
}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{Index arborescens dissaeptus
	| Gallia
	| * Est omnis
	| ** Divisa
	| *** In partes
	| **** Tres
	| ***** Quarum unam
	| ****** Incolunt Belgae
}}

{{Ast}}

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;{{Index arborescens dissaeptus
	| Gallia
	| * Est omnis
	| ** Divisa
	| *** In partes
	| Tres
	| * Quarum unam
	| ** Incolunt Belgae
}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{Index arborescens dissaeptus
	| Gallia
	| * Est omnis
	| ** Divisa
	| *** In partes
	| Tres
	| * Quarum unam
	| ** Incolunt Belgae
}}

{{Ast}}

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;{{Index arborescens dissaeptus
	| Gallia
	| * Est omnis
	| ** Divisa
	| * In partes
	| * Tres
	| Quarum unam
	| * Incolunt Belgae
}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{Index arborescens dissaeptus
	| Gallia
	| * Est omnis
	| ** Divisa
	| * In partes
	| * Tres
	| Quarum unam
	| * Incolunt Belgae
}}

== Ulteriora si cupis ==
* [[:Categoria:Formulae typographicae]]
* {{Fn|Index ramiformis}} et {{Fn|Index ramiformis dissaeptus}}
* {{Fn|Capsa linguae}}
* {{Fn|Series versibus punctatis dissaepta}}
* {{Fn|Indentatio plana}}

&lt;includeonly&gt;{{in harenario aut alibi|1=|2=
&lt;!-- Categorias sub hac linea adde --&gt;
[[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae quae seorsos versus creant|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae quae arbores creant|{{PAGENAME}}]]
{{#ifeq:{{BASEPAGENAME}}|Index arborescens||
[[Categoria:Formulae variadicae|{{PAGENAME}}]]
}}
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>h8abm83jsa6zakddo5aknxkmlfl1alb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoria:Episcopi Vapincenses</title>
    <ns>14</ns>
    <id>329468</id>
    <revision>
      <id>3996357</id>
      <parentid>3995219</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T14:33:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>nomen hodiernum dioecesis</comment>
      <origin>3996357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="234" sha1="88oday6a1fqsm3kwc7pvjgsiq46q0g1" xml:space="preserve">{{CommuniaCat|Bishops of the Roman Catholic Diocese of Gap|episcopos Vapincenses}}
{{Homines hac in categoria secundum annum ultimum vitae}}

[[Categoria:Episcopi Franciae|Vapincenses]]
[[Categoria:Dioecesis Vapincensis-Ebrodunensis]]</text>
      <sha1>88oday6a1fqsm3kwc7pvjgsiq46q0g1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Noë Schnapp</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329565</id>
    <revision>
      <id>3996348</id>
      <parentid>3996251</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:51:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IacobusAmor</username>
        <id>1163</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3996348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1114" sha1="bz2q7vb8f1q7d68trmncrk0o8ylhsmq" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Noah Schnapp by Gage Skidmore.jpg|thumb|left|Noë Schnapp anno 2017.]]

{{res|Noë Cameronus Schnapp}} (vulgo ''Noah''; natus ''Noe Cameron Schnapp'' [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] die [[3 Octobris]] [[2004]]) est [[actrix]] [[CFA|Americana]]. Praecipue notus est propter partes Gulielmi (Will) Byers in serie televisifica ''[[Stranger Things]]'' actas. Alumna [[Universitas Pennsylvaniensis|Universitatis Pennsylvaniensis]] est. Sicut persona eius Will, [[homosexualitas|homosexualis]] est. Oriundus est ex [[Iudaei]]s [[Marocum|Maroccanis]] et [[sionismus|sionismum]] defendit.

== Pelliculae selectae ==
* [[2015]]: ''The Peanuts Movie''
* [[2016]]-[[2026]]: ''Stranger Things''

== Nexus interni ==
* [[Finnus Wolfhard]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Noah Schnapp}}
* {{IMDb|6907855}}

{{bio-stipula}}

{{Anni vitae|2004||Schnapp, Noë Cameronus}}
[[Categoria:Actores Canadae]]
[[Categoria:Actores televisifici Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Alumni Universitatis Pennsylvaniensis]]
[[Categoria:Homosexualitas]]
[[Categoria:Iudaei]]
[[Categoria:Sionistae]]</text>
      <sha1>bz2q7vb8f1q7d68trmncrk0o8ylhsmq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996349</id>
      <parentid>3996348</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:52:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IacobusAmor</username>
        <id>1163</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3996349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1100" sha1="f0vfqsugqgvk94kvgn9xmiffyiatlg7" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Noah Schnapp by Gage Skidmore.jpg|thumb|left|Noë Schnapp anno 2017.]]

{{res|Noë Cameronus Schnapp}} (natus ''Noah Cameron Schnapp'' [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] die [[3 Octobris]] [[2004]]) est [[actror]] [[CFA|Americanus]]. Praecipue notus est propter partes Gulielmi (Will) Byers in serie televisifica ''[[Stranger Things]]'' actas. Alumna [[Universitas Pennsylvaniensis|Universitatis Pennsylvaniensis]] est. Sicut persona eius Will, [[homosexualitas|homosexualis]] est. Oriundus est ex [[Iudaei]]s [[Marocum|Maroccanis]] et [[sionismus|sionismum]] defendit.

== Pelliculae selectae ==
* [[2015]]: ''The Peanuts Movie''
* [[2016]]-[[2026]]: ''Stranger Things''

== Nexus interni ==
* [[Finnus Wolfhard]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Noah Schnapp}}
* {{IMDb|6907855}}

{{bio-stipula}}

{{Anni vitae|2004||Schnapp, Noë Cameronus}}
[[Categoria:Actores Canadae]]
[[Categoria:Actores televisifici Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Alumni Universitatis Pennsylvaniensis]]
[[Categoria:Homosexualitas]]
[[Categoria:Iudaei]]
[[Categoria:Sionistae]]</text>
      <sha1>f0vfqsugqgvk94kvgn9xmiffyiatlg7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996350</id>
      <parentid>3996349</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:53:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IacobusAmor</username>
        <id>1163</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3996350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1099" sha1="52teqldstqzep8oqtdvu22t88naby19" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Noah Schnapp by Gage Skidmore.jpg|thumb|left|Noë Schnapp anno 2017.]]

{{res|Noë Cameronus Schnapp}} (natus ''Noah Cameron Schnapp'' [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] die [[3 Octobris]] [[2004]]) est [[actor]] [[CFA|Americanus]]. Praecipue notus est propter partes Gulielmi (Will) Byers in serie televisifica ''[[Stranger Things]]'' actas. Alumna [[Universitas Pennsylvaniensis|Universitatis Pennsylvaniensis]] est. Sicut persona eius Will, [[homosexualitas|homosexualis]] est. Oriundus est ex [[Iudaei]]s [[Marocum|Maroccanis]] et [[sionismus|sionismum]] defendit.

== Pelliculae selectae ==
* [[2015]]: ''The Peanuts Movie''
* [[2016]]-[[2026]]: ''Stranger Things''

== Nexus interni ==
* [[Finnus Wolfhard]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Noah Schnapp}}
* {{IMDb|6907855}}

{{bio-stipula}}

{{Anni vitae|2004||Schnapp, Noë Cameronus}}
[[Categoria:Actores Canadae]]
[[Categoria:Actores televisifici Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Alumni Universitatis Pennsylvaniensis]]
[[Categoria:Homosexualitas]]
[[Categoria:Iudaei]]
[[Categoria:Sionistae]]</text>
      <sha1>52teqldstqzep8oqtdvu22t88naby19</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996351</id>
      <parentid>3996350</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:53:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IacobusAmor</username>
        <id>1163</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3996351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1112" sha1="ojwjp5wjstjx9vbtmocfpz3pfr17uzn" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Noah Schnapp by Gage Skidmore.jpg|thumb|upright=0.7|left|Noë Schnapp anno 2017.]]

{{res|Noë Cameronus Schnapp}} (natus ''Noah Cameron Schnapp'' [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] die [[3 Octobris]] [[2004]]) est [[actor]] [[CFA|Americanus]]. Praecipue notus est propter partes Gulielmi (Will) Byers in serie televisifica ''[[Stranger Things]]'' actas. Alumnus [[Universitas Pennsylvaniensis|Universitatis Pennsylvaniensis]] est. Sicut persona eius Will, [[homosexualitas|homosexualis]] est. Oriundus est ex [[Iudaei]]s [[Marocum|Maroccanis]] et [[sionismus|sionismum]] defendit.

== Pelliculae selectae ==
* [[2015]]: ''The Peanuts Movie''
* [[2016]]-[[2026]]: ''Stranger Things''

== Nexus interni ==
* [[Finnus Wolfhard]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Noah Schnapp}}
* {{IMDb|6907855}}

{{bio-stipula}}

{{Anni vitae|2004||Schnapp, Noë Cameronus}}
[[Categoria:Actores Canadae]]
[[Categoria:Actores televisifici Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Alumni Universitatis Pennsylvaniensis]]
[[Categoria:Homosexualitas]]
[[Categoria:Iudaei]]
[[Categoria:Sionistae]]</text>
      <sha1>ojwjp5wjstjx9vbtmocfpz3pfr17uzn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Formula:Index ramiformis</title>
    <ns>10</ns>
    <id>329571</id>
    <revision>
      <id>3996483</id>
      <parentid>3996317</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T00:47:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>+‘|style=’</comment>
      <origin>3996483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="260" sha1="r15i96mu37rdmzl3gw8wootntd4uu8w" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{1|}}}|&lt;templatestyles src=&quot;Formula:Index ramiformis/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;index-ramiformis{{#if:{{{style|}}}|&quot; style=&quot;{{Textus planus|{{{style|}}}}}&quot;|&quot;}}&gt;
{{#if:x|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Documentatio}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r15i96mu37rdmzl3gw8wootntd4uu8w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Formula:Index ramiformis/styles.css</title>
    <ns>10</ns>
    <id>329572</id>
    <revision>
      <id>3996342</id>
      <parentid>3996320</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:26:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>+‘overflow: auto hidden’</comment>
      <origin>3996342</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="1191" sha1="j4kbhkqg1r5n72k5umt2yd99bed9s3v" xml:space="preserve">.index-ramiformis {
	overflow: auto hidden;
}

.index-ramiformis ul {
	margin: 0;
	list-style: none;
	position: relative;
	padding: 0 0 0 1.8em;
}

.index-ramiformis ul &gt; li {
	display: flex;
	align-items : center;
	position: relative;
	padding: .2em 0 0 .52345em;
	margin: 0;

}

.index-ramiformis ul &gt; li::before,
.index-ramiformis ul &gt; li::after,
.index-ramiformis ul &gt; li &gt; ul::before {
	content: &quot;&quot;;
	position: absolute;
	display: block;
	box-sizing: content-box;
	top: 0;
}

.index-ramiformis ul &gt; li::before,
.index-ramiformis ul &gt; li::after {
	left: -0.8em;
	width: 1em;
}

.index-ramiformis ul &gt; li &gt; ul::before {
	border-bottom: 1px solid var(--color-base, #202122);
	left: .2em;
	height: 50%;
	width: .8em;
}

.index-ramiformis ul &gt; li::before {
	height: 100%;
	border-left: 1px solid var(--color-base, #202122);

}

.index-ramiformis ul &gt; li:first-of-type::before,
.index-ramiformis ul &gt; li:last-of-type::before {
	height: 50%;
}

.index-ramiformis ul &gt; li:first-of-type::before {
	top: 50%;
}

.index-ramiformis ul &gt; li:only-of-type::before {
	border-left: none;
}

.index-ramiformis ul &gt; li::after {
	height: 50%;
	top: 50%;
	border-top: 1px solid var(--color-base, #202122);
}</text>
      <sha1>j4kbhkqg1r5n72k5umt2yd99bed9s3v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996345</id>
      <parentid>3996342</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:40:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <origin>3996345</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="1319" sha1="rwrlcttuwz3adlpvxppl6kcf2l808f7" xml:space="preserve">.index-ramiformis {
	overflow: auto hidden;
}

.index-ramiformis ul {
	margin: 0;
	list-style: none;
	position: relative;
	padding: 0 0 0 1.9em;
}

.index-ramiformis ul &gt; li {
	display: flex;
	align-items : center;
	position: relative;
	padding: .2em 0 0 .52345em;
	margin: 0;

}

.index-ramiformis ul &gt; li::before,
.index-ramiformis ul &gt; li::after,
.index-ramiformis ul &gt; li &gt; ul::before {
	content: &quot;&quot;;
	position: absolute;
	display: block;
	box-sizing: content-box;
	top: 0;
}

.index-ramiformis ul &gt; li::before,
.index-ramiformis ul &gt; li::after {
	left: -0.8em;
	width: 1em;
}

.index-ramiformis ul &gt; li &gt; ul::before {
	border-bottom: 1px solid var(--color-base, #202122);
	left: .3em;
	height: 50%;
	width: .8em;
}

.index-ramiformis ul &gt; li::before {
	height: 100%;
	border-left: 1px solid var(--color-base, #202122);

}

.index-ramiformis ul &gt; li:first-of-type::before,
.index-ramiformis ul &gt; li:last-of-type::before {
	height: 50%;
}

.index-ramiformis ul &gt; li:first-of-type::before {
	top: 50%;
}

.index-ramiformis ul &gt; li:only-of-type::before {
	border-left: none;
}

.index-ramiformis ul &gt; li::after {
	height: 50%;
	top: 50%;
	border-top: 1px solid var(--color-base, #202122);
}

.index-ramiformis ul &gt; li:only-of-type {
	left: -1em;
}


.index-ramiformis ul &gt; li:only-of-type::after {
	border-top: none;
}</text>
      <sha1>rwrlcttuwz3adlpvxppl6kcf2l808f7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996379</id>
      <parentid>3996345</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T16:02:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Minuta</comment>
      <origin>3996379</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="1314" sha1="fcn3ph3r8792gws6giexi922pan8n82" xml:space="preserve">.index-ramiformis {
	overflow: auto hidden;
}

.index-ramiformis ul {
	margin: 0;
	list-style: none;
	position: relative;
	padding: 0 0 0 1.9em;
}

.index-ramiformis ul &gt; li {
	display: flex;
	align-items : center;
	position: relative;
	padding: 0 0 0 .52345em;
	margin: 0;
}

.index-ramiformis ul &gt; li:only-of-type {
	left: -1em;
}

.index-ramiformis ul &gt; li::before,
.index-ramiformis ul &gt; li::after,
.index-ramiformis ul &gt; li &gt; ul::before {
	content: &quot;&quot;;
	position: absolute;
	display: block;
	box-sizing: content-box;
	top: 0;
}

.index-ramiformis ul &gt; li::before,
.index-ramiformis ul &gt; li::after {
	left: -0.8em;
	width: 1em;
}

.index-ramiformis ul &gt; li &gt; ul::before {
	border-bottom: 1px solid var(--color-base, #202122);
	left: .3em;
	height: 50%;
	width: .8em;
}

.index-ramiformis ul &gt; li::before {
	height: 100%;
	border-left: 1px solid var(--color-base, #202122);

}

.index-ramiformis ul &gt; li:first-of-type::before,
.index-ramiformis ul &gt; li:last-of-type::before {
	height: 50%;
}

.index-ramiformis ul &gt; li:first-of-type::before {
	top: 50%;
}

.index-ramiformis ul &gt; li:only-of-type::before {
	border-left: none;
}

.index-ramiformis ul &gt; li::after {
	height: 50%;
	top: 50%;
	border-top: 1px solid var(--color-base, #202122);
}

.index-ramiformis ul &gt; li:only-of-type::after {
	border-top: none;
}</text>
      <sha1>fcn3ph3r8792gws6giexi922pan8n82</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996498</id>
      <parentid>3996379</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T01:44:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>De latitudinibus</comment>
      <origin>3996498</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="1362" sha1="036ngxetxqukbscucaxh1x0ti6izipq" xml:space="preserve">.index-ramiformis {
	overflow: auto hidden;
}

.index-ramiformis ul {
	margin: 0;
	list-style: none;
	position: relative;
	padding: 0 0 0 1.9em;
}

.index-ramiformis ul &gt; li {
	display: flex;
	align-items : center;
	position: relative;
	padding: 0 0 0 .52345em;
	margin: 0;
}

.index-ramiformis ul &gt; li &gt; * {
	flex: none;
}

.index-ramiformis ul &gt; li:only-of-type {
	left: -1em;
}

.index-ramiformis ul &gt; li::before,
.index-ramiformis ul &gt; li::after,
.index-ramiformis ul &gt; li &gt; ul::before {
	content: &quot;&quot;;
	position: absolute;
	display: block;
	box-sizing: content-box;
	top: 0;
}

.index-ramiformis ul &gt; li::before,
.index-ramiformis ul &gt; li::after {
	left: -0.8em;
	width: 1em;
}

.index-ramiformis ul &gt; li &gt; ul::before {
	border-bottom: 1px solid var(--color-base, #202122);
	left: .3em;
	height: 50%;
	width: .8em;
}

.index-ramiformis ul &gt; li::before {
	height: 100%;
	border-left: 1px solid var(--color-base, #202122);

}

.index-ramiformis ul &gt; li:first-of-type::before,
.index-ramiformis ul &gt; li:last-of-type::before {
	height: 50%;
}

.index-ramiformis ul &gt; li:first-of-type::before {
	top: 50%;
}

.index-ramiformis ul &gt; li:only-of-type::before {
	border-left: none;
}

.index-ramiformis ul &gt; li::after {
	height: 50%;
	top: 50%;
	border-top: 1px solid var(--color-base, #202122);
}

.index-ramiformis ul &gt; li:only-of-type::after {
	border-top: none;
}</text>
      <sha1>036ngxetxqukbscucaxh1x0ti6izipq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996509</id>
      <parentid>3996498</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T02:54:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <origin>3996509</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="1500" sha1="bj04yi0nmu7nngl341knnvuehn19m79" xml:space="preserve">div.index-ramiformis {
	overflow: auto hidden;
}

div.index-ramiformis ul {
	margin: 0;
	list-style: none;
	position: relative;
	padding: 0 0 0 1.9em;
}

div.index-ramiformis ul &gt; li {
	display: flex;
	align-items : center;
	position: relative;
	padding: 0 0 0 .52345em;
	margin: 0;
	text-align: center;
}

div.index-ramiformis ul &gt; li &gt; * {
	flex: none;
}

div.index-ramiformis ul &gt; li:only-of-type {
	left: -1em;
}

div.index-ramiformis &gt; ul &gt; li:only-of-type {
	left: -1.9em;
}

div.index-ramiformis ul &gt; li::before,
div.index-ramiformis ul &gt; li::after,
div.index-ramiformis ul &gt; li &gt; ul::before {
	content: &quot;&quot;;
	position: absolute;
	display: block;
	box-sizing: content-box;
	top: 0;
}

div.index-ramiformis ul &gt; li::before,
div.index-ramiformis ul &gt; li::after {
	left: -0.8em;
	width: 1em;
}

div.index-ramiformis ul &gt; li &gt; ul::before {
	border-bottom: 1px solid var(--color-base, #202122);
	left: .3em;
	height: 50%;
	width: .8em;
}

div.index-ramiformis ul &gt; li::before {
	height: 100%;
	border-left: 1px solid var(--color-base, #202122);
}

div.index-ramiformis ul &gt; li:first-of-type::before,
div.index-ramiformis ul &gt; li:last-of-type::before {
	height: 50%;
}

div.index-ramiformis ul &gt; li:first-of-type::before {
	top: 50%;
}

div.index-ramiformis ul &gt; li:only-of-type::before {
	border-left: none;
}

div.index-ramiformis ul &gt; li::after {
	height: 50%;
	top: 50%;
	border-top: 1px solid var(--color-base, #202122);
}

div.index-ramiformis ul &gt; li:only-of-type::after {
	border-top: none;
}</text>
      <sha1>bj04yi0nmu7nngl341knnvuehn19m79</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Formula:Index ramiformis/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>329573</id>
    <revision>
      <id>3996496</id>
      <parentid>3996334</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T01:22:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>/* De usu */ +Exemplum</comment>
      <origin>3996496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4374" sha1="2wzfumw1h2x2ce5emhuc8ndfkx2zmhd" xml:space="preserve">{{Subpagina documentationis}}
{{Formula numquam substituenda|...}}
{{Hic TemplateStyles adhibentur|Formula:Index ramiformis/styles.css}}

Haec formula adhibetur ad cladogrammata creanda. Simplicior est usu quam formula {{Fn|Cladus}}.

== De usu ==
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;{{Index ramiformis|
* Gallia
** Est omnis
*** Divisa
** In partes
** Tres
* Quarum unam
** Incolunt Belgae
}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{Index ramiformis|
* Gallia
** Est omnis
*** Divisa
** In partes
** Tres
* Quarum unam
** Incolunt Belgae
}}

{{Ast}}

'''Vicitextus:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;{{Index ramiformis|
* [[Scutigeromorpha]]
* [[Pleurostigmophora]]
** [[Lithobiomorpha]]
** [[Phylactometria]]
*** [[Craterostigmomorpha]]
*** [[Epimorpha]]
**** [[Scolopendromorpha]]
**** [[Geophilomorpha]]
}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{Index ramiformis|
* [[Scutigeromorpha]]
* [[Pleurostigmophora]]
** [[Lithobiomorpha]]
** [[Phylactometria]]
*** [[Craterostigmomorpha]]
*** [[Epimorpha]]
**** [[Scolopendromorpha]]
**** [[Geophilomorpha]]
}}

{{Ast}}

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;{{Index ramiformis|style=font-size: .75em; line-height: 2em;|
* {{fragm|'''[[Homo]] (2.85)'''}}
** {{fragm|''[[Homo habilis]]'' (†1.7 Mya)}}
** {{fragm|'''''Homo erectus'' s.l. (2.3)'''}}
*** (2.1)
**** {{fragm|''{{subst:pcc|Homo gautengensis|H. gautengensis|en|qid=Q1144670}}'' (†1.9)}}
**** {{fragm|{{subst:pcc|Homininae Dmanisenses||en|qid=Q218815}} (†1.8)}}
*** '''(2.0)'''
**** {{fragm|{{subst:pcc|Puer Turkanensis||en|qid=Q1418632}} (†1.7)}}
**** '''(1.8)'''
***** {{fragm|{{subst:pcc|Vir Olduvaiensis||en|qid=Q3880129}} (†1.5)}}
***** '''(1.6)'''
****** {{fragm|{{subst:pcc|Sangiran||en|qid=Q842328}} (†1.4)}}
****** '''(1.4)'''
******* (1.1)
******** (0.8)
********* {{fragm|{{subst:pcc|Vir Nanchinensis||en|qid=Q977192}} (†0.6)}}
********* {{fragm|{{subst:pcc|Vir Pechinensis||en|qid=Q45931}} (†0.5)}}
******** (0.9)
********* {{fragm|[[Vir Hexianensis]] (†0.5)}}
********* (0.6)
********** {{fragm|{{subst:pcc|Crania Sambungmacanensia||en|qid=Q121775594}} (†0.2)}}
********** {{fragm|''{{subst:pcc|Homo erectus soloensis||en|qid=Q1142896}}'' (†0.1)}}
******* {{fragm|'''''[[Homo heidelbergensis|Homo rhodesiensis/heidelbergensis]]''''' (etiam ''[[Homo sapiens]]'')}}
}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{Index ramiformis|style=font-size: .75em; line-height: 2em;|
* {{fragm|'''[[Homo]] (2.85)'''}}
** {{fragm|''[[Homo habilis]]'' (†1.7 Mya)}}
** {{fragm|'''''Homo erectus'' s.l. (2.3)'''}}
*** (2.1)
**** {{fragm|''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Homo gautengensis|H. gautengensis|en|qid=Q1144670}}'' (†1.9)}}
**** {{fragm|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Homininae Dmanisenses||en|qid=Q218815}} (†1.8)}}
*** '''(2.0)'''
**** {{fragm|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Puer Turkanensis||en|qid=Q1418632}} (†1.7)}}
**** '''(1.8)'''
***** {{fragm|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Vir Olduvaiensis||en|qid=Q3880129}} (†1.5)}}
***** '''(1.6)'''
****** {{fragm|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Sangiran||en|qid=Q842328}} (†1.4)}}
****** '''(1.4)'''
******* (1.1)
******** (0.8)
********* {{fragm|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Vir Nanchinensis||en|qid=Q977192}} (†0.6)}}
********* {{fragm|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Vir Pechinensis||en|qid=Q45931}} (†0.5)}}
******** (0.9)
********* {{fragm|[[Vir Hexianensis]] (†0.5)}}
********* (0.6)
********** {{fragm|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Crania Sambungmacanensia||en|qid=Q121775594}} (†0.2)}}
********** {{fragm|''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Homo erectus soloensis||en|qid=Q1142896}}'' (†0.1)}}
******* {{fragm|'''''[[Homo heidelbergensis|Homo rhodesiensis/heidelbergensis]]''''' (etiam ''[[Homo sapiens]]'')}}
}}

== Ulteriora si cupis ==
* [[:Categoria:Formulae typographicae]]
* {{Fn|Index arborescens}} et {{Fn|Index arborescens dissaeptus}}
* {{Fn|Cladus}}
* {{Fn|Cladogramma}}
* {{Fn|Series versibus punctatis dissaepta}}

&lt;includeonly&gt;{{in harenario aut alibi||
&lt;!-- Categorias sub hac linea adde --&gt;
[[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae quae seorsos versus creant|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae quae arbores creant|{{PAGENAME}}]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>2wzfumw1h2x2ce5emhuc8ndfkx2zmhd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996501</id>
      <parentid>3996496</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T02:32:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>Documentationem redintegravi</comment>
      <origin>3996501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8724" sha1="nu1igefl7lb9l91p3fk9udp2fxd360d" xml:space="preserve">{{Subpagina documentationis|proprietas=distributa}}

Formulae {{Fn|Index ramiformis}} et {{Fn|Index ramiformis dissaeptus}} adhibentur ad cladogrammata creanda. Simpliciores sunt usu quam formula {{Fn|Cladus}}.

== De usu ==

=== {{[[Formula:Index ramiformis|Index ramiformis]]}} ===
{{Formula numquam substituenda|...|propositum={{#ifeq:{{BASEPAGENAME}}|Index ramiformis|usus|exhibitio}}}}
{{Hic TemplateStyles adhibentur|Formula:Index ramiformis/styles.css|propositum={{#ifeq:{{BASEPAGENAME}}|Index ramiformis|usus|exhibitio}}}}
{{Metaformula quoque|propositum={{#ifeq:{{BASEPAGENAME}}|Index ramiformis|usus|exhibitio}}}}

'''Vicitextus:'''

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;{{Index ramiformis|
* Gallia
** Est omnis
*** Divisa
** In partes
** Tres
* Quarum unam
** Incolunt Belgae
}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{Index ramiformis|
* Gallia
** Est omnis
*** Divisa
** In partes
** Tres
* Quarum unam
** Incolunt Belgae
}}

{{Ast}}

'''Vicitextus:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;{{Index ramiformis|
* [[Scutigeromorpha]]
* [[Pleurostigmophora]]
** [[Lithobiomorpha]]
** [[Phylactometria]]
*** [[Craterostigmomorpha]]
*** [[Epimorpha]]
**** [[Scolopendromorpha]]
**** [[Geophilomorpha]]
}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{Index ramiformis|
* [[Scutigeromorpha]]
* [[Pleurostigmophora]]
** [[Lithobiomorpha]]
** [[Phylactometria]]
*** [[Craterostigmomorpha]]
*** [[Epimorpha]]
**** [[Scolopendromorpha]]
**** [[Geophilomorpha]]
}}

{{Ast}}

'''Vicitextus:'''

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;{{Index ramiformis|style=font-size: .75em; line-height: 2em;|
* {{fragm|'''[[Homo]] (2.85)'''}}
** {{fragm|''[[Homo habilis]]'' (†1.7 Mya)}}
** {{fragm|'''''Homo erectus'' s.l. (2.3)'''}}
*** (2.1)
**** {{fragm|''{{subst:pcc|Homo gautengensis|H. gautengensis|en|qid=Q1144670}}'' (†1.9)}}
**** {{fragm|{{subst:pcc|Homininae Dmanisenses||en|qid=Q218815}} (†1.8)}}
*** '''(2.0)'''
**** {{fragm|{{subst:pcc|Puer Turkanensis||en|qid=Q1418632}} (†1.7)}}
**** '''(1.8)'''
***** {{fragm|{{subst:pcc|Vir Olduvaiensis||en|qid=Q3880129}} (†1.5)}}
***** '''(1.6)'''
****** {{fragm|{{subst:pcc|Sangiran||en|qid=Q842328}} (†1.4)}}
****** '''(1.4)'''
******* (1.1)
******** (0.8)
********* {{fragm|{{subst:pcc|Vir Nanchinensis||en|qid=Q977192}} (†0.6)}}
********* {{fragm|{{subst:pcc|Vir Pechinensis||en|qid=Q45931}} (†0.5)}}
******** (0.9)
********* {{fragm|[[Vir Hexianensis]] (†0.5)}}
********* (0.6)
********** {{fragm|{{subst:pcc|Crania Sambungmacanensia||en|qid=Q121775594}} (†0.2)}}
********** {{fragm|''{{subst:pcc|Homo erectus soloensis||en|qid=Q1142896}}'' (†0.1)}}
******* {{fragm|'''''[[Homo heidelbergensis|Homo rhodesiensis/heidelbergensis]]''''' (etiam ''[[Homo sapiens]]'')}}
}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{Index ramiformis|style=font-size: .75em; line-height: 2em;|
* {{fragm|'''[[Homo]] (2.85)'''}}
** {{fragm|''[[Homo habilis]]'' (†1.7 Mya)}}
** {{fragm|'''''Homo erectus'' s.l. (2.3)'''}}
*** (2.1)
**** {{fragm|''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Homo gautengensis|H. gautengensis|en|qid=Q1144670}}'' (†1.9)}}
**** {{fragm|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Homininae Dmanisenses||en|qid=Q218815}} (†1.8)}}
*** '''(2.0)'''
**** {{fragm|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Puer Turkanensis||en|qid=Q1418632}} (†1.7)}}
**** '''(1.8)'''
***** {{fragm|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Vir Olduvaiensis||en|qid=Q3880129}} (†1.5)}}
***** '''(1.6)'''
****** {{fragm|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Sangiran||en|qid=Q842328}} (†1.4)}}
****** '''(1.4)'''
******* (1.1)
******** (0.8)
********* {{fragm|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Vir Nanchinensis||en|qid=Q977192}} (†0.6)}}
********* {{fragm|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Vir Pechinensis||en|qid=Q45931}} (†0.5)}}
******** (0.9)
********* {{fragm|[[Vir Hexianensis]] (†0.5)}}
********* (0.6)
********** {{fragm|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Crania Sambungmacanensia||en|qid=Q121775594}} (†0.2)}}
********** {{fragm|''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Homo erectus soloensis||en|qid=Q1142896}}'' (†0.1)}}
******* {{fragm|'''''[[Homo heidelbergensis|Homo rhodesiensis/heidelbergensis]]''''' (etiam ''[[Homo sapiens]]'')}}
}}

=== {{[[Formula:Index ramiformis dissaeptus|Index ramiformis dissaeptus]]}} ===
{{Formula substituibilis|...|propositum={{#ifeq:{{BASEPAGENAME}}|Index ramiformis|exhibitio|usus}}}}
{{Lua|Params|propositum={{#ifeq:{{BASEPAGENAME}}|Index ramiformis|exhibitio|usus}}}}

'''Vicitextus:'''

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;{{Index ramiformis dissaeptus
	| Gallia
	| * Est omnis
	| ** Divisa
	| * In partes
	| * Tres
	| Quarum unam
	| * Incolunt Belgae
}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{Index ramiformis dissaeptus
	| Gallia
	| * Est omnis
	| ** Divisa
	| * In partes
	| * Tres
	| Quarum unam
	| * Incolunt Belgae
}}

{{Ast}}

'''Vicitextus:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;{{Index ramiformis dissaeptus
	| [[Scutigeromorpha]]
	| [[Pleurostigmophora]]
	| * [[Lithobiomorpha]]
	| * [[Phylactometria]]
	| ** [[Craterostigmomorpha]]
	| ** [[Epimorpha]]
	| *** [[Scolopendromorpha]]
	| *** [[Geophilomorpha]]
}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{Index ramiformis dissaeptus
	| [[Scutigeromorpha]]
	| [[Pleurostigmophora]]
	| * [[Lithobiomorpha]]
	| * [[Phylactometria]]
	| ** [[Craterostigmomorpha]]
	| ** [[Epimorpha]]
	| *** [[Scolopendromorpha]]
	| *** [[Geophilomorpha]]
}}

{{Ast}}

'''Vicitextus:'''

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;{{Index ramiformis dissaeptus|style=font-size: .75em; line-height: 2em;|
	| '''[[Homo]] (2.85)'''
	| * ''[[Homo habilis]]'' (†1.7 Mya)
	| * '''''Homo erectus'' s.l. (2.3)'''
	| ** (2.1)
	| *** ''{{subst:pcc|Homo gautengensis|H. gautengensis|en|qid=Q1144670}}'' (†1.9)
	| *** {{subst:pcc|Homininae Dmanisenses||en|qid=Q218815}} (†1.8)
	| ** '''(2.0)'''
	| *** {{subst:pcc|Puer Turkanensis||en|qid=Q1418632}} (†1.7)
	| *** '''(1.8)'''
	| **** {{subst:pcc|Vir Olduvaiensis||en|qid=Q3880129}} (†1.5)
	| **** '''(1.6)'''
	| ***** {{subst:pcc|Sangiran||en|qid=Q842328}} (†1.4)
	| ***** '''(1.4)'''
	| ****** (1.1)
	| ******* (0.8)
	| ******** {{subst:pcc|Vir Nanchinensis||en|qid=Q977192}} (†0.6)
	| ******** {{subst:pcc|Vir Pechinensis||en|qid=Q45931}} (†0.5)
	| ******* (0.9)
	| ******** [[Vir Hexianensis]] (†0.5)
	| ******** (0.6)
	| ********* {{subst:pcc|Crania Sambungmacanensia||en|qid=Q121775594}} (†0.2)
	| ********* ''{{subst:pcc|Homo erectus soloensis||en|qid=Q1142896}}'' (†0.1)
	| ****** '''''[[Homo heidelbergensis|Homo rhodesiensis/heidelbergensis]]''''' (etiam ''[[Homo sapiens]]'')
}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{Index ramiformis dissaeptus|style=font-size: .75em; line-height: 2em;|
	| '''[[Homo]] (2.85)'''
	| * ''[[Homo habilis]]'' (†1.7 Mya)
	| * '''''Homo erectus'' s.l. (2.3)'''
	| ** (2.1)
	| *** ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Homo gautengensis|H. gautengensis|en|qid=Q1144670}}'' (†1.9)
	| *** {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Homininae Dmanisenses||en|qid=Q218815}} (†1.8)
	| ** '''(2.0)'''
	| *** {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Puer Turkanensis||en|qid=Q1418632}} (†1.7)
	| *** '''(1.8)'''
	| **** {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Vir Olduvaiensis||en|qid=Q3880129}} (†1.5)
	| **** '''(1.6)'''
	| ***** {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Sangiran||en|qid=Q842328}} (†1.4)
	| ***** '''(1.4)'''
	| ****** (1.1)
	| ******* (0.8)
	| ******** {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Vir Nanchinensis||en|qid=Q977192}} (†0.6)
	| ******** {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Vir Pechinensis||en|qid=Q45931}} (†0.5)
	| ******* (0.9)
	| ******** [[Vir Hexianensis]] (†0.5)
	| ******** (0.6)
	| ********* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Crania Sambungmacanensia||en|qid=Q121775594}} (†0.2)
	| ********* ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Homo erectus soloensis||en|qid=Q1142896}}'' (†0.1)
	| ****** '''''[[Homo heidelbergensis|Homo rhodesiensis/heidelbergensis]]''''' (etiam ''[[Homo sapiens]]'')
}}

== Ulteriora si cupis ==
* [[:Categoria:Formulae typographicae]]
* {{Fn|Index arborescens}} et {{Fn|Index arborescens dissaeptus}}
* {{Fn|Cladus}}
* {{Fn|Cladogramma}}
* {{Fn|Series versibus punctatis dissaepta}}

&lt;includeonly&gt;{{in harenario aut alibi||
&lt;!-- Categorias sub hac linea adde --&gt;
[[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae quae seorsos versus creant|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae quae arbores creant|{{PAGENAME}}]]
{{#ifeq:{{BASEPAGENAME}}|Index ramiformis||
[[Categoria:Formulae variadicae|{{PAGENAME}}]]
}}
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>nu1igefl7lb9l91p3fk9udp2fxd360d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dioecesis Vapincensis-Ebrodunensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329576</id>
    <revision>
      <id>3996353</id>
      <timestamp>2026-10-23T13:16:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>creatio e francica documentatione</comment>
      <origin>3996353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2253" sha1="4cqf75asyf8yb4z6mw2gdxb2y9at1is" xml:space="preserve">{{Capsa subdivisionis Vicidatorum}} 
{{res|Dioecesis Vapincensis-Ebrodunensis}} ([[Francogallice]] {{barbarice|lingua=fr|Diocèse de Gap-Embrun}}) est [[dioecesis]] [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]] [[Ecclesia Latina|Latinae]] in [[Francia]] sita, cuius sedes [[Vapincum|Vapinci]] est. Dioecesis '''Vapincensis''', [[Saeculum 5|V saeculo]] condita,&lt;ref&gt;{{opus|url=https://www.diocesedegap.fr/diocese-de-gap-embrun/histoire/|titulus=Histoire: Le diocèse de Gap des origines à 1801|domus editoria=diocesedegap.fr}} {{ling|Francogallice}}&lt;/ref&gt; anno [[1801]] suppressa est. Restituta ab anno [[1822]], cum territorio [[Alpes superiores| praefecturae Alpium superiorum]] congruit et ab anno [[2002]] suffraganea [[Archidioecesis Massiliensis]] est.

Anno [[2008]], Dioecesis accepit titulum '''[[Archidioecesis Ebredunensis|Ebrodunensis]]''', unde Dioecesis ''Vapincensis-Ebrodunensis'' ab anno [[2022]] nominatur.

== Ecclesiae cathedrales ==
[[Fasciculus:Gap-photo048.jpg|thumb|upright=0.7|left|Ecclesia cathedralis [[Maria (mater Iesu)|Nostrae Dominae]] atque [[Sanctus Arnulphus|Sancto Arnulpho]] dicata.]]
[[Ecclesia cathedralis]] Nostrae Dominae et Sancto Arnulpho dicata, [[Vapincum|Vapinci]] sita est.

Titulum historicum ''cathedralem'' [[Ecclesia cathedralis Ebredunensis|Ecclesia cathedralis Nostrae Dominae dicatae]], in civitate [[Ebredunum|Ebreduni]] sita, adhuc fert.&lt;ref&gt;{{opus|url=https://www.diocesedegap.fr/paroisse/embrunais-savinois/retours-en-images-embrun/18008-premiere-messe-du-pere-joseph-le-29-juin-2026-a-la-cathedrale-dembrun/|titulus=Première messe du Père Joseph le 29 juin 2026 à la Cathédrale d’Embrun|domus editoria=diocesedegap.fr}} {{Ling|Francogallice}}&lt;/ref&gt;
[[Fasciculus:Haut ND embrun.jpg|thumb|upright|Ecclesia cathedralis Ebredunensis Nostrae Dominae dicatae]]

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
* {{Opus|url=https://www.diocesedegap.fr/|titulus=Situs officialis}} {{ling|Francogallice}}
{{CommuniaCat|Roman Catholic Diocese of Gap|Dioecesem Vapincensem-Ebrodunensem}}
{{Fontes geographici}}
* {{CathHierDiocese|gapf|Dioecesis Vapincensis-Ebrodunensis}}

{{RC-stipula}}

{{Dioeceses archidioeceses catholicae Franciae}}
[[Categoria:Dioecesis Vapincensis-Ebrodunensis]]</text>
      <sha1>4cqf75asyf8yb4z6mw2gdxb2y9at1is</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Disputatio:Dioecesis Vapincensis-Ebrodunensis</title>
    <ns>1</ns>
    <id>329577</id>
    <revision>
      <id>3996354</id>
      <timestamp>2026-10-23T13:17:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>attributio</comment>
      <origin>3996354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="ba67y9dv4ausdrnm3zhf2el7fwmtne7" xml:space="preserve">{{attributio|fr|Diocèse de Gap-Embrun|239269108}}</text>
      <sha1>ba67y9dv4ausdrnm3zhf2el7fwmtne7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoria:Dioecesis Vapincensis-Ebrodunensis</title>
    <ns>14</ns>
    <id>329578</id>
    <revision>
      <id>3996358</id>
      <timestamp>2026-10-23T14:39:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>creatio</comment>
      <origin>3996358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="177" sha1="dyart9oh2xr9mgib0uy647wh944gzc0" xml:space="preserve">[[Categoria:Alpes superiores]]
[[Categoria:Ebredunum]]
[[Categoria:Dioeceses Ecclesiae Catholicae in Francia|Vapincensis Ebrodunensis]]
[[Categoria:Archidioecesis Massiliensis]]</text>
      <sha1>dyart9oh2xr9mgib0uy647wh944gzc0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Domnus Julianus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329579</id>
    <revision>
      <id>3996362</id>
      <timestamp>2026-10-23T15:03:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>creatio e francica documentatione</comment>
      <origin>3996362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="884" sha1="af6ucdzr8xy7c9k85wpby6ux0kx6ayw" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Domjulien, Église Saint-Julien 1.jpg|thumb|upright=0.8|left|Domnus Julianus: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Iulianus|Sancto Iuliano]] dicata.]]
{{res|Domnus Julianus}}&lt;ref&gt;{{Graesse}}, t. 1, p. 655.&lt;/ref&gt; (Francogallice ''Domjulien'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 178 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]].

== Civis notabilis ==
* [[Raymundus Nègre]] (1908-1985), moderator artis et excogitator scaenarum, hic natus est.

{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Vosegi]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Domjulien|Domnum Julianum}}
{{Fontes geographici}}

== Notae ==
&lt;references /&gt;
{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]]</text>
      <sha1>af6ucdzr8xy7c9k85wpby6ux0kx6ayw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adumbratio:Ruina Imperii Serbici</title>
    <ns>118</ns>
    <id>329580</id>
    <revision>
      <id>3996380</id>
      <timestamp>2026-10-23T16:33:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Setefarong</username>
        <id>204243</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1370618034|Fall of the Serbian Empire]]&quot;</comment>
      <origin>3996380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21062" sha1="j41rsnkndq6pptasvkvzjqeivj1r3m6" xml:space="preserve">
  {{Capsa belli|conflict=Ruina Imperii Serbici|date=XX. Decembris 1355 – IV. Decembris 1371|result=Regnum discisum|place=Serbia}}

'''Ruina Imperii Serbici''' multorum decenniorum processus saeculo XIV. erat. Postquam imperator [[Stephanus Uroš V]]. anno 1371 sine prole mortuus est, [[Imperium Serbicum]] sine herede relictum est et magnates provinciis pagisque potiti officiis suis porro suo iure fungebantur, abinde vero titulis adornari ut ''gospodin'' vel despota, qui eis temporibus imperii tributi erant. Aetas haec dilapsio aut initium casus Imperii Serbici appellatur.

Inter annos 1365 et 1371 [[rex Vukašin]] una cum imperatore Uroš regnabat, illius dicioni dimidia parte australi subiacente, unde id imperium tamquam de facto [[diarchia]] haberi potest. Ante annum 1371, [[Nobilitas|nobiles]] aut imperatori Uroš aut Vukašin proxime parebant. Vukašino in [[pugna apud Hebrum]] contra [[Imperium Ottomanicum|Turcas]] anno 1371 caso, Serbiae provinciae australes in dicionem Ottomanorum venerunt atque in nomine clientes Turcarum factae sunt. Post quattuor menses Uroš quoque periit. Domini autem de rege iusto constituendo consentire nequierunt, [[Princeps Marcus|principe Marco]] Vukašini filio dimisso, discordiae inter nobiles infra annum coeperunt. Coetus anno 1374 omnino infaustus habitus est, quoniam nobiles iterum convenire non potuerunt, utrum Marco an [[princeps Lazarus]] Serbicae confoederationi ut rex praeesse deberet, ideoque regnum statu priore sine ulla auctoritate summa permanebat.

Tempora post Vukašinum Urošumque mortuos principis Lazari ascensus casusque ac de imperio certamina inter provincias minores distinguebant. Lazarus enim provinciae potentissimae, [[Serbia Moravica|Serbiae Moravicae]], dominabatur. Cuius dominatui [[pugna in Campo Cosovano]] anno 1389, cum Serbia Turcis Ottomanis obstitit, finem fecit. Ante annum 1395 pleraeque provinciae australes in dicionem Turcarum venerant mediaque Serbia se etiam in potestatem Ottomanorum permisit. Lazaro filius eius [[Stephanus Lazarević|Stephanus]] successit, qui [[Despotatus Serbiae|Serbiae Despotatui]] reliquo dominabatur, donec eo tandem anno 1459 Turcae potiti sunt [[Rascia|regnumque Serbiae]] deleverunt.

== Regnum Stephani Uroš V. ==
[[File:Empire_of_the_romans_and_serbs_en.png|thumb| Dominium Simeonis Uroš]]
[[File:Loza_Nemanjica_Decani_c_2.jpg|thumb| Opus tectorium Loza Nemanjića, Uroš V, monasterium Visoki Dečani]]
[[Stephanus Uroš IV Dušan|Imperatoris Dušani]] filius heresque [[Stephanus Uroš V]]. (1356-1371), etsi iam tunc XX annos natus, impotens erat neque adversus nobiles summae potestatis cupidos quid agere potuit, quare sicut pater eius Fortis appellatur, illi vero Impotentis nomen datum est.

[[Simeon Uroš]] frater Dušani [[Epirus (regio historica)|Epiro]] expulsus, Serbia potiturus, postquam se anno 1356 imperatorem Graecorum, Serborum Albanorumque nominari [[Castoria (nomus Graeciae)|Castoriae]] permiserat, in eam anno 1357 ingressus est. Sephani Uroš copiae Simeonis copiis prope [[Scodra|Scodram]] in [[Zeta]] occurrerunt easque represserunt. Dum haec geruntur, [[Matthaeus Cantacuzenus]] Romani imperatoris [[Ioannes VI Cantacuzenus|Ioannis VI. Cantacuzeni]] filius iuxta limites Serbiae, Bulgariae Romaniaeque in [[Thracia]] occidentali Serbis bellum anno 1356 intulerat, sed, [[Serrhae|Serrhis]] frustra quinque millibus Turcarum suorum oppugnatis, mox in pugna a [[Dux Vojin|duce Vojin]] victus, redimendus detinebatur. Captivum demum imperator [[Ioannes V Palaeologus|Ioannes V. Palaeologus]] redemit facultatemque in [[Morea|Moream]] recedendi ei concessit. Regiones quae Urošo fidae permanserant fuerunt [[Macedonia (regio)|Macedoniae]] maxima pars, terra inter [[Strymon|Strymonem]] [[Nestus|Nestumque]] flumina non excepta, et [[Chalcidice]] paeninsula. Serbica ergo dominia in partes tres dividi poterant: terras occidentales et Zetam continentes; mediae Serbiae terram cui Uroš praeerat; et terras australes comprehendentes etiam Macedoniae partem orientalem Serrhisque capite statuto.

Nobilis potentissimus [[Vojislaus Vojinović]] fuit, qui, cum Serbi Hungarique secundum Danubium certarent, cum [[Respublica Ragusina|Ragusa civitate]] iurgavit. Hungaris penitus Serbiam ingressis, exercitus Serborum ut proelium evitaret recessit. Vojislaus donec Hungari abirent opperitus, anno 1359 in Ragusam impetum fecit. Anno 1365 [[Vukašin Mrnjavčević|Vukašin]], ut una cum Urošo regnaret, rex Serbiae declaratus est et [[Ioannes Uglješa]] despota [[Serrhae|Serrhis]] factus est.

== Historia ==

=== Pugna prope Hebrum ===
Serbiae ac universae Balcaniae periculosior quam nobilium serbicorum dissenssiones erat [[Turcae|Turcarum]] in Europam progressus. Anno 1354 [[Paeninsula Callipolitana|Chersoneso Thraciae]] in [[Hellespontus|Hellesponti]] parte europea potiti sunt, inde in Thraciam profecti. Deinceps [[Demotica|Dimoticam]] a Romanis anno 1361 ceperunt, anno vero 1363 a Bulgaris [[Philippopolis|Philippopolim]] postremoque anno 1369 [[Adrianopolis|Adrianopolim]] urbem haud modicam abstulerunt. Circa annum 1370 maximam partem Thraciae usque ad montes [[Rhodope|Rhodopem]] [[Haemus|Haemumque]] possidebant. Quum Rhodopem tangerent, cum [[Ioannes Uglješa|Ioanne Uglješa]], qui dicionem suam ultra Mestam flumen propagaverat, conflixerunt discrimenque eorum eo maius factus est.
[[File:BattleofMaritsa1371.png|thumb| Balcania mense Septembri anno 1371]]
Die XXVI. Septembris 1371 rex Vukašin ac frater eius despota [[Ioannes Uglješa]] exercitum serbicum contra Turcas, quorum copiis tum [[beglerbeg]] [[Rumelia|Rumeliae]] [[Lala Şâhin Paşa]] praeerat, ducentes, in [[pugna apud Hebrum]] concurrerunt.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Ostrogorsky 1956, 481.&lt;/ref&gt; Impetus quamvis in Turcas initio ineunte anno 1371 faciendus fuisset, forte quia Uglješa Bulgariam etiam societatem inituram esse sperabat, detentus est. Rex Vukašin filiusque eius [[Princeps Marcus|Marcus]] impetum in [[Nicolaus Altomanović|Nicolaum Altomanović]] insidiabantur, cum ad orientem evocati essent, ut se Uglješae copiisque eius adiungerent, unde una facile terram Turcarum penetraverunt [[Ormenio|Germaniamque]] iuxta [[Hebrus|Hebrum]] pervenerunt, ubi Serbi neque stationes egerunt neque, ut Turcae, exploratores habebant. Praeterea neque equos ne arma quidem expedierant et incautos se fieri siverant. Turcae Serbos quiescentes aggressi victores evenerunt ducumque corpora inventa non sunt.

Principi Marco patris nomen regium translatum est, qui deinde una cum imperatore Urošo regnabat.

=== Imperatoris mors ===
Postquam maior pars nobilium Serbiae a Turcis in pugna apud Hebrum interempta erat, ipse imperator Stephanus Uroš V die aut II. Aut IV. Decembris 1371 mortuus est. Quia Vukašini filio Marco titulus regius delatus erat, unus regni Serbiae successorum controversorum factus est, nobilibus suis rebus studentibus certantibusque inter se.

[[Princeps Lazarus]] in Serbia septentrionali imperium verum obtinebat. Is autem, titulis neque imperialibus neque regiis acceptis, anno 1377 Bosnae regem [[Stephanus Tuartcus I|Tuartcum I]]. (qui per matrem nepos [[Stephanus Dragutin|Dragutini]] regis Serbiae fuit) tamquam in titulo [[Rex Serbiae|regem Serbiae]] fassus est. Ipsa Serbia Turcarum cliens anno 1390 facta est, licet revera usque ad annum 1459 ei primo [[Familia Lazarević|Lazarevići]], deinde [[Familia Branković|Brankovići]] dominati sint.

=== Georgii II. Balšić edictum ===
Anno 1372 Georgius patri suo [[Stracimir Balšić|Stracimir]] in loco domini Zetae superioris successit. Georgius, sicut totius familiae regno communi decuit, una cum patruis suis [[Balša II]]. praestiteque [[Georgius I. Balšić|Georgio I]]. [[Respublica Ragusina|Ragusae]] die XXX. Novembris 1373 edictum, quod leges [[Stephan Uroš V|imperatoris Stephani Uroš]] confirmaret privilegiaque mercatoribus Ragusanis concederet, vectigalibus urbi adriaticae impositis non exceptis, sanxit. Clausulam egregiam etiam continebat, quae summam potestatem soliditatemque Imperii Serbici, licet duos annos imperatore ullaque principali auctoritate caruerit, affirmabat, notamque quandam, si quis imperator novus Serborum eorumque nobilium ac terrarum fieret, eidem omnia praedicta a Balšićis translatum iri. Testes fuerunt Georgii I. [[logotheta Vitko]] et [[Dragaš Košačić]].&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;Šuica 2000&lt;/ref&gt; Familiae Balšićorum communitatis inusitata ratio feodalis his in litteris videri potest.

=== Insidiae contra Marcum ===
Pater cum obiisset, iunior rex Marcus iure rex una cum imperatore Urošo factus est. Mox eodem II. aut IV. Decembris 1371 mortuo genereque Njemanićorum exstincto Marcus Serbiae rei publicae princeps exstitit. Domini autem serbici eum principem summum probare ne considerare quidem dignati sunt&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;Mihaljčić 1975, 168&lt;/ref&gt; et motus ad potestatem liberam consequendam spectantes semper crescebant.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;Fine 1994, 379&lt;/ref&gt; Utroque fratre eorumque exercitibus evulsis, familia Mrnjavčević sine ullo imperio relicta est.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Domini circa Marcum occasionem arripientes patrimonii eius partes nimias possederunt. Ad annum 1372 Georgius I. Balšić Prisrenum Picariamque apprehendit, princeps [[Lazarus Hrebljanović]] Prištinam cepit. Ad annum 1377 [[Vuk Branković]] [[Scupi|Scupis]] potitus est et magnas albanicus [[Andreas Gopa]] quasi suo iure Achridae pollebat.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;Šuica 2000, 35-36&lt;/ref&gt; Hic fortasse etiamtum sicut ante sub Vukašino cliens Marci permanebat. Gropae gener erat Marci cognatus Ostoja Rajaković de genere Ugarčić e Travunia, qui unus nobilium serbicorum de Zachulmia Travuniaque fuit, quibus dominia in Macedoniae partibus nuper captis Dušano regnante donata essent.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;Šuica 200, 42&lt;/ref&gt;

Post cladem apud Hebrum [[Princeps Marcus|Marcus]] filius [[Rex Vukašin|Vukašini Mrnjavčević]] in regem coronatus dominia patris sui obtinuit. Amicitia eius cum Balšićis autem extemplo dilapsa, quod Georgius anno 1371 primam uxorem suam Oliveram Marci sororem expulit [[Prisrenum|Prisrenumque]] a Marco vi occupavit. Eodem anno [[Lazarus Hrebljanović]] [[Serbia Moravica|Serbiae Moravicae]] princeps [[Pristina|Pristinam]] expugnavit. Anno insequente Georgius [[Picaria]] capta Marcum fere omni terra, quae a septentrionibus montis Scardi est, spoliavit.&lt;ref&gt;Fine 1994, 380&lt;/ref&gt;

=== Insidiae contra Nicolaum ===
Vere 1371 Marcus expeditioni adversus [[Nicolaus Altomanović|Nicolaum Altomanović]] occidentalis imperii dominum maximum parandae adfuit, quam praeparationem rex Vukašin cum [[Georgius I Balšić|Georgio I. Balšić]] [[Zeta|Zetae]] domino, cui regis filia Olivera uxor erat, adhibuerunt. Eiusdem anni mense Iulio, castris iuxta [[Scodra|Scodram]] Balšićorum metatis, Marcus Vukašinque in [[Anagastum]] in terra Altomanović incursuri erant, quae autem incursio facta non est, cum [[Ottomani|Turcae]] despotae [[Ioannes Uglješa|Ioannis Uglješae]], domini [[Serrhae|Serrharum]] ac fratris Vukašini minoris in Macedonia occidentali dominantis dominiis imminerent, quare Mrnjavčevićorum copiae confestim ad occidentem missae sunt.&lt;ref&gt;Mihaljčić 1975, 137&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;Fine 1994, 377&lt;/ref&gt; Socios cum nequaquam sibi admovere potuissent, tandem fratres terram Turcarum cum exercitu intraverunt. Die XXVI. Septembris anno 1371 in pugna apud Hebrum Turcae exercitum serbicum ad tantam internecionem deleverunt, ut ne cadavera quidem Vukašini Iohannisve Uglješae unquam reperta sint. Is locus, ubi pugnatum est, prope [[Ormenion|Ormenionem]] villam in hodierna Graecia orientali, ab illo tempore ''Sırp Sındığı'', Fuga Serborum videlicet, lingua Turcica appellatur. Pugnae huius eventus graves fuerunt, Turcis enim via in [[Paeninsula Balcanica|Balcanicam paeninsulam]] ita patefacta est.&lt;ref&gt;Fine 1994, 379-382&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ćorović 2001, Маричка погибија&lt;/ref&gt;

1371 anno Georgius [[Respublica Ragusina|Ragusae civitati]] [[Vukašin Mrnjavčević|Vukašinum Mrnjavčević]] filiumque eiusdem necnon exercitus eorum circa [[Scodra|Scodram]] secum morari impetumque in Altomanović moliri rettulit. Ragusa, eam expeditionem sibi utilem fore rata, militibus commeatuique vehendis procurandis navibus adiuvabat. Cum autem Vukašin Marcusque in auxilium [[Ioannes Uglješa|Ioanni Uglješae]] abiissent, quae contra Turcas excursio tota apud Hebrum in excidium obvenit, expeditio numquam facta est. At Altomanović tunc tanto maius discrimen imminebat. Nam inita inter principem [[Lazarus Hrebljanović|Lazarum Hrebljanović]] banumque [[Stephanus Tuartcus I|Tuartcum I]]. [[Bosnia|Bosnae]] ad Niculaum Altomanović devinciendum societate, rebus suis Altomanović desperans cum Georgio agere coepit. Plerique historici consentiunt, condicionibus statutis, Georgium urbes [[Tribulium]], [[Canales (Croatia)|Canales]] [[Neocastrum (Albania)|Neocastrumque]] ab Altomanović accepisse forteque, ne bello adesset, pretium aliquod. Sunt autem historici, qui, secundum [[Mauro Orbini|Mauronis Orbini]] narrationem, Gerogium numquam talem pactionem iniisse, sed potius eum urbes easdem post Altomanović anno 1373 devictum deprehendisse dicant.&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;

=== Coetus anni 1374 ===
Coetus vel Sabor die XXVI. Septembris anno 1374, ipso tertio anno post pugnam apud Hebrum habitus est, ut discordias inter nobiles Serbiae sedaret. Tam Marcus quam Lazarus regis titulum sibi vindicabant, Vuko Branković Lazaro favente.&lt;ref&gt;Popović 1988, 18&lt;/ref&gt;

=== Tuartci coronatio ===
Die XXVI. Octobris anno 1377 se Tuartcus in Stephanum Tuartcum I. ''dei gratia regem Serborum, Bosnae ac maritimarum occidentaliumque terrarum'' coronari permisit. Sunt hodie historici, qui eum in [[Monasterium Mileševa|monasterio Mileševa]] coronatum esse censent, licet argumenta desint.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Aliud quod esse potest et quod argumenta archaeologica probant est, ut in Mile prope [[Visoko|Visokonem]], in ecclesia quae [[Stephanus II Kotromanić|Stephano II. Kotromanić]] regnante aedificata erat ubique etiam iuxta patruum suum Stephanum II. sepultus est, coronatus sit.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Stephanus vel ''Stefan'' titulus usitatus [[Genus Njemanić|generis Njemanić]] principum fuit. Annis 1375-1377 Tuartcus genealogiam insolitam confecit, qua originem suam ad Njemanićos spectare ostenderet.

=== Balšić mors ===
Georgius die XIII. Ianuario anno 1378 [[Scodra|Scodrae]] mortuus est. Zetae principatus ad fratrum eius minorem [[Balša II|Balšam II]]. translatus est. Georgii mortis causa inter Zetae vicinos commotus magnus concitatus est. Bosnae banus Tuartcus I. Georgii dominia [[Ragusium|Ragusae]] finitima anno 1377 suae dicionis fecerat, etiamque reliquas terras maritimas inter [[Sinus Risonicus|Sinum Risonicum]] et eas terras, quas anno 1377 in suam potestatem redegerat. Quas terras Georgii mortis gratia Tuartcus sine ullo metu repugnandi possidere potuit.

[[Vuk Branković]] occasione oblata quoque usus est ut Georgii dominis potiretur. Copiis in [[Metohija|Metohijam]] missis, Prisrenum ac cetera Georgii in ea regione territoria cepit.&lt;ref&gt;Fine 1994, 389&lt;/ref&gt;

=== Ortus Lazari ===
 
Ad annum 1379 princeps Lazarus Hrebljanović pagi [[Pomoravlje]] praeses potentissimus nobilium Serbiae esse videbatur. Quamvis se in litteris suis [[Autocrator|autocratorem]] omnium [[Serbi|Serborum]] appellaret, verumtamen potentia, ut Serbiae terram universam in imperium suum venire cogere posset, egebat. Familiae [[Familia Balšić|Balšićorum]] [[Familia Mrnjavčević|Mrnjavčevićorumque]], [[Constantinus Dragaš]] (qui per matrem fuit de genere Njemanić), Vuk Branković et Tuartcus ac Radoslaus Halpen quisque in dominiis propriis suo consilio utens regnabat.&lt;ref&gt;Mihaljčić 1975, 164–165, 220&lt;/ref&gt; Quum anno 1377 [[Mileševa|Mileševae]] [[Metropolita|metropolitanus]] Tuartcum I. in regem Serborum, Bosnae ac maritimarum occidentalium terrarum coronavisset, praeter Marcum alter rex, qui Serbiae imperii quasdam partes occidentales sumpserat, res serbicas accessit.&lt;ref&gt;Fine 1994, 393&lt;/ref&gt; Arreptis anno 1379 Nicolai Altomanović dominiis, [[Radič Branković|Radičium Branković]] suae potestati subiecit.&lt;ref&gt;Ćirković 2004, 81&lt;/ref&gt;

=== Pugna in Campo Cosovano ===
[[File:Propast_Srpskog_carstva_na_Kosovu_1389,_A._Bocarić.jpg|thumb| ''Pernicies Imperii Serbici in Kosovia.'']]
Die XXVIII. Iunii 1389 copiae serbicae, quibus princeps Lazarus, Vuk Branković et Tuartci nobilis [[Vlatko Vuković]] de Zachulmia praeerant, exercitui Turcarun, [[Muradus I (sultanus Ottomanicus)|Murado I.]] sultano filiisque eius duobus Baiazete ac Yakubo ducibus, occurrerunt. [[Pugna in campo Cosovano|Pugna haec Cosovana]] fuit, medii aevi rerum serbicarum clarissima. Si prior [[pugna apud Hebrum]] initium finis Imperii Serbici fuerat, pugna Cosovana nondum XX post annos mors illius significavit. Maior pars exercitus serbici iterum concisa est, quamquam proelium Serbis initio bene procedebat. Nam Vuk Branković a cornu dextro, postquam equites serbici primo sinistrum latus turcicum tam acriter invaserant, ut et id deiecerint et medium exercitum presserint, Turcarum sinistrum, cui Yakub imperabat, depulit videbaturque res sibi secundae esse. Turcarum cornu dextro, quod e quattuor turcicis, duabus serbicis atque una bulgara acie consistebat, Baiazetes alter filius Muradi imperabat, qui Vlatkonis Vuković ac sinistri serbici partem serbicam bosnensemque impetus impellebat. Baiazetes cum subsidiis integris expeditisque Lazari Serbis, qui medium turcicum acerbe premebant, occurrit. Milites eius ad ipsum Lazarum vulneratum perrumpentes, eum aliosque nobiles serbicos ceperunt coramque facie Muradi moribundi (nam a falso quodam transfuga Serbo, [[Miloš Obilić|Milošo Obilić]] nomine, pugione percussus erat) attraxerunt, qui, ante mortuus est, tam Lazarum quam ceteros nobiles decollari adspexit. Serbis recedentibus, exercitus turcicus se quoque detrimenti magni causa recepit, ipsoque Baiazete Adrianopolim, ut ibi regni sui res muniret, pergente. Principi serbico fidelisbusque eius pugna clades fuit,&lt;ref&gt;Fine 1994, 408-411&lt;/ref&gt; nam quamvis hostium agminis partem magnam delevissent, tamen paucis copiis serbicis relictis, Turcis ab oriente copiae multo plures erant, ideoque ii reguli, qui nondum Turcarum essent clientes, deinceps annis proximis se in illorum dicionem permittebant.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;Fine 194, 408&lt;/ref&gt;

Maxima parte exercitus serbici pugna absumpta,&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt; Lazaro Muradoque in eadem occisis, copiae relictae campo demum discesserunt. Turcis urgentibus,&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; aliqui nobiles Serbi filias suas, imprimis filia Lazari, Baiazeti in matrimonium dederunt.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; Conubii gratia [[Stephanus Lazarević]] socius Baiazetis fidelis factus est copiasque ei amplas in bellis posteris, inter alias in [[pugna apud Nicopolim]], praebebat. [[Despotatus Serbiae]] exinde saepe cum [[Regnum Hungariae|Hungaris]] sociis [[Imperium Ottomanicum|Turcas]] vincere conatus tandem anno 1459 iterumque anno 1540 ab his devictus est.

== Administratio ==
[[File:Central_balkans_1373_1395.png|thumb| Dominia in Balcania media, quae post excidium Imperii Serbici orta sunt (1373–1395)]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#ffdead;&quot; |Provinciae
|-
! style=&quot;background:#ffdead;&quot; | Tabula geographica
! style=&quot;background:#ffdead;&quot; | Nomen (Territorium)
! style=&quot;background:#ffdead;&quot; | Princeps/Principes
! style=&quot;background:#ffdead;&quot; | Notae
|-
|[[File:Moravian_Serbia.png|102x102px]]
| style=&quot;background:#efdecd;&quot; |'''''Serbia Moravia'''''&lt;br /&gt;(Serbia Media)
| Lazarus Hrebeljanović&lt;br /&gt;Stephanus Lazarević
| cliens Ottomanorum 1390-
|-
|[[File:Principality_of_Zeta.png|100x100px]]
| '''''Dominium Zeta'''''&lt;br /&gt;(Mons Niger australis et Albania septentrionalis extrema)
| Familia nobilis Balšić
| .
|-
|[[File:Kingdom_of_Prilep.png|128x128px]]
| '''''Dominium Prilep'''''&lt;br /&gt;([[Macedonia Septentrionalis]] Occidentalis)
| Marcus Mrnjavčević
| Post Hebrum cliens Ottomanorum fit.
|-
|[[File:Principality_of_Velbazhd.png|100x100px]]
| '''''Dominium familiae Dejanović'''''&lt;br /&gt;([[Macedonia Septentrionalis]] Orientalis)
| Ioannes Dragaš&lt;br /&gt;Constantinus Dejanović
| Post Hebrum cliens Ottomanorum fit.
|-
|[[File:Realm_of_Brankovic.png|100x100px]]
| '''''Terra Branković'''''&lt;br /&gt;(Rascia inferior, [[Kosovia]] et [[Scupi|Vardar superior]] )
| Vuk Branković&lt;br /&gt;Georgius Branković
| Cliens Ottomanorum 1392-1396
|-
|[[File:Principality_of_Hlapen.png|100x100px]]
| '''''[[Voden Lordship|Dominium Vodenense]]'''''&lt;br /&gt;([[Macedonia Graeca|Macedonia Aegaea]] Occidentalis)
| Radoslaus Hlapen&lt;br /&gt;Nicolaus Bagaš
| Ante annum 1385 cliens Ottomanorum fit.
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;small&gt;Brevis:&lt;/small&gt;
|-
|[[File:Realm_of_Vojislav_Vojinović_and_Nikola_Altomanović.png|128x128px]]
| '''''Pagus Altomanović'''''&lt;br /&gt;(Herzegovina, Rascia, Kosovia septentrionalis et Zlatibor )
| Nicolaus Altomanović
| Regio a nobilibus finitimis anno 1373 expugnata.
|}
{{Notae|24em}}
&lt;references /&gt;

== Fontes ==</text>
      <sha1>j41rsnkndq6pptasvkvzjqeivj1r3m6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996382</id>
      <parentid>3996380</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T16:43:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Setefarong</username>
        <id>204243</id>
      </contributor>
      <origin>3996382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22025" sha1="89x7yw85w8rt3wm6ubag7wywfq6yv63" xml:space="preserve">
  {{Capsa belli|conflict=Ruina Imperii Serbici|image=[[File:Situation_in_Serbian_Empire_around_1371.png|400x400px]]|caption=Res serbicae anno 1371|date=XX. Decembris 1355 – IV. Decembris 1371|result=Regnum discisum|place=Serbia}}

'''Ruina Imperii Serbici''' multorum decenniorum processus saeculo XIV. erat. Postquam imperator [[Stephanus Uroš V]]. anno 1371 sine prole mortuus est, [[Imperium Serbicum]] sine herede relictum est et magnates provinciis pagisque potiti officiis suis porro suo iure fungebantur, abinde vero titulis adornari ut ''gospodin'' vel despota, qui eis temporibus imperii tributi erant. Aetas haec dilapsio aut initium casus Imperii Serbici appellatur.

Inter annos 1365 et 1371 [[rex Vukašin]] una cum imperatore Uroš regnabat, illius dicioni dimidia parte australi subiacente, unde id imperium tamquam de facto [[diarchia]] haberi potest. Ante annum 1371, [[Nobilitas|nobiles]] aut imperatori Uroš aut Vukašin proxime parebant. Vukašino in [[pugna apud Hebrum]] contra [[Imperium Ottomanicum|Turcas]] anno 1371 caso, Serbiae provinciae australes in dicionem Ottomanorum venerunt atque in nomine clientes Turcarum factae sunt. Post quattuor menses Uroš quoque periit. Domini autem de rege iusto constituendo consentire nequierunt, [[Princeps Marcus|principe Marco]] Vukašini filio dimisso, discordiae inter nobiles infra annum coeperunt. Coetus anno 1374 omnino infaustus habitus est, quoniam nobiles iterum convenire non potuerunt, utrum Marco an [[princeps Lazarus]] Serbicae confoederationi ut rex praeesse deberet, ideoque regnum statu priore sine ulla auctoritate summa permanebat.

Tempora post Vukašinum Urošumque mortuos principis Lazari ascensus casusque ac de imperio certamina inter provincias minores distinguebant. Lazarus enim provinciae potentissimae, [[Serbia Moravica|Serbiae Moravicae]], dominabatur. Cuius dominatui [[pugna in Campo Cosovano]] anno 1389, cum Serbia Turcis Ottomanis obstitit, finem fecit. Ante annum 1395 pleraeque provinciae australes in dicionem Turcarum venerant mediaque Serbia se etiam in potestatem Ottomanorum permisit. Lazaro filius eius [[Stephanus Lazarević|Stephanus]] successit, qui [[Despotatus Serbiae|Serbiae Despotatui]] reliquo dominabatur, donec eo tandem anno 1459 Turcae potiti sunt [[Rascia|regnumque Serbiae]] deleverunt.

== Regnum Stephani Uroš V. ==
[[File:Empire_of_the_romans_and_serbs_en.png|thumb| Dominium Simeonis Uroš]]
[[File:Loza_Nemanjica_Decani_c_2.jpg|thumb| Opus tectorium Loza Nemanjića, Uroš V, monasterium Visoki Dečani]]
[[Stephanus Uroš IV Dušan|Imperatoris Dušani]] filius heresque [[Stephanus Uroš V]]. (1356-1371), etsi iam tunc XX annos natus, impotens erat neque adversus nobiles summae potestatis cupidos quid agere potuit, quare sicut pater eius Fortis appellatur, illi vero Impotentis nomen datum est.

[[Simeon Uroš]] frater Dušani [[Epirus (regio historica)|Epiro]] expulsus, Serbia potiturus, postquam se anno 1356 imperatorem Graecorum, Serborum Albanorumque nominari [[Castoria (nomus Graeciae)|Castoriae]] permiserat, in eam anno 1357 ingressus est. Sephani Uroš copiae Simeonis copiis prope [[Scodra|Scodram]] in [[Zeta]] occurrerunt easque represserunt. Dum haec geruntur, [[Matthaeus Cantacuzenus]] Romani imperatoris [[Ioannes VI Cantacuzenus|Ioannis VI. Cantacuzeni]] filius iuxta limites Serbiae, Bulgariae Romaniaeque in [[Thracia]] occidentali Serbis bellum anno 1356 intulerat, sed, [[Serrhae|Serrhis]] frustra quinque millibus Turcarum suorum oppugnatis, mox in pugna a [[Dux Vojin|duce Vojin]] victus, redimendus detinebatur. Captivum demum imperator [[Ioannes V Palaeologus|Ioannes V. Palaeologus]] redemit facultatemque in [[Morea|Moream]] recedendi ei concessit. Regiones quae Urošo fidae permanserant fuerunt [[Macedonia (regio)|Macedoniae]] maxima pars, terra inter [[Strymon|Strymonem]] [[Nestus|Nestumque]] flumina non excepta, et [[Chalcidice]] paeninsula. Serbica ergo dominia in partes tres dividi poterant: terras occidentales et Zetam continentes; mediae Serbiae terram cui Uroš praeerat; et terras australes comprehendentes etiam Macedoniae partem orientalem Serrhisque capite statuto.

Nobilis potentissimus [[Vojislaus Vojinović]] fuit, qui, cum Serbi Hungarique secundum Danubium certarent, cum [[Respublica Ragusina|Ragusa civitate]] iurgavit. Hungaris penitus Serbiam ingressis, exercitus Serborum ut proelium evitaret recessit. Vojislaus donec Hungari abirent opperitus, anno 1359 in Ragusam impetum fecit. Anno 1365 [[Vukašin Mrnjavčević|Vukašin]], ut una cum Urošo regnaret, rex Serbiae declaratus est et [[Ioannes Uglješa]] despota [[Serrhae|Serrhis]] factus est.

== Historia ==

=== Pugna prope Hebrum ===
Serbiae ac universae Balcaniae periculosior quam nobilium serbicorum dissenssiones erat [[Turcae|Turcarum]] in Europam progressus. Anno 1354 [[Paeninsula Callipolitana|Chersoneso Thraciae]] in [[Hellespontus|Hellesponti]] parte europea potiti sunt, inde in Thraciam profecti. Deinceps [[Demotica|Dimoticam]] a Romanis anno 1361 ceperunt, anno vero 1363 a Bulgaris [[Philippopolis|Philippopolim]] postremoque anno 1369 [[Adrianopolis|Adrianopolim]] urbem haud modicam abstulerunt. Circa annum 1370 maximam partem Thraciae usque ad montes [[Rhodope|Rhodopem]] [[Haemus|Haemumque]] possidebant. Quum Rhodopem tangerent, cum [[Ioannes Uglješa|Ioanne Uglješa]], qui dicionem suam ultra Mestam flumen propagaverat, conflixerunt discrimenque eorum eo maius factus est.
[[File:BattleofMaritsa1371.png|thumb| Balcania mense Septembri anno 1371]]
Die XXVI. Septembris 1371 rex Vukašin ac frater eius despota [[Ioannes Uglješa]] exercitum serbicum contra Turcas, quorum copiis tum [[beglerbeg]] [[Rumelia|Rumeliae]] [[Lala Şâhin Paşa]] praeerat, ducentes, in [[pugna apud Hebrum]] concurrerunt.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Ostrogorsky 1956, 481.&lt;/ref&gt; Impetus quamvis in Turcas initio ineunte anno 1371 faciendus fuisset, forte quia Uglješa Bulgariam etiam societatem inituram esse sperabat, detentus est. Rex Vukašin filiusque eius [[Princeps Marcus|Marcus]] impetum in [[Nicolaus Altomanović|Nicolaum Altomanović]] insidiabantur, cum ad orientem evocati essent, ut se Uglješae copiisque eius adiungerent, unde una facile terram Turcarum penetraverunt [[Ormenio|Germaniamque]] iuxta [[Hebrus|Hebrum]] pervenerunt, ubi Serbi neque stationes egerunt neque, ut Turcae, exploratores habebant. Praeterea neque equos ne arma quidem expedierant et incautos se fieri siverant. Turcae Serbos quiescentes aggressi victores evenerunt ducumque corpora inventa non sunt.

Principi Marco patris nomen regium translatum est, qui deinde una cum imperatore Urošo regnabat.

=== Imperatoris mors ===
Postquam maior pars nobilium Serbiae a Turcis in pugna apud Hebrum interempta erat, ipse imperator Stephanus Uroš V die aut II. Aut IV. Decembris 1371 mortuus est. Quia Vukašini filio Marco titulus regius delatus erat, unus regni Serbiae successorum controversorum factus est, nobilibus suis rebus studentibus certantibusque inter se.

[[Princeps Lazarus]] in Serbia septentrionali imperium verum obtinebat. Is autem, titulis neque imperialibus neque regiis acceptis, anno 1377 Bosnae regem [[Stephanus Tuartcus I|Tuartcum I]]. (qui per matrem nepos [[Stephanus Dragutin|Dragutini]] regis Serbiae fuit) tamquam in titulo [[Rex Serbiae|regem Serbiae]] fassus est. Ipsa Serbia Turcarum cliens anno 1390 facta est, licet revera usque ad annum 1459 ei primo [[Familia Lazarević|Lazarevići]], deinde [[Familia Branković|Brankovići]] dominati sint.

=== Georgii II. Balšić edictum ===
Anno 1372 Georgius patri suo [[Stracimir Balšić|Stracimir]] in loco domini Zetae superioris successit. Georgius, sicut totius familiae regno communi decuit, una cum patruis suis [[Balša II]]. praestiteque [[Georgius I. Balšić|Georgio I]]. [[Respublica Ragusina|Ragusae]] die XXX. Novembris 1373 edictum, quod leges [[Stephan Uroš V|imperatoris Stephani Uroš]] confirmaret privilegiaque mercatoribus Ragusanis concederet, vectigalibus urbi adriaticae impositis non exceptis, sanxit. Clausulam egregiam etiam continebat, quae summam potestatem soliditatemque Imperii Serbici, licet duos annos imperatore ullaque principali auctoritate caruerit, affirmabat, notamque quandam, si quis imperator novus Serborum eorumque nobilium ac terrarum fieret, eidem omnia praedicta a Balšićis translatum iri. Testes fuerunt Georgii I. [[logotheta Vitko]] et [[Dragaš Košačić]].&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;Šuica 2000&lt;/ref&gt; Familiae Balšićorum communitatis inusitata ratio feodalis his in litteris videri potest.

=== Insidiae contra Marcum ===
Pater cum obiisset, iunior rex Marcus iure rex una cum imperatore Urošo factus est. Mox eodem II. aut IV. Decembris 1371 mortuo genereque Njemanićorum exstincto Marcus Serbiae rei publicae princeps exstitit. Domini autem serbici eum principem summum probare ne considerare quidem dignati sunt&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;Mihaljčić 1975, 168&lt;/ref&gt; et motus ad potestatem liberam consequendam spectantes semper crescebant.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;Fine 1994, 379&lt;/ref&gt; Utroque fratre eorumque exercitibus evulsis, familia Mrnjavčević sine ullo imperio relicta est.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Domini circa Marcum occasionem arripientes patrimonii eius partes nimias possederunt. Ad annum 1372 Georgius I. Balšić Prisrenum Picariamque apprehendit, princeps [[Lazarus Hrebljanović]] Prištinam cepit. Ad annum 1377 [[Vuk Branković]] [[Scupi|Scupis]] potitus est et magnas albanicus [[Andreas Gopa]] quasi suo iure Achridae pollebat.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;Šuica 2000, 35-36&lt;/ref&gt; Hic fortasse etiamtum sicut ante sub Vukašino cliens Marci permanebat. Gropae gener erat Marci cognatus Ostoja Rajaković de genere Ugarčić e Travunia, qui unus nobilium serbicorum de Zachulmia Travuniaque fuit, quibus dominia in Macedoniae partibus nuper captis Dušano regnante donata essent.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;Šuica 200, 42&lt;/ref&gt;

Post cladem apud Hebrum [[Princeps Marcus|Marcus]] filius [[Rex Vukašin|Vukašini Mrnjavčević]] in regem coronatus dominia patris sui obtinuit. Amicitia eius cum Balšićis autem extemplo dilapsa, quod Georgius anno 1371 primam uxorem suam Oliveram Marci sororem expulit [[Prisrenum|Prisrenumque]] a Marco vi occupavit. Eodem anno [[Lazarus Hrebljanović]] [[Serbia Moravica|Serbiae Moravicae]] princeps [[Pristina|Pristinam]] expugnavit. Anno insequente Georgius [[Picaria]] capta Marcum fere omni terra, quae a septentrionibus montis Scardi est, spoliavit.&lt;ref&gt;Fine 1994, 380&lt;/ref&gt;

=== Insidiae contra Nicolaum ===
Vere 1371 Marcus expeditioni adversus [[Nicolaus Altomanović|Nicolaum Altomanović]] occidentalis imperii dominum maximum parandae adfuit, quam praeparationem rex Vukašin cum [[Georgius I Balšić|Georgio I. Balšić]] [[Zeta|Zetae]] domino, cui regis filia Olivera uxor erat, adhibuerunt. Eiusdem anni mense Iulio, castris iuxta [[Scodra|Scodram]] Balšićorum metatis, Marcus Vukašinque in [[Anagastum]] in terra Altomanović incursuri erant, quae autem incursio facta non est, cum [[Ottomani|Turcae]] despotae [[Ioannes Uglješa|Ioannis Uglješae]], domini [[Serrhae|Serrharum]] ac fratris Vukašini minoris in Macedonia occidentali dominantis dominiis imminerent, quare Mrnjavčevićorum copiae confestim ad occidentem missae sunt.&lt;ref&gt;Mihaljčić 1975, 137&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;Fine 1994, 377&lt;/ref&gt; Socios cum nequaquam sibi admovere potuissent, tandem fratres terram Turcarum cum exercitu intraverunt. Die XXVI. Septembris anno 1371 in pugna apud Hebrum Turcae exercitum serbicum ad tantam internecionem deleverunt, ut ne cadavera quidem Vukašini Iohannisve Uglješae unquam reperta sint. Is locus, ubi pugnatum est, prope [[Ormenion|Ormenionem]] villam in hodierna Graecia orientali, ab illo tempore ''Sırp Sındığı'', Fuga Serborum videlicet, lingua Turcica appellatur. Pugnae huius eventus graves fuerunt, Turcis enim via in [[Paeninsula Balcanica|Balcanicam paeninsulam]] ita patefacta est.&lt;ref&gt;Fine 1994, 379-382&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ćorović 2001, Маричка погибија&lt;/ref&gt;

1371 anno Georgius [[Respublica Ragusina|Ragusae civitati]] [[Vukašin Mrnjavčević|Vukašinum Mrnjavčević]] filiumque eiusdem necnon exercitus eorum circa [[Scodra|Scodram]] secum morari impetumque in Altomanović moliri rettulit. Ragusa, eam expeditionem sibi utilem fore rata, militibus commeatuique vehendis procurandis navibus adiuvabat. Cum autem Vukašin Marcusque in auxilium [[Ioannes Uglješa|Ioanni Uglješae]] abiissent, quae contra Turcas excursio tota apud Hebrum in excidium obvenit, expeditio numquam facta est. At Altomanović tunc tanto maius discrimen imminebat. Nam inita inter principem [[Lazarus Hrebljanović|Lazarum Hrebljanović]] banumque [[Stephanus Tuartcus I|Tuartcum I]]. [[Bosnia|Bosnae]] ad Niculaum Altomanović devinciendum societate, rebus suis Altomanović desperans cum Georgio agere coepit. Plerique historici consentiunt, condicionibus statutis, Georgium urbes [[Tribulium]], [[Canales (Croatia)|Canales]] [[Neocastrum (Albania)|Neocastrumque]] ab Altomanović accepisse forteque, ne bello adesset, pretium aliquod. Sunt autem historici, qui, secundum [[Mauro Orbini|Mauronis Orbini]] narrationem, Gerogium numquam talem pactionem iniisse, sed potius eum urbes easdem post Altomanović anno 1373 devictum deprehendisse dicant.&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;

=== Coetus anni 1374 ===
Coetus vel Sabor die XXVI. Septembris anno 1374, ipso tertio anno post pugnam apud Hebrum habitus est, ut discordias inter nobiles Serbiae sedaret. Tam Marcus quam Lazarus regis titulum sibi vindicabant, Vuko Branković Lazaro favente.&lt;ref&gt;Popović 1988, 18&lt;/ref&gt;

=== Tuartci coronatio ===
Die XXVI. Octobris anno 1377 se Tuartcus in Stephanum Tuartcum I. ''dei gratia regem Serborum, Bosnae ac maritimarum occidentaliumque terrarum'' coronari permisit. Sunt hodie historici, qui eum in [[Monasterium Mileševa|monasterio Mileševa]] coronatum esse censent, licet argumenta desint.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Aliud quod esse potest et quod argumenta archaeologica probant est, ut in Mile prope [[Visoko|Visokonem]], in ecclesia quae [[Stephanus II Kotromanić|Stephano II. Kotromanić]] regnante aedificata erat ubique etiam iuxta patruum suum Stephanum II. sepultus est, coronatus sit.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Stephanus vel ''Stefan'' titulus usitatus [[Genus Njemanić|generis Njemanić]] principum fuit. Annis 1375-1377 Tuartcus genealogiam insolitam confecit, qua originem suam ad Njemanićos spectare ostenderet.

=== Balšić mors ===
Georgius die XIII. Ianuario anno 1378 [[Scodra|Scodrae]] mortuus est. Zetae principatus ad fratrum eius minorem [[Balša II|Balšam II]]. translatus est. Georgii mortis causa inter Zetae vicinos commotus magnus concitatus est. Bosnae banus Tuartcus I. Georgii dominia [[Ragusium|Ragusae]] finitima anno 1377 suae dicionis fecerat, etiamque reliquas terras maritimas inter [[Sinus Risonicus|Sinum Risonicum]] et eas terras, quas anno 1377 in suam potestatem redegerat. Quas terras Georgii mortis gratia Tuartcus sine ullo metu repugnandi possidere potuit.

[[Vuk Branković]] occasione oblata quoque usus est ut Georgii dominis potiretur. Copiis in [[Metohija|Metohijam]] missis, Prisrenum ac cetera Georgii in ea regione territoria cepit.&lt;ref&gt;Fine 1994, 389&lt;/ref&gt;

=== Ortus Lazari ===
 
Ad annum 1379 princeps Lazarus Hrebljanović pagi [[Pomoravlje]] praeses potentissimus nobilium Serbiae esse videbatur. Quamvis se in litteris suis [[Autocrator|autocratorem]] omnium [[Serbi|Serborum]] appellaret, verumtamen potentia, ut Serbiae terram universam in imperium suum venire cogere posset, egebat. Familiae [[Familia Balšić|Balšićorum]] [[Familia Mrnjavčević|Mrnjavčevićorumque]], [[Constantinus Dragaš]] (qui per matrem fuit de genere Njemanić), Vuk Branković et Tuartcus ac Radoslaus Halpen quisque in dominiis propriis suo consilio utens regnabat.&lt;ref&gt;Mihaljčić 1975, 164–165, 220&lt;/ref&gt; Quum anno 1377 [[Mileševa|Mileševae]] [[Metropolita|metropolitanus]] Tuartcum I. in regem Serborum, Bosnae ac maritimarum occidentalium terrarum coronavisset, praeter Marcum alter rex, qui Serbiae imperii quasdam partes occidentales sumpserat, res serbicas accessit.&lt;ref&gt;Fine 1994, 393&lt;/ref&gt; Arreptis anno 1379 Nicolai Altomanović dominiis, [[Radič Branković|Radičium Branković]] suae potestati subiecit.&lt;ref&gt;Ćirković 2004, 81&lt;/ref&gt;

=== Pugna in Campo Cosovano ===
[[File:Propast_Srpskog_carstva_na_Kosovu_1389,_A._Bocarić.jpg|thumb| ''Pernicies Imperii Serbici in Kosovia.'']]
Die XXVIII. Iunii 1389 copiae serbicae, quibus princeps Lazarus, Vuk Branković et Tuartci nobilis [[Vlatko Vuković]] de Zachulmia praeerant, exercitui Turcarun, [[Muradus I (sultanus Ottomanicus)|Murado I.]] sultano filiisque eius duobus Baiazete ac Yakubo ducibus, occurrerunt. [[Pugna in campo Cosovano|Pugna haec Cosovana]] fuit, medii aevi rerum serbicarum clarissima. Si prior [[pugna apud Hebrum]] initium finis Imperii Serbici fuerat, pugna Cosovana nondum XX post annos mors illius significavit. Maior pars exercitus serbici iterum concisa est, quamquam proelium Serbis initio bene procedebat. Nam Vuk Branković a cornu dextro, postquam equites serbici primo sinistrum latus turcicum tam acriter invaserant, ut et id deiecerint et medium exercitum presserint, Turcarum sinistrum, cui Yakub imperabat, depulit videbaturque res sibi secundae esse. Turcarum cornu dextro, quod e quattuor turcicis, duabus serbicis atque una bulgara acie consistebat, Baiazetes alter filius Muradi imperabat, qui Vlatkonis Vuković ac sinistri serbici partem serbicam bosnensemque impetus impellebat. Baiazetes cum subsidiis integris expeditisque Lazari Serbis, qui medium turcicum acerbe premebant, occurrit. Milites eius ad ipsum Lazarum vulneratum perrumpentes, eum aliosque nobiles serbicos ceperunt coramque facie Muradi moribundi (nam a falso quodam transfuga Serbo, [[Miloš Obilić|Milošo Obilić]] nomine, pugione percussus erat) attraxerunt, qui, ante mortuus est, tam Lazarum quam ceteros nobiles decollari adspexit. Serbis recedentibus, exercitus turcicus se quoque detrimenti magni causa recepit, ipsoque Baiazete Adrianopolim, ut ibi regni sui res muniret, pergente. Principi serbico fidelisbusque eius pugna clades fuit,&lt;ref&gt;Fine 1994, 408-411&lt;/ref&gt; nam quamvis hostium agminis partem magnam delevissent, tamen paucis copiis serbicis relictis, Turcis ab oriente copiae multo plures erant, ideoque ii reguli, qui nondum Turcarum essent clientes, deinceps annis proximis se in illorum dicionem permittebant.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;Fine 1994, 408&lt;/ref&gt;

Maxima parte exercitus serbici pugna absumpta,&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt; Lazaro Muradoque in eadem occisis, copiae relictae campo demum discesserunt. Turcis urgentibus,&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; aliqui nobiles Serbi filias suas, imprimis filia Lazari, Baiazeti in matrimonium dederunt.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; Conubii gratia [[Stephanus Lazarević]] socius Baiazetis fidelis factus est copiasque ei amplas in bellis posteris, inter alias in [[pugna apud Nicopolim]], praebebat. [[Despotatus Serbiae]] exinde saepe cum [[Regnum Hungariae|Hungaris]] sociis [[Imperium Ottomanicum|Turcas]] vincere conatus tandem anno 1459 iterumque anno 1540 ab his devictus est.

== Administratio ==
[[File:Central_balkans_1373_1395.png|thumb| Dominia in Balcania media, quae post excidium Imperii Serbici orta sunt (1373–1395)]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#ffdead;&quot; |Provinciae
|-
! style=&quot;background:#ffdead;&quot; | Tabula geographica
! style=&quot;background:#ffdead;&quot; | Nomen (Territorium)
! style=&quot;background:#ffdead;&quot; | Princeps/Principes
! style=&quot;background:#ffdead;&quot; | Notae
|-
|[[File:Moravian_Serbia.png|102x102px]]
| style=&quot;background:#efdecd;&quot; |'''''Serbia Moravia'''''&lt;br /&gt;(Serbia Media)
| Lazarus Hrebeljanović&lt;br /&gt;Stephanus Lazarević
| cliens Ottomanorum 1390-
|-
|[[File:Principality_of_Zeta.png|100x100px]]
| '''''Dominium Zeta'''''&lt;br /&gt;(Mons Niger australis et Albania septentrionalis extrema)
| Familia nobilis Balšić
| .
|-
|[[File:Kingdom_of_Prilep.png|128x128px]]
| '''''Dominium Prilep'''''&lt;br /&gt;([[Macedonia Septentrionalis]] Occidentalis)
| Marcus Mrnjavčević
| Post Hebrum cliens Ottomanorum fit.
|-
|[[File:Principality_of_Velbazhd.png|100x100px]]
| '''''Dominium familiae Dejanović'''''&lt;br /&gt;([[Macedonia Septentrionalis]] Orientalis)
| Ioannes Dragaš&lt;br /&gt;Constantinus Dejanović
| Post Hebrum cliens Ottomanorum fit.
|-
|[[File:Realm_of_Brankovic.png|100x100px]]
| '''''Terra Branković'''''&lt;br /&gt;(Rascia inferior, [[Kosovia]] et [[Scupi|Vardar superior]] )
| Vuk Branković&lt;br /&gt;Georgius Branković
| Cliens Ottomanorum 1392-1396
|-
|[[File:Principality_of_Hlapen.png|100x100px]]
| '''''[[Voden Lordship|Dominium Vodenense]]'''''&lt;br /&gt;([[Macedonia Graeca|Macedonia Aegaea]] Occidentalis)
| Radoslaus Hlapen&lt;br /&gt;Nicolaus Bagaš
| Ante annum 1385 cliens Ottomanorum fit.
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;small&gt;Brevis:&lt;/small&gt;
|-
|[[File:Realm_of_Vojislav_Vojinović_and_Nikola_Altomanović.png|128x128px]]
| '''''Pagus Altomanović'''''&lt;br /&gt;(Herzegovina, Rascia, Kosovia septentrionalis et Zlatibor )
| Nicolaus Altomanović
| Regio a nobilibus finitimis anno 1373 expugnata.
|}
{{Notae|24em}}
&lt;references /&gt;

== Fontes ==
* Ostrogorsky, George (1956). ''History of the Byzantine State''. Oxford: Basil Blackwell.
* Šuica, Marko (2000). ''Немирно доба српског средњег века. Властела српских обласних господара''. Službeni list SRJ.
* Mihaljčić, Rade (1975). ''Крај Српског царства''. Belgrade: Srpska književna zadruga.
* Fine, John Van Antwerp Jr. (1994) [1987]. ''The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest''. Ann Arbor, Michigan: University of Michigan Press.
* Ćorović, Vladimir (2001). ''Istorija srpskog naroda'' (Internet ed.). Belgrade: Ars Libri.
* Popović, Tatyana (1988). ''Prince Marko: The Hero of South Slavic Epics''. New York: Syracuse University Press.
* Ćirković, Sima (2004). ''The Serbs''. Malden: Blackwell Publishing.</text>
      <sha1>89x7yw85w8rt3wm6ubag7wywfq6yv63</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996391</id>
      <parentid>3996382</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T18:45:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>+{{[[Formula:Adumbratio|Adumbratio]]}}</comment>
      <origin>3996391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22057" sha1="tpq14k8cqil9vfuq1vl1meiyv3h7shd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{Adumbratio}}&lt;/noinclude&gt;{{Capsa belli|conflict=Ruina Imperii Serbici|image=[[File:Situation_in_Serbian_Empire_around_1371.png|400x400px]]|caption=Res serbicae anno 1371|date=XX. Decembris 1355 – IV. Decembris 1371|result=Regnum discisum|place=Serbia}}

'''Ruina Imperii Serbici''' multorum decenniorum processus saeculo XIV. erat. Postquam imperator [[Stephanus Uroš V]]. anno 1371 sine prole mortuus est, [[Imperium Serbicum]] sine herede relictum est et magnates provinciis pagisque potiti officiis suis porro suo iure fungebantur, abinde vero titulis adornari ut ''gospodin'' vel despota, qui eis temporibus imperii tributi erant. Aetas haec dilapsio aut initium casus Imperii Serbici appellatur.

Inter annos 1365 et 1371 [[rex Vukašin]] una cum imperatore Uroš regnabat, illius dicioni dimidia parte australi subiacente, unde id imperium tamquam de facto [[diarchia]] haberi potest. Ante annum 1371, [[Nobilitas|nobiles]] aut imperatori Uroš aut Vukašin proxime parebant. Vukašino in [[pugna apud Hebrum]] contra [[Imperium Ottomanicum|Turcas]] anno 1371 caso, Serbiae provinciae australes in dicionem Ottomanorum venerunt atque in nomine clientes Turcarum factae sunt. Post quattuor menses Uroš quoque periit. Domini autem de rege iusto constituendo consentire nequierunt, [[Princeps Marcus|principe Marco]] Vukašini filio dimisso, discordiae inter nobiles infra annum coeperunt. Coetus anno 1374 omnino infaustus habitus est, quoniam nobiles iterum convenire non potuerunt, utrum Marco an [[princeps Lazarus]] Serbicae confoederationi ut rex praeesse deberet, ideoque regnum statu priore sine ulla auctoritate summa permanebat.

Tempora post Vukašinum Urošumque mortuos principis Lazari ascensus casusque ac de imperio certamina inter provincias minores distinguebant. Lazarus enim provinciae potentissimae, [[Serbia Moravica|Serbiae Moravicae]], dominabatur. Cuius dominatui [[pugna in Campo Cosovano]] anno 1389, cum Serbia Turcis Ottomanis obstitit, finem fecit. Ante annum 1395 pleraeque provinciae australes in dicionem Turcarum venerant mediaque Serbia se etiam in potestatem Ottomanorum permisit. Lazaro filius eius [[Stephanus Lazarević|Stephanus]] successit, qui [[Despotatus Serbiae|Serbiae Despotatui]] reliquo dominabatur, donec eo tandem anno 1459 Turcae potiti sunt [[Rascia|regnumque Serbiae]] deleverunt.

== Regnum Stephani Uroš V. ==
[[File:Empire_of_the_romans_and_serbs_en.png|thumb| Dominium Simeonis Uroš]]
[[File:Loza_Nemanjica_Decani_c_2.jpg|thumb| Opus tectorium Loza Nemanjića, Uroš V, monasterium Visoki Dečani]]
[[Stephanus Uroš IV Dušan|Imperatoris Dušani]] filius heresque [[Stephanus Uroš V]]. (1356-1371), etsi iam tunc XX annos natus, impotens erat neque adversus nobiles summae potestatis cupidos quid agere potuit, quare sicut pater eius Fortis appellatur, illi vero Impotentis nomen datum est.

[[Simeon Uroš]] frater Dušani [[Epirus (regio historica)|Epiro]] expulsus, Serbia potiturus, postquam se anno 1356 imperatorem Graecorum, Serborum Albanorumque nominari [[Castoria (nomus Graeciae)|Castoriae]] permiserat, in eam anno 1357 ingressus est. Sephani Uroš copiae Simeonis copiis prope [[Scodra|Scodram]] in [[Zeta]] occurrerunt easque represserunt. Dum haec geruntur, [[Matthaeus Cantacuzenus]] Romani imperatoris [[Ioannes VI Cantacuzenus|Ioannis VI. Cantacuzeni]] filius iuxta limites Serbiae, Bulgariae Romaniaeque in [[Thracia]] occidentali Serbis bellum anno 1356 intulerat, sed, [[Serrhae|Serrhis]] frustra quinque millibus Turcarum suorum oppugnatis, mox in pugna a [[Dux Vojin|duce Vojin]] victus, redimendus detinebatur. Captivum demum imperator [[Ioannes V Palaeologus|Ioannes V. Palaeologus]] redemit facultatemque in [[Morea|Moream]] recedendi ei concessit. Regiones quae Urošo fidae permanserant fuerunt [[Macedonia (regio)|Macedoniae]] maxima pars, terra inter [[Strymon|Strymonem]] [[Nestus|Nestumque]] flumina non excepta, et [[Chalcidice]] paeninsula. Serbica ergo dominia in partes tres dividi poterant: terras occidentales et Zetam continentes; mediae Serbiae terram cui Uroš praeerat; et terras australes comprehendentes etiam Macedoniae partem orientalem Serrhisque capite statuto.

Nobilis potentissimus [[Vojislaus Vojinović]] fuit, qui, cum Serbi Hungarique secundum Danubium certarent, cum [[Respublica Ragusina|Ragusa civitate]] iurgavit. Hungaris penitus Serbiam ingressis, exercitus Serborum ut proelium evitaret recessit. Vojislaus donec Hungari abirent opperitus, anno 1359 in Ragusam impetum fecit. Anno 1365 [[Vukašin Mrnjavčević|Vukašin]], ut una cum Urošo regnaret, rex Serbiae declaratus est et [[Ioannes Uglješa]] despota [[Serrhae|Serrhis]] factus est.

== Historia ==

=== Pugna prope Hebrum ===
Serbiae ac universae Balcaniae periculosior quam nobilium serbicorum dissenssiones erat [[Turcae|Turcarum]] in Europam progressus. Anno 1354 [[Paeninsula Callipolitana|Chersoneso Thraciae]] in [[Hellespontus|Hellesponti]] parte europea potiti sunt, inde in Thraciam profecti. Deinceps [[Demotica|Dimoticam]] a Romanis anno 1361 ceperunt, anno vero 1363 a Bulgaris [[Philippopolis|Philippopolim]] postremoque anno 1369 [[Adrianopolis|Adrianopolim]] urbem haud modicam abstulerunt. Circa annum 1370 maximam partem Thraciae usque ad montes [[Rhodope|Rhodopem]] [[Haemus|Haemumque]] possidebant. Quum Rhodopem tangerent, cum [[Ioannes Uglješa|Ioanne Uglješa]], qui dicionem suam ultra Mestam flumen propagaverat, conflixerunt discrimenque eorum eo maius factus est.
[[File:BattleofMaritsa1371.png|thumb| Balcania mense Septembri anno 1371]]
Die XXVI. Septembris 1371 rex Vukašin ac frater eius despota [[Ioannes Uglješa]] exercitum serbicum contra Turcas, quorum copiis tum [[beglerbeg]] [[Rumelia|Rumeliae]] [[Lala Şâhin Paşa]] praeerat, ducentes, in [[pugna apud Hebrum]] concurrerunt.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Ostrogorsky 1956, 481.&lt;/ref&gt; Impetus quamvis in Turcas initio ineunte anno 1371 faciendus fuisset, forte quia Uglješa Bulgariam etiam societatem inituram esse sperabat, detentus est. Rex Vukašin filiusque eius [[Princeps Marcus|Marcus]] impetum in [[Nicolaus Altomanović|Nicolaum Altomanović]] insidiabantur, cum ad orientem evocati essent, ut se Uglješae copiisque eius adiungerent, unde una facile terram Turcarum penetraverunt [[Ormenio|Germaniamque]] iuxta [[Hebrus|Hebrum]] pervenerunt, ubi Serbi neque stationes egerunt neque, ut Turcae, exploratores habebant. Praeterea neque equos ne arma quidem expedierant et incautos se fieri siverant. Turcae Serbos quiescentes aggressi victores evenerunt ducumque corpora inventa non sunt.

Principi Marco patris nomen regium translatum est, qui deinde una cum imperatore Urošo regnabat.

=== Imperatoris mors ===
Postquam maior pars nobilium Serbiae a Turcis in pugna apud Hebrum interempta erat, ipse imperator Stephanus Uroš V die aut II. Aut IV. Decembris 1371 mortuus est. Quia Vukašini filio Marco titulus regius delatus erat, unus regni Serbiae successorum controversorum factus est, nobilibus suis rebus studentibus certantibusque inter se.

[[Princeps Lazarus]] in Serbia septentrionali imperium verum obtinebat. Is autem, titulis neque imperialibus neque regiis acceptis, anno 1377 Bosnae regem [[Stephanus Tuartcus I|Tuartcum I]]. (qui per matrem nepos [[Stephanus Dragutin|Dragutini]] regis Serbiae fuit) tamquam in titulo [[Rex Serbiae|regem Serbiae]] fassus est. Ipsa Serbia Turcarum cliens anno 1390 facta est, licet revera usque ad annum 1459 ei primo [[Familia Lazarević|Lazarevići]], deinde [[Familia Branković|Brankovići]] dominati sint.

=== Georgii II. Balšić edictum ===
Anno 1372 Georgius patri suo [[Stracimir Balšić|Stracimir]] in loco domini Zetae superioris successit. Georgius, sicut totius familiae regno communi decuit, una cum patruis suis [[Balša II]]. praestiteque [[Georgius I. Balšić|Georgio I]]. [[Respublica Ragusina|Ragusae]] die XXX. Novembris 1373 edictum, quod leges [[Stephan Uroš V|imperatoris Stephani Uroš]] confirmaret privilegiaque mercatoribus Ragusanis concederet, vectigalibus urbi adriaticae impositis non exceptis, sanxit. Clausulam egregiam etiam continebat, quae summam potestatem soliditatemque Imperii Serbici, licet duos annos imperatore ullaque principali auctoritate caruerit, affirmabat, notamque quandam, si quis imperator novus Serborum eorumque nobilium ac terrarum fieret, eidem omnia praedicta a Balšićis translatum iri. Testes fuerunt Georgii I. [[logotheta Vitko]] et [[Dragaš Košačić]].&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;Šuica 2000&lt;/ref&gt; Familiae Balšićorum communitatis inusitata ratio feodalis his in litteris videri potest.

=== Insidiae contra Marcum ===
Pater cum obiisset, iunior rex Marcus iure rex una cum imperatore Urošo factus est. Mox eodem II. aut IV. Decembris 1371 mortuo genereque Njemanićorum exstincto Marcus Serbiae rei publicae princeps exstitit. Domini autem serbici eum principem summum probare ne considerare quidem dignati sunt&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;Mihaljčić 1975, 168&lt;/ref&gt; et motus ad potestatem liberam consequendam spectantes semper crescebant.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;Fine 1994, 379&lt;/ref&gt; Utroque fratre eorumque exercitibus evulsis, familia Mrnjavčević sine ullo imperio relicta est.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Domini circa Marcum occasionem arripientes patrimonii eius partes nimias possederunt. Ad annum 1372 Georgius I. Balšić Prisrenum Picariamque apprehendit, princeps [[Lazarus Hrebljanović]] Prištinam cepit. Ad annum 1377 [[Vuk Branković]] [[Scupi|Scupis]] potitus est et magnas albanicus [[Andreas Gopa]] quasi suo iure Achridae pollebat.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;Šuica 2000, 35-36&lt;/ref&gt; Hic fortasse etiamtum sicut ante sub Vukašino cliens Marci permanebat. Gropae gener erat Marci cognatus Ostoja Rajaković de genere Ugarčić e Travunia, qui unus nobilium serbicorum de Zachulmia Travuniaque fuit, quibus dominia in Macedoniae partibus nuper captis Dušano regnante donata essent.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;Šuica 200, 42&lt;/ref&gt;

Post cladem apud Hebrum [[Princeps Marcus|Marcus]] filius [[Rex Vukašin|Vukašini Mrnjavčević]] in regem coronatus dominia patris sui obtinuit. Amicitia eius cum Balšićis autem extemplo dilapsa, quod Georgius anno 1371 primam uxorem suam Oliveram Marci sororem expulit [[Prisrenum|Prisrenumque]] a Marco vi occupavit. Eodem anno [[Lazarus Hrebljanović]] [[Serbia Moravica|Serbiae Moravicae]] princeps [[Pristina|Pristinam]] expugnavit. Anno insequente Georgius [[Picaria]] capta Marcum fere omni terra, quae a septentrionibus montis Scardi est, spoliavit.&lt;ref&gt;Fine 1994, 380&lt;/ref&gt;

=== Insidiae contra Nicolaum ===
Vere 1371 Marcus expeditioni adversus [[Nicolaus Altomanović|Nicolaum Altomanović]] occidentalis imperii dominum maximum parandae adfuit, quam praeparationem rex Vukašin cum [[Georgius I Balšić|Georgio I. Balšić]] [[Zeta|Zetae]] domino, cui regis filia Olivera uxor erat, adhibuerunt. Eiusdem anni mense Iulio, castris iuxta [[Scodra|Scodram]] Balšićorum metatis, Marcus Vukašinque in [[Anagastum]] in terra Altomanović incursuri erant, quae autem incursio facta non est, cum [[Ottomani|Turcae]] despotae [[Ioannes Uglješa|Ioannis Uglješae]], domini [[Serrhae|Serrharum]] ac fratris Vukašini minoris in Macedonia occidentali dominantis dominiis imminerent, quare Mrnjavčevićorum copiae confestim ad occidentem missae sunt.&lt;ref&gt;Mihaljčić 1975, 137&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;Fine 1994, 377&lt;/ref&gt; Socios cum nequaquam sibi admovere potuissent, tandem fratres terram Turcarum cum exercitu intraverunt. Die XXVI. Septembris anno 1371 in pugna apud Hebrum Turcae exercitum serbicum ad tantam internecionem deleverunt, ut ne cadavera quidem Vukašini Iohannisve Uglješae unquam reperta sint. Is locus, ubi pugnatum est, prope [[Ormenion|Ormenionem]] villam in hodierna Graecia orientali, ab illo tempore ''Sırp Sındığı'', Fuga Serborum videlicet, lingua Turcica appellatur. Pugnae huius eventus graves fuerunt, Turcis enim via in [[Paeninsula Balcanica|Balcanicam paeninsulam]] ita patefacta est.&lt;ref&gt;Fine 1994, 379-382&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ćorović 2001, Маричка погибија&lt;/ref&gt;

1371 anno Georgius [[Respublica Ragusina|Ragusae civitati]] [[Vukašin Mrnjavčević|Vukašinum Mrnjavčević]] filiumque eiusdem necnon exercitus eorum circa [[Scodra|Scodram]] secum morari impetumque in Altomanović moliri rettulit. Ragusa, eam expeditionem sibi utilem fore rata, militibus commeatuique vehendis procurandis navibus adiuvabat. Cum autem Vukašin Marcusque in auxilium [[Ioannes Uglješa|Ioanni Uglješae]] abiissent, quae contra Turcas excursio tota apud Hebrum in excidium obvenit, expeditio numquam facta est. At Altomanović tunc tanto maius discrimen imminebat. Nam inita inter principem [[Lazarus Hrebljanović|Lazarum Hrebljanović]] banumque [[Stephanus Tuartcus I|Tuartcum I]]. [[Bosnia|Bosnae]] ad Niculaum Altomanović devinciendum societate, rebus suis Altomanović desperans cum Georgio agere coepit. Plerique historici consentiunt, condicionibus statutis, Georgium urbes [[Tribulium]], [[Canales (Croatia)|Canales]] [[Neocastrum (Albania)|Neocastrumque]] ab Altomanović accepisse forteque, ne bello adesset, pretium aliquod. Sunt autem historici, qui, secundum [[Mauro Orbini|Mauronis Orbini]] narrationem, Gerogium numquam talem pactionem iniisse, sed potius eum urbes easdem post Altomanović anno 1373 devictum deprehendisse dicant.&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;

=== Coetus anni 1374 ===
Coetus vel Sabor die XXVI. Septembris anno 1374, ipso tertio anno post pugnam apud Hebrum habitus est, ut discordias inter nobiles Serbiae sedaret. Tam Marcus quam Lazarus regis titulum sibi vindicabant, Vuko Branković Lazaro favente.&lt;ref&gt;Popović 1988, 18&lt;/ref&gt;

=== Tuartci coronatio ===
Die XXVI. Octobris anno 1377 se Tuartcus in Stephanum Tuartcum I. ''dei gratia regem Serborum, Bosnae ac maritimarum occidentaliumque terrarum'' coronari permisit. Sunt hodie historici, qui eum in [[Monasterium Mileševa|monasterio Mileševa]] coronatum esse censent, licet argumenta desint.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Aliud quod esse potest et quod argumenta archaeologica probant est, ut in Mile prope [[Visoko|Visokonem]], in ecclesia quae [[Stephanus II Kotromanić|Stephano II. Kotromanić]] regnante aedificata erat ubique etiam iuxta patruum suum Stephanum II. sepultus est, coronatus sit.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Stephanus vel ''Stefan'' titulus usitatus [[Genus Njemanić|generis Njemanić]] principum fuit. Annis 1375-1377 Tuartcus genealogiam insolitam confecit, qua originem suam ad Njemanićos spectare ostenderet.

=== Balšić mors ===
Georgius die XIII. Ianuario anno 1378 [[Scodra|Scodrae]] mortuus est. Zetae principatus ad fratrum eius minorem [[Balša II|Balšam II]]. translatus est. Georgii mortis causa inter Zetae vicinos commotus magnus concitatus est. Bosnae banus Tuartcus I. Georgii dominia [[Ragusium|Ragusae]] finitima anno 1377 suae dicionis fecerat, etiamque reliquas terras maritimas inter [[Sinus Risonicus|Sinum Risonicum]] et eas terras, quas anno 1377 in suam potestatem redegerat. Quas terras Georgii mortis gratia Tuartcus sine ullo metu repugnandi possidere potuit.

[[Vuk Branković]] occasione oblata quoque usus est ut Georgii dominis potiretur. Copiis in [[Metohija|Metohijam]] missis, Prisrenum ac cetera Georgii in ea regione territoria cepit.&lt;ref&gt;Fine 1994, 389&lt;/ref&gt;

=== Ortus Lazari ===
 
Ad annum 1379 princeps Lazarus Hrebljanović pagi [[Pomoravlje]] praeses potentissimus nobilium Serbiae esse videbatur. Quamvis se in litteris suis [[Autocrator|autocratorem]] omnium [[Serbi|Serborum]] appellaret, verumtamen potentia, ut Serbiae terram universam in imperium suum venire cogere posset, egebat. Familiae [[Familia Balšić|Balšićorum]] [[Familia Mrnjavčević|Mrnjavčevićorumque]], [[Constantinus Dragaš]] (qui per matrem fuit de genere Njemanić), Vuk Branković et Tuartcus ac Radoslaus Halpen quisque in dominiis propriis suo consilio utens regnabat.&lt;ref&gt;Mihaljčić 1975, 164–165, 220&lt;/ref&gt; Quum anno 1377 [[Mileševa|Mileševae]] [[Metropolita|metropolitanus]] Tuartcum I. in regem Serborum, Bosnae ac maritimarum occidentalium terrarum coronavisset, praeter Marcum alter rex, qui Serbiae imperii quasdam partes occidentales sumpserat, res serbicas accessit.&lt;ref&gt;Fine 1994, 393&lt;/ref&gt; Arreptis anno 1379 Nicolai Altomanović dominiis, [[Radič Branković|Radičium Branković]] suae potestati subiecit.&lt;ref&gt;Ćirković 2004, 81&lt;/ref&gt;

=== Pugna in Campo Cosovano ===
[[File:Propast_Srpskog_carstva_na_Kosovu_1389,_A._Bocarić.jpg|thumb| ''Pernicies Imperii Serbici in Kosovia.'']]
Die XXVIII. Iunii 1389 copiae serbicae, quibus princeps Lazarus, Vuk Branković et Tuartci nobilis [[Vlatko Vuković]] de Zachulmia praeerant, exercitui Turcarun, [[Muradus I (sultanus Ottomanicus)|Murado I.]] sultano filiisque eius duobus Baiazete ac Yakubo ducibus, occurrerunt. [[Pugna in campo Cosovano|Pugna haec Cosovana]] fuit, medii aevi rerum serbicarum clarissima. Si prior [[pugna apud Hebrum]] initium finis Imperii Serbici fuerat, pugna Cosovana nondum XX post annos mors illius significavit. Maior pars exercitus serbici iterum concisa est, quamquam proelium Serbis initio bene procedebat. Nam Vuk Branković a cornu dextro, postquam equites serbici primo sinistrum latus turcicum tam acriter invaserant, ut et id deiecerint et medium exercitum presserint, Turcarum sinistrum, cui Yakub imperabat, depulit videbaturque res sibi secundae esse. Turcarum cornu dextro, quod e quattuor turcicis, duabus serbicis atque una bulgara acie consistebat, Baiazetes alter filius Muradi imperabat, qui Vlatkonis Vuković ac sinistri serbici partem serbicam bosnensemque impetus impellebat. Baiazetes cum subsidiis integris expeditisque Lazari Serbis, qui medium turcicum acerbe premebant, occurrit. Milites eius ad ipsum Lazarum vulneratum perrumpentes, eum aliosque nobiles serbicos ceperunt coramque facie Muradi moribundi (nam a falso quodam transfuga Serbo, [[Miloš Obilić|Milošo Obilić]] nomine, pugione percussus erat) attraxerunt, qui, ante mortuus est, tam Lazarum quam ceteros nobiles decollari adspexit. Serbis recedentibus, exercitus turcicus se quoque detrimenti magni causa recepit, ipsoque Baiazete Adrianopolim, ut ibi regni sui res muniret, pergente. Principi serbico fidelisbusque eius pugna clades fuit,&lt;ref&gt;Fine 1994, 408-411&lt;/ref&gt; nam quamvis hostium agminis partem magnam delevissent, tamen paucis copiis serbicis relictis, Turcis ab oriente copiae multo plures erant, ideoque ii reguli, qui nondum Turcarum essent clientes, deinceps annis proximis se in illorum dicionem permittebant.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;Fine 1994, 408&lt;/ref&gt;

Maxima parte exercitus serbici pugna absumpta,&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt; Lazaro Muradoque in eadem occisis, copiae relictae campo demum discesserunt. Turcis urgentibus,&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; aliqui nobiles Serbi filias suas, imprimis filia Lazari, Baiazeti in matrimonium dederunt.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; Conubii gratia [[Stephanus Lazarević]] socius Baiazetis fidelis factus est copiasque ei amplas in bellis posteris, inter alias in [[pugna apud Nicopolim]], praebebat. [[Despotatus Serbiae]] exinde saepe cum [[Regnum Hungariae|Hungaris]] sociis [[Imperium Ottomanicum|Turcas]] vincere conatus tandem anno 1459 iterumque anno 1540 ab his devictus est.

== Administratio ==
[[File:Central_balkans_1373_1395.png|thumb| Dominia in Balcania media, quae post excidium Imperii Serbici orta sunt (1373–1395)]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#ffdead;&quot; |Provinciae
|-
! style=&quot;background:#ffdead;&quot; | Tabula geographica
! style=&quot;background:#ffdead;&quot; | Nomen (Territorium)
! style=&quot;background:#ffdead;&quot; | Princeps/Principes
! style=&quot;background:#ffdead;&quot; | Notae
|-
|[[File:Moravian_Serbia.png|102x102px]]
| style=&quot;background:#efdecd;&quot; |'''''Serbia Moravia'''''&lt;br /&gt;(Serbia Media)
| Lazarus Hrebeljanović&lt;br /&gt;Stephanus Lazarević
| cliens Ottomanorum 1390-
|-
|[[File:Principality_of_Zeta.png|100x100px]]
| '''''Dominium Zeta'''''&lt;br /&gt;(Mons Niger australis et Albania septentrionalis extrema)
| Familia nobilis Balšić
| .
|-
|[[File:Kingdom_of_Prilep.png|128x128px]]
| '''''Dominium Prilep'''''&lt;br /&gt;([[Macedonia Septentrionalis]] Occidentalis)
| Marcus Mrnjavčević
| Post Hebrum cliens Ottomanorum fit.
|-
|[[File:Principality_of_Velbazhd.png|100x100px]]
| '''''Dominium familiae Dejanović'''''&lt;br /&gt;([[Macedonia Septentrionalis]] Orientalis)
| Ioannes Dragaš&lt;br /&gt;Constantinus Dejanović
| Post Hebrum cliens Ottomanorum fit.
|-
|[[File:Realm_of_Brankovic.png|100x100px]]
| '''''Terra Branković'''''&lt;br /&gt;(Rascia inferior, [[Kosovia]] et [[Scupi|Vardar superior]] )
| Vuk Branković&lt;br /&gt;Georgius Branković
| Cliens Ottomanorum 1392-1396
|-
|[[File:Principality_of_Hlapen.png|100x100px]]
| '''''[[Voden Lordship|Dominium Vodenense]]'''''&lt;br /&gt;([[Macedonia Graeca|Macedonia Aegaea]] Occidentalis)
| Radoslaus Hlapen&lt;br /&gt;Nicolaus Bagaš
| Ante annum 1385 cliens Ottomanorum fit.
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;small&gt;Brevis:&lt;/small&gt;
|-
|[[File:Realm_of_Vojislav_Vojinović_and_Nikola_Altomanović.png|128x128px]]
| '''''Pagus Altomanović'''''&lt;br /&gt;(Herzegovina, Rascia, Kosovia septentrionalis et Zlatibor )
| Nicolaus Altomanović
| Regio a nobilibus finitimis anno 1373 expugnata.
|}
{{Notae|24em}}
&lt;references /&gt;

== Fontes ==
* Ostrogorsky, George (1956). ''History of the Byzantine State''. Oxford: Basil Blackwell.
* Šuica, Marko (2000). ''Немирно доба српског средњег века. Властела српских обласних господара''. Službeni list SRJ.
* Mihaljčić, Rade (1975). ''Крај Српског царства''. Belgrade: Srpska književna zadruga.
* Fine, John Van Antwerp Jr. (1994) [1987]. ''The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest''. Ann Arbor, Michigan: University of Michigan Press.
* Ćorović, Vladimir (2001). ''Istorija srpskog naroda'' (Internet ed.). Belgrade: Ars Libri.
* Popović, Tatyana (1988). ''Prince Marko: The Hero of South Slavic Epics''. New York: Syracuse University Press.
* Ćirković, Sima (2004). ''The Serbs''. Malden: Blackwell Publishing.</text>
      <sha1>tpq14k8cqil9vfuq1vl1meiyv3h7shd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Donofanum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329581</id>
    <revision>
      <id>3996388</id>
      <timestamp>2026-10-23T17:32:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>creatio e francica documentatione</comment>
      <origin>3996388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="784" sha1="iumnj05ma9r3mzx7cpx289qq1m85r0s" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Église Saint-Laurent du Haut-de-Belmont.JPG|thumb|upright=0.8|left|Donofanum: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Laurentius|Sancto Laurentio]] dicata, in vico Haut-de-Belmont.]]
{{res|Donofanum}}&lt;ref&gt;{{Graesse}}, t. 1, p. 661.&lt;/ref&gt; (Francogallice ''Domfaing'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 210 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]].

{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Vosegi]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Domfaing|Donofanum}}
{{Fontes geographici}}

== Notae ==
&lt;references /&gt;
{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]]</text>
      <sha1>iumnj05ma9r3mzx7cpx289qq1m85r0s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Disputatio:Donofanum</title>
    <ns>1</ns>
    <id>329582</id>
    <revision>
      <id>3996390</id>
      <timestamp>2026-10-23T17:34:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>attributio</comment>
      <origin>3996390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="jnabu4l9qyhy7kt3cpbohf96l57y2aa" xml:space="preserve">{{attributio|fr|Domfaing|238955799}}</text>
      <sha1>jnabu4l9qyhy7kt3cpbohf96l57y2aa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Domnus Aper (Bruerium)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329583</id>
    <revision>
      <id>3996404</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:38:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>creatio e francica documentatione</comment>
      <origin>3996404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="864" sha1="bxq6tn40hv4k7eezel8ijbupfvq8uqm" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidatorum}}
{{videdis |Domnus Aper (discretiva)}}
[[Fasciculus:Domèvre-sur-Durbion.jpg|thumb|upright=0.8|left|Domnus Aper: despectus in vicum cum [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Mauritius|Sancto Mauritio]] dicata.]]
{{res|Domnus Aper}}&lt;ref&gt;{{Graesse}}, t. 1, p. 655.&lt;/ref&gt; (Francogallice ''Domèvre-sur-Durbion'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 267 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]].

{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Vosegi]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Domèvre-sur-Durbion|Domnus Aper}}
{{Fontes geographici}}

== Notae ==
&lt;references /&gt;
{{geo-stipula}}
{{DEFAULTSORT:Domevre sur Durbion}}

[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]]</text>
      <sha1>bxq6tn40hv4k7eezel8ijbupfvq8uqm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996408</id>
      <parentid>3996404</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:43:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>tabula</comment>
      <origin>3996408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="968" sha1="6jp688ghrrkla83v7zgud91wyum7jj0" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidatorum}}
{{videdis |Domnus Aper (discretiva)}}
[[Fasciculus:Domèvre-sur-Durbion.jpg|thumb|upright=0.8|left|Domnus Aper: despectus in vicum cum [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Mauritius|Sancto Mauritio]] dicata.]]
{{res|Domnus Aper}}&lt;ref&gt;{{Graesse}}, t. 1, p. 655.&lt;/ref&gt; (Francogallice ''Domèvre-sur-Durbion'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 267 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. Ad electiones, Domnus Aper [[Bruerium|Bruerio]] adsignatus est.
[[Fasciculus:88-Domèvre-sur-Durbion.png|thumb|upright|Domni Apri tabula]]

{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Vosegi]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Domèvre-sur-Durbion|Domnum Aprum}}
{{Fontes geographici}}

== Notae ==
&lt;references /&gt;
{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]]</text>
      <sha1>6jp688ghrrkla83v7zgud91wyum7jj0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Disputatio:Domnus Aper (Bruerium)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>329584</id>
    <revision>
      <id>3996409</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:44:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>attributio</comment>
      <origin>3996409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="s5ri86r2ruzvji61d5u02zrhcs1awce" xml:space="preserve">{{attributio|fr|Domèvre-sur-Durbion|236873138}}</text>
      <sha1>s5ri86r2ruzvji61d5u02zrhcs1awce</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Domnus Aper (Golbey)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329585</id>
    <revision>
      <id>3996419</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:59:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>creatio e francica documentatione</comment>
      <origin>3996419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="947" sha1="ru4gp08i7jh4ell86gprx2k2gsu74z5" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidatorum}}
{{videdis |Domnus Aper (discretiva)}}
[[Fasciculus:Domèvre-sur-Avière, Église Saint-Èvre.jpg|thumb|upright=0.8|left|Domnus Aper: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Aper|Sancto Apro]] dicata.]]
{{res|Domnus Aper}}&lt;ref&gt;{{Graesse}}, t. 1, p. 655.&lt;/ref&gt; (Francogallice ''Domèvre-sur-Avière'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 439 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. Ad electiones, Domnus Aper [[Golbey]] adsignatus est.
[[Fasciculus:88-Domèvre-sur-Avière.png|thumb|upright|Domni Apri tabula]]

{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Vosegi]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Domèvre-sur-Avière|Domnum Aprum}}
{{Fontes geographici}}

== Notae ==
&lt;references /&gt;
{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]]</text>
      <sha1>ru4gp08i7jh4ell86gprx2k2gsu74z5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dompnus Aper prope Remoncuriam</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329586</id>
    <revision>
      <id>3996420</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:10:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>creatio e francica documentatione</comment>
      <origin>3996420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1155" sha1="lsmigflff09o8bmn8vkwm94jrkl9tp9" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidatorum}}
{{videdis |Domnus Aper (discretiva)}}
[[Fasciculus:Domèvre-sous-Montfort, Église Saint-Epvre.jpg|thumb|upright=0.8|left|Dompnus Aper prope Remoncuriam: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Aper|Sancto Apro]] dicata.]]
{{res|Dompnus Aper prope Remoncuriam}}&lt;ref&gt;{{opus|auctor=Paulus Marichal|titulus= Dictionnaire topographique de la France : Dictionnaire topographique du département des Vosges|locus=Paris|domus editoria=Impr. nationale|annus=1941|pagina=130|url= https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6561169q/f268.item.texteImage }} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt; (Francogallice ''Domèvre-sous-Montfort'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 61 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. 

{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Vosegi]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Domèvre-sous-Montfort|Dompnum Aprum prope Remoncuriam}}
{{Fontes geographici}}

== Notae ==
&lt;references /&gt;
{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]]</text>
      <sha1>lsmigflff09o8bmn8vkwm94jrkl9tp9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996507</id>
      <parentid>3996420</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T02:52:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IacobusAmor</username>
        <id>1163</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3996507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1170" sha1="k9ey8tkq7qcodjnoah98ds35x7saino" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidatorum}}
{{videdis |Domnus Aper (discretiva)}}
[[Fasciculus:Domèvre-sous-Montfort, Église Saint-Epvre.jpg|thumb|upright=0.8|left|Communis [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Ecclesia Catholia|Catholica]], [[Sanctus Aper|Sancto Apro]] dicata.]]
{{res|Dompnus Aper prope Remoncuriam}}&lt;ref&gt;{{opus|auctor=Paulus Marichal|titulus= Dictionnaire topographique de la France : Dictionnaire topographique du département des Vosges|locus=Paris|domus editoria=Impr. nationale|annus=1941|pagina=130|url= https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6561169q/f268.item.texteImage }} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt; ([[Francogallice]] ''Domèvre-sous-Montfort'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 61 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. 

{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Vosegi]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Domèvre-sous-Montfort|Dompnum Aprum prope Remoncuriam}}
{{Fontes geographici}}

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]]</text>
      <sha1>k9ey8tkq7qcodjnoah98ds35x7saino</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Domnus Aper (discretiva)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329587</id>
    <revision>
      <id>3996421</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:12:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>discretiva</comment>
      <origin>3996421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="340" sha1="t1tpuqws48m17kqnpanzvbp7jhz7m3m" xml:space="preserve">{{discretiva}}
'''Domnus Aper''' potest designare:

* [[Domnus Aper (Bruerium)]]: commune Francicum praefecturae Vosegi, iuxta [[Bruerium]];
* [[Domnus Aper (Golbey)]]: commune Francicum praefecturae Vosegi, iuxta [[Golbey]];

== Vide etiam ==
* [[Dompnus Aper prope Remoncuriam]]: commune Francicum praefecturae Vosegi, iuxta [[Vitellum]].</text>
      <sha1>t1tpuqws48m17kqnpanzvbp7jhz7m3m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996430</id>
      <parentid>3996421</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T20:32:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>discretiva</comment>
      <origin>3996430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="577" sha1="ozzaf709ash2wdvcyyictes6o42egqq" xml:space="preserve">{{discretiva}}
'''Domnus Aper''' potest designare:

* '''[[Villa ad Domnum Aprum|Domnus Aper]]''': commune Francicum [[Murta et Mosella|praefecturae Murtae et Mosellae]];
* '''[[Domnus Aper (Bruerium)]]''': commune Francicum [[Vosegus (praefectura Franciae)|praefecturae Vosegi]], iuxta [[Bruerium]];
* '''[[Domnus Aper (Golbey)]]''': commune Francicum praefecturae Vosegi, iuxta [[Golbey]];

== Vide etiam ==
* [[Dominus Aper]]: commune Francicum praefecturae Murtae et Mosellae;
* [[Dompnus Aper prope Remoncuriam]]: commune Francicum praefecturae Vosegi, iuxta [[Vitellum]].</text>
      <sha1>ozzaf709ash2wdvcyyictes6o42egqq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Domèvre-en-Haye</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329588</id>
    <redirect title="Dominus Aper" />
    <revision>
      <id>3996426</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:26:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>Pippobuono movit paginam [[Domèvre-en-Haye]] ad [[Dominus Aper]]: nomen latinum attestatur in Graesse</comment>
      <origin>3996426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="0cbihuetdv965m4dwcjxfk31lehvi8n" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Dominus Aper]]</text>
      <sha1>0cbihuetdv965m4dwcjxfk31lehvi8n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Räbke</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329589</id>
    <redirect title="Ridepa" />
    <revision>
      <id>3996437</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:52:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <comment>Cyprianus Marcus movit paginam [[Räbke]] ad [[Ridepa]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam</comment>
      <origin>3996437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="kcjsl5lp5adlrr4acog7erbpy9j7out" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Ridepa]]</text>
      <sha1>kcjsl5lp5adlrr4acog7erbpy9j7out</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Redop</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329590</id>
    <redirect title="Ridepa" />
    <revision>
      <id>3996440</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:03:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <comment>Redirigens ad [[Ridepa]]</comment>
      <origin>3996440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="kcjsl5lp5adlrr4acog7erbpy9j7out" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Ridepa]]</text>
      <sha1>kcjsl5lp5adlrr4acog7erbpy9j7out</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Redepe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329591</id>
    <redirect title="Ridepa" />
    <revision>
      <id>3996441</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:03:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <comment>Redirigens ad [[Ridepa]]</comment>
      <origin>3996441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="kcjsl5lp5adlrr4acog7erbpy9j7out" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Ridepa]]</text>
      <sha1>kcjsl5lp5adlrr4acog7erbpy9j7out</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Reddop</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329592</id>
    <redirect title="Ridepa" />
    <revision>
      <id>3996442</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:04:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <comment>Redirigens ad [[Ridepa]]</comment>
      <origin>3996442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="kcjsl5lp5adlrr4acog7erbpy9j7out" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Ridepa]]</text>
      <sha1>kcjsl5lp5adlrr4acog7erbpy9j7out</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Redep</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329593</id>
    <redirect title="Ridepa" />
    <revision>
      <id>3996443</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:05:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <comment>Redirigens ad [[Ridepa]]</comment>
      <origin>3996443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="kcjsl5lp5adlrr4acog7erbpy9j7out" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Ridepa]]</text>
      <sha1>kcjsl5lp5adlrr4acog7erbpy9j7out</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Radbruch</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329594</id>
    <redirect title="Radbruchium" />
    <revision>
      <id>3996447</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:16:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <comment>Cyprianus Marcus movit paginam [[Radbruch]] ad [[Radbruchium]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam</comment>
      <origin>3996447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="jv3xon1qxc1vyj2yq31xmuiasekhluz" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Radbruchium]]</text>
      <sha1>jv3xon1qxc1vyj2yq31xmuiasekhluz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Radbrouk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329595</id>
    <redirect title="Radbruchium" />
    <revision>
      <id>3996450</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:20:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <comment>Redirigens ad [[Radbruchium]]</comment>
      <origin>3996450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="jv3xon1qxc1vyj2yq31xmuiasekhluz" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Radbruchium]]</text>
      <sha1>jv3xon1qxc1vyj2yq31xmuiasekhluz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Formula:Nexus non rubescens</title>
    <ns>10</ns>
    <id>329596</id>
    <revision>
      <id>3996451</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:21:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>Prima adumbratio</comment>
      <origin>3996451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="425" sha1="ozwpv7pv2frkunpggmltxhaoaxmv6rz" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#if:{{{1|}}}
	| {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#if:{{{class|+}}}
		| &lt;span class=&quot;{{{class|plainlinks}}}&quot;&gt;
	}}[{{canonicalurl:{{{1}}}}} {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#if:{{{2|}}}|{{{2}}}|{{{1}}}}}]{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#if:{{{2|}}}|{{{2}}}|{{{1}}}}}]{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#if:{{{class|+}}}
		| &lt;/span&gt;
	}}
	| {{Error|Error: Nexus abest.
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Documentatio}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ozwpv7pv2frkunpggmltxhaoaxmv6rz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996457</id>
      <parentid>3996451</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T22:45:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <origin>3996457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="812" sha1="t1iir4i7pebjzajwnmzhxrv89xq3owk" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#if:{{{class|+}}}
	| &lt;span class=&quot;{{{class|plainlinks}}}&quot;&gt;
}}[{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#if:{{{3|}}}
	| {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;canonicalurl:{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#if:{{{1|}}}
		| {{{1}}}
		| {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;FULLPAGENAME}}
	}}}}#{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;anchorencode:{{{3}}}}}
	| {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;canonicalurl:{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#if:{{{1|}}}
		| {{{1}}}
		| {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;FULLPAGENAME}}
	}}}}
}} {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#if:{{{2|}}}
	| {{{2}}}
	| {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#if:{{{3|}}}
		| {{{1|}}} §&amp;nbsp;{{{3}}}
		| {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#if:{{{1|}}}
			| {{{1|}}}
			| {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;FULLPAGENAME}}
		}}
	}}
}}]{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#if:{{{class|+}}}
	| &lt;/span&gt;
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Documentatio}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t1iir4i7pebjzajwnmzhxrv89xq3owk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996466</id>
      <parentid>3996457</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T23:06:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Protected &quot;[[Formula:Nexus non rubescens]]&quot;: Formula in nuntiis systematis adhibita ([Recensio=Sinere solum usores adfirmati automaticale] (infinita) [Motio=Sinere solum usores adfirmati automaticale] (infinita))</comment>
      <origin>3996457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="812" sha1="t1iir4i7pebjzajwnmzhxrv89xq3owk" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#if:{{{class|+}}}
	| &lt;span class=&quot;{{{class|plainlinks}}}&quot;&gt;
}}[{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#if:{{{3|}}}
	| {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;canonicalurl:{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#if:{{{1|}}}
		| {{{1}}}
		| {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;FULLPAGENAME}}
	}}}}#{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;anchorencode:{{{3}}}}}
	| {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;canonicalurl:{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#if:{{{1|}}}
		| {{{1}}}
		| {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;FULLPAGENAME}}
	}}}}
}} {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#if:{{{2|}}}
	| {{{2}}}
	| {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#if:{{{3|}}}
		| {{{1|}}} §&amp;nbsp;{{{3}}}
		| {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#if:{{{1|}}}
			| {{{1|}}}
			| {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;FULLPAGENAME}}
		}}
	}}
}}]{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#if:{{{class|+}}}
	| &lt;/span&gt;
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Documentatio}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t1iir4i7pebjzajwnmzhxrv89xq3owk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rastede</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329597</id>
    <redirect title="Rastedensis Vicus" />
    <revision>
      <id>3996462</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:53:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <comment>Cyprianus Marcus movit paginam [[Rastede]] ad [[Rastedensis Vicus]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam</comment>
      <origin>3996462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="cvki8avg4k7vr04w7ssocck0iwko343" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Rastedensis Vicus]]</text>
      <sha1>cvki8avg4k7vr04w7ssocck0iwko343</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Formula:Nexus non rubescens/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>329598</id>
    <revision>
      <id>3996468</id>
      <timestamp>2026-10-23T23:11:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>Prima adumbratio</comment>
      <origin>3996468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2059" sha1="s6i89p2lbfapp68it7tj4530i93awg3" xml:space="preserve">{{Subpagina documentationis}}
{{Formula in nuntiis systematis adhibita
	| custodes = usores
	| r3996463 = Formula:Adumbratio
}}
{{Metaformula tantum}}
{{Formula substituibilis|...}}

Haec formula nexum creat qui numquam rubescit.

== De usu ==
* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Nexus non rubescens|Marcus Zullius Quiquero}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
*: {{@*@.|↳}}{{Nexus non rubescens|Marcus Zullius Quiquero}}
* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Nexus non rubescens|Marcus Zullius Quiquero|Ciceronis}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
*: {{@*@.|↳}}{{Nexus non rubescens|Marcus Zullius Quiquero|Ciceronis}}
* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Nexus non rubescens|Marcus Zullius Quiquero|Ciceronis|De consulatu}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
*: {{@*@.|↳}}{{Nexus non rubescens|Marcus Zullius Quiquero|Ciceronis|De consulatu}}
* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Nexus non rubescens|Marcus Zullius Quiquero||De consulatu}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
*: {{@*@.|↳}}{{Nexus non rubescens|Marcus Zullius Quiquero||De consulatu}}
* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Nexus non rubescens||Haec formula}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
*: {{@*@.|↳}}{{Nexus non rubescens||Haec formula}}
* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Nexus non rubescens||Haec formula|De usu}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
*: {{@*@.|↳}}{{Nexus non rubescens||Haec formula|De usu}}
* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Nexus non rubescens|||De usu}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
*: {{@*@.|↳}}{{Nexus non rubescens|||De usu}}
* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Nexus non rubescens}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
*: {{@*@.|↳}}{{Nexus non rubescens}}

== Ulteriora si cupis ==
* [[:Categoria:Formulae nexuales]]
* {{Fn|Nexus planus}}
* {{Fn|Nexus cum parametris}}
* {{Fn|Nexus}}
* {{Fn|Nexus ad caput}}

&lt;includeonly&gt;{{in harenario aut alibi||
&lt;!-- Categorias sub hac linea adde --&gt;
[[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae nexuales|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae administrationis Vicipaediae|{{PAGENAME}}]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>s6i89p2lbfapp68it7tj4530i93awg3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996477</id>
      <parentid>3996468</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T00:30:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>/* Synonyma */</comment>
      <origin>3996477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2188" sha1="3633ru8u43mich3hzepqk76mumehij4" xml:space="preserve">{{Subpagina documentationis}}
{{Formula in nuntiis systematis adhibita
	| custodes = usores
	| r3996463 = Formula:Adumbratio
}}
{{Metaformula tantum}}
{{Formula substituibilis|...}}

Haec formula nexum creat qui numquam rubescit.

{{Nota bene}} Nexūs sic creatos pagina [[Specialis:Nexus ad paginam]] non numerabit!

== De usu ==
* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Nexus non rubescens|Marcus Zullius Quiquero}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
*: {{@*@.|↳}}{{Nexus non rubescens|Marcus Zullius Quiquero}}
* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Nexus non rubescens|Marcus Zullius Quiquero|Ciceronis}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
*: {{@*@.|↳}}{{Nexus non rubescens|Marcus Zullius Quiquero|Ciceronis}}
* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Nexus non rubescens|Marcus Zullius Quiquero|Ciceronis|De consulatu}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
*: {{@*@.|↳}}{{Nexus non rubescens|Marcus Zullius Quiquero|Ciceronis|De consulatu}}
* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Nexus non rubescens|Marcus Zullius Quiquero||De consulatu}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
*: {{@*@.|↳}}{{Nexus non rubescens|Marcus Zullius Quiquero||De consulatu}}
* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Nexus non rubescens||Haec formula}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
*: {{@*@.|↳}}{{Nexus non rubescens||Haec formula}}
* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Nexus non rubescens||Haec formula|De usu}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
*: {{@*@.|↳}}{{Nexus non rubescens||Haec formula|De usu}}
* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Nexus non rubescens|||De usu}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
*: {{@*@.|↳}}{{Nexus non rubescens|||De usu}}
* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Nexus non rubescens}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
*: {{@*@.|↳}}{{Nexus non rubescens}}

== Synonyma ==
* {{Fn|Nexus incognitus}}

== Ulteriora si cupis ==
* [[:Categoria:Formulae nexuales]]
* {{Fn|Nexus planus}}
* {{Fn|Nexus cum parametris}}
* {{Fn|Nexus}}
* {{Fn|Nexus ad caput}}

&lt;includeonly&gt;{{in harenario aut alibi||
&lt;!-- Categorias sub hac linea adde --&gt;
[[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae nexuales|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae administrationis Vicipaediae|{{PAGENAME}}]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>3633ru8u43mich3hzepqk76mumehij4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Formula:Nexus incognitus</title>
    <ns>10</ns>
    <id>329599</id>
    <redirect title="Formula:Nexus non rubescens" />
    <revision>
      <id>3996478</id>
      <timestamp>2026-10-24T00:31:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>Redirectionem creavi</comment>
      <origin>3996478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="ga2knkoov5bwjafrbltwrmgt1sxbx6q" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Formula:Nexus non rubescens]]</text>
      <sha1>ga2knkoov5bwjafrbltwrmgt1sxbx6q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Raastäe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329600</id>
    <redirect title="Rastedensis Vicus" />
    <revision>
      <id>3996480</id>
      <timestamp>2026-10-24T00:44:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <comment>Redirigens ad [[Rastedensis Vicus]]</comment>
      <origin>3996480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="cvki8avg4k7vr04w7ssocck0iwko343" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Rastedensis Vicus]]</text>
      <sha1>cvki8avg4k7vr04w7ssocck0iwko343</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Raas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329601</id>
    <redirect title="Rastedensis Vicus" />
    <revision>
      <id>3996481</id>
      <timestamp>2026-10-24T00:45:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <comment>Redirigens ad [[Rastedensis Vicus]]</comment>
      <origin>3996481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="cvki8avg4k7vr04w7ssocck0iwko343" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Rastedensis Vicus]]</text>
      <sha1>cvki8avg4k7vr04w7ssocck0iwko343</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rätzlingen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329602</id>
    <redirect title="Ratzlinga" />
    <revision>
      <id>3996488</id>
      <timestamp>2026-10-24T00:53:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <comment>Cyprianus Marcus movit paginam [[Rätzlingen]] ad [[Ratzlinga]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam</comment>
      <origin>3996488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="bvs69qknykvvyogzt3b2uemsyl4b6vt" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Ratzlinga]]</text>
      <sha1>bvs69qknykvvyogzt3b2uemsyl4b6vt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rätzen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329603</id>
    <redirect title="Ratzlinga" />
    <revision>
      <id>3996491</id>
      <timestamp>2026-10-24T00:59:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <comment>Redirigens ad [[Ratzlinga]]</comment>
      <origin>3996491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="bvs69qknykvvyogzt3b2uemsyl4b6vt" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Ratzlinga]]</text>
      <sha1>bvs69qknykvvyogzt3b2uemsyl4b6vt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Formula:Index ramiformis dissaeptus</title>
    <ns>10</ns>
    <id>329604</id>
    <revision>
      <id>3996499</id>
      <timestamp>2026-10-24T02:19:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>Prima adumbratio</comment>
      <origin>3996499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="359" sha1="r0kto201arcf3rhepjtsy1ac0wt3m9n" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Index ramiformis|{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#invoke:params|
	excluding_non-numeric_names|
	trimming_values|
	mapping_by_replacing|
| |
	with_value_not_matching|^%**%s*$|
	mapping_by_replacing|^(%**)%s*(.-)%s*$|*%1 &lt;div&gt;%2&lt;/div&gt;|1|
	setting|fih|
|
	list_values
}}}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Documentatio|Formula:Index ramiformis/doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r0kto201arcf3rhepjtsy1ac0wt3m9n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996500</id>
      <parentid>3996499</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T02:24:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <origin>3996500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="447" sha1="3yv9ldrfbh2xxifqr52k2fvhpg5y1xa" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Index ramiformis|{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#invoke:params|
	entering_substack|
		excluding_non-numeric_names|
		detaching_substack|
		trimming_values|
		mapping_by_replacing|
| |
		with_value_not_matching|^%**%s*$|
		mapping_by_replacing|^(%**)%s*(.-)%s*$|*%1 &lt;div&gt;%2&lt;/div&gt;|1|
		combining_values|1|fih|
|
	merging_substack|
	list_maybe_with_names
}}}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Documentatio|Formula:Index ramiformis/doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3yv9ldrfbh2xxifqr52k2fvhpg5y1xa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996502</id>
      <parentid>3996500</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T02:34:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <origin>3996502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="519" sha1="mb6dxj6jug9j8phittvw8v0oi5r1o1w" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Index ramiformis|{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#invoke:params|
	entering_substack|
		excluding_non-numeric_names|
		detaching_substack|
		trimming_values|
		mapping_by_replacing|
| |
		with_value_not_matching|^%**%s*$|
		mapping_by_replacing|^(%**)%s*(.-)%s*$|*%1 &lt;div&gt;%2&lt;/div&gt;|1|
		combining_values|1|fih|
|
	merging_substack|
	setting|i/p|{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;!}}|{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;=}}|
	list_maybe_with_names
}}}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Documentatio|Formula:Index ramiformis/doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mb6dxj6jug9j8phittvw8v0oi5r1o1w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996504</id>
      <parentid>3996502</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T02:42:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <origin>3996504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="814" sha1="s7ghwgno4m0xvmbjigwups7e0b8hn5b" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;Si in substitutione
	| 1 = &lt;noinclude /&gt;{&lt;noinclude /&gt;{&lt;noinclude /&gt;Index ramiformis
}}{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#invoke:params|
	entering_substack|
		excluding_non-numeric_names|
		detaching_substack|
		trimming_values|
		mapping_by_replacing|
| |
		with_value_not_matching|^%**%s*$|
		mapping_by_replacing|^(%**)%s*(.-)%s*$|*%1 &lt;div&gt;%2&lt;/div&gt;|1|
		combining_values|1|fih|
|
	merging_substack|
	evaluating|{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;Si in substitutione
		| 1 = setting!hi/p!{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;!}}!{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;=}}!list_maybe_with_names
		| 2 = concat_and_call!Index ramiformis
	}}
}}{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;Si in substitutione
	| 1 = &lt;noinclude /&gt;}&lt;noinclude /&gt;}&lt;noinclude /&gt;
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Documentatio|Formula:Index ramiformis/doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s7ghwgno4m0xvmbjigwups7e0b8hn5b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3996505</id>
      <parentid>3996504</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T02:43:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <origin>3996505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="825" sha1="a64j3g2f63te54sab4y6hilk8vyf5k0" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;Si in substitutione
	| 1 = &lt;noinclude /&gt;{&lt;noinclude /&gt;{&lt;noinclude /&gt;Index ramiformis
}}{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#invoke:params|
	entering_substack|
		excluding_non-numeric_names|
		detaching_substack|
		trimming_values|
		mapping_by_replacing|
| |
		with_value_not_matching|^%**%s*$|
		mapping_by_replacing|^(%**)%s*(.-)%s*$|*%1 &lt;div&gt;%2&lt;/div&gt;|1|
		combining_values|1|fih|
|
	merging_substack|
	evaluating|{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;Si in substitutione
		| 1 = setting!hi/p!{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;!}}!{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;=}}!reassorted!list_maybe_with_names
		| 2 = concat_and_call!Index ramiformis
	}}
}}{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;Si in substitutione
	| 1 = &lt;noinclude /&gt;}&lt;noinclude /&gt;}&lt;noinclude /&gt;
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Documentatio|Formula:Index ramiformis/doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a64j3g2f63te54sab4y6hilk8vyf5k0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Christoph de Dohnányi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329605</id>
    <redirect title="Christophorus de Dohnányi" />
    <revision>
      <id>3996561</id>
      <timestamp>2026-10-24T10:41:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <comment>Demetrius Talpa movit paginam [[Christoph de Dohnányi]] ad [[Christophorus de Dohnányi]]: nomen Latinum</comment>
      <origin>3996561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="31ln0059mouiyzxzmeu8cbfnhqcbzai" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Christophorus de Dohnányi]]</text>
      <sha1>31ln0059mouiyzxzmeu8cbfnhqcbzai</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>