Vicipaedia lawiki https://la.wikipedia.org/wiki/Vicipaedia:Pagina_prima MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Specialis Disputatio Usor Disputatio Usoris Vicipaedia Disputatio Vicipaediae Fasciculus Disputatio Fasciculi MediaWiki Disputatio MediaWiki Formula Disputatio Formulae Auxilium Disputatio Auxilii Categoria Disputatio Categoriae Porta Disputatio Portae Adumbratio Disputatio Adumbrationis TimedText TimedText talk Modulus Disputatio Moduli Event Event talk 0 164 3997249 3995663 2026-10-26T21:00:23Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De villis et domo urbana */ 3997249 wikitext text/x-wiki {{L1}} {{Videdis|Cicero (discretiva)}} {{Capsa hominis Vicidata}} {{res|Marcus Tullius Cicero}} (natus [[3 Ianuarii]] [[106 a.C.n.]]; mortuus [[7 Decembris]] [[43 a.C.n.|43]]) fuit [[orator]], [[philosophus]], [[poeta]], [[ars rhetorica|rhetor]], [[civilitas|vir rei publicae]] peritissimus, qui idem excellentissimus [[scriptor]], peritus illius clari [[lingua Latina|sermonis]], aestimari solet. Ipse fuit primus in [[gens Tullia|gente Tullia]] qui Cicero appellatus est, et cognomen traxisse dicitur a [[cicer]]ibus, quod eius [[legumen|leguminis]] ferendi rationem optime calleret. Alii ab habitu [[facies|faciei]] eum ita cognominatum putant, vel quod maculis ciceri similibus aspersus esset, vel quod in extrema nasi parte [[Tuber (fungus)|tuber]]culum figura ciceris habuerit. == Vita == [[Fasciculus:Marci Tullii Ciceronis Opera Omnia.tif|thumb|''Opera omnia'', 1566]] Cicero [[Arpinum|Arpini]] in [[municipium|municipio]] [[Latium|Latio]] natus est anno [[106 a.C.n.|centesimo sexto ante Christum natum]]. [[Formiae]] autem necatus scelere iussu [[Marcus Antonius|M. Antoni]] patrato est anno [[43 a.C.n.|quadragesimo tertio ante Christum natum]]. Cicero [[puer]] [[Roma]]e informatus ad omne disciplinae genus est, una cum fratre suo. [[Gens Tullia]] antiqua nobilitate equestri nota possidebat haud parvam rem familiarem fortunasque satis amplas, ut quae ingeniosissimo puero liberalem institutionem suppeditare possent. Cicero, qui [[nihil]] in re publica immutari volebat, aegre quidem ferebat se cum [[Gaius Marius|Mario]], qui tunc celebrior esset longeque paratior ad res novandas, comparari. === De iuventute === Cicero Romae educatus, ubi (sint modo vera quae apud [[Plutarchus|Plutarchum]], modo respuendus, modo locuples auctor, legimus) egregio ingenio praeditus, ceteris condiscipulis suis praestabat,<ref>Plutarchus, Cicero 2.2.</ref> et liberalibus studiis imbutus magistros, sicut [[Quintus Mucius Scaevola Pontifex|Mucium Scaevolam]], habuit partim ibidem, partim doctissimos in [[Graecia]] viros. Satis constat Ciceroni, id quod ille saepius commemoravit, ab initio eam philosophorum sectam placuisse, cuius praecepta cum ad ingenium tum ad negotia oratoris optime referri posse viderentur. [[Academia|Academicos]] enim recentiores, qui nihil pro certo haberent, recusavit tamquam disiunctos a vita vera usuque rerum, quem [[philosophia]]e ille tam prope vinciendum aestimavit ut mores cuique et sententias, ac praesertim acta moderatio philosophiae regeret. Philosophiam enim Cicero in primis usui destinari censuit, utpote quae mentem animumque erudiat, cogitantem hominem ad mortem beatam praeparet metuque levaret: philosophia, velum detrahens vitae terrestribus rebus artissime constrictae, dolorem vitae imminuens, pura aeternaque adpetens, docere secundum Ciceronem debuit morti obviam ire quasi e corporis vinculis tandem liberaremur, qua laxatione solum referret quo propius iustitiam moderationemque a nobis agnitas vixissemus, quamque constanter vitae tulissemus dolores. Cicero quidem [[Philo]]nem secutus est, qui non solum [[ars rhetorica|artem oratoriam]] simul atque philosophiam doceret, verum hanc etiam ab illa secerni posse negaret. A [[Sophistae|sophistis]] enim profectus, si sapientia cum eloquentia coniungeretur, eam demum [[humanitas|humanitatem]] esse dixit. Neque etiam fieri potuit, quin Cicero ad doctrinam Philonis ipsam libenter traheretur. Qui affirmavit semper in utramque partem esse disputandum nec, quid verum esset, quaerendum, sed, quod cuique veri simile esse videretur, id esse tenendum. Nec mirum; nam Ciceronis ipsius omnis ars in eo nitebatur, quod audientibus persuaderi posset. Cicero etiam conatus est versificare, in quibus numerantur conversiones [[Homerus|Homeri]] et ''[[Phaenomena (Aratus)|Phaenomenorum]]'' [[Aratus Solensis|Arati]], ad quas [[Publius Vergilius Maro|Vergilius]] postea in ''[[Georgica|Georgicon]]'' libris praecepta quaedam rettulit colonorum. Singulari fuit atque eximia eloquentiae facultate, cuius ope imprimis actionibus [[Gaius Verres|Verrinis]], quamquam homo novus erat, per omnes honorum gradus suo anno ad consulatum adscendit. Antea intrans cursum honorum, Cicero erat miles cum Pompeiano Strabone in Bello Sociali, tum in [[cursus honorum|cursum honorum]] adulescens intrat: fuit [[quaestor]] anno 76 a.C.n., dein proquaestor provinciae [[Sicilia]]e; [[aedilis]] anno 69; [[praetor]] anno 66. Omnes magistratus in suo anno egit. === De consulatu === [[Fasciculus:Cilicia (Imperium Romanum).png|thumb|Provinciae Romanae: [[Cilicia]] [[flavus|flavo]] colore est, cuius provinciae annis a [[51 a.C.n.|51]] ad [[50 a.C.n.]] fuit Cicero [[proconsul]].]] In consulatu ([[63 a.C.n.]]), [[Catilina]]e [[Catilinae coniuratio|coniurationem]] detexit, et rem publicam ab exitio servavit, quam ob rem est a populo conclamatus [[Pater Patriae]], sed cum quosdam patricios Catilinae socios, indicta causa, ex senatus consultu in [[carcer]]e necandos curavisset, [[Publius Clodius Pulcher|Publio Clodio]] legem ferente in exsilium pulsus est. Decimo sexto autem mense decreto senatus revocatus est. post Cicero erat consul, Cicero factus est proconsul Ciliciae anno [[51 a.C.n.]] Cicero, qui mirum in modum sui laudandi cupidus erat, primum consul [[epistula]]m de rebus a se gestis magnam ad [[Pompeii|Pompeium]] misit, quae periit non secus atque cetera eius opera de ea re confecta. Tum spes in [[Archias|Archia]] poeta Graeco posuit, qui morem ab [[Ennius|Ennio]] institutum secutus eoque tempore multa admiratione affectus in viris illustribus populi Romani celebrandis desudabat. Ab eo, qui [[carmen heroicum]] unum ad [[Quintus Lutatius Catulus|Catulum]] de bello cum [[Cimbri]]s gesto, alterum de victoria a [[Lucius Licinius Lucullus|Lucullo]] de [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridate]] reportata scripserat, Cicero impetrare voluit, ut consulatus etiam sui laudes caneret. Ideo pro Archia accusato, quod fraude civitatem sibi Romanam comparavisset, anno [[62 a.C.n.|62]], causam dixit oratione, quae exstat. Anno vero proximo mense Maio, ad [[Titus Pomponius Atticus|Atticum]] amicum scripsit Archiam a [[Lucullus|Lucullo]] ad [[Metelli|Metellos]] studium videri contulisse suum (Att. 1.16.14 sq.), quam ob rem ipse denique laudes suas inchoavit. === De senectute et morte === Cicero, [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] in [[Gallia]] bellum gerente, multas orationes civiles Romae habuit; multas litteras conscripsit. Nihil paene de sexto decennio novimus, nisi ille orationibus tempora descripsisset. Multos defendit accusavitque, ideoque permulta nomina nobis tradita sunt, quorum semina non habemus. Cicero in [[bellum civile|bello civili]] [[Gnaeus Pompeius Magnus|Pompeium]] Caesari reconciliare temptavit, quia Gaium Iulium Caesarem [[pontifex maximus|pontificem maximum]] cognovit; Pompeium autem consularem appellavit. Cum religionem Caesaris auctoritatemque Pompei imperatoris fundamenta rei publicae habenda esse postularet, pluris tamen iuris auctoritatem quam religionis aestimavit. Bello civili stetit a partibus Pompeii; nihilominus, a Caesare victore veniam impetravit. Quo interfecto, [[Triumviratus|triumviris]] Romae velut regnantibus, [[Marcus Antonius|Antonii]] et [[Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus|Octavii]] et [[Marcus Aemilius Lepidus|Lepidi]] Cicero [[Proscriptiones (43 a.C.n.)|proscriptus]] ab Herennio [[Centurio|centurione]] et Popillio [[Tribunus militum|tribuno militum]] occisus est, quem parricidii reum olim defenderat. Annos natus 64, cum a villa sua prope [[Capua]]m ad mare fugiens lectica deferretur, Cicero trucidatus est iussu Antonii, quem orationibus "[[Philippicae (Cicero)|Philippicis]]" suis ille summopere irritaverat. Ad Antonium caput Ciceronis et manus praecisae delatae sunt et in [[rostrum|rostris]] deinde expositae.<ref>[[Plutarchus]], ''Cicero'' 48–49. [[Annaeus Seneca maior|Seneca Maior]], ''Suasoriae'' 6.17; 6.22 (= Livius: [[Ab urbe condita]], fragmenta 59 et 60). [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bell. civ.'' IV,73-82.</ref> [[Fulvia (uxor Antonii)|Fulvia]] vero Antonii uxor linguam crinali acu repetitis ictibus, multisque exsecrationibus, feminea vindicatione transfixit. Qui circumstabant horruisse dicuntur gaudium quo Fulvia mariti honorem, Cicerone oratore tam diu ludibrio publico praebitum, ulta est cum Ciceronis linguam acu transfigeret manusque insultaret quas ille candidas mollesque agitavisset odium in Antonium senatui pleno etiam atque etiam verbis commovens atrocibus.<ref>[http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/47*.html#8.4].</ref> Res tamen facta, quamvis petulanter, finis auctoritatem Romae habuit, cum terminum tam publicum tam publico bello imposuit quod Cicero cum Antonio ferociter gesserat, Flavia Antonium maritum victorem clamante, victumque Ciceronem usque in ipsius ore inimicum punitum. === De familia === Cicero uxorem duxit [[Terentia (uxor Ciceronis)|Terentiam]] et ex ea genuit [[Marcus Tullius Cicero (Iunior)|Marcum]] filium atque [[Tullia (filia Ciceronis)|Tulliam]] filiam (de cuius morte vehementer doluit). Frater ei fuit tribus annis minor [[Quintus Tullius Cicero|Quintus]] qui sororem eius optimi amici Pomponii Attici uxorem duxerat: matrimonium non concors non erat et orator Arpinas saepe Atticum et fratrem Quintum ad reconciliationem hortabatur<ref>''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.17.1-4 et I.20.11.</ref>. Cognatus quoque erat cum [[Gaius Marius|Mario]] per aviam Gratidiam. === De villis et domo urbana === Plures villas habuit Cicero: praeter [[Arpinum|Arpinatem]] paternam<ref>''[[Ad Atticum]]'' I.16.18</ref> [[Tusculum|Tusculanam]] maxime amabat et ab amico Attico petebat ut e Graecia ornamenta varia sibi mitteret ad eam ornandam<ref>''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' libro primo.</ref>. Quae villa illustris facta est quia ibi Cicero studebat, legebat, scribebat, philosophabatur (unde ''[[Tusculanae disputationes]]'' dictae). [[Formiae|Formianam]] villam quoque possidebat et [[Pompeii (urbs antiqua)|Pompeianam]] in [[Campania (Italia)|Campania]]ref>''[[Ad Atticum]]'' I.20.1 et II.4.6.</ref> . Anno 62 post consulatum domum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marci Crassi]] in [[Mons Palatinus|Palatino monte]] magno pretio<ref>''[[Epistulae ad familiares|Ad Familiares]]'' V.6.2: 3 500 000 HS.</ref> emit quod rumores malignos suscitavit<ref>[[Aulus Gellius]] XII.12. ''[[Invectiva in Ciceronem]]'' 3. Cf ''[[Epistulae ad Atticum]]'' I.12.1 (pecuniam mutuandam quaerit).</ref>. Magnam summam enim tum a [[Publius Cornelius Sulla|P. Sylla]] mutuatus est, quem apud iudices [[Pro Sulla|defendit]] et adfirmavit non esse e Catilinae coniuratis. Alteram domum [[Antium (Latium)|Antii]] quoque habuit unde anno 59 a.C.n. ineunte ad Atticum scribebat. == Opera == Plurima composuit, quorum maior pars exstat: multos [[liber|libros]] de eloquentia [[philosophia]]que, elegantissimas [[epistula]]s, multas et peritissimas [[oratio]]nes, necnon fragmenta [[carmen|carminum]]. Opera Ciceronis documenta uberrima illius temporis habenda sunt quo respublica est in imperium conversa, quo motu cursus gentium Italiae Europaeque vehementer inflexus in perpetuum est, atque post [[Europa]]m, vita orbis reliqui totius terrarum. Cicero inter patres [[lingua Latina|linguae Latinae]] vocari potest, ac nisi ille facultates verba [[philosophia Graeca|philosophiae Graecae]] in linguam Latinam [[interpres|vertendi]] adhibuisset, multa verba huius disciplinae ignota vel obscura essent. {{Cicero tituli}} == Fortuna == [[Fasciculus:William Blake - Marcus Tullius Cicero - Manchester City Gallery - Tempera on canvas c 1800.jpg|thumb|Cicero famam perennem habet: hic, anno [[1800]], est pictus a [[Gulielmus Blake|Gulielmo Blake]].]] Erant quoque qui Ciceronem suo tempore reprehenderent propter illam verborum copiam, id est supervacuorum verborum flumen, qui ab Seneca quasi deficentia quaedam significationis et studii videbatur. In his recognosces et [[Attica|Atticistarum]] contentionem in Ciceronem, et [[Asia]]norum studium in Ciceronianam concinnitatem, sobriam verborum coniunctorum dispositionem. Ad hoc eius detrectatores maligne ad memoriam revocant versus principem in ''De Consulatu Suo,'' illum infelicem "O fortunatam natam me consule Romam," qui argumentum Ciceronis superbiae ac vaniloquentiae semper ostendebatur. Ciceronem illis famosis verbis se ipsum alterum [[Romulus|Romulum]] esse affirmantem auctor [[invectiva]]e cuiusdam illudit appellans eum "Romule Arpinas".<ref>[[Sallustius|(Pseudo-)Sallustius]], ''In M. Tullium Ciceronem invectiva'' 7.</ref> Sed his duobus milibus annorum qui nos ab illo discernunt, nulla acta est aetas quin Ciceronis facundia culmen linguae Latinae haberetur, quin verbis compositionique et eloquentiae eius maximo ardore studeretur, quin qui Latinas litteras discebant iis magistri proponerent Ciceronis orationes ante alias omnes subito imitandas. == Notae == <references/> == Bibliographia == [[Fasciculus:Cistophor of Marcus Tullius Cicero.jpg|thumb|upright=0.8|[[Cistophorus]] [[Apamea (Phrygia)|Apameae]] cusus cum nomine Marci Tulli Ciceronis qui proconsul [[Cilicia|Ciliciae]] anno 51/[[50 a.C.n.]] fuit.]] * {{Fabricius Latina}} pp. 88-149 * Eleanor Winsor Leach, "Gendering Clodius" in ''Classical World'' vol. 94 (2001) pp. 335-359. * von Albrecht, Michael. ''Cicero's Style: A Synopsis.'' Lugduni Batavorum et Bostoniae: Brill, 2003. ISBN 9004129618. * [[Ernestus Badian|Badian, E]]: "Cicero and the Commission of 146 B.C.", ''Collection Latomus'' 101 (1969), 54-65. * {{Cite book |last=Caldwell |first=Taylor |title=A Pillar of Iron |url=https://archive.org/details/pillarofiron0000cald_l2s6 |publisher=Doubleday & Company |location=New York |year=1965 |isbn=0385053037}}. * Cicero, Marcus Tullius, Cicero’s letters to Atticus, Vol, I, II, IV, VI, [[Cambridge University Press]], Great Britain, 1965. * Cicero, Marcus Tullius, Latin extracts of Cicero on Himself, translated by Charles Gordon Cooper, University of Queensland Press, Brisbane, 1963. * Cicero, Marcus Tullius, Selected Political Speeches, Penguin Books Ltd, Great Britain, 1969. * Cicero, Marcus Tullius, De Officiis (On Duties), conv. [[Walter Miller (philologist)|Walter Miller]]. Harvard University Press, 1913, ISBN 978-0-674-99033-3, ISBN 0-674-99033-1. * Cicero, Marcus Tullius, Selected Works, Penguin Books Ltd, Great Britain, 1971. * Cowell, F R: ''Cicero and the Roman Republic'' (Penguin Books, 1948; liber saepissime impressus) * {{Cite book |last=Everitt |first=Anthony |title=Cicero: the life and times of Rome's greatest politician |url=https://archive.org/details/cicerolifetimeso0000ever |publisher=Random House |location=New York |year=2001 |isbn=0375507469}} * {{Cite book |title=The Last Generation of the Roman Republic |last=Gruen |first=Erich S. |year=1974 |publisher=University of California Press |location= |isbn= }} * {{Cite book |title=This was Cicero |url=https://archive.org/details/bwb_O4-BPQ-161 |last=Haskell |first=H. J. |authorlink= |coauthors= |year=1942 |publisher=Alfred A. Knopf}} * Haury, Auguste. ''L'Ironie et l'humeur chez Cicéron.'' Lugduni Batavorum: Brill, 1955. OCLC 381672. * Hutchinson, G. O. ''Cicero's Correspondence: A Literary Study.'' Oxonii: Oxford University Press, 1998. ISBN 0-19-815066-0. * {{Cite journal |doi=10.2307/4350381 |last=March |first=Duane A. |authorlink= |coauthors= |year=1989 |month= |title=Cicero and the 'Gang of Five' |url=https://archive.org/details/sim_classical-world_march-april-1989_82_4/page/225 |journal=Classical World |volume=82 |issue= 4|pages=225–234}}. * May, James M., ed. ''Brill's Companion to Cicero: Oratory and Rhetoric.'' Lugduni Batavorum et Bostoniae: Brill, 2002. ISBN 9004121471. * {{Cite book |title=Cicerone. La parola e la politica |last=Narducci |first=Emanuele |authorlink= |coauthors= |year=2009 |publisher=Laterza |location= |isbn=8842076058 }}. * [[Plutarch]] Penguins Classics English translation by Rex Warner, ''Fall of the Roman Republic, Six Lives by Plutarch: Marius, Sulla, Crassus, Pompey, Caesar, Cicero'' (Penguin Books, 1958; with Introduction and notes by Robin Seager, 1972). * Rawson, Beryl: ''The Politics of Friendship: Pompey and Cicero'' (Sydney University Press, 1978). * [[Elizabeth Rawson|Rawson, Elizabeth]]: ** "Cicero the Historian and Cicero the Antiquarian", ''JRS'' 62 (1972), 33-45. ** ''Cicero: A Portrait'' (Allen Lane, Penguin Books Ltd., 1975) ISBN 0-7139-0864-5. Revised edition: Bristol Classical Press, 1983. ISBN 0-86292-051-5. American edition of revised edition: Cornell University Press, 1983. ISBN 0-8014-1628-0 (hardcover); ISBN 0-8014-9256-4 (paperback). * [[H.H. Scullard|Scullard, H. H.]] From the Gracchi to Nero, University Paperbacks, Great Britain, 1968. * Smith, R. E. ''Cicero the Statesman.'' Cambridge University Press, 1966. * Steel, Catherine, ed. ''Cambridge Companion to Cicero.'' Cantabridgiae: Cambridge University Press, 2013. ISBN 978-0521729802. * Stockton, David: ''Cicero: A Political Biography'' (Oxford University Press, 1971). * {{Cite document |last=Strachan-Davidson |first=James Leigh |title=Cicero and the Fall of the Roman Republic |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |year=1936}}. * Stroup, Sarah Culpepper. ''Catullus, Cicero, and a society of patrons: the Generation of the Text.'' Cantabridgiae: Cambridge University Press, 2010. ISBN 9780521513906. * {{Cite document |last=Taylor |first=H. |title=Cicero: A sketch of his life and works |url=https://archive.org/details/cicerosketchofhi00taylrich |location=Chicago |publisher=A. C. McClurg & Co. |year=1918}}. * Tatum, W. J. [[1990]]. "Cicero and the Bona Dea Scandal." ''Classical Philology'' 85: 202-208. * Thorbecke, J. R. [[1818]].l ''[https://web.archive.org/web/20140810102554/http://home.kpn.nl/~dmjanssen1960/cicero_philo_l.html De Principio Philosophiae et Officiorum in Ciceronis Operibus Philosophicis.]'' * Thorbecke, J. R. [[1819]]. ''[https://web.archive.org/web/20140810112832/http://home.kpn.nl/~dmjanssen1960/cicero_rhetor_l.html Ex iis quae in libris Ciceronis de Oratore a Crasso, Antonio, Caesare, aliis, de Eloquentia disputantur, ipsius efficiatur Ciceronis de perfecto oratore sententia.]''. * Vasaly, Ann. ''Representations: Images of the World in Ciceronian Oratory.'' Berkeley: University of California Press, 1993. ISBN 0520077555. * {{Cite book |title=Cicero Imperator: Studies in Cicero's Correspondence 51-47 B.C. |url=https://archive.org/details/ciceroimperators0000wist |last=Wistrand |first=M. |authorlink= |coauthors= |year=1979 |publisher= |location=Göteborg}}. * {{Cite book |last=Yates |first=Frances A. |title=The Art of Memory |publisher=University of Chicago Press |location=Chicago |year=1974 |isbn=0226950018}}. {{NexInt}} * [[Asconius]] * [[Caerellia]] * [[Fibrenus]] == Nexus externi == {{vicicitatio|Marcus Tullius Cicero|Ciceronem}} {{vicifons|Marcus Tullius Cicero}} {{CommuniaCat|Cicero|Ciceronem}} {{Fontes biographici}} * [https://web.archive.org/web/20210308010602/http://www.thelatinlibrary.com/cic.html Opera] apud [[The Latin Library]] * "[https://web.archive.org/web/20051125123207/http://www.utexas.edu/depts/classics/documents/Cic.html Situs Ciceronis domesticus]" * [https://web.archive.org/web/20071029141407/http://www.slu.edu/colleges/AS/languages/classical/latin/tchmat/pedagogy/latinitas/plut/cic/cicvit1.html Plutarchi ''Vita Ciceronis'' interprete Theodoro Doehner] * Cicero in Catilinam in YouTube: [http://www.youtube.com/watch?v=vggmssbaGKc] {{Lifetime|106 a.C.n.|43 a.C.n.|Cicero, Marcus Tullius}} [[Categoria:Auctores Latini antiqui]] [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Deistae]] [[Categoria:Epistolographi]] [[Categoria:Gens Tullia]] [[Categoria:Iuris consulti Romani antiqui]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Oratores]] [[Categoria:Philosophi Italiae Romanae]] [[Categoria:Poetae Latini Romae antiquae]] [[Categoria:Praetores]] [[Categoria:Scriptores de arte rhetorica]] [[Categoria:Scriptores de divinatione]] [[Categoria:Scriptores Italiae antiquae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Marcus Tullius Cicero|!]] [[Categoria:Catilinae coniuratio]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (44-30 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} avhjs3sr43jd7r8qgs8ekliz6t38ihj 0 756 3997301 3890002 2026-10-27T00:59:26Z Pseudo-philodoxia 207639 spero quod melioravi, quia multa non-Latina videntur mihi 3997301 wikitext text/x-wiki {{Videdis|Numeri (discretiva)}} [[Fasciculus:Maya.svg|thumb|200px|Numeri Mayorum Indorum [[America Meridionalis|Americae meridionalis.]]]] '''Numerus''' est cogitatio, quae finitam multitudinem ex unitatibus constitutam describit. Numeris homines multa ordinant sicut [[tempus]], [[pecunia|divitias]], et [[longitudo|longitudinem]], res quoque minoris momenti, sicut locos in ordine sive [[numerus telephonicus|cursus telephonicos]]. Tesseris et inscriptionibus in ossibus lapidibusque inventis, usus numerorum primus fertur fuisse annorum fere 35&nbsp;000 [[Aera vulgaris|ante aer. vulg.]], inde per saecula artes colebamus quibus [[operatio mathematica|operationes]] cum numeris facilius callidiusque faceremus. Earum sunt simplices [[additio]], [[subtractio]], [[multiplicatio]], et [[divisio (mathematica)|divisio]], e quibus artes elegantiores sicut [[calculus infinitesimalis]] et [[trigonometria]] lente creverunt. Inventiones usus harum artium plane monstrant numeros omnes non aequales esse, etiam monstrant necessitudinem numerorum plus minusve difficilium intellectu. In [[mathematica]] ergo numeri possunt esse quoque magnitudines [[numerus integer|negativae]], [[infinitas|infinitae]], [[numerus realis|irrationales]], et [[numerus complexus|diversa]] [[matrix|alia]]. Symbola quibus scribimus numeros sunt [[cifra]]e in [[systema numerale|systemate numerali]], vulgo autem ''numeri'' quoque appellantur. Licet systema numerale unum facile a variis culturis linguisque usurpetur, [[nomina numeralia]] sunt autem linguae praecipua. Ratio, qua numeri ordinantur, est [[systema numericum]]. Latissime adhibetur [[systema numericum decimale|systema decimale]], systemata [[systema numericum duodecimale|duodecimale]] et [[systema numericum sexagesimale|sexagesimale]] interdum inveniuntur. [[Computatrum|Computatra]] utuntur [[systema numericum binarium|systemate binario]]. == Etymologia == De [[etymologia]] ambigitur, sed nihil obstat, quin ''numerus'' ante [[rhotacismus|rhotacismum]] *''nomesos'' fuerit, cui a Benveniste significatio 'pars, quantitas' restituta est.<ref>Emile Benveniste, ''Bulletin de la Société linguistique de Paris'' 32, 1931, 83; Alois Walde & J.B.Hofmann, ''Lateinisches etymologisches Wörterbuch'' II (1938) s.v. ''numerus''.</ref> Si hoc adprobemus, faciliter videamus hoc nomen, stirpe *''nom-es-'' nixum, positum esse in radice *''nom-'', quae ex relatione [[metaphonia|metaphonica]] ad radicem *''nem-'' 'dividere, impertire, adtribuere' sit. Hac relatione interposita, constet permulta vocabula Graeca huc pertinere, sicut {{Polytonic|νέμω}} 'divido; pasco', {{Polytonic|νομός}} 'pascua; domicilium', {{Polytonic|νομάς}} 'qui vitam pastoriciam agit, nomas', {{Polytonic|νόμος}} 'mos; lex' – nec non aliquot vocabula aliarum linguarum, sicut [[Gothice]] ''niman'' 'capere', [[Lingua Lithuanica|Lithuanice]] ''namas'' 'domus, aedes', [[Lingua Hibernica antiqua]] ''nem'' 'donum'. Sunt etiam qui de ''numero'' huc referendo dubitent.<ref>[[Alfredus Ernout|Alfred Ernout]] & [[Antonius Meillet|Antoine Meillet]], ''Dictionnaire étymologique de la langue latine'', s.v. ''numerus'' (Paris: Klincksieck, 1959⁴); [[Petrus Chantraine|Pierre Chantraine]]: ''Dictionnaire étymologique de la langue grecque'', s.v. {{Polytonic|νέμω}}. (Paris: Klincksieck, 1980).</ref> == Categoriae numerorum == {{numeri}} Etiamsi late intelligitur numerum posse quamlibet magnitudinem esse, proprietates omnium numerorum non sunt inter se aequales. Ergo est prima dissimilitudo inter numeros exempli gratia [[numerus naturalis|{0, 1, 2, 3 . . .}]], [[numerus integer|{. . . -3, -2, -1, 0}]], [[numerus rationalis|2/4]], ''[[numerus pi|π]]'' ac ''[[numerus Euleri|e]]'', [[numerus irrationalis|<math>\sqrt{2}</math>]], vel [[numerus imaginarius|<math>\sqrt{-1}</math>]]. === [[Numerus naturalis|Numeri naturales]] === :<math> \mathbb{N} = \mathbb{N}_0 = \{0,1,2,3,4,5,\ldots\}</math> ::sive :<math> \mathbb{N} = \mathbb{N}_+ = \{1,2,3,4,5,\ldots\}</math> In numeris naturalibus exagere licet [[additio]]nem et [[multiplicatio]]nem. [[Subtractio]] solum est possibilis, si minuendus maior est aut aequus quam subtrahendus; aliter necesse est [[numerus integer|numeris integris]]. In [[divisio (mathematica)|divisione]] in casibus plerisque [[numerus rationalis]] resultat, neque naturalis. Potentia numeri naturalis iterum est naturalis, sed demonstrare possibile neque difficile est radicem semper esse [[numerus irrationalis|irrationalem]], nisi numerus est quadratum (0, 1, 4, 9, 16, ...); in hoc casu scilicet radicem naturalem. === [[Numerus integer|Numeri integri]] === Cum subtrahitur [[numerus naturalis]] de alio naturali, exsultat interdum non naturalis sed numerus qui est minor quam nullus. Numeri naturales et hi nullo minores appellantur universi '''numeri integri'''. Numeri integri generaliter littera <math>\mathbb{Z}</math> designantur. Ergo :<math>\mathbb{Z}= \{\ldots\,-3,-2,-1,0,1,2,3,\ldots\}</math> === [[Numerus irrationalis|Numeri irrationales]] === '''Numerus irrationalis''' per definitionem est numerus qui scribi ut fractio numerorum duorum [[numerus integer|integrum]] non potest, i.e., numerus <math>N</math> est irrationalis si numeri duos alii a numero zero dissimiles <math>a</math> et <math>b</math> tales ut :<math>N=\frac{a}{b}</math> non sunt. Exempli gratia numerum <math>\sqrt{2}</math> esse irrationalem facile demonstratur, quemadmodum infra aspicitur. Hoc est demonstrationis exemplum secundum praeceptum ''reductionis ad absurdum''. Pro certo ponamus :<math>\sqrt{2}=\frac{a}{b}</math>, ubi <math>a,b</math> factores primos aequales '''non''' habent. In sequentibus disquisitionibus demonstrabitur hanc coniecturam esse absurdam. Si hoc est verum tunc <math> a^2 = 2b^2</math>, ergo <math>a^2</math> est [[numerus par]] ideoque <math>a</math> quoque est numerus par (si <math>a</math> numerus impar esset tunc quoque <math>a^2</math> numerus impar esset). Cum numerus <math>a</math> sit par notum est numerum ''k'' esse talem ut <math>a=2k</math>, unde a prima aequatione sequitur <math>2b^2=(2k)^2=4k^2</math>, ergo <math>b^2=2k^2</math>. Simili modo comprobatur numerum <math>b</math> esse parem propterea etiam factorem 2 habet, quod absurdum est quia in principio selegimus numeros <math>a,b</math> qui factores aequales non habeant. Ergo coniectura <math>\sqrt{2}=\frac{a}{b}</math> erat falsa ideoque <math>\sqrt{2}</math> est numerus irrationalis [[QED]]. === [[Numerus transcendens|Numeri transcendentes]] === '''Numerus transcendens''' est numerus, qui non est [[Numerus algebraicus|algebraicus]]. Id est: Sit <math> x \in \mathbb{R} </math> numerus transcendens. Tunc nullus est <math> n \in \mathbb{N} \setminus \lbrace 0 \rbrace </math> et nulli sunt <math> a_i \in \mathbb{Q} \ (0\le i \le n-1) </math>, ut <math> \sum_{i=0}^{n-1} {a_i \cdot x^i} + x^n = 0 </math> sit. ''[[numerus pi|π]]'' ac ''[[numerus Euleri|e]]'' === [[Numerus imaginarius|Numeri imaginarii]] === Quantitas imaginaria, vel numerus imaginarius, est numerus complexus cuius potestas quadrata est numerus negativus. [[numerus imaginarius|<math>\sqrt{-1}</math>]] == Systemata numerica == [[Fasciculus:Tetractys.svg|thumb|150px|''Tetraktys'' [[Pythagoras|Pythagorae]] decem punctos in [[triangulum|triangulo]] ponit.]] {{Systemata numeralia}} {{clear}} == Historia numerorum == [[Fasciculus:Tally marks 2.svg|right|thumb|upright=1.5|Notae numerales in [[America Australis|America Australi]] adhibitae.]] Primus usus numerorum locum incertum in historia habet. Ut super dictum, prima indicia usus numeralium in ossibus et tesseris abhinc annorum 35&nbsp;000 fere [[inscriptio|inscriptis]] inveniuntur. Haec numeralia fuerunt sicut notae ad dexteram pictae; id est non habere [[cifra]]s. Numeros ab 1 ad 10 notare possunt, sed opus est novarum notarum ut numeri maiores scribantur. Cum cifris numeri quamvis magni una nota scribi possunt. [[Fasciculus:Ybc7289-bw.jpg|left|thumb|upright=1.5|Tessera [[Babylonia|Babylonica]] inter annos 1800-1600 [[Aera vulgaris|ante aer. vulg.]] cum approximatione radicis quadratae <math>\sqrt{2}</math> per [[theorema Pythagorae]]: 1 + 24/60 + 51/602 + 10/603 = 1.41421296...]] Primum systema numericum cum cifris fuit [[Systema numerale Babylonicum|Babylonicum]], quod radicem [[systema numericum sexagesimale|sexagesimalem]] habuit. {{clear}} == Notae == <references /> == Bibliographia == * Bogomolny, A. "What's a number?". Interactive Mathematics Miscellany and Puzzles. http://www.cut-the-knot.org/do_you_know/numbers.shtml. * Danzig, Tobias. [[1930]]. ''Number, the language of science; a critical survey written for the cultured non-mathematician.'' Novi Eboraci: The Macmillan company. * Friedman, Erich. ''[https://web.archive.org/web/20180223062027/http://www2.stetson.edu/~efriedma/numbers.html What's special about this number?]'' * Galovich, Steven. [[1989]]. ''Introduction to Mathematical Structures.'' Harcourt Brace Javanovich. ISBN 0-15-543468-3. * [[Paul Halmos|Halmos, Paul]]. [[1974]]. ''Naive Set Theory.'' Springer. ISBN 0-387-90092-6. * Kline, Morris. [[1972]]. ''Mathematical Thought from Ancient to Modern Times.'' Oxoniae: Oxford University Press. * Russell, Bertrand. [[1919]]. ''Introduction to Mathematical Philosophy.'' Routledge. ISBN 0-415-09604-9. * Sanchez, George I. [[1961]]. ''Arithmetic in Maya.'' Austin, Texas. * Selin, Helaine. [[2000]]. ''Mathematics across cultures: the history of non-Western mathematics.'' Kluwer Academic Publishers. ISBN 0-7923-6481-3. * Smith, David Eugene. [[1958]]. ''History of Modern Mathematics.'' Dover Publications. ISBN 0-486-20429-4. * Staszkow, Ronald, et Robert Bradshaw. [[2004]]. ''The Mathematical Palette.'' Ed. 3a. Brooks Cole. ISBN 0-534-40365-4. * Suppes, Patrick. [[1972]]. ''Axiomatic Set Theory.'' Courier Dover Publications. ISBN 0-486-61630-4. http://mathworld.wolfram.com/Integer.html. * Weisstein, Eric W. "Integer". MathWorld—A Wolfram Web Resource. * [[Alfredus North Whitehead|Whitehead, Alfred North]], et [[Bertrand Russell|Russell, Bertrand]].[[1910]]. ''[[Principia Mathematica]].'' Cantabrigiae: Cambridge University Press. == Nexus externi == * http://www.diaware.de/html/roemzahl.html (theodisce) * https://web.archive.org/web/20070928225847/http://www.jessiegietl.com/Latinnum.html (anglice) * https://web.archive.org/web/20040627071924/http://www.osirusonline.com/numerals.html (anglice) {{NexInt}} *[[Merositas]] * [[Nomina permagnorum numerorum]] * [[Numeri Romani]] * [[Numerus grammaticus]] * [[Ordines numerorum]] * [[Scalae longae et breves]] [[Categoria:Lingua Latina]] [[Categoria:Notiones mathematicae]] [[Categoria:Numeri]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Mathematica}} e1v2z7q69kf5gsnsr8kjv3hdvk4a797 3997302 3997301 2026-10-27T00:59:52Z Pseudo-philodoxia 207639 nexum meum correxi 3997302 wikitext text/x-wiki {{Videdis|Numeri (discretiva)}} [[Fasciculus:Maya.svg|thumb|200px|Numeri Mayorum Indorum [[America Meridionalis|Americae meridionalis.]]]] '''Numerus''' est cogitatio, quae finitam multitudinem ex unitatibus constitutam describit. Numeris homines multa ordinant sicut [[tempus]], [[pecunia|divitias]], et [[longitudo|longitudinem]], res quoque minoris momenti, sicut locos in ordine sive [[numerus telephonicus|cursus telephonicos]]. Tesseris et inscriptionibus in ossibus lapidibusque inventis, usus numerorum primus fertur fuisse annorum fere 35&nbsp;000 [[Aera vulgaris|ante aer. vulg.]], inde per saecula artes colebamus quibus [[operatio mathematica|operationes]] cum numeris facilius callidiusque faceremus. Earum sunt simplices [[additio]], [[subtractio]], [[multiplicatio]], et [[divisio (mathematica)|divisio]], e quibus artes elegantiores sicut [[calculus infinitesimalis]] et [[trigonometria]] lente creverunt. Inventiones usus harum artium plane monstrant numeros omnes non aequales esse, etiam monstrant necessitudinem numerorum plus minusve difficilium intellectu. In [[mathematica]] ergo numeri possunt esse quoque magnitudines [[numerus integer|negativae]], [[infinitas|infinitae]], [[numerus realis|irrationales]], et [[numerus complexus|diversa]] [[matrix (mathematica)|alia]]. Symbola quibus scribimus numeros sunt [[cifra]]e in [[systema numerale|systemate numerali]], vulgo autem ''numeri'' quoque appellantur. Licet systema numerale unum facile a variis culturis linguisque usurpetur, [[nomina numeralia]] sunt autem linguae praecipua. Ratio, qua numeri ordinantur, est [[systema numericum]]. Latissime adhibetur [[systema numericum decimale|systema decimale]], systemata [[systema numericum duodecimale|duodecimale]] et [[systema numericum sexagesimale|sexagesimale]] interdum inveniuntur. [[Computatrum|Computatra]] utuntur [[systema numericum binarium|systemate binario]]. == Etymologia == De [[etymologia]] ambigitur, sed nihil obstat, quin ''numerus'' ante [[rhotacismus|rhotacismum]] *''nomesos'' fuerit, cui a Benveniste significatio 'pars, quantitas' restituta est.<ref>Emile Benveniste, ''Bulletin de la Société linguistique de Paris'' 32, 1931, 83; Alois Walde & J.B.Hofmann, ''Lateinisches etymologisches Wörterbuch'' II (1938) s.v. ''numerus''.</ref> Si hoc adprobemus, faciliter videamus hoc nomen, stirpe *''nom-es-'' nixum, positum esse in radice *''nom-'', quae ex relatione [[metaphonia|metaphonica]] ad radicem *''nem-'' 'dividere, impertire, adtribuere' sit. Hac relatione interposita, constet permulta vocabula Graeca huc pertinere, sicut {{Polytonic|νέμω}} 'divido; pasco', {{Polytonic|νομός}} 'pascua; domicilium', {{Polytonic|νομάς}} 'qui vitam pastoriciam agit, nomas', {{Polytonic|νόμος}} 'mos; lex' – nec non aliquot vocabula aliarum linguarum, sicut [[Gothice]] ''niman'' 'capere', [[Lingua Lithuanica|Lithuanice]] ''namas'' 'domus, aedes', [[Lingua Hibernica antiqua]] ''nem'' 'donum'. Sunt etiam qui de ''numero'' huc referendo dubitent.<ref>[[Alfredus Ernout|Alfred Ernout]] & [[Antonius Meillet|Antoine Meillet]], ''Dictionnaire étymologique de la langue latine'', s.v. ''numerus'' (Paris: Klincksieck, 1959⁴); [[Petrus Chantraine|Pierre Chantraine]]: ''Dictionnaire étymologique de la langue grecque'', s.v. {{Polytonic|νέμω}}. (Paris: Klincksieck, 1980).</ref> == Categoriae numerorum == {{numeri}} Etiamsi late intelligitur numerum posse quamlibet magnitudinem esse, proprietates omnium numerorum non sunt inter se aequales. Ergo est prima dissimilitudo inter numeros exempli gratia [[numerus naturalis|{0, 1, 2, 3 . . .}]], [[numerus integer|{. . . -3, -2, -1, 0}]], [[numerus rationalis|2/4]], ''[[numerus pi|π]]'' ac ''[[numerus Euleri|e]]'', [[numerus irrationalis|<math>\sqrt{2}</math>]], vel [[numerus imaginarius|<math>\sqrt{-1}</math>]]. === [[Numerus naturalis|Numeri naturales]] === :<math> \mathbb{N} = \mathbb{N}_0 = \{0,1,2,3,4,5,\ldots\}</math> ::sive :<math> \mathbb{N} = \mathbb{N}_+ = \{1,2,3,4,5,\ldots\}</math> In numeris naturalibus exagere licet [[additio]]nem et [[multiplicatio]]nem. [[Subtractio]] solum est possibilis, si minuendus maior est aut aequus quam subtrahendus; aliter necesse est [[numerus integer|numeris integris]]. In [[divisio (mathematica)|divisione]] in casibus plerisque [[numerus rationalis]] resultat, neque naturalis. Potentia numeri naturalis iterum est naturalis, sed demonstrare possibile neque difficile est radicem semper esse [[numerus irrationalis|irrationalem]], nisi numerus est quadratum (0, 1, 4, 9, 16, ...); in hoc casu scilicet radicem naturalem. === [[Numerus integer|Numeri integri]] === Cum subtrahitur [[numerus naturalis]] de alio naturali, exsultat interdum non naturalis sed numerus qui est minor quam nullus. Numeri naturales et hi nullo minores appellantur universi '''numeri integri'''. Numeri integri generaliter littera <math>\mathbb{Z}</math> designantur. Ergo :<math>\mathbb{Z}= \{\ldots\,-3,-2,-1,0,1,2,3,\ldots\}</math> === [[Numerus irrationalis|Numeri irrationales]] === '''Numerus irrationalis''' per definitionem est numerus qui scribi ut fractio numerorum duorum [[numerus integer|integrum]] non potest, i.e., numerus <math>N</math> est irrationalis si numeri duos alii a numero zero dissimiles <math>a</math> et <math>b</math> tales ut :<math>N=\frac{a}{b}</math> non sunt. Exempli gratia numerum <math>\sqrt{2}</math> esse irrationalem facile demonstratur, quemadmodum infra aspicitur. Hoc est demonstrationis exemplum secundum praeceptum ''reductionis ad absurdum''. Pro certo ponamus :<math>\sqrt{2}=\frac{a}{b}</math>, ubi <math>a,b</math> factores primos aequales '''non''' habent. In sequentibus disquisitionibus demonstrabitur hanc coniecturam esse absurdam. Si hoc est verum tunc <math> a^2 = 2b^2</math>, ergo <math>a^2</math> est [[numerus par]] ideoque <math>a</math> quoque est numerus par (si <math>a</math> numerus impar esset tunc quoque <math>a^2</math> numerus impar esset). Cum numerus <math>a</math> sit par notum est numerum ''k'' esse talem ut <math>a=2k</math>, unde a prima aequatione sequitur <math>2b^2=(2k)^2=4k^2</math>, ergo <math>b^2=2k^2</math>. Simili modo comprobatur numerum <math>b</math> esse parem propterea etiam factorem 2 habet, quod absurdum est quia in principio selegimus numeros <math>a,b</math> qui factores aequales non habeant. Ergo coniectura <math>\sqrt{2}=\frac{a}{b}</math> erat falsa ideoque <math>\sqrt{2}</math> est numerus irrationalis [[QED]]. === [[Numerus transcendens|Numeri transcendentes]] === '''Numerus transcendens''' est numerus, qui non est [[Numerus algebraicus|algebraicus]]. Id est: Sit <math> x \in \mathbb{R} </math> numerus transcendens. Tunc nullus est <math> n \in \mathbb{N} \setminus \lbrace 0 \rbrace </math> et nulli sunt <math> a_i \in \mathbb{Q} \ (0\le i \le n-1) </math>, ut <math> \sum_{i=0}^{n-1} {a_i \cdot x^i} + x^n = 0 </math> sit. ''[[numerus pi|π]]'' ac ''[[numerus Euleri|e]]'' === [[Numerus imaginarius|Numeri imaginarii]] === Quantitas imaginaria, vel numerus imaginarius, est numerus complexus cuius potestas quadrata est numerus negativus. [[numerus imaginarius|<math>\sqrt{-1}</math>]] == Systemata numerica == [[Fasciculus:Tetractys.svg|thumb|150px|''Tetraktys'' [[Pythagoras|Pythagorae]] decem punctos in [[triangulum|triangulo]] ponit.]] {{Systemata numeralia}} {{clear}} == Historia numerorum == [[Fasciculus:Tally marks 2.svg|right|thumb|upright=1.5|Notae numerales in [[America Australis|America Australi]] adhibitae.]] Primus usus numerorum locum incertum in historia habet. Ut super dictum, prima indicia usus numeralium in ossibus et tesseris abhinc annorum 35&nbsp;000 fere [[inscriptio|inscriptis]] inveniuntur. Haec numeralia fuerunt sicut notae ad dexteram pictae; id est non habere [[cifra]]s. Numeros ab 1 ad 10 notare possunt, sed opus est novarum notarum ut numeri maiores scribantur. Cum cifris numeri quamvis magni una nota scribi possunt. [[Fasciculus:Ybc7289-bw.jpg|left|thumb|upright=1.5|Tessera [[Babylonia|Babylonica]] inter annos 1800-1600 [[Aera vulgaris|ante aer. vulg.]] cum approximatione radicis quadratae <math>\sqrt{2}</math> per [[theorema Pythagorae]]: 1 + 24/60 + 51/602 + 10/603 = 1.41421296...]] Primum systema numericum cum cifris fuit [[Systema numerale Babylonicum|Babylonicum]], quod radicem [[systema numericum sexagesimale|sexagesimalem]] habuit. {{clear}} == Notae == <references /> == Bibliographia == * Bogomolny, A. "What's a number?". Interactive Mathematics Miscellany and Puzzles. http://www.cut-the-knot.org/do_you_know/numbers.shtml. * Danzig, Tobias. [[1930]]. ''Number, the language of science; a critical survey written for the cultured non-mathematician.'' Novi Eboraci: The Macmillan company. * Friedman, Erich. ''[https://web.archive.org/web/20180223062027/http://www2.stetson.edu/~efriedma/numbers.html What's special about this number?]'' * Galovich, Steven. [[1989]]. ''Introduction to Mathematical Structures.'' Harcourt Brace Javanovich. ISBN 0-15-543468-3. * [[Paul Halmos|Halmos, Paul]]. [[1974]]. ''Naive Set Theory.'' Springer. ISBN 0-387-90092-6. * Kline, Morris. [[1972]]. ''Mathematical Thought from Ancient to Modern Times.'' Oxoniae: Oxford University Press. * Russell, Bertrand. [[1919]]. ''Introduction to Mathematical Philosophy.'' Routledge. ISBN 0-415-09604-9. * Sanchez, George I. [[1961]]. ''Arithmetic in Maya.'' Austin, Texas. * Selin, Helaine. [[2000]]. ''Mathematics across cultures: the history of non-Western mathematics.'' Kluwer Academic Publishers. ISBN 0-7923-6481-3. * Smith, David Eugene. [[1958]]. ''History of Modern Mathematics.'' Dover Publications. ISBN 0-486-20429-4. * Staszkow, Ronald, et Robert Bradshaw. [[2004]]. ''The Mathematical Palette.'' Ed. 3a. Brooks Cole. ISBN 0-534-40365-4. * Suppes, Patrick. [[1972]]. ''Axiomatic Set Theory.'' Courier Dover Publications. ISBN 0-486-61630-4. http://mathworld.wolfram.com/Integer.html. * Weisstein, Eric W. "Integer". MathWorld—A Wolfram Web Resource. * [[Alfredus North Whitehead|Whitehead, Alfred North]], et [[Bertrand Russell|Russell, Bertrand]].[[1910]]. ''[[Principia Mathematica]].'' Cantabrigiae: Cambridge University Press. == Nexus externi == * http://www.diaware.de/html/roemzahl.html (theodisce) * https://web.archive.org/web/20070928225847/http://www.jessiegietl.com/Latinnum.html (anglice) * https://web.archive.org/web/20040627071924/http://www.osirusonline.com/numerals.html (anglice) {{NexInt}} *[[Merositas]] * [[Nomina permagnorum numerorum]] * [[Numeri Romani]] * [[Numerus grammaticus]] * [[Ordines numerorum]] * [[Scalae longae et breves]] [[Categoria:Lingua Latina]] [[Categoria:Notiones mathematicae]] [[Categoria:Numeri]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Mathematica}} iqsjx9vo5zq4cfu3ufn67m6p7whq321 3997334 3997302 2026-10-27T09:50:02Z Grufo 64423 Minutiae—sed ulterio recensio proderit 3997334 wikitext text/x-wiki {{Videdis|Numeri (discretiva)}} [[Fasciculus:Maya.svg|thumb|200px|Numeri Mayorum Indorum [[America Meridionalis|Americae meridionalis.]]]] {{res|Numerus}} est notio [[mathematica]] quae finitam multitudinem ex unitatibus constitutam describit. Numeris homines multa ordinant sicut [[tempus]], [[pecunia|divitias]], et [[longitudo|longitudinem]], res quoque minoris momenti, sicut locos in ordine sive [[numerus telephonicus|cursus telephonicos]]. Tesseris et inscriptionibus in ossibus lapidibusque inventis, usus numerorum primus fertur fuisse annorum fere {{num|35000}} [[Aera vulgaris|ante aer. vulg.]], inde per saecula artes colebamus quibus {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|operatio mathematica|operationes|en|qid=Q3884033}} cum numeris facilius callidiusque faceremus. Earum sunt simplices [[additio]], [[subtractio]], [[multiplicatio]], et [[divisio (mathematica)|divisio]], e quibus artes elegantiores quales [[calculus infinitesimalis]] et [[trigonometria]] lente creverunt. Usus harum artium plane monstrat numeros omnes non aequales esse, atque necessario exstare numeroros magis minusve difficiles intellectu. In [[mathematica]] ergo numeris esse possunt etiam magnitudines [[numerus integer|negativae]], [[infinitas|infinitae]], [[numerus realis|irrationales]], et [[numerus complexus|diversa]] [[matrix (mathematica)|alia]]. Notae quibus in [[systema numerale|systemate numerali]] numeros scribimus {{subres|[[nota numeri|notae numeri]]}}, vulgo {{subres|[[cifra]]e}}, appellantur. Licet systema numerale unum facile a variis culturis linguisque usurpetur, [[nomina numeralia]] sunt autem linguae praecipua. Ratio, qua numeri ordinantur, est [[systema numericum]]. Latissime adhibetur [[systema numericum decimale|systema decimale]], systemata [[systema numericum duodecimale|duodecimale]] et [[systema numericum sexagesimale|sexagesimale]] interdum inveniuntur. [[Computatrum|Computatra]] utuntur [[systema numericum binarium|systemate binario]]. == Etymologia == De [[etymologia]] ambigitur, sed nihil obstat, quin ''numerus'' ante [[rhotacismus|rhotacismum]] *''nomesos'' fuerit, cui a Benveniste significatio 'pars, quantitas' restituta est.<ref>Emile Benveniste, ''Bulletin de la Société linguistique de Paris'' 32, 1931, 83; Alois Walde & J.B.Hofmann, ''Lateinisches etymologisches Wörterbuch'' II (1938) s.v. ''numerus''.</ref> Si hoc adprobemus, faciliter videamus hoc nomen, stirpe *''nom-es-'' nixum, positum esse in radice *''nom-'', quae ex relatione [[metaphonia|metaphonica]] ad radicem *''nem-'' 'dividere, impertire, adtribuere' sit. Hac relatione interposita, constet permulta vocabula Graeca huc pertinere, sicut {{Polytonic|νέμω}} 'divido; pasco', {{Polytonic|νομός}} 'pascua; domicilium', {{Polytonic|νομάς}} 'qui vitam pastoriciam agit, nomas', {{Polytonic|νόμος}} 'mos; lex' – nec non aliquot vocabula aliarum linguarum, sicut [[Gothice]] ''niman'' 'capere', [[Lingua Lithuanica|Lithuanice]] ''namas'' 'domus, aedes', [[Lingua Hibernica antiqua]] ''nem'' 'donum'. Sunt etiam qui de ''numero'' huc referendo dubitent.<ref>[[Alfredus Ernout|Alfred Ernout]] & [[Antonius Meillet|Antoine Meillet]], ''Dictionnaire étymologique de la langue latine'', s.v. ''numerus'' (Paris: Klincksieck, 1959⁴); [[Petrus Chantraine|Pierre Chantraine]]: ''Dictionnaire étymologique de la langue grecque'', s.v. {{Polytonic|νέμω}}. (Paris: Klincksieck, 1980).</ref> == Categoriae numerorum == {{numeri}} Etiamsi late intelligitur numerum posse quamlibet magnitudinem esse, proprietates omnium numerorum non sunt inter se aequales. Ergo est prima dissimilitudo inter numeros exempli gratia [[numerus naturalis|{0, 1, 2, 3 . . .}]], [[numerus integer|{. . . -3, -2, -1, 0}]], [[numerus rationalis|2/4]], ''[[numerus pi|π]]'' ac ''[[numerus Euleri|e]]'', [[numerus irrationalis|<math>\sqrt{2}</math>]], vel [[numerus imaginarius|<math>\sqrt{-1}</math>]]. === [[Numerus naturalis|Numeri naturales]] === :<math> \mathbb{N} = \mathbb{N}_0 = \{0,1,2,3,4,5,\ldots\}</math> ::sive :<math> \mathbb{N} = \mathbb{N}_+ = \{1,2,3,4,5,\ldots\}</math> In numeris naturalibus exagere licet [[additio]]nem et [[multiplicatio]]nem. [[Subtractio]] solum est possibilis, si minuendus maior est aut aequus quam subtrahendus; aliter necesse est [[numerus integer|numeris integris]]. In [[divisio (mathematica)|divisione]] in casibus plerisque [[numerus rationalis]] resultat, neque naturalis. Potentia numeri naturalis iterum est naturalis, sed demonstrare possibile neque difficile est radicem semper esse [[numerus irrationalis|irrationalem]], nisi numerus est quadratum (0, 1, 4, 9, 16, ...); in hoc casu scilicet radicem naturalem. === [[Numerus integer|Numeri integri]] === Cum subtrahitur [[numerus naturalis]] de alio naturali, exsultat interdum non naturalis sed numerus qui est minor quam nullus. Numeri naturales et hi nullo minores appellantur universi '''numeri integri'''. Numeri integri generaliter littera <math>\mathbb{Z}</math> designantur. Ergo :<math>\mathbb{Z}= \{\ldots\,-3,-2,-1,0,1,2,3,\ldots\}</math> === [[Numerus irrationalis|Numeri irrationales]] === '''Numerus irrationalis''' per definitionem est numerus qui scribi ut fractio numerorum duorum [[numerus integer|integrum]] non potest, i.e., numerus <math>N</math> est irrationalis si numeri duos alii a numero zero dissimiles <math>a</math> et <math>b</math> tales ut :<math>N=\frac{a}{b}</math> non sunt. Exempli gratia numerum <math>\sqrt{2}</math> esse irrationalem facile demonstratur, quemadmodum infra aspicitur. Hoc est demonstrationis exemplum secundum praeceptum ''reductionis ad absurdum''. Pro certo ponamus :<math>\sqrt{2}=\frac{a}{b}</math>, ubi <math>a,b</math> factores primos aequales '''non''' habent. In sequentibus disquisitionibus demonstrabitur hanc coniecturam esse absurdam. Si hoc est verum tunc <math> a^2 = 2b^2</math>, ergo <math>a^2</math> est [[numerus par]] ideoque <math>a</math> quoque est numerus par (si <math>a</math> numerus impar esset tunc quoque <math>a^2</math> numerus impar esset). Cum numerus <math>a</math> sit par notum est numerum ''k'' esse talem ut <math>a=2k</math>, unde a prima aequatione sequitur <math>2b^2=(2k)^2=4k^2</math>, ergo <math>b^2=2k^2</math>. Simili modo comprobatur numerum <math>b</math> esse parem propterea etiam factorem 2 habet, quod absurdum est quia in principio selegimus numeros <math>a,b</math> qui factores aequales non habeant. Ergo coniectura <math>\sqrt{2}=\frac{a}{b}</math> erat falsa ideoque <math>\sqrt{2}</math> est numerus irrationalis [[QED]]. === [[Numerus transcendens|Numeri transcendentes]] === '''Numerus transcendens''' est numerus, qui non est [[Numerus algebraicus|algebraicus]]. Id est: Sit <math> x \in \mathbb{R} </math> numerus transcendens. Tunc nullus est <math> n \in \mathbb{N} \setminus \lbrace 0 \rbrace </math> et nulli sunt <math> a_i \in \mathbb{Q} \ (0\le i \le n-1) </math>, ut <math> \sum_{i=0}^{n-1} {a_i \cdot x^i} + x^n = 0 </math> sit. ''[[numerus pi|π]]'' ac ''[[numerus Euleri|e]]'' === [[Numerus imaginarius|Numeri imaginarii]] === Quantitas imaginaria, vel numerus imaginarius, est numerus complexus cuius potestas quadrata est numerus negativus. [[numerus imaginarius|<math>\sqrt{-1}</math>]] == Systemata numerica == [[Fasciculus:Tetractys.svg|thumb|150px|''Tetraktys'' [[Pythagoras|Pythagorae]] decem punctos in [[triangulum|triangulo]] ponit.]] {{Systemata numeralia}} {{clear}} == Historia numerorum == [[Fasciculus:Tally marks 2.svg|right|thumb|upright=1.5|Notae numerales in [[America Australis|America Australi]] adhibitae.]] Primus usus numerorum locum incertum in historia habet. Ut super dictum, prima indicia usus numeralium in ossibus et tesseris abhinc annorum {{num|35000}} fere [[inscriptio|inscriptis]] inveniuntur. Haec numeralia fuerunt sicut notae ad dexteram pictae; id est non habere [[cifra]]s. Numeros ab 1 ad 10 notare possunt, sed opus est novarum notarum ut numeri maiores scribantur. Cum cifris numeri quamvis magni una nota scribi possunt. [[Fasciculus:Ybc7289-bw.jpg|left|thumb|upright=1.5|Tessera [[Babylonia|Babylonica]] inter annos 1800-1600 [[Aera vulgaris|ante aer. vulg.]] cum approximatione radicis quadratae <math>\sqrt{2}</math> per [[theorema Pythagorae]]: 1 + 24/60 + 51/602 + 10/603 = 1.41421296...]] Primum systema numericum cum cifris fuit [[Systema numerale Babylonicum|Babylonicum]], quod radicem [[systema numericum sexagesimale|sexagesimalem]] habuit. {{clear}} == Notae == <references /> == Bibliographia == * Bogomolny, A. "What's a number?". Interactive Mathematics Miscellany and Puzzles. http://www.cut-the-knot.org/do_you_know/numbers.shtml. * Danzig, Tobias. [[1930]]. ''Number, the language of science; a critical survey written for the cultured non-mathematician.'' Novi Eboraci: The Macmillan company. * Friedman, Erich. ''[https://web.archive.org/web/20180223062027/http://www2.stetson.edu/~efriedma/numbers.html What's special about this number?]'' * Galovich, Steven. [[1989]]. ''Introduction to Mathematical Structures.'' Harcourt Brace Javanovich. ISBN 0-15-543468-3. * [[Paul Halmos|Halmos, Paul]]. [[1974]]. ''Naive Set Theory.'' Springer. ISBN 0-387-90092-6. * Kline, Morris. [[1972]]. ''Mathematical Thought from Ancient to Modern Times.'' Oxoniae: Oxford University Press. * Russell, Bertrand. [[1919]]. ''Introduction to Mathematical Philosophy.'' Routledge. ISBN 0-415-09604-9. * Sanchez, George I. [[1961]]. ''Arithmetic in Maya.'' Austin, Texas. * Selin, Helaine. [[2000]]. ''Mathematics across cultures: the history of non-Western mathematics.'' Kluwer Academic Publishers. ISBN 0-7923-6481-3. * Smith, David Eugene. [[1958]]. ''History of Modern Mathematics.'' Dover Publications. ISBN 0-486-20429-4. * Staszkow, Ronald, et Robert Bradshaw. [[2004]]. ''The Mathematical Palette.'' Ed. 3a. Brooks Cole. ISBN 0-534-40365-4. * Suppes, Patrick. [[1972]]. ''Axiomatic Set Theory.'' Courier Dover Publications. ISBN 0-486-61630-4. http://mathworld.wolfram.com/Integer.html. * Weisstein, Eric W. "Integer". MathWorld—A Wolfram Web Resource. * [[Alfredus North Whitehead|Whitehead, Alfred North]], et [[Bertrand Russell|Russell, Bertrand]].[[1910]]. ''[[Principia Mathematica]].'' Cantabrigiae: Cambridge University Press. == Nexus externi == * http://www.diaware.de/html/roemzahl.html (theodisce) * https://web.archive.org/web/20070928225847/http://www.jessiegietl.com/Latinnum.html (anglice) * https://web.archive.org/web/20040627071924/http://www.osirusonline.com/numerals.html (anglice) {{NexInt}} *[[Merositas]] * [[Nomina permagnorum numerorum]] * [[Numeri Romani]] * [[Numerus grammaticus]] * [[Ordines numerorum]] * [[Scalae longae et breves]] [[Categoria:Lingua Latina]] [[Categoria:Notiones mathematicae]] [[Categoria:Numeri]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Mathematica}} m5y8zmt858fit77z2nufha2w5c6s4s5 0 2529 3997241 3834157 2026-10-26T18:46:37Z Comgenus 161688 3997241 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Marienberg_wuerzburg.jpg|thumb|Castellum Marienbergense et Pontem vetum supra Moenum.]] '''Herbipolis''' sive '''Artaunum'''<ref>Pertsch, Erich: ''Langenscheidts Großes Schulwörterbuch Lateinisch-Deutsch'' (Berolini et Monaci 1983, ISBN 3-468-07202-3), 1325.</ref> ([[Lingua Germanica|Germanice]] ''[[:de:Würzburg|Würzburg]]''), sita ad [[fluvius|fluvium]] [[Moenus|Moenum]], est [[urbs]] et [[caput (urbs)|caput]] [[Franconia Inferior|Franconiae Inferioris]]. Quinta est inter magnas urbes [[Bavaria|Bavaricas]]; hodie ei sunt incolae iuxta 130&thinsp;000, post [[Monacum]], [[Norimberga|Norimbergam]], [[Ratisbona|Ratisbonam]] et [[Ingolstadium]]. Etiam est caput Catholicae Romanae [[Dioecesis Herbipolitana]]e. Urbes maiores propinquae sunt [[Francofurtum ad Moenum|Francofurti ad Moenum]] (circa 120 chiliometra), Norimberga (circa 115 chiliometra), et [[Stuttgartum]] (circa 140 chiliometra). Anno [[2004]], Herbipolis anniversarium suum millesimum trecentesimum concelebravit. == Geographia == Herbipolis est divisa ab fluvio Moeno in partes binas, in quarum occidentali [[castellum]] in [[Mons Mariae|Monte Mariae]] ("Marienberg") situm est. Cincta est urbs [[pagus|pago]] terrestri, qui etiam Herbipolis appellatur. == Historia == Anno [[689]], [[missionarius|missionarii]] Kilianus, Colonatus, et Totnanus incolas ad [[Christianitas|Christianitatem]] convertere coeperunt. Primum in documenta de eo mentionem facta erat die [[1 Maii]] [[704]]. Circa annos [[741]] vel [[742]] Dioecesis Herbipolitana cum Praelato Burkardo condita esse putatur. Circa annum [[1000]], castellum [[celtae|celticum]] attestatum est. Anno [[1402]], [[universitas Herbipolensis]] condita est. Inter [[Bellum tricennale]] die [[18 Octobris]] [[1631]] copiae [[Suecia]]e [[Gustavus II Adolphus (rex Sueciae)|Gustavo II Adolpho]] rege Herbipolim expugnaverunt. == Praeclari cives == Herbipoli olim vixerunt aut nati sunt et hodie vivunt homines infra perscripti: === Nati === * [[Eduardus Rosenthal]], iuris consultus et historicus * [[Iosephus Neckermann]] (1912–1992), magister officinarum et [[athleta]], i.e. [[eques]] condocefaciens * [[Luitpoldus vicarius regis Bavariae|Luitpoldus]] (1821–1912), vicarius regis [[Regnum Bavariae|Bavariae]] * [[Matthias Grünewald]], pictor * [[Thomas Bach]] (1952) * [[Waltraud Meier]] (* 1956), [[supranus]] [[opera]]ticus === Mortui === * [[Laurentius Fries]] (1489–1550), cancellarius et consiliarius episcopalis Herbipolis et [[rerum gestarum scriptor]] * [[Fasciculus:Würzburger Residenz, Südfront.jpg|thumb|Residentia espiscopalia Herbipolis]][[Ioannes Henricus Bauer]] (1908–2005), vir rerum politicarum peritus [[Germania|Theodiscus]] factionis [[SPD]] ==Notae== <references/> == Nexus externi == {{Fontes geographici}} {{Grc|Ἑρβίπoλις}} [[Categoria:Herbipolis| ]] [[Categoria:Sedes episcopales Germaniae]] bqf1l1trl6bau25nn04ultizrg6evp0 3997261 3997241 2026-10-26T21:30:06Z Bavarese 43163 3997261 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Marienberg_wuerzburg.jpg|thumb|Castellum Marienbergense et Pontem vetum supra Moenum.]] '''Herbipolis''' sive '''Artaunum'''<ref>Pertsch, Erich: ''Langenscheidts Großes Schulwörterbuch Lateinisch-Deutsch'' (Berolini et Monaci 1983, ISBN 3-468-07202-3), 1325.</ref> ([[Lingua Germanica|Germanice]] ''[[:de:Würzburg|Würzburg]]''), sita ad [[fluvius|fluvium]] [[Moenus|Moenum]], est [[urbs]] et [[caput (urbs)|caput]] [[Franconia Inferior|Franconiae Inferioris]]. Quinta est inter magnas urbes [[Bavaria|Bavaricas]]; hodie ei sunt incolarum iuxta 130&thinsp;000, post [[Monacum]], [[Norimberga|Norimbergam]], [[Ratisbona|Ratisbonam]] et [[Ingolstadium]]. Eadem est caput Catholicae Romanae [[Dioecesis Herbipolitana]]e. Urbes maiores propinquae sunt [[Francofurtum ad Moenum|Francofurti ad Moenum]] (circa 120 chiliometra), Norimberga (circa 115 chiliometra), et [[Stuttgartum]] (circa 140 chiliometra). Anno [[2004]], Herbipolis anniversarium suum millesimum trecentesimum concelebravit. == Geographia == Herbipolis est divisa ab fluvio Moeno in partes binas, in quarum occidentali [[castellum]] in [[Mons Mariae|Monte Mariae]] ("Marienberg") situm est. Cincta est urbs [[pagus|pago]] terrestri, qui etiam Herbipolis appellatur. == Historia == Anno [[689]], [[missionarius|missionarii]] Kilianus, Colonatus, et Totnanus incolas ad [[Christianitas|Christianitatem]] convertere coeperunt. Primum in documenta de eo mentionem facta erat die [[1 Maii]] [[704]]. Circa annos [[741]] vel [[742]] Dioecesis Herbipolitana cum Praelato Burkardo condita esse putatur. Circa annum [[1000]], castellum [[celtae|celticum]] attestatum est. Anno [[1402]], [[universitas Herbipolensis]] condita est. Inter [[Bellum tricennale]] die [[18 Octobris]] [[1631]] copiae [[Suecia]]e [[Gustavus II Adolphus (rex Sueciae)|Gustavo II Adolpho]] rege Herbipolim expugnaverunt. == Praeclari cives == Herbipoli olim vixerunt aut nati sunt et hodie vivunt homines infra perscripti: === Nati === * [[Eduardus Rosenthal]], iuris consultus et historicus * [[Iosephus Neckermann]] (1912–1992), magister officinarum et [[athleta]], i.e. [[eques]] condocefaciens * [[Luitpoldus vicarius regis Bavariae|Luitpoldus]] (1821–1912), vicarius regis [[Regnum Bavariae|Bavariae]] * [[Matthias Grünewald]], pictor * [[Thomas Bach]] (1952) * [[Waltraud Meier]] (* 1956), [[supranus]] [[opera]]ticus === Mortui === * [[Laurentius Fries]] (1489–1550), cancellarius et consiliarius episcopalis Herbipolis et [[rerum gestarum scriptor]] * [[Fasciculus:Würzburger Residenz, Südfront.jpg|thumb|Residentia espiscopalia Herbipolis]][[Ioannes Henricus Bauer]] (1908–2005), vir rerum politicarum peritus [[Germania|Theodiscus]] factionis [[SPD]] ==Notae== <references/> == Nexus externi == {{Fontes geographici}} {{Grc|Ἑρβίπoλις}} [[Categoria:Herbipolis| ]] [[Categoria:Sedes episcopales Germaniae]] g8mzk7522plrjclisppwje6mosb3kuq 3997262 3997261 2026-10-26T21:34:02Z Bavarese 43163 /* Historia */ 3997262 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Marienberg_wuerzburg.jpg|thumb|Castellum Marienbergense et Pontem vetum supra Moenum.]] '''Herbipolis''' sive '''Artaunum'''<ref>Pertsch, Erich: ''Langenscheidts Großes Schulwörterbuch Lateinisch-Deutsch'' (Berolini et Monaci 1983, ISBN 3-468-07202-3), 1325.</ref> ([[Lingua Germanica|Germanice]] ''[[:de:Würzburg|Würzburg]]''), sita ad [[fluvius|fluvium]] [[Moenus|Moenum]], est [[urbs]] et [[caput (urbs)|caput]] [[Franconia Inferior|Franconiae Inferioris]]. Quinta est inter magnas urbes [[Bavaria|Bavaricas]]; hodie ei sunt incolarum iuxta 130&thinsp;000, post [[Monacum]], [[Norimberga|Norimbergam]], [[Ratisbona|Ratisbonam]] et [[Ingolstadium]]. Eadem est caput Catholicae Romanae [[Dioecesis Herbipolitana]]e. Urbes maiores propinquae sunt [[Francofurtum ad Moenum|Francofurti ad Moenum]] (circa 120 chiliometra), Norimberga (circa 115 chiliometra), et [[Stuttgartum]] (circa 140 chiliometra). Anno [[2004]], Herbipolis anniversarium suum millesimum trecentesimum concelebravit. == Geographia == Herbipolis est divisa ab fluvio Moeno in partes binas, in quarum occidentali [[castellum]] in [[Mons Mariae|Monte Mariae]] ("Marienberg") situm est. Cincta est urbs [[pagus|pago]] terrestri, qui etiam Herbipolis appellatur. == Historia == Anno [[689]], [[missionarius|missionarii]] Kilianus, Colonatus, et Totnanus incolas ad [[Christianitas|Christianitatem]] convertere coeperunt. Primam in documentis de Herbipoli mentionem facta erat die [[1 Maii]] [[704]]. Circa annos [[741]] vel [[742]] Dioecesis Herbipolitana cum Praelato Burkardo condita esse putatur. Circa annum [[1000]], castellum [[celtae|celticum]] attestatum est. Anno [[1402]], [[universitas Herbipolensis]] condita est. Inter [[Bellum tricennale]] die [[18 Octobris]] [[1631]] copiae [[Suecia]]e [[Gustavus II Adolphus (rex Sueciae)|Gustavo II Adolpho]] rege Herbipolim expugnaverunt. == Praeclari cives == Herbipoli olim vixerunt aut nati sunt et hodie vivunt homines infra perscripti: === Nati === * [[Eduardus Rosenthal]], iuris consultus et historicus * [[Iosephus Neckermann]] (1912–1992), magister officinarum et [[athleta]], i.e. [[eques]] condocefaciens * [[Luitpoldus vicarius regis Bavariae|Luitpoldus]] (1821–1912), vicarius regis [[Regnum Bavariae|Bavariae]] * [[Matthias Grünewald]], pictor * [[Thomas Bach]] (1952) * [[Waltraud Meier]] (* 1956), [[supranus]] [[opera]]ticus === Mortui === * [[Laurentius Fries]] (1489–1550), cancellarius et consiliarius episcopalis Herbipolis et [[rerum gestarum scriptor]] * [[Fasciculus:Würzburger Residenz, Südfront.jpg|thumb|Residentia espiscopalia Herbipolis]][[Ioannes Henricus Bauer]] (1908–2005), vir rerum politicarum peritus [[Germania|Theodiscus]] factionis [[SPD]] ==Notae== <references/> == Nexus externi == {{Fontes geographici}} {{Grc|Ἑρβίπoλις}} [[Categoria:Herbipolis| ]] [[Categoria:Sedes episcopales Germaniae]] 4narrx59me1wnnwb5z5ke4nd3cjzbr7 0 3012 3997148 3870985 2026-10-26T12:22:43Z ~2026-49397-47 216804 grammatical edits 3997148 wikitext text/x-wiki {{latinitas|-3}} {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="right" width="300" ! colspan="3" bgcolor="yellow" style="font-size:120%" | Lingua Arabica (''عربية `Arabiyya'') |- | valign="top"|Fabulatus est: | |[[Algerium]], [[Aegyptus|Aegypto]], [[Cuvaitum|Cuvaito]], [[Iemenia]], [[Iracia]], [[Iordania]], [[Israel]], [[Libanus|Libano]], [[Libya]], [[Mauretania]], [[Marocum|Maroco]], [[Omania]], [[Palaestina]], [[Quataria]], [[Sudania]], [[Syria]], [[Tunesia]], [[Phylarchiarum Arabicarum Confoederatio]], et multis aliis |- | valign="top"|Regio: | |[[Orbis Arabicus]] |- | valign="top"|Fabulantes: | | 225 miliones (secundum ''[[Ethnologue]]''; fabulantes nativi totarum dialectorum) |- | valign="top"|[[Index linguarum per fabulantes|Status]]: | | — |- | valign="top"|[[Linguae mundi|Classificatio]]<br />[[Linguae mundi|سكر]]: | |[[Linguae Afrasiaticae|Afrasiaticae]]<br /> &nbsp;[[linguae Semiticae|Semiticae]]<br /> &nbsp;&nbsp;[[linguae Semiticae Centrales|Centrales]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[linguae Semiticae Meridionales|Meridionales]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;'''Arabica''' |- ! colspan="3" bgcolor="yellow" |Notae linguae |- |[[ISO 639]]-1 | ||ar |- |ISO 639-2 | ||ara |- |[[SIL]] | ||ABV |- |[[Linguasphere]] | ||12-AAC |} [[Fasciculus:Arabic Varieties Map.svg|290px|thumbnail|De Lingua Arabica]] '''Lingua Arabica'''<ref>{{Mithridates}} f. 9v; {{Kircher}} pp. 193-201. "Lingua Ismaelitica" seu "Hagarena": Kircherus (ibid.).</ref> sive '''sermo Arabicus'''<ref>[[Ebbe Vilborg]], ''Norstedts svensk-latinska ordbok,'' editio secunda (2009).</ref> (-onis, ''m'') est lingua subfamiliae [[linguae Semiticae|linguarum Semiticarum]], quorum [[lingua Hebraica|Hebraica]] et [[Lingua Aramaica|Aramaica]] comprehenduntur. Harum cognatae, a centum milia hominibus, non solum in [[Arabia|paeninsulam Arabicam]] sed etiam in [[Africa Septentrionalis|Africam Septentrionali]] et in magna pars [[Oriens Medius|Orientis Medii]], loquuntur. Arabicus est [[liturgia|liturgicus]] [[religio Islamica|religionis Islamicae]] [[sermo]]. [[Nomen proprium|Nomen]] ''Arabicum'' potest significare vel Arabicam litterarum vel multa genera sermonum eiusdem; ab Arabis prioris ut dialecti posterioris videntur, et Arabica litterarum ut lingua normalis. * ''Arabica litterarum,'' اللغة العربية الفصحى (quae est ''lingua Arabica pura'') lingua et [[Alcoranus|Alcorani]] et mediorum praesentium per Africam Septentrionalem a [[Marocum|Maroco]] usque ad [[Iracia]]m est. * ''Arabica colloquialis'' sive ''dialectalis'' significat multa genera linguarum seu dialectorum nationum regionumve, quae a lingua Arabica classica derivatae sunt et per [[Africa Septentrionalis|Africam Septentrionalem]] et per [[Medius Oriens|Orientem Medium]] sermone cottidiano adhibentur. Hae nonnunquam inter se affatim differunt et his locutiones mutuo incomprehensibiles sint. Dialectis infrequenter communicatum sit, sed nonnumquam in litteratura (praesertim in arte scaenica poësique), notabiliter in [[Libanus|Libano]] et [[Aegyptus|Aegypto]]; etiam per instrumenta communicationis socialis familiariter. Aliquando difficile est redditu rerum Islamicarum Arabicarumque nisi verbis Arabicis. [[Alcoranus]] lingua Arabica expressus est et traditionaliter [[Religio Islamica|Muslimi]] impossibile esse reddere ac constare fideliter cum primitivo credunt—vero, ante nuper numquam ab nonnullis sectis creditum est reddendum. Quamquam lingua Arabica frequenter cum religione Islamica associata est, [[Christianus|Christiani]] tamen Arabici, [[Iudaeus|Iudaei]] Orientales, ac ''Mandaei'' Iraciani etiam Arabice loquuntur; neque maior Muslimorum pars loquitur, solummodo locutiones conditas cognoscunt ut precantur. Verbum Latinum [[algorismus]] derivatum est a nomine inventoris [[algebra]]e—quod etiam verbum Arabicum est quam [[alchemia]], [[alcohol]], et [[azimutum]]. Vide [[Nomina Latina e lingua Arabica mutuata|indicem verborum Latinorum ab origine Arabica]]. Numeros arabicos (0 1 2 3 4 5 6 7 8 9) Europaenses et alii cum glyphis variis utuntur. [[Lingua Hispanica]] plurima verba Arabica habet. == Dialecti == ''Arabicae colloquialis'' est nomen earum linguarum seu dialectorum quibus homines per orbem Arabicum loquuntur, quae a lingua litterarum differunt. Divisio principalis dialectorum est utrum Occidentales (vulgo: ''Maghreb'') an [[Medius Oriens|Medii Orientis]]; etiam sequitur utrum manentes an a rebus novandis abhorrentiores vagas [[Beduinus|Beduinorum]]. [[Lingua Melitica]] descensa ab Arabica, tamen existimata est distincta. Fabulantes nonnullarum dialectorum cum eis aliarum dialectorum nequent invicem comprehendere; praesertim, quamquam Medioorientalenses invicem comprehendere possunt, non Occidentalenses (tamen ut conversus non verus est, propter ubiquitatem pellicularum et aliorum mediorum Medioorientalium, praesertim ex Aegypto.) Substrata linguistica dissimilitudinem dialectorum afficientia dant multa verba nova, ac afficunt appellationem syntaximque; tamen affecit magis in plurimas dialectos ut in [[linguae Romanicae|linguis Romanicis]] retentio vel mutatio verbum classicarum. E.g., Iracianum ''aku'', Levantinum ''fiih'', Africanum Septentrionale ''kayen'' significat 'adest', ab ''yakuun'', ''fiihi'' et ''kaa'in'' Arabice litterarum. In coëtibus principalibus sunt: {{div col|2}} * Arabica Occidentalis * Arabica Baetica (exstincta) * Arabica Aegyptia * Arabica Sudanica * Arabica Orientalis * Arabica Iraciana * Arabica Sinus * Arabica ''Najdi'' * Arabica Iemenica {{div col end}} == Alphabetum == Alphabetum Arabicum ab [[Alphabetum Aramaicum|Aramaico]] oriundum est ei simile, ut [[abecedarium Cyrillicum]] vel [[alphabetum Copticum|Copticum]] similia [[Abecedarium|alphabeti Graeci]] sunt. Traditionaliter differentiae aliquot erant translationum utrum scripturae Occidentalis an Orientalis; praecipue, quod ''fa'' punctum inferum, ''qaf'' unicum superum habebat in Occidente, ac quod ordo litterarum differebat in usu numerali. Atqui translatio Occidentalis relicta est, praeter calligraphiam et scholas Alcoranicas Africae Occidentalis. Alphabetum Arabicum, quam [[Abecedarium|Hebraicum]], dextra ad laevum scripta sit. === Consonantes === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ '''Consonantes phonemae Arabicae solitae''' |- ! rowspan="2" COLSPAN=2 | ! rowspan="2" | [[Consonans labialis|Labialis]] ! colspan="2" | [[Consonans interdentalis|Inter-<br />dentalis]] ! colspan="2" | [[Consonans dentalis|Dentalis]]/[[Consonans alveolaris|Alveolaris]] ! rowspan="2" | [[Consonans palatalis|Palatalis]] ! rowspan="2" | [[Consonans velaris|Velaris]] ! rowspan="2" | [[Consonans uvularis|Uvularis]] ! rowspan="2" | [[Consonans pharyngalis|Pharyn-<br />galis]]<sup>3</sup> ! rowspan="2" | [[Consonans glottidalis|Glottidalis]] |- ! <small>plana</small> ! <small>[[Consonans emphatica|emphatica]]</small> ! <small>plana</small> ! <small>[[Consonans emphatica|emphatica]]</small> |- ! COLSPAN=2 | [[Nasalis]] | م {{IPA|m}} | | | ن {{IPA|n}} | | | | | | |- ! ROWSPAN=2 | [[Consonans muta|Muta]] ! <small>[[Consonans surda|surda]]</small> | | | | {{rtl-lang|ar|ت}} {{IPA|t̪}} | {{rtl-lang|ar|ط}} {{IPA|t̪ˁ}} | | {{rtl-lang|ar|ك}} {{IPA|k}} | {{rtl-lang|ar|ق}} {{IPA|q}} | | [[ء]] {{IPA|ʔ}} |- ! <small>[[Muta sonora|sonora]]</small> | {{rtl-lang|ar|ب}} {{IPA|b}} | | | {{rtl-lang|ar|د}} {{IPA|d̪}} | {{rtl-lang|ar|ض}} {{IPA|d̪ˁ}} | colspan=2| {{rtl-lang|ar|ج}} {{IPA|dʒ~g}}<sup>1</sup> | | | |- ! ROWSPAN=2 | [[Consonans fricativa|Fricativa]] ! <small> [[Fricativa surda|surda]]</small> | ف {{IPA|f}} | ث {{IPA|θ}} | | {{rtl-lang|ar|س}} {{IPA|s}} | {{rtl-lang|ar|ص}} {{IPA|sˁ}} | ش {{IPA|ʃ}} | colspan=2| {{rtl-lang|ar|خ}} {{IPA|x~χ}}<sup>4</sup> | {{rtl-lang|ar|ح}} {{IPA|ħ}} | {{rtl-lang|ar|ه}} {{IPA|h}} |- ! <small>[[Fricativa sonora|sonora]]</small> | | ذ {{IPA|ð}} | ظ {{IPA|ðˁ~zˁ}} | ز {{IPA|z}} | | | colspan=2| غ {{IPA|ɣ~ʁ}}<sup>4</sup> | rowspan=2| ع {{IPA|ʕ}} | |- ! COLSPAN=2 | [[Approximans]] | | | | ل {{IPA|l}}<sup>2</sup> | | ي {{IPA|j}} | و {{IPA|w}} | | |- ! COLSPAN=2 | [[Consonans tremula|Tremula]] | | | | ر {{IPA|r}} | | | | | | |} == Grammatica == Nomen Arabicum habet unum tribus ex casibus, aut nominativum, aut genitivum, aut accusativum, et unum tribus ex numeris, aut singularem, aut pluralem, aut dualem (pro duabus rebus). Illos casus indicat 'u' pro nominativo casu, 'i' pro genitivo, 'a' pro accusativo. Linguam Arabicam vetustiorum praesentavit e.g. orientalista Britannicus [[Guliemus Wright (orientalista)|Gulielmus Wright]]. {{NexInt}} {{div col|2}} * [[Alphabetum Arabicum]]{{dubsig}} * [[Arabica Litteraria]] * [[Arabista]] * [[Calligraphia Arabica]] * [[Litterae Arabicae]] * [[Mundus Musulmanus]] * [[Phonologia Arabica]] * [[Varietates Arabicae]] {{div col end}} == Notae == <references /> == Bibliographia == ; Libri antiquiores * Franciscus Raphelengius, ''Lexicon Arabicum''. 1613 {{Google Books|n9JGAAAAcAAJ}} {{Google Books|VDKxVUkZc3YC}} {{Google Books|AeFMAAAAcAAJ}} * Thomas Novariensis, ''Isagoge: id est, Breve introductorium Arabicum in scientiam logices, cum versione Latina, ac theses sanctae fidei''. Romae, 1625 {{Google Books|nLZCAAAAcAAJ}} {{Google Books|jwxPAAAAcAAJ}} * ''[[Valentinus Schindler|Schindleri]] Lexicon Pentaglotton, Hebraicum, Chaldaicum, Syriacum, Talmudico-Rabbinicum, et Arabicum, in epitomen redactum''. Londinii: Jones, 1635 {{Google Books|f3ATAAAAQAAJ}} * Olaus Gerhardus Tychsen, ''Elementale Arabicum''. Rostochii: Officina Koppiana, 1792 {{Google Books|GqJFAAAAcAAJ}} {{Google Books|k4QUAAAAQAAJ}} {{Google Books|GqJFAAAAcAAJ}} {{Google Books|FKLtT2NX4GcC}} ; Libri recentes * Grigore, George. [[2007]]. ''L'arabe parlé à Mardin: Monographie d'un parler arabe périphérique.'' [[Bucharest]]: Editura Universitatii din Bucuresti. ISBN (13) 978-973-737-249-9. * Haywood, et Nahmad. [[1965]]. ''A New Arabic Grammar.'' London. ISBN 0-85331-585-X. * Lane, Edward William. [[1893]], [[2003]]. ''Arabic English Lexicon.'' ISBN 81-206-0107-6. * Mumisa, Michael. [[2003]]. ''Introducing Arabic.'' Goodword Books. * Thelwall, Robin. [[2003]]. ''Arabic: Handbook of the International Phonetic Association.'' [[Cantabrigia]]e: Cambridge University Press. ISBN 0-521-63751-1. * Traini, R. ''Vocabolario di arabo.'' [[Roma]]e: I.P.O. * Vaglieri, Laura Veccia. ''Grammatica teorico-pratica della lingua araba.'' [[Roma]]e: I.P.O. * Versteegh, Kees. [[1997]]. ''The Arabic Language.'' Edinburgh University Press. * Watson, Janet. [[2002]]. ''The Phonology and Morphology of Arabic.'' [[Novum Eboracum (urbs)|Novi Eboraci]]: Oxford University Press. * Wehr, Hans Wehr. [[1952]], [[1985]]. ''Arabisches Wörterbuch für die Schriftsprache der Gegenwart: Arabisch-Deutsch.'' Harassowitz. ISBN 3-447-01998-0. == Nexus externi == {{InterWiki|code=ar}} {{CommuniaCat|Arabic language|linguam Arabicam}} * ''[http://www2.hf.uio.no/common/apps/permlink/permlink.php?app=polyglotta&context=volume&uid=7c1700d0-025b-11eb-bba8-0050569f23b2 Etymological Dictionary of Arabic]'' [[Categoria:Lingua Arabica|!]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Anthropologia}} 0yfgz7odwnb0aoe11yb58z8ex1qz3yr 3997149 3997148 2026-10-26T12:23:33Z ~2026-49397-47 216804 3997149 wikitext text/x-wiki {{latinitas|-3}} {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="right" width="300" ! colspan="3" bgcolor="yellow" style="font-size:120%" | Lingua Arabica (''عربية `Arabiyya'') |- | valign="top"|Fabulatus est: | |[[Algerium]], [[Aegyptus|Aegypto]], [[Cuvaitum|Cuvaito]], [[Iemenia]], [[Iracia]], [[Iordania]], [[Israel]], [[Libanus|Libano]], [[Libya]], [[Mauretania]], [[Marocum|Maroco]], [[Omania]], [[Palaestina]], [[Quataria]], [[Sudania]], [[Syria]], [[Tunesia]], [[Phylarchiarum Arabicarum Confoederatio]], et multis aliis |- | valign="top"|Regio: | |[[Orbis Arabicus]] |- | valign="top"|Fabulantes: | | 225 miliones (secundum ''[[Ethnologue]]''; fabulantes nativi totarum dialectorum) |- | valign="top"|[[Index linguarum per fabulantes|Status]]: | | — |- | valign="top"|[[Linguae mundi|Classificatio]]<br />[[Linguae mundi|سكر]]: | |[[Linguae Afrasiaticae|Afrasiaticae]]<br /> &nbsp;[[linguae Semiticae|Semiticae]]<br /> &nbsp;&nbsp;[[linguae Semiticae Centrales|Centrales]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[linguae Semiticae Meridionales|Meridionales]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;'''Arabica''' |- ! colspan="3" bgcolor="yellow" |Notae linguae |- |[[ISO 639]]-1 | ||ar |- |ISO 639-2 | ||ara |- |[[SIL]] | ||ABV |- |[[Linguasphere]] | ||12-AAC |} [[Fasciculus:Arabic Varieties Map.svg|290px|thumbnail|De Lingua Arabica]] '''Lingua Arabica'''<ref>{{Mithridates}} f. 9v; {{Kircher}} pp. 193-201. "Lingua Ismaelitica" seu "Hagarena": Kircherus (ibid.).</ref> sive '''sermo Arabicus'''<ref>[[Ebbe Vilborg]], ''Norstedts svensk-latinska ordbok,'' editio secunda (2009).</ref> (-onis, ''m'') est lingua subfamiliae [[linguae Semiticae|linguarum Semiticarum]], quorum [[lingua Hebraica|Hebraica]] et [[Lingua Aramaica|Aramaica]] comprehenduntur. Hae cognatae, a centum milia hominibus, non solum in [[Arabia|paeninsulam Arabicam]] sed etiam in [[Africa Septentrionalis|Africam Septentrionali]] et in magna pars [[Oriens Medius|Orientis Medii]], loquuntur. Arabicus est [[liturgia|liturgicus]] [[religio Islamica|religionis Islamicae]] [[sermo]]. [[Nomen proprium|Nomen]] ''Arabicum'' potest significare vel Arabicam litterarum vel multa genera sermonum eiusdem; ab Arabis prioris ut dialecti posterioris videntur, et Arabica litterarum ut lingua normalis. * ''Arabica litterarum,'' اللغة العربية الفصحى (quae est ''lingua Arabica pura'') lingua et [[Alcoranus|Alcorani]] et mediorum praesentium per Africam Septentrionalem a [[Marocum|Maroco]] usque ad [[Iracia]]m est. * ''Arabica colloquialis'' sive ''dialectalis'' significat multa genera linguarum seu dialectorum nationum regionumve, quae a lingua Arabica classica derivatae sunt et per [[Africa Septentrionalis|Africam Septentrionalem]] et per [[Medius Oriens|Orientem Medium]] sermone cottidiano adhibentur. Hae nonnunquam inter se affatim differunt et his locutiones mutuo incomprehensibiles sint. Dialectis infrequenter communicatum sit, sed nonnumquam in litteratura (praesertim in arte scaenica poësique), notabiliter in [[Libanus|Libano]] et [[Aegyptus|Aegypto]]; etiam per instrumenta communicationis socialis familiariter. Aliquando difficile est redditu rerum Islamicarum Arabicarumque nisi verbis Arabicis. [[Alcoranus]] lingua Arabica expressus est et traditionaliter [[Religio Islamica|Muslimi]] impossibile esse reddere ac constare fideliter cum primitivo credunt—vero, ante nuper numquam ab nonnullis sectis creditum est reddendum. Quamquam lingua Arabica frequenter cum religione Islamica associata est, [[Christianus|Christiani]] tamen Arabici, [[Iudaeus|Iudaei]] Orientales, ac ''Mandaei'' Iraciani etiam Arabice loquuntur; neque maior Muslimorum pars loquitur, solummodo locutiones conditas cognoscunt ut precantur. Verbum Latinum [[algorismus]] derivatum est a nomine inventoris [[algebra]]e—quod etiam verbum Arabicum est quam [[alchemia]], [[alcohol]], et [[azimutum]]. Vide [[Nomina Latina e lingua Arabica mutuata|indicem verborum Latinorum ab origine Arabica]]. Numeros arabicos (0 1 2 3 4 5 6 7 8 9) Europaenses et alii cum glyphis variis utuntur. [[Lingua Hispanica]] plurima verba Arabica habet. == Dialecti == ''Arabicae colloquialis'' est nomen earum linguarum seu dialectorum quibus homines per orbem Arabicum loquuntur, quae a lingua litterarum differunt. Divisio principalis dialectorum est utrum Occidentales (vulgo: ''Maghreb'') an [[Medius Oriens|Medii Orientis]]; etiam sequitur utrum manentes an a rebus novandis abhorrentiores vagas [[Beduinus|Beduinorum]]. [[Lingua Melitica]] descensa ab Arabica, tamen existimata est distincta. Fabulantes nonnullarum dialectorum cum eis aliarum dialectorum nequent invicem comprehendere; praesertim, quamquam Medioorientalenses invicem comprehendere possunt, non Occidentalenses (tamen ut conversus non verus est, propter ubiquitatem pellicularum et aliorum mediorum Medioorientalium, praesertim ex Aegypto.) Substrata linguistica dissimilitudinem dialectorum afficientia dant multa verba nova, ac afficunt appellationem syntaximque; tamen affecit magis in plurimas dialectos ut in [[linguae Romanicae|linguis Romanicis]] retentio vel mutatio verbum classicarum. E.g., Iracianum ''aku'', Levantinum ''fiih'', Africanum Septentrionale ''kayen'' significat 'adest', ab ''yakuun'', ''fiihi'' et ''kaa'in'' Arabice litterarum. In coëtibus principalibus sunt: {{div col|2}} * Arabica Occidentalis * Arabica Baetica (exstincta) * Arabica Aegyptia * Arabica Sudanica * Arabica Orientalis * Arabica Iraciana * Arabica Sinus * Arabica ''Najdi'' * Arabica Iemenica {{div col end}} == Alphabetum == Alphabetum Arabicum ab [[Alphabetum Aramaicum|Aramaico]] oriundum est ei simile, ut [[abecedarium Cyrillicum]] vel [[alphabetum Copticum|Copticum]] similia [[Abecedarium|alphabeti Graeci]] sunt. Traditionaliter differentiae aliquot erant translationum utrum scripturae Occidentalis an Orientalis; praecipue, quod ''fa'' punctum inferum, ''qaf'' unicum superum habebat in Occidente, ac quod ordo litterarum differebat in usu numerali. Atqui translatio Occidentalis relicta est, praeter calligraphiam et scholas Alcoranicas Africae Occidentalis. Alphabetum Arabicum, quam [[Abecedarium|Hebraicum]], dextra ad laevum scripta sit. === Consonantes === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ '''Consonantes phonemae Arabicae solitae''' |- ! rowspan="2" COLSPAN=2 | ! rowspan="2" | [[Consonans labialis|Labialis]] ! colspan="2" | [[Consonans interdentalis|Inter-<br />dentalis]] ! colspan="2" | [[Consonans dentalis|Dentalis]]/[[Consonans alveolaris|Alveolaris]] ! rowspan="2" | [[Consonans palatalis|Palatalis]] ! rowspan="2" | [[Consonans velaris|Velaris]] ! rowspan="2" | [[Consonans uvularis|Uvularis]] ! rowspan="2" | [[Consonans pharyngalis|Pharyn-<br />galis]]³ ! rowspan="2" | [[Consonans glottidalis|Glottidalis]] |- ! <small>plana</small> ! <small>[[Consonans emphatica|emphatica]]</small> ! <small>plana</small> ! <small>[[Consonans emphatica|emphatica]]</small> |- ! COLSPAN=2 | [[Nasalis]] | م {{IPA|m}} | | | ن {{IPA|n}} | | | | | | |- ! ROWSPAN=2 | [[Consonans muta|Muta]] ! <small>[[Consonans surda|surda]]</small> | | | | {{rtl-lang|ar|ت}} {{IPA|t̪}} | {{rtl-lang|ar|ط}} {{IPA|t̪ˁ}} | | {{rtl-lang|ar|ك}} {{IPA|k}} | {{rtl-lang|ar|ق}} {{IPA|q}} | | [[ء]] {{IPA|ʔ}} |- ! <small>[[Muta sonora|sonora]]</small> | {{rtl-lang|ar|ب}} {{IPA|b}} | | | {{rtl-lang|ar|د}} {{IPA|d̪}} | {{rtl-lang|ar|ض}} {{IPA|d̪ˁ}} | colspan=2| {{rtl-lang|ar|ج}} {{IPA|dʒ~g}}¹ | | | |- ! ROWSPAN=2 | [[Consonans fricativa|Fricativa]] ! <small> [[Fricativa surda|surda]]</small> | ف {{IPA|f}} | ث {{IPA|θ}} | | {{rtl-lang|ar|س}} {{IPA|s}} | {{rtl-lang|ar|ص}} {{IPA|sˁ}} | ش {{IPA|ʃ}} | colspan=2| {{rtl-lang|ar|خ}} {{IPA|x~χ}}⁴ | {{rtl-lang|ar|ح}} {{IPA|ħ}} | {{rtl-lang|ar|ه}} {{IPA|h}} |- ! <small>[[Fricativa sonora|sonora]]</small> | | ذ {{IPA|ð}} | ظ {{IPA|ðˁ~zˁ}} | ز {{IPA|z}} | | | colspan=2| غ {{IPA|ɣ~ʁ}}⁴ | rowspan=2| ع {{IPA|ʕ}} | |- ! COLSPAN=2 | [[Approximans]] | | | | ل {{IPA|l}}² | | ي {{IPA|j}} | و {{IPA|w}} | | |- ! COLSPAN=2 | [[Consonans tremula|Tremula]] | | | | ر {{IPA|r}} | | | | | | |} == Grammatica == Nomen Arabicum habet unum tribus ex casibus, aut nominativum, aut genitivum, aut accusativum, et unum tribus ex numeris, aut singularem, aut pluralem, aut dualem (pro duabus rebus). Illos casus indicat 'u' pro nominativo casu, 'i' pro genitivo, 'a' pro accusativo. Linguam Arabicam vetustiorum praesentavit e.g. orientalista Britannicus [[Guliemus Wright (orientalista)|Gulielmus Wright]]. {{NexInt}} {{div col|2}} * [[Alphabetum Arabicum]]{{dubsig}} * [[Arabica Litteraria]] * [[Arabista]] * [[Calligraphia Arabica]] * [[Litterae Arabicae]] * [[Mundus Musulmanus]] * [[Phonologia Arabica]] * [[Varietates Arabicae]] {{div col end}} == Notae == <references /> == Bibliographia == ; Libri antiquiores * Franciscus Raphelengius, ''Lexicon Arabicum''. 1613 {{Google Books|n9JGAAAAcAAJ}} {{Google Books|VDKxVUkZc3YC}} {{Google Books|AeFMAAAAcAAJ}} * Thomas Novariensis, ''Isagoge: id est, Breve introductorium Arabicum in scientiam logices, cum versione Latina, ac theses sanctae fidei''. Romae, 1625 {{Google Books|nLZCAAAAcAAJ}} {{Google Books|jwxPAAAAcAAJ}} * ''[[Valentinus Schindler|Schindleri]] Lexicon Pentaglotton, Hebraicum, Chaldaicum, Syriacum, Talmudico-Rabbinicum, et Arabicum, in epitomen redactum''. Londinii: Jones, 1635 {{Google Books|f3ATAAAAQAAJ}} * Olaus Gerhardus Tychsen, ''Elementale Arabicum''. Rostochii: Officina Koppiana, 1792 {{Google Books|GqJFAAAAcAAJ}} {{Google Books|k4QUAAAAQAAJ}} {{Google Books|GqJFAAAAcAAJ}} {{Google Books|FKLtT2NX4GcC}} ; Libri recentes * Grigore, George. [[2007]]. ''L'arabe parlé à Mardin: Monographie d'un parler arabe périphérique.'' [[Bucharest]]: Editura Universitatii din Bucuresti. ISBN (13) 978-973-737-249-9. * Haywood, et Nahmad. [[1965]]. ''A New Arabic Grammar.'' London. ISBN 0-85331-585-X. * Lane, Edward William. [[1893]], [[2003]]. ''Arabic English Lexicon.'' ISBN 81-206-0107-6. * Mumisa, Michael. [[2003]]. ''Introducing Arabic.'' Goodword Books. * Thelwall, Robin. [[2003]]. ''Arabic: Handbook of the International Phonetic Association.'' [[Cantabrigia]]e: Cambridge University Press. ISBN 0-521-63751-1. * Traini, R. ''Vocabolario di arabo.'' [[Roma]]e: I.P.O. * Vaglieri, Laura Veccia. ''Grammatica teorico-pratica della lingua araba.'' [[Roma]]e: I.P.O. * Versteegh, Kees. [[1997]]. ''The Arabic Language.'' Edinburgh University Press. * Watson, Janet. [[2002]]. ''The Phonology and Morphology of Arabic.'' [[Novum Eboracum (urbs)|Novi Eboraci]]: Oxford University Press. * Wehr, Hans Wehr. [[1952]], [[1985]]. ''Arabisches Wörterbuch für die Schriftsprache der Gegenwart: Arabisch-Deutsch.'' Harassowitz. ISBN 3-447-01998-0. == Nexus externi == {{InterWiki|code=ar}} {{CommuniaCat|Arabic language|linguam Arabicam}} * ''[http://www2.hf.uio.no/common/apps/permlink/permlink.php?app=polyglotta&context=volume&uid=7c1700d0-025b-11eb-bba8-0050569f23b2 Etymological Dictionary of Arabic]'' [[Categoria:Lingua Arabica|!]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Anthropologia}} 2mxcfcgy06rv6lb5ljgjpqvjeuizs35 3997293 3997149 2026-10-27T00:32:38Z Grufo 64423 +{{[[Formula:Capsa linguae|Capsa linguae]]}}; minora 3997293 wikitext text/x-wiki {{latinitas|-3}} {{Capsa linguae | nomen latine = {{PAGENAME}} | nomen = {{scriptura|lingua=ar|اَلْعَرَبِيَّةُ}} (al-ʿarabiyyatu) | pronuntiatus = æl ʕɑrɑˈbɪj.jæ | color familiae = yellow | familia = {{Index arborescens dissaeptus | [[Linguae Afro-Asiaticae|Linguae Afrasiaticae]] | * [[Linguae Semiticae]] | ** {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Linguae Semiticae Occidentales||en|qid=Q124901}} | *** {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Linguae Semiticae Mediae||en|qid=Q3433228}} | **** '''Lingua Arabica''' }} | fabulantes = {{num|410 550 000}}<ref name="ara-ethnologue">“[https://www.ethnologue.com/language/ara/ Arabic]” apud ''[[Ethnologue]]''.</ref> | fabulantes2 = {{num|70 000 000}}<ref name="ara-ethnologue" /> | nationes = {{Series virgulis dissaepta | [[Algerium]] | [[Aegyptus|Aegypto]] | [[Cuvaitum|Cuvaito]] | [[Iemenia]] | [[Iracia]] | [[Iordania]] | [[Israel]] | [[Libanus|Libano]] | [[Libya]] | [[Mauretania]] | [[Marocum|Maroco]] | [[Omania]] | [[Palaestina]] | [[Quataria]] | [[Sudania]] | [[Syria]] | [[Tunesia]] | [[Phylarchiarum Arabicarum Confoederatio]] | et multis aliis }} | scriptura = Scriptura Arabica | procuratio = | tabula = [[Fasciculus:Human Language Families (wikicolors).png|center|255px|Familiae linguisticae coloribus Vicipaedicis pictae]] | syllabus = [[Linguae mundi|Familiae linguisticae coloribus Vicipaedicis pictae]] | tabula2 = | syllabus2 = | iso1 = ar | iso2 = ara | iso3 = }} [[Fasciculus:Arabic Varieties Map.svg|290px|thumbnail|De Lingua Arabica]] {{res|Lingua Arabica}}<ref>{{Mithridates}} f. 9v; {{Kircher}} pp. 193-201. "Lingua Ismaelitica" seu "Hagarena": Kircherus (ibid.).</ref> sive '''sermo Arabicus'''<ref>[[Ebbe Vilborg]], ''Norstedts svensk-latinska ordbok,'' editio secunda (2009).</ref> (-onis, ''m'') est lingua subfamiliae [[linguae Semiticae|linguarum Semiticarum]], quae et [[lingua Hebraica|Hebraicam]] et [[Lingua Aramaica|Aramaicam]] comprehendunt. Hac, cognata, centum milia hominum non tantum in [[Arabia|paeninsula Arabica]], sed etiam in [[Africa Septentrionalis|Africa Septentrionali]] et in magna [[Oriens Medius|Orientis Proximi]] parte loquuntur. Arabicus est [[liturgia|liturgicus]] [[religio Islamica|religionis Islamicae]] [[sermo]]. [[Nomen proprium|Nomen]] ''Arabicum'' potest significare vel Arabicam litterarum vel multa genera sermonum eiusdem; ab Arabis prioris ut dialecti posterioris videntur, et Arabica litterarum ut lingua normalis. * ''Arabica litterarum,'' اللغة العربية الفصحى (quae est ''lingua Arabica pura'') lingua et [[Alcoranus|Alcorani]] et mediorum praesentium per Africam Septentrionalem a [[Marocum|Maroco]] usque ad [[Iracia]]m est. * ''Arabica colloquialis'' sive ''dialectalis'' significat multa genera linguarum seu dialectorum nationum regionumve, quae a lingua Arabica classica derivatae sunt et per [[Africa Septentrionalis|Africam Septentrionalem]] et per [[Medius Oriens|Orientem Medium]] sermone cottidiano adhibentur. Hae nonnunquam inter se affatim differunt et his locutiones mutuo incomprehensibiles sint. Dialectis infrequenter communicatum sit, sed nonnumquam in litteratura (praesertim in arte scaenica poësique), notabiliter in [[Libanus|Libano]] et [[Aegyptus|Aegypto]]; etiam per instrumenta communicationis socialis familiariter. Aliquando difficile est redditu rerum Islamicarum Arabicarumque nisi verbis Arabicis. [[Alcoranus]] lingua Arabica expressus est et traditionaliter [[Religio Islamica|Muslimi]] impossibile esse reddere ac constare fideliter cum primitivo credunt—vero, ante nuper numquam ab nonnullis sectis creditum est reddendum. Quamquam lingua Arabica frequenter cum religione Islamica associata est, [[Christianus|Christiani]] tamen Arabici, [[Iudaeus|Iudaei]] Orientales, ac ''Mandaei'' Iraciani etiam Arabice loquuntur; neque maior Muslimorum pars loquitur, solummodo locutiones conditas cognoscunt ut precantur. Verbum Latinum [[algorismus]] derivatum est a nomine inventoris [[algebra]]e—quod etiam verbum Arabicum est quam [[alchemia]], [[alcohol]], et [[azimutum]]. Vide [[Nomina Latina e lingua Arabica mutuata|indicem verborum Latinorum ab origine Arabica]]. Numeros arabicos (0 1 2 3 4 5 6 7 8 9) Europaenses et alii cum glyphis variis utuntur. [[Lingua Hispanica]] plurima verba Arabica habet. == Dialecti == ''Arabicae colloquialis'' est nomen earum linguarum seu dialectorum quibus homines per orbem Arabicum loquuntur, quae a lingua litterarum differunt. Divisio principalis dialectorum est utrum Occidentales (vulgo: ''Maghreb'') an [[Medius Oriens|Medii Orientis]]; etiam sequitur utrum manentes an a rebus novandis abhorrentiores vagas [[Beduinus|Beduinorum]]. [[Lingua Melitica]] descensa ab Arabica, tamen existimata est distincta. Fabulantes nonnullarum dialectorum cum eis aliarum dialectorum nequent invicem comprehendere; praesertim, quamquam Medioorientalenses invicem comprehendere possunt, non Occidentalenses (tamen ut conversus non verus est, propter ubiquitatem pellicularum et aliorum mediorum Medioorientalium, praesertim ex Aegypto.) Substrata linguistica dissimilitudinem dialectorum afficientia dant multa verba nova, ac afficunt appellationem syntaximque; tamen affecit magis in plurimas dialectos ut in [[linguae Romanicae|linguis Romanicis]] retentio vel mutatio verbum classicarum. E.g., Iracianum ''aku'', Levantinum ''fiih'', Africanum Septentrionale ''kayen'' significat 'adest', ab ''yakuun'', ''fiihi'' et ''kaa'in'' Arabice litterarum. In coëtibus principalibus sunt: {{div col|2}} * Arabica Occidentalis * Arabica Baetica (exstincta) * Arabica Aegyptia * Arabica Sudanica * Arabica Orientalis * Arabica Iraciana * Arabica Sinus * Arabica ''Najdi'' * Arabica Iemenica {{div col end}} == Alphabetum == Alphabetum Arabicum ab [[Alphabetum Aramaicum|Aramaico]] oriundum est ei simile, ut [[abecedarium Cyrillicum]] vel [[alphabetum Copticum|Copticum]] similia [[Abecedarium|alphabeti Graeci]] sunt. Traditionaliter differentiae aliquot erant translationum utrum scripturae Occidentalis an Orientalis; praecipue, quod ''fa'' punctum inferum, ''qaf'' unicum superum habebat in Occidente, ac quod ordo litterarum differebat in usu numerali. Atqui translatio Occidentalis relicta est, praeter calligraphiam et scholas Alcoranicas Africae Occidentalis. Alphabetum Arabicum, quam [[Abecedarium|Hebraicum]], dextra ad laevum scripta sit. === Consonantes === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ '''Consonantes phonemae Arabicae solitae''' |- ! rowspan="2" COLSPAN=2 | ! rowspan="2" | [[Consonans labialis|Labialis]] ! colspan="2" | [[Consonans interdentalis|Inter-<br />dentalis]] ! colspan="2" | [[Consonans dentalis|Dentalis]]/[[Consonans alveolaris|Alveolaris]] ! rowspan="2" | [[Consonans palatalis|Palatalis]] ! rowspan="2" | [[Consonans velaris|Velaris]] ! rowspan="2" | [[Consonans uvularis|Uvularis]] ! rowspan="2" | [[Consonans pharyngalis|Pharyn-<br />galis]]³ ! rowspan="2" | [[Consonans glottidalis|Glottidalis]] |- ! <small>plana</small> ! <small>[[Consonans emphatica|emphatica]]</small> ! <small>plana</small> ! <small>[[Consonans emphatica|emphatica]]</small> |- ! COLSPAN=2 | [[Nasalis]] | م {{IPA|m}} | | | ن {{IPA|n}} | | | | | | |- ! ROWSPAN=2 | [[Consonans muta|Muta]] ! <small>[[Consonans surda|surda]]</small> | | | | {{rtl-lang|ar|ت}} {{IPA|t̪}} | {{rtl-lang|ar|ط}} {{IPA|t̪ˁ}} | | {{rtl-lang|ar|ك}} {{IPA|k}} | {{rtl-lang|ar|ق}} {{IPA|q}} | | [[ء]] {{IPA|ʔ}} |- ! <small>[[Muta sonora|sonora]]</small> | {{rtl-lang|ar|ب}} {{IPA|b}} | | | {{rtl-lang|ar|د}} {{IPA|d̪}} | {{rtl-lang|ar|ض}} {{IPA|d̪ˁ}} | colspan=2| {{rtl-lang|ar|ج}} {{IPA|dʒ~g}}¹ | | | |- ! ROWSPAN=2 | [[Consonans fricativa|Fricativa]] ! <small> [[Fricativa surda|surda]]</small> | ف {{IPA|f}} | ث {{IPA|θ}} | | {{rtl-lang|ar|س}} {{IPA|s}} | {{rtl-lang|ar|ص}} {{IPA|sˁ}} | ش {{IPA|ʃ}} | colspan=2| {{rtl-lang|ar|خ}} {{IPA|x~χ}}⁴ | {{rtl-lang|ar|ح}} {{IPA|ħ}} | {{rtl-lang|ar|ه}} {{IPA|h}} |- ! <small>[[Fricativa sonora|sonora]]</small> | | ذ {{IPA|ð}} | ظ {{IPA|ðˁ~zˁ}} | ز {{IPA|z}} | | | colspan=2| غ {{IPA|ɣ~ʁ}}⁴ | rowspan=2| ع {{IPA|ʕ}} | |- ! COLSPAN=2 | [[Approximans]] | | | | ل {{IPA|l}}² | | ي {{IPA|j}} | و {{IPA|w}} | | |- ! COLSPAN=2 | [[Consonans tremula|Tremula]] | | | | ر {{IPA|r}} | | | | | | |} == Grammatica == Nomen Arabicum habet unum tribus ex casibus, aut nominativum, aut genitivum, aut accusativum, et unum tribus ex numeris, aut singularem, aut pluralem, aut dualem (pro duabus rebus). Illos casus indicat 'u' pro nominativo casu, 'i' pro genitivo, 'a' pro accusativo. Linguam Arabicam vetustiorum praesentavit e.g. orientalista Britannicus [[Guliemus Wright (orientalista)|Gulielmus Wright]]. {{NexInt}} {{div col|2}} * [[Alphabetum Arabicum]]{{dubsig}} * [[Arabica Litteraria]] * [[Arabista]] * [[Calligraphia Arabica]] * [[Litterae Arabicae]] * [[Mundus Musulmanus]] * [[Phonologia Arabica]] * [[Varietates Arabicae]] {{div col end}} == Notae == <references /> == Bibliographia == ; Libri antiquiores * Franciscus Raphelengius, ''Lexicon Arabicum''. 1613 {{Google Books|n9JGAAAAcAAJ}} {{Google Books|VDKxVUkZc3YC}} {{Google Books|AeFMAAAAcAAJ}} * Thomas Novariensis, ''Isagoge: id est, Breve introductorium Arabicum in scientiam logices, cum versione Latina, ac theses sanctae fidei''. Romae, 1625 {{Google Books|nLZCAAAAcAAJ}} {{Google Books|jwxPAAAAcAAJ}} * ''[[Valentinus Schindler|Schindleri]] Lexicon Pentaglotton, Hebraicum, Chaldaicum, Syriacum, Talmudico-Rabbinicum, et Arabicum, in epitomen redactum''. Londinii: Jones, 1635 {{Google Books|f3ATAAAAQAAJ}} * Olaus Gerhardus Tychsen, ''Elementale Arabicum''. Rostochii: Officina Koppiana, 1792 {{Google Books|GqJFAAAAcAAJ}} {{Google Books|k4QUAAAAQAAJ}} {{Google Books|GqJFAAAAcAAJ}} {{Google Books|FKLtT2NX4GcC}} ; Libri recentes * Grigore, George. [[2007]]. ''L'arabe parlé à Mardin: Monographie d'un parler arabe périphérique.'' [[Bucharest]]: Editura Universitatii din Bucuresti. ISBN (13) 978-973-737-249-9. * Haywood, et Nahmad. [[1965]]. ''A New Arabic Grammar.'' London. ISBN 0-85331-585-X. * Lane, Edward William. [[1893]], [[2003]]. ''Arabic English Lexicon.'' ISBN 81-206-0107-6. * Mumisa, Michael. [[2003]]. ''Introducing Arabic.'' Goodword Books. * Thelwall, Robin. [[2003]]. ''Arabic: Handbook of the International Phonetic Association.'' [[Cantabrigia]]e: Cambridge University Press. ISBN 0-521-63751-1. * Traini, R. ''Vocabolario di arabo.'' [[Roma]]e: I.P.O. * Vaglieri, Laura Veccia. ''Grammatica teorico-pratica della lingua araba.'' [[Roma]]e: I.P.O. * Versteegh, Kees. [[1997]]. ''The Arabic Language.'' Edinburgh University Press. * Watson, Janet. [[2002]]. ''The Phonology and Morphology of Arabic.'' [[Novum Eboracum (urbs)|Novi Eboraci]]: Oxford University Press. * Wehr, Hans Wehr. [[1952]], [[1985]]. ''Arabisches Wörterbuch für die Schriftsprache der Gegenwart: Arabisch-Deutsch.'' Harassowitz. ISBN 3-447-01998-0. == Nexus externi == {{InterWiki|code=ar}} {{CommuniaCat|Arabic language|linguam Arabicam}} * ''[http://www2.hf.uio.no/common/apps/permlink/permlink.php?app=polyglotta&context=volume&uid=7c1700d0-025b-11eb-bba8-0050569f23b2 Etymological Dictionary of Arabic]'' [[Categoria:Lingua Arabica|!]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Anthropologia}} 4gcslypcab0ebtw3sel8ii779yed89c 10 4536 3997345 3996938 2026-10-27T10:30:00Z Grufo 64423 De paginis discretivis non canonicis—e.g. “[[Basilea (pagus)]]” 3997345 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:params|sequential|concat_and_call|Capsa discretiva|'''Haec est [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva]]''' alias paginas similium nominum indicans.|propositum={{{propositum|}}}|categoria=Paginae discretivae}}{{#ifeq:{{{propositum|}}}|expositio | | {{#if:{{#invoke:vicidata|tessera}} | {{#if:{{#invoke:vicidata|proprietas|Si praebetur|P31|forma=rudis|#valor=Q4167410}} | | [[Categoria:Paginae discretivae quas Vicidata aliter censent]] }} }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> h91x1j0hgmfgfhyauw4dr2kjhd035lc 3997348 3997345 2026-10-27T10:39:16Z Grufo 64423 Alia syntaxis 3997348 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:params|with_name_matching|^etiam%s*%d*$|concat_and_call|Capsa discretiva|'''Haec est [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva]]''' alias paginas similium nominum indicans.|propositum={{{propositum|}}}|categoria=Paginae discretivae}}{{#ifeq:{{{propositum|}}}|expositio | | {{#if:{{#invoke:vicidata|tessera}} | {{#if:{{#invoke:vicidata|proprietas|Si praebetur|P31|forma=rudis|#valor=Q4167410}} | | [[Categoria:Paginae discretivae quas Vicidata aliter censent]] }} }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> 9m3kec25xz9aw4715tixbk3ldq7tygh 0 6006 3997191 3997141 2026-10-26T15:11:11Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3997191 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} '''Nemausus'''<ref name=":0">{{Graesse}}</ref> ([[Francogallice]] ''Nîmes'') est urbs [[Francia|Francica]] 148'104 incolarum anno 2021 [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vardo (praefectura Franciae)|Vardonis]] in regione australi [[Occitania et Ruscino]]ne quae ab anno 2016 in maiorem regionem [[Occitania (regio hodierna)|Occitaniam]] mersa est. == Alia nomina == Alia nomina sunt:<ref name=":0" /> ''Colonia Augusta Nemausus'', ''Colonia Nemausus'', ''Nemansus'', ''Nemantia'', ''Nemausa Civitas'', ''Nemausesium Urbs'', ''Nemausum'', ''Nemensis Civitas'', ''Nemis'', ''Nemossos'', ''Nemosus'', ''Nenniso'' et ''Volcarum Arecomicorum Nemessus''. == Historia == [[Fasciculus:Augustus colonia nemausus dupondius type 4 reverse.jpg|thumb|[[Dupondius]] exeunte Augusti imperio signatus. Crocodilus catenatus ad [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] alludit quia [[Augustus (imperator)|Augustus]] veteranos qui in Aegypto pugnaverant Nemausi (COL NEM) collocavit.]] Nemausus est urbs antiqua, nam haec urbs iam [[saeculum 6 a.C.n.|sexto saeculo a.C.n.]] condita est. Oppidum Volcarum Arecomicorum fuit, gentis [[Galli|Gallicae]] quae circa [[120 a.C.n.]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] [[Gallia Narbonensis|Narbonensem]] dictam contributa est. Volcae deum Nemausum propre fontem venerabantur. [[Colonia Romana]] [[Ius Latii|iuris Latini]] primo saeculo a.C.n. eo deducta est unde varios nummos Romanos COL NEM inscriptos invenias. [[Asteroides]] ex observatorio astronomico huius urbis anno [[1858]] repertus, omnium usque eo tempore hominibus cognitorum quinquagesimus primus, nomine [[51 Nemausa]] dignatus est. == Incolae notabiles == * [[Franciscus Guizot]], ([[1787]]-[[1874]]), [[scriptor]] et rerum politicarum peritus * [[Ernestus Daudet]], ([[1837]]-[[1921]]), scriptor * et frater eius [[Alphonsus Daudet]], ([[1840]]-[[1897]]), scriptor * [[Andreas Chamson]], ([[1900]]-[[1983]]), scriptor * [[Bernadetta Lafont]] ([[1938]]-[[2013]]), [[actrix]] == Notae == <references /> == Bibliographia == * [[Ioannes Iacobus Grasserius|Ioannis Iacobi Grasseri]] [https://books.google.ru/books/about/Iacobi_Grasseri_De_antiquitatibus_Nemaus.html?id=BN8-AAAAcAAJ&redir_esc=y ''De antiquitatibus Nemausensibus dissertatio''], Parisiis 1607 * Robert Zaretsky, ''Nîmes At War: religion, politics and public opinion in the Gard, 1938-1944''. University Park: Pennsylvania State University Press, 1995. ISBN 0-271-01326-5 {{ling|Anglice}} ==Nexus interni== * [[Index communium praefecturae Vardonis]] == Nexus externi == {{communia|Nîmes|Nemausum}} * [http://www.nimes.fr/ Pagina officialis] {{Ling|Francice}} * [https://web.archive.org/web/20110307094149/http://www.ot-nimes.fr/ “Office de Tourisme”] {{Ling|Francice|Anglice|Hispanice|Theodisce|Lingua Italiana{{!}}Italiane}} * [http://www.nimausensis.com/Nimes/AccueilNimes.htm Historia] {{Ling|Francice}} == Pinacotheca == <gallery> Imago:France-002364 - Square House (15867600545).jpg|''Maison Carrée'', id est domus quadrata Imago:Nimes amphi.jpg|Amphitheatrum Imago:Nîmes, Centre ville.jpg|Despectus in mediam urbem e caelo Imago:281 Tour Magne NIM 1008.jpg|Turris magna Imago:Blason ville fr Nîmes (Gard).svg|Insignia urbis (e nummo Romanorum) </gallery> {{urbs-stipula}} {{Capita civitatum Galliae Narbonensis}} [[Categoria:Sedes episcopales Franciae]] [[Categoria:Urbes Galliae Romanae]] [[Categoria:Communia praefecturae Gardi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Gardi]] d1bfjtyrizvh441gt4tyeuodruojd2d 0 6641 3997275 3992777 2026-10-26T23:43:38Z LilyKitty 18316 de Leyla Zana 3997275 wikitext text/x-wiki {{Calendarium-Maii}} '''3 Maii''' [[dies]] 123ª anni est (124ª [[Annus bisextilis|annis bisextilibus]]) in [[Calendarium Gregorianum|calendario Gregoriano]]. 242 dies manent. Haec dies secundum [[calendarium Romanum]] est '''ante diem quintum Nonas Maias''', quae a.d. V Non. Mai. abbreviantur. [[Fasciculus:Jewish Courtyard 3 Speyer.JPG|thumb|left|upright=0.37|Synagoga [[Spira|Spirensis]] medievalis]] == Eventa == === Saeculo 11 === *[[1096]] - Crucesignati [[Prima expeditio sacra|primae expeditionis sacrae]] duce [[Emicho]]ne comite Iudaeos in urbe [[Germania|Germanica]] [[Spira]] oppugnant necantes duodecim, qui recusaverunt baptisma. === Saeculo 15 === * [[1494]] ― [[Christophorus Columbus]] insulam [[Iamaica]]m repperit. === Saeculo 17 === * [[1660]] ** [[Carolus II (rex Angliae)|Carolus II]], rex Britanniae revocatur et regnum anno [[1649]] ab [[Olivarius Cromwell|Olivario Cromwell]] depositum restituitur. ** [[Oliva]]e apud [[Gedanum]] de pace convenitur inter [[Suecia]]m, [[Polonia]]m, [[Borussia]]m atque [[Austria]]m. Ita [[bellum septentrionale primum]] finitur. === Saeculo 18 === *[[1791]] - [[Constitutio]] democratica sub [[regnum Poloniae|regno Poloniae]] decernitur. === Saeculo 19 === *[[1808]] - Insurgentes Hispanici ab [[Ioachim Murat|Ioachimo Murat]] marescalco Francorum necantur. [[Franciscus a Goya et Lucientes]] pictor hoc eventum in tabula ''"[[Dies 3 Maii 1808]]"'' demonstrabit. === Saeculo 20 === * [[1939]] - [[Maximus Litvinov]] ab anno [[1930]] minister rerum externarum [[Unio Sovietica|Unionis Sovieticae]] ab [[Iosephus Stalin|Iosepho Stalin]] dimittitur, quod propter maiores Iudaicos ad foedus agendum cum Germania non aptus videtur. Successor eius [[Venceslaus Molotov]] fit, qui foedus cum Germania a Stalin appetitum signavit. * [[1947]] - [[Constitutio Iaponiae|Nova constitutio]] democratica [[Iaponia]]e promulgata est: [[Hirohitus]] imperator ipse imperium non iam regnabat. == Natales == === Saeculo 7 === * [[612]] ― [[Constantinus III (imperator Romanus orientalis)|Constantinus III]], imperator [[Imperium Romanum Orientale|Imperii Romani Orientalis]] (†&nbsp;[[641]]) === Saeculo 14 === * [[1306]] (vel [[30 Aprilis]]) - [[Andreas Dandolo]], [[Index ducum Reipublicae Venetae|Dux]] [[Respublica Veneta|reipublicae Venetae]] (†&nbsp;[[1354]]) === Saeculo 15 === * [[1415]] - [[Caecilia Neville (ducissa Eboracensis)|Caecilia Neville]], ducissa [[Eboracum|Eboracensis]] (†&nbsp;[[1495]]) * [[1460]] - [[Raphael Riario]], cardinalis et litterarum patronus [[Italia|Italicus]] (†&nbsp;[[1521]]) * [[1469]] ― [[Nicolaus Machiavellus]], [[philosophus]] politicus Italicus (†&nbsp;[[1527]]) === Saeculo 17 === * [[1678]] - [[Amaro Pargo]], [[cursarius]] [[nauta|navigatorque]] [[Hispania|Hispanorum]] (†&nbsp;[[1747]]) === Saeculo 18 === * [[1748]] - [[Emanuel Iosephus Sieyès]], vir publicus Franciae (†&nbsp;[[1836]]) *[[1761]] - [[Augustus de Kotzebue]], scriptor Germanicus (†&nbsp;[[1819]]) * [[1764]] - [[Elisabetha Philippina Maria Helena de Bourbon]], principissa Franciae (†&nbsp;[[1794]]) === Saeculo 19 === * 1819 - [[Georgius Samarin]], [[philosophus]] et [[historicus]] [[Russia|Russicus]] (†&nbsp;[[1876]]) * [[1826]] - [[Carolus XV (rex Sueciae)|Carolus XV]], rex [[Suecia]]e (†&nbsp;[[1872]]) * [[1849]] - [[Bernhardus de Bülow]], cancellarius Germaniae (†&nbsp;[[1929]]) * [[1860]] - [[Vitus Volterra]], mathematicus et physicus Italicus (†&nbsp;[[1940]]) * [[1867]] - [[Alexander Malinov]], rerum politicarum peritus [[Bulgaria|Bulgaricus]] (†&nbsp;[[1938]]) * [[1892]] - [[Georgius Paget Thomson]], physicus [[regnum Britanniarum|Britannicus]] (†&nbsp;[[1975]]) * [[1898]] - [[Golda Meir]], ministrorum praeses et negotiorum externorum minister [[Israel]]is (mortua [[1978]]) === Saeculo 20 === *[[1901]] **[[Ludovicus Cervi]], histrio Italicus (†&nbsp;[[1947]]) **[[Ebbe Schwartz]], pediludii societatum [[Dania|Danicarum]] dux et primus praeses [[UEFA|Unionis Consociationum Pediludii Europaearum]] (†&nbsp;[[1964]]) *[[1902]] - [[Alfredus Kastler]], physicus Francicus, [[Praemium Nobelianum Physicae|praemio Nobeliano physicae]] affectus (†&nbsp;[[1984]]) *[[1903]] - [[Bing Crosby]], [[cantor]] et [[Histrio|actor]] [[CFA|Americanus]] (†&nbsp;[[1977]]) *[[1910]] - [[Normannus Corwin]], scriptor et magister Americanus (†&nbsp;[[2011]]) *[[1917]] - [[Kiro Gligorov]], vir publicus [[Respublica Macedonica|reipublicae Macedonicae]] (†&nbsp;[[2012]]) *[[1919]] - [[Petrus Seeger]], cantor Americanus (†&nbsp;[[2014]]) *[[1921]] - [[Carolus-Henricus Spilker]], vir publicus Germanicus et sodalis factionis [[CSU]] (†&nbsp;2011) *[[1928]] - [[Carel Visser]], pictor [[Nederlandia|Nederlandicus]] (†&nbsp;[[2015]]) *[[1930]] - [[Ioannes Gelman]], scriptor et poeta [[Argentina|Argentinus]] (†&nbsp;2014) *[[1931]] - [[Aldus Rossi]], architectus Italicus (†&nbsp;[[1997]]) *[[1933]] **[[Iacobus Brown]], cantor Americanus (†&nbsp;[[2006]]) **[[Stephanus Weinberg]], physicus Americanus, praemio Nobeliano physicae affectus (†&nbsp;[[2021]]) *[[1934]] - [[Georgius Moustaki]], cantor Francicus (†&nbsp;[[2013]]) *[[1943]] - [[Iacobus Risch]], vir politicus Americanus *[[1945]] - [[Galfridus Connor Hall]], biologus Americanus *[[1951]] **[[Petrus Lellouche]], rerum politicarum peritus Francicus factionis [[UMP]]. **[[Christophorus Cross]], [[musicus]], carminum scriptor, et cantor Americanus *[[1961]] - [[Leyla Zana]], politica et activita [[Curdi]]-[[Turcia|Turicica]]. *[[1965]] - [[Michael Prochorov]], [[conductor]] et [[politicus]] Russicus *[[1968]] - [[Barbara Bas]], rerum politicarum perita Germanica factionis [[SPD]]. *[[1971]] - [[Duglassius Carswell]], rerum politicarum peritus Britannicus factionis [[Factio Conservativa (Britanniarum Regnum)|Conservativae]] *[[1975]] - [[Christina Hendricks]], actrix Americana *1977 - [[Maria Mirzakhani]], [[mathematicus|mathemetica]] [[Irania|Iraniana]] (†&nbsp;[[2017]]) *[[1981]] - [[Benedictus Cheyrou]], pedilusor Francicus *[[1982]] - [[Rochus Pietrantonio]], actor et ostentator Italicus *[[1987]] - [[Christina Del Basso]], actrix Italiana == Mortes == === Saeculo 13 === * [[1270]] - [[Bela IV (rex Hungariae)|Bela IV]] rex [[Regnum Hungariae|Hungariae]] et [[Regnum Croatiae|Croatiae]] (*&nbsp;[[1206]]) === Saeculo 15 === * [[1481]] - [[Mahometus II (sultanus Ottomanicus)|Mahometus II]], sultanus Ottomanicus (*&nbsp;[[1432]]) === Saeculo 17 === * [[1616]] - [[Gulielmus Shakespeare]], scriptor [[Anglia|Anglicus]] (*&nbsp;[[1564]]) === Saeculo 18 === *[[1741]] - [[Iosephus Munggenast]], [[architectus]] Austriacus (*&nbsp;[[1680]]) *[[1758]] - [[Benedictus XIV]], [[Papa|Pontifex Maximus]] [[Ecclesia Catholica|ecclesiae catholicae]] (*&nbsp;[[1675]]) === Saeculo 19 === * [[1834]] - [[Alexius Arakčeev]], rerum politicarum et militarium peritus Russicus (*&nbsp;[[1769]]) * [[1841]] - [[Bartolomaeus Gamba]], [[scriptor]] et peritus de [[liber|libris]] Italianus (*&nbsp;[[1766]]) * [[1873]] - [[Aemilius Loubon]], pictor Francicus (*&nbsp;[[1809]]) * [[1873]] - [[Zacharias Pallioppi]], [[iuris consultus]] et [[Lingua Rhaetica (Romanica)|Linguae Rhaeticae]] peritus [[Helvetia|Helveticus]] (*&nbsp;[[1820]]) === Saeculo 20 === * [[1910]] - [[Ioannes Lourie Beveridge]], gubernator [[Illinoesia]]e (*&nbsp;[[1824]]) * [[1938]] - [[Percy Furnivall]], [[birotatio|birotarius]] Anglicus (*&nbsp;[[1867]]) * [[1939]] - [[Gulielmus Groener]], miles et rerum politicarum peritus Germanicus (*&nbsp;1867) * [[1961]] - [[Mauritius Merleau-Ponty]], philosophus Francicus (*&nbsp;[[1908]]) * [[1975]] - [[Richardus Gölz]], [[theologus]] [[Protestantes|Lutheranus]] et [[musica sacra|musicae sacrae]] peritus (*&nbsp;[[1887]]) === Saeculo 21 === *[[2008]] - [[Leopoldus Calvo-Sotelo]], ministrorum praeses Hispaniae (*&nbsp;[[1926]]) *[[2010]] **[[Ludovicus Amaducci]], [[Ravenna]]e (Archidioecesis Ravennatensis-Cerviensis) [[archiepiscopus]] (*&nbsp;[[1923]]) **[[Guenter Wendt]], [[machinator]] Germanicus (*&nbsp;[[1924]]) *[[2011]] - [[Robertus Brout]], physicus Americanus et [[Belgica|Belgicus]] (*&nbsp;1928). *[[2012]] - [[Georgius Illueca]], vir publicus [[Panama|Panamaicus]] (*&nbsp;[[1918]]) *[[2014]] - [[Gary Becker]], oeconomista Americanus, [[Praemium Nobelianum oeconomicarum scientiarum |praemio Nobeliano scientiarum oeconomicarum]] affectus (*&nbsp;1930) *[[2016]] - [[Carolus Fridericus Reuterswärd]], sculptor et pictor [[Suecia|Suecicus]] (*&nbsp;[[1934]]) == Festa et Feriae == * [[Floralia]] Romana * Polonia et [[Lituania]] ― Dies constitutionis * [[Iaponia]] - Dies memoriae [[Constitutio Iaponiae|constitutionis]]. * [[Nationes Unitae]] et [[Unesco]] - [[Dies mundialis pro libertate imprimendi]] * Festum inventionis [[Vera Crux|sanctae crucis]] (Kalendarium ecclesiae Romanae antiquum) {{menses}} [[Categoria:Dies]] 7hbuir8b88fitiig01g644sqf2u9yk0 0 8124 3997303 3773353 2026-10-27T01:09:01Z Pseudo-philodoxia 207639 rarissime vidi hunc usum quod dicit magis recte---etenim articulum italicum quod erat fons huius usus diu abhinc recensus est. 3997303 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-3}} {{numeri}} [[Fasciculus:CuttySarkRomNum.jpg|thumb|Numeri Romani qui numeros naturales 22, 21, … 13 significant.]] '''Numerus naturalis''' est [[numerus integer|integer]] positivus: 0, 1, 2, 3, 4, … Hi sunt numeri qui denumerant. Aliquando tamen numeri positivi (1, 2, 3, …, [[zerum|zero]] excluso) "numeri naturales" appellantur. [[Mathematicus|Mathematici]] copiam naturalium numerorum a littera <math>\mathbb{N}</math> saepe denotant, et magis accurate :<math> \mathbb{N}_0 = \{0,1,2,3,4,5,\ldots\}</math> atque :<math> \mathbb{N}_+ = \{1,2,3,4,5,\ldots\}</math> Secutio numerorum naturalium infinita est, quod dicere vult numerum maximum non esse. Proximus invenitur, cum 1 additum est ad antegredientem. In numeris naturalibus exagere licet [[additio]]nem et [[multiplicatio]]nem. [[Subtractio]] solum est possibilis, si minuendus maior est aut aequus quam subtrahendus; aliter necesse est [[numerus integer|numeris integris]]. In [[divisio]]ne in casibus plerisque [[numerus rationalis]] resultat, neque naturalis. Hoc est, numeri naturales cum additione [[caterva (mathematica)]]m ''non'' sunt, quod numerus ''n'' numerum inversum ''-n'' in copia non habet; nec cum multiplicatione, quod numerus inversus ''1/n'' non adest. Potentia quadrata numeri naturalis iterum est naturalis, sed facile est demonstratu radicem semper esse [[numerus irrationalis|irrationalem]], nisi numerus est quadratum (0, 1, 4, 9, 16, ...); in hoc casu scilicet radicem naturalem. Similiter, nescioquid alia [[potentia (mathematica)|potentia]] integer numeri naturalis est naturalis (ut <math>n^3, n^5, n^17 \ldots</math>), [[radix (mathematica)|radix]] autem non est. == Historia == Numeri naturales numeri perspicuissimi sunt. Operatio discernendi nihil, unum multumque a primis hominibus iam tum perficiebatur, sed comprehensio abstractae notionis (est verisimile non habet nexus ad unam [[cultura]]m ve [[gens|gentem]]) numeri paulatim crevit, hoc anno trecentis milibus evenire verisimilis est. Mox signa verbaque creata sunt ad describendum naturales numeros [[fractio (mathematica)|fractionesque]]. In Aegypto creata erant signa describenta fractiones uno numeratore. Etiam in [[Papyrus Rhind|papyro Rhind]] (scripto 2000 annis ante Christum) sunt; sed [[0|zerum]] solum post multum tempus rectus numerus putavit.{{dubsig}} Notio numeri naturalis intellecti mente in [[Babylonia]] 2000 annis ante Christum natum est. [[Numeri Romani]] numeros naturales nominant, sine [[zero]] nec fractiones. {{NexInt}} *[[Inductio plena]] ==Nexus externi== *[http://books.google.de/books?id=8LAY0Wjz7HoC&pg=PA89&lpg=PA89&dq=triangulum+harmonicum&source=bl&ots=GPNUPtJWWI&sig=TUmVldhH1_UYlVm9_h1fbAKO71A&hl=de&ei=Sfw3TcejLYiW8QOY3PXnCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CBsQ6AEwAQ#v=onepage&q=triangulum%20harmonicum&f=false Analysis 1 Von Wolfgang Walter] {{ling|Germanice}} [[Categoria:Numeri]] {{Myrias|Mathematica}} lglub9k79vv8qzpkj95t85z3pngpsjr 0 8792 3997232 3531651 2026-10-26T17:15:11Z Pippobuono 54500 /* Historia */ typo 3997232 wikitext text/x-wiki {{Capsa subdivisionis Vicidata}} '''Valesia''' ([[Francogallice]] ''Valais'' ; [[Theodisce]] ''Wallis'') est pagus [[Helvetia]]e ab anno [[1815]], quamquam iam antea Valesia pagorum Helveticorum confoederatione connecta fuit. [[Caput (urbs)|Caput]] est [[Sedunum]] [[urbs]]. Valesiae finitimi pagi atque civitates sunt [[Pagus Valdensis]], [[Berna (pagus)|Berna]], [[Urania (pagus)|Urania]], [[Ticinum (pagus)|Ticinum]], [[Francia]] [[Italia]]que. == Historia == Regionem Valesianam aetate [[Celtae|Celtorum]] a quattuor gentibus ([[Seduni|Sedunorum]], [[Uberi|Uberorum]], [[Nantuati|Nantuatorum]], [[Veragri|Veragrorum]]) habitatam [[Bellum Gallicum|Bello Gallico]] [[Gaius Iulius Caesar|Gaii Iulii Caesaris]] anno [[57 a.C.n.]] Legio XII Fulminata occupavit. Sub [[Imperium Romanum|Imperio Romano]] [[provincia]] [[Poenina]] in valle condita est. Occidentalis Valesiae pars [[medium aevum|medio aevo]] erat feudum comitatis [[Ducatus Sabaudiae|Sabaudiae]]. Comites [[monasterium]] [[Monasterium Sancti Mauritii|Sancti Mauritii]] [[Acaunus|Acauno]] situm regebant. Valesia die [[12 Septembris]] [[1814]] ad Helvetiam accessit. == Sermones publici == In pago Valesia praeter [[Lingua Francogallica|linguam Francogallicam]] etiam est [[Lingua Germanica]] [[lingua publica|sermo publicus]]. == Religio == Magna pars incolarum Valesiae (Vallensium<ref>Petrus Flobert, ''Le Grand Gaffiot: Dictionnaire latin français'' (Lutetia, 2000), 1673.</ref>) (81% anno 2000) se [[Ecclesia Catholica|Catholica]] esse profitetur. == Institutiones == Facultas [[lex|legum]] faciendi pertinet ad [[Magnum Consilium]] (Francice ''Grand Conseil'' ; Germanice ''Grosser Rat'') a 130 legatis populi constitutum et administrandi ad Civitatis Consilium (''Conseil d'État'' ; ''Staatsrat'') a quinque legatis constitutum. == Districtus pagi == In [[Insigne|insigni]] Valesiae apparent 13 [[stella]]e quia pago sunt 13 districtus: * [[Acaunus (districtus)|Acaunus]] (Francogallice: ''Saint-Maurice'') * [[Briga (districtus)|Briga]] ([[Theodisce]]: ''Brig'', Francogallice: ''Brigue'') * [[Conches (districtus)|Conches]] (Theodisce: ''Goms''; Francogallice: ''Conches'') * [[Conthey (districtus)|Contextis]] (Francogallice: ''Conthey'') * [[Hérens (districtus)|Heruens]] (Francogallice: ''Hérens'') * [[Inter Montes (districtus)|Inter Montes]] (Francogallice: ''Entremont'') * [[Leuca Fortis (districtus)|Leuca Fortis]] (Theodisce: ''Leuk''; Francogallice: ''Loèche'') * [[Monthey (districtus)|Monteolum]] (Francogallice: ''Monthey'') * [[Octodurus (districtus)|Octodurus]] (Francogallice: ''Martigny''; Theodisce: ''Martinach'') * Rarognus (Theodisce: ''Raron''; Francogallice: ''Rarogne''; occidentalis et orientalis, 2 semi-districtus) ** [[Rarognus Occidentalis (districtus)|Rarognus Occidentalis]] ** [[Rarognus Orientalis (districtus)|Rarognus Orientalis]] * [[Sedunum (districtus)|Sedunum]] (Francogallice: ''Sion''; Theodisce: ''Sitten'') * [[Sirrus (districtus)|Sirrus]] (Francogallice: ''Sierre''; Theodisce: ''Siders'') * [[Visp (districtus)|Vespia nobilis]] (Theodisce: ''Visp''; Francogallice: ''Viège'') [[Fasciculus:valais.jpeg|thumb|Despectus in Valesiam ad [[Oriens|Orientem]] versus ex monte apud vicum [[Uvrona]]m (Francogallice ''Ovronnaz'').]] == Geographia == Valesia regio montium [[Alpes|Alpium]] est. === Valles === * [[Conches]] * [[Vallis Illiaca Superior]] (Theodisce: ''Lötschental'') * Vallis Illiaca inferior * Vallis ad transitum Summum Poeninum === Oppida et vici === * [[Acaunum]] * [[Ardonum]] * [[Argenta (Helvetia)|Argenta]] ([[Francice]] '' Ayent '') * [[Baniae (Vallesia)]] (Francice ''Bagnes''), * [[Betula (Helvetiae vicus)|Betula]] ([[Theodisce]] '' Bürchen '') * [[Briga]] (Theodisce ''Brig'') * [[Burgus Sancti Petri]] (Francice '' Bourg-Saint-Pierre ''), * [[Burgus Warnierus]] * [[Camusia]] (Francice '' Chamoson '') * [[Castellio Inferior]] (Theodisce '' Niedergesteln'') * [[Columberius-Mura]] (Francice '' Collombey-Muraz '') * [[Emesa Superior]] (Theodisce '' Oberems '') * [[Eviona]] (Francice '' Evionnaz '') * [[Fanum Sancti Gingulphi (Helvetia)]] (Francogallice: ''Saint-Gingolph''; Arpitanice: ''Sent-Gingolf'' vel ''Sent-Gingœlf'') * [[Fuliacum]] (Francice ''Fully) * [[Graneirolis]] (Francice ''Grengiols'') * [[Gruona]] (Francice ''Grône'') * [[Musterium (Valesia)]] (Theodisce ''Münster (Goms)'') * [[Nares (Helvetiae vicus)|Nares]] (Germanice: ''Naters'') * [[Octodurus]] * [[Ponczirrum]] (Theodisce ''Baltschieder'') * [[Pratobornum]] (Theodisce ''Zermatt'') * [[Sidrium]] (Theodisce ''Siders'') * [[Tarnaiae]] * [[Vallis de Vies]] * [[Vios]] * [[Vispach]] (Theodisce ''Visp'') === Montes === * [[Barrhorn]] * [[Bella Tola]] * [[Jungfrau]] * [[Matterhorn]] * [[Mons Silvius]] * [[Pizzo d'Andolla]] === Transitus === * [[Grimsula Mons]] * [[Furca (Valesia-Urania)|Furca]] * [[Lötschberg (transitus)]] * [[Porta Magni Sancti Bernardi]] (Summus Poeninus) * [[Sanetsch (transitus)]] * [[Sempronius Mons (transitus)|Sempronius Mons]] * [[Transitus Forclaz]] * [[Transitus Nufenen]] ===Flumina === * [[Borgna]] * [[Dransa]] * [[Lonza]] * [[Massa (flumen)]] * [[Rhodanus]] * [[Sanona]] * [[Vispa (flumen)]] === Lacus === * [[Lacus Decium (Valesia)]] * [[Lacus Emosson]] * [[Lacus Grimsulae]] * [[Lemanus Lacus]] === Glaciaria === * [[Glaciarium Aletsch]] * [[Glaciarium Rhodani]] * [[Planities Mortua]] == Notae == <references /> == Bibliographia == * Christa Ebnöther (red.): ''Vallis Poenina. das Wallis in römischer Zeit. 1. Jh.–5. Jh. nach Chr.'' (Sedunum 1998) * Arthurius Fibicher: ''Walliser Geschichte.'' (Visp 2004) == Nexus externus == {{Fontes geographici}} {{CommuniaCat|Canton of Valais|Valesiam}} {{Valesiae districtus}} {{Helvetia}} [[Categoria:Valesia|!]] [[Categoria:Alpes]] [[Categoria:Pagi Helvetiae]] [[Categoria:Sedunum]] 97ciy51764y1a4snbnz3grjph0cvipt 0 10366 3997281 3997118 2026-10-27T00:01:23Z Grufo 64423 +{{[[Formula:Index arborescens dissaeptus|Index arborescens dissaeptus]]}} 3997281 wikitext text/x-wiki {{Capsa linguae | nomen = Lingua Venetica | pronuntiatus = {{IPA|ve.ˈne.ta}} | color familiae = lawngreen | familia = {{Index arborescens dissaeptus | [[Linguae Indoeuropaeae]] | * [[Linguae Italicae]] | ** '''Lingua Venetica''' }} | fabulantes = Circiter 3 900 000 | fabulantes2 = Hodie in [[Venetia]], [[Histria]] et [[Brasilia]] (Talian) usurpatur. | nationes = [[Italia]], [[Slovenia]], [[Croatia]], [[Brasilia]] | civitas = [[Venetia]] | scriptura = [[Abecedarium Latinum]] | litteratura = Litterae Veneticae | procuratio = | iso1 = - | iso2 = vec | iso3 = vec | tabula = [[Fasciculus:Venetian_language_map.svg|center|255px|Situs linguae Veneticae]] | syllabus = Lingua Venetica in Europa (punice picta) }} :''Si linguam Venetam hodiernam quaeris, vide ''[[Lingua Veneta]]. {{Latinitas|-2}} '''Lingua Venetica''' est exstincta [[lingua]] [[Europa]]ea. In regione [[Venetia|Veneto]] [[Italia]]e, homines ea a saeculo quinto a.C.n. ad saeculum primum loquebantur. ==Lingua== :Venetica: ''ego'', in accusativo ''mego'' :Gothica: ''ik'', in accusativo ''mik'' :Theodisca (Germanica moderna): ''ich'', in accusativo ''mich'' :Latina: ''ego'', in accusativo ''me'' :Venetica: ''sselboi sselboi'' :Theodisca superior antiqua: ''selb selbo'' :Theodisca (Germanica moderna): ''sich selber'' :Latina: ''sibi ipsi'' == Inscriptiones == Inscriptio Venetice, Clavum aeratum in [[Este|Estem]] fundavit (Es 45): :Venetica: ''mego donasto śainatei reitiiai porai egetora aimoi ke louderobos'' :Latina: ''me donavit sanatrici Reitiae bonae Egetora pro-Aemo que liberis'' Inscriptio Venetice, Situlam in [[Cadore|Cadorem]] fundavit (Ca 4 Valle): :Venetica: ''eik goltanos doto louderai kanei'' :Latina: ''hic Goltanus dedit Liberae Cani'' {{ling-stipula}} {{Linguae Italicae}} [[Categoria:Linguae Indoeuropaeae|Venetica]] k1r3qpscpx0crgeze6akzbwaxsiaigi 3997282 3997281 2026-10-27T00:02:50Z Grufo 64423 +{{[[Formula:De hoc|De hoc]]}} 3997282 wikitext text/x-wiki {{Capsa linguae | nomen = Lingua Venetica | pronuntiatus = {{IPA|ve.ˈne.ta}} | color familiae = lawngreen | familia = {{Index arborescens dissaeptus | [[Linguae Indoeuropaeae]] | * [[Linguae Italicae]] | ** '''Lingua Venetica''' }} | fabulantes = Circiter 3 900 000 | fabulantes2 = Hodie in [[Venetia]], [[Histria]] et [[Brasilia]] (Talian) usurpatur. | nationes = [[Italia]], [[Slovenia]], [[Croatia]], [[Brasilia]] | civitas = [[Venetia]] | scriptura = [[Abecedarium Latinum]] | litteratura = Litterae Veneticae | procuratio = | iso1 = - | iso2 = vec | iso3 = vec | tabula = [[Fasciculus:Venetian_language_map.svg|center|255px|Situs linguae Veneticae]] | syllabus = Lingua Venetica in Europa (punice picta) }} {{De hoc||linguam Venetam hodiernam|Lingua Veneta|Linguam Venetam}} {{Latinitas|-2}} {{res|Lingua Venetica}} est exstincta [[lingua]] [[Europa]]ea. In regione [[Venetia|Veneto]] [[Italia]]e, homines ea a saeculo quinto a.C.n. ad saeculum primum loquebantur. ==Lingua== :Venetica: ''ego'', in accusativo ''mego'' :Gothica: ''ik'', in accusativo ''mik'' :Theodisca (Germanica moderna): ''ich'', in accusativo ''mich'' :Latina: ''ego'', in accusativo ''me'' :Venetica: ''sselboi sselboi'' :Theodisca superior antiqua: ''selb selbo'' :Theodisca (Germanica moderna): ''sich selber'' :Latina: ''sibi ipsi'' == Inscriptiones == Inscriptio Venetice, Clavum aeratum in [[Este|Estem]] fundavit (Es 45): :Venetica: ''mego donasto śainatei reitiiai porai egetora aimoi ke louderobos'' :Latina: ''me donavit sanatrici Reitiae bonae Egetora pro-Aemo que liberis'' Inscriptio Venetice, Situlam in [[Cadore|Cadorem]] fundavit (Ca 4 Valle): :Venetica: ''eik goltanos doto louderai kanei'' :Latina: ''hic Goltanus dedit Liberae Cani'' {{ling-stipula}} {{Linguae Italicae}} [[Categoria:Linguae Indoeuropaeae|Venetica]] 7wic0jef6fu7kzop3y2pblsve51hsmx 0 10680 3997254 3949374 2026-10-26T21:17:43Z Bavarese 43163 3997254 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Johannes op Patmos Saint John on Patmos Berlin, Staatlichen Museen zu Berlin, Gemaldegalerie HR.jpg|300px|thumb|Sanctus Ioannis revelationem [[Patmos|Patmi]] accipit.]] Sanctus '''Ioannes''', [[Evangelista]] et [[Apostolus]], [[filius]] [[Zebedaeus|Zebedaei]] et [[Salome]], [[frater]] [[Sanctus Iacobus Maior|Sancti Iacobi Maioris]], ''Boanerges'' cum fratre a Iesu vocatus, prius discipulus fuit [[Sanctus Ioannes Baptista|Sancti Ioannis Baptistae]], sed vocatus a [[Iesus Christus|Iesu]] conversus est in eius discipulum. Ipse (vel discipulus) sic narrat suam vocationem: :Altera die iterum stabat Ioannes [Baptista] <!-- non nexus sed insertio textus e originale absens --> et ex discipulis eius duo, et respiciens Iesum ambulantem dicit: “Ecce agnus Dei”. Et audierunt eum duo discipuli loquentem et secuti sunt Iesum. Conversus autem Iesus et videns eos sequentes se dicit eis: "Quid quaeritis?". Qui dixerunt ei: "Rabbi—quod dicitur interpretatum Magister—ubi manes?" Dicit eis: "Venite et videbitis." Venerunt ergo et viderunt, ubi maneret, et apud eum manserunt die illo; hora erat quasi decima. ([http://www.vatican.va/archive/bible/nova_vulgata/documents/nova-vulgata_nt_evang-ioannem_lt.html Io 1:35-39]) Prius [[piscator]]; postea piscator hominum, secutus est Iesum iterum cum definitive vocatus est a retibus suis. Secundum plures auctores, Christo deprehenso in aedibus Archisacerdotis, Iohannes etiam fuit "alter discipulus" qui cum Petro/Simone Iesum secutus est (Io. 18:15). In evangelio quod suum nomen habet, vocatus est "discipulus, quem amabat Iesus," unde quidam putant eum inter maximos Christi amicos stetisse. Cum [[Sanctus Petrus|Petro]] et [[Sanctus Iacobus Maior|Iacobo]] ab omnibus apostolis electus est, et cum eis transfiguratio Domini visa est, et Gethsemani adstabat. In ultima cena, super pectus Iesu recubuit, et Christus, moriens super [[crux|crucem]], [[Maria (mater Iesu)|Mariam]], suam [[mater|matrem]], in matrem Ioannis dedit; [[habitatio|habitavit]] cum ea usque ad Mariae mortem. Ioannes unicus est inter Christi discipulos non pati martyrium. Notus est exsiliari [[Patmos|Patmi]], ubi visionem in [[liber|libro]] [[Apocalypsis]] conscriptam recepit. Iam declinante aetate sua, [[Sanctus Polycarpus|Sanctum Polycarpum]] instruxit, episcopum [[Smyrna]]e, qui eius doctrinam generationibus posterioribus transmisit. In eius epistolis semper magnitudinem docet amoris sicut fundamentum [[vita]]e [[Christianiats|Christianae]]. Bene dixit: "Quoniam haec est annuntiatio, quam audistis ab initio, ut diligamus alterutrum" [http://www.vatican.va/archive/bible/nova_vulgata/documents/nova-vulgata_nt_epist-i-ioannis_lt.html 1 Io 3:11] ==Scripturae sa manu== Sanctus Ioannes notus est auctor V librorum [[Novum Testamentum|Novi Testamenti]] [[Biblia|Scripturarum Sacrarum]]. * [[Evangelium secundum Ioannem]] * [[Epistula I Ioannis]] * [[Epistula II Ioannis]] * [[Epistula III Ioannis]] * [[Apocalypsis Ioannis]] {{NexInt}} * [[Sanctus Ioannes]] == Nexus externi == {{Fontes biographici}} {{formula:Apostoli}} {{evangelistae}} [[Categoria:Nati saeculo 1]] [[Categoria:Mortui saeculo 1]] [[Categoria:Apostoli]] [[Categoria:Auctores Graeci antiqui]] [[Categoria:Sancti]] [[Categoria:Scriptores Biblici]] [[Categoria:Scriptores de Iesu]] [[Categoria:Scriptores Syropalaestinae Graecoromanae]] 2lve8cmmznpwhcfnrfxg58xnxol8a5p 3997256 3997254 2026-10-26T21:19:09Z Bavarese 43163 /* Scripturae sa manu */ 3997256 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Johannes op Patmos Saint John on Patmos Berlin, Staatlichen Museen zu Berlin, Gemaldegalerie HR.jpg|300px|thumb|Sanctus Ioannis revelationem [[Patmos|Patmi]] accipit.]] Sanctus '''Ioannes''', [[Evangelista]] et [[Apostolus]], [[filius]] [[Zebedaeus|Zebedaei]] et [[Salome]], [[frater]] [[Sanctus Iacobus Maior|Sancti Iacobi Maioris]], ''Boanerges'' cum fratre a Iesu vocatus, prius discipulus fuit [[Sanctus Ioannes Baptista|Sancti Ioannis Baptistae]], sed vocatus a [[Iesus Christus|Iesu]] conversus est in eius discipulum. Ipse (vel discipulus) sic narrat suam vocationem: :Altera die iterum stabat Ioannes [Baptista] <!-- non nexus sed insertio textus e originale absens --> et ex discipulis eius duo, et respiciens Iesum ambulantem dicit: “Ecce agnus Dei”. Et audierunt eum duo discipuli loquentem et secuti sunt Iesum. Conversus autem Iesus et videns eos sequentes se dicit eis: "Quid quaeritis?". Qui dixerunt ei: "Rabbi—quod dicitur interpretatum Magister—ubi manes?" Dicit eis: "Venite et videbitis." Venerunt ergo et viderunt, ubi maneret, et apud eum manserunt die illo; hora erat quasi decima. ([http://www.vatican.va/archive/bible/nova_vulgata/documents/nova-vulgata_nt_evang-ioannem_lt.html Io 1:35-39]) Prius [[piscator]]; postea piscator hominum, secutus est Iesum iterum cum definitive vocatus est a retibus suis. Secundum plures auctores, Christo deprehenso in aedibus Archisacerdotis, Iohannes etiam fuit "alter discipulus" qui cum Petro/Simone Iesum secutus est (Io. 18:15). In evangelio quod suum nomen habet, vocatus est "discipulus, quem amabat Iesus," unde quidam putant eum inter maximos Christi amicos stetisse. Cum [[Sanctus Petrus|Petro]] et [[Sanctus Iacobus Maior|Iacobo]] ab omnibus apostolis electus est, et cum eis transfiguratio Domini visa est, et Gethsemani adstabat. In ultima cena, super pectus Iesu recubuit, et Christus, moriens super [[crux|crucem]], [[Maria (mater Iesu)|Mariam]], suam [[mater|matrem]], in matrem Ioannis dedit; [[habitatio|habitavit]] cum ea usque ad Mariae mortem. Ioannes unicus est inter Christi discipulos non pati martyrium. Notus est exsiliari [[Patmos|Patmi]], ubi visionem in [[liber|libro]] [[Apocalypsis]] conscriptam recepit. Iam declinante aetate sua, [[Sanctus Polycarpus|Sanctum Polycarpum]] instruxit, episcopum [[Smyrna]]e, qui eius doctrinam generationibus posterioribus transmisit. In eius epistolis semper magnitudinem docet amoris sicut fundamentum [[vita]]e [[Christianiats|Christianae]]. Bene dixit: "Quoniam haec est annuntiatio, quam audistis ab initio, ut diligamus alterutrum" [http://www.vatican.va/archive/bible/nova_vulgata/documents/nova-vulgata_nt_epist-i-ioannis_lt.html 1 Io 3:11] ==Scripturae sa manu== Sanctus Ioannes notus est auctor V librorum [[Novum Testamentum|Novi Testamenti]] [[Biblia|Scripturarum Sacrarum]], quae sunt: * [[Evangelium secundum Ioannem]] * [[Epistula I Ioannis]] * [[Epistula II Ioannis]] * [[Epistula III Ioannis]] * [[Apocalypsis Ioannis]] {{NexInt}} * [[Sanctus Ioannes]] == Nexus externi == {{Fontes biographici}} {{formula:Apostoli}} {{evangelistae}} [[Categoria:Nati saeculo 1]] [[Categoria:Mortui saeculo 1]] [[Categoria:Apostoli]] [[Categoria:Auctores Graeci antiqui]] [[Categoria:Sancti]] [[Categoria:Scriptores Biblici]] [[Categoria:Scriptores de Iesu]] [[Categoria:Scriptores Syropalaestinae Graecoromanae]] 8jofwfiethiv8bevuskm3ys9z2683sp 3997259 3997256 2026-10-26T21:23:56Z Grufo 64423 /* Scripturae sua manu */ Titulum capituli correxi 3997259 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Johannes op Patmos Saint John on Patmos Berlin, Staatlichen Museen zu Berlin, Gemaldegalerie HR.jpg|300px|thumb|Sanctus Ioannis revelationem [[Patmos|Patmi]] accipit.]] Sanctus '''Ioannes''', [[Evangelista]] et [[Apostolus]], [[filius]] [[Zebedaeus|Zebedaei]] et [[Salome]], [[frater]] [[Sanctus Iacobus Maior|Sancti Iacobi Maioris]], ''Boanerges'' cum fratre a Iesu vocatus, prius discipulus fuit [[Sanctus Ioannes Baptista|Sancti Ioannis Baptistae]], sed vocatus a [[Iesus Christus|Iesu]] conversus est in eius discipulum. Ipse (vel discipulus) sic narrat suam vocationem: :Altera die iterum stabat Ioannes [Baptista] <!-- non nexus sed insertio textus e originale absens --> et ex discipulis eius duo, et respiciens Iesum ambulantem dicit: “Ecce agnus Dei”. Et audierunt eum duo discipuli loquentem et secuti sunt Iesum. Conversus autem Iesus et videns eos sequentes se dicit eis: "Quid quaeritis?". Qui dixerunt ei: "Rabbi—quod dicitur interpretatum Magister—ubi manes?" Dicit eis: "Venite et videbitis." Venerunt ergo et viderunt, ubi maneret, et apud eum manserunt die illo; hora erat quasi decima. ([http://www.vatican.va/archive/bible/nova_vulgata/documents/nova-vulgata_nt_evang-ioannem_lt.html Io 1:35-39]) Prius [[piscator]]; postea piscator hominum, secutus est Iesum iterum cum definitive vocatus est a retibus suis. Secundum plures auctores, Christo deprehenso in aedibus Archisacerdotis, Iohannes etiam fuit "alter discipulus" qui cum Petro/Simone Iesum secutus est (Io. 18:15). In evangelio quod suum nomen habet, vocatus est "discipulus, quem amabat Iesus," unde quidam putant eum inter maximos Christi amicos stetisse. Cum [[Sanctus Petrus|Petro]] et [[Sanctus Iacobus Maior|Iacobo]] ab omnibus apostolis electus est, et cum eis transfiguratio Domini visa est, et Gethsemani adstabat. In ultima cena, super pectus Iesu recubuit, et Christus, moriens super [[crux|crucem]], [[Maria (mater Iesu)|Mariam]], suam [[mater|matrem]], in matrem Ioannis dedit; [[habitatio|habitavit]] cum ea usque ad Mariae mortem. Ioannes unicus est inter Christi discipulos non pati martyrium. Notus est exsiliari [[Patmos|Patmi]], ubi visionem in [[liber|libro]] [[Apocalypsis]] conscriptam recepit. Iam declinante aetate sua, [[Sanctus Polycarpus|Sanctum Polycarpum]] instruxit, episcopum [[Smyrna]]e, qui eius doctrinam generationibus posterioribus transmisit. In eius epistolis semper magnitudinem docet amoris sicut fundamentum [[vita]]e [[Christianiats|Christianae]]. Bene dixit: "Quoniam haec est annuntiatio, quam audistis ab initio, ut diligamus alterutrum" [http://www.vatican.va/archive/bible/nova_vulgata/documents/nova-vulgata_nt_epist-i-ioannis_lt.html 1 Io 3:11] ==Scripturae sua manu== Sanctus Ioannes notus est auctor V librorum [[Novum Testamentum|Novi Testamenti]] [[Biblia|Scripturarum Sacrarum]], quae sunt: * [[Evangelium secundum Ioannem]] * [[Epistula I Ioannis]] * [[Epistula II Ioannis]] * [[Epistula III Ioannis]] * [[Apocalypsis Ioannis]] {{NexInt}} * [[Sanctus Ioannes]] == Nexus externi == {{Fontes biographici}} {{formula:Apostoli}} {{evangelistae}} [[Categoria:Nati saeculo 1]] [[Categoria:Mortui saeculo 1]] [[Categoria:Apostoli]] [[Categoria:Auctores Graeci antiqui]] [[Categoria:Sancti]] [[Categoria:Scriptores Biblici]] [[Categoria:Scriptores de Iesu]] [[Categoria:Scriptores Syropalaestinae Graecoromanae]] tl0is2jc0h999o6nfkja7drbrux2s3q 0 11183 3997175 3997042 2026-10-26T14:27:40Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De triumviratu */ 3997175 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.</ref> eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.</ref>, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est. == De triumphis == Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus "ex Africa" die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12</ref>. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat<ref>Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20: ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.</ref>, antequam manus postremo daret<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14</ref>. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.</ref>. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.</ref>. Ita non erubuit de Romanis triumphare. Triumphus alter "ex Hispania" pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.</ref>. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant. [[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est<ref>Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].</ref>.]] Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.</ref>. Quod tamen maxime animadverterunt aequales nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset<ref>[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.</ref>. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne "magni nominis umbra"<ref>[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, "[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]", ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243</ref> fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]]. == Curriculum vitae == === De bello civili === Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.</ref>. Redux a Sylla [[imperator]] appellatur et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat. Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit<ref>[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.</ref>. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62</ref>) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])<ref>Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.</ref> ubi triumphavit et consulatum sibi paravit. === De consulatu, piratis, Mithridate === Post triumphum anno [[70 a.C.n.]] consul fuit, quamquam nullum magistratum ordinarium cursus honorum adhuc gesserat nec ad aetatem consulatui legalem pervenerat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]'' 62.</ref>, cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''<ref>''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.</ref> appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23</ref>. Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret<ref>[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34</ref>. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.</ref> et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.</ref>. Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium. Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem<ref>''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.</ref>. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.</ref> Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.</ref> de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est. Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.</ref>, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit, praemia comitibus et militibus divisit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.</ref>. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat. === De triumviratu === [[Fasciculus:First Triumvirate of Caesar, Crassius and Pompey.jpg|thumb|"Triumviri" Caesar, Crassus, Pompeius.]] At cum Romam rediit Lucullus et optimatium dux [[Cato minor|Cato]] multique alii senatores omnes res a Pompeio in Oriente decretas comprobare noluerunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. Pompeius vero pecunia multa paene aperte divisa suffragia in [[comitia|comitiis]] emebat: ita quidem legati eius [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marcus Pupius]] anno [[61 a.C.n.]] et [[Lucius Afranius]] anno [[60 a.C.n.]] consules facti sunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 44.</ref> sed Marcus Pupius scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacrorum Bonae Deae pollutorum]] et [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodi]] absoluti implicatus omnem auctoritatem amisit et Lucius Afranius, homo militaris et a subtili politica alienissimus, nihil effecit. Tum Pompeius per Caesarem Crasso reconciliatus societatem cum eis iniit "ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus" ([[Suetonius]]<ref>''Vita Divi Iuli'' 19</ref>), quam "[[Triumviratus|primum triumviratum]]" historici moderni appellare solent, quamquam numquam a Romanis sic nominatam : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum Pompeius filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum "triumvirum" umquam sanxit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17. Cassius Dio XXXVII.54-58. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.</ref>. Caesare consule ([[59 a.C.n.]]) acta Pompei lege rata sunt multa vi adhibita et republica perturbata<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48.</ref>. Eius amicus legatusque Aulus Gabinius ad consulatum anni 58 designatus est. Tum Pompeius Ciceronem, qui se magni hominis praesidio tutum credebat, deseruit et Clodio novisque sociis prodidit. Mox ipse Pompeius a Clodio conviciis contumeliosis lacessitus est, sicarii in eum missi sunt: caedem timens Pompeius domi usque ad novos tribunos sese continuit. Itaque anno proximo Ciceronis reditui operam dedit<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48-49.</ref>. Sed ira et indignatio optimatium maxima fuit: [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consulatum anni 55 petivit se decreta triumvirum rescissurum et consilia eorum impugnaturum pollicitus. Quod ut impedirent Crassus et Pompeius simul adversus eum consulatum petiverunt. Manus armatae, sicarii et omne genus violentiae comitia turbabant ita ut mense ianuario Roma consules non habebat et ad [[Interregnum|interreges]] ventum est<ref>[[Dio Cassius]] 39.31. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 52 et ''Crassus'' 15 et ''Cato minor'' 41.</ref>. Postremo Pompeius et Crassus consules renuntiati sunt: per tribunos populi Crassus sibi bellum [[Regnum Parthorum|Parthicum]] attribuit, Pompeius Hispanias in quinquennium quas tamen provincias legatis reliquit dum ipse cum exercitu ad portas Urbis remanet; prorogationem proconsulatus in Gallia ad quinquennium quoque Caesari obtulerunt<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 52-53</ref>. Ita Pompeius unus e tribus reipublicae liberae vespillonibus iure dici potest. Iam tamen dissolvebatur eorum societas: nam anno 54 obiit sine liberis [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] quae maximum vinculum inter Pompeium et Caesarem fuerat. Et anno 53 Crassus apud Parthos cum filio periit. Restabant duo rivales de principatu certantes. Tum Pompeius optimates propius accessit quia potentiam Caesaris reformidabat. At vis in dies crescebat: anno 53 per sex menses Roma consules non habuit et mense Ianuario 52 tum cum respublica iterum consules non habebat Publius Clodius a servis armatis [[Titus Annius Milo|Milonis]] occisus est. Pompeio salus reipublicae [[Senatus consultum ultimum|senatusconsulto ultimo]] mandata est consuli sine collega facto ne nomen infame [[Dictatura|dictaturae]] nuncuparetur<ref>[[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' cum commentario [[Asconius|Asconii]]. [[Dio Cassius]] 40.49. [[Appianus]], ''Bell. civ''. II.21-23. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 54.3-8.</ref>. Pompeius milites suos Romam introduxit ad manus armatas opprimendas et varias leges de ambitu et [[Lex Pompeia de provinciis|intervallo inter magistratus et promagistratus]] quas ipse non observavit. Ad secundam partem anni socerum suum [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metellum Scipionem]] sibi collegam adiunxit. Talis fuit eius tertius et ultimus consulatus. === De secundo bello civili === Iam res Romanae ad [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bellum civile]] vergebant. Nam Pompeius parem sibi esse in republica non patiens, simul et ab optimatibus incitatus Caesaris proposita exercitum dimittere nolentis nisi prius sibi absenti consulatum petere licuisset firmiter recusabat. Imebat enim Caesar privatus Romam redire ob multa iudicia et odoa obeunda. Postquam vero Caesar Rubiconem transiit Pompeius legionibus quas secum habebat diffisus (duas earum obtento bello Parthico e Caesaris exercitu substraxerat) in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] fugere maluit, secum paene totum senatum abducens. Quo faciendo non solum Romam, aerarium, clientelam multam quam in Piceno habebat inimico relinquebat sed etiam legatos et legiones suas in Hispania versantes deserebat quas primum debellavit Caesar antequam et ipse in Epirum transnavigaret. == De facultate dicendi == His verbis Cicero Pompei eloquentiam aestimabat: ''meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem''<ref>''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 239.</ref>. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]'' *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica] *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] *Kit Morrell, ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', oxford University Press, 2017 [https://academic.oup.com/book/9802] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} j6a8mvukwunluejr16q4tcbgbpn3qe9 3997177 3997175 2026-10-26T14:29:53Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De secundo bello civili */ 3997177 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.</ref> eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.</ref>, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est. == De triumphis == Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus "ex Africa" die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12</ref>. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat<ref>Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20: ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.</ref>, antequam manus postremo daret<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14</ref>. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.</ref>. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.</ref>. Ita non erubuit de Romanis triumphare. Triumphus alter "ex Hispania" pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.</ref>. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant. [[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est<ref>Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].</ref>.]] Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.</ref>. Quod tamen maxime animadverterunt aequales nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset<ref>[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.</ref>. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne "magni nominis umbra"<ref>[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, "[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]", ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243</ref> fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]]. == Curriculum vitae == === De bello civili === Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.</ref>. Redux a Sylla [[imperator]] appellatur et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat. Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit<ref>[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.</ref>. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62</ref>) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])<ref>Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.</ref> ubi triumphavit et consulatum sibi paravit. === De consulatu, piratis, Mithridate === Post triumphum anno [[70 a.C.n.]] consul fuit, quamquam nullum magistratum ordinarium cursus honorum adhuc gesserat nec ad aetatem consulatui legalem pervenerat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]'' 62.</ref>, cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''<ref>''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.</ref> appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23</ref>. Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret<ref>[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34</ref>. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.</ref> et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.</ref>. Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium. Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem<ref>''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.</ref>. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.</ref> Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.</ref> de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est. Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.</ref>, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit, praemia comitibus et militibus divisit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.</ref>. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat. === De triumviratu === [[Fasciculus:First Triumvirate of Caesar, Crassius and Pompey.jpg|thumb|"Triumviri" Caesar, Crassus, Pompeius.]] At cum Romam rediit Lucullus et optimatium dux [[Cato minor|Cato]] multique alii senatores omnes res a Pompeio in Oriente decretas comprobare noluerunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. Pompeius vero pecunia multa paene aperte divisa suffragia in [[comitia|comitiis]] emebat: ita quidem legati eius [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marcus Pupius]] anno [[61 a.C.n.]] et [[Lucius Afranius]] anno [[60 a.C.n.]] consules facti sunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 44.</ref> sed Marcus Pupius scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacrorum Bonae Deae pollutorum]] et [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodi]] absoluti implicatus omnem auctoritatem amisit et Lucius Afranius, homo militaris et a subtili politica alienissimus, nihil effecit. Tum Pompeius per Caesarem Crasso reconciliatus societatem cum eis iniit "ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus" ([[Suetonius]]<ref>''Vita Divi Iuli'' 19</ref>), quam "[[Triumviratus|primum triumviratum]]" historici moderni appellare solent, quamquam numquam a Romanis sic nominatam : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum Pompeius filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum "triumvirum" umquam sanxit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17. Cassius Dio XXXVII.54-58. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.</ref>. Caesare consule ([[59 a.C.n.]]) acta Pompei lege rata sunt multa vi adhibita et republica perturbata<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48.</ref>. Eius amicus legatusque Aulus Gabinius ad consulatum anni 58 designatus est. Tum Pompeius Ciceronem, qui se magni hominis praesidio tutum credebat, deseruit et Clodio novisque sociis prodidit. Mox ipse Pompeius a Clodio conviciis contumeliosis lacessitus est, sicarii in eum missi sunt: caedem timens Pompeius domi usque ad novos tribunos sese continuit. Itaque anno proximo Ciceronis reditui operam dedit<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48-49.</ref>. Sed ira et indignatio optimatium maxima fuit: [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consulatum anni 55 petivit se decreta triumvirum rescissurum et consilia eorum impugnaturum pollicitus. Quod ut impedirent Crassus et Pompeius simul adversus eum consulatum petiverunt. Manus armatae, sicarii et omne genus violentiae comitia turbabant ita ut mense ianuario Roma consules non habebat et ad [[Interregnum|interreges]] ventum est<ref>[[Dio Cassius]] 39.31. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 52 et ''Crassus'' 15 et ''Cato minor'' 41.</ref>. Postremo Pompeius et Crassus consules renuntiati sunt: per tribunos populi Crassus sibi bellum [[Regnum Parthorum|Parthicum]] attribuit, Pompeius Hispanias in quinquennium quas tamen provincias legatis reliquit dum ipse cum exercitu ad portas Urbis remanet; prorogationem proconsulatus in Gallia ad quinquennium quoque Caesari obtulerunt<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 52-53</ref>. Ita Pompeius unus e tribus reipublicae liberae vespillonibus iure dici potest. Iam tamen dissolvebatur eorum societas: nam anno 54 obiit sine liberis [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] quae maximum vinculum inter Pompeium et Caesarem fuerat. Et anno 53 Crassus apud Parthos cum filio periit. Restabant duo rivales de principatu certantes. Tum Pompeius optimates propius accessit quia potentiam Caesaris reformidabat. At vis in dies crescebat: anno 53 per sex menses Roma consules non habuit et mense Ianuario 52 tum cum respublica iterum consules non habebat Publius Clodius a servis armatis [[Titus Annius Milo|Milonis]] occisus est. Pompeio salus reipublicae [[Senatus consultum ultimum|senatusconsulto ultimo]] mandata est consuli sine collega facto ne nomen infame [[Dictatura|dictaturae]] nuncuparetur<ref>[[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' cum commentario [[Asconius|Asconii]]. [[Dio Cassius]] 40.49. [[Appianus]], ''Bell. civ''. II.21-23. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 54.3-8.</ref>. Pompeius milites suos Romam introduxit ad manus armatas opprimendas et varias leges de ambitu et [[Lex Pompeia de provinciis|intervallo inter magistratus et promagistratus]] quas ipse non observavit. Ad secundam partem anni socerum suum [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metellum Scipionem]] sibi collegam adiunxit. Talis fuit eius tertius et ultimus consulatus. === De secundo bello civili === Iam res Romanae ad [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bellum civile]] vergebant. Nam Pompeius parem sibi esse in republica non patiens, simul et ab optimatibus incitatus Caesaris proposita exercitum dimittere nolentis nisi prius sibi absenti consulatum petere licuisset firmiter recusabat. Timebat enim Caesar privatus Romam redire ob multa iudicia et odia sibi obeunda. Postquam vero Caesar Rubiconem transiit Pompeius legionibus quas secum habebat diffisus (duas earum obtento bello Parthico e Caesaris exercitu substraxerat) in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] fugere maluit, secum paene totum senatum abducens. Quo faciendo non solum Romam, aerarium, clientelam multam quam in Piceno habebat inimico relinquebat sed etiam legatos et legiones suas in Hispania versantes deserebat quas primum debellavit Caesar antequam et ipse in Epirum transnavigaret<ref>Caesar, ''[[De bello civili|de Bello civili]]'' liber primus.</ref>. == De facultate dicendi == His verbis Cicero Pompei eloquentiam aestimabat: ''meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem''<ref>''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 239.</ref>. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]'' *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica] *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] *Kit Morrell, ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', oxford University Press, 2017 [https://academic.oup.com/book/9802] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} 970a7zwccr1euoe7re29o0p53g2rnq2 3997178 3997177 2026-10-26T14:33:40Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De secundo bello civili */ 3997178 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.</ref> eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.</ref>, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est. == De triumphis == Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus "ex Africa" die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12</ref>. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat<ref>Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20: ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.</ref>, antequam manus postremo daret<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14</ref>. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.</ref>. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.</ref>. Ita non erubuit de Romanis triumphare. Triumphus alter "ex Hispania" pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.</ref>. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant. [[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est<ref>Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].</ref>.]] Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.</ref>. Quod tamen maxime animadverterunt aequales nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset<ref>[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.</ref>. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne "magni nominis umbra"<ref>[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, "[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]", ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243</ref> fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]]. == Curriculum vitae == === De bello civili === Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.</ref>. Redux a Sylla [[imperator]] appellatur et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat. Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit<ref>[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.</ref>. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62</ref>) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])<ref>Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.</ref> ubi triumphavit et consulatum sibi paravit. === De consulatu, piratis, Mithridate === Post triumphum anno [[70 a.C.n.]] consul fuit, quamquam nullum magistratum ordinarium cursus honorum adhuc gesserat nec ad aetatem consulatui legalem pervenerat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]'' 62.</ref>, cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''<ref>''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.</ref> appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23</ref>. Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret<ref>[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34</ref>. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.</ref> et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.</ref>. Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium. Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem<ref>''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.</ref>. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.</ref> Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.</ref> de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est. Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.</ref>, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit, praemia comitibus et militibus divisit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.</ref>. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat. === De triumviratu === [[Fasciculus:First Triumvirate of Caesar, Crassius and Pompey.jpg|thumb|"Triumviri" Caesar, Crassus, Pompeius.]] At cum Romam rediit Lucullus et optimatium dux [[Cato minor|Cato]] multique alii senatores omnes res a Pompeio in Oriente decretas comprobare noluerunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. Pompeius vero pecunia multa paene aperte divisa suffragia in [[comitia|comitiis]] emebat: ita quidem legati eius [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marcus Pupius]] anno [[61 a.C.n.]] et [[Lucius Afranius]] anno [[60 a.C.n.]] consules facti sunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 44.</ref> sed Marcus Pupius scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacrorum Bonae Deae pollutorum]] et [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodi]] absoluti implicatus omnem auctoritatem amisit et Lucius Afranius, homo militaris et a subtili politica alienissimus, nihil effecit. Tum Pompeius per Caesarem Crasso reconciliatus societatem cum eis iniit "ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus" ([[Suetonius]]<ref>''Vita Divi Iuli'' 19</ref>), quam "[[Triumviratus|primum triumviratum]]" historici moderni appellare solent, quamquam numquam a Romanis sic nominatam : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum Pompeius filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum "triumvirum" umquam sanxit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17. Cassius Dio XXXVII.54-58. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.</ref>. Caesare consule ([[59 a.C.n.]]) acta Pompei lege rata sunt multa vi adhibita et republica perturbata<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48.</ref>. Eius amicus legatusque Aulus Gabinius ad consulatum anni 58 designatus est. Tum Pompeius Ciceronem, qui se magni hominis praesidio tutum credebat, deseruit et Clodio novisque sociis prodidit. Mox ipse Pompeius a Clodio conviciis contumeliosis lacessitus est, sicarii in eum missi sunt: caedem timens Pompeius domi usque ad novos tribunos sese continuit. Itaque anno proximo Ciceronis reditui operam dedit<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48-49.</ref>. Sed ira et indignatio optimatium maxima fuit: [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consulatum anni 55 petivit se decreta triumvirum rescissurum et consilia eorum impugnaturum pollicitus. Quod ut impedirent Crassus et Pompeius simul adversus eum consulatum petiverunt. Manus armatae, sicarii et omne genus violentiae comitia turbabant ita ut mense ianuario Roma consules non habebat et ad [[Interregnum|interreges]] ventum est<ref>[[Dio Cassius]] 39.31. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 52 et ''Crassus'' 15 et ''Cato minor'' 41.</ref>. Postremo Pompeius et Crassus consules renuntiati sunt: per tribunos populi Crassus sibi bellum [[Regnum Parthorum|Parthicum]] attribuit, Pompeius Hispanias in quinquennium quas tamen provincias legatis reliquit dum ipse cum exercitu ad portas Urbis remanet; prorogationem proconsulatus in Gallia ad quinquennium quoque Caesari obtulerunt<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 52-53</ref>. Ita Pompeius unus e tribus reipublicae liberae vespillonibus iure dici potest. Iam tamen dissolvebatur eorum societas: nam anno 54 obiit sine liberis [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] quae maximum vinculum inter Pompeium et Caesarem fuerat. Et anno 53 Crassus apud Parthos cum filio periit. Restabant duo rivales de principatu certantes. Tum Pompeius optimates propius accessit quia potentiam Caesaris reformidabat. At vis in dies crescebat: anno 53 per sex menses Roma consules non habuit et mense Ianuario 52 tum cum respublica iterum consules non habebat Publius Clodius a servis armatis [[Titus Annius Milo|Milonis]] occisus est. Pompeio salus reipublicae [[Senatus consultum ultimum|senatusconsulto ultimo]] mandata est consuli sine collega facto ne nomen infame [[Dictatura|dictaturae]] nuncuparetur<ref>[[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' cum commentario [[Asconius|Asconii]]. [[Dio Cassius]] 40.49. [[Appianus]], ''Bell. civ''. II.21-23. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 54.3-8.</ref>. Pompeius milites suos Romam introduxit ad manus armatas opprimendas et varias leges de ambitu et [[Lex Pompeia de provinciis|intervallo inter magistratus et promagistratus]] quas ipse non observavit. Ad secundam partem anni socerum suum [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metellum Scipionem]] sibi collegam adiunxit. Talis fuit eius tertius et ultimus consulatus. === De secundo bello civili === Iam res Romanae ad [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bellum civile]] vergebant. Nam Pompeius parem sibi esse in republica non patiens, simul et ab optimatibus incitatus Caesaris proposita exercitum dimittere nolentis nisi prius sibi absenti consulatum petere licuisset firmiter recusabat. Timebat enim Caesar privatus Romam redire ob multa iudicia et odia sibi obeunda. Postquam vero Caesar Rubiconem transiit Pompeius legionibus quas secum habebat diffisus (duas earum obtento bello Parthico e Caesaris exercitu substraxerat) in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] fugere maluit, secum paene totum senatum abducens. Quo faciendo non solum Romam, aerarium, clientelam multam quam in Piceno habebat inimico relinquebat sed etiam legatos et legiones suas in Hispania versantes deserebat quas primum debellavit Caesar antequam et ipse in Epirum transnavigaret<ref>Caesar, ''[[De bello civili|de Bello civili]]'' liber primus.</ref>. [[Dyrrhachium|Dyrrachii]] Caesar castra Pompei circumvallare et obsidere conatus est sed eruptio Pompeianorum legiones Caesarianas non sine damno repulit et paulum afuit quin haec dies victoria Pompeianorum finem bello imponeret. == De facultate dicendi == His verbis Cicero Pompei eloquentiam aestimabat: ''meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem''<ref>''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 239.</ref>. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]'' *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica] *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] *Kit Morrell, ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', oxford University Press, 2017 [https://academic.oup.com/book/9802] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} 85wrfdm7o9m9on61oeeraa0zuuco4im 3997179 3997178 2026-10-26T14:36:37Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De secundo bello civili */ 3997179 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.</ref> eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.</ref>, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est. == De triumphis == Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus "ex Africa" die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12</ref>. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat<ref>Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20: ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.</ref>, antequam manus postremo daret<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14</ref>. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.</ref>. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.</ref>. Ita non erubuit de Romanis triumphare. Triumphus alter "ex Hispania" pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.</ref>. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant. [[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est<ref>Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].</ref>.]] Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.</ref>. Quod tamen maxime animadverterunt aequales nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset<ref>[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.</ref>. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne "magni nominis umbra"<ref>[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, "[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]", ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243</ref> fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]]. == Curriculum vitae == === De bello civili === Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.</ref>. Redux a Sylla [[imperator]] appellatur et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat. Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit<ref>[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.</ref>. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62</ref>) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])<ref>Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.</ref> ubi triumphavit et consulatum sibi paravit. === De consulatu, piratis, Mithridate === Post triumphum anno [[70 a.C.n.]] consul fuit, quamquam nullum magistratum ordinarium cursus honorum adhuc gesserat nec ad aetatem consulatui legalem pervenerat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]'' 62.</ref>, cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''<ref>''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.</ref> appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23</ref>. Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret<ref>[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34</ref>. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.</ref> et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.</ref>. Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium. Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem<ref>''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.</ref>. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.</ref> Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.</ref> de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est. Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.</ref>, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit, praemia comitibus et militibus divisit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.</ref>. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat. === De triumviratu === [[Fasciculus:First Triumvirate of Caesar, Crassius and Pompey.jpg|thumb|"Triumviri" Caesar, Crassus, Pompeius.]] At cum Romam rediit Lucullus et optimatium dux [[Cato minor|Cato]] multique alii senatores omnes res a Pompeio in Oriente decretas comprobare noluerunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. Pompeius vero pecunia multa paene aperte divisa suffragia in [[comitia|comitiis]] emebat: ita quidem legati eius [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marcus Pupius]] anno [[61 a.C.n.]] et [[Lucius Afranius]] anno [[60 a.C.n.]] consules facti sunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 44.</ref> sed Marcus Pupius scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacrorum Bonae Deae pollutorum]] et [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodi]] absoluti implicatus omnem auctoritatem amisit et Lucius Afranius, homo militaris et a subtili politica alienissimus, nihil effecit. Tum Pompeius per Caesarem Crasso reconciliatus societatem cum eis iniit "ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus" ([[Suetonius]]<ref>''Vita Divi Iuli'' 19</ref>), quam "[[Triumviratus|primum triumviratum]]" historici moderni appellare solent, quamquam numquam a Romanis sic nominatam : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum Pompeius filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum "triumvirum" umquam sanxit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17. Cassius Dio XXXVII.54-58. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.</ref>. Caesare consule ([[59 a.C.n.]]) acta Pompei lege rata sunt multa vi adhibita et republica perturbata<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48.</ref>. Eius amicus legatusque Aulus Gabinius ad consulatum anni 58 designatus est. Tum Pompeius Ciceronem, qui se magni hominis praesidio tutum credebat, deseruit et Clodio novisque sociis prodidit. Mox ipse Pompeius a Clodio conviciis contumeliosis lacessitus est, sicarii in eum missi sunt: caedem timens Pompeius domi usque ad novos tribunos sese continuit. Itaque anno proximo Ciceronis reditui operam dedit<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48-49.</ref>. Sed ira et indignatio optimatium maxima fuit: [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consulatum anni 55 petivit se decreta triumvirum rescissurum et consilia eorum impugnaturum pollicitus. Quod ut impedirent Crassus et Pompeius simul adversus eum consulatum petiverunt. Manus armatae, sicarii et omne genus violentiae comitia turbabant ita ut mense ianuario Roma consules non habebat et ad [[Interregnum|interreges]] ventum est<ref>[[Dio Cassius]] 39.31. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 52 et ''Crassus'' 15 et ''Cato minor'' 41.</ref>. Postremo Pompeius et Crassus consules renuntiati sunt: per tribunos populi Crassus sibi bellum [[Regnum Parthorum|Parthicum]] attribuit, Pompeius Hispanias in quinquennium quas tamen provincias legatis reliquit dum ipse cum exercitu ad portas Urbis remanet; prorogationem proconsulatus in Gallia ad quinquennium quoque Caesari obtulerunt<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 52-53</ref>. Ita Pompeius unus e tribus reipublicae liberae vespillonibus iure dici potest. Iam tamen dissolvebatur eorum societas: nam anno 54 obiit sine liberis [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] quae maximum vinculum inter Pompeium et Caesarem fuerat. Et anno 53 Crassus apud Parthos cum filio periit. Restabant duo rivales de principatu certantes. Tum Pompeius optimates propius accessit quia potentiam Caesaris reformidabat. At vis in dies crescebat: anno 53 per sex menses Roma consules non habuit et mense Ianuario 52 tum cum respublica iterum consules non habebat Publius Clodius a servis armatis [[Titus Annius Milo|Milonis]] occisus est. Pompeio salus reipublicae [[Senatus consultum ultimum|senatusconsulto ultimo]] mandata est consuli sine collega facto ne nomen infame [[Dictatura|dictaturae]] nuncuparetur<ref>[[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' cum commentario [[Asconius|Asconii]]. [[Dio Cassius]] 40.49. [[Appianus]], ''Bell. civ''. II.21-23. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 54.3-8.</ref>. Pompeius milites suos Romam introduxit ad manus armatas opprimendas et varias leges de ambitu et [[Lex Pompeia de provinciis|intervallo inter magistratus et promagistratus]] quas ipse non observavit. Ad secundam partem anni socerum suum [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metellum Scipionem]] sibi collegam adiunxit. Talis fuit eius tertius et ultimus consulatus. === De secundo bello civili === Iam res Romanae ad [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bellum civile]] vergebant. Nam Pompeius parem sibi esse in republica non patiens, simul et ab optimatibus incitatus Caesaris proposita exercitum dimittere nolentis nisi prius sibi absenti consulatum petere licuisset firmiter recusabat. Timebat enim Caesar privatus Romam redire ob multa iudicia et odia sibi obeunda. Postquam vero Caesar Rubiconem transiit Pompeius legionibus quas secum habebat diffisus (duas earum obtento bello Parthico e Caesaris exercitu substraxerat) in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] fugere maluit, secum paene totum senatum abducens. Quo faciendo non solum Romam, aerarium, clientelam multam quam in Piceno habebat inimico relinquebat sed etiam legatos et legiones suas in Hispania versantes deserebat quas primum debellavit Caesar antequam et ipse in Epirum transnavigaret<ref>Caesar, ''[[De bello civili|de Bello civili]]'' liber primus.</ref>. [[Dyrrhachium|Dyrrachii]] Caesar castra Pompei circumvallare et obsidere conatus est sed eruptio Pompeianorum legiones Caesarianas non sine damno repulit et paulum afuit quin haec dies victoria Pompeianorum finem bello imponeret. Deinde Pompeius in Thessaliam recessit: sperabat enim cunctando inopia Caesarianos et fame victum iri sine pugna. == De facultate dicendi == His verbis Cicero Pompei eloquentiam aestimabat: ''meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem''<ref>''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 239.</ref>. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]'' *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica] *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] *Kit Morrell, ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', oxford University Press, 2017 [https://academic.oup.com/book/9802] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} a97tb6mv9rbed8dfepkw0udvym0j83i 3997180 3997179 2026-10-26T14:40:47Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De secundo bello civili */ 3997180 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.</ref> eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.</ref>, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est. == De triumphis == Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus "ex Africa" die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12</ref>. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat<ref>Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20: ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.</ref>, antequam manus postremo daret<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14</ref>. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.</ref>. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.</ref>. Ita non erubuit de Romanis triumphare. Triumphus alter "ex Hispania" pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.</ref>. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant. [[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est<ref>Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].</ref>.]] Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.</ref>. Quod tamen maxime animadverterunt aequales nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset<ref>[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.</ref>. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne "magni nominis umbra"<ref>[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, "[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]", ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243</ref> fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]]. == Curriculum vitae == === De bello civili === Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.</ref>. Redux a Sylla [[imperator]] appellatur et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat. Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit<ref>[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.</ref>. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62</ref>) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])<ref>Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.</ref> ubi triumphavit et consulatum sibi paravit. === De consulatu, piratis, Mithridate === Post triumphum anno [[70 a.C.n.]] consul fuit, quamquam nullum magistratum ordinarium cursus honorum adhuc gesserat nec ad aetatem consulatui legalem pervenerat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]'' 62.</ref>, cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''<ref>''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.</ref> appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23</ref>. Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret<ref>[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34</ref>. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.</ref> et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.</ref>. Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium. Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem<ref>''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.</ref>. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.</ref> Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.</ref> de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est. Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.</ref>, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit, praemia comitibus et militibus divisit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.</ref>. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat. === De triumviratu === [[Fasciculus:First Triumvirate of Caesar, Crassius and Pompey.jpg|thumb|"Triumviri" Caesar, Crassus, Pompeius.]] At cum Romam rediit Lucullus et optimatium dux [[Cato minor|Cato]] multique alii senatores omnes res a Pompeio in Oriente decretas comprobare noluerunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. Pompeius vero pecunia multa paene aperte divisa suffragia in [[comitia|comitiis]] emebat: ita quidem legati eius [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marcus Pupius]] anno [[61 a.C.n.]] et [[Lucius Afranius]] anno [[60 a.C.n.]] consules facti sunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 44.</ref> sed Marcus Pupius scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacrorum Bonae Deae pollutorum]] et [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodi]] absoluti implicatus omnem auctoritatem amisit et Lucius Afranius, homo militaris et a subtili politica alienissimus, nihil effecit. Tum Pompeius per Caesarem Crasso reconciliatus societatem cum eis iniit "ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus" ([[Suetonius]]<ref>''Vita Divi Iuli'' 19</ref>), quam "[[Triumviratus|primum triumviratum]]" historici moderni appellare solent, quamquam numquam a Romanis sic nominatam : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum Pompeius filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum "triumvirum" umquam sanxit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17. Cassius Dio XXXVII.54-58. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.</ref>. Caesare consule ([[59 a.C.n.]]) acta Pompei lege rata sunt multa vi adhibita et republica perturbata<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48.</ref>. Eius amicus legatusque Aulus Gabinius ad consulatum anni 58 designatus est. Tum Pompeius Ciceronem, qui se magni hominis praesidio tutum credebat, deseruit et Clodio novisque sociis prodidit. Mox ipse Pompeius a Clodio conviciis contumeliosis lacessitus est, sicarii in eum missi sunt: caedem timens Pompeius domi usque ad novos tribunos sese continuit. Itaque anno proximo Ciceronis reditui operam dedit<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48-49.</ref>. Sed ira et indignatio optimatium maxima fuit: [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consulatum anni 55 petivit se decreta triumvirum rescissurum et consilia eorum impugnaturum pollicitus. Quod ut impedirent Crassus et Pompeius simul adversus eum consulatum petiverunt. Manus armatae, sicarii et omne genus violentiae comitia turbabant ita ut mense ianuario Roma consules non habebat et ad [[Interregnum|interreges]] ventum est<ref>[[Dio Cassius]] 39.31. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 52 et ''Crassus'' 15 et ''Cato minor'' 41.</ref>. Postremo Pompeius et Crassus consules renuntiati sunt: per tribunos populi Crassus sibi bellum [[Regnum Parthorum|Parthicum]] attribuit, Pompeius Hispanias in quinquennium quas tamen provincias legatis reliquit dum ipse cum exercitu ad portas Urbis remanet; prorogationem proconsulatus in Gallia ad quinquennium quoque Caesari obtulerunt<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 52-53</ref>. Ita Pompeius unus e tribus reipublicae liberae vespillonibus iure dici potest. Iam tamen dissolvebatur eorum societas: nam anno 54 obiit sine liberis [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] quae maximum vinculum inter Pompeium et Caesarem fuerat. Et anno 53 Crassus apud Parthos cum filio periit. Restabant duo rivales de principatu certantes. Tum Pompeius optimates propius accessit quia potentiam Caesaris reformidabat. At vis in dies crescebat: anno 53 per sex menses Roma consules non habuit et mense Ianuario 52 tum cum respublica iterum consules non habebat Publius Clodius a servis armatis [[Titus Annius Milo|Milonis]] occisus est. Pompeio salus reipublicae [[Senatus consultum ultimum|senatusconsulto ultimo]] mandata est consuli sine collega facto ne nomen infame [[Dictatura|dictaturae]] nuncuparetur<ref>[[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' cum commentario [[Asconius|Asconii]]. [[Dio Cassius]] 40.49. [[Appianus]], ''Bell. civ''. II.21-23. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 54.3-8.</ref>. Pompeius milites suos Romam introduxit ad manus armatas opprimendas et varias leges de ambitu et [[Lex Pompeia de provinciis|intervallo inter magistratus et promagistratus]] quas ipse non observavit. Ad secundam partem anni socerum suum [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metellum Scipionem]] sibi collegam adiunxit. Talis fuit eius tertius et ultimus consulatus. === De secundo bello civili === Iam res Romanae ad [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bellum civile]] vergebant. Nam Pompeius parem sibi esse in republica non patiens, simul et ab optimatibus incitatus Caesaris proposita exercitum dimittere nolentis nisi prius sibi absenti consulatum petere licuisset firmiter recusabat. Timebat enim Caesar privatus Romam redire ob multa iudicia et odia sibi obeunda. Postquam vero Caesar Rubiconem transiit Pompeius legionibus quas secum habebat diffisus (duas earum obtento bello Parthico e Caesaris exercitu substraxerat) in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] fugere maluit, secum paene totum senatum abducens. Quo faciendo non solum Romam, aerarium, clientelam multam quam in Piceno habebat inimico relinquebat sed etiam legatos et legiones suas in Hispania versantes deserebat quas primum debellavit Caesar antequam et ipse in Epirum transnavigaret<ref>Caesar, ''[[De bello civili|de Bello civili]]'' liber primus.</ref>. [[Dyrrhachium|Dyrrachii]] Caesar castra Pompei circumvallare et obsidere conatus est sed eruptio Pompeianorum legiones Caesarianas non sine damno repulit et paulum afuit quin haec dies victoria Pompeianorum finem bello imponeret. Deinde Pompeius in Thessaliam recessit: sperabat enim cunctando inopia Caesarianos et fame victum iri sine pugna. Non diu tamen senatoribus morae impatientibus et circumstrepentibus resistere potuit. Apud [[Pharsalus|Pharsalum]] proelium commisit et cladem accepit. Huius imbecillitatem animi multum vituperavit poeta [[Lucanus]] in ''[[Pharsalia]]'' et post eum [[Plutarchus]] in biographia. == De facultate dicendi == His verbis Cicero Pompei eloquentiam aestimabat: ''meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem''<ref>''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 239.</ref>. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]'' *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica] *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] *Kit Morrell, ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', oxford University Press, 2017 [https://academic.oup.com/book/9802] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} 53zbwm4aqa3727fq8ltu29609gyob5z 3997182 3997180 2026-10-26T14:43:44Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De secundo bello civili */ 3997182 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.</ref> eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.</ref>, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est. == De triumphis == Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus "ex Africa" die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12</ref>. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat<ref>Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20: ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.</ref>, antequam manus postremo daret<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14</ref>. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.</ref>. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.</ref>. Ita non erubuit de Romanis triumphare. Triumphus alter "ex Hispania" pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.</ref>. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant. [[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est<ref>Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].</ref>.]] Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.</ref>. Quod tamen maxime animadverterunt aequales nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset<ref>[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.</ref>. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne "magni nominis umbra"<ref>[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, "[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]", ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243</ref> fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]]. == Curriculum vitae == === De bello civili === Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.</ref>. Redux a Sylla [[imperator]] appellatur et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat. Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit<ref>[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.</ref>. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62</ref>) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])<ref>Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.</ref> ubi triumphavit et consulatum sibi paravit. === De consulatu, piratis, Mithridate === Post triumphum anno [[70 a.C.n.]] consul fuit, quamquam nullum magistratum ordinarium cursus honorum adhuc gesserat nec ad aetatem consulatui legalem pervenerat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]'' 62.</ref>, cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''<ref>''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.</ref> appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23</ref>. Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret<ref>[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34</ref>. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.</ref> et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.</ref>. Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium. Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem<ref>''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.</ref>. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.</ref> Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.</ref> de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est. Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.</ref>, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit, praemia comitibus et militibus divisit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.</ref>. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat. === De triumviratu === [[Fasciculus:First Triumvirate of Caesar, Crassius and Pompey.jpg|thumb|"Triumviri" Caesar, Crassus, Pompeius.]] At cum Romam rediit Lucullus et optimatium dux [[Cato minor|Cato]] multique alii senatores omnes res a Pompeio in Oriente decretas comprobare noluerunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. Pompeius vero pecunia multa paene aperte divisa suffragia in [[comitia|comitiis]] emebat: ita quidem legati eius [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marcus Pupius]] anno [[61 a.C.n.]] et [[Lucius Afranius]] anno [[60 a.C.n.]] consules facti sunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 44.</ref> sed Marcus Pupius scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacrorum Bonae Deae pollutorum]] et [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodi]] absoluti implicatus omnem auctoritatem amisit et Lucius Afranius, homo militaris et a subtili politica alienissimus, nihil effecit. Tum Pompeius per Caesarem Crasso reconciliatus societatem cum eis iniit "ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus" ([[Suetonius]]<ref>''Vita Divi Iuli'' 19</ref>), quam "[[Triumviratus|primum triumviratum]]" historici moderni appellare solent, quamquam numquam a Romanis sic nominatam : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum Pompeius filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum "triumvirum" umquam sanxit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17. Cassius Dio XXXVII.54-58. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.</ref>. Caesare consule ([[59 a.C.n.]]) acta Pompei lege rata sunt multa vi adhibita et republica perturbata<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48.</ref>. Eius amicus legatusque Aulus Gabinius ad consulatum anni 58 designatus est. Tum Pompeius Ciceronem, qui se magni hominis praesidio tutum credebat, deseruit et Clodio novisque sociis prodidit. Mox ipse Pompeius a Clodio conviciis contumeliosis lacessitus est, sicarii in eum missi sunt: caedem timens Pompeius domi usque ad novos tribunos sese continuit. Itaque anno proximo Ciceronis reditui operam dedit<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48-49.</ref>. Sed ira et indignatio optimatium maxima fuit: [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consulatum anni 55 petivit se decreta triumvirum rescissurum et consilia eorum impugnaturum pollicitus. Quod ut impedirent Crassus et Pompeius simul adversus eum consulatum petiverunt. Manus armatae, sicarii et omne genus violentiae comitia turbabant ita ut mense ianuario Roma consules non habebat et ad [[Interregnum|interreges]] ventum est<ref>[[Dio Cassius]] 39.31. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 52 et ''Crassus'' 15 et ''Cato minor'' 41.</ref>. Postremo Pompeius et Crassus consules renuntiati sunt: per tribunos populi Crassus sibi bellum [[Regnum Parthorum|Parthicum]] attribuit, Pompeius Hispanias in quinquennium quas tamen provincias legatis reliquit dum ipse cum exercitu ad portas Urbis remanet; prorogationem proconsulatus in Gallia ad quinquennium quoque Caesari obtulerunt<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 52-53</ref>. Ita Pompeius unus e tribus reipublicae liberae vespillonibus iure dici potest. Iam tamen dissolvebatur eorum societas: nam anno 54 obiit sine liberis [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] quae maximum vinculum inter Pompeium et Caesarem fuerat. Et anno 53 Crassus apud Parthos cum filio periit. Restabant duo rivales de principatu certantes. Tum Pompeius optimates propius accessit quia potentiam Caesaris reformidabat. At vis in dies crescebat: anno 53 per sex menses Roma consules non habuit et mense Ianuario 52 tum cum respublica iterum consules non habebat Publius Clodius a servis armatis [[Titus Annius Milo|Milonis]] occisus est. Pompeio salus reipublicae [[Senatus consultum ultimum|senatusconsulto ultimo]] mandata est consuli sine collega facto ne nomen infame [[Dictatura|dictaturae]] nuncuparetur<ref>[[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' cum commentario [[Asconius|Asconii]]. [[Dio Cassius]] 40.49. [[Appianus]], ''Bell. civ''. II.21-23. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 54.3-8.</ref>. Pompeius milites suos Romam introduxit ad manus armatas opprimendas et varias leges de ambitu et [[Lex Pompeia de provinciis|intervallo inter magistratus et promagistratus]] quas ipse non observavit. Ad secundam partem anni socerum suum [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metellum Scipionem]] sibi collegam adiunxit. Talis fuit eius tertius et ultimus consulatus. === De secundo bello civili === Iam res Romanae ad [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bellum civile]] vergebant. Nam Pompeius parem sibi esse in republica non patiens, simul et ab optimatibus incitatus Caesaris proposita exercitum dimittere nolentis nisi prius sibi absenti consulatum petere licuisset firmiter recusabat. Timebat enim Caesar privatus Romam redire ob multa iudicia et odia sibi obeunda. Postquam vero Caesar Rubiconem transiit Pompeius legionibus quas secum habebat diffisus (duas earum obtento bello Parthico e Caesaris exercitu substraxerat) in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] fugere maluit, secum paene totum senatum abducens. Quo faciendo non solum Romam, [[aerarium]], [[Cliens (discretiva)|clientelam]] multam quam in [[Picenum|Piceno]] habebat inimico relinquebat sed etiam legatos et legiones suas in Hispania versantes deserebat quas primum debellavit Caesar antequam et ipse in Epirum transnavigaret<ref>Caesar, ''[[De bello civili|de Bello civili]]'' liber primus.</ref>. [[Dyrrhachium|Dyrrachii]] Caesar castra Pompei circumvallare et obsidere conatus est sed eruptio Pompeianorum legiones Caesarianas non sine damno repulit et paulum afuit quin haec dies victoria Pompeianorum finem bello imponeret. Deinde Pompeius in Thessaliam recessit: sperabat enim cunctando inopia Caesarianos et fame victum iri sine pugna. Non diu tamen senatoribus morae impatientibus et circumstrepentibus resistere potuit. Apud [[Pharsalus|Pharsalum]] proelium commisit et cladem accepit. Huius imbecillitatem animi multum vituperavit poeta [[Lucanus]] in ''[[Pharsalia]]'' et post eum [[Plutarchus]] in [[biographia]]. == De facultate dicendi == His verbis Cicero Pompei eloquentiam aestimabat: ''meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem''<ref>''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 239.</ref>. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]'' *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica] *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] *Kit Morrell, ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', oxford University Press, 2017 [https://academic.oup.com/book/9802] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} dng6wvqvr3en8urxa68ioo4xecn8gti 3997185 3997182 2026-10-26T14:57:06Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De secundo bello civili */ 3997185 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.</ref> eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.</ref>, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est. == De triumphis == Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus "ex Africa" die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12</ref>. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat<ref>Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20: ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.</ref>, antequam manus postremo daret<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14</ref>. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.</ref>. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.</ref>. Ita non erubuit de Romanis triumphare. Triumphus alter "ex Hispania" pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.</ref>. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant. [[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est<ref>Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].</ref>.]] Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.</ref>. Quod tamen maxime animadverterunt aequales nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset<ref>[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.</ref>. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne "magni nominis umbra"<ref>[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, "[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]", ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243</ref> fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]]. == Curriculum vitae == === De bello civili === Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.</ref>. Redux a Sylla [[imperator]] appellatur et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat. Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit<ref>[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.</ref>. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62</ref>) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])<ref>Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.</ref> ubi triumphavit et consulatum sibi paravit. === De consulatu, piratis, Mithridate === Post triumphum anno [[70 a.C.n.]] consul fuit, quamquam nullum magistratum ordinarium cursus honorum adhuc gesserat nec ad aetatem consulatui legalem pervenerat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]'' 62.</ref>, cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''<ref>''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.</ref> appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23</ref>. Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret<ref>[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34</ref>. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.</ref> et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.</ref>. Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium. Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem<ref>''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.</ref>. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.</ref> Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.</ref> de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est. Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.</ref>, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit, praemia comitibus et militibus divisit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.</ref>. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat. === De triumviratu === [[Fasciculus:First Triumvirate of Caesar, Crassius and Pompey.jpg|thumb|"Triumviri" Caesar, Crassus, Pompeius.]] At cum Romam rediit Lucullus et optimatium dux [[Cato minor|Cato]] multique alii senatores omnes res a Pompeio in Oriente decretas comprobare noluerunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. Pompeius vero pecunia multa paene aperte divisa suffragia in [[comitia|comitiis]] emebat: ita quidem legati eius [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marcus Pupius]] anno [[61 a.C.n.]] et [[Lucius Afranius]] anno [[60 a.C.n.]] consules facti sunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 44.</ref> sed Marcus Pupius scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacrorum Bonae Deae pollutorum]] et [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodi]] absoluti implicatus omnem auctoritatem amisit et Lucius Afranius, homo militaris et a subtili politica alienissimus, nihil effecit. Tum Pompeius per Caesarem Crasso reconciliatus societatem cum eis iniit "ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus" ([[Suetonius]]<ref>''Vita Divi Iuli'' 19</ref>), quam "[[Triumviratus|primum triumviratum]]" historici moderni appellare solent, quamquam numquam a Romanis sic nominatam : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum Pompeius filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum "triumvirum" umquam sanxit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17. Cassius Dio XXXVII.54-58. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.</ref>. Caesare consule ([[59 a.C.n.]]) acta Pompei lege rata sunt multa vi adhibita et republica perturbata<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48.</ref>. Eius amicus legatusque Aulus Gabinius ad consulatum anni 58 designatus est. Tum Pompeius Ciceronem, qui se magni hominis praesidio tutum credebat, deseruit et Clodio novisque sociis prodidit. Mox ipse Pompeius a Clodio conviciis contumeliosis lacessitus est, sicarii in eum missi sunt: caedem timens Pompeius domi usque ad novos tribunos sese continuit. Itaque anno proximo Ciceronis reditui operam dedit<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48-49.</ref>. Sed ira et indignatio optimatium maxima fuit: [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consulatum anni 55 petivit se decreta triumvirum rescissurum et consilia eorum impugnaturum pollicitus. Quod ut impedirent Crassus et Pompeius simul adversus eum consulatum petiverunt. Manus armatae, sicarii et omne genus violentiae comitia turbabant ita ut mense ianuario Roma consules non habebat et ad [[Interregnum|interreges]] ventum est<ref>[[Dio Cassius]] 39.31. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 52 et ''Crassus'' 15 et ''Cato minor'' 41.</ref>. Postremo Pompeius et Crassus consules renuntiati sunt: per tribunos populi Crassus sibi bellum [[Regnum Parthorum|Parthicum]] attribuit, Pompeius Hispanias in quinquennium quas tamen provincias legatis reliquit dum ipse cum exercitu ad portas Urbis remanet; prorogationem proconsulatus in Gallia ad quinquennium quoque Caesari obtulerunt<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 52-53</ref>. Ita Pompeius unus e tribus reipublicae liberae vespillonibus iure dici potest. Iam tamen dissolvebatur eorum societas: nam anno 54 obiit sine liberis [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] quae maximum vinculum inter Pompeium et Caesarem fuerat. Et anno 53 Crassus apud Parthos cum filio periit. Restabant duo rivales de principatu certantes. Tum Pompeius optimates propius accessit quia potentiam Caesaris reformidabat. At vis in dies crescebat: anno 53 per sex menses Roma consules non habuit et mense Ianuario 52 tum cum respublica iterum consules non habebat Publius Clodius a servis armatis [[Titus Annius Milo|Milonis]] occisus est. Pompeio salus reipublicae [[Senatus consultum ultimum|senatusconsulto ultimo]] mandata est consuli sine collega facto ne nomen infame [[Dictatura|dictaturae]] nuncuparetur<ref>[[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' cum commentario [[Asconius|Asconii]]. [[Dio Cassius]] 40.49. [[Appianus]], ''Bell. civ''. II.21-23. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 54.3-8.</ref>. Pompeius milites suos Romam introduxit ad manus armatas opprimendas et varias leges de ambitu et [[Lex Pompeia de provinciis|intervallo inter magistratus et promagistratus]] quas ipse non observavit. Ad secundam partem anni socerum suum [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metellum Scipionem]] sibi collegam adiunxit. Talis fuit eius tertius et ultimus consulatus. === De secundo bello civili === Iam res Romanae ad [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bellum civile]] vergebant. Nam Pompeius parem sibi esse in republica non patiens, simul et ab optimatibus incitatus Caesaris proposita exercitum dimittere nolentis nisi prius sibi absenti consulatum petere licuisset firmiter recusabat. Timebat enim Caesar privatus Romam redire ob multa iudicia et odia sibi obeunda. Postquam vero Caesar Rubiconem transiit Pompeius legionibus quas secum habebat diffisus (duas earum obtento bello Parthico e Caesaris exercitu substraxerat) in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] fugere maluit, secum paene totum senatum abducens. Quo faciendo non solum Romam, [[aerarium]], [[Cliens (discretiva)|clientelam]] multam quam in [[Picenum|Piceno]] habebat inimico relinquebat<ref>Plutarchus, ''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' III.4-8.</ref> sed etiam legatos et legiones suas in Hispania versantes deserebat quas primum debellavit Caesar antequam et ipse in Epirum transnavigaret<ref>Caesar, ''[[De bello civili|de Bello civili]]'' liber primus.</ref>. [[Dyrrhachium|Dyrrachii]] Caesar castra Pompei circumvallare et obsidere conatus est sed eruptio Pompeianorum legiones Caesarianas non sine damno repulit et paulum afuit quin haec dies victoria Pompeianorum finem bello imponeret. Deinde Pompeius in Thessaliam recessit: sperabat enim cunctando inopia Caesarianos et fame victum iri sine pugna. Non diu tamen senatoribus morae impatientibus et circumstrepentibus resistere potuit. Apud [[Pharsalus|Pharsalum]] proelium commisit et cladem accepit. Huius imbecillitatem animi multum vituperavit poeta [[Lucanus]] in ''[[Pharsalia]]'' et post eum [[Plutarchus]] in [[biographia]]<ref>''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' IV.3-6.</ref>. == De facultate dicendi == His verbis Cicero Pompei eloquentiam aestimabat: ''meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem''<ref>''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 239.</ref>. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]'' *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica] *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] *Kit Morrell, ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', oxford University Press, 2017 [https://academic.oup.com/book/9802] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} f1bq2zpqfbw2hkpue2xdqxdrzyvubpp 3997188 3997185 2026-10-26T15:06:58Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De secundo bello civili */ 3997188 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.</ref> eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.</ref>, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est. == De triumphis == Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus "ex Africa" die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12</ref>. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat<ref>Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20: ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.</ref>, antequam manus postremo daret<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14</ref>. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.</ref>. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.</ref>. Ita non erubuit de Romanis triumphare. Triumphus alter "ex Hispania" pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.</ref>. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant. [[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est<ref>Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].</ref>.]] Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.</ref>. Quod tamen maxime animadverterunt aequales nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset<ref>[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.</ref>. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne "magni nominis umbra"<ref>[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, "[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]", ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243</ref> fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]]. == Curriculum vitae == === De bello civili === Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.</ref>. Redux a Sylla [[imperator]] appellatur et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat. Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit<ref>[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.</ref>. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62</ref>) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])<ref>Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.</ref> ubi triumphavit et consulatum sibi paravit. === De consulatu, piratis, Mithridate === Post triumphum anno [[70 a.C.n.]] consul fuit, quamquam nullum magistratum ordinarium cursus honorum adhuc gesserat nec ad aetatem consulatui legalem pervenerat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]'' 62.</ref>, cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''<ref>''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.</ref> appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23</ref>. Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret<ref>[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34</ref>. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.</ref> et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.</ref>. Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium. Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem<ref>''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.</ref>. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.</ref> Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.</ref> de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est. Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.</ref>, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit, praemia comitibus et militibus divisit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.</ref>. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat. === De triumviratu === [[Fasciculus:First Triumvirate of Caesar, Crassius and Pompey.jpg|thumb|"Triumviri" Caesar, Crassus, Pompeius.]] At cum Romam rediit Lucullus et optimatium dux [[Cato minor|Cato]] multique alii senatores omnes res a Pompeio in Oriente decretas comprobare noluerunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. Pompeius vero pecunia multa paene aperte divisa suffragia in [[comitia|comitiis]] emebat: ita quidem legati eius [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marcus Pupius]] anno [[61 a.C.n.]] et [[Lucius Afranius]] anno [[60 a.C.n.]] consules facti sunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 44.</ref> sed Marcus Pupius scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacrorum Bonae Deae pollutorum]] et [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodi]] absoluti implicatus omnem auctoritatem amisit et Lucius Afranius, homo militaris et a subtili politica alienissimus, nihil effecit. Tum Pompeius per Caesarem Crasso reconciliatus societatem cum eis iniit "ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus" ([[Suetonius]]<ref>''Vita Divi Iuli'' 19</ref>), quam "[[Triumviratus|primum triumviratum]]" historici moderni appellare solent, quamquam numquam a Romanis sic nominatam : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum Pompeius filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum "triumvirum" umquam sanxit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17. Cassius Dio XXXVII.54-58. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.</ref>. Caesare consule ([[59 a.C.n.]]) acta Pompei lege rata sunt multa vi adhibita et republica perturbata<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48.</ref>. Eius amicus legatusque Aulus Gabinius ad consulatum anni 58 designatus est. Tum Pompeius Ciceronem, qui se magni hominis praesidio tutum credebat, deseruit et Clodio novisque sociis prodidit. Mox ipse Pompeius a Clodio conviciis contumeliosis lacessitus est, sicarii in eum missi sunt: caedem timens Pompeius domi usque ad novos tribunos sese continuit. Itaque anno proximo Ciceronis reditui operam dedit<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48-49.</ref>. Sed ira et indignatio optimatium maxima fuit: [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consulatum anni 55 petivit se decreta triumvirum rescissurum et consilia eorum impugnaturum pollicitus. Quod ut impedirent Crassus et Pompeius simul adversus eum consulatum petiverunt. Manus armatae, sicarii et omne genus violentiae comitia turbabant ita ut mense ianuario Roma consules non habebat et ad [[Interregnum|interreges]] ventum est<ref>[[Dio Cassius]] 39.31. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 52 et ''Crassus'' 15 et ''Cato minor'' 41.</ref>. Postremo Pompeius et Crassus consules renuntiati sunt: per tribunos populi Crassus sibi bellum [[Regnum Parthorum|Parthicum]] attribuit, Pompeius Hispanias in quinquennium quas tamen provincias legatis reliquit dum ipse cum exercitu ad portas Urbis remanet; prorogationem proconsulatus in Gallia ad quinquennium quoque Caesari obtulerunt<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 52-53</ref>. Ita Pompeius unus e tribus reipublicae liberae vespillonibus iure dici potest. Iam tamen dissolvebatur eorum societas: nam anno 54 obiit sine liberis [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] quae maximum vinculum inter Pompeium et Caesarem fuerat. Et anno 53 Crassus apud Parthos cum filio periit. Restabant duo rivales de principatu certantes. Tum Pompeius optimates propius accessit quia potentiam Caesaris reformidabat. At vis in dies crescebat: anno 53 per sex menses Roma consules non habuit et mense Ianuario 52 tum cum respublica iterum consules non habebat Publius Clodius a servis armatis [[Titus Annius Milo|Milonis]] occisus est. Pompeio salus reipublicae [[Senatus consultum ultimum|senatusconsulto ultimo]] mandata est consuli sine collega facto ne nomen infame [[Dictatura|dictaturae]] nuncuparetur<ref>[[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' cum commentario [[Asconius|Asconii]]. [[Dio Cassius]] 40.49. [[Appianus]], ''Bell. civ''. II.21-23. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 54.3-8.</ref>. Pompeius milites suos Romam introduxit ad manus armatas opprimendas et varias leges de ambitu et [[Lex Pompeia de provinciis|intervallo inter magistratus et promagistratus]] quas ipse non observavit. Ad secundam partem anni socerum suum [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metellum Scipionem]] sibi collegam adiunxit. Talis fuit eius tertius et ultimus consulatus. === De secundo bello civili === Iam res Romanae ad [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bellum civile]] vergebant. Nam Pompeius parem sibi esse in republica non patiens, simul et ab optimatibus incitatus Caesaris proposita exercitum dimittere nolentis nisi prius sibi absenti consulatum petere licuisset firmiter recusabat. Timebat enim Caesar privatus Romam redire ob multa iudicia et odia sibi obeunda. Postquam vero Caesar Rubiconem transiit Pompeius legionibus quas secum habebat diffisus (duas earum obtento bello Parthico e Caesaris exercitu substraxerat) in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] fugere maluit, secum paene totum senatum abducens. Quo faciendo non solum Romam, [[aerarium]], [[Cliens (discretiva)|clientelam]] multam quam in [[Picenum|Piceno]] habebat inimico relinquebat<ref>Plutarchus, ''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' III.4-8.</ref> sed etiam legatos et legiones suas in Hispania versantes deserebat quas primum debellavit Caesar antequam et ipse in Epirum transnavigaret<ref>Caesar, ''[[De bello civili|de Bello civili]]'' liber primus.</ref>. [[Dyrrhachium|Dyrrachii]] Caesar castra Pompei circumvallare et obsidere conatus est sed eruptio Pompeianorum legiones Caesarianas non sine damno repulit et paulum afuit quin haec dies victoria Pompeianorum finem bello imponeret. Deinde Pompeius in Thessaliam recessit: sperabat enim cunctando inopia Caesarianos et fame victum iri sine pugna. Non diu tamen senatoribus morae impatientibus et circumstrepentibus resistere potuit. Apud [[Pharsalus|Pharsalum]] proelium commisit et cladem accepit. Huius imbecillitatem animi multum vituperavit poeta [[Lucanus]] in ''[[Pharsalia]]'' et post eum [[Plutarchus]] in [[biographia]]<ref>''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' IV.3-6.</ref>. Ne in fidem victoris sese dederet Pompeius in [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] cum uxore et liberis proficisci constituit ubi regnabat [[Ptolemaeus XIII (rex Aegypti)|Ptolemaei XIII]] filius adhuc puer cuius patrem per Aulum Gabinium proconsulem Pompeius nuper in regnum restituerat. Sperabat enim beneficii gratiam sibi saluti fore. At consilium pueri regis gratiam victoris Caesaris praeposuis et Pompeium ad litus accitum decollari iussit ut eius caput Caesari adventanti praeberetur. Talis fuit exitus Magni Pompei<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74-80.</ref>. == De facultate dicendi == His verbis Cicero Pompei eloquentiam aestimabat: ''meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem''<ref>''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 239.</ref>. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]'' *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica] *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] *Kit Morrell, ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', oxford University Press, 2017 [https://academic.oup.com/book/9802] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} qp2vfbj15qjben9zb909cbrnlt40vgi 3997189 3997188 2026-10-26T15:08:25Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De secundo bello civili */ 3997189 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.</ref> eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.</ref>, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est. == De triumphis == Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus "ex Africa" die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12</ref>. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat<ref>Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20: ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.</ref>, antequam manus postremo daret<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14</ref>. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.</ref>. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.</ref>. Ita non erubuit de Romanis triumphare. Triumphus alter "ex Hispania" pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.</ref>. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant. [[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est<ref>Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].</ref>.]] Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.</ref>. Quod tamen maxime animadverterunt aequales nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset<ref>[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.</ref>. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne "magni nominis umbra"<ref>[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, "[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]", ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243</ref> fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]]. == Curriculum vitae == === De bello civili === Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.</ref>. Redux a Sylla [[imperator]] appellatur et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat. Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit<ref>[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.</ref>. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62</ref>) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])<ref>Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.</ref> ubi triumphavit et consulatum sibi paravit. === De consulatu, piratis, Mithridate === Post triumphum anno [[70 a.C.n.]] consul fuit, quamquam nullum magistratum ordinarium cursus honorum adhuc gesserat nec ad aetatem consulatui legalem pervenerat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]'' 62.</ref>, cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''<ref>''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.</ref> appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23</ref>. Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret<ref>[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34</ref>. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.</ref> et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.</ref>. Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium. Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem<ref>''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.</ref>. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.</ref> Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.</ref> de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est. Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.</ref>, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit, praemia comitibus et militibus divisit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.</ref>. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat. === De triumviratu === [[Fasciculus:First Triumvirate of Caesar, Crassius and Pompey.jpg|thumb|"Triumviri" Caesar, Crassus, Pompeius.]] At cum Romam rediit Lucullus et optimatium dux [[Cato minor|Cato]] multique alii senatores omnes res a Pompeio in Oriente decretas comprobare noluerunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. Pompeius vero pecunia multa paene aperte divisa suffragia in [[comitia|comitiis]] emebat: ita quidem legati eius [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marcus Pupius]] anno [[61 a.C.n.]] et [[Lucius Afranius]] anno [[60 a.C.n.]] consules facti sunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 44.</ref> sed Marcus Pupius scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacrorum Bonae Deae pollutorum]] et [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodi]] absoluti implicatus omnem auctoritatem amisit et Lucius Afranius, homo militaris et a subtili politica alienissimus, nihil effecit. Tum Pompeius per Caesarem Crasso reconciliatus societatem cum eis iniit "ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus" ([[Suetonius]]<ref>''Vita Divi Iuli'' 19</ref>), quam "[[Triumviratus|primum triumviratum]]" historici moderni appellare solent, quamquam numquam a Romanis sic nominatam : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum Pompeius filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum "triumvirum" umquam sanxit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17. Cassius Dio XXXVII.54-58. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.</ref>. Caesare consule ([[59 a.C.n.]]) acta Pompei lege rata sunt multa vi adhibita et republica perturbata<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48.</ref>. Eius amicus legatusque Aulus Gabinius ad consulatum anni 58 designatus est. Tum Pompeius Ciceronem, qui se magni hominis praesidio tutum credebat, deseruit et Clodio novisque sociis prodidit. Mox ipse Pompeius a Clodio conviciis contumeliosis lacessitus est, sicarii in eum missi sunt: caedem timens Pompeius domi usque ad novos tribunos sese continuit. Itaque anno proximo Ciceronis reditui operam dedit<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48-49.</ref>. Sed ira et indignatio optimatium maxima fuit: [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consulatum anni 55 petivit se decreta triumvirum rescissurum et consilia eorum impugnaturum pollicitus. Quod ut impedirent Crassus et Pompeius simul adversus eum consulatum petiverunt. Manus armatae, sicarii et omne genus violentiae comitia turbabant ita ut mense ianuario Roma consules non habebat et ad [[Interregnum|interreges]] ventum est<ref>[[Dio Cassius]] 39.31. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 52 et ''Crassus'' 15 et ''Cato minor'' 41.</ref>. Postremo Pompeius et Crassus consules renuntiati sunt: per tribunos populi Crassus sibi bellum [[Regnum Parthorum|Parthicum]] attribuit, Pompeius Hispanias in quinquennium quas tamen provincias legatis reliquit dum ipse cum exercitu ad portas Urbis remanet; prorogationem proconsulatus in Gallia ad quinquennium quoque Caesari obtulerunt<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 52-53</ref>. Ita Pompeius unus e tribus reipublicae liberae vespillonibus iure dici potest. Iam tamen dissolvebatur eorum societas: nam anno 54 obiit sine liberis [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] quae maximum vinculum inter Pompeium et Caesarem fuerat. Et anno 53 Crassus apud Parthos cum filio periit. Restabant duo rivales de principatu certantes. Tum Pompeius optimates propius accessit quia potentiam Caesaris reformidabat. At vis in dies crescebat: anno 53 per sex menses Roma consules non habuit et mense Ianuario 52 tum cum respublica iterum consules non habebat Publius Clodius a servis armatis [[Titus Annius Milo|Milonis]] occisus est. Pompeio salus reipublicae [[Senatus consultum ultimum|senatusconsulto ultimo]] mandata est consuli sine collega facto ne nomen infame [[Dictatura|dictaturae]] nuncuparetur<ref>[[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' cum commentario [[Asconius|Asconii]]. [[Dio Cassius]] 40.49. [[Appianus]], ''Bell. civ''. II.21-23. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 54.3-8.</ref>. Pompeius milites suos Romam introduxit ad manus armatas opprimendas et varias leges de ambitu et [[Lex Pompeia de provinciis|intervallo inter magistratus et promagistratus]] quas ipse non observavit. Ad secundam partem anni socerum suum [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metellum Scipionem]] sibi collegam adiunxit. Talis fuit eius tertius et ultimus consulatus. === De secundo bello civili === Iam res Romanae ad [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bellum civile]] vergebant. Nam Pompeius parem sibi esse in republica non patiens, simul et ab optimatibus incitatus Caesaris proposita exercitum dimittere nolentis nisi prius sibi absenti consulatum petere licuisset firmiter recusabat. Timebat enim Caesar privatus Romam redire ob multa iudicia et odia sibi obeunda. Postquam vero Caesar Rubiconem transiit Pompeius legionibus quas secum habebat diffisus (duas earum obtento bello Parthico e Caesaris exercitu substraxerat) in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] fugere maluit, secum paene totum senatum abducens. Quo faciendo non solum Romam, [[aerarium]], [[Cliens (discretiva)|clientelam]] multam quam in [[Picenum|Piceno]] habebat inimico relinquebat<ref>Plutarchus, ''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' III.4-8.</ref> sed etiam legatos et legiones suas in Hispania versantes deserebat quas primum debellavit Caesar antequam et ipse in Epirum transnavigaret<ref>Caesar, ''[[De bello civili|de Bello civili]]'' liber primus.</ref>. [[Dyrrhachium|Dyrrachii]] Caesar castra Pompei circumvallare et obsidere conatus est sed eruptio Pompeianorum legiones Caesarianas non sine damno repulit et paulum afuit quin haec dies victoria Pompeianorum finem bello imponeret. Deinde Pompeius in Thessaliam recessit: sperabat enim cunctando inopia Caesarianos et fame victum iri sine pugna. Non diu tamen senatoribus morae impatientibus et circumstrepentibus resistere potuit. Apud [[Pharsalus|Pharsalum]] proelium commisit et cladem accepit. Huius imbecillitatem animi multum vituperavit poeta [[Lucanus]] in ''[[Pharsalia]]'' et post eum [[Plutarchus]] in [[biographia]]<ref>''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' IV.3-6.</ref>. Ne in fidem victoris sese dederet Pompeius in [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] cum uxore et liberis proficisci constituit ubi regnabat [[Ptolemaeus XII (rex Aegypti)|Ptolemaei XII]] filius adhuc puer cuius patrem per Aulum Gabinium proconsulem Pompeius nuper in regnum restituerat. Sperabat enim beneficii gratiam sibi saluti fore. At consilium pueri regis gratiam victoris Caesaris praeposuis et Pompeium ad litus accitum decollari iussit ut eius caput Caesari adventanti praeberetur. Talis fuit exitus Magni Pompei<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74-80.</ref>. == De facultate dicendi == His verbis Cicero Pompei eloquentiam aestimabat: ''meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem''<ref>''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 239.</ref>. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]'' *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica] *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] *Kit Morrell, ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', oxford University Press, 2017 [https://academic.oup.com/book/9802] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} cvhc25h90uk6o26rj9hsupr480wo3la 3997197 3997189 2026-10-26T15:30:11Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De secundo bello civili */ 3997197 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.</ref> eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.</ref>, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est. == De triumphis == Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus "ex Africa" die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12</ref>. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat<ref>Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20: ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.</ref>, antequam manus postremo daret<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14</ref>. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.</ref>. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.</ref>. Ita non erubuit de Romanis triumphare. Triumphus alter "ex Hispania" pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.</ref>. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant. [[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est<ref>Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].</ref>.]] Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.</ref>. Quod tamen maxime animadverterunt aequales nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset<ref>[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.</ref>. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne "magni nominis umbra"<ref>[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, "[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]", ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243</ref> fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]]. == Curriculum vitae == === De bello civili === Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.</ref>. Redux a Sylla [[imperator]] appellatur et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat. Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit<ref>[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.</ref>. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62</ref>) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])<ref>Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.</ref> ubi triumphavit et consulatum sibi paravit. === De consulatu, piratis, Mithridate === Post triumphum anno [[70 a.C.n.]] consul fuit, quamquam nullum magistratum ordinarium cursus honorum adhuc gesserat nec ad aetatem consulatui legalem pervenerat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]'' 62.</ref>, cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''<ref>''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.</ref> appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23</ref>. Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret<ref>[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34</ref>. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.</ref> et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.</ref>. Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium. Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem<ref>''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.</ref>. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.</ref> Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.</ref> de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est. Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.</ref>, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit, praemia comitibus et militibus divisit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.</ref>. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat. === De triumviratu === [[Fasciculus:First Triumvirate of Caesar, Crassius and Pompey.jpg|thumb|"Triumviri" Caesar, Crassus, Pompeius.]] At cum Romam rediit Lucullus et optimatium dux [[Cato minor|Cato]] multique alii senatores omnes res a Pompeio in Oriente decretas comprobare noluerunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. Pompeius vero pecunia multa paene aperte divisa suffragia in [[comitia|comitiis]] emebat: ita quidem legati eius [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marcus Pupius]] anno [[61 a.C.n.]] et [[Lucius Afranius]] anno [[60 a.C.n.]] consules facti sunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 44.</ref> sed Marcus Pupius scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacrorum Bonae Deae pollutorum]] et [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodi]] absoluti implicatus omnem auctoritatem amisit et Lucius Afranius, homo militaris et a subtili politica alienissimus, nihil effecit. Tum Pompeius per Caesarem Crasso reconciliatus societatem cum eis iniit "ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus" ([[Suetonius]]<ref>''Vita Divi Iuli'' 19</ref>), quam "[[Triumviratus|primum triumviratum]]" historici moderni appellare solent, quamquam numquam a Romanis sic nominatam : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum Pompeius filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum "triumvirum" umquam sanxit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17. Cassius Dio XXXVII.54-58. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.</ref>. Caesare consule ([[59 a.C.n.]]) acta Pompei lege rata sunt multa vi adhibita et republica perturbata<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48.</ref>. Eius amicus legatusque Aulus Gabinius ad consulatum anni 58 designatus est. Tum Pompeius Ciceronem, qui se magni hominis praesidio tutum credebat, deseruit et Clodio novisque sociis prodidit. Mox ipse Pompeius a Clodio conviciis contumeliosis lacessitus est, sicarii in eum missi sunt: caedem timens Pompeius domi usque ad novos tribunos sese continuit. Itaque anno proximo Ciceronis reditui operam dedit<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48-49.</ref>. Sed ira et indignatio optimatium maxima fuit: [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consulatum anni 55 petivit se decreta triumvirum rescissurum et consilia eorum impugnaturum pollicitus. Quod ut impedirent Crassus et Pompeius simul adversus eum consulatum petiverunt. Manus armatae, sicarii et omne genus violentiae comitia turbabant ita ut mense ianuario Roma consules non habebat et ad [[Interregnum|interreges]] ventum est<ref>[[Dio Cassius]] 39.31. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 52 et ''Crassus'' 15 et ''Cato minor'' 41.</ref>. Postremo Pompeius et Crassus consules renuntiati sunt: per tribunos populi Crassus sibi bellum [[Regnum Parthorum|Parthicum]] attribuit, Pompeius Hispanias in quinquennium quas tamen provincias legatis reliquit dum ipse cum exercitu ad portas Urbis remanet; prorogationem proconsulatus in Gallia ad quinquennium quoque Caesari obtulerunt<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 52-53</ref>. Ita Pompeius unus e tribus reipublicae liberae vespillonibus iure dici potest. Iam tamen dissolvebatur eorum societas: nam anno 54 obiit sine liberis [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] quae maximum vinculum inter Pompeium et Caesarem fuerat. Et anno 53 Crassus apud Parthos cum filio periit. Restabant duo rivales de principatu certantes. Tum Pompeius optimates propius accessit quia potentiam Caesaris reformidabat. At vis in dies crescebat: anno 53 per sex menses Roma consules non habuit et mense Ianuario 52 tum cum respublica iterum consules non habebat Publius Clodius a servis armatis [[Titus Annius Milo|Milonis]] occisus est. Pompeio salus reipublicae [[Senatus consultum ultimum|senatusconsulto ultimo]] mandata est consuli sine collega facto ne nomen infame [[Dictatura|dictaturae]] nuncuparetur<ref>[[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' cum commentario [[Asconius|Asconii]]. [[Dio Cassius]] 40.49. [[Appianus]], ''Bell. civ''. II.21-23. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 54.3-8.</ref>. Pompeius milites suos Romam introduxit ad manus armatas opprimendas et varias leges de ambitu et [[Lex Pompeia de provinciis|intervallo inter magistratus et promagistratus]] quas ipse non observavit. Ad secundam partem anni socerum suum [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metellum Scipionem]] sibi collegam adiunxit. Talis fuit eius tertius et ultimus consulatus. === De secundo bello civili === Iam res Romanae ad [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bellum civile]] vergebant. Nam Pompeius parem sibi esse in republica non patiens, simul et ab optimatibus incitatus Caesaris proposita exercitum dimittere nolentis nisi prius sibi absenti consulatum petere licuisset firmiter recusabat. Timebat enim Caesar privatus Romam redire ob multa iudicia et odia sibi obeunda. Postquam vero Caesar Rubiconem transiit Pompeius legionibus quas secum habebat diffisus (duas earum obtento bello Parthico e Caesaris exercitu substraxerat) in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] fugere maluit, secum paene totum senatum abducens. Quo faciendo non solum Romam, [[aerarium]], [[Cliens (discretiva)|clientelam]] multam quam in [[Picenum|Piceno]] habebat inimico relinquebat<ref>Plutarchus, ''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' III.4-8.</ref> sed etiam legatos et legiones suas in Hispania versantes deserebat quas primum debellavit Caesar antequam et ipse in Epirum transnavigaret<ref>Caesar, ''[[De bello civili|de Bello civili]]'' liber primus.</ref>. [[Dyrrhachium|Dyrrachii]] Caesar castra Pompei circumvallare et obsidere conatus est sed eruptio Pompeianorum legiones Caesarianas non sine damno repulit et paulum afuit quin haec dies victoria Pompeianorum finem bello imponeret. Deinde Pompeius in Thessaliam recessit: sperabat enim cunctando inopia Caesarianos et fame victum iri sine pugna. Non diu tamen senatoribus morae impatientibus et circumstrepentibus resistere potuit. Apud [[Pharsalus|Pharsalum]] proelium commisit et cladem accepit. Huius imbecillitatem animi multum vituperavit poeta [[Lucanus]] in ''[[Pharsalia]]'' et post eum [[Plutarchus]] in [[biographia]]<ref>''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' IV.3-6.</ref>. Ne in fidem victoris sese dederet Pompeius in [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] cum uxore et liberis proficisci constituit ubi regnabat [[Ptolemaeus XII (rex Aegypti)|Ptolemaei XII]] filius adhuc puer cuius patrem per Aulum Gabinium proconsulem Pompeius nuper in regnum restituerat. Sperabat enim beneficii gratiam sibi saluti fore. At consilium pueri regis gratiam victoris Caesaris praeposuis et Pompeium ad litus accitum decollari iussit ut eius caput Caesari adventanti praeberetur. Talis fuit exitus Magni Pompei<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74-80. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' II.83-86</ref>. == De facultate dicendi == His verbis Cicero Pompei eloquentiam aestimabat: ''meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem''<ref>''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 239.</ref>. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]'' *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica] *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] *Kit Morrell, ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', oxford University Press, 2017 [https://academic.oup.com/book/9802] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} rshhpcdf6c4t5kpp7brt4vqaxaaemep 3997198 3997197 2026-10-26T15:34:38Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De secundo bello civili */ 3997198 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.</ref> eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.</ref>, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est. == De triumphis == Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus "ex Africa" die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12</ref>. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat<ref>Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20: ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.</ref>, antequam manus postremo daret<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14</ref>. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.</ref>. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.</ref>. Ita non erubuit de Romanis triumphare. Triumphus alter "ex Hispania" pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.</ref>. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant. [[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est<ref>Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].</ref>.]] Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.</ref>. Quod tamen maxime animadverterunt aequales nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset<ref>[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.</ref>. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne "magni nominis umbra"<ref>[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, "[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]", ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243</ref> fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]]. == Curriculum vitae == === De bello civili === Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.</ref>. Redux a Sylla [[imperator]] appellatur et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat. Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit<ref>[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.</ref>. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62</ref>) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])<ref>Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.</ref> ubi triumphavit et consulatum sibi paravit. === De consulatu, piratis, Mithridate === Post triumphum anno [[70 a.C.n.]] consul fuit, quamquam nullum magistratum ordinarium cursus honorum adhuc gesserat nec ad aetatem consulatui legalem pervenerat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]'' 62.</ref>, cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''<ref>''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.</ref> appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23</ref>. Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret<ref>[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34</ref>. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.</ref> et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.</ref>. Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium. Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem<ref>''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.</ref>. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.</ref> Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.</ref> de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est. Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.</ref>, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit, praemia comitibus et militibus divisit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.</ref>. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat. === De triumviratu === [[Fasciculus:First Triumvirate of Caesar, Crassius and Pompey.jpg|thumb|"Triumviri" Caesar, Crassus, Pompeius.]] At cum Romam rediit Lucullus et optimatium dux [[Cato minor|Cato]] multique alii senatores omnes res a Pompeio in Oriente decretas comprobare noluerunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. Pompeius vero pecunia multa paene aperte divisa suffragia in [[comitia|comitiis]] emebat: ita quidem legati eius [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marcus Pupius]] anno [[61 a.C.n.]] et [[Lucius Afranius]] anno [[60 a.C.n.]] consules facti sunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 44.</ref> sed Marcus Pupius scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacrorum Bonae Deae pollutorum]] et [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodi]] absoluti implicatus omnem auctoritatem amisit et Lucius Afranius, homo militaris et a subtili politica alienissimus, nihil effecit. Tum Pompeius per Caesarem Crasso reconciliatus societatem cum eis iniit "ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus" ([[Suetonius]]<ref>''Vita Divi Iuli'' 19</ref>), quam "[[Triumviratus|primum triumviratum]]" historici moderni appellare solent, quamquam numquam a Romanis sic nominatam : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum Pompeius filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum "triumvirum" umquam sanxit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17. Cassius Dio XXXVII.54-58. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.</ref>. Caesare consule ([[59 a.C.n.]]) acta Pompei lege rata sunt multa vi adhibita et republica perturbata<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48.</ref>. Eius amicus legatusque Aulus Gabinius ad consulatum anni 58 designatus est. Tum Pompeius Ciceronem, qui se magni hominis praesidio tutum credebat, deseruit et Clodio novisque sociis prodidit. Mox ipse Pompeius a Clodio conviciis contumeliosis lacessitus est, sicarii in eum missi sunt: caedem timens Pompeius domi usque ad novos tribunos sese continuit. Itaque anno proximo Ciceronis reditui operam dedit<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48-49.</ref>. Sed ira et indignatio optimatium maxima fuit: [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consulatum anni 55 petivit se decreta triumvirum rescissurum et consilia eorum impugnaturum pollicitus. Quod ut impedirent Crassus et Pompeius simul adversus eum consulatum petiverunt. Manus armatae, sicarii et omne genus violentiae comitia turbabant ita ut mense ianuario Roma consules non habebat et ad [[Interregnum|interreges]] ventum est<ref>[[Dio Cassius]] 39.31. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 52 et ''Crassus'' 15 et ''Cato minor'' 41.</ref>. Postremo Pompeius et Crassus consules renuntiati sunt: per tribunos populi Crassus sibi bellum [[Regnum Parthorum|Parthicum]] attribuit, Pompeius Hispanias in quinquennium quas tamen provincias legatis reliquit dum ipse cum exercitu ad portas Urbis remanet; prorogationem proconsulatus in Gallia ad quinquennium quoque Caesari obtulerunt<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 52-53</ref>. Ita Pompeius unus e tribus reipublicae liberae vespillonibus iure dici potest. Iam tamen dissolvebatur eorum societas: nam anno 54 obiit sine liberis [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] quae maximum vinculum inter Pompeium et Caesarem fuerat. Et anno 53 Crassus apud Parthos cum filio periit. Restabant duo rivales de principatu certantes. Tum Pompeius optimates propius accessit quia potentiam Caesaris reformidabat. At vis in dies crescebat: anno 53 per sex menses Roma consules non habuit et mense Ianuario 52 tum cum respublica iterum consules non habebat Publius Clodius a servis armatis [[Titus Annius Milo|Milonis]] occisus est. Pompeio salus reipublicae [[Senatus consultum ultimum|senatusconsulto ultimo]] mandata est consuli sine collega facto ne nomen infame [[Dictatura|dictaturae]] nuncuparetur<ref>[[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' cum commentario [[Asconius|Asconii]]. [[Dio Cassius]] 40.49. [[Appianus]], ''Bell. civ''. II.21-23. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 54.3-8.</ref>. Pompeius milites suos Romam introduxit ad manus armatas opprimendas et varias leges de ambitu et [[Lex Pompeia de provinciis|intervallo inter magistratus et promagistratus]] quas ipse non observavit. Ad secundam partem anni socerum suum [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metellum Scipionem]] sibi collegam adiunxit. Talis fuit eius tertius et ultimus consulatus. === De secundo bello civili === Iam res Romanae ad [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bellum civile]] vergebant. Nam Pompeius parem sibi esse in republica non patiens, simul et ab optimatibus incitatus Caesaris proposita exercitum dimittere nolentis nisi prius sibi absenti consulatum petere licuisset firmiter recusabat. Timebat enim Caesar privatus Romam redire ob multa iudicia et odia sibi obeunda. Postquam vero Caesar Rubiconem transiit Pompeius legionibus quas secum habebat diffisus (duas earum obtento bello Parthico e Caesaris exercitu substraxerat) in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] fugere maluit, secum paene totum senatum abducens. Quo faciendo non solum Romam, [[aerarium]], [[Cliens (discretiva)|clientelam]] multam quam in [[Picenum|Piceno]] habebat inimico relinquebat<ref>Plutarchus, ''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' III.4-8.</ref> sed etiam legatos et legiones suas in Hispania versantes deserebat quas primum debellavit Caesar antequam et ipse in Epirum transnavigaret<ref>Caesar, ''[[De bello civili|de Bello civili]]'' liber primus.</ref>. [[Dyrrhachium|Dyrrachii]] Caesar castra Pompei circumvallare et obsidere conatus est sed eruptio Pompeianorum legiones Caesarianas non sine damno repulit et paulum afuit quin haec dies victoria Pompeianorum finem bello imponeret. Deinde Pompeius in Thessaliam recessit: sperabat enim cunctando inopia Caesarianos et fame victum iri sine pugna. Non diu tamen senatoribus morae impatientibus et circumstrepentibus resistere potuit. Apud [[Pharsalus|Pharsalum]] proelium commisit et cladem accepit. Huius imbecillitatem animi multum vituperavit poeta [[Lucanus]] in ''[[Pharsalia]]'' et post eum [[Plutarchus]] in [[biographia]]<ref>''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' IV.3-6.</ref>. Ne in fidem victoris sese dederet Pompeius in [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] cum uxore et liberis proficisci constituit ubi regnabat [[Ptolemaeus XII (rex Aegypti)|Ptolemaei XII]] filius adhuc puer cuius patrem per Aulum Gabinium proconsulem Pompeius nuper in regnum restituerat. Sperabat enim beneficii gratiam sibi saluti fore. At consilium pueri regis gratiam victoris Caesaris praeposuis et Pompeium ad litus accitum decollari iussit ut eius caput Caesari adventanti praeberetur. Talis fuit exitus Magni Pompei<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74-80. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' II.83-86. Dio Cassius XLII.2-5.</ref>. == De facultate dicendi == His verbis Cicero Pompei eloquentiam aestimabat: ''meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem''<ref>''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 239.</ref>. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]'' *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica] *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] *Kit Morrell, ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', oxford University Press, 2017 [https://academic.oup.com/book/9802] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} 9n6uyyhbp7u5lu199x0uehdwjj23wo6 3997199 3997198 2026-10-26T15:35:03Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Fontes praecipui */ 3997199 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.</ref> eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.</ref>, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est. == De triumphis == Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus "ex Africa" die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12</ref>. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat<ref>Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20: ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.</ref>, antequam manus postremo daret<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14</ref>. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.</ref>. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.</ref>. Ita non erubuit de Romanis triumphare. Triumphus alter "ex Hispania" pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.</ref>. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant. [[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est<ref>Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].</ref>.]] Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.</ref>. Quod tamen maxime animadverterunt aequales nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset<ref>[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.</ref>. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne "magni nominis umbra"<ref>[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, "[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]", ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243</ref> fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]]. == Curriculum vitae == === De bello civili === Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.</ref>. Redux a Sylla [[imperator]] appellatur et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat. Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit<ref>[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.</ref>. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62</ref>) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])<ref>Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.</ref> ubi triumphavit et consulatum sibi paravit. === De consulatu, piratis, Mithridate === Post triumphum anno [[70 a.C.n.]] consul fuit, quamquam nullum magistratum ordinarium cursus honorum adhuc gesserat nec ad aetatem consulatui legalem pervenerat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]'' 62.</ref>, cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''<ref>''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.</ref> appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23</ref>. Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret<ref>[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34</ref>. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.</ref> et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.</ref>. Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium. Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem<ref>''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.</ref>. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.</ref> Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.</ref> de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est. Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.</ref>, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit, praemia comitibus et militibus divisit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.</ref>. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat. === De triumviratu === [[Fasciculus:First Triumvirate of Caesar, Crassius and Pompey.jpg|thumb|"Triumviri" Caesar, Crassus, Pompeius.]] At cum Romam rediit Lucullus et optimatium dux [[Cato minor|Cato]] multique alii senatores omnes res a Pompeio in Oriente decretas comprobare noluerunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. Pompeius vero pecunia multa paene aperte divisa suffragia in [[comitia|comitiis]] emebat: ita quidem legati eius [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marcus Pupius]] anno [[61 a.C.n.]] et [[Lucius Afranius]] anno [[60 a.C.n.]] consules facti sunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 44.</ref> sed Marcus Pupius scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacrorum Bonae Deae pollutorum]] et [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodi]] absoluti implicatus omnem auctoritatem amisit et Lucius Afranius, homo militaris et a subtili politica alienissimus, nihil effecit. Tum Pompeius per Caesarem Crasso reconciliatus societatem cum eis iniit "ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus" ([[Suetonius]]<ref>''Vita Divi Iuli'' 19</ref>), quam "[[Triumviratus|primum triumviratum]]" historici moderni appellare solent, quamquam numquam a Romanis sic nominatam : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum Pompeius filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum "triumvirum" umquam sanxit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17. Cassius Dio XXXVII.54-58. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.</ref>. Caesare consule ([[59 a.C.n.]]) acta Pompei lege rata sunt multa vi adhibita et republica perturbata<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48.</ref>. Eius amicus legatusque Aulus Gabinius ad consulatum anni 58 designatus est. Tum Pompeius Ciceronem, qui se magni hominis praesidio tutum credebat, deseruit et Clodio novisque sociis prodidit. Mox ipse Pompeius a Clodio conviciis contumeliosis lacessitus est, sicarii in eum missi sunt: caedem timens Pompeius domi usque ad novos tribunos sese continuit. Itaque anno proximo Ciceronis reditui operam dedit<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48-49.</ref>. Sed ira et indignatio optimatium maxima fuit: [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consulatum anni 55 petivit se decreta triumvirum rescissurum et consilia eorum impugnaturum pollicitus. Quod ut impedirent Crassus et Pompeius simul adversus eum consulatum petiverunt. Manus armatae, sicarii et omne genus violentiae comitia turbabant ita ut mense ianuario Roma consules non habebat et ad [[Interregnum|interreges]] ventum est<ref>[[Dio Cassius]] 39.31. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 52 et ''Crassus'' 15 et ''Cato minor'' 41.</ref>. Postremo Pompeius et Crassus consules renuntiati sunt: per tribunos populi Crassus sibi bellum [[Regnum Parthorum|Parthicum]] attribuit, Pompeius Hispanias in quinquennium quas tamen provincias legatis reliquit dum ipse cum exercitu ad portas Urbis remanet; prorogationem proconsulatus in Gallia ad quinquennium quoque Caesari obtulerunt<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 52-53</ref>. Ita Pompeius unus e tribus reipublicae liberae vespillonibus iure dici potest. Iam tamen dissolvebatur eorum societas: nam anno 54 obiit sine liberis [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] quae maximum vinculum inter Pompeium et Caesarem fuerat. Et anno 53 Crassus apud Parthos cum filio periit. Restabant duo rivales de principatu certantes. Tum Pompeius optimates propius accessit quia potentiam Caesaris reformidabat. At vis in dies crescebat: anno 53 per sex menses Roma consules non habuit et mense Ianuario 52 tum cum respublica iterum consules non habebat Publius Clodius a servis armatis [[Titus Annius Milo|Milonis]] occisus est. Pompeio salus reipublicae [[Senatus consultum ultimum|senatusconsulto ultimo]] mandata est consuli sine collega facto ne nomen infame [[Dictatura|dictaturae]] nuncuparetur<ref>[[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' cum commentario [[Asconius|Asconii]]. [[Dio Cassius]] 40.49. [[Appianus]], ''Bell. civ''. II.21-23. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 54.3-8.</ref>. Pompeius milites suos Romam introduxit ad manus armatas opprimendas et varias leges de ambitu et [[Lex Pompeia de provinciis|intervallo inter magistratus et promagistratus]] quas ipse non observavit. Ad secundam partem anni socerum suum [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metellum Scipionem]] sibi collegam adiunxit. Talis fuit eius tertius et ultimus consulatus. === De secundo bello civili === Iam res Romanae ad [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bellum civile]] vergebant. Nam Pompeius parem sibi esse in republica non patiens, simul et ab optimatibus incitatus Caesaris proposita exercitum dimittere nolentis nisi prius sibi absenti consulatum petere licuisset firmiter recusabat. Timebat enim Caesar privatus Romam redire ob multa iudicia et odia sibi obeunda. Postquam vero Caesar Rubiconem transiit Pompeius legionibus quas secum habebat diffisus (duas earum obtento bello Parthico e Caesaris exercitu substraxerat) in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] fugere maluit, secum paene totum senatum abducens. Quo faciendo non solum Romam, [[aerarium]], [[Cliens (discretiva)|clientelam]] multam quam in [[Picenum|Piceno]] habebat inimico relinquebat<ref>Plutarchus, ''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' III.4-8.</ref> sed etiam legatos et legiones suas in Hispania versantes deserebat quas primum debellavit Caesar antequam et ipse in Epirum transnavigaret<ref>Caesar, ''[[De bello civili|de Bello civili]]'' liber primus.</ref>. [[Dyrrhachium|Dyrrachii]] Caesar castra Pompei circumvallare et obsidere conatus est sed eruptio Pompeianorum legiones Caesarianas non sine damno repulit et paulum afuit quin haec dies victoria Pompeianorum finem bello imponeret. Deinde Pompeius in Thessaliam recessit: sperabat enim cunctando inopia Caesarianos et fame victum iri sine pugna. Non diu tamen senatoribus morae impatientibus et circumstrepentibus resistere potuit. Apud [[Pharsalus|Pharsalum]] proelium commisit et cladem accepit. Huius imbecillitatem animi multum vituperavit poeta [[Lucanus]] in ''[[Pharsalia]]'' et post eum [[Plutarchus]] in [[biographia]]<ref>''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' IV.3-6.</ref>. Ne in fidem victoris sese dederet Pompeius in [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] cum uxore et liberis proficisci constituit ubi regnabat [[Ptolemaeus XII (rex Aegypti)|Ptolemaei XII]] filius adhuc puer cuius patrem per Aulum Gabinium proconsulem Pompeius nuper in regnum restituerat. Sperabat enim beneficii gratiam sibi saluti fore. At consilium pueri regis gratiam victoris Caesaris praeposuis et Pompeium ad litus accitum decollari iussit ut eius caput Caesari adventanti praeberetur. Talis fuit exitus Magni Pompei<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74-80. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' II.83-86. Dio Cassius XLII.2-5.</ref>. == De facultate dicendi == His verbis Cicero Pompei eloquentiam aestimabat: ''meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem''<ref>''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 239.</ref>. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]'' *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' libri 36-42 *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica] *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] *Kit Morrell, ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', oxford University Press, 2017 [https://academic.oup.com/book/9802] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} 6q5od5o2t2frndf22be3ddrs89in4ob 3997200 3997199 2026-10-26T15:37:53Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De secundo bello civili */ 3997200 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.</ref> eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.</ref>, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est. == De triumphis == Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus "ex Africa" die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12</ref>. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat<ref>Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20: ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.</ref>, antequam manus postremo daret<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14</ref>. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.</ref>. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.</ref>. Ita non erubuit de Romanis triumphare. Triumphus alter "ex Hispania" pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.</ref>. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant. [[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est<ref>Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].</ref>.]] Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.</ref>. Quod tamen maxime animadverterunt aequales nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset<ref>[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.</ref>. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne "magni nominis umbra"<ref>[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, "[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]", ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243</ref> fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]]. == Curriculum vitae == === De bello civili === Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.</ref>. Redux a Sylla [[imperator]] appellatur et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat. Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit<ref>[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.</ref>. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62</ref>) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])<ref>Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.</ref> ubi triumphavit et consulatum sibi paravit. === De consulatu, piratis, Mithridate === Post triumphum anno [[70 a.C.n.]] consul fuit, quamquam nullum magistratum ordinarium cursus honorum adhuc gesserat nec ad aetatem consulatui legalem pervenerat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]'' 62.</ref>, cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''<ref>''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.</ref> appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23</ref>. Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret<ref>[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34</ref>. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.</ref> et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.</ref>. Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium. Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem<ref>''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.</ref>. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.</ref> Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.</ref> de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est. Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.</ref>, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit, praemia comitibus et militibus divisit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.</ref>. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat. === De triumviratu === [[Fasciculus:First Triumvirate of Caesar, Crassius and Pompey.jpg|thumb|"Triumviri" Caesar, Crassus, Pompeius.]] At cum Romam rediit Lucullus et optimatium dux [[Cato minor|Cato]] multique alii senatores omnes res a Pompeio in Oriente decretas comprobare noluerunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. Pompeius vero pecunia multa paene aperte divisa suffragia in [[comitia|comitiis]] emebat: ita quidem legati eius [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marcus Pupius]] anno [[61 a.C.n.]] et [[Lucius Afranius]] anno [[60 a.C.n.]] consules facti sunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 44.</ref> sed Marcus Pupius scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacrorum Bonae Deae pollutorum]] et [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodi]] absoluti implicatus omnem auctoritatem amisit et Lucius Afranius, homo militaris et a subtili politica alienissimus, nihil effecit. Tum Pompeius per Caesarem Crasso reconciliatus societatem cum eis iniit "ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus" ([[Suetonius]]<ref>''Vita Divi Iuli'' 19</ref>), quam "[[Triumviratus|primum triumviratum]]" historici moderni appellare solent, quamquam numquam a Romanis sic nominatam : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum Pompeius filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum "triumvirum" umquam sanxit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17. Cassius Dio XXXVII.54-58. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.</ref>. Caesare consule ([[59 a.C.n.]]) acta Pompei lege rata sunt multa vi adhibita et republica perturbata<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48.</ref>. Eius amicus legatusque Aulus Gabinius ad consulatum anni 58 designatus est. Tum Pompeius Ciceronem, qui se magni hominis praesidio tutum credebat, deseruit et Clodio novisque sociis prodidit. Mox ipse Pompeius a Clodio conviciis contumeliosis lacessitus est, sicarii in eum missi sunt: caedem timens Pompeius domi usque ad novos tribunos sese continuit. Itaque anno proximo Ciceronis reditui operam dedit<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48-49.</ref>. Sed ira et indignatio optimatium maxima fuit: [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consulatum anni 55 petivit se decreta triumvirum rescissurum et consilia eorum impugnaturum pollicitus. Quod ut impedirent Crassus et Pompeius simul adversus eum consulatum petiverunt. Manus armatae, sicarii et omne genus violentiae comitia turbabant ita ut mense ianuario Roma consules non habebat et ad [[Interregnum|interreges]] ventum est<ref>[[Dio Cassius]] 39.31. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 52 et ''Crassus'' 15 et ''Cato minor'' 41.</ref>. Postremo Pompeius et Crassus consules renuntiati sunt: per tribunos populi Crassus sibi bellum [[Regnum Parthorum|Parthicum]] attribuit, Pompeius Hispanias in quinquennium quas tamen provincias legatis reliquit dum ipse cum exercitu ad portas Urbis remanet; prorogationem proconsulatus in Gallia ad quinquennium quoque Caesari obtulerunt<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 52-53</ref>. Ita Pompeius unus e tribus reipublicae liberae vespillonibus iure dici potest. Iam tamen dissolvebatur eorum societas: nam anno 54 obiit sine liberis [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] quae maximum vinculum inter Pompeium et Caesarem fuerat. Et anno 53 Crassus apud Parthos cum filio periit. Restabant duo rivales de principatu certantes. Tum Pompeius optimates propius accessit quia potentiam Caesaris reformidabat. At vis in dies crescebat: anno 53 per sex menses Roma consules non habuit et mense Ianuario 52 tum cum respublica iterum consules non habebat Publius Clodius a servis armatis [[Titus Annius Milo|Milonis]] occisus est. Pompeio salus reipublicae [[Senatus consultum ultimum|senatusconsulto ultimo]] mandata est consuli sine collega facto ne nomen infame [[Dictatura|dictaturae]] nuncuparetur<ref>[[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' cum commentario [[Asconius|Asconii]]. [[Dio Cassius]] 40.49. [[Appianus]], ''Bell. civ''. II.21-23. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 54.3-8.</ref>. Pompeius milites suos Romam introduxit ad manus armatas opprimendas et varias leges de ambitu et [[Lex Pompeia de provinciis|intervallo inter magistratus et promagistratus]] quas ipse non observavit. Ad secundam partem anni socerum suum [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metellum Scipionem]] sibi collegam adiunxit. Talis fuit eius tertius et ultimus consulatus. === De secundo bello civili === Iam res Romanae ad [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bellum civile]] vergebant. Nam Pompeius parem sibi esse in republica non patiens, simul et ab optimatibus incitatus Caesaris proposita exercitum dimittere nolentis nisi prius sibi absenti consulatum petere licuisset firmiter recusabat. Timebat enim Caesar privatus Romam redire ob multa iudicia et odia sibi obeunda. Postquam vero Caesar Rubiconem transiit Pompeius legionibus quas secum habebat diffisus (duas earum obtento bello Parthico e Caesaris exercitu substraxerat) in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] fugere maluit, secum paene totum senatum abducens. Quo faciendo non solum urbem Romam, [[aerarium]], [[Cliens (discretiva)|clientelam]] multam quam in [[Picenum|Piceno]] habebat inimico relinquebat<ref>Plutarchus, ''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' III.4-8.</ref> sed etiam legatos et legiones suas in Hispania versantes deserebat quas primum debellavit Caesar antequam et ipse in Epirum transnavigaret<ref>Caesar, ''[[De bello civili|de Bello civili]]'' liber primus.</ref>. [[Dyrrhachium|Dyrrachii]] Caesar castra Pompei circumvallare et obsidere conatus est sed eruptio Pompeianorum legiones Caesarianas non sine damno repulit et paulum afuit quin haec dies victoria Pompeianorum finem bello imponeret. Deinde Pompeius in Thessaliam recessit: sperabat enim cunctando inopia Caesarianos et fame victum iri sine pugna. Non diu tamen senatoribus morae impatientibus et circumstrepentibus resistere potuit. Apud [[Pharsalus|Pharsalum]] proelium commisit et cladem accepit. Huius imbecillitatem animi multum vituperavit poeta [[Lucanus]] in ''[[Pharsalia]]'' et post eum [[Plutarchus]] in [[biographia]]<ref>''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' IV.3-6.</ref>. Ne in fidem victoris sese dederet Pompeius in [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] cum uxore et liberis proficisci constituit ubi regnabat [[Ptolemaeus XII (rex Aegypti)|Ptolemaei XII]] filius adhuc puer cuius patrem per Aulum Gabinium proconsulem Pompeius nuper in regnum restituerat. Sperabat enim beneficii gratiam sibi saluti fore. At consilium pueri regis gratiam victoris Caesaris praeposuis et Pompeium ad litus accitum decollari iussit ut eius caput Caesari adventanti praeberetur. Talis fuit exitus Magni Pompei<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74-80. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' II.83-86. Dio Cassius XLII.2-5.</ref>. == De facultate dicendi == His verbis Cicero Pompei eloquentiam aestimabat: ''meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem''<ref>''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 239.</ref>. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]'' *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' libri 36-42 *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica] *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] *Kit Morrell, ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', oxford University Press, 2017 [https://academic.oup.com/book/9802] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} dhcyqmbthjdg726hh1icnfrksohts1l 3997202 3997200 2026-10-26T15:38:26Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De secundo bello civili */ 3997202 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.</ref> eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.</ref>, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est. == De triumphis == Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus "ex Africa" die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12</ref>. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat<ref>Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20: ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.</ref>, antequam manus postremo daret<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14</ref>. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.</ref>. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.</ref>. Ita non erubuit de Romanis triumphare. Triumphus alter "ex Hispania" pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.</ref>. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant. [[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est<ref>Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].</ref>.]] Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.</ref>. Quod tamen maxime animadverterunt aequales nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset<ref>[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.</ref>. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne "magni nominis umbra"<ref>[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, "[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]", ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243</ref> fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]]. == Curriculum vitae == === De bello civili === Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.</ref>. Redux a Sylla [[imperator]] appellatur et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat. Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit<ref>[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.</ref>. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62</ref>) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])<ref>Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.</ref> ubi triumphavit et consulatum sibi paravit. === De consulatu, piratis, Mithridate === Post triumphum anno [[70 a.C.n.]] consul fuit, quamquam nullum magistratum ordinarium cursus honorum adhuc gesserat nec ad aetatem consulatui legalem pervenerat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]'' 62.</ref>, cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''<ref>''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.</ref> appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23</ref>. Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret<ref>[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34</ref>. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.</ref> et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.</ref>. Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium. Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem<ref>''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.</ref>. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.</ref> Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.</ref> de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est. Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.</ref>, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit, praemia comitibus et militibus divisit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.</ref>. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat. === De triumviratu === [[Fasciculus:First Triumvirate of Caesar, Crassius and Pompey.jpg|thumb|"Triumviri" Caesar, Crassus, Pompeius.]] At cum Romam rediit Lucullus et optimatium dux [[Cato minor|Cato]] multique alii senatores omnes res a Pompeio in Oriente decretas comprobare noluerunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. Pompeius vero pecunia multa paene aperte divisa suffragia in [[comitia|comitiis]] emebat: ita quidem legati eius [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marcus Pupius]] anno [[61 a.C.n.]] et [[Lucius Afranius]] anno [[60 a.C.n.]] consules facti sunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 44.</ref> sed Marcus Pupius scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacrorum Bonae Deae pollutorum]] et [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodi]] absoluti implicatus omnem auctoritatem amisit et Lucius Afranius, homo militaris et a subtili politica alienissimus, nihil effecit. Tum Pompeius per Caesarem Crasso reconciliatus societatem cum eis iniit "ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus" ([[Suetonius]]<ref>''Vita Divi Iuli'' 19</ref>), quam "[[Triumviratus|primum triumviratum]]" historici moderni appellare solent, quamquam numquam a Romanis sic nominatam : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum Pompeius filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum "triumvirum" umquam sanxit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17. Cassius Dio XXXVII.54-58. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.</ref>. Caesare consule ([[59 a.C.n.]]) acta Pompei lege rata sunt multa vi adhibita et republica perturbata<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48.</ref>. Eius amicus legatusque Aulus Gabinius ad consulatum anni 58 designatus est. Tum Pompeius Ciceronem, qui se magni hominis praesidio tutum credebat, deseruit et Clodio novisque sociis prodidit. Mox ipse Pompeius a Clodio conviciis contumeliosis lacessitus est, sicarii in eum missi sunt: caedem timens Pompeius domi usque ad novos tribunos sese continuit. Itaque anno proximo Ciceronis reditui operam dedit<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48-49.</ref>. Sed ira et indignatio optimatium maxima fuit: [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consulatum anni 55 petivit se decreta triumvirum rescissurum et consilia eorum impugnaturum pollicitus. Quod ut impedirent Crassus et Pompeius simul adversus eum consulatum petiverunt. Manus armatae, sicarii et omne genus violentiae comitia turbabant ita ut mense ianuario Roma consules non habebat et ad [[Interregnum|interreges]] ventum est<ref>[[Dio Cassius]] 39.31. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 52 et ''Crassus'' 15 et ''Cato minor'' 41.</ref>. Postremo Pompeius et Crassus consules renuntiati sunt: per tribunos populi Crassus sibi bellum [[Regnum Parthorum|Parthicum]] attribuit, Pompeius Hispanias in quinquennium quas tamen provincias legatis reliquit dum ipse cum exercitu ad portas Urbis remanet; prorogationem proconsulatus in Gallia ad quinquennium quoque Caesari obtulerunt<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 52-53</ref>. Ita Pompeius unus e tribus reipublicae liberae vespillonibus iure dici potest. Iam tamen dissolvebatur eorum societas: nam anno 54 obiit sine liberis [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] quae maximum vinculum inter Pompeium et Caesarem fuerat. Et anno 53 Crassus apud Parthos cum filio periit. Restabant duo rivales de principatu certantes. Tum Pompeius optimates propius accessit quia potentiam Caesaris reformidabat. At vis in dies crescebat: anno 53 per sex menses Roma consules non habuit et mense Ianuario 52 tum cum respublica iterum consules non habebat Publius Clodius a servis armatis [[Titus Annius Milo|Milonis]] occisus est. Pompeio salus reipublicae [[Senatus consultum ultimum|senatusconsulto ultimo]] mandata est consuli sine collega facto ne nomen infame [[Dictatura|dictaturae]] nuncuparetur<ref>[[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' cum commentario [[Asconius|Asconii]]. [[Dio Cassius]] 40.49. [[Appianus]], ''Bell. civ''. II.21-23. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 54.3-8.</ref>. Pompeius milites suos Romam introduxit ad manus armatas opprimendas et varias leges de ambitu et [[Lex Pompeia de provinciis|intervallo inter magistratus et promagistratus]] quas ipse non observavit. Ad secundam partem anni socerum suum [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metellum Scipionem]] sibi collegam adiunxit. Talis fuit eius tertius et ultimus consulatus. === De secundo bello civili === Iam res Romanae ad [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bellum civile]] vergebant. Nam Pompeius parem sibi esse in republica non patiens, simul et ab optimatibus incitatus Caesaris proposita exercitum dimittere nolentis nisi prius sibi absenti consulatum petere licuisset firmiter recusabat. Timebat enim Caesar privatus Romam redire ob multa iudicia et odia sibi obeunda. Postquam vero Caesar Rubiconem transiit Pompeius legionibus quas secum habebat diffisus (duas earum obtento bello Parthico e Caesaris exercitu substraxerat) in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] fugere maluit, secum paene totum senatum abducens. Quo faciendo non solum urbem Romam, [[aerarium]], [[Cliens (discretiva)|clientelam]] multam quam in [[Picenum|Piceno]] habebat inimico relinquebat<ref>Plutarchus, ''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' III.4-8.</ref> sed etiam legatos et legiones suas in Hispania versantes deserebat quas primum debellavit Caesar antequam et ipse in Epirum transnavigaret<ref>Caesar, ''[[De bello civili|de Bello civili]]'' liber primus.</ref>. [[Dyrrhachium|Dyrrachii]] Caesar castra Pompei circumvallare et obsidere conatus est sed eruptio Pompeianorum legiones Caesarianas non sine magno damno repulit et paulum afuit quin haec dies victoria Pompeianorum finem bello imponeret. Deinde Pompeius in Thessaliam recessit: sperabat enim cunctando inopia Caesarianos et fame victum iri sine pugna. Non diu tamen senatoribus morae impatientibus et circumstrepentibus resistere potuit. Apud [[Pharsalus|Pharsalum]] proelium commisit et cladem accepit. Huius imbecillitatem animi multum vituperavit poeta [[Lucanus]] in ''[[Pharsalia]]'' et post eum [[Plutarchus]] in [[biographia]]<ref>''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' IV.3-6.</ref>. Ne in fidem victoris sese dederet Pompeius in [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] cum uxore et liberis proficisci constituit ubi regnabat [[Ptolemaeus XII (rex Aegypti)|Ptolemaei XII]] filius adhuc puer cuius patrem per Aulum Gabinium proconsulem Pompeius nuper in regnum restituerat. Sperabat enim beneficii gratiam sibi saluti fore. At consilium pueri regis gratiam victoris Caesaris praeposuis et Pompeium ad litus accitum decollari iussit ut eius caput Caesari adventanti praeberetur. Talis fuit exitus Magni Pompei<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74-80. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' II.83-86. Dio Cassius XLII.2-5.</ref>. == De facultate dicendi == His verbis Cicero Pompei eloquentiam aestimabat: ''meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem''<ref>''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 239.</ref>. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]'' *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' libri 36-42 *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica] *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] *Kit Morrell, ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', oxford University Press, 2017 [https://academic.oup.com/book/9802] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} 5wb6lv1hv7wfn01i2rgs4boy8hmtlzg 3997203 3997202 2026-10-26T15:41:00Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De secundo bello civili */ 3997203 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.</ref> eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.</ref>, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est. == De triumphis == Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus "ex Africa" die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12</ref>. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat<ref>Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20: ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.</ref>, antequam manus postremo daret<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14</ref>. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.</ref>. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.</ref>. Ita non erubuit de Romanis triumphare. Triumphus alter "ex Hispania" pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.</ref>. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant. [[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est<ref>Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].</ref>.]] Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.</ref>. Quod tamen maxime animadverterunt aequales nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset<ref>[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.</ref>. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne "magni nominis umbra"<ref>[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, "[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]", ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243</ref> fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]]. == Curriculum vitae == === De bello civili === Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.</ref>. Redux a Sylla [[imperator]] appellatur et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat. Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit<ref>[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.</ref>. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62</ref>) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])<ref>Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.</ref> ubi triumphavit et consulatum sibi paravit. === De consulatu, piratis, Mithridate === Post triumphum anno [[70 a.C.n.]] consul fuit, quamquam nullum magistratum ordinarium cursus honorum adhuc gesserat nec ad aetatem consulatui legalem pervenerat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]'' 62.</ref>, cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''<ref>''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.</ref> appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23</ref>. Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret<ref>[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34</ref>. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.</ref> et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.</ref>. Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium. Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem<ref>''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.</ref>. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.</ref> Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.</ref> de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est. Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.</ref>, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit, praemia comitibus et militibus divisit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.</ref>. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat. === De triumviratu === [[Fasciculus:First Triumvirate of Caesar, Crassius and Pompey.jpg|thumb|"Triumviri" Caesar, Crassus, Pompeius.]] At cum Romam rediit Lucullus et optimatium dux [[Cato minor|Cato]] multique alii senatores omnes res a Pompeio in Oriente decretas comprobare noluerunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. Pompeius vero pecunia multa paene aperte divisa suffragia in [[comitia|comitiis]] emebat: ita quidem legati eius [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marcus Pupius]] anno [[61 a.C.n.]] et [[Lucius Afranius]] anno [[60 a.C.n.]] consules facti sunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 44.</ref> sed Marcus Pupius scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacrorum Bonae Deae pollutorum]] et [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodi]] absoluti implicatus omnem auctoritatem amisit et Lucius Afranius, homo militaris et a subtili politica alienissimus, nihil effecit. Tum Pompeius per Caesarem Crasso reconciliatus societatem cum eis iniit "ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus" ([[Suetonius]]<ref>''Vita Divi Iuli'' 19</ref>), quam "[[Triumviratus|primum triumviratum]]" historici moderni appellare solent, quamquam numquam a Romanis sic nominatam : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum Pompeius filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum "triumvirum" umquam sanxit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17. Cassius Dio XXXVII.54-58. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.</ref>. Caesare consule ([[59 a.C.n.]]) acta Pompei lege rata sunt multa vi adhibita et republica perturbata<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48.</ref>. Eius amicus legatusque Aulus Gabinius ad consulatum anni 58 designatus est. Tum Pompeius Ciceronem, qui se magni hominis praesidio tutum credebat, deseruit et Clodio novisque sociis prodidit. Mox ipse Pompeius a Clodio conviciis contumeliosis lacessitus est, sicarii in eum missi sunt: caedem timens Pompeius domi usque ad novos tribunos sese continuit. Itaque anno proximo Ciceronis reditui operam dedit<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48-49.</ref>. Sed ira et indignatio optimatium maxima fuit: [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consulatum anni 55 petivit se decreta triumvirum rescissurum et consilia eorum impugnaturum pollicitus. Quod ut impedirent Crassus et Pompeius simul adversus eum consulatum petiverunt. Manus armatae, sicarii et omne genus violentiae comitia turbabant ita ut mense ianuario Roma consules non habebat et ad [[Interregnum|interreges]] ventum est<ref>[[Dio Cassius]] 39.31. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 52 et ''Crassus'' 15 et ''Cato minor'' 41.</ref>. Postremo Pompeius et Crassus consules renuntiati sunt: per tribunos populi Crassus sibi bellum [[Regnum Parthorum|Parthicum]] attribuit, Pompeius Hispanias in quinquennium quas tamen provincias legatis reliquit dum ipse cum exercitu ad portas Urbis remanet; prorogationem proconsulatus in Gallia ad quinquennium quoque Caesari obtulerunt<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 52-53</ref>. Ita Pompeius unus e tribus reipublicae liberae vespillonibus iure dici potest. Iam tamen dissolvebatur eorum societas: nam anno 54 obiit sine liberis [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] quae maximum vinculum inter Pompeium et Caesarem fuerat. Et anno 53 Crassus apud Parthos cum filio periit. Restabant duo rivales de principatu certantes. Tum Pompeius optimates propius accessit quia potentiam Caesaris reformidabat. At vis in dies crescebat: anno 53 per sex menses Roma consules non habuit et mense Ianuario 52 tum cum respublica iterum consules non habebat Publius Clodius a servis armatis [[Titus Annius Milo|Milonis]] occisus est. Pompeio salus reipublicae [[Senatus consultum ultimum|senatusconsulto ultimo]] mandata est consuli sine collega facto ne nomen infame [[Dictatura|dictaturae]] nuncuparetur<ref>[[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' cum commentario [[Asconius|Asconii]]. [[Dio Cassius]] 40.49. [[Appianus]], ''Bell. civ''. II.21-23. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 54.3-8.</ref>. Pompeius milites suos Romam introduxit ad manus armatas opprimendas et varias leges de ambitu et [[Lex Pompeia de provinciis|intervallo inter magistratus et promagistratus]] quas ipse non observavit. Ad secundam partem anni socerum suum [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metellum Scipionem]] sibi collegam adiunxit. Talis fuit eius tertius et ultimus consulatus. === De secundo bello civili === Iam res Romanae ad [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bellum civile]] vergebant. Nam Pompeius parem sibi esse in republica non patiens, simul et ab optimatibus incitatus Caesaris proposita exercitum dimittere nolentis nisi prius sibi absenti consulatum petere licuisset firmiter recusabat. Timebat enim Caesar privatus Romam redire ob multa iudicia et odia sibi obeunda. Postquam vero Caesar Rubiconem transiit Pompeius legionibus quas secum habebat diffisus (duas earum obtento bello Parthico e Caesaris exercitu substraxerat) in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] fugere maluit, secum paene totum senatum abducens. Quo faciendo non solum urbem Romam, [[aerarium]], [[Cliens (discretiva)|clientelam]] multam quam in [[Picenum|Piceno]] habebat inimico relinquebat<ref>Plutarchus, ''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' III.4-8.</ref> sed etiam legatos et legiones suas in Hispania versantes deserebat quas primum debellavit Caesar antequam et ipse in Epirum transnavigaret<ref>Caesar, ''[[De bello civili|de Bello civili]]'' liber primus.</ref>. [[Dyrrhachium|Dyrrachii]] Caesar castra Pompei circumvallare et obsidere conatus est sed eruptio Pompeianorum legiones Caesarianas non sine magno damno repulit et paulum afuit quin haec dies victoria Pompeianorum finem bello imponeret. Deinde Pompeius in Thessaliam recessit: sperabat enim cunctando inopia Caesarianos et fame victum iri sine pugna. Non diu tamen senatoribus morae impatientibus et circumstrepentibus resistere potuit. Apud [[Pharsalus|Pharsalum]] proelium commisit et cladem accepit. Huius imbecillitatem animi multum vituperavit poeta [[Lucanus]] in ''[[Pharsalia]]'' et post eum [[Plutarchus]] in [[biographia]]<ref>''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' IV.3-6.</ref>. Ne in fidem victoris sese dederet Pompeius in [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] cum uxore et liberis proficisci constituit ubi regnabat [[Ptolemaeus XII (rex Aegypti)|Ptolemaei XII]] filius adhuc puer cuius patrem per Aulum Gabinium proconsulem Pompeius nuper in regnum restituerat. Sperabat enim beneficii gratiam sibi saluti fore. At consilium minoris regis gratiam victoris Caesaris praeposuit et Pompeium ad litus accitum decollari iussit ita ut eius caput Caesari adventanti praeberetur. Talis fuit exitus Magni Pompei<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74-80. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' II.83-86. Dio Cassius XLII.2-5.</ref>. == De facultate dicendi == His verbis Cicero Pompei eloquentiam aestimabat: ''meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem''<ref>''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 239.</ref>. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]'' *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' libri 36-42 *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica] *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] *Kit Morrell, ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', oxford University Press, 2017 [https://academic.oup.com/book/9802] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} ftsatch8pm8ioeqi5wg9b0ijtpjj9q5 3997236 3997203 2026-10-26T18:01:57Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Plura legere si cupis */ 3997236 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.</ref> eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.</ref>, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est. == De triumphis == Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus "ex Africa" die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12</ref>. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat<ref>Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20: ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.</ref>, antequam manus postremo daret<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14</ref>. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.</ref>. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.</ref>. Ita non erubuit de Romanis triumphare. Triumphus alter "ex Hispania" pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.</ref>. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant. [[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est<ref>Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].</ref>.]] Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.</ref>. Quod tamen maxime animadverterunt aequales nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset<ref>[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.</ref>. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne "magni nominis umbra"<ref>[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, "[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]", ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243</ref> fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]]. == Curriculum vitae == === De bello civili === Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.</ref>. Redux a Sylla [[imperator]] appellatur et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat. Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit<ref>[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.</ref>. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62</ref>) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])<ref>Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.</ref> ubi triumphavit et consulatum sibi paravit. === De consulatu, piratis, Mithridate === Post triumphum anno [[70 a.C.n.]] consul fuit, quamquam nullum magistratum ordinarium cursus honorum adhuc gesserat nec ad aetatem consulatui legalem pervenerat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]'' 62.</ref>, cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''<ref>''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.</ref> appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23</ref>. Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret<ref>[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34</ref>. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.</ref> et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.</ref>. Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium. Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem<ref>''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.</ref>. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.</ref> Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.</ref> de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est. Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.</ref>, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit, praemia comitibus et militibus divisit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.</ref>. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat. === De triumviratu === [[Fasciculus:First Triumvirate of Caesar, Crassius and Pompey.jpg|thumb|"Triumviri" Caesar, Crassus, Pompeius.]] At cum Romam rediit Lucullus et optimatium dux [[Cato minor|Cato]] multique alii senatores omnes res a Pompeio in Oriente decretas comprobare noluerunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. Pompeius vero pecunia multa paene aperte divisa suffragia in [[comitia|comitiis]] emebat: ita quidem legati eius [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marcus Pupius]] anno [[61 a.C.n.]] et [[Lucius Afranius]] anno [[60 a.C.n.]] consules facti sunt<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 44.</ref> sed Marcus Pupius scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacrorum Bonae Deae pollutorum]] et [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodi]] absoluti implicatus omnem auctoritatem amisit et Lucius Afranius, homo militaris et a subtili politica alienissimus, nihil effecit. Tum Pompeius per Caesarem Crasso reconciliatus societatem cum eis iniit "ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus" ([[Suetonius]]<ref>''Vita Divi Iuli'' 19</ref>), quam "[[Triumviratus|primum triumviratum]]" historici moderni appellare solent, quamquam numquam a Romanis sic nominatam : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum Pompeius filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum "triumvirum" umquam sanxit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17. Cassius Dio XXXVII.54-58. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.</ref>. Caesare consule ([[59 a.C.n.]]) acta Pompei lege rata sunt multa vi adhibita et republica perturbata<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48.</ref>. Eius amicus legatusque Aulus Gabinius ad consulatum anni 58 designatus est. Tum Pompeius Ciceronem, qui se magni hominis praesidio tutum credebat, deseruit et Clodio novisque sociis prodidit. Mox ipse Pompeius a Clodio conviciis contumeliosis lacessitus est, sicarii in eum missi sunt: caedem timens Pompeius domi usque ad novos tribunos sese continuit. Itaque anno proximo Ciceronis reditui operam dedit<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48-49.</ref>. Sed ira et indignatio optimatium maxima fuit: [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consulatum anni 55 petivit se decreta triumvirum rescissurum et consilia eorum impugnaturum pollicitus. Quod ut impedirent Crassus et Pompeius simul adversus eum consulatum petiverunt. Manus armatae, sicarii et omne genus violentiae comitia turbabant ita ut mense ianuario Roma consules non habebat et ad [[Interregnum|interreges]] ventum est<ref>[[Dio Cassius]] 39.31. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 52 et ''Crassus'' 15 et ''Cato minor'' 41.</ref>. Postremo Pompeius et Crassus consules renuntiati sunt: per tribunos populi Crassus sibi bellum [[Regnum Parthorum|Parthicum]] attribuit, Pompeius Hispanias in quinquennium quas tamen provincias legatis reliquit dum ipse cum exercitu ad portas Urbis remanet; prorogationem proconsulatus in Gallia ad quinquennium quoque Caesari obtulerunt<ref>[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 52-53</ref>. Ita Pompeius unus e tribus reipublicae liberae vespillonibus iure dici potest. Iam tamen dissolvebatur eorum societas: nam anno 54 obiit sine liberis [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] quae maximum vinculum inter Pompeium et Caesarem fuerat. Et anno 53 Crassus apud Parthos cum filio periit. Restabant duo rivales de principatu certantes. Tum Pompeius optimates propius accessit quia potentiam Caesaris reformidabat. At vis in dies crescebat: anno 53 per sex menses Roma consules non habuit et mense Ianuario 52 tum cum respublica iterum consules non habebat Publius Clodius a servis armatis [[Titus Annius Milo|Milonis]] occisus est. Pompeio salus reipublicae [[Senatus consultum ultimum|senatusconsulto ultimo]] mandata est consuli sine collega facto ne nomen infame [[Dictatura|dictaturae]] nuncuparetur<ref>[[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' cum commentario [[Asconius|Asconii]]. [[Dio Cassius]] 40.49. [[Appianus]], ''Bell. civ''. II.21-23. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 54.3-8.</ref>. Pompeius milites suos Romam introduxit ad manus armatas opprimendas et varias leges de ambitu et [[Lex Pompeia de provinciis|intervallo inter magistratus et promagistratus]] quas ipse non observavit. Ad secundam partem anni socerum suum [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metellum Scipionem]] sibi collegam adiunxit. Talis fuit eius tertius et ultimus consulatus. === De secundo bello civili === Iam res Romanae ad [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bellum civile]] vergebant. Nam Pompeius parem sibi esse in republica non patiens, simul et ab optimatibus incitatus Caesaris proposita exercitum dimittere nolentis nisi prius sibi absenti consulatum petere licuisset firmiter recusabat. Timebat enim Caesar privatus Romam redire ob multa iudicia et odia sibi obeunda. Postquam vero Caesar Rubiconem transiit Pompeius legionibus quas secum habebat diffisus (duas earum obtento bello Parthico e Caesaris exercitu substraxerat) in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] fugere maluit, secum paene totum senatum abducens. Quo faciendo non solum urbem Romam, [[aerarium]], [[Cliens (discretiva)|clientelam]] multam quam in [[Picenum|Piceno]] habebat inimico relinquebat<ref>Plutarchus, ''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' III.4-8.</ref> sed etiam legatos et legiones suas in Hispania versantes deserebat quas primum debellavit Caesar antequam et ipse in Epirum transnavigaret<ref>Caesar, ''[[De bello civili|de Bello civili]]'' liber primus.</ref>. [[Dyrrhachium|Dyrrachii]] Caesar castra Pompei circumvallare et obsidere conatus est sed eruptio Pompeianorum legiones Caesarianas non sine magno damno repulit et paulum afuit quin haec dies victoria Pompeianorum finem bello imponeret. Deinde Pompeius in Thessaliam recessit: sperabat enim cunctando inopia Caesarianos et fame victum iri sine pugna. Non diu tamen senatoribus morae impatientibus et circumstrepentibus resistere potuit. Apud [[Pharsalus|Pharsalum]] proelium commisit et cladem accepit. Huius imbecillitatem animi multum vituperavit poeta [[Lucanus]] in ''[[Pharsalia]]'' et post eum [[Plutarchus]] in [[biographia]]<ref>''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' IV.3-6.</ref>. Ne in fidem victoris sese dederet Pompeius in [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] cum uxore et liberis proficisci constituit ubi regnabat [[Ptolemaeus XII (rex Aegypti)|Ptolemaei XII]] filius adhuc puer cuius patrem per Aulum Gabinium proconsulem Pompeius nuper in regnum restituerat. Sperabat enim beneficii gratiam sibi saluti fore. At consilium minoris regis gratiam victoris Caesaris praeposuit et Pompeium ad litus accitum decollari iussit ita ut eius caput Caesari adventanti praeberetur. Talis fuit exitus Magni Pompei<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74-80. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' II.83-86. Dio Cassius XLII.2-5.</ref>. == De facultate dicendi == His verbis Cicero Pompei eloquentiam aestimabat: ''meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem''<ref>''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 239.</ref>. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]'' *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' libri 36-42 *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica] *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] *Kit Morrell, ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', Oxford University Press, 2017 [https://academic.oup.com/book/9802] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} rnqnyicy28gjajixj82zbhzo9dzhbsc 0 14049 3997327 2408433 2026-10-27T09:26:50Z Grufo 64423 +{{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}}; minora 3997327 wikitext text/x-wiki {{Pagina discretiva}} {{res|Matrix}} {{victio|matrix|cis|f}} varias interpretationes habet: #'''[[uterus|Matrix]]''' notione originali est origo maternalis aut [[uterus]] feminarum. #'''[[Matrix (spectaculum cinematographicum)|Matrix]]''' est [[pellicula]] rerum futurarum et “[[Cyberpunk]]” #'''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Matrix (mons)|Matrix|en|qid=Q425929}}''', mons in [[Bosnia]] qui hodie nomen vulgum ''Vlašić'' habet. # '''[[Matrix (mathematica)|Matrix]]''' in [[mathematica]] est tabula [[theoria numerorum|numerorum]] formae rectangularis. galvb50wt6w7aj59a4ydsdvj33g1rzg 3997328 3997327 2026-10-27T09:27:05Z Grufo 64423 3997328 wikitext text/x-wiki {{Pagina discretiva}} {{res|Matrix}} ({{pns|cis|f|matrix}}) varias interpretationes habet: #'''[[uterus|Matrix]]''' notione originali est origo maternalis aut [[uterus]] feminarum. #'''[[Matrix (spectaculum cinematographicum)|Matrix]]''' est [[pellicula]] rerum futurarum et “[[Cyberpunk]]” #'''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Matrix (mons)|Matrix|en|qid=Q425929}}''', mons in [[Bosnia]] qui hodie nomen vulgum ''Vlašić'' habet. # '''[[Matrix (mathematica)|Matrix]]''' in [[mathematica]] est tabula [[theoria numerorum|numerorum]] formae rectangularis. cohc4mqw4ukauvuwwhhrwzwgnqraaj2 3997329 3997328 2026-10-27T09:27:56Z Grufo 64423 3997329 wikitext text/x-wiki {{Pagina discretiva}} {{res|Matrix}} ({{pns|cis|f|matrix}}) varias interpretationes habet: # '''[[uterus|Matrix]]''' notione originali est origo maternalis aut [[uterus]] feminarum. # '''''[[Matrix (pellicula)|Matrix]]''''' ([[1999]]) est [[pellicula]] rerum futurarum et “[[Cyberpunk]]” # '''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Matrix (mons)|Matrix|en|qid=Q425929}}''', mons in [[Bosnia]] qui hodie nomen vulgum ''Vlašić'' habet. # '''[[Matrix (mathematica)|Matrix]]''' in [[mathematica]] est tabula [[theoria numerorum|numerorum]] formae rectangularis. 6key3jjsphpfmp53qf1bxwjerlk9s66 0 14932 3997250 3929135 2026-10-26T21:01:08Z LilyKitty 18316 eventa addo 3997250 wikitext text/x-wiki {{Calendarium-Iulii}} '''25 Iulii''' dies 206ª anni est (207ª in [[Annus bisextilis|annis bisextilibus]]) in [[Calendarium Gregorianum|Calendario Gregoriano]]. 159 dies manent. Secundum [[Calendarium Romanum]] est ''ante diem octavum Kalendas Augustas'', quod ''a. d. VIII Kal. Aug.'' [[abbreviatio|abbreviatur]]. == Eventa == === Saeculo 4 === * [[306]] - [[Constantinus I]] post mortem patris [[Eboracum|Eboraci]] a militibus imperator Augustus proclamatus est. === Saeculo 16 === * [[1547]] - [[Henricus II (rex Francorum)|Henricus II]] rex Franciae [[coronatio|coronatus]] est. === Saeculo 17 === * [[1625]] - [[Albertus Wallensteinius]] ab imperatore [[marescalcus]] et Generalissimus nominatus est. === Saeculo 18 === * [[1788]] - [[Symphonia quadragesima (Mozart)|Symphonia quadragesima]] a [[Wolfgangus Amadeus Mozart|Wolfgango Amadeo Mozart]] composita est. === Saeculo 20 === * [[1919]] - [[Carolus Ioannes Ståhlberg]], praeses primus [[Finnia]]e electus est. * [[1934]] - Nazistae [[Austria]]e frustra novis rebus studentes [[Vindobona]]e [[Engelbert Dollfuss|Engelbertum Dollfuss]] ceciderunt. [[Curtius Schuschnigg]] eius successor factus est. * [[1943]] ** Magnum Consilium Fascismi abdicationem [[Benitus Mussolini|Beniti Mussolini]] ducis [[Regnum Italiae (1861-1946)|Italiae]] petivit. [[Victor Emmanuel III (rex Italiae)|Victor Emmanuel III]] rex Mussolini eodem die dimisit. ** Aeroplana pyrobolaria [[CFA|Americana]] et [[Regnum Unitum|Britannica]] nomine ''Expeditio Gomorrha'' [[Hamburgum]] petere coeperunt. Ad usque [[3 Augusti]] magnam partem urbis deleverunt. * [[1952]] - In [[Res publica Democratica Germanica|Re publica Democratica Germanica]] civitates [[Saxonia]]e, [[Saxonia-Anhaltinum|Saxoniae-Anhaltini]], [[Thuringia]]e, [[Brandenburgum|Brandenburgi]] atque [[Megalopolis-Pomerania Citerior|Megalopolis-Pomeraniae-Citerioris]] dissolutae et in pagos XIV redactae sunt. * [[1956]] - In [[Oceanus Atlanticus|Oceano Atlantico]] ante litus [[CFA|Civitatum Foederatarum]] [[navis epibatica]] [[Italia|Italica]] "''Andrea Doria''" submersa est, postquam cum nave [[Suecia|Suecica]] "''Stockholm''" conflixit, submersa est. 51 vectores necati sunt. * [[1992]] - [[Olympia aestiva 1992|Olympia aestiva Bercine]] iniit. === Saeculo 21 === * [[2007]] - [[Pratibha Patil]] praeses [[India]]e facta est. * [[2010]] - [[WikiLeaks]] scriptum de bello in [[Afgania]] a [[CFA|Civitatibus Foederatarum]] publicavit * [[2012]] ** [[Pranab Mukherjee]] praeses [[India]]e factus est. ** [[Consilium securitatis]] Resolutionem 2060 de [[Somalia]] et 2061 de [[Iracum|Iraco]] decrevit. * [[2017]] - [[Ram Nath Kovind]] praeses [[India]]e factus est. * [[2022]] - [[Droupadi Murmu]] praeses [[India]]e facta est. == Nati == === Saeculo 10 === * [[975]] - [[Thietmarus Merseburgensis]] episcopus et historicus [[Germania|Theodiscus]]; mortuus est anno [[1018]]. === Saeculo 12 === * [[1109]] - [[Alphonsus I (rex Portugalliae)|Alphonsus I]], rex [[Lusitania]]e; mortuus est anno [[1185]]. === Saeculo 17 === * [[1654]] - [[Augustinus Steffani]], legatus et compositor [[Italia|Italicus]]; mortuus est anno [[1728]]. === Saeculo 18 === * [[1704]] - [[Augustus Amadeus Spangenberg]], [[episcopus]] [[Moravia|Moravus]] ac secundus conditor [[Evangelica Fratrum Unitas|Evangelicae Fratrum Unitatis]]; mortuus est anno [[1792]]. * [[1775]] - [[Anna Harrison]], [[Gulielmus Henricus Harrison|Gulielmi Henrici Harrison]] uxor, nones praeses [[CFA]]; mortua est anno [[1864]]. === Saeculo 19 === * [[1848]] - [[Arthurus Balfour]], primus minister [[Britanniarum regnum|Britanniarum Regni]]; mortuus est anno [[1930]]. * [[1874]] - [[Sergius Lebedev]], chemicus [[Russia|Russicus]] et [[URSS|Sovieticus]]; mortuus est anno [[1934]]. * [[1880]] - [[Leo Sogny]], minister publicus [[Francia|Francicus]] in [[Vietnamia]]; mortuus est ignoto anno. * [[1894]] ** [[Gabriel Princip]], [[Serbia|Serbus]], qui [[Franciscus Ferdinandus|Franciscum Ferdinandum]] necavit; mortuus est anno [[1918]]. ** [[Yvonne Printemps]], actrix et cantrix [[Francia|Francica]]; mortua est anno [[1977]]. === Saeculo 20 === * [[1905]] - [[Elias Canetti]], scriptor [[Bulgaria|Bulgaricus]]; mortuus est anno [[1994]]. * [[1917]] - [[Fridericus Honegger]], vir publicus [[Helvetia|Helveticus]]; mortuus est anno [[1999]]. * [[1922]] - [[Ioannes B. Goodenough]], chemicus et physicus [[CFA|Americanus]]; mortuus est anno [[2023]]. * [[1929]] - [[Basilius Šukšin]], scriptor, moderator cinematographicus et actor [[Russia|Russicus]] [[URSS|Sovieticus]]; mortuus est anno [[1974]]. * [[1933]] - [[Georgius Atanasov]], rerum politicarum peritus [[Bulgaria|Bulgaricus]]; mortuus est anno [[2022]]. * [[1935]] - [[Laurentius Werner]], rerum politicarum peritus [[Suecia|Suecicus]]; mortuus est anno [[2013]]. * [[1943]] - [[Erica Steinbach]], politicorum perita [[Germania|Germanica]]. * [[1953]] - [[Robertus Zoellick]], argentarius Americanus. * [[1954]] - [[Georgius Trittin]], vir publicus [[Germania|Germanicus]]. * [[1956]] - [[Frances Arnold]], [[chemia]]e perita [[CFA|Americana]]. * [[1957]] - [[Marcus Hunter (rerum politicarum peritus)|Marcus Hunter]], rerum politicarum peritus [[regnum Unitum|Britannicus]] factionis [[Factio Liberalis Democratica (Britanniarum Regnum)|Liberalis Democraticae]]. * [[1963]] - [[Sabina Guzzanti]], actrix [[Italia]]na. * [[1964]] ** [[Anna Applebaum]], diurnaria et scriptrix [[CFA|Americana]]. ** [[Sharif Sheikh Ahmed]], praeses [[Somalia]]e annis [[2009]] ad [[2012]]. * [[1967]] - [[Matthaeus LeBlanc]], actor [[CFA|Americanus]]. * [[1973]] **[[Coemgenus Phillips]], pedilusor [[Anglia|Anglicus]]. **[[Hu Jia]], defensor iurum humanorum [[Res publica popularis Sinarum|Sinicus]]. * [[1976]] - [[Tera Patrick]], actrix pornographica [[CFA|Americana]]. * [[1980]] - [[Cha Du-ri]], [[pedilusor]] [[Corea Meridionalis|Coreae Meridionalis]]. * [[1981]] - [[Yuichi Komano]], pedilusor [[Iaponia|Iaponicus]]. == Mortui == === Saeculo 4 === * [[306]] - [[Constantius Chlorus|Constantius I]] imperator Romanus [[Eboracum|Eboraci]]. Natus est circa annum [[250]]. === Saeculo 15 === * [[1471]] - [[Thomas a Kempis]], monachus et mysticus (''De imitatione Christi''). * [[1492]] - [[Innocentius VIII]], [[papa]] (natus [[1432]]). === Saeculo 16 === * [[1564]] - [[Ferdinandus I (imperator)|Ferdinandus I]], imperator [[Sacrum Romanum Imperium|Sacri Romani Imperii]] ab anno [[1558]]; natus est [[1503]]. === Saeculo 18 === * [[1790]] - [[Ioannes Bernardus Basedow]], [[scriptor]], praeceptor, [[theologus]] et [[philanthropus]] [[Germania|Germanicus]]; natus est anno [[1724]]. === Saeculo 19 === * [[1831]] - [[Maria Szymanowska]], [[clavile|clavista]] et [[compositor|compositrix]] [[Polonia|Polonica]]; nata est anno [[1789]]. * [[1834]] - [[Samuel Taylor Coleridge]], poeta et scriptor [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1772]]. * [[1846]] - [[Ludovicus I (rex Hollandiae)|Ludovicus Napoleo Bonaparte]], rex Ludovicus I [[Hollandia]]e annis [[1806]] - [[1810]]; natus est anno [[1778]]. * [[1861]] - [[Ionas Furrer]], vir publicus [[Helvetia|Helveticus]]; natus est anno [[1805]]. * [[1887]] - [[Henricus Mayhew]], diurnarius [[Anglia|Anglicus]]. === Saeculo 20 === * [[1934]] - [[Engelbertus Dollfuß]], publicus [[Ecclesia Catholica|Catholicus]] et de facto dictator [[Austria]]e; natus est anno [[1892]]. * [[1945]] - [[Curtius Gerstein]], vir militaris [[Germania|Theodiscus]], qui quamquam ad [[SS]] pertinens, quod caedum testes in [[Castra carceralia|castris carceralibus]] [[Belzec]] et [[Treblinka]] conatus est persecutiones contra [[Iudaei|Iudaeos]] [[Regnum Unitum|Britannicis]], [[CFA|Americanis]], [[Helvetia|Helveticis]] et [[Sancta Sedes|Sanctae Sedi]] nuntiare, in captivitate mortem sibi conscivit; natus est anno [[1905]]. * [[1962]] - [[Helena Weber]], rerum politicarum perita [[Germania|Theodisca]] primo factionis [[Centrum|Centri]] deinde [[CDU]]; nata est anno [[1881]]. * [[1976]] - [[Ioannes Clarke Slater]], [[physicus]] et [[chemia|chemicus]] [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1900]]. * [[1991]] - [[Lazarus Kaganovič]], politicorum peritus [[Unio Sovietica|Sovieticus]] [[Factio Communistica Unionis Sovieticae|Factionis Communisticae Unionis Sovieticae]]; natus est anno [[1893]]. === Saeculo 21 === * [[2002]] - [[Ioannes Ioachimus Degenhardt]], cardinalis [[Germania|Germanicus]]; natus est anno [[1926]]. * [[2011]] - [[Michael Cacogiannes]], [[moderator cinematographicus]] [[Graecus]]; natus est anno [[1922]]. * [[2013]] ** [[Gualterius De Maria]], artifex et sculptor [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1935]]. ** [[Bernadetta Lafont]], actrix [[Francia|Francica]]; nata est anno [[1938]]. * [[2014]] - [[Carolus Bergonzi]], tenor [[Italia|Italicus]]; natus est anno [[1924]]. * [[2019]] - [[Beji Caid Essebsi]], praeses [[Tunesia]]e; natus est anno [[1926]]. * [[2022]] - [[David Trimble]], rerum politicarum peritus [[Hibernia Septentrionalis|Hiberniae Septentrionalis]]; natus est anno [[1944]]. == Festa et Feriae == * [[Roma antiqua|Romae antiquae]] : [[Di indigetes|Furrinalia]]. * [[Festum Liturgicum|Festum]] [[Sanctus Iacobus Maior|Sancti Iacobi Maioris]], [[Apostolus|Apostoli]] * Dies [[Gallaecia (Communitas autonoma)|Gallaeciae]] * Dies constitutionis ([[Portus Dives]]) {{dies-stipula}} {{menses}} [[Categoria:Dies]] ensv3box1g24v70t6fukrgd0ixytff5 0 14988 3997352 3302404 2026-10-27T10:51:00Z Grufo 64423 +‘|etiam=[[Basilea (pagus)]]’ 3997352 wikitext text/x-wiki {{Pagina discretiva|etiam=Basilea (pagus)}} {{res|Basilia}} haec dissimilia significat: # '''Basilia''' urbs in [[Helvetia]] est, vide apud [[Basilia (urbs)]]. # '''Basilia ''' quoque pagus [[Helvetia]]e est, vide apud [[Basilia (pagus)]]. {{NexInt}} * [[Basilia (discretiva)]] olabqh6ww6lngpmry83nvscoydhq1br 0 18251 3997239 3997048 2026-10-26T18:11:56Z LilyKitty 18316 de morte Fukuda Yasuo 3997239 wikitext text/x-wiki {{Calendarium-Octobris}} '''22 Octobris''' est [[dies]] 295ª anni (296ª [[Annus bisextilis|annis bissextilibus]]) in [[Calendarium Gregorianum|calendario Gregoriano]]. 70 dies manent. Secundum [[calendarium Romanum]] est '''ante diem undecimum Kalendas Novembres''', quod ''a.d. XI Kal. Nov.'' abbreviatur. [[Fasciculus:IVLIANVS.gif|thumb|left|upright=0.35|Imperator [[Flavius Claudius Iulianus|Iulianus Apostata]]]] == Eventa == === Saeculo 4 === * [[363]] - Daphneum [[Apollo|Apollinis]] fanum prope [[Antiochia ad Orontem|Antiochiam ad Orientem]] imperatore [[Flavius Claudius Iulianus|Iuliano Apostata]] in urbe versante vi flammarum exuritur. <ref>[[Ammianus Marcellinus]], [http://www.thelatinlibrary.com/ammianus/22.shtml#13 XXII, 13, 1]</ref> === Saeculo 8 === * [[794]] - [[Kyotum|Kyotum]] urbs Iaponiae [[caput (urbs)|caput]] fit. === Saeculo 14 === * [[1303]] - [[Benedictus XI]] [[papa]] fit. === Saeculo 15 === * [[1494]] - [[Ludovicus Sfortia]] [[Ioannes Galeatius Sfortia|nepote]] eius mortuo (vide infra) dux [[Ducatus Mediolanensis|Mediolani]] fit. === Saeculo 18 === * [[1708]] - Inter [[Bellum de successione Hispanica]] contra [[Francia]]m alligati [[Anglia|Anglici]] atque [[Austria]]ci urbem et castellum [[Insula (urbs)|Insulam]] expugnant. === Saeculo 19 === * [[1841]] - [[Samuel Houston]] primus praeses [[Res Publica Texana|Rei Publicae Texanae]] fit. * [[1859]] - [[Hispania]] [[Marocum|Maroco]] bellum indicit. * [[1873]] - [[Alexander II (imperator Russiae)|Alexander II]], imperator [[Russia]]e, [[Gulielmus I (Imperator Germaniae)|Gulielmus I]] imperator [[Imperium Germanicum|Germaniae]] atque [[Franciscus Iosephus I]] imperator [[Imperium Austro-Hungaricum|Austro-Hungaricus]] in [[Palatium Belli Fontis|Palatio Belli Fontis]] apud [[Vindobona]]m [[Foedus Trium Imperatorum]] signant. === Saeculo 20 === * [[1962]] - Inter crisem [[Cuba]]nam [[Ioannes F. Kennedy]] praeses [[CFA]] obsidionem maritimam contra insulam decernit, cuius regnantes [[Fidelis Castro|Fideli Castro]] duce [[Rrocheta]]s [[Unio Sovietica|Sovieticas]] illuc transportari sinuerunt. * [[1964]] - [[Ioannes Paulus Sartre]] [[praemium Nobelianum litterarum]] refutat. * [[1973]] - [[Concilium Salutis]] resolutionem 338 de [[ecechiria]] [[Contentio Arabo-Israëlitica|Contentionis Arabo-Israëlicae]] creat. * [[1993]] - [[Angelus Felix Patassé]] praeses [[Respublica Africae Mediae|Reipublica Africae Mediae]] electione habita officium init. Successor erat [[Andreas Kolingba|Andreae Kolingba]]. === Saeculo 21 === * [[2009]] - Systema internum ''[[Windows 7]]'' a Microsoft publicatur. * [[2019]] - [[Naruhito]] apud [[Palatium Imperiale Tokiense]] imperator [[Iaponiae]] coronatur. * [[2022]] - [[Georgia Meloni]], politica fascista [[praeses consilii ministrorum]] [[Italia]]e eligitur. == Nati == === Saeculo 16 === * [[1511]] - [[Erasmus Reinhold]], [[astronomus]] et [[mathematicus]] Germanicus (mortuus anno [[1553]]) === Saeculo 17 === * [[1659]] - [[Georgius Ernestus Stahl]]. chemicus Germanicus (mortuus anno [[1734]]) === Saeculo 18 === * 1708 - [[Fridericus Ludovicus Norden]], [[res militaris|classis centurio]] et explorator [[Dania|Danicus]] (mortuus est anno [[1742]]) === Saeculo 19 === * [[1811]] - [[Franciscus Liszt]], compositor Austro-hungaricus (mortuus anno [[1886]]) * [[1844]] ** [[Sara Bernhardt]], actrix Francica (mortua anno [[1923]]) ** [[Ludovicus Riel]], politicorum peritus [[Canada|Canadiensis]] (anno [[1885]] supplicio affectus) * [[1870]] - [[Ioannes Bunin]], [[poeta]] et [[scriptor]] Russicus, [[Praemium Nobelianum Litteraturae|praemio Nobeliano litteraturae]] affectus (mortuus [[1953]]) * [[1881]] - [[Clinton Davisson]], physicus [[CFA|Americanus]], [[Praemium Nobelianum Physicae|praemio Nobeliano physicae]] affectus (mortuus anno [[1958]]) * [[1896]] - [[Earle Clements]], gubernator [[Kentukia]]e (mortuus anno [[1985]]) === Saeculo 20 === * [[1903]] - [[Georgius Wells Beadle]], biochemicus Americanus [[Praemium Nobelianum physiologiae et medicinae|praemio Nobeliano physiologiae et medicinae]] affectus (†&nbsp;[[1989]]) * [[1907]] - [[Aemilia Schindler]], uxor [[Anscharius Schindler|Anscharii Schindler]], quae cum marito inter [[secundum bellum mundanum]] [[Iudaei]]s et aliis a [[NSDAP|Nazistis]] persecutis auxilium dabat (mortua anno [[2001]]). * [[1913]] - [[Ioannes Petrus Tschudi]], vir publicus [[Helvetia|Helveticus]] (mortuus anno [[2002]]) * [[1915]] - [[Isaac Shamir]], vir publicus [[Israel]]iticus (mortuus anno [[2012]]) * [[1917]] - [[Ioanna Fontaine]], actrix Americana (mortua anno [[2013]]) * [[1919]] - [[Doris Lessing]], scriptrix [[Britanniarum regnum|Britannica]] (mortua anno 2013) * [[1920]] - [[Timotheus Leary]], psychologus et scriptor Americanus (mortuus anno [[1996]]) * [[1921]] - [[Georgius Brassens]], cantor actorque Francicus (mortuus anno [[1981]]) * 1923 - [[Nicolaus Dorizo]], poeta [[URSS|Sovieticus]] et Russicus; (mortuus anno [[2011]]) * [[1938]] - [[Derek Jacobi]], histrio Britannicus * [[1939]] - [[Ioachimus Chissano]], praeses [[Mozambicum|Mozambici]] * [[1941]] - [[Theodericus Austermann]], vir publicus Germanicus et sodalis factionis [[CDU]] * [[1942]] - [[Bruno Buchberger]], professor mathematicae Austriacus * [[1943]] ** [[Volfgangus Thierse]], vir publicus Germaniae et praeses [[Dieta Foederalis Germaniae|dietae foederalis]] ** [[Catharina Deneuve]], actrix Francica ** [[Annamaria Cancellieri]], rerum politicarum perita Italica * [[1948]] - [[Paula Severino]], rerum politicarum perita Italica * [[1949]] ** [[Ioannes Shadegg]], vir publicus Americanus factionis [[Factio Republicana (CFA)|Republicanae]] ** [[Arsenius Wenger]], pedilusor Francicus * [[1952]] - [[Galfridus Linus Goldblum]], histrio Americanus * [[1959]] - [[Todd Graff]], actor Americanus * [[1961]] - [[Dietmarius Woidke]], vir publicus Germanicus * [[1964]] - [[Craig Levein]], pedilusor [[Scotia|Scoticus]] * [[1966]] - [[Valeria Golino]], actrix Italiaca * [[1969]] - [[Spike Jonze]], moderator cinematographicus Americanus * 1973 - [[Ichiro Suzuki]], lusor [[Basipila|basipilae]] Iaponicus == Mortui == === Saeculo 8 === * [[741]] - [[Carolus Martellus]], "dux et princeps" [[Franci|Francorum]] (natus anno [[688]]) === Saeculo 15 === * 1494 - [[Ioannes Galeatius Sfortia]], dux Mediolani (natus anno [[1469]]) === Saeculo 17 === * [[1613]] - [[Maturinus Régnier]], poeta et [[satura]]e scriptor Francicus; (natus anno [[1573]]). === Saeculo 19 === * [[1818]] - [[Ioachim Henricus Campe]], [[paedagogia|praeceptor]], [[diurnarius]] et editor Germanicus; (natus anno [[1746]]). * [[1882]] - [[Ioannes Arany]], poeta [[Hungaria|Hungaricus]]; (natus anno [[1817]]). === Saeculo 20 === * [[1906]] - [[Paulus Cézanne]], pictor Francicus; (natus anno [[1839]]). * [[1946]] - [[Philippus Lee Goldsborough]], gubernator [[Terra Mariae|Terrae Mariae]]; (natus est anno [[1865]]). * [[1953]] - [[Albertus Meyer]], vir publicus Helveticus; (natus anno [[1870]]). * [[1965]] - [[Paulus Tillich]], [[theologus]] Germanicus; (natus anno [[1886]]). * [[1969]] - [[Fridericus Steinhoff]], vir publicus Germanicus; (natus anno [[1897]]). * [[1973]] - [[Paulus Casals]], [[violoncellum|violunculista]] [[Hispania|Hispanicus]]; (natus anno [[1876]]). * [[1975]] - [[Arnoldus Iosephus Toynbee]], historicus Britannicus; (natus anno [[1889]]). * [[1990]] - [[Ludovicus Althusser]], philosophus [[Placita Marxiana|placitae Marxianae]] Francicus; (natus anno [[1916]]). * [[1995]] - [[Kingsley Amis]], scriptor Britannicus; (natus anno [[1922]]). === Saeculo 21 === * [[2001]] - [[Georgius Vicin]], actor cinematographicus comicus Sovieticus; (natus anno [[1917]]). * [[2007]] - [[Eva Curie]], diurnalista, scriptorix et clavcien Francica; (natus anno [[1904]]). * [[2026]] - [[Fukuda Yasuo]], politicus [[Iaponia|Iaponicus]]; (natus anno [[1936]]). == Festa et feriae == * [[Beatus]] [[Ioannes Paulus II]] * Festum [[antiquitas|antiquitatis]] (Kyotum) * [[Dies internationalis haesitionis linguae]] (ab anno 1998) {{menses}} == Notae== [[Categoria:Dies]] pxou6db5c9qx6ieyzxgy52s281zb267 3997336 3997239 2026-10-27T10:05:00Z Bis-Taurinus 70496 Solitas emendationes feci. 3997336 wikitext text/x-wiki {{Calendarium-Octobris}} '''22 Octobris''' est [[dies]] 295ª anni (296ª [[Annus bisextilis|annis bissextilibus]]) in [[Calendarium Gregorianum|calendario Gregoriano]]. 70 dies manent. Secundum [[calendarium Romanum]] est '''ante diem undecimum Kalendas Novembres''', quod ''a.d. XI Kal. Nov.'' abbreviatur. [[Fasciculus:IVLIANVS.gif|thumb|left|upright=0.35|Imperator [[Flavius Claudius Iulianus|Iulianus Apostata]]]] == Eventa == === Saeculo 4 === * [[363]] - Daphneum [[Apollo|Apollinis]] fanum prope [[Antiochia ad Orontem|Antiochiam ad Orientem]] imperatore [[Flavius Claudius Iulianus|Iuliano Apostata]] in urbe versante vi flammarum exuritur. <ref>[[Ammianus Marcellinus]], [http://www.thelatinlibrary.com/ammianus/22.shtml#13 XXII, 13, 1]</ref> === Saeculo 8 === * [[794]] - [[Kyotum|Kyotum]] urbs Iaponiae [[caput (urbs)|caput]] fit. === Saeculo 14 === * [[1303]] - [[Benedictus XI]] [[papa]] fit. === Saeculo 15 === * [[1494]] - [[Ludovicus Sfortia]] [[Ioannes Galeatius Sfortia|nepote]] eius mortuo (vide infra) dux [[Ducatus Mediolanensis|Mediolani]] fit. === Saeculo 18 === * [[1708]] - Inter [[Bellum de successione Hispanica]] contra [[Francia]]m alligati [[Anglia|Anglici]] atque [[Austria]]ci urbem et castellum [[Insula (urbs)|Insulam]] expugnant. === Saeculo 19 === * [[1841]] - [[Samuel Houston]] primus praeses [[Res Publica Texana|Rei Publicae Texanae]] fit. * [[1859]] - [[Hispania]] [[Marocum|Maroco]] bellum indicit. * [[1873]] - [[Alexander II (imperator Russiae)|Alexander II]], imperator [[Russia]]e, [[Gulielmus I (Imperator Germaniae)|Gulielmus I]] imperator [[Imperium Germanicum|Germaniae]] atque [[Franciscus Iosephus I]] imperator [[Imperium Austro-Hungaricum|Austro-Hungaricus]] in [[Palatium Belli Fontis|Palatio Belli Fontis]] apud [[Vindobona]]m [[Foedus Trium Imperatorum]] signant. === Saeculo 20 === * [[1962]] - Inter crisem [[Cuba]]nam [[Ioannes F. Kennedy]] praeses [[CFA]] obsidionem maritimam contra insulam decernit, cuius regnantes [[Fidelis Castro|Fideli Castro]] duce [[Rrocheta]]s [[Unio Sovietica|Sovieticas]] illuc transportari sinuerunt. * [[1964]] - [[Ioannes Paulus Sartre]] [[praemium Nobelianum litterarum]] refutat. * [[1973]] - [[Concilium Salutis]] resolutionem 338 de [[ecechiria]] [[Contentio Arabo-Israëlitica|Contentionis Arabo-Israëlicae]] creat. * [[1993]] - [[Angelus Felix Patassé]] praeses [[Respublica Africae Mediae|Reipublica Africae Mediae]] electione habita officium init. Successor erat [[Andreas Kolingba|Andreae Kolingba]]. === Saeculo 21 === * [[2009]] - Systema internum ''[[Windows 7]]'' a Microsoft publicatur. * [[2019]] - [[Naruhito]] apud [[Palatium Imperiale Tokiense]] imperator [[Iaponiae]] coronatur. * [[2022]] - [[Georgia Meloni]], politica fascista [[praeses consilii ministrorum]] [[Italia]]e eligitur. == Nati == === Saeculo 16 === * [[1511]] - [[Erasmus Reinhold]], [[astronomus]] et [[mathematicus]] Germanicus (mortuus anno [[1553]]) === Saeculo 17 === * [[1659]] - [[Georgius Ernestus Stahl]]. chemicus Germanicus (mortuus anno [[1734]]) === Saeculo 18 === * 1708 - [[Fridericus Ludovicus Norden]], [[res militaris|classis centurio]] et explorator [[Dania|Danicus]] (mortuus est anno [[1742]]) === Saeculo 19 === * [[1811]] - [[Franciscus Liszt]], compositor Austro-hungaricus (mortuus anno [[1886]]) * [[1844]] ** [[Sara Bernhardt]], actrix Francica (mortua anno [[1923]]) ** [[Ludovicus Riel]], politicorum peritus [[Canada|Canadiensis]] (anno [[1885]] supplicio affectus) * [[1870]] - [[Ioannes Bunin]], [[poeta]] et [[scriptor]] Russicus, [[Praemium Nobelianum Litteraturae|praemio Nobeliano litteraturae]] affectus (mortuus [[1953]]) * [[1881]] - [[Clinton Davisson]], physicus [[CFA|Americanus]], [[Praemium Nobelianum Physicae|praemio Nobeliano physicae]] affectus (mortuus anno [[1958]]) * [[1896]] - [[Earle Clements]], gubernator [[Kentukia]]e (mortuus anno [[1985]]) === Saeculo 20 === * [[1903]] - [[Georgius Wells Beadle]], biochemicus Americanus [[Praemium Nobelianum physiologiae et medicinae|praemio Nobeliano physiologiae et medicinae]] affectus (†&nbsp;[[1989]]) * [[1907]] - [[Aemilia Schindler]], uxor [[Anscharius Schindler|Anscharii Schindler]], quae cum marito inter [[secundum bellum mundanum]] [[Iudaei]]s et aliis a [[NSDAP|Nazistis]] persecutis auxilium dabat (mortua anno [[2001]]) * [[1913]] - [[Ioannes Petrus Tschudi]], vir publicus [[Helvetia|Helveticus]] (mortuus anno [[2002]]) * [[1915]] - [[Isaac Shamir]], vir publicus [[Israel]]iticus (mortuus anno [[2012]]) * [[1917]] - [[Ioanna Fontaine]], actrix Americana (mortua anno [[2013]]) * [[1919]] - [[Doris Lessing]], scriptrix [[Britanniarum regnum|Britannica]] (mortua anno 2013) * [[1920]] - [[Timotheus Leary]], psychologus et scriptor Americanus (mortuus anno [[1996]]) * [[1921]] - [[Georgius Brassens]], cantor actorque Francicus (mortuus anno [[1981]]) * 1923 - [[Nicolaus Dorizo]], poeta [[URSS|Sovieticus]] et Russicus; (mortuus anno [[2011]]) * [[1938]] - [[Derek Jacobi]], histrio Britannicus * [[1939]] - [[Ioachimus Chissano]], praeses [[Mozambicum|Mozambici]] * [[1941]] - [[Theodericus Austermann]], vir publicus Germanicus et sodalis factionis [[CDU]] * [[1942]] - [[Bruno Buchberger]], professor mathematicae Austriacus * [[1943]] ** [[Volfgangus Thierse]], vir publicus Germaniae et praeses [[Dieta Foederalis Germaniae|dietae foederalis]] ** [[Catharina Deneuve]], actrix Francica ** [[Annamaria Cancellieri]], rerum politicarum perita Italica * [[1948]] - [[Paula Severino]], rerum politicarum perita Italica * [[1949]] ** [[Ioannes Shadegg]], vir publicus Americanus factionis [[Factio Republicana (CFA)|Republicanae]] ** [[Arsenius Wenger]], pedilusor Francicus * [[1952]] - [[Galfridus Linus Goldblum]], histrio Americanus * [[1959]] - [[Todd Graff]], actor Americanus * [[1961]] - [[Dietmarius Woidke]], vir publicus Germanicus * [[1964]] - [[Craig Levein]], pedilusor [[Scotia|Scoticus]] * [[1966]] - [[Valeria Golino]], actrix Italiaca * [[1969]] - [[Spike Jonze]], moderator cinematographicus Americanus * 1973 - [[Ichiro Suzuki]], lusor [[Basipila|basipilae]] Iaponicus == Mortui == === Saeculo 8 === * [[741]] - [[Carolus Martellus]], "dux et princeps" [[Franci|Francorum]] (natus anno [[688]]) === Saeculo 15 === * 1494 - Ioannes Galeatius Sfortia, dux Mediolani (natus anno [[1469]]) === Saeculo 17 === * [[1613]] - [[Maturinus Régnier]], poeta et [[satura]]e scriptor Francicus (natus anno [[1573]]) === Saeculo 19 === * [[1818]] - [[Ioachim Henricus Campe]], [[paedagogia|praeceptor]], [[diurnarius]] et editor Germanicus (natus anno [[1746]]) * [[1882]] - [[Ioannes Arany]], poeta Hungaricus (natus anno [[1817]]) === Saeculo 20 === * [[1906]] - [[Paulus Cézanne]], pictor Francicus; (natus anno [[1839]]) * [[1946]] - [[Philippus Lee Goldsborough]], gubernator [[Terra Mariae|Terrae Mariae]] (*&nbsp;[[1865]]) * [[1953]] - [[Albertus Meyer]], vir publicus Helveticus (natus anno [[1870]]) * [[1965]] - [[Paulus Tillich]], [[theologus]] Germanicus (natus anno [[1886]]) * [[1969]] - [[Fridericus Steinhoff]], vir publicus Germanicus (natus anno [[1897]]) * [[1973]] - [[Paulus Casals]], [[violoncellum|violunculista]] [[Hispania|Hispanicus]] (natus anno [[1876]]) * [[1975]] - [[Arnoldus Iosephus Toynbee]], historicus Britannicus (natus anno [[1889]]) * [[1986]] - [[Albertus Szent-Györgyi]], biochemicus Hungaricus, praemio Nobeliano physiologiae et medicinae affectus (*&nbsp;[[1893]]) * [[1990]] - [[Ludovicus Althusser]], philosophus [[Placita Marxiana|placitae Marxianae]] Francicus (natus anno [[1916]]) * [[1995]] - [[Kingsley Amis]], scriptor Britannicus (natus anno [[1922]]) === Saeculo 21 === * [[2001]] - [[Georgius Vicin]], actor cinematographicus comicus Sovieticus (natus anno [[1917]]) * [[2007]] - [[Eva Curie]], diurnalista, scriptorix et [[clavicen|clavicina]] Francica (natus anno [[1904]]) * [[2026]] - [[Fukuda Yasuo]], politicus Iaponicus (natus anno [[1936]]) == Festa et feriae == * Festum [[Ioannes Paulus II|Sancti Ioannis Pauli II]], papae (ecclesia catholica) * Festum [[antiquitas|antiquitatis]] (Kyotum) * [[Dies internationalis haesitionis linguae]] == Notae == <references/> {{menses}} [[Categoria:Dies]] hzrmfgxpdk9j3xx5jhxyzaf183r91mo 0 18253 3997342 3996381 2026-10-27T10:16:08Z Bis-Taurinus 70496 Eventa tempore praesente describimur. 3997342 wikitext text/x-wiki {{Calendarium-Octobris}} '''21 Octobris''' est [[dies]] 294ª anni (295ª [[Annus bisextilis|annis bisextilibus]]) in [[Calendarium Gregorianum|calendario Gregoriano]]. 71 dies manent. Secundum [[calendarium Romanum]] est '''ante diem duodecimum Kalendas Novembres''', quod ''a.d. XII Kal. Nov.'' abbreviatur. [[Fasciculus:Konon.jpg|left|135px]] == Eventa == === Saeculo 7 === * [[686]] - [[Conon (papa)|Conon]] [[papa]] fit. === Saeculo 19 === * [[1805]] - [[Trafalgaris Pugna]] inter classem [[Britanniarum Regnum|Briticannicam]] et classem mixtam [[Francia|Francicam]] [[Hispania|Hispanicamque]] fit. Britannici vincunt. * [[1888]] - [[Factio socialistica Helvetica]] constituitur. === Saeculo 20 === * [[1916]] - [[Fridericus Adler]], vir publicus [[Austria]]cus factionis [[Socialis Democratica Factio Austriae|Socialis Democraticae]], Austriae primum ministrum [[Carolus Stürgkh|Carolum Stürgkh]] necat. * [[1945]] - In Francia mulieres [[suffragium universale|suffragiorum ius]] obtinent. * [[1969]] ** [[Gulielmus Brandt]] primus sodalis factionis [[SPD]] cancellarius foederalis [[Germania]]e eligitur. ** [[Subitanea rerum conversio]] in [[Somalia]] fit. * [[1983]] - Definitio nova [[metrum|metri]] per [[celeritas lucis|celeritatem lucis]] in [[vacuum|vacuo]] decernitur. * [[1986]] ** [[Charta Africana de iuribus hominum populorumque]] adoptatur. ** [[Insulae Marsalienses]] a [[CFA|Civitatibus Foederatis Americae]] liberae fiunt. === Saeculo 21 === * [[2012]] - [[Fridericus Kuhn]] primus vir publicus factionis [[Foedus 90/Virides|Foederis 90/Viridum]] praefectus urbis capitis terrae cuiusdam foederalis Germaniae - [[Stutgardia]]e enim - eligitur. * [[2025]] - [[Sanae Takaichi]] prima ministrix [[Iaponia]]e eligitur; primum femina prima ministrix Iaponiae est. * [[2026]] - Vulnerabilitates [[cybersecuritas|cybersecuritatis]] linguae programmationis [[PHP]] publicantur. == Nati == === Saeculo 15 === * [[1449]] - [[Georgius (dux Clarentiae)|Georgius]], dux Clarentiae (mortuus anno [[1478]]) === Saeculo 17 === * [[1672]] - [[Ludovicus Antonius Muratorius]], [[presbyter]] et praeclarus [[rerum gestarum scriptor]] [[Italia|Italicus]] (mortuus [[1750]]) === Saeculo 18 === * [[1772]] - [[Samuel Taylor Coleridge]], [[poeta]] et philosophus [[Anglia|Anglicus]] (mortuus anno [[1834]]) * [[1790]] - [[Alphonsus de Lamartine]], poeta et vir publicus Francicus (†&nbsp;[[1869]]) === Saeculo 19 === * [[1833]] - [[Alfredus Nobel]], [[chemicus]] , [[inventor]] et magister officinarum [[Suecia|Suecicus]] (mortuus [[1896]]) * [[1837]] - [[Iacobus Beaver]], gubernator [[Pennsilvania]]e (mortuus anno [[1914]]) * [[1846]] - [[Edmundus De Amicis]], scriptor [[Italia|Italicus]] (†&nbsp;[[1908]]) * [[1847]] ** [[Eduardus Brandes]], [[scriptor]] [[Dania|Danicus]] (mortuus anno [[1931]]) ** [[Iosephus Giacosa]], poeta, praecipue theatri lyrici [[libellus|libellorum]] scriptor et [[histrio]] Italicus (mortuus anno [[1906]]) * [[1862]] - [[Francus Edwinus Scott]], pictor Americanus (mortuus anno [[1929]]) * [[1874]] - [[Henricus Guisan]], dux militum [[Helvetia|Helveticus]] (mortuus anno [[1960]]) * [[1876]] - [[Petrus Stubmann]], vir publicus Germanicus et praeses ministrorum [[Megalopolis-Strelicia]]e (mortuus anno [[1962]]) * [[1895]] - [[Edna Purviance]], [[histrio|actrix]] Americana (mortua anno [[1958]]) * 1896 - [[Eugenius Švarc]], scriptor et dramaturgus [[URSS|Sovieticus]] (mortuus 1958) === Saeculo 20 === * [[1903]] - [[Michael Kuprijanov]], pictor imaginum depravatarum Sovieticus (mortuus [[1991]]) * [[1912]] - [[Georgius Solti]], [[concentus magister]] [[Hungaria|Hungaro]]-Britannicus (†&nbsp;[[1997]]) * [[1914]] - [[Martinus Gardner]], Americanus [[polymathes]] et scriptor rerum [[mathematica]]rum et [[Scientia (ratio)|scientia]]rum (mortuus anno [[2010]]) * [[1917]] - [[Dizzy Gillespie]], musicus et cantor iazensis Americanus (†&nbsp;[[1993]]) * [[1918]] - [[Hulett Carlson Smith]], rerum politicarum peritus Americanus factionis [[Factio Democratica (CFA)|Democraticae]] (mortuus anno 2012) * [[1921]] **[[Milcolumbus Arnold]], [[compositor]] et concentus magister Anglicus (†&nbsp;[[2006]]) **[[Ingrid van Houten-Groeneveld]], astronoma Nederlandica (mortua anno [[2015]]) * [[1926]] - [[Leo Kirch]], homo negotiosus Germanicus, ad quem multa [[diarium|diaria]] et periodica pertinebant (mortuus anno [[2011]]) * 1929 - [[Ursula K. Le Guin]], scriptrix Americana (mortua anno [[2018]]) * [[1942]] - [[Christophorus A. Sims]], [[oeconomia]]e peritus Americanus, [[Praemium Nobelianum oeconomicarum scientiarum|praemio Nobeliano scientiarum oeconomiarum]] affectus (†&nbsp;2026) * [[1944]] - [[Ioannes-Petrus Sauvage]], chemicus Francicus, [[Praemium Nobelianum chemiae|praemio Nobeliano chemiae]] affectus * [[1945]] - [[Nicetas Michalkov]], actor ac moderator cinematographicus Sovieticus et [[Russia|Russicus]]. * [[1949]] - [[Beniaminus Netanjahu]], primus minister [[Israel]]is * [[1953]] - [[Petrus Mandelson]], [[politicus]] Britannicus et socius [[Domus Dominorum (Britannia)|Aulae Dominorum]] in [[Parlamentum Britannicum|Parlamento Regni Uniti]] * [[1956]] - [[Carolina Fisher]], actrix Americana (mortua anno [[2016]]) * [[1957]] - [[Volfgangus Ketterle]], physicus Germanicus [[Praemium Nobelianum physicae|praemio Nobeliano physicae]] affectus * 1958 - [[Andreas Geim]], physicus [[Nederlandia|Nederlandicus]] et Britannicus, natus in Russia, praemio Nobeliano physicae affetus * [[1960]] - [[Ricardus Benyon]], rerum politicarum peritus Britannicus factionis [[Factio Conservativa (Britanniarum Regnum)|Conservativae]]. * [[1965]] - [[Evan Harris]], rerum politicarum peritus Britannicus factionis [[Factio Liberalis Democratica (Britanniarum Regnum)|Liberalis Democraticae]] * [[1980]] - [[Kim Kardashian]], ostentatrix et personalitas televisionis Americana * [[1981]] - [[Nemanja Vidić]], pedilusor [[Serbia|Serbicus]] == Mortui == === Saeculo 15 === * [[1422]] - [[Carolus VI (rex Franciae)|Carolus VI]], rex Franciae (natus anno [[1368]]) === Saeculo 16 === * [[1505]] - [[Paulus Scriptoris]], [[Franciscani|Franciscanus]] et [[theologus]] Germanicus (natus circa annum [[1460]]) * [[1587]] - [[Iohannes Wigand]], theologus [[Martinus Lutherus|Lutheranus]] (natus circa annum [[1523]]) === Saeculo 19 === * [[1805]] - [[Horatius Nelson]], praefectus classis Britanniae (natus [[1758]]) === Saeculo 20 === * [[1903]] - [[Huldericus Köhler]], rerum gestarum scriptor Germanicus (natus anno [[1838]]) * 1929 - [[Basilius Radoslavov]], rerum politicarum peritus [[Bulgaria|Bulgaricus]] (natus anno [[1854]]) * 1931 - [[Arthurus Schnitzler]], scriptor Austriacus etiam fabularum scaenicarum (natus anno 1862) * [[1940]] - [[Gulielmus Gustavus Conley]], rerum politicarum peritus Americanus factionis [[Factio Republicana (CFA)|Republicanae]] (natus anno [[1866]]) * 1980 - [[Vulko Cervenkov]], rerum politicarum peritus [[Bulgaria|Bulgaricus]] (natus anno [[1900]]) * [[1984]] - [[Franciscus Truffaut]], [[histrio|actor]] pellicularum factor ac [[moderator cinematographicus]] Francicus (natus [[1932]]) * [[1998]] - [[Franciscus Gulielmus Sargent]], gubernator [[Massachusetta]]e (†&nbsp;[[1915]]) === Saeculo 21 === * [[2003]] - [[Elliott Smith]], musicus et compositor Americanus (natus anno 1969) * [[2012]] - [[Georgius McGovern]], vir publicus Americanus (natus anno 1922) * [[2014]] - [[Gough Whitlam]], primus minister [[Australia]]e (natus anno 1916) * [[2021]] - [[Bernardus Haitink]], concentus magister Nederlandicus (natus anno 1929) * [[2022]] - [[Masato Kudo]], pedilusor [[Iaponia|Iaponicus]] (natus anno [[1990]]) == Festa et Feriae == * Dies Trafalgar ([[Britanniarum regnum]]) * Festum [[Hilarion (abbas)|Sancti Hilarionis]], abbatis (ecclesiae orthodoxae, calendarium Romanae ecclesiae antiquum) {{menses}} [[Categoria:Dies]] pa0619s576szmmpik04nusga6px6yp7 10 18904 3997278 3764584 2026-10-26T23:52:39Z Grufo 64423 +‘cursor: help;’ 3997278 wikitext text/x-wiki <includeonly><span title="Abecedarium Phoneticum Internationale" class="IPA" style="cursor: help;">{{{1}}}</span></includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> 6dtzerjv7cmtbv2mr1rb9vcpdkyyubp 0 19295 3997353 3986032 2026-10-27T10:56:27Z Grufo 64423 +‘|etiam=[[Stephanus (familia)]]’ 3997353 wikitext text/x-wiki {{Pagina discretiva nominis|etiam=Stephanus (familia)}} {{Nomen | genus = Masculinum | origo = Graeca | significatio = “corona” | imago = Barabás Miklós - Count István Széchenyi - WGA01267.jpg | capitulum = [[Stephanus Széchenyi]], scriptor Hungaricus | dies = 26 Decembris }} {{res|Stephanus}} ([[Graece]] Στέφανος) est [[nomen]] et praenomen masculinum quod a [[verbum (generale)|verbo]] Graeco στέφανος 'corona' venit. {{res|[[Stephania]]}} est forma feminina. [[Ecclesia Catholica]] festum [[Sanctus Stephanus (primus martyr)|Sancti Stephani]] primi martyris die [[26 Decembris]] celebrat. Decem [[pontifex|pontifices]] sibi [[nomen pontificale]] Stephanum imposuerunt: * [[Stephanus I]] * [[Stephanus II]] * [[Stephanus III]] * [[Stephanus IV]] * [[Stephanus V]] * [[Stephanus VI]] * [[Stephanus VII]] * [[Stephanus VIII]] * [[Stephanus IX]] * [[Stephanus X]] == Homines == * [[Stephanus (primus martyr)|Sanctus Stephanus]] * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Stephanus Apáthy||hu|qid=Q774381}} * [[Stephanus Byzantinus]], grammaticus Graecus * [[Stephanus Belisarius]], praeclarus cantor [[Italia|Italus]] * [[Stephanus Ertl|Stephanus Erti]] * [[Stephanus George]] * [[Stephanus Hawking]] * [[Stephanus Irwin]], praeclarus oecologus [[Australia]]nus * [[Stephanus Jobs]] * [[Stephanus Lee]] * [[Stephanus Mallarmé]], [[poeta]] * [[Stephanus McQueen]] * [[Stephanus King]], [[scriptor]] * [[Stephanus Razin]] * [[Stephanus I (rex Hungariae)]], sanctus * [[Stephanus Spielberg]], [[moderator cinematographicus]] * [[Stephanus Stambolov]] * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Stephanus Széchenyi||hu|qid=Q279397}} * [[Stephanus Wozniak]] * [[Stephanus Zweig]] == Nexus externi == * [http://www.iteadjmj.com/SANTO/StephanusRex1.pdf Vita S. Stephani Regis] [[Categoria:Nomina]] [[Categoria:Praenomina]] [[Categoria:Praenomina masculina]] tsjgkwlvcdymv0zut3l89h8qigvrwpq 0 27495 3997316 3945934 2026-10-27T03:28:49Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 3997316 wikitext text/x-wiki {{L1}} {{Capsa urbis Vicidata}} '''Havana'''<ref>{{Lexfons}}. {{Kirchenlatein|376}}</ref><ref>"Magnus portus S. Christophori de Habana" {{Google Books|vSvjkxrPC68C|vide p. 54}}.</ref> sive '''Avana'''<ref>{{Kirchenlatein|142}}</ref><ref>Vb. adiect. "Avanensis", cf. {{CathHierDiocese|sncc|Archidioecesis Avanensis}}. "Havanensis", cf. nomen botanicum ''[[Ageratina havanensis]]''</ref> (vulgo ''La Habana'')<ref>[http://books.google.com/books?id=GdEDAAAAIAAJ&dq=havanae+havana+-l'avana&q=havanae&pgis=1#search José Toribio Medina, ''La imprenta en la Habana (1707-1810).''] Secundum hunc fontem, [[Hispania|Hispani]] orthographiá ''Havana'' [[saeculum 19|saeculo undevicensimo]] et antea saepissime usi sunt.</ref> est [[caput (urbs)|caput]] et maxima [[urbs]] [[Cuba]]na. Provincia a se ipsa constituitur. Media urbs inter [[Hereditas mundialis UNESCO|hereditatem mundialem]] ab [[UNESCO]] enumeratur. == Historia == {{charta locatrix |Cubae physicalis |label=Havana<br />(1515-1519) |lat_deg =22 |lat_min =41 |lon_deg = -82 | lon_min =-11 |position=right | mark = Brown pog.svg |width=400 |float=right |caption= Situs oppidi Havanae annis 1515-1519 }} [[Oppidum]] nomine pleno ''villa de San Cristóbal de la Habana'' die [[25 Augusti]] anno [[1515]] a [[Didacus Velázquez de Cuéllar|Didaco Velázquez de Cuéllar]] ad [[litus]] australe insulae Cubae iuxta ostia fluminis [[flumen Mayabeque|Mayabeque]] conditum est. De situ autem et de anno disputatur: quidam 1514, nonnulli iuxta urbem hodiernam [[Batabanó]] dicunt.<ref>Vide Abilio González González, Ricardo Álvarez Portal, Sara Interián Pérez, [http://mayabeque.blogia.com/2009/092601-san-cristobal-de-la-habana-en-el-sur-analisis-historico-geografico-de-su-localiz.php "San Cristóbal de la Habana en el sur."]</ref> Origo autem nominis nescitur. Ex hoc portu litoris australis, nomine Havana, die [[18 Februarii]] [[1519]] [[Ferdinandus Cortes]] expeditionem suam ad [[Yucatania]]m et [[Mexicum]] conduxit.<ref>Hugh Thomas, ''The Conquest of Mexico'' (1993) pp. 149-161.</ref> Urbs autem ad locum tempore nostro celebrum iuxta portum magnum ad litus septentrionale Cubanum eodem fere anno mota est. Mox caput gubernationis totius insulae facta est. Navigationes trans Oceanum Atlanticum, ab [[Hispania]] abeuntes, saeculis XVI, XVII, et XVIII huc dirigi solebant ut longinquius ad regnum [[Nova Hispania|Novae Hispaniae]] attingerent. Ita Havana, caput insulae admodum pauperae, emporium factus est regionum divitissimarum. Propter hanc saepe ab inimicis piratisque obsessa est. Anno [[1634]] decreto regis Hispanici Havana agnominibus ''llave del Nuevo Mundo y antemural de las Indias Occidentales'' laureata est, scilicet "clavis Novi Mundi et propugnaculum Indiarum Occidentalium". Havana breviter, annis ab [[1762]] ad [[1763]], in dicione [[Britannia|Britannica]] iacebat. Havana et insula omni a [[Civitates Foederatae Americae|Civitatibus Foederatis]] annis ab [[1898]] ad [[1902]] possessis, libertate Cubana anno [[1902]] vindicata, Havana ab hoc anno urbs capitalis fuit civitatis novae. == Cultura == [[Fasciculus:Havana view 1639.png|thumb|upright=1.25|Despectus in [[Havana]]m anno fere [[1639]] ab [[Ioannes Vingboons|Ioanne Vingboons]] depicta ([[Collectus Henrici Harrisse]] in [[Bibliotheca Congressionalis|Bibliotheca Congressionali]] [[Vasingtonia (D.C.)|Vasingtonia]]e)]] Havana est sedes [[archidioecesis Avanensis]], cuius praesens archiepiscopus est [[Iohannes de Caritate García Rodríguez]]. Ecclesia principalis, anno [[1748]] ab [[Iesuitae|Iesuitis]] constructa, anno [[1777]] in cathedralem conversa est. Anno [[1728]] [[Universitas Havanensis|universitas Havanensis]] condita est patronatu tam pontificio quam regio, nomine pleno Hispanico ''Real y Pontificia Universidad de San Gerónimo de La Habana''. == Commeatus == Ab aliis insulis et civitatibus, sed etiam ab urbibus insulae ipsius Cubae distantioribus, Havana per [[Aëroplanum|aëroplana]] attingitur quae ad [[aëroportus Havanensis|aëroportum José Martí Havanensem]] descendunt. A [[Londinium|Londinio]], [[Mediolanum|Mediolano]], [[Matritum|Matrito]], [[Amstelodamum|Amstelodamo]], [[Turicum|Turico]], [[Moscua]] urbibus [[Europa]]eis, a [[Luanda]] Africae, a [[Quitum|Quito]], [[Lima]], [[Bogota]], [[Mexicopolis|Mexicopoli]] urbibus Americanis, et a nonnullis urbibus mediae Americae insularumque Caribicarum ad Havanam itur. Ab urbibus [[Civitates Foederatae Americae|Civitatum Foederatarum]], praecipue a [[Miamia]], multi lege privata veniunt. Tramina ferriviaria ab omnibus insulae Cubae regionibus crebriter Havanam petunt atque a pagis suburbanis huius urbis. Laophoria ad societates publicas duas pertinentes inter regiones urbanas suburbanasque eunt, societatis Havana MetroBus itineribus brevioribus, Omnibus Metropolitanos longioribus, vehiculis praecipue in [[Res publica popularis Sinarum|Serica]] constructis. == Clima == Sicut insulae [[Cuba]]nae fere omnis, urbi Havanae [[clima]] est [[Clima tropicum savanense|tropicum savanense]] per [[enumeratio climatum Köppen–Geiger|enumerationem Köppen–Geiger]], [[temperatura]] aëris media mensibus Ianuario et Februario 22° atque mense Augusto 28°, minima inter 19° et 24°, maxima inter 26° et 31°; pluviis mense Martio ad 46 mm tantum, mense Septembri 144 mm, mense Octobri 180 mm, mense Iunio non minus quam 182 mm elevatis; diebus pluviosis per annum totum fere 80 accidentibus; [[humiditas relativa|humiditate relativa]] inter mensuras 72% et 80%,<ref>"[http://worldweather.wmo.int/en/city.html?cityId=280 Havana, Cuba]" apud ''World Weather Information Service.''</ref> temperatura maris inter 23° mensibus Ianuario et Februario et 28° ab Iunio ad Septembrem reperta. == Coniunctiones communium == * [[Fasciculus:Flag of Romania.svg|20px|Romania]] [[Constantia (Romania)|Constantia]], [[Romania]] == Notae == <div class="references-small"><references /></div> == Bibliographia == [[Fasciculus:Palacio del Centro Asturiano.jpg|thumb|upright=1|[[Museum Nationale Bellarum Artium (Havana)|Museum Nationale Bellarum Artium]]: collectus artium mundialium apud [[Palatium Asturiarum (Havana)|Palatium Asturiarum]] ostentatus, aedificium anno [[1927]] ab [[Manuel del Busto|Emmanuele del Busto]] designatum]] * "[https://web.archive.org/web/20071012210544/http://granma.cu/ESPANOL/2006/diciembre/juev7/elogian-e.html Elogian capital humano en restauración de La Habana]" in ''Digital [[Granma]] internacional'' (7 Decembris 2006). {{Ling|Hispanice}} * Gregorio Delgado Fernández, "[[:Fasciculus:LaHabanaalSur.jpg|La cartografía Cubana del siglo XVI, el Capitán Don Bartolomé Cepero, y la fundación de la Habana junta al río Onicajinal o Mayabeque]]" in ''Cúspide'' (15 Octobris 1937). {{Ling|Hispanice}} * Gerhard Drekonja-Kornat, ed., ''Havanna. Vergangenheit, Gegenwart, Zukunft''. Monasterii: LIT Verlag, 2007. ISBN 978-3-7000-0648-0. {{Ling|Theodisce}} * Barbara Dröscher, ''Havanna Lektionen. Kuba zwischen Alltag, Kultur und Politik''. Berolini: Tranvía, 2011. ISBN 978-3-938944-51-6 {{Ling|Theodisce}} * Reinhard Kleist, ''Havanna. Eine kubanische Reise''. Carlsen, 2008. ISBN 978-3-551-73434-1. {{Ling|Theodisce}} * Naomi Larsson, "[https://www.theguardian.com/cities/2016/sep/05/havana-cuba-rubbish-strewn-streets-spark-anger-failing-city Havana's dirty truths: rubbish-strewn streets spark anger at city's failings]" in ''[[The Guardian]]'' (5 Septembris 2016). {{Ling|Anglice}} * Eduardo Luis Rodriguez, ''The Havana Guide – Modern Architecture 1925–1965''. Novi Eboraci: Princeton Architectural Press, 2000. ISBN 1-56898-210-0. {{Ling|Anglice}} {{Google Books|rBfrKIz1y8oC|Paginae selectae}} ; Aliae encyclopaediae * James Nelson Goodsell, "[http://www.britannica.com/place/Havana Havana: national capital, Cuba]" in ''[[Encyclopaedia Britannica]] Online'' == Nexus externi == [[Fasciculus:Cuba LaHavana Street (www.pixinn.net).jpg|thumb|upright=1|Via antiquioris urbis Havanensis. Photographema: Christophorus Meneboeuf.]] {{CommuniaCat|Havana|Havanam}} {{Coord|23|7|0|N|82|23|0|W|display=title}} * "[https://web.archive.org/web/20100927090848/http://www.one.cu/publicaciones/provincias_masinf/ciudad%20de%20la%20habana.htm Ciudad de La Habana]" (2010) apud ''Oficína Nacional de Estadísticas'' {{Ling|Hispanice}} * "[http://www.viajeros.com/destinos/la-habana/4-servicios/ Transporte y servicios en La Habana]" {{Ling|Hispanice}} * ''[http://www.cubagob.cu/otras_info/publicaciones/investigaciones/sabe/capitulo2.pdf Municipios de La Habana]'' (.pdf) apud regimen urbanum {{Ling|Hispanice}} * ''[https://web.archive.org/web/20170121011948/http://www.habananuestra.cu/ Oficina del Historiador de La Ciudad de La Habana]'' ("officina historiographi urbis Havanae") {{Ling|Hispanice}} * Abilio González González, Ricardo Álvarez Portal, Sara Interián Pérez, "[http://mayabeque.blogia.com/2009/092601-san-cristobal-de-la-habana-en-el-sur-analisis-historico-geografico-de-su-localiz.php San Cristóbal de la Habana en el sur]" apud ''Mayaweb'' {{Ling|Hispanice}} * ''[http://whc.unesco.org/en/list/204 Old Havana and its Fortification System]'' apud [[UNESCO]] ''World Heritage List'' {{Ling|Anglice|Francogallice}} * Eusebio Leal Spengler, "[https://web.archive.org/web/20160303191110/http://www.fenix.co.cu/villa/vhistoriah.htm Historia de La Habana]" {{Ling|Hispanice}} * [http://www.arquitecturahabana.org/ Arquitectura Habana .org] {{Ling|Hispanice}} * ''[https://web.archive.org/web/20121028005236/http://infodigital.opandalucia.es/bvial/bitstream/10326/1089/2/1089.pdf La Habana: guía de arquitectura]'' (.pdf) {{Ling|Hispanice}} * ''[https://web.archive.org/web/20151230181842/http://www.planmaestro.ohc.cu/recursos/papel/libros/desafioutopia.pdf Plan Maestro de Rehabilitación Integral de la Habana Vieja]'' (.pdf) {{Ling|Hispanice}} {{Provinciae Cubae}} {{Urbes Americae Septentrionalis maximae}} {{Urbes Americae Septentrionalis capitales}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Havana|!]] [[Categoria:Capita]] [[Categoria:Condita 1515]] [[Categoria:Condita 1519]] [[Categoria:Loci hereditatis mundialis in insulis Caribicis]] [[Categoria:Urbes milies milium incolarum]] [[Categoria:Portus maris Caribaei]] [[Categoria:Portus sinus Mexicani]] n9p5ath72c64w137xu7ywbsz93hdam7 10 30190 3997266 3997117 2026-10-26T22:45:37Z PK2 16025 add '[[Template:Commentatio de]]' hatnote 3997266 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Commentatio de|[[Linguae Romanicae]] hodiernae ex lingua Latina ortae sunt|Formula:Linguae Italicae}} {{Latinitas|-4}} </noinclude>{{Capsa navigationis | titulus = [[Linguae Romanicae]] | corpus = [[Lingua Anglonormannica|Anglo-Normannica]] · [[Lingua Ridunica|Auridunica]] · [[Lingua Aragonensis|Aragonensis]] · [[Lingua Aromanica|Aromanica]] · [[Lingua Arpitanica|Arpitanica]] · [[Lingua Asturiana|Asturiana]] · [[Lingua Burgundica|Burgundica]] · [[Lingua Caesariaca|Caesariaca]] · [[Lingua Campanica|Campanica]] · [[Lingua Catalana|Catalana]] · [[Lingua Corsa|Corsa]] ([[Dialectus Gallurica|Gallurica]], [[Dialectus Sassarensis|Sassarensis]]) · [[Dialectus Cispadana|Cispadana]] · [[Lingua Dalmatica|Dalmatica]] · [[Lingua Dacoromanica|Dacoromanica]] ([[Lingua Moldovica|Moldovica]], [[Lingua Valachica|Valachica]]) · [[Lingua Extremadurensis|Extremadurensis]] · [[Lingua Fala|Fala]] · [[Lingua Franco-Comitatina|Franco-Comitatina]] · [[Lingua Francogallica|Francogallica]] · [[Lingua Foroiuliensis|Foroiuliensis]] · [[Lingua Gallaica|Gallaica]] · [[Lingua Gallonica|Gallonica]] · [[Lingua Guernesica|Guernesica]] · [[Lingua creola Haitiana|Lingua Haitiana]] · [[Lingua Hispanica|Hispanica (Castellana)]] · [[Lingua Insubrica|Insubrica]] · [[Lingua Istrica|Istrica]] · [[Lingua Istro-Romanica|Istro-Romanica]] · [[Lingua Italiana|Italiana (Tusca litteraria)]] · [[Lingua Iudaeo-Francogallica|Iudaeo-Francogallica]] · [[Lingua Iudaeo-Italiana|Iudaeo-Italiana]] · [[Dolomiana Lingua Latina|Latina Dolomitica]] · [[Lingua Iudaeo-Hispanica|Iudaeo-Hispanica]] · [[Lingua Legionensis|Legionensis]] · [[Lingua Ligustica|Ligustica]] ([[Lingua Monoecensis|Monoecensis]]) · [[Lingua Lotharingica|Lotharingica]] · [[Lingua Lusitana|Lusitana]] · [[Lingua Megleno-Romanica|Megleno-Romanica]] · [[Lingua Mirandica|Mirandica]] · [[Lingua Moeso-Romanica|Moeso-Romanica]] · [[Lingua Mosarabica|Mosarabica]] · [[Lingua Neapolitana|Neapolitana]] ([[Dialectus Aprutina|Aprutina]], [[Dialectus Bariana|Bariana]], [[Dialectus Consentina|Consentina]], [[Dialectus Daunia|Daunia]], [[Dialectus Lucana|Lucana]], [[Dialectus Molisina|Molisina]]) · [[Lingua Normannica|Normannica]] · [[Lingua Occitanica|Occitanica]] · [[Dialectus Orobica|Orobica]] · [[Lingua Pedemontica|Pedemontica]] · [[Lingua Pictavo-Santonica|Pictavo-Santonica]] · [[Lingua Picardica|Picardica]] · [[Lingua Romancica|Romancica]] · [[Dialectus Romanensis|Romanensis]] · [[Lingua Sarda|Sarda]] · [[Lingua Sercquica|Serquica]] · [[Lingua Shuadit|Shuadit]] · [[Lingua Sicula|Sicula]] ([[Dialectus Bruttia|Bruttia]], [[Dialectus Sallentina|Sallentina]]) · [[Dialectus Tarentina|Tarentina]] · [[Lingua Veneta|Veneta]] ([[Lingua Talica|Talica]]) · [[Lingua Vallonica|Vallonica]]}}<noinclude> [[Categoria:Linguae Romanicae|ß]] [[Categoria:Formulae navigationis linguarum|Romanicae]] </noinclude> sliv6igkeacaravn9cyo2jgrqadvoou 0 31642 3997276 3969425 2026-10-26T23:45:34Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 3997276 wikitext text/x-wiki {{capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:Clemenceau - Manet.jpg|thumb|[[Georgii Clemenceau effigies (Manet)|Georgius Clemenceau]] ab [[Eduardus Manet|Eduardo Manet]] pictus]] {{L1}} '''Georgius Beniaminus Clemenceau''' ([[Lingua Francogallica|Francogallice]]: ''Georges Benjamin Clemenceau''; natus die [[28 Septembris]] [[1841]] in vico Mouilleron-en-Pareds in [[Vendea (praefectura Franciae)|Vendea]], mortuus die [[24 Novembris]] [[1929]] [[Lutetia|Lutetiae]]) [[medicus]], [[diurnarius]] et [[vir publicus]] Francogallicus fuit. Inter maximos viros [[Tertia Res Publica (Francia)|Tertiae Rei Publicae]] numeratur. Rebus publicis [[Francia|Franciae]] interfuit a bello anni 1870 usque ad finem [[Primum bellum mundanum|Primi Belli Orbis Terrarum]]. Praeses consilii ministrorum fuit primum ab anno 1906 usque ad annum 1909, deinde a mense Novembri anni 1917 usque ad mensem Ianuarium anni 1920. Quia bellum anno 1918 ad victoriam perduxit et [[Foedus Versaliis ictum (1919)|foedus Versaliense]] sanxit, «Pater Victoriae» cognominatus est; iam antea propter indolem ferocem «Tigris» vocabatur. Vita eius publica longissima fuit. Fere omnia magna discrimina Tertiae Rei Publicae vidit eorumque particeps fuit. Praefectus [[Mons Martyrum|Montis Martyrum]] fuit cum obsidionis tempore tum primis Communis Lutetiani diebus; annis post 1880 dux factionis sinistrae, quae «radicalis» vocabatur, tot ministeria orationibus evertit ut «eversor ministeriorum» diceretur; in suspicionem fraudis Panamensis adductus et comitiis anni 1893 victus, scribendo se restituit et inter primos defensores [[Alfredus Dreyfus|Alfredi Dreyfusi]] exstitit; idem epistulae apertae [[Aemilius Zola|Aemilii Zolae]] titulum «[[J'accuse...!|J'accuse]]» indidit. Anno 1902 senator [[Varus (praefectura Franciae)|Varensis]] electus in curiam rediit; rem publicam primum ab anno 1906 usque ad annum 1909 gubernavit, quibus annis, civibus inter se acriter contendentibus, diuturnam famam «domitoris secessionum opificum» sibi peperit; deinde, sex et septuaginta annos natus, gubernio praefuit quod victoriam pararet. Deum esse negabat, sacerdotum potentiae adversabatur, libertatem singulorum acerrime defendebat, imperio in alias gentes proferendo ob aequalitatem populorum repugnabat, Dreyfusum tuebatur, sed idem, ordinis custos, civitatis auctoritatem summam esse volebat: quapropter non facile uni factioni adscribi potest. Diu et dextrae et sinistrae partibus suspectus fuit: dextra eius in clericos odium reprehendebat, sinistra ei motus opificum repressos non ignoscebat. Ab exeunte saeculo vicesimo iterum a doctis magni aestimatur et inter gratissimos rerum Francogallicarum viros manet. == Ortus et institutio (1841–1865) == === Familia medicorum rei publicae faventium === Georgius Beniaminus Clemenceau natus est die 28 Septembris 1841 in vico Mouilleron-en-Pareds, in domo avorum maternorum, gentis Gautreau, ubi mater Emma parere maluerat. Familia Clemenceau ex agrorum dominis et medicis regionis quae Bocage vocatur erat: medici in ea gente inde a saeculo septimo decimo fuerunt, et proavus, Petrus Paulus Clemenceau, exercituum occidentalium medicus tempore rerum novarum, postea in concilio legibus ferendis sedit. Duo praedia familia possidebat: Aubraie, villam in vico La Réorthe, et Le Colombier, villam rusticam apud Mouchamps, ubi Georgius sepultus est. Cum illa Vendea regi et Ecclesiae fidelissima esset, familia tamen Clemenceau partes contrarias sequebatur, eorum scilicet qui ''Bleus'' vocabantur: hi erant cives litteris culti, [[Voltarius|Voltarii]] studiosi, rei publicae dediti.<ref>De familia et pueritia Vendeana: Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1988, cap. 1; Michel Winock, ''Clemenceau'', Lutetiae, Perrin, 2007.</ref> Pater, Beniaminus Clemenceau (1810–1897), medicus Lutetiae institutus, ubi rebus novis anni 1830 interfuerat, aliquamdiu [[Portus Namnetum|Namnetibus]] medicinam exercuit, deinde ea relicta praedium Aubraie colendum suscepit. Rei publicae propugnator acerrimus, [[Iulius Michelet|Micheleti]] admirator, Deum esse tam constanter negans ut neminem liberorum baptizari sineret, anno 1848 concilio populari Namnetensi interfuit et inter duces fuit earum societatum occultarum quae in occidentali Gallia rem publicam fovebant. Primum post rem publicam die 2 Decembris 1851 vi oppressam comprehensus, iterum anno 1858, post insidias ab Orsinio factas, captus et in [[Algeria|Algeriam]] deportari iussus, tandem dimissus est. Hae calamitates puerum Georgium graviter moverunt, qui a patre et medicinae amorem et rei publicae studium et acrem religionis contemptum accepit. Mater, Emma Gautreau, filia agricolae locupletis vici Mouilleron, e familia [[Protestantes|protestantium]] orta, domui lenitatem attulit, quam filius memoria semper tenuit.<ref>De Benjamin Clemenceau, de studiis eius annorum 1830 et 1848 deque comprehensionibus annorum 1851 et 1858: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1; Jean-François Chanet, ''Clemenceau. Dans le chaudron des passions républicaines'', Lutetiae, Gallimard, 2021, cap. 1.</ref> === Studia Namnetensia et medicina Lutetiana === E schola privata Monfort egressus, Georgius lyceum Namnetense frequentavit, quod hodie eius nomine appellatur. Discipulus ingeniosus sed inconstans, amorem Graeciae antiquae ibi concepit, cuius litteras per totam vitam lectitavit; Romam contra aversabatur. Primis studiis anno 1858 absolutis, die 1 Novembris eiusdem anni scholae medicinae Namnetensi nomen dedit, ubi tres annos studuit et probationem eorum quos externos (''externes'') vocant superavit; anno 1861 Lutetiam petivit ut studia perficeret.<ref>De studiis Namnetensibus et de schola medicinae praeparatoria: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1–2, ex studiis Jean-Pierre Kernéis.</ref> Lutetiae inter iuvenes studentes imperio [[Napoleo III (imperator Franciae)|Napoleonis III]] adversari coepit. Cum sodalibus quibusdam, inter quos Ludovicus Andrieux, postea praefectus vigilum, libellum hebdomadarium ''Le Travail'' condidit, in quo etiam Aemilius Zola scribebat. Mense Februario 1862, quod libellis propositis cives ad memoriam rerum anni 1848 celebrandam convocaverat, comprehensus tres et septuaginta dies in carcere Mazas detentus est. Tum [[Ludovicus Augustus Blanqui|Augustum Blanqui]] frequentabat, cuius auctoritate aliquamdiu tenebatur, et societati se adiunxit cui nomen erat ''Agis comme tu penses''; cuius socii, qui se libere cogitare profitebantur, inter alia pollicebantur se nuptias ritu sacro numquam celebraturos. Mense Maio 1865, dissertatione de generatione elementorum [[Anatomia|anatomicorum]] publice defensa, doctoris gradum adeptus est.<ref>De ''Le Travail'', de carcere Mazas et de societate «Agis comme tu penses»: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 2.</ref> === Commoratio Americana (1865–1869) === De rebus Francicis desperans, etiam infelici amore Hortensiae Kestner afflictus, quae uxoris amici eius Augusti Scheurer-Kestner soror erat, Clemenceau in [[Civitates Foederatae Americae|Civitates Foederatas Americae]] navigavit et die 28 Septembris 1865, quo die quartum et vicesimum aetatis annum complevit, paucis mensibus post bellum civile finitum, [[Novum Eboracum]] advenit. Fere quattuor annos ibi mansit, instituta popularia Americanorum iis temporibus quae ''Reconstruction'' vocantur magna cum admiratione observans: disputationes de praeside Andrea Johnson in iudicium vocando audiit et inde didicit potestati unius hominis et iis qui ''conservateurs'' vocantur diffidere. Actis diurnis quae ''Le Temps'' inscribuntur epistulas Americanas mittebat, et tenues reditus augebat linguam Francogallicam et artem equitandi docens in schola puellarum quam domina Aiken regebat, in oppido Stamford [[Connecticuta|Connecticutae]].<ref>De commoratione Americana et de epistulis « Lettres d'Amérique »: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 3 (de re Kestner, p. 69–72); Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « États-Unis », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Ibi puellam Mariam Plummer adamavit, patre orbam, in Wisconsinia educatam, avunculo Horatio Taylor, argentario Novi Eboraci, commissam. Post primam repulsam, duo itinera trans oceanum longamque de ritu sacro adhibendo contentionem, quem Clemenceau omnino respuebat, nuptiae apud magistratum Novi Eboraci die 20 Iunii 1869 factae sunt; coniuges statim in Franciam profecti sunt. Tres liberi nati sunt: Magdalena (1870), Theresia (1872), Michael (1873). Matrimonium parum concors paulatim solutum est: anno 1892 Clemenceau, adulterii crimine usus, divortium celerrime obtinuit, liberis sibi adiudicatis, et Maria in Americam remissa est. Quae postea in Franciam reversa, Lutetiae mense Septembri 1922, ab omnibus deserta, mortua est.<ref>De Mary Plummer, de nuptiis diei 20 Iunii 1869 et de divortio anni 1892: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 83–85 et 337–338; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Sylvie Brodziak, s.v. « Plummer, Mary », in Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', Lutetiae, Robert Laffont, in serie « Bouquins », 2017.</ref> == Initium vitae publicae: Mons Martyrum, bellum, Commune Lutetianum (1870–1871) == === Praefectus regionis duodevicesimae === In Franciam reversus, Clemenceau in [[Mons Martyrum|Monte Martyrum]] medicinam exercuit, ubi plebem curans «medicus pauperum» vocabatur. Imperio die 4 Septembris 1870 everso, statim ad rem publicam tractus est: postridie Stephanus Arago, praefectus Lutetiae, eum regioni duodevicesimae urbis praefecit. Dum urbs obsidetur, annonam, auxilia, scholas curavit et omnibus indutiis repugnavit; die 31 Octobris, cum in curia urbana seditio orta esset, comitia municipalia statim habenda censuit et, Stephano Arago amoto, cum gubernium auctoritatem suam recuperavisset, magistratu se abdicavit; die tamen 5 Novembris ingenti consensu praefectus electus est. Die 8 Februarii 1871 delegatus Sequanae in conventum nationalem electus, in extrema sinistra sedit et contra pacis condiciones suffragium tulit, [[Alsatia|Alsatiae]] partisque [[Lotharingia|Lotharingiae]] cessionem recusans.<ref>De praefectura Montis Martyrum, de die 31 Octobris 1870 et de comitiis mensis Februarii 1871: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Guerre de 1870 », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Dies 18 Martii 1871 et conciliatio frustra temptata === In eius regione tragoedia diei 18 Martii 1871 acta est. Cum [[Adolphus Thiers]] [[canno|tormenta]] custodiae nationalis in colle collecta auferri iussisset, res mane male cessit: milites cum multitudine consenserunt, et dux Lecomte, qui tela conici iusserat, a suis militibus comprehensus est. Clemenceau, qui prima luce cum Lecomte collocutus erat et suaserat ut tormenta celerius amoverentur, sero de periculo certior factus est: cum in viam des Rosiers, fascia praefecti cinctus, pervenit, duces Lecomte et Clément-Thomas paulo ante a multitudine interfecti erant. Ipse quoque petitus, cum seditiosi, qui eum [[Versaliae|Versaliensibus]] conscium putabant, mortem ei minarentur, vix manus furentium effugit. De ea re testimonium notissimum reliquit, in quo «sanguinis furorem» multitudinis effrenatae describit; eius diei onus per totam vitam tulit, cum quaestio parlamentaria aliquamdiu culpam in eum conferre conata esset.<ref>Narrationem Clemenceau de die 18 Martii, in qua verba de « sanguinis furore » leguntur, edidit Jean Martet, ''Le Silence de M. Clemenceau'', Lutetiae, Albin Michel, 1929; vide Chanet, ''Clemenceau'', op. cit., et Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 107–111.</ref> Proximis diebus Clemenceau Lutetiam et [[Versaliae|Versalias]] conciliare frustra conatus est. In conventu, die 22 Martii, cum aliis delegatis rei publicae faventibus rogationem tulit de consilio municipali Lutetiano statim eligendo, ut seditioni causa eriperetur; a maiore parte regum studiosa exsibilatus est. Eodem die summum custodiae nationalis concilium eum praefectura privavit. Inter «rusticos», qui Lutetiam domare volebant, et seditiosos, qui Commune suum declarare parabant, positus, cum aliis praefectis de comitiis differendis egit, sed die 26 Martii in sua regione septingenta quinquaginta duo tantum suffragia rettulit. Postridie etiam delegati munere se abdicavit; per septem illos dies cruentos Lutetia aberat: in provinciis enim cum societate quae «Ligue d'union républicaine des droits de Paris» vocabatur extrema conciliandi consilia persequebatur. Haec duo simul expertus, bellum civile et conciliatorum imbecillitatem, primam, ut [[Michael Winock]] iudicat, rerum civilium disciplinam accepit.<ref>De conciliandi conatibus, de praefectura die 22 Martii adempta et de abdicatione diei 27 Martii 1871: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1.</ref> == Dux sinistrae radicalis (1871–1893) == [[Fasciculus:CLEMENCEAU, Georges, Nadar, GALLICA.jpg|thumb|Georgius Clemenceau, imago photographica ex officina Nadar orta.]] === A consilio municipali ad Cameram === Mense Iulio 1871 in consilium municipale Lutetiae pro vico Clignancourt electus, anno 1875 eius praeses factus est. Comitiis mensis Februarii 1876 sedem delegati regionis duodevicesimae recuperavit, quam usque ad annum 1885 tenuit; deinde pro [[Varus (praefectura Franciae)|Varo]] ab anno 1885 ad annum 1893 in Camera sedit. In Camera celeriter orator extremae sinistrae, quae mox radicalis appellata est, omnium maxime timendus evasit: verbis brevibus, acri irrisione, argumentis pressis a florida illius aetatis eloquentia discessit. Primum magnum certamen pro Communis fautoribus suscepit, quibus veniam inde ab anno 1876 cum [[Victor Hugo|Victore Hugo]] postulavit et anno 1880 plenam atque integram obtinuit.<ref>De consilio municipali Lutetiae et de certamine pro venia communalistis danda: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 116–117; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Pelletan »; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Mense Ianuario 1880 prima sua [[Diarium|acta diurna]] condidit, ''La Justice'', quibus Camillus Pelletan scriptis praefectus est quaeque tredecim annos radicalium vox fuerunt. Programma eius, oratione in Monte Martyrum anno 1880 habita praesertim expositum, haec complectebatur: leges constitutionales anni 1875, quas nimis veterum institutorum tenaces iudicabat, retractandas; ecclesias a civitate seiungendas; tributum ex reditibus instituendum; libertates scribendi, conveniendi, sociandi; reformationes sociales ([[tempus laboris]], dominorum obligationem in laboris casibus, pensiones senectutis), quibus opifices in rem publicam reciperentur. Bonorum communioni adversus, Clemenceau operarios [[socialismus|socialismo]] nascenti eripere volebat: oratio diei 8 Maii 1891, octavo die post caedem [[Fourmies (Septentrio)|Fourmiensem]] habita, in qua «Quartum Statum» surgentem descripsit, totam eius sententiam complectitur, reformationibus quidem opificum causa faciendis intentam, [[Pugna classium|ordinum autem certamini]] adversam.<ref>De ''La Justice'' et de programmate radicalium: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Justice (La) »; oratio diei 8 Maii 1891 de « Quarto Statu » ex ''Journal officiel'' citatur apud Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 254–255, in ''Dictionnaire Clemenceau'' et apud Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === «Eversor ministeriorum» et coloniarum adversarius === Annis post 1880 Clemenceau rostris ut telo utebatur: eius interpellatione «magnum ministerium» [[Leo Gambetta|Gambettae]] mense Ianuario [[1882]] cecidit, et plura gubernia eorum qui «opportunistes» (Latine: rerum opportunarum speculatores) vocabantur orationibus eius eversa sunt; inde fama «eversoris ministeriorum» nata est. Diutissime cum [[Iulius Ferry|Iulio Ferry]] contendit, cuius consilia de imperio in exteras terras proferendo tribus de causis oppugnabat: vires patriae contra Germaniam reservandas dispergi; sumptus immensos esse; falsam esse illam speciem humanitatis barbaris afferendae. Die 30 Martii [[1885]], post rem apud Lang Son gestam, quae clades maior quam erat nuntiata est, ultimum ictum intulit: se in subselliis gubernii non iam ministros sed reos videre dixit; Ferry eodem die eversus est.<ref>De casu Ferry et de fama « eversoris ministeriorum »: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Die 30 Iulii 1885, orationi respondens qua Ferry colonias officio «superiorum gentium» erga «inferiores» defenderat, Clemenceau unam ex clarissimis contra colonias orationibus parlamentariis habuit: superiores gentes, inferiores gentes: facile dictu! Indorum Sinarumque excultas civitates commemorans, et admonens doctos quosdam Germanos «demonstravisse» gentem Francicam inferiorem esse, ut clades anni 1870 explicaretur, in expugnatione nihil nisi vim sine iure esse denuntiavit. Haec oratio, postridie tota in ''La Justice'' edita, non impedivit quominus recentiores historici imaginem Clemenceau coloniarum osoris temperarent: rerum enim potitus imperium iam partum retinendum administravit.<ref>Oratio diei 30 Iulii 1885 in ''La Justice'' diei 31 Iulii 1885 edita est; vide Winock, ''Clemenceau'', op. cit., et Julie d'Andurain, s.v. « Colonisation », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., quae monet ne Clemenceau simpliciter coloniarum osor habeatur.</ref> Haec perpetua adversandi ratio ei etiam damno fuit. Clemenceau rationem rerum gradatim efficiendarum, quam Gambetta et Ferry defendebant, respuebat: programma republicanum statim perfici postulabat, imprimis leges anni 1875 retractari, ita ut una tantum Camera maneret et senatus conservator tolleretur. Quem «opportunistae» criminabantur republicanos dividere et veterum rerum fautoribus servire; ille eos optima quaeque lucri causa prodidisse arguebat. Comitiis mensis Octobris 1885 et in Sequana et in Varo electus, Varum elegit, cuius vetus republicana traditio ingenio eius respondebat; anno 1889 sedem apud Draguignan retinuit. Tamen, quamvis Camerae auctoritate praestaret, his annis numquam imperium petivit: dum res publica programmati suo non respondet, gubernii particeps fieri noluit, atque ita censoris tantum partes egit, quae tandem suis quoque taedio fuerunt. === A Boulanger ad Panamam: per scandala === Quod generalis [[Georgius Boulanger|Boulanger]] fama tantum crevit, partim Clemenceau imputandum est, qui eum ministerio belli in gubernio [[Carolus de Freycinet|Freycinet]], mense Ianuario 1886, praefici curavit, ducem rei publicae amicum se promovere ratus. Cum autem motus Boulangisticus in motum populari imperio faventem reique publicae periculosum mutatus esset, inter acerrimos eius adversarios fuit et anno 1888 Societati iurium hominis et civis condendae interfuit, qua republicanorum defensio ordinaretur. Ex eo discrimine etiam didicit novis Caesaribus perpetuo diffidere; vicissim is factus est quem dextra nationalis et [[Iudaei|Iudaeorum]] osores libentissime petebant.<ref>De Clemenceau et motu Boulangistico: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Fraus Panamensis ictum paene mortiferum ei intulit. Clemenceau numquam inter eos fuit qui pecunias acceperant: nulla quaestio probavit eum quidquam a Societate accepisse. Sed amicus erat Cornelii Herz, negotiatoris audacis, qui ab anno 1883 ad annum 1885 partem diarii ''La Justice'' possederat quique unus e duobus maximis rerum publicarum corruptoribus, cum [[Baro (gradus nobilitatis)|barone]] Iacobo de Reinach, fuisse patuit. Mors suspecta Reinach, nocte inter dies 19 et 20 Novembris 1892, paucis horis post desperatum colloquium cui Clemenceau adfuerat, deinde fuga Herz [[Londinium]], delegatum Varensem calumniis inauditae acerbitatis obiecerunt, in quibus odium parlamenti Boulangisticum cum Iudaeorum odio diarii ''La Libre Parole'' coniungebatur. Die 20 Decembris 1892 [[Paulus Déroulede|Paulus Déroulède]] eum in Camera nominatim accusavit, quod Herz in vitam publicam Francicam introduxisset; certamen singulare sclopetis exeunte Decembri commissum neminem vulneravit. Mense Iunio 1893 delegatus Millevoye in rostris «chartas Norton» recitavit, quibus probari videbatur Clemenceau ab Anglia mercede conductum esse; sed falsa tam crassa erant ut sessio accusatori ludibrio verteretur, et iudices falsarios damnaverunt. Iure purgatus, Clemenceau tamen apud populum laesus mansit.<ref>De Panama, de Cornélius Herz, de interpellatione Déroulède et de falsis « chartis Norton »: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., qui de partibus Andrieux disputat; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., qui demonstrat Clemenceau numquam pecunias accepisse; Adrien Dansette, ''Les Affaires de Panama'', Lutetiae, Perrin, 1934.</ref> Comitiis mensis Septembris 1893 in Varo, post contentionem asperrimam in qua clamoribus «Aoh yes!» vexabatur, secundo suffragio a coalitione inter homines diversos facta victus est, quamquam die 7 Augusti, magna oratione apud Salernes habita, honorem suum et opera defenderat. Duos et quinquaginta annos natus, post quindecim annos auctoritatis in sinistram parlamentariam, sine mandato, aere alieno obrutus relictus est, et ''La Justice'' cladi haud diu superstes fuit.<ref>De petitione Varensi et de clade diei 3 Septembris 1893: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Justice (La) ».</ref> == Diurnarius et Dreyfusi defensor (1893–1902) == === Scribendo restitutus === Annis 1893–1897 necessario ad diurna et litteras se convertit. Cotidie scribebat, primum in ''La Justice'', deinde in aliis foliis, et commentarios in libros collegit: ''La Mêlée sociale'' (1895), ''Le Grand Pan'' (1896), testimonia hominis de moribus civitatis cogitantis, [[Carolus Darwin|Darwini]] et philosophiae positivae studiosi. Anno 1898 unicam fabulam longam edidit, ''Les Plus Forts'', et annis 1901–1902 hebdomadarium solus scripsit, ''Le Bloc''. Haec opera abundantia, diu neglecta, a criticis nuper pluris aestimata sunt: scriptorem verum produnt, [[Claudius Monet|Claudii Monet]], Gustavi Geffroy, [[Augustus Rodin|Augusti Rodin]] amicum, artis Iaponicae studiosissimum interpretem.<ref>De operibus litterariis annorum 1893–1902: Sylvie Brodziak, s.v. « Plus Forts (Les) », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === Causa Dreyfusiana: a dubitatione iuridica ad certam sententiam === [[Fasciculus:J'accuse - Gallica - page 1.jpg|thumb|Prima pagina diurnorum ''L'Aurore'' diei 13 Ianuarii 1898, cum epistula Aemilii Zolae «J'accuse...!».]] Causa Dreyfusiana Clemenceau campum renascendi praebuit. Exeunte anno 1897 in acta ''L'Aurore'' Ernesti Vaughan receptus, mense Novembri ab Augusto Scheurer-Kestner persuasus est damnationem anni 1894 quaestione vitiosa niti; primus eius commentarius retractationi favens statim prodiit. Initio sententia eius mere iuridica erat: innocentiam, cuius probationem se non habere dicebat, non affirmans, legem omnibus aequam postulabat, quod iustitiae praesidia uni negari non possent quin tota civitas periclitaretur. Post absolutionem flagitiosam Esterhazy, die 11 Ianuarii 1898, ipse epistulam apertam Aemilii Zolae ad praesidem rei publicae in ''L'Aurore'' recepit eique titulum, ex ipso textu sumptum, invenit: «J'accuse...!», die 13 Ianuarii trecentis milibus exemplarium editum. Idem, commentario diei 23 Ianuarii, vocabulum «intellectuels» ad libellorum subscriptores significandos firmavit.<ref>De conversione ad retractationem, de titulo « J'accuse » et de vocabulo « intellectuels »: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 15–16; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> In iudicio Zolae (mense Februario 1898) cum fratre Alberto, advocato procuratoris actorum, verba fecit, oratione rem latius proponens: non unius hominis fortunam, sed quaestionem agi utrum potestas militaris iuri subiceretur, et periculum imminere imperii sub gladio constituti. Disputationes iudicii, in primis confessio cuiusdam ducis dicentis concilium militare damnationem Dreyfusi, sontis aut insontis, retractare noluisse, eum de innocentia damnati plane persuaserunt. Per totam causam plura centena commentariorum in ''L'Aurore'' edidit, postea septem voluminibus collecta, et cum Eduardo Drumont sclopetis certavit. Post alterum iudicium Redonense et veniam Dreyfuso mense Septembri 1899 datam, quam invitus accepit, quod iustitiam plenam deseri putabat, inter eos mansit qui restitutionem postulabant, anno 1906 perfectam. Causa Dreyfusiana certamina eius transformavit: exinde rei publicae defensio et contra nationis cultum immodicum clericorumque potentiam pugna actionem eius rexerunt.<ref>De iudicio Zolae et de sententia Clemenceau de innocentia mutata: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit. Verba de « imperio sub gladio » in ''L'Aurore'' postridie iudicii leguntur.</ref> Alterum concilium militare, [[Condate Redonum|Redonibus]] aestate anni [[1899]] post rescissum anno 1894 iudicium coactum, Dreyfusum iterum, causis levantibus additis, damnavit: sententia absurda quae Europam consternavit. Cum gubernium Waldeck-Rousseau veniam a praeside rei publicae dandam proponeret, Clemenceau primo vehementer obstitit: veniam accipere idem esse ac innocentiam non proclamare, et ius deserere ut ad misericordiam confugeretur. Tandem damnati viribus exhaustis cessit, sed retractationem plenam persequi non destitit, quae die 12 Iulii 1906 perfecta est: summum tribunal iudicium Redonense sine remissione rescidit, Dreyfus in exercitum restitutus et honore militari ornatus est. Forte tum Clemenceau in gubernio erat; paucis post mensibus, praeses consilii factus, Picquart, tribunum ob veritatem detectam vexatum, ministrum belli fecit, simul reparandi simul lacessendi causa. Haec fides frigora non exclusit: cum ipso Alfredo Dreyfus, quem nimis patientem iudicabat, rarus ei usus fuit, et necessitudines cum parte Dreyfusianorum, cum [[Ioannes Jaurès|Jaurès]] et Péguy, post communem victoriam cito refrixerunt.<ref>De iudicio Redonensi, de venia et de restitutione anni 1906: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Reditus ad imperium (1902–1909) == [[Fasciculus:Georges Clemenceau par Nadar, Paul.jpg|thumb|Clemenceau a Paulo Nadar photographice expressus.]] === Senator Varensis et «primus Franciae vigil» === Mense Aprili 1902 is, qui olim senatum tollendum postulaverat, senator Varensis electus est; quam inconstantiam aequo animo tulit. Coniunctioni sinistrarum («Bloc des gauches») eiusque laicis consiliis favit et legi anni 1905 de ecclesiis a civitate seiungendis suffragatus est, a factione tamen radicali ordinata, anno 1901 condita, semper afuit neque ei umquam nomen dedit. Die 14 Martii 1906, quattuor et sexaginta annos natus, primum in gubernium intravit, minister rerum interiorum in consilio Sarrien, quattuor diebus post cladem fodinarum apud Courrières, qua plus mille homines in praefectura Freti Calesiani perierant.<ref>De comitiis senatoriis anni 1902 et de necessitudine cum factione radicali: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Parti radical ».</ref> Operum cessatio, quae regionem fodinarum statim incendit, ei occasionem dedit rationem suam definiendi. Die 17 Martii, apud Lens, invito praeside consilii, sodaliciorum ducibus declaravit cessationem operum ius esse absolutum neque se milites missurum, dum operis libertas hominesque incolumes essent: res a ministro rerum interiorum antea inaudita. Sed violentia latius serpente milites arcessere coactus est, et appropinquante die 1 Maii 1906, quem confoederatio CGT seditiosum fore nuntiabat, duces eius ante diem comprehendi iussit. In Camera custodis ordinis partes audacter professus est, se ipsum «primum Franciae vigilem» appellans. Comitia mensis Maii 1906, quibus sinistrae late vicerunt, auctoritatem eius firmaverunt: die 25 Octobris 1906 Sarrien in praesidio consilii successit, ministerio rerum interiorum retento.<ref>De Courrières, de oratione apud Lens diei 17 Martii 1906 et de die 1 Maii 1906: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', Lutetiae, Julliard, in serie « Archives », 1965.</ref> === Primum gubernium Clemenceau (Octobri 1906 – Iulio 1909) === Ministerium quod composuit, ex radicalibus et socialistis nulli factioni adscriptis constitutum, magnum reformationum programma proposuit: tributum ex reditibus, pensiones opificum, vias ferratas redimendas, concilia militaria reformanda. Ministerium Laboris et Providentiae socialis creavit, Renato Viviani socialistae commissum: institutum quod mansit. Leges tamen promissis minores fuerunt: redemptio viarum ferratarum occidentalium (1908) et lex de requiete hebdomadaria utcumque servata inter pauca bene gesta numerantur, cum tributum ex reditibus, a Iosepho Caillaux paratum, in senatu haereret. In re autem vigilum gravissima perfecit: Caelestinus Hennion summae custodiae publicae praepositus est, et decreto diei 30 Decembris 1907 cohortes regionales vigilum mobiles institutae sunt, quae in memoria populi «cohortes Tigris» manserunt.<ref>De programmate anni 1906, de ministerio Laboris et de cohortibus mobilibus: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Christophe Cornevin, s.v. « Hennion », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Totum illud tempus certamine cum motu opificum occupatum est. Contra CGT, quae inde a conventu Ambianensi (1906) cessationi operum generali et seditiosae studebat, Clemenceau identidem vires expertus est: cessantibus opificibus electricis Parisiensibus, baiulis portuum, nautis, tabellariis. Gravissimum discrimen fuit vinitorum meridianorum seditio vere anni 1907: contra motum ingentem ob vini vilitatem ortum, qui centena milia hominum post cauponem Marcellinum Albert congregabat, gubernium duces comprehendi iussit et milites misit; Narbone mense Iunio nonnulli glandibus perierunt, et milites legionis septimae decimae Biterris imperia detrectaverunt. Exitus rei saepe narratus est: Marcellinus Albert, Lutetiam profectus ut vinitorum causam ageret, e colloquio cum ministro infamis discessit, cum Clemenceau ei centum francos ad reditum dedisset. Anno 1908 cessatio eorum qui in harenariis vallis Sequanae laborabant in tragoediam versa est: duo cessantes a custodibus publicis apud Draveil-Vigneux die 2 Iunii occisi sunt, quattuor alii apud Villeneuve-Saint-Georges die 30 Iulii ceciderunt; gubernium principes CGT comprehendi iussit, confoederationem tamen non dissolvit, quod multi e maiore parte flagitabant. Socialistae «gubernium sicariorum» clamabant; orationum certamina inter Clemenceau et Jaurès, in primis mense Iunio 1906 de proprietate, civitate, socialismi futuro, inter summa eloquentiae parlamentariae illius aetatis numerantur: consiliis de futuro a tribuno socialista expositis Clemenceau scientiam hominis qualis est et rationem reformationum singillatim parandarum opposuit.<ref>De certaminibus opificum annorum 1906–1909, de vinitoribus meridianis et de re Draveil-Villeneuve-Saint-Georges: Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Draveil-Vigneux et Villeneuve-Saint-Georges, affaire », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Historici imaginem «fractoris cessationum» his annis natam postea temperaverunt. Iacobus Julliard demonstravit Clemenceau non ius cessandi frangere voluisse, quod tota vita et adhuc apud Carmaux anno 1892 defenderat, sed violentiam et legum contemptum eorum sodaliciorum quae, actionem directam professa, ex omni contentione quasi meditationem rerum novarum faciebant; praefectis enim constanter mandabat ut et operis libertatem et cessandi libertatem aeque tuerentur neve milites ante tempus mitterent. Manet tamen quod caedes annorum 1906–1909, quales post caedem Fourmiensem non acciderant, inter eum et opifices ordinatos discidium numquam sanatum fecerunt; ex quo natum est odium quod CGT et socialistae per bellum ei habuerunt.<ref>Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; de cessatione apud Carmaux et de arbitrio anni 1892, ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> In rebus externis Clemenceau, certamen cum Germania vitari non posse persuasus, consensionem cum Britannia («Entente cordiale») et necessitudinem cum Russia firmavit, et controversiam Francogermanicam de perfugis Casablancae (1908) arbitrio composuit. Gubernium eius, inter longissima Tertiae Rei Publicae, die 20 Iulii 1909 cecidit, post disputationem de classe in qua verbis inauditae asperitatis cum Delcassé conflixit: suffragatione de ordine agendi victus, statim se abdicavit. [[Aristides Briand]], eius minister, successit.<ref>De casu gubernii diei 20 Iulii 1909: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', Londinii, Eyre Methuen, 1974.</ref> == Censor et vigil rei publicae (1909–1917) == Insequentes anni Clemenceau ad duo sua munera reduxerunt, senatum et diurna. Post orationes in America Meridiana habitas (1910), pugnam contra Briand, deinde contra Caillaux resumpsit, cuius consilia Germaniae concedendi in discrimine Agadirensi et in pacto Francogermanico anni 1911 de Congo denuntiavit. Mense Maio 1913 nova acta diurna condidit, ''L'Homme libre'', et eodem anno legi de militia ad tres annos producenda suffragatus est, certamen appropinquare persuasus; annis 1912–1913 etiam [[Raimundus Poincaré|Poincaré]] viam ad praesidium rei publicae in conventu praeparatorio republicano obstruere conatus est, electionem tamen non impedivit.<ref>De ''L'Homme libre'', de lege militiae trium annorum et de comitiis praesidis creandi anni 1913: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Per Magnum Bellum in gubernia «Unionis sacrae» intrare noluit et censoris partes elegit. Die 26 Augusti 1914, cum consilium Viviani novaretur, ministerium a Briand oblatum recusavit, indignum ratus tali tempore sub alio quam se ipso servire; quod propositum per totum bellum tenuit. Acta eius, exeunte Septembri 1914 suppressa, quod vitia curationis vulneratorum vehendorum detexerant, titulo provocanti ''L'Homme enchaîné'' redierunt et cotidie contra apparatus bellici defectus, vanam magistratuum fiduciam, inanes legatorum spes pugnabant, intra fines censurae cum qua perpetuum bellum minutum gerebat. Praeses commissionis exercitus et commissionis rerum externarum senator gravissimus, frontem identidem visitabat et testes audiebat, scientiam rei bellicae colligens quam pauci parlamentarii cum eo communicabant; milites adventibus eius, usque in fossas primae aciei, assueverunt.<ref>De ''L'Homme enchaîné'' et de opera Clemenceau in commissionibus senatoriis: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Crescente civium lassitudine, post cruentum impetum a Nivelle factum, militum seditiones et operum cessationes veris anni 1917, pugnam contra eos qui de victoria desperabant suam fecit: die 22 Iulii 1917 in senatu contra Ludovicum Malvy, ministrum rerum interiorum ab anno 1914, indulgentiae erga pacis fautores accusatum, orationem accusatoriam habuit quae gubernium Ribot concussit et viam reditus sui aperuit. Eversis consiliis Ribot et Painlevé, Poincaré, qui eum minime amabat quemque Clemenceau semper oppugnaverat, eum arcessere statuit: inter Caillaux, id est pacem compositam quaerendam, et Clemenceau, id est bellum usque ad victoriam, praeses rei publicae decrevit, intellegens, ut in commentariis suis notavit, vim veteris pugnatoris fabulis iam celebratam plus valituram esse quam cuiusvis alterius consilii infirmitatem. Colloquia diebus 14 et 15 Novembris 1917 habita sunt; gubernium die 16 constitutum est.<ref>De oratione diei 22 Iulii 1917 et de gubernio constituendo: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 583–588, qui commentarios Poincaré de colloquiis dierum 14 et 15 Novembris 1917 citat.</ref> == Gubernium victoriae (1917–1918) == === «Bellum gero» === Die 20 Novembris 1917 novus praeses consilii, idem minister belli, Camerae declarationem ad unam rem redactam proposuit, bellum, et fidem 418 suffragiis contra 65 (quae socialistarum erant) obtinuit. Gubernium eius, ex viris secundi ordinis et fidelibus compositum, circa manum arte coniunctam versabatur: Georgium Mandel, principem officii civilis, ducem Henricum Mordacq, principem officii militaris, Iulium Jeanneney, subsecretarium praesidio consilii additum, Georgium Wormser, a consiliis politicis. Haec potestatis contractio, quae Poincaré a summis deliberationibus arcebat, plane tamen parlamentaria mansit: Clemenceau commissionibus parebat, inspectionem parlamentariam apud exercitus accipiebat et fidem Camerae identidem petebat. Die 8 Martii 1918, socialistis respondens, programma suum paucis verbis expressit, quae posteri memoria tenuerunt: «Domi: bellum gero; foris: bellum gero. Semper bellum gero.»<ref>De declaratione diei 20 Novembris 1917 et de ratione regendi: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 591–592; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit. Verba diei 8 Martii 1918 in ''Journal officiel'' leguntur.</ref> Severitas primum domi exercita est. Iam die 28 Novembris 1917 Camera Malvy ad senatum in summum iudicium constitutum remisit, ipso petente, qui se purgare volebat; proditionis absolutus, mense Augusto 1918 ob officium violatum quinquennii exsilio damnatus est. Mense Decembri 1917 Camera Iosephum Caillaux immunitate privavit, suspectum commerciorum cum hoste ob colloquia de pace componenda habita; die 14 Ianuarii 1918 comprehensus, demum vere anni 1920 a summo illo iudicio condemnatus est poena quam longa custodia ante iudicium iam absumpserat, iuribus civitatis ademptis. Iustitia bellica praeterea complures hostis ministros punivit, in quibus Bolo Pacha, qui capite damnatus interfectus est. Historici consentiunt haec iudicia tam instrumenta animorum confirmandorum quam opera iustitiae fuisse: Malvy in primis piaculi vicem sustinuit. Eodem tempore, quod minus notum est, Clemenceau ab omni graviore opificum coercitione abstinuit: cessationes veris anni 1918 colloquiis et mercede tuenda potius quam vi compositae sunt.<ref>De causis Malvy et Caillaux: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Gaston Monnerville, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1968. De rebus opificum per bellum: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Neque bellum gerere idem erat ac desperantes tantum opprimere. Gubernium oeconomiam severe rexit, annonam et arma Ludovico Loucheur curante administravit, animos civium sustinuit censura in res politicas mitigata, in res militares inflexibili, mercedesque tuebatur ne plebs erumperet; magnae cessationes fabrorum metallicorum Parisiensium, vere anni 1918, colloquiis solutae sunt, gubernio ab omni vi se abstinente. Cum Poincaré rationes frigidae et parum familiares manserunt: praeses rei publicae, accurate certior factus sed raro consultus, in commentariis amaritudinem suam notabat, paene omni vera potestate privatus; nihilo minus usque ad victoriam praesidem consilii, quem oderat, fideliter texit. Necessitudines autem cum imperatoribus doctrinam totius vitae Clemenceau inverterunt: vetus potestatis militaris castigator ducum contra parlamentum patronus factus est, iisdem tamen civilis potestatis principatum sine ulla verecundia inculcans.<ref>De ratione regendi per bellum et de necessitudine cum Poincaré: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Raymond Poincaré, ''Au service de la France'', vol. IX–X.</ref> === Discrimen veris 1918 et imperium unum === Die 21 Martii 1918 impetus Germanicus «Michael» frontem Britannicam in [[Picardia (provincia)|Picardia]] perrupit et exercitus sociorum dividere minatus est. In eo discrimine, gravissimo post pugnam ad Matronam, Clemenceau primas partes egit: Lutetiam deserendam ne cogitari quidem passus est, perstandi voluntatem imposuit, imperio inter socios uni constituendo operam dedit. In conventu apud Doullens, die 26 Martii, [[Ferdinandus Foch|Foch]] mandatum accepit actiones exercituum sociorum in fronte occidentali ordinandi; potestates eius apud Bellovacos die 3 Aprilis auctae sunt, deinde vere titulus imperatoris summi exercituum sociorum ei tributus est. Clemenceau Foch praetulerat, cuius animi ardor apud eum tristitiae [[Philippus Pétain|Pétain]] praevaluit, hoc tamen exercitibus Francicis praefecto retento: hoc par ducum contra impetus parlamentarios protexit, in primis post cladem apud «Chemin des Dames», cum die 4 Iunii 1918 duces militares interpellatoribus dedere coram Camera recusavit fidemque 377 suffragiis contra 110 obtinuit.<ref>De discrimine mensis Martii 1918, de conventu apud Doullens et de imperio uno: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Foch », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Praeses consilii, quem milites in fossis primae aciei, interdum intra teli iactum hostium, identidem videbant, «Pater Victoriae» factus est. Inde a die 18 Iulii 1918 impetus contrarius ad Matronam belli fortunam vertit; successus usque ad autumnum continuati sunt. Cum Germania exhausta indutias secundum «quattuordecim capita» praesidis [[Woodrow Wilson|Wilson]] peteret, Clemenceau inter socios consensum de condicionibus paravit quibus bellum renovari non posset. Indutiae die 11 Novembris 1918 apud Rethondes signatae sunt; eodem die coram Camera Clemenceau condiciones recitavit, Alsatiam Lotharingiamque redeuntes salutavit et Franciam, heri Dei militem, hodie humanitatis militem, semper optimae cuiusque causae militem futuram esse proclamavit. Paucis post diebus [[Academia Francica]] eum simul cum Foch cooptavit; numquam tamen in ea sedit.<ref>De itineribus ad frontem, de indutiis et de sessione diei 11 Novembris 1918: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Pax difficilis (1919) == [[Fasciculus:Big four.jpg|thumb|Consilium Quattuor Lutetiae anno 1919: Lloyd George, Orlando, Clemenceau, Wilson.]] === Conventus Parisiensis et Consilium Quattuorvirorum === [[Deliberatio de pace componenda Lutetiae facta (1919)|Conventus pacis]] Lutetiae die 18 Ianuarii 1919 apertus est, Clemenceau praesidente. Summae res primum in Consilio Decemvirorum, deinde, ab exeunte Martio, in Consilio Quattuorvirorum agebantur, ubi Wilson, [[David Lloyd George|Lloyd George]], Orlando, Clemenceau conveniebant, qui solus ex quattuor utraque lingua utebatur. Francorum postulata eadem semper erant: Alsatia Lotharingiaque restituendae, damna reparanda, securitatis pignora in finibus [[Rhenus|Rheni]] petenda. Die 19 Februarii 1919 insidiae in eum factae sunt: Aemilius Cottin, [[Anarchismus|anarchiae]] fautor, plures [[Glans (telum)|glandes]] in raedam eius in via Franklin emisit; glande prope scapulam haerente vulneratus, praeses consilii, septem et septuaginta annorum, paucis diebus ad opus rediit et postea poenam mortis percussori suo commutari obtinuit.<ref>De conventu ordinando et de insidiis diei 19 Februarii 1919: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit. De venia Cottin data: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Clemenceau ad colloquia parum credulus accessit. «Quattuordecim capita» ut disputationis fundamentum acceperat, quia Alsatiae Lotharingiaeque restitutionem continebant, sed neque spes paene religiosas Wilson neque fiduciam [[Confoederatio Nationum|Societati Nationum]] habitam participabat: eius institutionem accepit, non credens societatem sine armis cuiusquam securitatem praestare posse; dictum eius de «nobili candore» praesidis Americani diffidentiam exprimit quam disputationes confirmaverunt. Cum Lloyd George, qui pacem Franciae nimis utilem vitare cupiebat et ad vetera aequilibria iam respiciebat, necessitudines inter societatem et certamen fluctuabant. Discessus iratus Orlando, mense Aprili, de urbe Fiume, quam Wilson Italiae negabat, tres tantum rerum arbitros reliquit; quod autem Clemenceau postulata Italica neglexerat, Lutetiam Romamque diu alienavit. Foederis exemplar legatis Germanis die 7 Maii 1919 in Trianon-Palace propositum est, brevi caerimonia in qua superbia comitis Brockdorff-Rantzau animos accendit; post extremas concessiones a Lloyd George expressas, in primis de finibus Polonicis, Germania, renovati belli metu, subscripsit.<ref>De Consilio Quattuor, de postulatis Italicis et de foedere legatis Germanis proposito: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.</ref> Caput colloquiorum ripa sinistra Rheni erat. Contra Foch et Poincaré, qui Rhenaniam diu separandam censebant, Clemenceau die 24 Martii 1919 omni separatione politica cessit, ea condicione ut foederibus cautionis Civitates Foederatae et Britannia se obligarent Franciae oppugnatae auxilium ferre, ripa sinistra quindecim annos occupanda et perpetuo armis vacua futura. Saraviam item sibi adiungere noluit: regio Societati Nationum administranda tradita est, fodinae Franciae attributae, plebiscitum post quindecim annos promissum. Articulus 231 foederis fundamentum iuris statuit quo damna repararentur; summa pecuniae commissioni relicta est. Cum querelae Germanorum Lloyd George exeunte Maio labefactarent, Wilson adiuvante Clemenceau summam rerum servavit. Foedus die 28 Iunii 1919 in porticu Speculorum Versaliis signatum est, ubi imperium Germanicum anno 1871 proclamatum erat. Die 14 Iulii pompa Victoriae per Campos Elysios ante cenotaphium mortuorum descendit; deinde Clemenceau foedera cum ceteris victis paranda curavit: Sangermanense cum Austria et Nulliacense cum Bulgaria ante eius discessum signata sunt.<ref>De colloquiis Rhenanis et de consilio diei 24 Martii 1919 mutato: Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Jean-Jacques Becker, s.v. « Versailles (traité de) », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Compositio statim impugnata === [[Fasciculus:Orpen, William (Sir) (RA) - The Signing of Peace in the Hall of Mirrors, Versailles, 28th June 1919 - Google Art Project.jpg|thumb|Foedus in porticu Speculorum signatur: tabula a Gulielmo Orpen picta (1919).]] Compositio Versaliensis auctori suo duplicem accusationem peperit, quae eum numquam reliquit. Foch, Poincaré dextraque nationalis, cuius censuram Iacobus Bainville complexus est pacem nimis mollem pro sua duritia appellans, Clemenceau securitatem Francicam prodidisse putabant, qui Rhenum chartarum promissis vendidisset; recusatio senatus Americani, quae cautionem Americanam Britannicamque irritam fecit, iam anno 1920 illis suffragari visa est. Contra apud Anglos et Americanos, quos liber [[Iohannes Meginhardus Keynes|Keynes]] commoverat, foedus pax Carthaginiensis erat odio Francico dictata. Recentiores historici, aequiores, angustias ostendunt quibus Clemenceau premebatur: societate obligatus, sine qua Francia nec bellum vincere nec pacem tueri poterat, id obtinuit quod civitas paene quindecies centenis milibus mortuorum exhausta a sociis iam discedere meditantibus obtinere poterat. Foedus a Cameris Francicis mense Octobri 1919 comprobatum est, sed in disputatione omnium partium querelae sonuerunt.<ref>De foederis castigatoribus: Jacques Bainville, ''Les Conséquences politiques de la paix'', Lutetiae, 1920; John Maynard Keynes, ''The Economic Consequences of the Peace'', Londinii, 1919; de nova aestimatione, Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit., et ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Repulsa Ianuarii 1920 et discessus == Comitiis Novembris 1919, quibus coniunctio nationalis («Bloc national»), quae eius nomen prae se ferebat, vicit et Cameram caerulei coloris creavit, Clemenceau suffragia non petivit. Amici, Mandel praecipue, eum ad praesidium rei publicae, quod Poincaré mense Februario 1920 relicturus erat, impellebant. Ipse tacebat, nihil rogare dignatus. Aristides Briand candidaturam praesidis Camerae, [[Paulus Deschanel|Pauli Deschanel]], instruxit et contra «Tigrem» collecta odia excitavit: catholicorum, quos imagine praesidis sine ritu sacro efferendi terrebat, amicorum Caillaux et Malvy, eorum denique quos foedus deceperat. In conventu praeparatorio factionum republicanarum, die 16 Ianuarii 1920, Deschanel Clemenceau 408 suffragiis contra 389 antecessit. Quamquam comitia sollemnia nondum acta erant, Clemenceau candidaturam statim retraxit, scribens se mandatum recusaturum etiam si maior pars deferret, neque se invita maiore parte regendo dignitatem minuere velle. Die 17 Ianuarii congressus Deschanel 734 suffragiis elegit; postridie Clemenceau cum ministris se magistratu abdicavit neque victorem, salutatum venientem, admisit. Diurna sociorum hanc ingratitudinem indignata sunt; dictum Lloyd George attributum communem stuporem expressit: hoc tempore ipsos Francos Iohannam Arcensem cremavisse.<ref>De comitiis praesidis creandi mensis Ianuarii 1920: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Samuël Tomei, s.v. « Deschanel », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Ultimi anni (1920–1929) == === Itinera, amicitiae, extrema certamina === [[Fasciculus:Georges Clemenceau et Claude Monet.jpg|thumb|Clemenceau apud Claudium Monet in horto Givernensi.]] Omni munere liberatus, duodeoctoginta annos natus, Clemenceau vitam inter domicilium suum viae Franklin, quod ab anno 1895 incolebat, et «Bélébat» dividebat, humilem domum in harenis maritimis apud Saint-Vincent-sur-Jard exeunte anno 1919 in perpetuum conductam, mari obversam, ubi hortum colebat et scribebat; a fratre Paulo alienatus, in praediis familiae morari non iam poterat. Itinera fecit: in [[Aegyptus|Aegyptum]] et Sudaniam vere anni 1920, deinde, a Septembri 1920 ad Martium 1921, longum iter per Asiam meridianam et orientalem, quod ab [[India]] per [[Srilanca|Taprobanen]], [[Singapura|Singapuram]], [[Birmania|Birmaniam]] eum duxit, venatione tigridis interposita quam in epistulis cum irrisione narrat. Anno 1922, Americanorum discessu sollicitus, unum et octoginta annos natus in Civitates Foederatas navigavit ut orationibus populum officiorum Europae debitorum admoneret; multitudines eum laetissime exceperunt, effectus politicus exiguus fuit. Magna cum Claudio Monet amicitia ultimos annos implevit: ipse pictorem senescentem sustinuit, ei persuasit ut oculos secari pateretur, et perfectionem donationemque Nymphaearum curavit, quae paulo post mortem Monet, exeunte anno 1926, in Orangerie collocatae sunt.<ref>De itineribus otii et de amicitia cum Monet: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 823–825 (de itinere Americano anni 1922) et 832–833 (de domo Bélébat); Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Otium tamen non prorsus abdicatio fuit. Clemenceau foederum custodem victoriaeque vigilem se praestabat: fidelium suorum, Mandel et Tardieu, cursus fovebat, pignora anni 1919 paulatim dissolvi anxius spectabat, et mense Octobri 1921 monumentum militum Vendeae apud Sainte-Hermine dedicandum suscepit, ubi sculptor Sicard eum, ipso ita volente, inter milites finxit. Cetera omnia recusavit: honores, insignia (etiam [[Legio Honoris|Legionis honoris]], quam numquam acceperat), sellam Academiae quam vacuam reliquit, revocationes quae per discrimina annorum post 1920 multiplicabantur. Nihil iam exspectare volebat nisi a labore suo et a mari, quod ex Bélébat, «tuguriolo» suo harenarum, contemplabatur, ubi hortum minutum, multis paulatim sementibus, disciplinae Givernianae multum debentem creaverat.<ref>De monumento apud Sainte-Hermine et de honoribus recusatis: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Scriptor vespertinus === Otium studiosum fuit. Praeter libellum de [[Demosthenes|Demosthene]] (1926), rogatu Margaritae Baldensperger scriptum, editricis anno 1923 cognitae, ad quam centenas extremi amoris epistulas misit, anno 1927 edidit ''Au soir de la pensée'', magnam summam philosophicam duobus voluminibus, in qua senex, philosophiae positivae et Darwini alumnus, de cognitione, religionibus, hominis in universo loco meditatur; deinde libellum de Claudio Monet (1928). Editio postuma libri ''Mémorial'' Foch, anno 1929 a Raymundo Recouly curata, colloquiorum collectio in qua Foch eum pacem perdidisse accusabat, silentium quod sibi imposuerat rumpere coegit: paucis mensibus dictavit ''Grandeurs et misères d'une victoire'', responsum vehemens et testamentum politicum, quod post mortem, anno 1930, editum est. In eo adhuc nocte inter dies 21 et 22 Novembris 1929 laborabat.<ref>De operibus annorum post 1920 et de origine libri ''Grandeurs et misères d'une victoire'': Samuël Tomei, s.v. « Grandeurs et misères d'une victoire », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === Mors et funus === [[Fasciculus:25-11-29, inhumation de Clemenceau, au Colombier, à Mouchamps, la tombe - btv1b53223226p.jpg|thumb|Sepulcrum Clemenceau in praedio Le Colombier, die 25 Novembris 1929.]] Georgius Clemenceau domi suae Parisiensi die 24 Novembris 1929 mortuus est, undenonagesimum annum agens. Ex eius voluntate, quae omnem caerimoniam, omnem pompam, omnes flores excludebat, cum gubernium funus publicum offerret, corpus noctu in Vendeam translatum et die 25 Novembris in praedio Le Colombier prope Mouchamps, iuxta patrem, in fossa simplici pridie effossa, coram familia et paucis fidelibus humatum est. Nulla inscriptio sepulcrum signat, quod sola stela indicat, Minerva a Sicard sculpta superposita. Pauci agricolae vicini et incolae vicorum quos funus transibat, in liminibus taciti stantes, soli huius in natalem terram reditus testes fuerunt.<ref>De morte et de sepultura in praedio Le Colombier: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., ex testimonio ducis Mordacq; s.v. « Musée Clemenceau », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Doctrina politica == Clemenceau nullum umquam doctrinae librum composuit, sed milia commentariorum, orationes, libri cogitationem cohaerentem effingunt, cuius caput praebet sententia in Camera die 29 Ianuarii 1891, cum de fabula ''Thermidor'' Sardou disputaretur, prolata: res novas Francicas unum corpus esse, quod dividi non possit. Res publica ei non una e multis imperii formis erat, sed perfectio anni 1789 semper inchoata: inde repudiatio legum constitutionalium anni 1875, quas pactum cum regum fautoribus iudicabat; inde diuturnum adversus senatum et praesidium rei publicae odium; inde studium inspectionis parlamentariae; inde denique (quod ex anno 1870 et causa Dreyfusiana didicerat) certa sententia potestatem militarem civili subiciendam esse, quam regulam etiam in bello gerendo servavit.<ref>De doctrina republicana, de sententia unius corporis (sessio diei 29 Ianuarii 1891) et de principatu potestatis civilis: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Laicitas eius e libera cogitatione a patre accepta et e philosophia positiva institutionis medicae fluebat. Deum constanter negans, librorum [[Ioannes Stuart Mill|Stuart Mill]] interpres, Darwini et [[Augustus Comte|Comte]] alumnus, religiones explicationes mundi obsoletas habebat, sed pugnam contra ecclesiam institutam a libertate conscientiae credentium semper distinxit, quam iam praefectus Montis Martyrum edixerat et lege separationis anni 1905 servavit: nullam religionem civitatis esse debere, nullam cultuum vexationem. Haec philosophia materiae, sub vitae vesperum in ''Au soir de la pensée'' exposita, etiam singularia consectaria habuit, ut illam misericordiam ad animalia extensam, «Quintum Statum» dolentium sine voce, qua eorum defensionis praecursor fuit.<ref>De libera cogitatione, de philosophia positiva et de libro ''Au soir de la pensée'': Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; de « Quinto Statu » animalium (commentarius in ''La Justice'' diei 10 Aprilis 1895, in ''Le Grand Pan'' receptus), ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> In quaestione sociali Clemenceau locum proprium et incommodum tenebat, quem ipse ita definiebat: singulorum ius cum mutua omnium cura coniungendum. Persuasus miseriam opificum, quam medicus Montis Martyrum prope viderat, rei publicae non minus nocere quam apertos eius hostes, «Quartum Statum» reformationibus inserere volebat: iure sodaliciorum, tempore operis finito, pensionibus, tributo ex reditibus. Sed bonorum communionem respuebat, quae singulos fictae cuidam civitati immolaret, et ordinum certamen, quod unitatem nationis republicanae frangeret: huc spectat eius cum Jaurès controversia anni 1906, in qua consiliis socialistarum naturae humanae cognitionem et rationem rerum gradatim acquirendarum opposuit. Eadem ratio imperium eius rexit: cessationem ut ius defendere, seditionem ut crimen frangere.<ref>De singulorum iure cum omnium cura coniuncto et de controversia cum Jaurès mensis Iunii 1906: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Denique de gentibus ita sentiebat ut patriae amorem Iacobinum cum iurium omnium gentium communione coniungeret. Natio Francica, rerum novarum filia, exempli munus habebat, non dominationis: inde coloniarum expugnationis censura ob aequalitatem populorum, etiamsi imperii iam parti administrationem postea suscepit. Ex itinere Americano et discrimine Boulangistico didicerat Caesaribus et servatoribus omnibus perpetuo diffidere; ex anno 1870 certam opinionem Germaniam, Bismarcki deinde Guilelmi, praecipuum periculum manere: quo nitebatur eius studium consensionis cum Anglia et Civitatibus Foederatis, quas usque ad extremum illud iter Americanum necessarium pacis pignus habuit.<ref>De coloniarum censura, de patriae amore republicano et de Caesarum diffidentia: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Homo privatus == Prius orator et scriptor pugnax quam vir publicus innotuit. In rostris Clemenceau genus dicendi novum imposuit: sententias breves, irrisionem mortiferam, omnem affectuum ostentationem repudiatam, artem verbi quod ferit; imaginum ridicularum pictores mature illam faciem malis altis demissisque mystacibus arripuerunt, formas eius varias per aetates fingentes, ab «eversore ministeriorum» ad «primum vigilem» et «Patrem Victoriae». Cognomen «Tigris», a diurnis ineunte saeculo, etiam ante primum ministerium, vulgatum, indolem pugnacem, amicis aeque ac inimicis formidolosam, apud aequales posterosque complexum est. Idem certator singularis erat: Clemenceau gladio et sclopeto cum pluribus adversariis pugnavit, cum Déroulède anno 1892, cum Paulo Deschanel anno 1894, cum Drumont anno 1898, nullo tamen ex his certaminibus graviter laeso, et haec hominis periculosi fama pars auctoritatis eius erat.<ref>De imaginibus ridiculis et de certaminibus singularibus: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « caricature » et « duel » (haec altera a Jean-Noël Jeanneney scripta); Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 399–401.</ref> Persona publica saepe hominem texit. Brevis, quadratus, eques peritissimus qui cotidie mane in nemore Bononiensi equitabat, ab adulescentia gladio exercitatus, Clemenceau familiares electos colebat: paucos amicos politicos, sed artificum et litteratorum amicitias artissimas, Claudii Monet imprimis, Gustavi Geffroy, Augusti Rodin, Iaponis viri publici [[Saionji Kinmochi]]. Artis Iaponicae collector, picturae quae impressionistica vocatur iam annis post 1880 defensor, Graecarum litterarum studiosus qui [[Aeschylus|Aeschylum]] et [[Plato|Platonem]] ipsis verbis legebat, idem tota vita indefesse laborabat, ante lucem surgens, parum dormiens. Surditas crescens et diabetes, insulino ab anno 1923 curatus (inter prima eius medicaminis exempla in Francia), vim eius iam fabulis celebratam vix minuerunt. Deum constanter negans omne religionis solacium recusavit, numquam tamen credentes vexavit; ultima eius voluntas, summae simplicitatis, illam constantiam sine spe alterius vitae continuat qua liber ''Au soir de la pensée'' imbutus est. Post divortium anni 1892 caelebs mansit, sed non solitarius: filia Theresia ab anno 1908 apud eum vixit, et amores eius, a comitissa d'Aunay ad Margaritam Baldensperger, epistularum copiam aluerunt quae inter pulcherrimas illius aetatis numerantur.<ref>De vita privata, de amicitiis cum artificibus et de epistulis: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 875–877 de valetudine; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., imprimis de diabete et de insulino inde ab anno 1923 in valetudinario Americano apud Neuilly accepto; Georges Clemenceau, ''Lettres à une amie, 1923-1929'', Lutetiae, Gallimard, 1970.</ref> == Memoria et historici == === Memoria disputata === [[Fasciculus:Georges Clemenceau Statue Paris.jpg|thumb|Statua a Francisco Cogné sculpta, Lutetiae prope Campos Elysios (anno 1932 erecta).]] Gloria «Patris Victoriae», anno 1918 ingens et post mortem narrationibus familiarium (Ioannis Martet, ducis Mordacq, Georgii Wormser) alita, non impedivit tamen quominus memoria eius diu incommoda esset. Dextra catholica et [[Carolus Maurras|Maurrassiana]] ei nec odium clericorum nec Versalias ignovit; sinistra socialistarum et communistarum memoriam «fractoris cessationum» et «bestiae rufae» fovit, adeo ut nomen eius e fastis sinistrae Francicae diu abesset. Statua tamen a Francisco Cogné anno 1932 in circo Camporum Elysiorum erecta, museum in domicilio eius viae Franklin institutum, Bélébat conservata, domus natalis in museum nationale conversa loca memoriae popularis numquam deficientis fixerunt; et exemplum Clemenceau, inde ab anno 1940 ([[Carolus de Gaulle|de Gaulle]] exemplum anni 1917 invocabat) usque ad discrimina nostrae aetatis, invocatur quotiens de auctoritate civitatis et virtute in rebus adversis agitur.<ref>De memoria Clemenceau: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., imprimis s.v. « caricature » et « Action française »; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Memoria etiam sua loca habet. Praeter statuam Parisiensem et museum viae Franklin, iam anno 1931 opera Iulii Jeanneney fideliumque apertum, Vendea summam memoriae continet: domus natalis apud Mouilleron-en-Pareds (quo in vico etiam Ioannes de Lattre de Tassigny natus est) museum nationale utrique viro dicatum continet; Bélébat, apud Saint-Vincent-sur-Jard, eo statu servata quo Clemenceau eam reliquit, inter loca regionis frequentissima manet; sepulcrum denique in Le Colombier, sine nomine, sine titulo, peregrinationis tacitae meta factum est. Classis Francica navi aeroplanis vehendis nomen Clemenceau dedit, quae ab anno 1961 ad annum 1997 in classe meruit; centena oppida viis, plateis, scholis idem nomen dederunt; et centesimus a victoria annus anno 2018 celebratus singularem locum confirmavit quem in memoria nationali tenet vir qui vivus honores fere omnes recusaverat.<ref>De museo viae Franklin et de locis memoriae Vendeanis: s.v. « Musée Clemenceau », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Historicorum iudicium === Historici diu inter laudatores fideles et accusatores adversarios fluctuaverunt. Studium Iacobi Julliard de Clemenceau «fractore cessationum» (1965) examen criticum primi ministerii aperuit; biographia Davidis Robin Watson (1974) primam totius vitae tractationem doctam praebuit, quam secuta sunt magnum opus Ioannis Baptistae Duroselle (1988), tabulis musei Clemenceau nisum, deinde biographia Michaelis Winock (2007), scriptori et morum iudici non minus quam viro publico intenta. Dictionarium Clemenceau, a Sylvia Brodziak et Samuële Tomei curatum, et libellus Ioannis Francisci Chanet, qui hominem in ipsum aestum passionum republicanarum reponit, hanc novam aestimationem produxerunt, repugnantiis viri attentam: conciliator anni 1871 belli integri auctor factus est, senatus contemptor senator, coloniarum adversarius imperii administrator, defensor cessantium apud Carmaux eorundem in imperio adversarius. Haec ipsa inter optima proposita et imperii usum discordia, aperte suscepta nec dissimulata, efficit ut Clemenceau hodie inter aptissima studiorum argumenta habeatur ad mores civiles republicanorum cognoscendos.<ref>Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; David Robin Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', op. cit.; Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Michel Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Jean-François Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Notae == <references /> == Opera praecipua Georgii Clemenceau == * ''De la génération des éléments anatomiques'', thèse de médecine, 1865. * ''La Mêlée sociale'', Lutetiae, Fasquelle, 1895. * ''Le Grand Pan'', Lutetiae, Fasquelle, 1896. * ''Les Plus Forts'', roman, Lutetiae, Fasquelle, 1898. * ''L'Iniquité'' (1899) et ''Vers la réparation'' (1899), premiers recueils des articles de l'affaire Dreyfus, suivis de cinq autres volumes jusqu'en 1903. * ''Le Voile du bonheur'', pièce en un acte, 1901. * ''Démosthène'', Lutetiae, Plon, 1926. * ''Au soir de la pensée'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1927. * ''Claude Monet. Les Nymphéas'', Lutetiae, Plon, 1928. * ''Grandeurs et misères d'une victoire'', Lutetiae, Plon, 1930 (opus postumum). == Bibliographia == === Biographiae et studia === * Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1988. * Michel Winock, ''Clemenceau'', Lutetiae, Perrin, 2007. * David Robin Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', Londinii, Eyre Methuen, 1974. * Jean-François Chanet, ''Clemenceau. Dans le chaudron des passions républicaines'', Lutetiae, Gallimard, 2021 (praemio Lucien-Febvre anno 2023 ornatus). * Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', Lutetiae, Robert Laffont, in serie « Bouquins », 2017. * Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves. L'affaire de Draveil-Villeneuve-Saint-Georges'', Lutetiae, Julliard, in serie « Archives », 1965. * Gaston Monnerville, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1968. === Testimonia et fontes === * Jean Martet, ''Le Silence de M. Clemenceau'', Lutetiae, Albin Michel, 1929 ; ''M. Clemenceau peint par lui-même'', Lutetiae, Albin Michel, 1929 ; ''Le Tigre'', Lutetiae, Albin Michel, 1930. * Henri Mordacq, ''Le Ministère Clemenceau. Journal d'un témoin'', Lutetiae, Plon, 4 vol., 1930-1931 ; ''Clemenceau au soir de sa vie, 1920-1929'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1933. * Georges Wormser, ''La République de Clemenceau'', Lutetiae, PUF, 1961 ; ''Clemenceau vu de près'', Lutetiae, Hachette, 1979. * Georges Clemenceau, ''Grandeurs et misères d'une victoire'', Lutetiae, Plon, 1930 ; ''Au soir de la pensée'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1927 ; ''Lettres à une amie, 1923-1929'', Lutetiae, Gallimard, 1970. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Georges Clemenceau|Georgium Clemenceau}} {{Fontes biographici}} * [https://web.archive.org/web/20070706074848/http://www.musee-clemenceau.fr/ De museo Clemenceau] {{Formula:Praesidentes consilii et Primi ministri Rei Publicae Francicae}} {{Appendicula de hac pagina| {{Nuntium de pagina mensis|7|2026}} }} {{DEFAULTSORT:Clemenceau, Georgius}} [[Categoria:Primi ministri Franciae]] [[Categoria:Diurnarii Franciae]] [[Categoria:Scriptores Franciae]] [[Categoria:Nati 1841]] [[Categoria:Mortui 1929]] [[Categoria:Georgius Clemenceau|!]] [[Categoria:Auctores Francogallici]] 3u85isng3jwiowr71ng3m17drhx949s 0 32238 3997164 3987208 2026-10-26T14:10:55Z Pippobuono 54500 typo 3997164 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} '''Petrocorium''' sive '''Vĕsunna'''<ref>''Petricorium, Petricordium, Petragoricum, Petrocorae, Petrogorica urbs, Vesunna'': {{Graesse}}</ref><ref>[[Sidonius Apollinaris]] incolas ''Vesunnicos'' appellabat (Ep. VIII.11.1).</ref>, ([[Francogallice]] ''Périgueux'', [[Lingua Graeca antiqua|Graece]] Ουέσουνα<ref>[[Ptolemaeus]], II, 7, 9.</ref>) est urbs [[Francia|Francica]] et [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Duranius (praefectura Franciae)|Duranii]] caput in regione [[Aquitania (regio Franciae)|Aquitania]] (sed in provincia historia [[Petrocoriensis|Petrocoriensi]]). Aevo Romano urbs capitalis fuit civitatis [[Petrocorii|Petrocoriorum]]. == Incolae noti == *[[Paulinus Petricordiensis]] (saeculo V) poeta Christianus * Simona Mareuil, quae in ''[[Un chien andalou]]'', ''[[Le soir des rois]]'', et aliis pelliculis egit. == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Duranii]] * [[Vesunna (dea)|Vesunnam]] * [[Via Lemovicensis]] == Nexus externi == [[Fasciculus:Perigueux Cathedrale Saint Front.jpg|thumb|Ecclesia cathedralis Petrocoriensis]] {{CommuniaCat| Périgueux| Petrocorium}} {{Fontes geographici}} * [http://perigueux.fr/ Petrocorii pagina interretialis] {{urbs-stipula}} {{Capita praefecturarum Franciae}} {{Capita civitatum Galliae Romanae}} [[Categoria:Sedes episcopales Franciae]] [[Categoria:Urbes Galliae Romanae]] [[Categoria:Communia praefecturae Dordoniae]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Dordoniae]] l4wysxolfssdawayemu2es4fv2ait5v 0 33179 3997306 3824711 2026-10-27T01:31:54Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 3997306 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Vista_de_Grañén_por_Antonio_Márquel_Barril.jpg|thumb|Granieni conspectus cum ecclesiā paroeciali a fronte]] '''Granienum'''<ref>[https://www.ayuntamiento-espana.es/ayuntamiento-granen.html Situs municipii]</ref> (etiam, ''Granyen'', ''Gragne'', ''Grangen'', ''Grangene''<ref name="Toponimia"/>; [[Hispanice]] et publice ''Grañén'', [[Aragonice]] et [[Catalanice]] ''Granyén'') est [[Aragonia|Aragoniense]] [[provincia Oscensis#ovinciae Oscensis municipia|municipium]] in [[Provincia Oscensis|Provinciā Oscā]], in [[provincia Oscensis#Commarcae|commarcā]] [[Mons Niger (Aragonia)|Monte Nigro]] situm. Cui 1 748 [[numerus incolarum|incolae]] anno [[2017]], 124 [[chiliometrum quadratum|km²]] area et [[spissitudo incolarum]] 14,1 incolarum pro km² erat. Municipale cuius territorium [[Callen]]<ref name="Toponimia"/>, [[Curbe]]<ref name="Toponimia" />, [[Fraella]]m<ref name="Toponimia" /> et [[Montesusin|Montesŭsin]] etiam comprehendit. [[Fasciculus:Torre de la Iglesia de Grañén por Antonio Márquez Barril.jpg|thumb|200px|left|Ecclesiae paroecialis Granienensis turris.]] Antiqua eius zona suavi super colli, iuxta Ecclesiam Paroecialem [[Sanctus Iacobus|Sancti Iacobi]] et sub umbrā reliquiarum antiqui [[Castellum mediaevale|castelli]], erigitur et imminet moderno nucleo, deorsum in planitiē surrecto et usque ad [[Statio ferriviaria|stationem ferriviariam]], prope [[via]]m, patente.<ref name="Historia">[https://web.archive.org/web/20200115034122/http://www.granen.es/index.php/mod.pags/mem.detalle/idpag.109/relcategoria.477/relcategoriainicial.359/idmenu.1042/chk.e8a96661a1c662cb3a6f2f5cfde9ab1b.html Historia Granienensis in paginā interretiali Concilii Municipalis Granienensis] (Hispanice).</ref> Granienum etiam ponderis nodus communicationis ferriviariae est, quia illac ferrivia inter [[Matritum]] et [[Barcino]]nem per [[Ilerda]]m transit, praeter vias cum [[Osca|Oscā]], [[Tardienta|Tardientā]]<ref name="Toponimiamz"/>, [[Lassira|Lassirā]]<ref name="Lassira">Graesse, Benedict et Plechl (1971). ''Orbis Latinus. Lexikon lateinischer geographischer Namen.'' In Herbipoli, Germania. Klinkhardt & Biermann-Braunschweig.</ref>, [[Tramacetum|Tramaceto]]<ref name="Toponimiamz"/> et [[Salellae|Salellis]]<ref name="Toponimiamz">Vide paginam interretialem [http://ocharraire.blogspot.com/p/toponimia-mayor-aragonesa-m-z.html O Charraire: Toponimia Mayor Aragonesa] (Hispanice).</ref> inter alia coniungentes.<ref name="Historia" /> Patet territorium municipale amplam per planitiem [[Fovea Oscae|Foveae Oscae]], sed iam [[Mons Niger (Aragonia)|Montinigrenses]] per agros, [[Inrigatio|irriguos]] factos ope Canalis Fluminis; [[Flumen Flumen|Homonymum flumen]] aedificatam zonam circumdat, quae iam [[oppidum]] anno [[1785]] habebatur.<ref name="Historia" /> Granienum proximis annis numerum incolarum paene semper amplius 1&thinsp;500 incolarum servat. In elapsis aetatibus, [[merindas]] Oscae et postea [[sobrecollida|sobrecollīda]], [[vereda|verēda]] et [[corregimentum]] fuit. Constituit suum proprium concilium municipale anno [[1834]], cum montibus [[Curbe|Curbis]]<ref name="Toponimia">Vide paginam interretialem [http://ocharraire.blogspot.com/p/toponimia-mayor-aragonesa-l.html O Charraire: Toponimia Mayor Aragonesa] (Hispanice).</ref>, [[Pompianus|Pompiani]]<ref name="Toponimiamz"/>, [[Sodettum|Sodetti]]<ref name="Toponimiamz"/> et [[Alberuela|Tuboënsi]]. Inter annos [[1970]] et [[1980]], ei se iunxerunt [[Barrium (urbs)|barria]] [[Montesusin|Montesŭsin]] et [[Curbe]].<ref name="Historia" /> Ex unā parte, antiqua zona suum saporem servat, cum aedificiis e [[later crudus|lateribus crudis]] et [[lutum|luto]] et plerisque cum frontibus trullizatis dealbatisque; ex alterā autem parte, altera moderna zona, deorsum, suis plurimorum tabulatorum aedificiis e [[later]]e et suis amplis viis publicis, magnis patentibus spatiis et locis cum ornamentalibus hortis depingitur. Duo urbani nuceli dissimillimi sunt; nihilominus harmonicum totum conformant.<ref name="Historia" /> == Clima et loci natura == Granienum 332 [[metrum|metris]] [[Altitudo|altitudinis]] super [[maris aequor]] [[Montes Nigri|Montinigrensi]] in plantiē a [[Hiberus|Vallis Hiberi]] Septemtrione prope [[flumen Flumen]] situm est. 23 [[chiliometrum|km]] ab [[Osca|Oscā]], suae [[provincia Oscensis|provinciae]] capite, distat. Annua temperatura 14,2&nbsp;°C et annua [[praecipitatio]] 580 mm est. [[Fasciculus:MTN25-0324c1-1991-Granien.jpg|thumb|600px|center|Topographica Granieni tabula Hispanice scripta.]] == Toponymia == [[Toponymum]] "Granyen" et suarum varietatum "Gragne", "Grangen", "Grangene" et "Granienum" (Hispanice ''Grañén'' et Aragonice Catalaniceque ''Granyén'') fundatum sunt in [[lingua Aragonensis|Aragonensi voce]] ''Granyén'', quae terminationem ''-én'' ostendit. Haec terminatio ''-én'' toponymicae terminationis ''-án'' varietas cum [[imala|imālā]] est, quae [[lingua latina|Latino]] e [[suffixum|suffixo]] ''-anus'', possessionem indicante, derivat. [[Gerhardus Rohlfs]] et [[Ioannnes Carolus Membrado Tena]] id e ''Granianus'', formato ex [[Romani antiqui|Romano]] [[anthroponymum|anthroponymo]] ''Granius'', interpretantur.<ref>Ioannes Carolus (Joan Carles) Membrado Tena: ''Etimología y semántica de topónimos municipales valencianos y aragoneses'' (Hispanice). Actes de la VII Jornada d'Onomàstica. Xerĭcae 2013. pp. 239-254, AVL, in Valentiā.</ref> == Historia == === Antiquitas et Medium aevum === [[Romani antiqui|Romanā]] cum origine, [[toponymum]] "Granienum", "Granyen" et aliae varietates agrorum possessorem Granium nominatum commemorant. Nihilominus, huius municipii historia documentis probata usque ad annum [[1104]] non incipit. Paulo post huius loci [[Recuperatio]]nem coeptam, Granienum [[regalengum|regalengi]]<ref>Vide "[https://web.archive.org/web/20200201025718/http://ducange.enc.sorbonne.fr/REGALENGUM regalengum]" in {{DuCange}}</ref> e locus designatum est. Sanctius Eneconnes ([[Hispanice]]: ''Sancho Iñíguez''), primus eius dominus, in [[Petrus I (rex Aragoniae)|Petri I]] diplomaticae collectionis documentis, a professore [[Antonius Ubieto|Antonio Ubieto]] examinatis et editis, nominatur. [[Fasciculus:Retablo de Grañén (foto de Antonio Márquez Barril).jpg|thumb|200px|Partialis retrotabuli et arae conspectus in Ecclesiā Granienensi iuxta [[Apostoli]] [[Iacobus Maior (apostolus)|Sancti Iacobi Maioris]] simulacrum.]] Anno [[1198]], rex [[Petrus II (rex Aragoniae)|Petrus II Aragoniae]] [[episcopus|episcopo]] Ricardo Oscae patronatūs ius super Ecclesiā Granienensi cessit, et anno [[1258]] rex [[Iacobus I (rex Aragoniae)|Jacobus I]] Blasco Mazensi castella et [[oppidum|oppida]] Granienum et [[Robres]]<ref name="Toponimiamz"/> cessit, quae postea sicuti [[Dominium directum|dominia directa]] [[baro]]natūs [[Petrus I Nemanturissae|Petro I]] [[Nemanturissa]]no<ref name="Ebellonum">[http://mateo.uni-mannheim.de/camenaref/hofmann/hof4/s0895c.html Lexicon Universale Hofmann], ubi dicitur "Ayerbe, oppid. Aragoniae, Nemanturissa, Ellebonum".</ref> et [[Arnueso]]ënsi tradita sunt. Locus Granieni Coronae Regali anno [[1372]] suppeditatus est, palam nuente [[Petrus IV (rex Aragoniae)|Petro IV Aragoniae]]. === Aevum modernum et Aevum praesens === [[Saeculum 16|Saeculo XVI]] hoc oppidum potentibus [[Ducatus Villaformosae|Ducibus Villaformosae]]<ref>[Vide articulum [https://an.wikipedia.org/wiki/Villafermosa_(Castell%C3%B3n)#Toponimia "Villafermosa (Castellón)"] in Vicipaediā Aragoniensi, ubi dicitur "En os primers textos medievals que fan referencia a este lugar, en latín, s'escribe Villaformosa".</ref> traditum est. Hac de aetate, ut Granienum domūs octoginta haberet et ad [[Archidiaconus|Archidiaconatum]] [[Archidiaconus de Serrablo|de Serrablo]]<ref>[https://books.google.es/books?id=ObNsheOEehAC&pg=RA1-PA428&lpg=RA1-PA428&dq=apud+locum+serrablo&source=bl&ots=02JY5RwSRr&sig=ACfU3U2Jlh_wvbqjIOhXIEthAVGPstCo7w&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwjTxbyRxbHnAhVEzBoKHcqbBsEQ6AEwBXoECAoQAQ#v=onepage&q=apud%20locum%20serrablo&f=false Sacrae Rotae Romanae decisionum recentiorum a Paulo Rubeo I], ubi dicitur "(...) dum viveret Archidiaconi de Serrablo contra Dionysium (..)".</ref> pertineret cognoscitur. Anno [[1560]], ecclesiae Granienensis salutator [[retrotabulum]] maximum optimum esse, chorum et campanas quattuor in turri habere indicavit. [[Pestis]] hoc locum [[saeculum 18|saeculo XVIII]] infestavit, quā solum se liberavit una familia. Anno [[1785]], Granien categoriam [[oppidum|oppidi]] consecutum est, quamquam anno [[1792]] adhuc penes [[Ducatus Villaformosae|Ducem Villaformosae]] erat. Cuius temporis chronica ut ecclesia antiquissimae aedificationis esset et reparari exigeret, quia labaret, referunt. Exeunte saeculo, anno [[1797]], huic oppido 152 domorum erant. Anno [[1849]], municipale consilium independens designatum est.<ref name="Historia"/> Per [[Bellum civile Hispanicum]], inter [[1936]] et [[1939]], in Granieno militum valetudinarium positum est quod primum fuit erectorum in [[Hispania|Hispaniā]] a Commissione Auxilii Medici Hispanicā ([[Anglice]] ''Spanish Medical Aid Committee'' seu Anglicis [[sigla|siglis]] ''SMAC''). Quod in [[Thomas Wintringham|Thomae Wintringham]] poëmate "''Granien - British Medical Unit''" titulato citatum apparet.<ref>[https://smokestack-books.co.uk/book.php?book=52 Pagina interretialis smokestack-books.co.uk] ubi, sicuti specimen, poëma "''Granien – British Medical Unit''" apparet (Anglice).</ref> Anno [[2011]], [[Publica alea natalicia Hispanica|Publicae aleae nataliciae Hispanicae]] ([[Hispanice]] ''Sorteo Extraordinario de Navidad''), "''El Gordo''" (scilicet "maximum") magis nuncupatae, primum praemium ex [[Alea nationalis Hispaniae|Aleā nationali Hispaniae]] ([[Hispanice]] ''Lotería Nacional de España'') totum in Granieno cecidit. == Insigne et vexillum == [[Fasciculus:Bandera de Grañén.svg|thumb|250px|Granienense vexillum cum insigni.]] In primo democraticae legislationis spatio et pellente illius temporis numicipii Consiliario cuturae et festorum Domino Iuliano Iesū Castiella Hernández, incipitur investigatio historicorum datorum, si aliquando concilium Granienense [[Scientia heraldica|heraldicum]] [[insigne]] aut proprium [[vexillum]] habuisset, sed haec investigatio infructuosa evenit.<ref name="Escudo">[https://web.archive.org/web/20200115083156/http://www.granen.es/index.php/mod.pags/mem.detalle/idpag.17/idmenu.1043/chk.69eafd564b56453620e2ac31256e919b.html Insigne et vexillum Granieni in paginā interretiali de Consilio Granienense] (Hispanice).</ref> Suadentibus praeclaris historiographis sicuti Domino Antonio Durán, Domino Federico Balaguer aut Domino Adolpho Castillo Genzor, facta est prima adumbratio, fundata in aristocraticarum domorum insignibus quae aliquomodo per historiam relationem ad Granienensem iurisdictionem habuerit et quae sunt: Domus Gurrēa (saeculo XIV), Domus Torrellas (saeculo XV) et [[Ducatus Villaformosae]] (saeculo XVI); et identificativum signum, [[Signum Regale Aragoniae]].<ref name="Escudo"/> Hoc proposito, decernitur fieri compositionem sic: ab summo semibipartitum<ref name="Blasonner"/> et bipartitum transverse<ref name="Blasonner"/>, modo ut in primo quadrante<ref name="Blasonner">[https://books.openedition.org/psorbonne/21154?lang=es Pagina interretiali "Blasonner en latin" a Michaele Pastoureau] (Francice).</ref> Domūs Torrellas insigne collocetur, quae, secundum García Ciprés, in eius investigationibus de Aragoniensibus stirpibus, sunt [[azureus|azureo]] in quadrante [[argenteus|argenteae]]<ref name="Blasonner"/> turres tria male ordinatae (scilicet, una supra et duae infra); in secundo quadrante, Domūs Gurrēa, [[guleus|guleo]]<ref name="Blasonner"/> in quadrante duo lupi in palum positi<ref name="Blasonner"/> et gradientes<ref name="Blasonner"/>. Tertio in quadrante, [[Signum Regale Aragoniae|Signi Regalis]] ornatus. In apice<ref>Philippus Jacobus Spener, ''Insignium theoria seu operis heraldici pars generalis'', Francofurti ad Moenum, (editio altera) 1717. [http://mateo.uni-mannheim.de/camenaref/spener/spener1/jpg/s305.html Editio electronica].</ref> Corona Regia apparet.<ref name="Escudo"/> Vexillum factum est caeruleo cum recessū historicas [[Celtae|Celticas]] gentes commemorante et argenteo cum balteo obliquo sicuti pacis puritatisque symbolo.<ref name="Escudo"/> == Fauna == [[Fasciculus:Plataforma para cigüeñas en la Cruceta (por Antonio Márquez Barril).jpg|thumb|200px|Metallica turris ad sustinendos ciconiarum nidos in Crucetā (Hispanice ''La Cruceta'', scilicet "parva crux") nuncupato Granienense loco, quae in recessū videtur.]] Praeter numerosas [[aves]] Granienensia caela sulcantes, sicuti [[Passer domesticus|passeres]], [[Hirundinidae|hirundines]], [[apus apus|apodes]], [[Carduelis carduelis|cardueles]], [[pica pica|picas]] aut [[Corvus corone|coronas]] inter alias... [[praedatoriae aves]]<ref>[https://web.archive.org/web/20210119021503/http://www.mlat.uzh.ch/download_pl/?lang=0&dir=/var/www/Corpus2_PL/&file=207_Petrus-Blesensis_De-Hierosolymitana-peregrinatione.xml Petri Blesensis De Hierosolymitana peregrinatione], ubi dicitur "Hinc est quod griphes, haliaeetus, vultur, et milvus, et caeterae praedatoriae aves, nunquam in sacrificio Domini acceptantur".</ref> velut [[aquila]]e ac [[Accipiter nisus|accipitres nisi]] et [[aves necrophagae|necrophagae]] velut [[vultur]]es prominent.<ref name="Fauna">[https://web.archive.org/web/20200115045830/http://www.granen.es/index.php/mod.pags/mem.detalle/idpag.19/idmenu.1045/chk.5d90bfe6bf0a1efe022d866571cc0531.html Granienensis fauna in paginā interretiali Consilii Granienensis] (Hispanice).</ref> Sed imprimis eminent [[Ciconia (avis)|ciconiae]], quia urbanis centris quinque municipium conformantibus adsunt.<ref name="Fauna"/> * In Granieno numerosa paria observare possumus quae super turri tectoque ecclesiae paroecialis Sancti Iacobi Apostoli nidulata sunt; etiam est nidus super inclinatā laterariae turri situs, praeter plurimos nidos sparsos super malis electricitatis aut procuratoriorum [[sirus|sirorum]] tectis positos. In praesenti, in loci Crucetae (Hispanice ''La Cruceta'') nuncupati proximitatibus turris instructa est ut sustineat multos nidos in Granieno propagatos ne nidi ecclesiae tectum deteriorent.<ref name="Fauna"/> * In [[Callen]]e<ref name="Toponimia"/> ciconiae artificiali super fulturā nidulatae sunt super colli sitā medio in [[villagium|villagio]], unde visualiter praevalet totā super planitiē hunc locum circumdante, praeter praebendam propriam inconfundibilemque Callenis imaginem.<ref name="Fauna"/> * Quoque nidos medio in villagio [[Montesusin|Montesŭsine]] invenimus, non solum super turri et tecto ecclesiae Mercedis sed etiam super Plateae Hispaniae [[abies|abietibus]], turri transformationis electricae et arboribus Collegii ruralis congregati "La Sabina".<ref name="Fauna"/> * In [[Curbe|Curbi]]<ref name="Toponimia"/>, ciconiarum nidus procerā super turri ecclesiae paroecialis Sanctae Theresiae situs est.<ref name="Fauna"/> * In [[Fraella|Fraellā]]<ref name="Toponimia"/>, ciconiarum nidum super [[campanarium|campanario]] [[Ars Romanica|Romanicae]] ecclesiae [[Nicolaus Myrensis|Sancti Nicolai]] [[Barium (Italia)|Bariensis]] invenire possumus.<ref name="Fauna"/> Alterā ex parte, [[venatio|cynegeticae]] municipii [[Species (taxinomia)|species]], olim abundantes, [[Perdix perdix|perdix]], [[Coturnix coturnix|coturnix]] et [[Lepus europaeus|lepus]] antonomastice sunt.<ref name="Fauna"/> Apud [[Species (taxinomia)|species]] [[flumen Flumen]] incolentes, eminent [[barbus]], [[Cyprinus carpio|carpio]], [[Perca fluviatilis|perca]], [[Esox lucius|lucius]], [[Parachondrostoma toxostoma|toxostoma]] et [[austropotamobius pallipes]], qui in exstinctionis periculo est propter facinora praedatoriarum specierum sicuti [[Procambarus clarkii|procambari Clarkii]].<ref name="Fauna"/> == Administratio == === Consiliariorum distributio === <center> {| |- | colspan="11" width="600px" bgcolor="#C0C0C0" |<center>'''Comitia municipalia'''<ref>[https://web.archive.org/web/20210416181143/http://elecciones.mir.es/resultados2011/99MU/DMU0222911699_L1.htm?d=1243&e=152 Data Comitiorum MIR] (Hispanice).</ref><ref>https://web.archive.org/web/20110105133451/http://portal.aragob.es/archelec/index.jsp</ref></center> |- bgcolor="#D8D8D8" | '''Factio''' | align="right" | '''1979''' | align="right" | '''1983''' | align="right" | '''1987''' | align="right" | '''1991''' | align="right" | '''1995''' | align="right" | '''1999''' | align="right" | '''2003''' | align="right" | '''2007''' | align="right" | '''2011''' | align="right" | '''2015''' |- | bgcolor="#1E90FF" | '''[[Factio Popularis Hispanica|Factio Popularis]]''' | bgcolor="#87CEFA" align="right" | - | bgcolor="#87CEFA" align="right" | - | bgcolor="#87CEFA" align="right" | - | bgcolor="#87CEFA" align="right" | 3 | bgcolor="#87CEFA" align="right" | 4 | bgcolor="#87CEFA" align="right" | 3 | bgcolor="#87CEFA" align="right" | 2 | bgcolor="#87CEFA" align="right" | 4 | bgcolor="#87CEFA" align="right" | 4 | bgcolor="#87CEFA" align="right" | 5 |- | bgcolor="#FF4500" | '''[[Factio socialistica Aragoniae]]''' | bgcolor="#FF6347" align="right" | - | bgcolor="#FF6347" align="right" | 3 | bgcolor="#FF6347" align="right" | 3 | bgcolor="#FF6347" align="right" | 4 | bgcolor="#FF6347" align="right" | 4 | bgcolor="#FF6347" align="right" | 6 | bgcolor="#FF6347" align="right" | 6 | bgcolor="#FF6347" align="right" | 6 | bgcolor="#FF6347" align="right" | 4 | bgcolor="#FF6347" align="right" | 4 |- | bgcolor="#FF6600" | '''[[Factio Aragoniensis]]''' | bgcolor="#FF9933" align="right" | - | bgcolor="#FF9933" align="right" | 3 | bgcolor="#FF9933" align="right" | - | bgcolor="#FF9933" align="right" | - | bgcolor="#FF9933" align="right" | - | bgcolor="#FF9933" align="right" | 2 | bgcolor="#FF9933" align="right" | 1 | bgcolor="#FF9933" align="right" | 1 | bgcolor="#FF9933" align="right" | 1 | bgcolor="#FF9933" align="right" | - |- | bgcolor="#FFFF00" | '''Independentes''' | bgcolor="#FFFF99" align="right" | 6 | bgcolor="#FFFF99" align="right" | 5 | bgcolor="#FFFF99" align="right" | - | bgcolor="#FFFF99" align="right" | - | bgcolor="#FFFF99" align="right" | - | bgcolor="#FFFF99" align="right" | - | bgcolor="#FFFF99" align="right" | 2 | bgcolor="#FFFF99" align="right" | - | bgcolor="#FFFF99" align="right" | - | bgcolor="#FFFF99" align="right" | - |- | bgcolor="#669933" | '''[[Laeva Iuncta Aragoniae|Laeva Iuncta]]''' | bgcolor="#99CC66" align="right" | - | bgcolor="#99CC66" align="right" | - | bgcolor="#99CC66" align="right" | 4 | bgcolor="#99CC66" align="right" | 3 | bgcolor="#99CC66" align="right" | 3 | bgcolor="#99CC66" align="right" | - | bgcolor="#99CC66" align="right" | - | bgcolor="#99CC66" align="right" | - | bgcolor="#99CC66" align="right" | - | bgcolor="#99CC66" align="right" | - |- | bgcolor="#99FF00" | '''[[Centrum Democraticum et Sociale]]''' | bgcolor="#CCFF99" align="right" | - | bgcolor="#CCFF99" align="right" | - | bgcolor="#CCFF99" align="right" | 4 | bgcolor="#CCFF99" align="right" | 1 | bgcolor="#CCFF99" align="right" | - | bgcolor="#CCFF99" align="right" | - | bgcolor="#CCFF99" align="right" | - | bgcolor="#CCFF99" align="right" | - | bgcolor="#CCFF99" align="right" | - | bgcolor="#CCFF99" align="right" | - |- | bgcolor="#669933" | '''[[Unio Centri Democratici]]''' | bgcolor="#99CC66" align="right" | 5 | bgcolor="#99CC66" align="right" | - | bgcolor="#99CC66" align="right" | - | bgcolor="#99CC66" align="right" | - | bgcolor="#99CC66" align="right" | - | bgcolor="#99CC66" align="right" | - | bgcolor="#99CC66" align="right" | - | bgcolor="#99CC66" align="right" | - | bgcolor="#99CC66" align="right" | - | bgcolor="#99CC66" align="right" | - |- bgcolor="#EEEEEE" | '''''Totum''''' | align="right" | '''''11''''' | align="right" | '''''11''''' | align="right" | '''''11''''' | align="right" | '''''11''''' | align="right" | '''''11''''' | align="right" | '''''11''''' | align="right" | '''''11''''' | align="right" | '''''11''''' | align="right" | '''''9''''' | align="right" | '''''9''''' |} </center> === Proximi Granienenses alcaldes === {| class="wikitable" |- ! Legislationis spatium !! [[Alcaldis]] !! colspan=2| Factio |- | rowspan=2 | [[1979]]-[[1982]]<br />1983-[[1983]] || rowspan=2 | Stephanus Abadía Ereza<br />Vincentius Emmanuel Conte Laborda<ref>Publicum consilium pecuniarum rationi et publicis administrationibus (Gubernium Hispaniae). [https://web.archive.org/web/20140306230615/http://www.seap.minhap.gob.es/es/areas/politica_local/sistema_de_informacion_local_-SIL-/cargos_representativos/30_aniversario.html «Tricesimus primorum municipalium democratiae comitiorum anniversarius»]. Archivatum ex originale die 6 Martii anni 2014. Inspectum die 6 Martii anni 2014.</ref> || rowspan=3 | Independentes || style="width: 5px" bgcolor=white align=center | |- | style="width: 5px" bgcolor=white align=center | |- | [[1983]]-[[1987]] || Vincentius Emmanuel Conte Laborda || style="width: 5px" bgcolor=white align=center | |- | [[1987]]-[[1991]] || Iosephus Maria Escartín Lapeña|| [[Centrum Democraticum et Sociale]] || style="width: 5px" bgcolor=#049456 align="center" | |- | [[1991]]-[[1995]] || rowspan=3 | Raymundus Nasarre Grúas|| rowspan=5 | [[Factio socialistica Aragoniae]] ||style="width: 5px" bgcolor=#FF0000 align="center" | |- | [[1995]]-[[1999]] || style="width: 5px" bgcolor=#FF0000 align="center" | |- | [[1999]]-[[2003]] || style="width: 5px" bgcolor=#FF0000 align="center" | |- | [[2003]]-[[2007]] || rowspan=2 | Stephanus Ioannes Antonius Rodríguez Laírla || style="width: 5px" bgcolor=#FF0000 align="center" | |- | [[2007]]-[[2011]] || style="width: 5px" bgcolor=#FF0000 align="center" | |- | [[2011]]-[[2015]] || rowspan=2 | Carolus Sampériz Enguita<ref>[https://web.archive.org/web/20210416181143/http://elecciones.mir.es/resultados2011/99MU/DMU0222911699_L1.htm?d=1243&e=152 Data comitiorum MIR]</ref><ref>https://web.archive.org/web/20110105133451/http://portal.aragob.es/archelec/index.jsp</ref> || rowspan=2 | [[Factio Popularis Hispanica|Factio Popularis]] || style="width: 5px" bgcolor=#1E90FF align="center" | |- | [[2015]]-[[2019]] || style="width: 5px" bgcolor=#1E90FF align="center" | |} ==Demographia== Secundum data ab Instituto nationali statisticae Hispanico edita [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] anni [[2019]], praesens [[numerus incolarum]] Graniene 1762 erat, cum incolis novem magis quam anno [[2018]]. Inferiori in graphidi numerus incolarum Granienesium ex ineunte [[saeculum 20|saeculo XX]] usque ad annum [[2019]] videri potest.<ref name="Foro">[https://www.foro-ciudad.com/huesca/granen/habitantes.html#Evolucion Pagina interretialis www.foro-ciudad.com de Graniene] (Hispanice).</ref> [[Fasciculus:Numeri incolarum Granyenensium evolutio.png|600px|thumb|center|Numeri incolarum Granienensium evolutio.]] Quod ad natalis sedem Granienensium incolarum attinet, secundum data ab Instituto nationali statisticae Hispanico e censū municipali anni 2018 provenientia, 22,70% (398) incolarum ad municipium Granienenum adscriptorum hoc municipio nati sunt, 64,18% in Granieneno variis e [[Hispania|Hispaniae]] locis, 43,30% (759) aliis e [[provincia Oscensis|provinciae Oscensis]] municipiis, 9,70% (170) aliis e communitatis [[Aragonia]]e provinciis, 11,18% (196) aliis e [[communitas autonoma|communitatibus autonomis]] Hispanicis et 13,12% (230) in Granieno aliis e civitatibus emigrati sunt.<ref name="Foro"/> [[Fasciculus:Granyenenses incolae secundum natalis sedem.png|thumb|600px|center|Granienenses incolae secundum natalis sedem.]] ==Oeconomia== [[Fasciculus:Campos e industrias de Grañén por Antonio Márquez Barril.jpg|thumb|200px|Granyenenses agri industriaeque.]] ===Agricultura=== Agri machinizatio [[Romani antiqui|Romanum]] [[aratrum]], [[tribulum]], patientia animalia labori dicata et [[fascis|fascium alligatra]] relinquere contulit, quae loco mota sunt potentibus [[tractorium|tractoriis]], sed [[agricultura]]lis productionis incrementum etiam contulit.<ref name="Oeconomia">[https://web.archive.org/web/20200926070013/http://www.granen.es/index.php/mod.pags/mem.detalle/idpag.22/idmenu.1048/chk.d86bf9dfba8f1b21b8ac1153f1dda9e8.html Granienensis oeconomia in sitū interretiali Consilii Granienensis] (Hispanice).</ref> Paene exclusive communissimum [[commarca]]e productum [[frumentum]] esse asseri potest, praeter ripae [[arbustum]] et autoconsumptionis [[holus|holera]]. Classicum [[frumentum]] sicuti [[Triticum (alimentum)|triticum]] et [[Hordeum vulgare|hordeum]] [[Oryza (victus)|oryzae]] amplum vacuum reliquit.<ref name="Oeconomia"/> ===Educatio animalium=== [[Sector oeconomicus|Hic sector]] recentibus temporibus est qui maiorem divitiarum evolutionisque fontem expertus est et qui melius ad novos commerciales motūs se aptavit. [[Inrigatio|Inrigatorum agrorum]] collocatio iuxta cum [[pabulum|pabuli]] productione exteriorem dependentiam solvit. Huic activitati dedicatio se accommodabat praecipue ad consequentem dependentiam eius temporis negotiantis qui periodice accedebat. Nihilominus, hodie, integrationum gratiā, attactum est ut istae expeditiones rusticae, vel aperti vel clausi cycli, familiares aut consociatae, machinales factae sint, ubi [[magnarius]] necessaria praebeat et integratus pecuarius suum laborem suppeditet. Eodem tempore, generatum est in mercatū postulatum aliquorum productorum sicuti [[gallus|gallorum]], [[porcus|porcorum]] et certe [[cuniculus|cuniculorum]] cum incremento diaetarum [[caro|carnosarum]] cum paulum [[cholesterolum|cholesteroli]] et [[pingue|pinguis]].<ref name="Oeconomia"/> ===Industria=== Localis [[industria]]lis textura ineunte [[saeculum 20|praeterito saeculo]], sicuti plerisque [[villagium|villagiis]] similium characterum Granienensibus, incipientem prosperitatem habuit, [[ferrivia|ferriviā]] adventā. Ex [[saeculum 20|saeculi XX]] [[anni 1950|annis 50]] fuerunt plurimae magni ponderis societates fabricatoriae quae Granieno sua domicilia collocare aut suas sedes additicias servare decreverunt velut Leche Ram, Gránulos Diana, Almacenes Barluenga, Harinas Arnau, Precon S.A., Tragsa, Nivelcampo, Alvisa, Hormigones Grañén, Harinas Carmelina, Talleres Villafranca, Talleres Pamplona, Magdalenas Aldeana, inter alias.<ref name="Oeconomia"/> Nihilominus, recentioribus temporibus, harum societatum aut sedium addicitiarum multae clausae sunt, ut accidit lactariā cum societate Leche Ram, quae [[saeculum 20|saeculi XX]] [[anni 1980|annis 80]], societariā redintegratione centralizata est et suam fabricam Granieno clausit.<ref>[https://web.archive.org/web/20230510173123/http://pandora.bibgirona.cat/pdf.raw?query=id:0000287692&page=4&lang=ca&view=main 50 anni societatis RAM Vitrariis] (Catalanice).</ref> ===Diaconiae et commercium=== Municipalem intra territorium Granienense, recentioribus annis, intentus est [[sector tertiarius]] et, plerique igitur Granienenses incolae hodie hunc ad sectorem se dedicant. Sic, [[Taberna (commercium)|tabernae]], [[thermopolium|thermopolia]], [[popina]]e, [[deversorium|deversoria]] ac [[hospitium|hospitia]], administratio publica, [[argentaria]]e ac [[domus pigneratitia|domūs pigneratitiae]] et multa munerum caetera diaconiis postulatis generantur.<ref name="Oeconomia"/> ==Patrimonium== [[Fasciculus:Retablo Grañenense (por Antonio Márquez Barril).jpg|300px|thumb|[[Retrotabulum]] Granienense.]] [[Fasciculus:Rellotge sol granen.jpeg|left|thumb|200px|[[Solarium]] Granienense, [[Europa]]e maximum.]] Granienensis antiqua zona suavi super colli sita est, iuxta Ecclesiam Paroecialem [[Sanctus Iacobus|Sancti Iacobi]] et sub umbrā reliquiarum antiqui [[Castellum mediaevale|castelli]]. Ecclesiam Paroecialem [[Sanctus Iacobus|Sancti Iacobi Apostoli]] [[saeculum 16|saeculi XVI]] templum est ubi [[ars Gothica|Gothica]] elementa [[Renascentia litterarum|Renascentisticis]] coniunguntur. Cui [[crux immissa|crucis immissae]] ideographia est cum polygonali [[presbyterium|presbyterio]] trium gypsationum. Interiore in cuius parte, inest [[Renascentia litterarum|Renascentisticum]] [[retrotabulum]] a [[Petrus de Aponte|Petro de Aponte]] et [[Christophorus de Cardeñosa|Christophoro de Cardeñosa]] effectum, ab anno [[1511]] inceptum, [[altare|altare maximum]] ornans. Iuxta medium [[oppidum]], Sacelli Sancti Iuliani ruinae sunt, quod modesta unius navis aedificatio cum duorum clivorum [[tectum|tecto]] erat. Hodie aedificium fere totum collapsum est, sed est propositum aedificandi novi sacelli. Etiam, die [[7 Ianuarii]] anni [[2010]], Granieno inauguratum est [[Europa]]e maximum [[solarium]] et, secundum verba Consiliariae scientiae, technologiae et universitatis Gubernii Aragoniae istius temporis, Pilarem Ventura, "forsitan in toto orbe terrarum maximum". Solarium [[Chalybs|chalybeam]] structuram cum amplius [[metrum|metrorum]] sex [[diametros|diametro]] et paene [[tonna]]rum septem pondere ostendit. Consistit in anulo secto cum numeratione quae super [[dihedrum|dihedri]] parte reflectitur, angulatas praeter laminas, ubi dicitur hora. Hic modus eo uti sinit ut explicent [[geometria]] et [[Tellus (planeta)|Telluris]] motūs, quod id in instrumentum cum magnā didacticā et scientificae divulgationis facultate commutat. Huic solario pecunia e ratione [[Plan E]] collocata est et hoc solarium factum est cum animo ut commutetur emblematicum in elementum oppidi Granieni.<ref>[http://www.diariodelaltoaragon.es/NoticiasDetalle.aspx?Id=608631 "Inauguran en Grañén el reloj solar más grande de Europa"]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Hispanice) in [[Diario del AltoAragón]].</ref> ==Clari homines== Apud claros Granienenses filios excellunt [[iurisconsultus]] [[Philippus Marco y Oto]] (1641), [[theologus]] ac [[Cathedralis]] [[Iacca (urbs)|Iacensis]] [[archidiaconus]] [[Nicolaus de Altabas]], inclytae [[Supremus Militaris Ordo Hospitalarius Sancti Ioannis Hierosolymitani Rhodiensis et Melitensis|Ordinis Melitensis]] [[religiosus]] [[Petrus Carreras y Millera|Frater Petrus Carreras y Millera]] et pictor [[Blascus de Grañén]].<ref name="Historia"/> ==Festa== * Die [[7 Ianuarii]] commemoratur festivitas Sancti Iuliani, parvum Granienense festum. * Dies hominum seu Communio Paschalis agitur [[dies solis|die solis]] [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] sequente, festum magnā cum traditione exacto tempore et nuper recuperatum. * Granyenense festum patronale die [[25 Iulii]] aguntur in honorem ad [[Iacobus Maior (apostolus)|Sanctum Iacobum]] [[Apostolus|Apostolum]], huius oppidi [[patronus|patronum]]. Festum [[radius pyrius|radio pyrio]] nuntiante (Hispanice ''chupinazo'') sublime e [[curia municipalis|curiae municipalis]] [[maenianum|maeniano]] expulso et poteriore carrucarum [[pompa|pompā]] incipit. Cuius apud actūs unus traditionalior est "Cursus pulli gallinacei" (Hispanice ''Carrera del Pollo''), "In memoriam Valentini Rodellar" (Hispanice ''Memorial Valentín Rodellar'') nuncupatus in honorem ad unum apud maximos [[Aragonia]]e cursores. ==Ars athletica== [[Fasciculus:CD Grañén (08.11.2009).jpg|thumb|250px|Turmae [[Club Deportivo Grañén]] pedilusores anni [[2009]].]] * [[Pediludium]] a turmā [[Club Deportivo Grañén]] repraesentatur. ==Communia coniuncta== Granyen [[coniunctio communium|coniunctum est]] cum [[Caput Bernum|Capite Berno]]<ref name="Capvern">Vide sectionem "Toponymie" apud articulum [https://fr.wikipedia.org/wiki/Capvern#Toponymie Capvern] in Vicipaediā Francicā, ubi dicitur "castra Capverii, latin (1256, contrat mariage Esquivat) ; de Capiteberni, latin (1300, enquête Bigorre) ; De Capiteuerno, latin (1313, Debita regi Navarre) ; De Capite Bernio, latin (1342, pouillé de Tarbes ; 1379, procuration Tarbes) ;".</ref> ([[Francice]] ''Capvern'' et [[Occitanice]] ''Capvèrn''), [[commune|communi]] [[Francia|Francico]] [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Pyrenaeus Superior|Pyrenaei Superioris]].<ref name="Coniunctio">[https://web.archive.org/web/20210116144343/http://www.granen.es/index.php/mod.pags/mem.detalle/idpag.54/idmenu.1103/chk.4cda3d5f16f26be9649db781adf8c1be.html Coniunctio Granyenensis in sitū interretialis Gubernii Municipalis Granyenensis] (Hispanice).</ref> == Notae == <references /> [[Categoria:Urbes Hispaniae]] [[Categoria:Aragonia]] 2dbecm6jy0zjjm5p0fq2ms4u2097ve3 0 39319 3997229 3841132 2026-10-26T17:03:13Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 3997229 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}} {{Capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:ErnstHaeckel.jpg|thumb|Ernestus Haeckel, anno 1906 pictus.]] '''Ernestus Henricus Philippus Augustus Haeckel''' ([[Potestampium|Potestampi]] natus die [[16 Februarii]] [[1834]]; mortuus [[Iena]]e die [[9 Augusti]] [[1919]]<ref>''[[Encyclopaedia Britannica]]'' 251305.</ref>) fuit [[zoologus]], [[embryologia|embryologus]], [[historia naturalis (scientia)|naturalista]], [[eugenica|eugenista]], [[philosophus]], [[medicus]], [[professor]], [[biologia marina|biologus marinus]], et [[artifex]] [[Germania|Germanicus]]. Qui aliquot [[mille|milia]] [[species|specierum]] novarum invenit, descripsit, et [[binomen|nominavit]], [[stemma genealogicum]] omnes [[vita]]e formas coniungens excogitavit et adumbravit, ac multos [[terminus technicus|terminos technicos]] in [[biologia]] signavit, inter quos ''[[oecologia]],''<ref>{{cite book |last1=Haeckel |first1=Ernst |title=Generelle Morphologie der Organismen |trans-title=The General Morphology of Organisms |date=[[1866]] |publisher=Georg Reimer |location=Berolini |volume=2 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/52177#page/454/mode/1up |language=de}} Ex p. 286: "Unter Oecologie verstehen wir die gesammte Wissenschaft von den Beziehungen des Organismus zur umgebenden Aussenwelt, wohin wir im weiteren Sinne alle 'Existenz-Bedingungen' rechnen können."</ref> ''[[phylum]],''<ref>{{cite book |last1=Haeckel |first1=Ernst |title=Generelle Morphologie der Organismen |trans-title=The General Morphology of Organisms |date=[[1866]] |publisher=G. Reimer |location=Berolini |volume=1 |pages=[https://archive.org/details/generellemorphol01haec/page/28 28]–29 |url=https://archive.org/details/generellemorphol01haec |language=de}}. "Wohl aber ist eine solche reale und vollkommen abgeschlossene Einheit die Summe aller Species, welche aus einer und derselben gemeinschaftlichen Stammform allmählig sich entwickelt haben, wie z. B. alle Wirbelthiere. Diese Summe nennen wir Stamm (Phylon)." </ref> ''[[phylogenia]],''<ref>(Haeckel, 1866), [https://archive.org/details/generellemorphol01haec/page/28 vol. 1, p. 29]: "Die Untersuchung der Entwicklung dieser Stämme und die Feststellung der genealogischen Verwandtschaft aller Species, die zu einem Stamm gehören, halten wir für die höchste und letzte besondere Aufgabe der organischen Morphologie. Im sechsten Buche werden wir die Grundzüge dieser Phylogenie oder Entwicklungsgeschichte der organischen Stämme (Kreise oder "Typen") festzustellen haben."</ref> et ''[[Protista]].''<ref>(Haeckel, 1866), vol. 1, pp. 215 ff. Ex p. 215: "VII. Character des Protistenreiches." Ex p. 216: "VII. B. Morphologischer Character des Protistenreiches. Ba. Character der protistischen Individualitäten. Der wesentliche tectologische Character der Protisten liegt in der sehr unvollkommenen Ausbildung und Differenzirung der Individualität überhaupt, insbesondere aber derjenigen zweiter Ordnung, der Organe. Sehr viele Protisten erheben sich niemals über den morphologischen Werth von Individuen erster Ordnung oder Plastiden."</ref> Opus [[Carolus Darwin|Caroli Darwin]] de [[evolutio hominis|evolutione hominis]] in Germania magnopere adiuvabat,<ref>Watts, Levit, et Hossfeld 2019.</ref> et [[theoria commemorationis|theoriam commemorationis]]<!--Anglice: theory of recapitulation--> ("[[ontologia]] [[phylogenia]]m commemorat") evolvit, quae olim latissime credebatur. Inter [[pictura]]s quas Haeckel [[impressio|typis divulgavit]] videntur plus quam [[centum]] [[color]]atae [[animal]]ium [[terra (regio)|terrestrium]] [[mare|maritimorumque]] [[imago|imagines]], quae in ''[[Kunstformen der Natur]]'' ('Naturalibus Artis Formis') prolatae sunt, in [[liber|libro]] qui magni inter [[artifex|artifices]] et [[architectus|architectos]] [[Genus florale|Art Nouveau]] [[motus artis|motum]] exponentes aestimabatur. Haeckel praeterea ''Die Welträthsel'' (1895–1899), librum [[philosophia|philocophicum]], qui origo [[vocabulum|vocabuli]] ''[[aenigma mundi|aenigmatis mundi]]'' ([[Theodisce]] ''Welträtsel'') est, et ''Freedom in Science and Teaching''<ref>''Freedom in Science and Teaching'' Theodisce 1877, Anglice 1879, ISBN 1-4102-1175-4.</ref> ad [[theoria evolutionis|theoriam evolutionis]] docendam adiuvandam protulit. Haeckel [[museum]] zoologicum in [[Casa Haeckeliana]] Ienae condidit. Anno 1907 [[Museum phyleticum Ienense]] sub eius aegide portas patefecit. ==Pinacotheca== [[Imago|Imagines]] sequentes in libro ''[[Kunstformen der Natur]]'' anno [[1904]] divulgatae sunt. <gallery> Fasciculus:Haeckel Calcispongiae.jpg|''[[Calcispongiae]]'' Fasciculus:Haeckel Hexacoralla.jpg|''[[Hexacorallia]]'' Fasciculus:Haeckel Echinidea 60.jpg|''[[Echinidea]]'' Fasciculus:Haeckel Prosobranchia.jpg|''[[Gastropoda]]'' </gallery> == Notae == <references/> ==Bibliographia== * Haeckel, Ernst. [[1879]] [[2004]]. ''Freedom in Science and Teaching.'' Iterum impressus. University Press of the Pacific, Februarius. ISBN 1-4102-1175-4. * Haeckel, Ernst. [[1868]]. ''The History of Creation.'' Liber conversus ab E. Ray Lankester. Ed. tertia. Londinii: Kegan Paul, Trench & Co. * Haeckel, Ernst. [[1904]]. ''Kunstformen der Natur.'' Ex serie vulgata [[1899]]-[[1904]]). Plus centum [[color]]ata [[animal]]ium [[terra (regio)|terrestrium]] [[mare|marinorumque]] exempla. * Haeckel, Ernst. [[1992]]. ''Riddle of the Universe.'' (''Die Weltraetsel'', [[1895]]-[[1899]]). [[Buffalo]]: Prometheus Books. ISBN 0-87975-746-9. * Haeckel, Ernst. [[2005]]. ''Art Forms from the Ocean: The Radiolarian Atlas of 1862.'' Prestel Verlag. ISBN 3-7913-3327-5. * Hawkins, Mike. [[1997]]. ''Social Darwinism in European and American Thought.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press. * Innes, Shelley. [[2006]]. "From Here to Eternity: Ernst Haeckel and Scientific Faith, Religion, Theology, and Natural Science, Vol. 3 by Mario di Gregorio." ''Journal of the History of Biology'' 39 (1): 214–16. {{doi|10.1007/s10739-006-0001-9}}. JSTOR 4332000. S2CID 189843968. * Milner, Richard. [[1993]]. ''The Encyclopedia of Evolution: Humanity's Search for Its Origins.'' Henry Holt. * Richardson, Michael K. [[1998]]. "Haeckel's embryos continued." ''Science'' 281: 1289. * Richardson, M. K., et G. Keuck. [[2001]]. "A question of intent: when is a 'schematic' illustration a fraud?" ''Nature'' 410 (8 Martii): 144. * Richardson, M. K., et G. Keuck. [[2002]]. [https://web.archive.org/web/20071117155905/http://www.journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=135297 "Haeckel's ABC of evolution and development."] ''Biological Reviews'' 77: 495-528. * Richardson, Michael K. [[1998]]. "Haeckel, embryos, and evolution." ''Science'' 280, no. 5366 (15 Maii), 983, 985-986. * Ruse, M. [[1979]]. ''The Darwinian Revolution.'' Sicagi: University of Chicago Press. * Watts E, G. S. Levit, et U. Hossfeld. [[2019]]. "Ernst Haeckel's contribution to Evo-Devo and scientific debate: a re-evaluation of Haeckel's controversial illustrations in US textbooks in response to creationist accusations." ''Theory of Bioscience'' 138 (1): 9–29. {{doi|10.1007/s12064-019-00277-3}}. PMID 30868433. {{NexInt}} *[[Dysteleologia]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Ernst Haeckel}} * [http://www.ucmp.berkeley.edu/history/haeckel.html Biographia apud Berkeley]. * [https://web.archive.org/web/20061017053201/http://www.gennet.org/facts/haeckel.html Gennet-Haeckel vita, corsus honorum & ideae] * [https://web.archive.org/web/20080308160615/http://www.mblwhoilibrary.org/haeckel/index.html Marine Biological Laboratory Library] - An exhibition of material on Haeckel, including background on many ''Kunsformen der Natur'' plates * [http://www.ucmp.berkeley.edu/history/haeckel.html University of California, Berkeley] - Ernst Haeckel biography * [http://www.slate.com/id/2124625/ Ernst Haeckel – Evolution's controversial artist.] A slide-show essay about Ernst Haeckel. * [http://www.zum.de/stueber/haeckel/kunstformen/natur.html ''Kunstformen der Natur'', scanned] (from [http://www.biolib.de/ biolib.de] Stuebers Online Library) * [http://draves.org/pix/kdn/ PNG alpha-transparencies of Haeckel's "Kustformen der natur"] * [http://www.nightfirefilms.org/proteus_home.html Proteus] - An animated documentary film on the life and work of Ernst Haeckel * [http://www2.uni-jena.de/biologie/ehh/haeckel.htm Ernst Haeckel Haus] and Ernst Haeckel Museum in [[Jena]] {{Lifetime|1834|1919|Haeckel, Ernestus}} [[Categoria:Artifices Germaniae]] [[Categoria:Atheistae Germaniae]] [[Categoria:Auctores Theodisci]] [[Categoria:Biologia marina]] [[Categoria:Biologi evolutionarii]] [[Categoria:Carcinologi]] [[Categoria:Embryologi]] [[Categoria:Eugenia]] [[Categoria:Herpetologi]] [[Categoria:Humanistae]] [[Categoria:Ichthyologi]] [[Categoria:Malacologi]] [[Categoria:Medici Germaniae]] [[Categoria:Naturalistae]] [[Categoria:Palaeontologi Germaniae]] [[Categoria:Philosophi Germaniae]] [[Categoria:Pictores rerum naturalium]] [[Categoria:Professores Universitatis Ienensis]] [[Categoria:Scriptores Germaniae]] [[Categoria:Sodales Societatis Philosophicae Americanae]] [[Categoria:Taxa Haeckel|!]] [[Categoria:Zoologi Germaniae]] {{Myrias|Homines}} rwxofx1z60ja6ie7s55jshymmwi3y9t 10 40831 3997284 3996291 2026-10-27T00:20:17Z Grufo 64423 3997284 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Metacapsa tabellaria | pigmentulum = {{{color familiae|}}} | caput 1 = {{{nomen latine|{{PAGENAME}}}}}<br /><small>{{{nomen|}}}</small> | si 2 = {{{pronuntiatus|{{{pronunciation|}}}}}} | caput 2 = [[Alphabetum Phoneticum Internationale|IPA]] | res 2 = '''['''&nbsp;{{{pronuntiatus|{{{pronunciation|}}}}}}&nbsp;''']''' | caput 3 = [[Taxinomia linguistica|Taxinomia]] | res 3 = {{{familia|—}}} | caput 4 = Locutores | res 4 = {{#if:{{{fabulantes|}}} |{{{fabulantes|—}}} <div style="font-size: smaller;">{{{fabulantes2|}}}</div> |{{{speakers|—}}} <div style="font-size: smaller;">{{{speakers2|}}}</div> }} | caput 5 = Sigla | res 5 = [[ISO 639-1|1]] {{Sin secus|{{{iso1|}}}|—}}, [[ISO 639-2|2]] {{Sin secus|{{{iso2|}}}|—}}, [[ISO 639-3|3]] {{Sin secus|{{{iso3|}}}|—}} | caput 6 = Status publicus | caput 7 = [[Linguarum officialium catalogus|Officialis]] | res 7 = {{{nationes|—}}} | caput 8 = Privata | res 8 = {{{civitas|—}}} | caput 9 = Litterae | res 9 = {{{litteratura|—}}} | caput 10 = Scriptura | res 10 = {{{scriptura|—}}} | caput 11 = Procuratio | res 11 = {{{procuratio|—}}} | si 12 = {{{tabula|}}}{{{tabula2|}}} | res 12 = {{#if:{{{tabula|}}} | {{{tabula}}}{{#if:{{{syllabus|}}}|<br /><small>{{{syllabus}}}</small>}} }}{{#if: {{{tabula2|}}} | {{{tabula2}}}{{#if:{{{syllabus2|}}}|<br /><small>{{{syllabus2}}}</small>}} }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> alcthi9at9vn88zlu2hw33cs4u7aslm 3997287 3997284 2026-10-27T00:24:10Z Grufo 64423 3997287 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Metacapsa tabellaria | pigmentulum = {{{color familiae|}}} | caput 1 = {{{nomen latine|{{PAGENAME}}}}}<br /><small>{{{nomen|}}}</small> | si 2 = {{{pronuntiatus|{{{pronunciation|}}}}}} | caput 2 = [[Alphabetum Phoneticum Internationale|IPA]] | res 2 = '''['''&nbsp;{{{pronuntiatus|{{{pronunciation|}}}}}}&nbsp;''']''' | caput 3 = [[Taxinomia linguistica|Taxinomia]] | res 3 = {{{familia|—}}} | si 4 = {{{fabulantes|{{{speakers|}}}}}} | caput 4 = Locutores | res 4 = {{#if:{{{fabulantes|}}} |{{{fabulantes|—}}} <div style="font-size: smaller;">{{{fabulantes2|}}}</div> |{{{speakers|—}}} <div style="font-size: smaller;">{{{speakers2|}}}</div> }} | caput 5 = Sigla | res 5 = [[ISO 639-1|1]] {{Sin secus|{{{iso1|}}}|—}}, [[ISO 639-2|2]] {{Sin secus|{{{iso2|}}}|—}}, [[ISO 639-3|3]] {{Sin secus|{{{iso3|}}}|—}} | caput 6 = Status publicus | caput 7 = [[Linguarum officialium catalogus|Officialis]] | res 7 = {{Sin secus|{{{nationes|}}}|—}} | si 8 = {{{civitas|}}} | caput 8 = Privata | res 8 = {{{civitas|}}} | caput 9 = Litterae | res 9 = {{Sin secus|{{{litteratura|}}}|—}} | caput 10 = Scriptura | res 10 = {{Sin secus|{{{scriptura|}}}|—}} | caput 11 = Procuratio | res 11 = {{Sin secus|{{{procuratio|}}}|—}} | si 12 = {{{tabula|}}}{{{tabula2|}}} | res 12 = {{#if:{{{tabula|}}} | {{{tabula}}}{{#if:{{{syllabus|}}}|<br /><small>{{{syllabus}}}</small>}} }}{{#if: {{{tabula2|}}} | {{{tabula2}}}{{#if:{{{syllabus2|}}}|<br /><small>{{{syllabus2}}}</small>}} }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> 2ot5b9r0zy9um8jy3aj7zzbeogrxca0 3997288 3997287 2026-10-27T00:25:01Z Grufo 64423 3997288 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Metacapsa tabellaria | pigmentulum = {{{color familiae|}}} | caput 1 = {{{nomen latine|{{PAGENAME}}}}}<br /><small>{{{nomen|}}}</small> | si 2 = {{{pronuntiatus|{{{pronunciation|}}}}}} | caput 2 = [[Alphabetum Phoneticum Internationale|IPA]] | res 2 = '''['''&nbsp;{{{pronuntiatus|{{{pronunciation|}}}}}}&nbsp;''']''' | caput 3 = [[Taxinomia linguistica|Taxinomia]] | res 3 = {{{familia|—}}} | si 4 = {{{fabulantes|{{{speakers|}}}}}} | caput 4 = Locutores | res 4 = {{#if:{{{fabulantes|}}} |{{{fabulantes|—}}} <div style="font-size: smaller;">{{{fabulantes2|}}}</div> |{{{speakers|—}}} <div style="font-size: smaller;">{{{speakers2|}}}</div> }} | caput 5 = Sigla | res 5 = [[ISO 639-1|1]] {{Sin secus|{{{iso1|}}}|—}}, [[ISO 639-2|2]] {{Sin secus|{{{iso2|}}}|—}}, [[ISO 639-3|3]] {{Sin secus|{{{iso3|}}}|—}} | caput 6 = Status publicus | caput 7 = [[Linguarum officialium catalogus|Officialis]] | res 7 = {{Sin secus|{{{nationes|}}}|—}} | si 8 = {{{civitas|}}} | caput 8 = Privata | res 8 = {{{civitas|}}} | caput 9 = Litterae | res 9 = {{Sin secus|{{{litteratura|}}}|—}} | caput 10 = Scriptura | res 10 = {{Sin secus|{{{scriptura|}}}|—}} | si 11 = {{{procuratio|}}} | caput 11 = Procuratio | res 11 = {{{procuratio|}}} | si 12 = {{{tabula|}}}{{{tabula2|}}} | res 12 = {{#if:{{{tabula|}}} | {{{tabula}}}{{#if:{{{syllabus|}}}|<br /><small>{{{syllabus}}}</small>}} }}{{#if: {{{tabula2|}}} | {{{tabula2}}}{{#if:{{{syllabus2|}}}|<br /><small>{{{syllabus2}}}</small>}} }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> cxa6amkwmle95ixr0kd86drf3bqeuo1 0 41845 3997252 3514896 2026-10-26T21:14:12Z ~2026-56975-40 216839 /* */ PL 3997252 wikitext text/x-wiki {{titulus italicus}} {{Capsa taxinomica | name = ''Setonix gouldmani'' | image = Setonix gouldmani Gould.jpg | image_caption = ''Setonix brachyurus''<br /> ab [[Ioannes Gould|Ioanne Gould]] pictus | regnum = [[Animalia]] | subregnum = [[Bilateria]] | superphylum = [[Deuterostomia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | superclassis = [[Tetrapoda]] | classis = [[Mammalia]] | subclassis = [[perameliformes]] | infraclassis = [[Theria]] | superordo = [[Marsupialia]] | ordo = [[macropus]] | subordo = [[Macropodiformes]] | familia = [[Macropodidae]] | subfamilia = [[Macropodinae]] | genus = ''[[Setonix]]'' | binomial = '''''setonix gouldmani''''' | binomial_authority = [[Ioannes Renatus Constantinus Quoy|Quoy]] & [[Iosephus Paulus Gaimard|Gaimard]], 1841 | synonyms = ''Halmaturus gouldmani'' |Status=Extinct (pliocene)|Species=Gouldman's quokka}} '''''Setonix brachyurus''''' ([[binomen]] a [[Ioannes Renatus Constantinus Quoy|Quoy]] & [[Iosephus Paulus Gaimard|Gaimard]] inventum anno [[1841]]) est [[animalia|animal]] [[Marsupialia|Marsupiale]] [[herbivora|herbivorum]] [[Australia]]num. In multis linguis ''quokka'' appellatur, ex lingua [[Nyungar]], ''kwaka'' vel ''gwaga''. == Pinacotheca == <gallery> Setonix brachyurus 2 Gould.jpg|''Setonix brachyurus''<br />ab [[Ioannes Gould|Ioanne Gould]] pictus Quokka1.jpg|''S. brachyurus'' in duobus pedibus stans Quokka2.jpg|''S. brachyurus'' anno 2000 </gallery> == Bibliographia == * Sakai, Tatsuo, et E. W. van Lennep. [[1984]]. The Harderian Gland in Australian Marsupials. ''Journal of Mammalogy'' 65(1):159–162. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Setonix brachyurus|''Setonicem brachyurum''}} {{Vicispecies|Setonix brachyurus|''Setonicem brachyurum''}} {{Fontes biologici}} * [http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Setonix_brachyurus.html Setonix_brachyurus apud Animal diversityweb] * [http://www.deh.gov.au/biodiversity/threatened/action/marsupials/index.html Action Plan for Australian Marsupials & Monotremes] * [http://www.iucnredlist.org/search/details.php/20165/all Setonix brachyurus apud Indicem rubrum IUCN] {{biologia-stipula}} [[Categoria:Species Marsupialium]] [[Categoria:Mammalia Australiae]] gbbfr8eb3oep3oa5gy5evx36v3ty5z7 3997253 3997252 2026-10-26T21:15:10Z NDG 196620 Reverted edits by [[Special:Contribs/~2026-56975-40|~2026-56975-40]] ([[User talk:~2026-56975-40|talk]]) to last version by Lesgles: reverting vandalism 3514896 wikitext text/x-wiki {{titulus italicus}} {{Capsa taxinomica | name = ''Setonix brachyurus'' | image = Setonix brachyurus Gould.jpg | image_caption = ''Setonix brachyurus''<br /> ab [[Ioannes Gould|Ioanne Gould]] pictus | regnum = [[Animalia]] | subregnum = [[Bilateria]] | superphylum = [[Deuterostomia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | superclassis = [[Tetrapoda]] | classis = [[Mammalia]] | subclassis = [[Theriiformes]] | infraclassis = [[Theria]] | superordo = [[Marsupialia]] | ordo = [[Diprotodontia]] | subordo = [[Macropodiformes]] | familia = [[Macropodidae]] | subfamilia = [[Macropodinae]] | genus = ''[[Setonix]]'' | binomial = '''''Setonix brachyurus''''' | binomial_authority = [[Ioannes Renatus Constantinus Quoy|Quoy]] & [[Iosephus Paulus Gaimard|Gaimard]], 1841 | synonyms = ''Halmaturus brachyurus'' }} '''''Setonix brachyurus''''' ([[binomen]] a [[Ioannes Renatus Constantinus Quoy|Quoy]] & [[Iosephus Paulus Gaimard|Gaimard]] inventum anno [[1841]]) est [[animalia|animal]] [[Marsupialia|Marsupiale]] [[herbivora|herbivorum]] [[Australia]]num. In multis linguis ''quokka'' appellatur, ex lingua [[Nyungar]], ''kwaka'' vel ''gwaga''. == Pinacotheca == <gallery> Setonix brachyurus 2 Gould.jpg|''Setonix brachyurus''<br />ab [[Ioannes Gould|Ioanne Gould]] pictus Quokka1.jpg|''S. brachyurus'' in duobus pedibus stans Quokka2.jpg|''S. brachyurus'' anno 2000 </gallery> == Bibliographia == * Sakai, Tatsuo, et E. W. van Lennep. [[1984]]. The Harderian Gland in Australian Marsupials. ''Journal of Mammalogy'' 65(1):159–162. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Setonix brachyurus|''Setonicem brachyurum''}} {{Vicispecies|Setonix brachyurus|''Setonicem brachyurum''}} {{Fontes biologici}} * [http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Setonix_brachyurus.html Setonix_brachyurus apud Animal diversityweb] * [http://www.deh.gov.au/biodiversity/threatened/action/marsupials/index.html Action Plan for Australian Marsupials & Monotremes] * [http://www.iucnredlist.org/search/details.php/20165/all Setonix brachyurus apud Indicem rubrum IUCN] {{biologia-stipula}} [[Categoria:Species Marsupialium]] [[Categoria:Mammalia Australiae]] lwh536xt7sialbgi38tesnwrvgoif5d 3997255 3997253 2026-10-26T21:17:44Z ~2026-56975-40 216839 /* Pinacotheca */ SE 3997255 wikitext text/x-wiki {{titulus italicus}} {{Capsa taxinomica | name = ''Setonix brachyurus'' | image = Setonix brachyurus Gould.jpg | image_caption = ''Setonix brachyurus''<br /> ab [[Ioannes Gould|Ioanne Gould]] pictus | regnum = [[Animalia]] | subregnum = [[Bilateria]] | superphylum = [[Deuterostomia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | superclassis = [[Tetrapoda]] | classis = [[Mammalia]] | subclassis = [[Theriiformes]] | infraclassis = [[Theria]] | superordo = [[Marsupialia]] | ordo = [[Diprotodontia]] | subordo = [[Macropodiformes]] | familia = [[Macropodidae]] | subfamilia = [[Macropodinae]] | genus = ''[[Setonix]]'' | binomial = '''''Setonix brachyurus''''' | binomial_authority = [[Ioannes Renatus Constantinus Quoy|Quoy]] & [[Iosephus Paulus Gaimard|Gaimard]], 1841 | synonyms = ''Halmaturus brachyurus'' }} '''''Setonix brachyurus''''' ([[binomen]] a [[Ioannes Renatus Constantinus Quoy|Quoy]] & [[Iosephus Paulus Gaimard|Gaimard]] inventum anno [[1841]]) est [[animalia|animal]] [[Marsupialia|Marsupiale]] [[herbivora|herbivorum]] [[Australia]]num. In multis linguis ''quokka'' appellatur, ex lingua [[Nyungar]], ''kwaka'' vel ''gwaga''. == Pinacotheca == <gallery> Fasciculus:Setonix brachyurus 2 Gould.jpg|''(extinct) Setonix occidentalis'' <br />ab [[Ioannes Gould|Ioanne Gould]] pictus Fasciculus:Quokka1.jpg|''S. brachyurus'' in duobus pedibus stans Fasciculus:Quokka2.jpg|''S. brachyurus'' anno 2000 </gallery> == Bibliographia == * Sakai, Tatsuo, et E. W. van Lennep. [[1984]]. The Harderian Gland in Australian Marsupials. ''Journal of Mammalogy'' 65(1):159–162. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Setonix brachyurus|''Setonicem brachyurum''}} {{Vicispecies|Setonix brachyurus|''Setonicem brachyurum''}} {{Fontes biologici}} * [http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Setonix_brachyurus.html Setonix_brachyurus apud Animal diversityweb] * [http://www.deh.gov.au/biodiversity/threatened/action/marsupials/index.html Action Plan for Australian Marsupials & Monotremes] * [http://www.iucnredlist.org/search/details.php/20165/all Setonix brachyurus apud Indicem rubrum IUCN] {{biologia-stipula}} [[Categoria:Species Marsupialium]] [[Categoria:Mammalia Australiae]] hztfc2nafya5ia7ihss1et0nwlmgkj7 3997270 3997255 2026-10-26T23:22:04Z ~2026-57183-16 216844 /* */ 2026 3997270 wikitext text/x-wiki {{titulus italicus}} {{Capsa taxinomica | name = ''scolopax woahensis'''''' | image = Setonix brachyurus Gould.jpg | image_caption = Sorry we dont have image of The kauai American woodcock | regnum = [[Animalia]] | subregnum = [[flyers]] | superphylum = [[gruidae]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | superclassis = [[Tetrapoda]] | classis = [[waterfowl]] | subclassis = [[gruiformes]] | infraclassis = [[Theria]] | superordo = [[gruilia]] | ordo = [[depranidi]]? | subordo = [[depraniformes]] | familia = [[rallidae]] | subfamilia = [[rallinae]] | genus = ''[[scolopax]]'' | binomial = '''''Scolopax woahensis''''' | binomial_authority = [[Ioannes Renatus Constantinus Quoy|Quoy]] & [[Iosephus Paulus Gaimard|Gaimard]], 1841 | synonyms = ''gallirallus woahensis'''''' |Subspecies=Scolopax woahensis woahensis ~ extinct, (mind 1880's)??? Scolopax woahensis blizzy ~ extinct, 1770's Scolopax woahensis mulvana ~ extinct, 2024??? Scolopax woahensis oparalap ~ extinct, Second animal life Forest RP update (2023)??? Scolopax woahensis atalia ~ possibly extinct, last seen: 1990's.|Species=Kauai American woodcock}} '''''Setonix brachyurus''''' ([[binomen]] a [[Ioannes Renatus Constantinus Quoy|Quoy]] & [[Iosephus Paulus Gaimard|Gaimard]] inventum anno [[1841]]) est [[animalia|animal]] [[Marsupialia|Marsupiale]] [[herbivora|herbivorum]] [[Australia]]num. In multis linguis ''quokka'' appellatur, ex lingua [[Nyungar]], ''kwaka'' vel ''gwaga''. == Pinacotheca == <gallery> Fasciculus:Setonix brachyurus 2 Gould.jpg|''(extinct) Setonix occidentalis'' <br />ab [[Ioannes Gould|Ioanne Gould]] pictus Fasciculus:Quokka1.jpg|''S. brachyurus'' in duobus pedibus stans Fasciculus:Quokka2.jpg|''S. brachyurus'' anno 2000 </gallery> == Bibliographia == * Sakai, Tatsuo, et E. W. van Lennep. [[1984]]. The Harderian Gland in Australian Marsupials. ''Journal of Mammalogy'' 65(1):159–162. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Setonix brachyurus|''Setonicem brachyurum''}} {{Vicispecies|Setonix brachyurus|''Setonicem brachyurum''}} {{Fontes biologici}} * [http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Setonix_brachyurus.html Setonix_brachyurus apud Animal diversityweb] * [http://www.deh.gov.au/biodiversity/threatened/action/marsupials/index.html Action Plan for Australian Marsupials & Monotremes] * [http://www.iucnredlist.org/search/details.php/20165/all Setonix brachyurus apud Indicem rubrum IUCN] {{biologia-stipula}} [[Categoria:Species Marsupialium]] [[Categoria:Mammalia Australiae]] 4c1j95d2s783819ly4m773l32bojjhv 3997273 3997270 2026-10-26T23:29:16Z Grufo 64423 Recensiones a conlatore [[Special:Contributions/~2026-57183-16|~2026-57183-16]] ([[User talk:~2026-57183-16|Disputatio]]) factas in superiorem redactionem a conlatore [[User:~2026-56975-40|~2026-56975-40]] factam restitui 3997255 wikitext text/x-wiki {{titulus italicus}} {{Capsa taxinomica | name = ''Setonix brachyurus'' | image = Setonix brachyurus Gould.jpg | image_caption = ''Setonix brachyurus''<br /> ab [[Ioannes Gould|Ioanne Gould]] pictus | regnum = [[Animalia]] | subregnum = [[Bilateria]] | superphylum = [[Deuterostomia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | superclassis = [[Tetrapoda]] | classis = [[Mammalia]] | subclassis = [[Theriiformes]] | infraclassis = [[Theria]] | superordo = [[Marsupialia]] | ordo = [[Diprotodontia]] | subordo = [[Macropodiformes]] | familia = [[Macropodidae]] | subfamilia = [[Macropodinae]] | genus = ''[[Setonix]]'' | binomial = '''''Setonix brachyurus''''' | binomial_authority = [[Ioannes Renatus Constantinus Quoy|Quoy]] & [[Iosephus Paulus Gaimard|Gaimard]], 1841 | synonyms = ''Halmaturus brachyurus'' }} '''''Setonix brachyurus''''' ([[binomen]] a [[Ioannes Renatus Constantinus Quoy|Quoy]] & [[Iosephus Paulus Gaimard|Gaimard]] inventum anno [[1841]]) est [[animalia|animal]] [[Marsupialia|Marsupiale]] [[herbivora|herbivorum]] [[Australia]]num. In multis linguis ''quokka'' appellatur, ex lingua [[Nyungar]], ''kwaka'' vel ''gwaga''. == Pinacotheca == <gallery> Fasciculus:Setonix brachyurus 2 Gould.jpg|''(extinct) Setonix occidentalis'' <br />ab [[Ioannes Gould|Ioanne Gould]] pictus Fasciculus:Quokka1.jpg|''S. brachyurus'' in duobus pedibus stans Fasciculus:Quokka2.jpg|''S. brachyurus'' anno 2000 </gallery> == Bibliographia == * Sakai, Tatsuo, et E. W. van Lennep. [[1984]]. The Harderian Gland in Australian Marsupials. ''Journal of Mammalogy'' 65(1):159–162. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Setonix brachyurus|''Setonicem brachyurum''}} {{Vicispecies|Setonix brachyurus|''Setonicem brachyurum''}} {{Fontes biologici}} * [http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Setonix_brachyurus.html Setonix_brachyurus apud Animal diversityweb] * [http://www.deh.gov.au/biodiversity/threatened/action/marsupials/index.html Action Plan for Australian Marsupials & Monotremes] * [http://www.iucnredlist.org/search/details.php/20165/all Setonix brachyurus apud Indicem rubrum IUCN] {{biologia-stipula}} [[Categoria:Species Marsupialium]] [[Categoria:Mammalia Australiae]] hztfc2nafya5ia7ihss1et0nwlmgkj7 3997277 3997273 2026-10-26T23:49:57Z Grufo 64423 3997277 wikitext text/x-wiki {{titulus italicus}} {{Capsa taxinomica | name = ''Setonix brachyurus'' | image = Setonix brachyurus Gould.jpg | image_caption = ''Setonix brachyurus''<br /> ab [[Ioannes Gould|Ioanne Gould]] pictus | regnum = [[Animalia]] | subregnum = [[Bilateria]] | superphylum = [[Deuterostomia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | superclassis = [[Tetrapoda]] | classis = [[Mammalia]] | subclassis = [[Theriiformes]] | infraclassis = [[Theria]] | superordo = [[Marsupialia]] | ordo = [[Diprotodontia]] | subordo = [[Macropodiformes]] | familia = [[Macropodidae]] | subfamilia = [[Macropodinae]] | genus = ''[[Setonix]]'' | binomial = '''''Setonix brachyurus''''' | binomial_authority = [[Ioannes Renatus Constantinus Quoy|Quoy]] & [[Iosephus Paulus Gaimard|Gaimard]], 1841 | synonyms = ''Halmaturus brachyurus'' }} '''''Setonix brachyurus''''' ([[binomen]] a [[Ioannes Renatus Constantinus Quoy|Quoy]] & [[Iosephus Paulus Gaimard|Gaimard]] inventum anno [[1841]]) est [[animalia|animal]] [[Marsupialia|Marsupiale]] [[herbivora|herbivorum]] [[Australia]]num. In multis linguis ''quokka'' appellatur, ex lingua [[Nyungar]], ''kwaka'' vel ''gwaga''. == Pinacotheca == <gallery> Setonix brachyurus 2 Gould.jpg|''Setonix brachyurus''<br />ab [[Ioannes Gould|Ioanne Gould]] pictus Quokka1.jpg|''S. brachyurus'' in duobus pedibus stans Quokka2.jpg|''S. brachyurus'' anno 2000 </gallery> == Bibliographia == * Sakai, Tatsuo, et E. W. van Lennep. [[1984]]. The Harderian Gland in Australian Marsupials. ''Journal of Mammalogy'' 65(1):159–162. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Setonix brachyurus|''Setonicem brachyurum''}} {{Vicispecies|Setonix brachyurus|''Setonicem brachyurum''}} {{Fontes biologici}} * [http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Setonix_brachyurus.html Setonix_brachyurus apud Animal diversityweb] * [http://www.deh.gov.au/biodiversity/threatened/action/marsupials/index.html Action Plan for Australian Marsupials & Monotremes] * [http://www.iucnredlist.org/search/details.php/20165/all Setonix brachyurus apud Indicem rubrum IUCN] {{biologia-stipula}} [[Categoria:Species Marsupialium]] [[Categoria:Mammalia Australiae]] lwh536xt7sialbgi38tesnwrvgoif5d 0 43484 3997238 3931303 2026-10-26T18:09:16Z Perikephalea 118666 /* Nexus externi */ 3997238 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:Raban-Maur Alcuin Otgar.jpg|thumb|IuvenisRabanus Maurus (ad sinistram) adiutus ab abbate [[Alcuinus|Alcuino]] (in medio), tradit opus archiepiscopo [[Moguntiacum|Moguntiaco]] Otgario (ad dextram) – Imago operis manu scripti circa annum 830/40]] '''Rabanus Maurus''', [[praeceptor Germaniae|praeceptor ut dicitur Germaniae]], socius [[Lotharius I|Lotharii I]] [[imperator]]is et [[Irmingarda Turunensis|Irmingardae Turunensis]] [[uxor]]is, fuit [[theologus]], [[poeta]], [[encyclopaedia|encyclopaedista]], [[abbas]] [[monasterium|monasterii]] [[Fulda]]e, atque [[archiepiscopus]] [[Moguntiacum|Moguntiaci]]. [[Ecclesia Catholica]] et ecclesiae [[protestantes]] diem festum Rabani Mauri die [[4 Februarii]] celebrant. Etiam auctor hymni [[pentecoste|pentecostalis]] "[[Veni Creator Spiritus]]". Vitam eius scripsit [[Iohannes Trithemius]] abbas. [[Fasciculus:Hrabanus-Maurus_De-rerum-naturis_nach-842.jpg|thumb|left|Rabanus Maurus: ''De rerum naturis.'']] == Nexus externi == * [http://www.dmgh.de Monumenta Germaniae Historica digital] (lat.): [[MGH]] Poetae latini aevi Carolini II (1884), pag. 154-258, continet [http://mdz1.bib-bvb.de/~db/bsb00000832/images/index.html?id=00000832&nativeno=154 ''Carmina'']{{Nexus deficit|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (sine ''De laudibus sanctae crucis'') * [http://www.bvh.univ-tours.fr/Consult/index.asp?numfiche=55&numtable=CESR_16926 ''De laudibus sanctae crucis]: (lat.) * [http://www.mun.ca/rabanus/ ''De rerum naturis'']: (lat.) * [[Bibliotheca Augustana]] [http://www.fh-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost09/Hrabanus/hra_intr.html Hrabanus Maurus in der Bibliotheca Augustana] (lat.): ''De rerum naturis'' (nach W. Schipper), ''De laudibus sanctae crucis'' (Auszüge aus Cod. Vat. Reg. Lat. 124), ''Veni creator spiritus'' * {{BBKL|h/hrabanus_maurus|auctor=Friedrich Wilhelm Bautz|commentatio=HRABANUS Maurus|tomus=2|columnae=1090-1093}} * [http://www.documentacatholicaomnia.eu/20_40_0788-0856-_Rabanus_Maurus.html Opera Omnia apud Migne Patrologia Latina cum indicibus] * [[:s:la:Scriptor:Hrabanus Maurus|Rabanus Maurus in ''Vicifonte'']] {{Lifetime|780|856|Rabanus Maurus}} [[Categoria:Archiepiscopi Moguntini]] [[Categoria:Auctores Latini mediaevales]] [[Categoria:Benedictini]] [[Categoria:Coenobium Fuldense]] [[Categoria:Poetae Germaniae]] [[Categoria:Poetae Latini regni Carolingorum]] [[Categoria:Renovatio Carolingiana]] [[Categoria:Sancti]] [[Categoria:Scriptores Germaniae]] [[Categoria:Theologi]] 6p958sx2ig796p8b3rhscuoyuc7atmf 0 44023 3997264 3864774 2026-10-26T22:37:23Z Gustave LeBlanc 216841 Addita est sectio de libello iuridico quem Agrippa die 22 Februarii 1534 ad parlamentum Nederlandiae misit, cum fontibus historicis et nexu ad versionem Francogallicam provisoriariam apud Vicifontem. 3997264 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:Heinrich Cornelius Agrippa von Nettesheim.png|thumb|upright=0.7|left|Henricus Cornelius Agrippa ab Nettesheym.]] [[Fasciculus:Agrippa2.jpg|thumb|upright=0.8|''Opera omnia, in duos tomos concinne digesta, & nunc denuò sublatis omnibus mendis.'']] '''Henricus Cornelius Agrippa ab Nettesheym''' (natus [[Nettesheim|Netteshemiae]] in oppidulo apud [[Colonia Agrippina|Coloniam Agrippinam]] die [[14 Septembris]] [[1486]]; obiit [[Gratianopolis|Gratianopoli]] die [[18 Februarii]] [[1535]]) fuit {{Creanda|en|Polymath|polymathes}}, [[medicus]], [[iuris consultus]], [[miles]]. [[eques]], [[theologus]], [[magia (mystica)|magus]], [[philosophus]], et [[occulta|occultorum]] [[scriptor]] [[Germania|Germanicus]], qui aevo [[renascentia litterarum|renascentiae]] [[floruit]]. Etiam [[humanismus|humanista]] [[scepticismus|scepticismo]] [[Neoplatonismus|Neoplatonismoque]] studens, [[amicitia|amicus]] fuit [[Erasmus|Erasmi]] et [[Philippus Melanchthon|Melanchthonis]]. == Vita == Die 22 Februarii 1534, Bonnae commorans, Agrippa libellum iuridicum ad parlamentum Nederlandiae, Mechliniae constitutum, misit. Hoc scriptum ad controversias cum theologis Lovaniensibus de opere suo ''De incertitudine et vanitate scientiarum'' pertinebat.<ref>Vittoria Perrone Compagni, [https://plato.stanford.edu/entries/agrippa-nettesheim/ ''Heinrich Cornelius Agrippa von Nettesheim''], ''Stanford Encyclopedia of Philosophy'', recognitum die 28 Martii 2025, pars «Biography»; Paola Zambelli, «Cornelio Agrippa. Scritti inediti e dispersi», ''Rinascimento'', series altera, vol. 5 (1965), pp. 305–312.</ref> In ea epistula crimina sibi obiecta reiecit atque affirmavit adversarios honori famaeque suae nocuisse et damna pecuniaria sibi intulisse. [https://fr.wikisource.org/wiki/Utilisateur:Gustave_LeBlanc/Lettre_Agrippa_1534 Versio Francogallica provisoria huius epistulae] apud Vicifontem legi potest. == Opera == * 1527 : ''De incertitudine et vanitate scientiarum''. Coloniae Agrippinae * 1529 : ''Declamatio de nobilitate et praecellentia foeminei sexus'' [https://web.archive.org/web/20190117121440/http://visualiseur.bnf.fr/Visualiseur?Destination=Gallica&O=NUMM-71692 Textus apud Gallica] * 1530 : ''De occulta philosophia'' libri tres. Antverpiae [[commons:File:De_Occulta_Philosophia_Libri_III_(1533).djvu|Textus editionis 1533 apud Communia]] * 1550 : ''Opera''. Lugduni {{NexInt}} *[[Cabbala]] *[[Neoplatonismus]] *[[Transitus Fluvii]] == Notae == <references /> == Bibliographia == * {{Stanford|http://plato.stanford.edu/entries/agrippa-nettesheim/|Heinrich Cornelius Agrippa von Nettesheim|Charles Nauert|2011}} == Nexus externi == {{CommuniaCat|Heinrich Cornelius Agrippa von Nettesheim|Henricum Cornelium Agrippam ab Nettesheym}} {{fontes biographici}} * [https://web.archive.org/web/20051119120153/http://www.sfn.uni-muenchen.de/hexenverfolgung/frame_lexikon.html?art831.htm Brevis biographia et index operum] {{Lifetime|1486|1535|Agrippa, Henricus Cornelius}} [[Categoria:Astrologi]] [[Categoria:Auctores Latini Renascentiae]] [[Categoria:Equites]] [[Categoria:Humanistae]] [[Categoria:Iuris consulti]] [[Categoria:Magi]] [[Categoria:Medici Germaniae]] [[Categoria:Milites Germaniae]] [[Categoria:Philosophi Germaniae]] [[Categoria:Scriptores Germaniae]] [[Categoria:Theologi Germaniae]] a0j5fwdnxm4qwusvej3nb2vpqyjes4b 0 44443 3997201 3985565 2026-10-26T15:37:53Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 3997201 wikitext text/x-wiki [[Imago:Confessing Church.Document.Bekenntnisgemeinde.Mitgliedsdoku.jpg|thumb|Documentum fidei ecclesiae Confitentis, [[Berolinum| Berolini]] anno [[1934]] (Subscriptio: ''[[Martinus Niemöller|Niemöller]],'')]] '''Ecclesia Confitens''' (Theodisce ''Bekennende Kirche'', BK) fuit societas hominum ad [[Protestantes| ecclesiam Evangelicam]] [[Germania|Germanicam]] pertinentium, quae ad [[NSDAP| Nazistas]] restitit. ==Plura== [[File:Stempel Bekennende Gemeinde Potsdam, circa 1945.png|thumb|Signum impressum Confitentium [[Potestampium|Potestampii]] cum dicto Latino ''Teneo quia teneor'']] [[File:Deutsche Christen Bekennende Kirche.jpg|thumb|Duae factiones ante electiones ecclesiasticas 1933: ad sinistram Nationales, ad dexteram Confitentes]] Adversarii erant et motui nationali ''Christianorum Germanicorum'' (Deutsche Christen) et omnibus oppressoribus publicis. Origo fuit in ''Motu reformatorio iuveni'' (Jungreformatorischen Bewegung) et in ''Ecclesia iuveni'' (Junge Kirche) necnon in unione ''Pfarrernotbund'' [[martinus Niemöller|Martini Niemöller]]. Iam anno 1933 [[fredericus de Bodelschwingh|Fredericum de Bodelschwingh]] episcopum primum eligendum fovebant. Cum fraternitatibus variis paroecialibus consilium novi motus condendi captum est. [[Carolus Barth]] professor [[basilea|Basilensis]] scriptis programmaticis praetitulatis ''Theologische Existenz'' manifestum adumbraverat, quod in Synodo prima confessionis Germanicae (Reichsbekenntnissynode) fundamento esset. Prima et maxime nota declaratio in [[wuppertal|Wuppertal-Barmen]] accepta est; sequebantur mense Octobri 1934 concilium Dahlem in [[Stegelicium-Zelendorfium|Stegelicio-Zelendorfio]] habitum est, et mense Iulio 1935 [[augusta Vindelicorum|Augustae Vindelicorum]] synodus tertia. Inde Ecclesiae angustiae declaratae sunt et in manus ordinum fraternorum (Bruderrat) rectio commendata est. Itaque in praxi alternativa non legitima Ecclesiae officialis (Reichskirche) creata est, quo facto persecutiones ferendae erant: sunt interdictae vulgationes, demissi sacerdotes, coniecti in carcerem fautores. Tamen homines intimidi obstabant, ut ''Ecclesia Confitens'' magis magisque et non christianos alliciebat. Neque differentiae magnae, quae inter Lutheranos, Unitos, Reformatos respective inter diversas ecclesias regionales mense Februario 1936 Oeynhausen in [[Provincia Detmolda]] ortae erant, motioni nocebant. Namque omnes contra veros inimicos [[Germania nazistica|nazisticos]] uniti manserunt. Tum ecclesiae Lutheranae ''Consilio Lutherano'' (Lutherrat) se submittebant, cum Uniti et Reformati ''Rectioni ad tempus'' (Vorläufigen Leitung) adhaerere mallent. Post annum 1945 propugnatores Ecclesiae Confitentis magni momenti erant in directionibus novis aperiendis et in caute circumspiciendo post catastropham magnam. Anno autem 1948 motus dissolutus est. == Bibliographia == * Alfred Salomon: ''Sehen wir den Tatsachen ins Auge. Ein Zeitzeuge des Kirchenkampfes berichtet.'' Calwer Taschenbibliothek Bd. 22. Calwer, Stuttgardiae 1991, ISBN 3-7668-3111-9. * Bertold Klappert: ''Bekennende Kirche in ökumenischer Verantwortung.'' Christian Kaiser, Monaci 1988, ISBN 3-459-01761-9. * Friedrich Baumgärtel: ''Wider die Kirchenkampflegenden.'' Editio altera. Freimund-Verlag, Neuendettelsau 1959; Anastatica reimpressio 1976, ISBN 3-7726-0076-X. * Georg Denzler, Volker Fabricius (ed.): ''Christen und Nationalsozialisten.'' Francofurti ad Moenum 1993, ISBN 3-596-11871-9. * Gerhard Besier: ''Ansätze zum politischen Widerstand in der Bekennenden Kirche.'' In: Jürgen Schmädeke, Peter Steinbach (Hg.): ''Der Widerstand gegen den Nationalsozialismus.'' Monaci 1986, ISBN 3-492-11923-9. * Hans-Rainer Sandvoß: ''„Es wird gebeten, die Gottesdienste zu überwachen …“ Religionsgemeinschaften in Berlin zwischen Anpassung, Selbstbehauptung und Widerstand von 1933 bis 1945''. Lukas-Verlag, Berolini 2014, ISBN 978-3-86732-184-6. * Hugo Linck: ''Der Kirchenkampf in Ostpreußen: 1933 bis 1945. Geschichte und Dokumentation.'' Gräfe und Unzer, Monaci 1968 * Joachim Konrad: ''Als letzter Stadtdekan von Breslau. Chronistische Rückschau.'' Verlag Unser Weg, Ulmae 1963 * Jørgen Glenthøj: ''Die Eideskrise in der Bekennenden Kirche 1938 und Dietrich Bonhoeffer.'' In: ''Zeitschrift für Kirchengeschichte,'' Bd. 96 (1985), Kohlhammer, Stuttgardiae 1985, p. 377–394. * Jürgen Sternsdorff: ''Gerrit Herlyn zwischen Kreuz und Hakenkreuz. Die Treue zu Adolf Hitler in der Bekennenden Kirche. Nach unveröffentlichten Quellen.'' Verlag Vertaal & Verlaat, Marburgi 2015, ISBN 978-3-86840-012-0. * Karl Ludwig Kohlwage: ''Die theologische Kritik der Bekennenden Kirche an den Deutschen Christen und dem Nationalsozialismus und die Bedeutung der Bekennenden Kirche für die Neuorientierung nach 1945.'' In: Karl Ludwig Kohlwage, Manfred Kamper, Jens-Hinrich Pörksen (ed.): ''„Was vor Gott recht ist“. Kirchenkampf und theologische Grundlegung für den Neuanfang der Kirche in Schleswig-Holstein nach 1945. Dokumentation einer Tagung in Breklum 2015.'' Matthiesen Verlag, [[Hosemum|Hosemi]] 2015, ISBN 978-3-7868-5306-0, p. 15–36, ([https://web.archive.org/web/20200603191815/http://www.geschichte-bk-sh.de/index.php?id=15 hic legatur]). * Karl-Heinz Fix, Carsten Nicolaisen, Ruth Papst: [http://www.v-r.de/de/handbuch_der_deutschen_evangelischen_kirchen_1918_bis_1949/t-0/1094324/ ''Handbuch der deutschen evangelischen Kirchen 1918 bis 1949. Organe – Ämter – Personen.'' Band 2: ''Landes- und Provinzialkirchen''] (=&nbsp;Arbeiten zur Kirchlichen Zeitgeschichte, Band 20). Vandenhoeck & Ruprecht, Gottingae 2017, ISBN 978-3-525-55794-5. * Kurt Dietrich Schmidt (ed.): ''Die Bekenntnisse und grundsätzlichen Äußerungen zur Kirchenfrage des Jahres 1933.'' Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 1934 * Kurt Meier: ''Kreuz und Hakenkreuz. Die evangelische Kirche im Dritten Reich.'' Monaci 1992, ISBN 3-423-04590-6. * Manfred Gailus: ''Mir aber zerriss es das Herz – Der stille Widerstand der Elisabeth Schmitz''. Vandenhoeck & Ruprecht, Gottingae 2010, ISBN 978-3-525-55008-3 * Manfred Koschorke (ed.): ''Geschichte der Bekennenden Kirche in Ostpreußen 1933–1945.'' Vandenhoeck & Ruprecht, Gottingae 1976, ISBN 3-525-55355-2. * Marie Begas: [https://web.archive.org/web/20210420234707/https://www.landeskirchenarchiv-eisenach.de/kontakt/aktuelles/33009.html ''Tagebücher zum Kirchenkampf 1933–1938''] (=&nbsp;Veröffentlichungen der Historischen Kommission für Thüringen, Große Reihe, Band 19). Böhlau Verlag, Coloniae Agrippinae 2016, ISBN 978-3-412-20661-1. * Martin Greschat (ed.): ''Zwischen Widerspruch und Widerstand. Texte zur Denkschrift der Bekennenden Kirche an Hitler (1936).'' Monaci 1987. * Ulrich Schneider: ''Die Bekennende Kirche zwischen „freudigem Ja“ und antifaschistischem Widerstand.'' Brüder-Grimm-Verlag, Casellae 1986, ISBN 3-925010-00-9. * Walter Schmidt: ''Johannes Halm (1893–1953). Widerstand und Verfolgungen des evangelischen Pastors von Auras / Oder in der Zeit von 1933 bis 1945.'' In: ''Fachprosaforschung – Grenzüberschreitungen.'' Band 8/9, 2012/2013 (2014), p. 517–545. * Werner Oehme: ''Märtyrer der evangelischen Christenheit 1933–1945. Neunundzwanzig Lebensbilder.'' Evangelische Verlagsanstalt, Berolini 1979; tertia editio: 1985, {{DNB|850776171}}. * Wilhelm Koch, Hildegard Koch: ''„… aber hinten stechen die Bienen!“ Wilhelm Koch in Sulzbach, ein Pfarrer der Bekenntnisfront in Thüringen 1933–1945'' (=&nbsp;gesucht&nbsp;8, Geschichtswerkstatt Weimar-Apolda im Prager-Haus Apolda e.V.). Apoldae 2013, ISBN 3-935275-23-4. * Wolfgang Gerlach: ''Als die Zeugen schwiegen. Bekennende Kirche und die Juden.'' Institut Kirche und Judentum, editio altera. Berolini 1993, ISBN 3-923095-69-4. == Nexus externi== {{Commonscat|Bekennende Kirche|Ecclesiam Confitentem}} * [http://www.dhm.de/lemo/html/nazi/innenpolitik/bekennende/ De Ecclesia Confitenti] in Museo historico Germanico *[https://www.sacred-texts.com/chr/barmen.htm Declaratio Barmen facta, in versione Anglica] *[https://www.youtube.com/watch?v=drq9hz5tYDI Carolus Barth in colloquio percontativo] [[Categoria:Religio Christiana]] [[Categoria:Historia Germaniae]] [[categoria:Fascismus in Germania]] [[categoria:Persecutio religiosa]] guydeflmb644gdqw4063k8zsqgkjicd 10 50826 3997346 3922426 2026-10-27T10:31:15Z Grufo 64423 De paginis discretivis non canonicis—e.g. “[[Basilea (pagus)]]” 3997346 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:params|sequential|concat_and_call|Capsa discretiva|'''Haec est [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva nominalis]]''' quae paginas de hominibus similium nominum indicat.|propositum={{{propositum|}}}|categoria=Paginae de nominibus discretivae}}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> 64efk3hjg847d9mfdxulaacze82lvsi 3997349 3997346 2026-10-27T10:40:20Z Grufo 64423 Alia syntaxis 3997349 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:params|with_name_matching|^etiam%s*%d*$|concat_and_call|Capsa discretiva|'''Haec est [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva nominalis]]''' quae paginas de hominibus similium nominum indicat.|propositum={{{propositum|}}}|categoria=Paginae de nominibus discretivae}}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> 66e57zroz5mhiysm6rfud002harhq3c 0 56935 3997311 3991158 2026-10-27T01:47:42Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 3997311 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Grimod de la Reynière}} ([[Francice]] ''Alexandre Balthazar Laurent Grimod de La Reynière''; natus die [[20 Novembris]] [[1758]];<ref>{{qc|id=Desnoiresterres (1877)}} p. 4</ref> mortuus die [[25 Decembris]] [[1837]]) fuit [[iuris consultus]], ganeo, et [[scriptor]] in [[lingua Francogallica]] de rebus convivalibus. == Iuventus == Balthazar Grimod de la Reynière [[Lutetia]]e anno 1758 natus est, matre {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Susanna de Jarente||d|qid=Q111071809}} e nobilitate orta, patre [[Laurentius Grimod de la Reynière|Laurentio]] publicano divitissimo (''fermier général''); {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Antonius Casparus Grimod de La Reynière|publicani iam divitis|fr|qid=Q2853975}} nepos fuit, macellariorum pronepos [[Lugdunum|Lugdunensium]] seu potius [[Givortium|Givortii]] nativorum. Manibus fere carentibus,<ref>''Né sans mains'' ait ipse in epistula privata: {{qc|id=Desnoiresterres (1877)}} p. 43. De difformitate variis modis a biographis descripta vide {{qc|id=Desnoiresterres (1877)}} pp. 3-5</ref> a parentibus (quamquam e matrimonio ortus) haeres non constitutus est.<ref>{{qc|id=Abramson (2003)}} pp. 106-107</ref> Balthasar digitabula prosthetica gerere solebat quorum gratia faciliter scribere et, si necesse sit, delineare potuit. Annum agens undecimum in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Collegium Plessaeum||fr|qid=Q1027755}} [[universitas Parisiensis|universitatis Parisiensis]], post quattuor annos in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Collegium Remense||fr|qid=Q16540881}} intravit, unde in [[Lyceum Ludovici Magni]] translatus est. [[Fasciculus:Antoine-Gaspard Grimod de La Reynière (original replica) by Maurice Quentin de La Tour.jpg|thumb|Avus {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Antonius Casparus||fr|qid=Q2853975}} publicanus et ganeo]] A parentibus (qui filium rarius visitaverunt) aut potius ab amitae marito {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Christianus de Malesherbes|Christiano de Malesherbes|fr|qid=Q551456}} mense Augusto [[1775]] peregrinatio iuveni Balthazare praescripta est in [[Borboniensis|Borboniensem]], [[Lugdunensis|Lugdunensem]], [[Delphinatus Viennensis|Delphinatum]], [[Helvetia]]m, [[Sabaudia]]m. Ibi [[Lausanna]]e "annum vitae meae iucundissimum" degit "liber, nemini cliens, acceptus, requisitus, amore captus eo usque ne tristis fiam ... studiisque cupitis quae ego solus elegerat devotus": sic se sensisse post duodecim annos meminit.<ref>''Cette année fut la plus heureuse de ma vie. Libre, indépendant, fêté, recherché, amoureus autant qu'il le fallait pour n'être pas malheureus ... livré à des études agréables et purement de mon chois'': "Lettre, 7 mai 1787" apud {{qc|id=Restif de la Bretonne (1793)}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k29923p/f268.item p. 1252]; {{qc|id=Desnoiresterres (1877)}} pp. 27-33</ref> [[Fasciculus:Laurent Grimod de La Reynière.jpg|thumb|Pater [[Laurentius Grimod de la Reynière|Laurentius]] publicanus et ganeo]] Pater his annis {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Villa Grimod de La Reynière|villam urbanam|fr|qid=Q966355}} luxuosam sibi aedificari iusserat, eodem loco ubi hodie [[legatio Civitatum Foederatarum (Lutetia)|legatio Civitatum Foederatarum]] stat, [[Campi Elysii (via)|Campis Elysiis]] adiacentem et a convivis ''hôtel des Champs-Elysées'' ("villam Camporum Elysiorum") nuncupata. Balthazar ergo, Lutetiam mense Octobri [[1776]] reditus, interdum hic, interdum [[Clipiacum (Alta Sequanae)|Clipiaci]] in villa familiae suburbana habitabat: pater rarius, mater cum amasiis suis crebrius aderant. Binas in domos cenae Lucullianae optimatibus offerebantur. [[Fasciculus:Suzanne-Elisabeth-Françoise de Jarente de La Reynière MET 143158.jpg|thumb|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Susanna de Jarente||d|qid=Q111071809}} Balthasaris mater]] Anno 1777, studia iuris persequens, habitationem prope universitatem ad viam Inferni (''rue Denfert'') sibi nactus est. Ab eodem anno recensiones fabularum scaenicarum scripsit quae usque in 1778 in ''Journal des théâtres'' Lutetiae,<ref>{{qc|id=Desnoiresterres (1877)}} pp. 31-33</ref> ab 1780 in ''[[Mercure suisse|Nouveau journal helvétique]]'' [[Novicastrum (urbs)|Novicastri]] in Helvetia divulgatae erunt;<ref>Postea ''Journal de Neuchâtel''. {{LHH|39081}}</ref> amicitiam cultivabat {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioanna Quinault|Ioannae Quinault|fr|qid=Q3175927}}, sociae ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Societas du Bout-du-Banc|du Bout-du-Banc|fr|qid=Q3488230}}'', actricumque iuvenum inter quas [[Dorothea Dorinville|Dorotheae "de Luzy"]] cuius delicias se esse praetendit; socius [[Academia Arcadum|Academiae Arcadum]] [[Roma]]nae iam annum aetatis vigesimum agens convocatus est.<ref>{{qc|id=Desnoiresterres (1877)}} pp. 31-34</ref> Ab 1778 munere iuris consulti functus est. == Filius matris inimicus; hospes ganeoque praecox == [[Fasciculus:Jeanne-Françoise Quinault by Pirodon after Quentin de La Tour.jpg|thumb|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioanna Quinault||fr|qid=Q3175927}}, amica a matre oblita, ad cuius memoriam "cena-collatio" anno [[1783]] celebrata erit]] Mater eius postulationem matrimonii cum Angelica de Bessi (Mitoire) germana, anno fere 1779 factam, modo secreto frustrari conspiravit. Quo acto ille "matrem non iam honoravit", ait amicus [[Nicolaus Restif de la Bretonne|Restif de la Bretonne]], qui historiam huius coniurationis postea forma mythistorica divulgaverit.<ref>''Il cessa d'honorer sa mère'': [[Nicolaus Restif de la Bretonne|Restif de la Bretonne]], ''Les Françaises: La fille à la bonne mère'' (1787) vol. 1 pp. 23-28; {{qc|id=Desnoiresterres (1877)}} pp. 37-40; [https://www.gazette-drouot.com/en/lots/9669433 epistula de hac re]</ref> Anno [[1780]] vituperationes palam in matrem {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Iacobus de Breteuil|Iacobumque de Breteuil|fr|qid=Q16034290}} matris amasium iecit. Deinde matrem patremque rarissime viderit. Anno circiter 1781 vel [[1782]] "societatem dierum Mercurii" (''Société du mercredi'' vel ''des mercredis'') amici septemdecim condiderunt; dicitur Balthasar iam ab initio membrum fuisse. Illi cenam hebdomadariam sumpserunt a principio apud Villain ad viam Crucis Camporum Parvorum (''rue Croix-des-Petits-Champs''), deinde apud Le Gacque ad viam de Rivoli<ref>{{qc|id= Dinaux (1867)}} vol. 2 pp. 32-36; {{qc|Desnoiresterres (1877)}} pp. 227-228; Matthieu Aussudre, "[https://www.cairn.info/revue-romantisme-2019-4-page-11.htm#no32 Le Rocher de Cancale, lieu symbolique du nouveau discours gourmand]" in ''Romantisme'' no. 186 (2019) pp. 11-19; {{qc|id= Hashimoto (2019)}} [https://books.openedition.org/pufr/26712 § 25-27]</ref> cum amicis [[Carolus, marchio de Aigrefeuille|Aigrefeuille]],<ref>{{qc|id=Almanach des gourmands}} vol. 1 (2a ed. Lutetiae, 1803) [https://archive.org/details/gri_33125008532588 pp. vii-viii]; plenius {{GB|Wr06AAAAcAAJ|pp. vi-viii et p. 172 editionis 3ae}}; vol. 2 (2a ed. 1804) p. vii; Eugène Woestyn, "Physiologie du dîneur" in [[Carolus Monselet|Charles Monselet]] et al., ''La Cuisinière poétique'' (Lutetiae: Lévy, 1859) [https://archive.org/details/b28062346/page/n175/mode/2up p. 171]</ref> {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Iulianus Ludovicus Geoffroy|Iuliano Ludovico Geoffroy|fr|qid=Q557109}}, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Renatus de Chazet|Renato de Chazet|fr|qid=Q18012095}}, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Albouis d'Azincourt|D'Azincourt|fr|qid=Q3019401}}. Societatem non sine interruptionibus usque in annum 1810 (vel etiam 1812) continuit. Annis ulterioribus hanc societatem crebriter in paginis ''[[Almanach des gourmands]]'' commemoraverit,<ref>{{qc|id=Almanach des gourmands}} vol. 1 (3a ed. 1803) p. 186; vol. 2 (2a ed. 1804) [http://www.archive.org/details/almanachdesgour00costgoog p. 265 ff.]; vol. 4 (1806) [https://archive.org/details/b21525250_0004/page/n3/mode/2up pp. v-x]; vol. 5 (1807) pp. 188-189; vol. 8 (1812) pp. 233-234</ref> hisque verbis in dedicatione voluminis quartae descripserit: :''Dix-sept personnes qui, depuis vingt-quatre années, exercent chaque semaine, en commun, leurs facultés dégustatrices; à qui, dans ce long espace de temps, il n’est rien échappé de tout ce qui peut honorer davantage le palais, et stimuler plus dignement la sensualité; dont les appétits dans tous les genres ne se sont jamais arrêtés ni même ralentis; dont le goût constamment pur, n’a jamais dévié; dont l’admirable tact est devenu la règle de conduite des plus grands cuisiniers; et dont les opinions font tellement loi dans tout ce qui tient à la table, que le recueil des décisions de la Société des Mercredis, forme aujourd'hui la meilleure jurisprudence gourmande de l’Europe''.<ref>{{qc|id=Almanach des gourmands}} vol. 4 (1806) pp. 6-7</ref> [[Fasciculus:Charles-Louis Trudaine de Montigny.jpg|thumb|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Carolus Ludovicus Trudaine||d|qid=Q58231181}} iuris consultus et conviva]] Parodicam "cenam collationem nocturnam" (''souper-collation'') in villa Camporum Elysiorum, patre et matre absentibus, die [[1 Februarii]] [[1783]] celebravit. Convivae verbis peremptoriis convocati sunt, titulis officiusque et muneribus positis rite enumeratis: "Te secundum meritis tuis recipere conabitur; haud praetenditur tibi plenam satisfactionem reddere nisi quod omne a te desideratum in re olei carnisque porcinae suppeditabitur" (sic ad proavos Grimod tabernarios macellariosque allusum est): "nec cane nec servo comiteris, nam ministeria ancillae ad tempus conductae perficient" (vilitas divitiamque familiae Grimod sic expressum est).<ref>''Vous êtes prié d'assister au souper-collation de Me Alexandre-Balthazar-Laurent Grimod de La Reynière, écuyer, avocat au Parlement, membre de l'Académie des Arcades de Rome, associé libre du Musée de Paris, et rédacteur de la partie dramatique du ''Journal de Neufchâtel''; qui se fera en son domicile, rue des Champs-Elysées, paroisse de la Madeleine-de-la-Ville-l'Evéque, le [premier] jour du mois d[e février] 178[3]. On fera son possible pour vous recevoir selon vos mérites; et, sans se flatter encore que vous soyez pleinement satisfait, on ose vous assurer dès aujourd'hui que du côté de l'huile et du cochon vous n'aurez rien à désirer. On s'assemblera à neuf heures et demie, pour souper à dix. Vous êtes instamment supplié de n'amener ni chien ni valet, le service devant être fait par des servantes ad hoc''.''Correspondance littéraire, philosophique et critique de Grimm'' vol. 11, 1782/1783 (1830) [https://archive.org/details/correspondancel02chaugoog/page/n380/mode/2up p. 364]; {{qc|id=Lettres à un Lyonnais (1857)}} p. 317; {{qc|id=Desnoiresterres (1877)}} pp. 73-74</ref> Convivae ergo septemdecim adfuerunt, videlicet ipse hospes quintem et vigesimum annum agens; Carolus Brisson de Montalin regius consiliarius parlamentarius; Andreas Paulus Rodier consiliarius curiae adiutoriae; [[Ludovicus de Richebourg de Champcenetz|Champcenetz]] miles, [[Alphonsus de Fortia de Piles|Fortia de Piles]] miles scriptorque parodicus; [[Stephanus Vigée|Vigée]] et [[Petrus Ulricus Dubuisson|Dubuisson]] scriptores; Neveu pictor; {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Albouis d'Azincourt|D'Azincourt|fr|qid=Q3019401}} comoedus;<ref>Cf. "Epître dédicatoire aux manes de Jh. Albouis d'Azincourt" in ''{{qc|id=Almanach des gourmands}}'' vol. 7 (1810) [https://archive.org/details/b21525250_0007/page/n3/mode/2up pp. v-x]</ref> {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Adrianus Ludovicus de Bonnières|Bonnières|fr|qid=Q376637}}, Rimbert,<ref>An ''Gabriel-François de la Roche-Négly''?</ref> de Lisle de Norvan, [[Carolus de Villette|Villette]], Popelin,<ref>An ''Popelin, garde des titres et sceaux du Grand Orient de France''?</ref> Vivien iuris consulti; domina de Nozoyl in travestito; Barth qui a secretis Balthasari merebat.<ref>Enumerationem convivarum habes {{qc|id=Lettres à un Lyonnais (1857)}} p. 317; {{qc|id=Desnoiresterres (1877)}} p. 79</ref> Adstabat Aze, macellarii filius, philosophus a Grimod admiratus.<ref>De Aze vide {{qc|id=Desnoiresterres (1877)}} pp. 63-72, 80</ref> De qua cena multi scripserunt,<ref>''[[Correspondance littéraire, philosophique et critique]] de Grimm'' vol. 11, 1782/1783 (1830) [https://archive.org/details/correspondancel02chaugoog/page/n378/mode/2up pp. 363-366]; ''Mémoires secrets'' vol. 22 (1783) {{Google Books|ol8HAAAAQAAJ|pp. 72-73, 76-79, 81-83}}; ''Correspondance secrète, politique et littéraire'' vol. 14 (Londinii: John Adamson, 1783) {{Google Books|uzsVAAAAQAAJ|pp. 137-138}}; Pierre-Jean-Baptiste Nougaret, ''Tableau mouvant de Paris ou Variétés amusantes'' (Londinii, 1787) vol. 1 [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6438400v/f315 pp. 295-297]</ref> inter quos citari debet Barth conviva et secretarius: ille ad epistulam parodicam "Caillot-Duval" verbis honestioribus respondit.<ref>Petrus de Boisgelin de Kerdu, [[Alphonsus de Fortia de Piles]], ''Correspondance philosophique de Caillot-Duval'' (1795) no. 8 et 18, pp. [https://archive.org/details/correspondanceph00fort/page/12/mode/2up 13-15] et [https://archive.org/details/correspondanceph00fort/page/30/mode/2up 31-38]</ref> Posteriores nonnulli e fontibus primariis (inter se contradicentibus) veram historiam cenae-collationis elucidare temptaverunt.<ref>{{qc|id=Lacroix (1856)}} {{GB|4B0PAAAAQAAJ|fasc. 1 pp. 110-118}}; {{qc|id=Desnoiresterres (1877)}} pp. 73-95</ref> De vera ratione vel occasione cenae nihil pro certo habemus nisi quod ipse hospes (fide ''[[Mémoires secrets]]'') se mortem Ioannae Quinault commemorare praetendit, quae die [[18 Ianuarii]] [[1783|eius anni]] obierat, a matre Balthasaris olim amicissima aliisque fere omnibus oblitam.<ref>''[[Mémoires secrets]]'' vol. 22 (1783) p. 94, cf. ''{{qc|id=Almanach des gourmands}}'' vol. 5 [https://archive.org/details/b21525250_0005/page/240/mode/2up pp. 240-241 nota]; {{qc|id=Desnoiresterres (1877)}} p. 85; {{qc|id=Downie (2017)}} pp. 191-192</ref> Tam hac nocturna cena pleniter porcina, quam prandiis "seminutritivis" hebdomadalibus (''déjeuners semi-nutritifs'') quae die [[11 Iulii]] [[1784]] instituit et usque in diem [[8 Aprilis]] [[1786]] continuavit, iuvenis callidus generositatem hospitalem in rigiditatem semisatiricam convertit. Quibus prandiis (a principio ''Académie des déjeuners'' "academia prandiorum" nuncupatis) verbis formalibus convitavit<ref>''Monsieur, en conséquence de la délibération prise le 11 juillet dernier et à laquelle vous avez adhéré, vous êtes instamment prié de vous trouver, mercredi prochain, 5 novembre 1784, à midi précis, à l'ouverture de l'Académie des déjeuners, qui se fera à la manière accoutumée, rue des Champs-Elysées, paroisse de la Madeleine-de-la-Ville-l'Évèque. — P. S. Il y aura des lectures intéressantes et un discours de rentrée, que vous voudrez bien écouter avec indulgence. F. G. S. A. V. A. Paris, ce 28 octobre 1784'': {{qc|id=Lettres à un Lyonnais (1857)}} 1855 pp. 298-299; {{qc|id=Lorgnette}} pars 2 pp. 31, 121; {{qc|id=Censeur}} vol. 2 p. 443; {{qc|id=Almanach des gourmands}} vol. 2 (2a ed. 1804) [http://www.archive.org/details/almanachdesgour00costgoog p. 216]; vol. 8 pp. 55-56; "Déjeuners" in [[Alphonsus de Fortia de Piles]], ''Nouveau dictionnaire français'' pp. 101-102; [[Restif de la Bretonne]], ''Les Contemporaines'' vol. 109 ad fin., ''Les Contemporaines: vogues contemporaines'' vol. 11 p. 539; ''Mémoires secrets'' vol. 32 pp. 225-227; {{qc|id=Desnoiresterres (1877)}} pp. 97-106</ref> amicos scriptores histrionesque maiori parte pauperes, cibis haud variis sed sufficientibus, vino omisso, coffeo inevitabili, lecturis disputationibusque litterariis longioribus. Convenerunt , {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Carolus Palissot de Montenoy|Carolus Palissot|fr|qid=Q965322}}, [[Franciscus Andrieux]], [[Petrus Beaumarchais]], [[Maria Iosephus Chénier]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ludovicus de Fontanes||fr|qid=Q1296217}}, Vigée, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Franciscus Collin d'Harleville|Collin d'Harleville|fr|qid=Q715955}}, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Pons de Verdun||fr|qid=Q3396304}}, Duchosal,<ref>Vide {{qc|id=Mémoire}}</ref> {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Carolus Ludovicus Trudaine||d|qid=Q58231181}} fraterque Carolus Michael iuris consulti, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ludovicus Michael Le Peletier des Forts||fr|qid=Q1283616}}, Fortia de Piles, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Rochon de Chabannes||fr|qid=Q3287628}}, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Franciscus Cailhava||fr|qid=Q3165511}}, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Antonius Le Bailly||fr|qid=Q2854136}}, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ludovicus (comes de Narbone)|Ludovicus comes de Narbone|fr|qid=Q977533}}, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Ludovicus Soulavie|abbas Soulavie|fr|qid=Q3166791}}, comoedi {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Larive||fr|qid=Q354161}} et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Saint-Prix||fr|qid=Q3463233}}, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Raimundus de Verninac||fr|qid=Q3421243}} poeta atque postea politicus sub rebus novis), [[Nicolaus Restif de la Bretonne|Restif de la Bretonne]].<ref>Enumerationem convivarum horum aliorumque habes {{qc|id=Lettres à un Lyonnais (1857)}} p. 298; {{qc|id=Desnoiresterres (1877)}} p. 97</ref> Cenam collationem famosam, qua neque convivas illustres neque parentes suas placuerat, die [[9 Martii]] [[1786]] repetivit, instantibus amicis recentioribus quos ad novum epulum convocavit: fuerunt [[Restif de la Bretonne]] amicus intimus (quem die [[22 Novembris]] [[1782]] apud dominam Duchesne primum incurrerat)<ref>{{qc|id=Desnoiresterres (1877)}} pp. 88-94</ref>, domina Mitoire (quam olim in matrimonium postulaverat), domina Chardon, Trudaine, Le Peletier des Forts, [[Ludovicus Sebastianus Mercier]], Fontanes, [[Maria Iosephus Chénier]], Baïard, Aze.<ref>[[Restif de la Bretonne]], ''Le Drame de la vie'' vol. 3 pp. 1161-1169, ''Nuits de Paris'' vol. 7 p. 2931, ''Monsieur Nicolas'' vol. 6 pars 2 pp. 3077-3081; {{qc|id=Desnoiresterres (1877)}} pp. 111-116</ref> == Exsul vagansque == Patre praesertimque matre postulantibus, litteris secretis rex [[Ludovicus XVI]] Balthasarem die [[19 Aprilis]] [[1786]] e [[Lutetia]] excludit et in incarcerationem misit apud {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|abbatia Sancti Salvatoris (Tullum)|abbatiam Sancti Salvatoris|fr|qid=Q2820705}} prope [[Villa ad Domnum Aprum|Domnum Aprum]].<ref>{{qc|id=Desnoiresterres (1877)}} pp. 133-150; "[http://www.blamont.info/textes111.html Lettre de cachet et exil à l'abbaye de Domèvre]"</ref> Ibi aestate 1787 venerunt et aliquot dies morabant domina Feuchère filiaque Adelais Theresa actrix, quam Lugduni in matrimonium duxerit.<ref>{{qc|id=Desnoiresterres (1877)}} pp. 137, 171-176</ref> Annis 1787 et 1788 commentationes nonnullas ad libellos clandestinos ''[[Correspondance litteraire secrète]]'' contribuit. [[Ludovicus Sebastianus Mercier|Ludovico Sebastiano Mercier]] amico, celeberrimae "tabulae Parisiensis" auctore, anno [[1788]] tabellam Lugdunensem dicavit sub titulo ''Lettre à M. Mercier, ou réflexions philosophiques sur la ville de Lyon''. Ad [[Lausanna]]m ante mensem Iulium [[1788]] revenit.<ref>De [[merenda|merendis]] vide infra</ref> Deinde [[Lugdunum|Lugduni]], anno autem [[1789]] [[Turicum|Turici]] apud [[Ioannes Casparus Lavater|Lavater]], mox ad Domnum Aprum, rursus Lugduni morabat:<ref>{{qc|id=Desnoiresterres (1877)}} pp. 151-160; {{qc|id=Almanach des gourmands}} vol. 2 (2a ed. 1804) [https://archive.org/details/b21525250_0002/page/60/mode/2up p. 61 nota]</ref> hac in urbe tabernam vel pantopolium constituit cenasque nonnumquam dabat.<ref>{{qc|id=Desnoiresterres (1877)}} pp. 160-163</ref> [[Baeterrae|Baeterris]] apud amitam aliquot tempus habitabat,<ref>{{qc|id=Desnoiresterres (1877)}} pp. 163-169</ref> unde Lugduni reditus de morte patris, die [[26 Decembris]] [[1793]] obita, certior factus est, quibus diebus etiam avunculus materque sub revolutione incarcerati sunt. Haec liberata, ille interfectus erit.<ref>{{qc|id=Desnoiresterres (1877)}} pp. 176-186</ref> Balthasar ergo anno [[1794]] Lutetiam revenit.<ref>{{qc|id=Desnoiresterres (1877)}} p. 186.</ref> == Gastronomia et senectus == Libellos annales gastronomicos, titulo ''[[Almanach des gourmands]]'', ab anno [[1803]] usque in [[1812]] divulgari iussit, magna parte a se scriptos. Ibi volumine primo adventum Lutetiam [[solanum lycopersicon|lycopersicorum]] narravit et explicavit, praecepto [[lycopersica farta|lycopersicorum fartorum]] (antea non divulgato) curiose dato.<ref>{{qc|id=Almanach des gourmands}} vol. 1 (1803) [https://archive.org/details/gri_33125008532588/page/n163/mode/2up pp. 152-153 editionis 2ae]</ref> Ibi etiam ab anno 1804 itineraria nutritiva redigebantur ope [[Almanach des gourmands#Iuratores gastronomici|iuratorum quorundam]] qui sub aegide Balthasaris congredi solebant ad illas delicias aestimandas quas tabernarii Lutetiae submiserant.<ref>{{qc|id=Almanach des gourmands}} vol. 5 (1807) pp. 78-85, vol. 6 pp. 169-173, 223-226 et alibi</ref> Inter iuratores enumerantur [[Bartholomaeus Andreas Camerani|Camerani]] ([[potagium Camerani|potagii Camerani]] primus inventor), Alexis Balaine (popinae ''[[Le Rocher de Cancale]]'' patronus), [[Ludovicus de Cussy|marchio de Cussy]], histrio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Albouis d'Azincourt|D'Azincourt|fr|qid=Q3019401}} iam diu amicus, mulieresque Mézeray,<ref>De qua vide {{qc|id=Desnoiresterres (1877)}} [https://archive.org/details/grimoddelareyni00desn/page/374/mode/2up pp. 375-376]</ref> Augusta et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Minette||fr|qid=Q94757516}} Ménestrier. "Obsequia sua" (sic nuncupavit ipse) Lutetiae die [[7 Iulii]] [[1812]], amicis rite convitatis, celebravit; poste [[Villaris ad Urbiam|Villari ad Urbiam]] in villam rusticam se retraxit. Ibi anno [[1837]] mortuus est. == Indoles et fortuna == [[Fasciculus:Le Tambour et la Vivandière, vaudeville de Jules-Joseph-Gabriel.jpg|thumb|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Minette Ménestrier||fr|qid=Q94757516}} actrix (ad sinistram partem imaginis) cui anecdota plura voluminum VII et VIII (1810-1812) seriei ''[[Almanach des gourmands]]'' dedicata sunt]] :''Le Rédacteur ... fils d'un père qui passait pour tenir l'une des tables les plus recherchées de Paris, et descendant d'un aïeul mort au champ d'honneur, c'est-à-dire, des suites d'une indigestion de pâté de foies gras'' ("Scriba ... filius patris qui mensam tenebat inter omnes Lutetiae desideratissimas reputatam prolesque proavi ipso proelii campo mortui, i.e. post indigestionem pastilli saginatorum iecurum anserinorum").<ref>''{{qc|id=Almanach des gourmands}}'' vol. 1 (1803) [https://archive.org/details/gri_33125008532588/page/n17/mode/2up pp. vii-viii]</ref> Balthasar culturam gastronomicam artemque convivalem imbiberit a cenis generosis quae iussu patris convivis illustrissimis praebebantur,<ref>{{qc|id=Desnoiresterres (1877)}} pp. 18-25</ref> atque a coquo paterno Morillion, "inter optimos saeculi duodevicesimi coquinarios" a iuveni nuncupato.<ref>''L'un des plus grands cuisiniers du dix-huitième siècle'': {{qc|id=Almanach des gourmands}} vol. 6 (1808) [https://archive.org/details/b21525250_0006/page/132/mode/2up pp. 133], [https://archive.org/details/b21525250_0006/page/324/mode/2up 324]; {{qc|id=Desnoiresterres (1877)}} pp. 24-25 (qui "Mérillon" scripsit)</ref> Adiutorium huius in re culinaria [[Voltarius]] olim postulaverat: :''Le tres-oblige et tres-malade Voltaire, Monsieur, vous demande deux graces ... la seconde, que mon cuisinier puisse servir d'aide au votre pendant quelques jours. Ce n'est pas que je pretende faire aussi bonne chere que vous. Mais un cuisinier se rouille chez un malade ... et il faut proteger les beaux arts.''<ref>[[Voltarius]], epistula ad Grimod de la Reynière (Balthasaris avum), 17 Nov. 1745, in ''Lettres inedites'' (Lutetiae: Didier, 1857) vol. 1 pp. 159-160; {{qc|id=Desnoiresterres (1877)}} p. 8</ref> Neque {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Antonius Casparus Grimod de La Reynière|avi|fr|qid=Q2853975}} oblivisci licet, ganeonis famosi, qui, saepe ob indigestionem morte periculatus, ante nepotem natum die [[10 Februarii]] [[1754]] propter [[ficatum anserinum pastillatum]] avidius sumptum mortem obierat.<ref>Edmond-Jean-François Barbier, ''Chronique de la régence et du règne de Louis XV'' (ed. 1866) [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k2039424/f10.item vol. 6 p. 7]</ref> Nihilominus per incarcerationes et vagationes ad veram gastronomiam conversus est, apud Domnum Aprum,<ref>{{qc|id=Desnoiresterres (1877)}} pp. 165-167</ref> inter [[merenda]]s [[Helvetia|Helveticas]],<ref>''[[Almanach des gourmands]]'' vol. 2 (2a ed. 1804) [https://archive.org/details/b21525250_0002/page/58/mode/2up pp. 59-61]</ref> et [[Lugdunum|Lugduni]] in urbe quae posteriores "[[gastronomia Lugdunensis|caput mundi gastronomicum]]" nuncupaverint. Ironiam saepe inter laudes ciborum luxuosorum immiscuit, sicut in praecepto "assaturae incomparabilis" (''rôti sans pareil'').<ref>''{{qc|id=Almanach des gourmands}}'' vol. 5 (1807) [https://archive.org/details/b21525250_0005/page/238/mode/2up pp. 239-245], vol. 6 [https://archive.org/details/b21525250_0006/page/66/mode/2up pp. 66-67]</ref> [[Misogynia]], quam in variis scriptis suis lectores percipiunt, fortasse ope virginis cuiusdam Lausoniae vano in coniugium postulatae orta, praecipue inculcata est ope matris suae quae matrimonium anno 1779 temptum modo secreto frustravit. Postea nullam in matrimonium duxit, sed mulieres frequentare minime recusabat, tam seniores, sicut Ioannam Quinault, quam iuniores, sicut Dorotheam "de Luzy" cuius delicias se esse praetendit. Venustatem virginum (quamquam gastronomiae submissarum) haud reiecit: :''Ces sortes de ragoûts qui s'exécutent ainsi sur table raniment la joie et l'appétit des amateurs, surtout lorsque la main succulente et fraîche d'une jeune et jolie femme se charge de les apprêter'' ("Talia obsonia, quae ad ipsam mensam perficiuntur, gaudium gulamque appetentium redanimant, praesertim si manu vegeta suculentaque iuvenis mulieris formosae apparari debeant").<ref>''{{qc|id=Almanach des gourmands}}'' vol. 1 (1803) [https://archive.org/details/gri_33125008532588/page/n105/mode/2up p. 94]</ref> == Opera == === Libri et libelli === [[Fasciculus:Almanach-des-Gourmands.jpg|thumb|upright=1.5|Tomus II seriei ''[[Almanach des gourmands]]'' (1804) ([[Bibliotheca Ganearia]] [[Hermalle-sous-Huy]])]] * 1783 : ''Réflexions philosophiques sur le plaisir'' par un célibataire {{Google Books|pXq70B7KPtYC}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1040578z apud ''Gallica''] * 1785 : {{ec|id=Lorgnette|c=''Lorgnette philosophique, trouvée par un R. P. capucin sous les arcades du Palais-Royal, et présentée au public par un célibataire''. "Londinii" [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9664557p pars 1] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k96645568 pars 2] apud Gallica}} * 1786 : {{ec|id=Mémoire|c=''Mémoire a consulter et consultation pour Me Marie-Emilie-Guillaume Duchosal, avocat en la Cour, demandeur, contre le sieur Ange Fariau de Saint-Ange''}} * 1788 : ''Peu de chose: idées sur Molière, Racine, Crébillon, Piron, etc. Hommage à l'académie de Lyon'' {{Google Books|MPVaAAAAQAAJ}} * 1788 : ''Lettre à M. Mercier, ou réflexions philosophiques sur la ville de Lyon''. Lutetiae {{Google Books|MJwv0lQrW7YC|editio 1843}} * 1790 : ''Les miniatures, ou Recherches sur les trois grands spectacles'' [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5821928z Textus apud ''Gallica''] * 1792 : ''Lettre d’un voyageur à son ami, ou réflexions philosophiques sur la ville de Marseille'' [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k857675x 2a ed. apud Gallica] * 1793 : ''Moins que rien'' {{Google Books|NfVaAAAAQAAJ}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9606936v apud ''Gallica''] * anno incerto, auctore incerto : ''Le Songe d'Athalie, par M. G. R. I. M. De La R. E. Y. N., avocat au Parlement'' [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5833833t Textus apud ''Gallica''] * anno incerto, auctore incerto : ''Désaveu du sieur Grimod de La Reynière, touchant la parodie d'Athalie'' {{Google Books|ZzLI_SoH184C}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k58218936 apud ''Gallica''] * 1803 : ''Visions d’un bon homme. Première vision'' [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k30408184 Textus apud ''Gallica''] * 1808 : ''[[Manuel des amphitryons]]: contenant un traité de la dissection des viandes à table, la nomenclature des menus les plus nouveaux pour chaque saison, et des élémens de politesse gourmande''. Lutetiae: Capelle et Renand [https://archive.org/details/b28521985/page/n9/mode/2up Textus] apud ''Internet Archive'' [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1511814r apud ''Gallica''] === Commentationes periodicae === * 1797-1798 : {{ec|id=Censeur|c=''Le censeur dramatique, ou journal des principaux théâtres de Paris et des départements'' [http://catalog.hathitrust.org/Record/008396632 Textus apud Hathi Trust] {{Google Books|i_7qC9jrPRMC|Vol. 2, 1797}}}} * 1803 : ''L'alambic littéraire'' [https://archive.org/details/lalambiclittra01grimuoft vol. 1] [http://www.archive.org/details/lalambiclittra02grimuoft vol. 2] apud ''Internet Archive'' * {{ec|id=Almanach des gourmands|c=1803-1808, 1810, 1812 : ''[[Almanach des gourmands]], ou calendrier nutritif, servant de guide dans les moyens de faire excellente chère'' par un vieux amateur (a Grimod et J. F. Coste scripta. Lutetiae: Maradan, 1803-1808; continuata ibidem: Chaumerot, 1810 et 1812}} * 1806-1807 (auctoribus variis) : ''Journal des gourmands et des belles''. Lutetiae: Capelle et Renand, 1806-1807 [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1423549k/f17.image Ian.-Mar. 1806] {{GB|OFrFC-1xcDAC|Apr.-Iun. 1806}} {{GB|_24R4-ISdtkC|Iul.-Sep. 1806}} {{GB|-SKiOdAZPt0C|Oct.-Dec. 1806}} [http://www.archive.org/details/journaldesgourm01unkngoog Ian.-Mar. 1807] [http://www.archive.org/details/journaldesgourm00unkngoog Apr.-Iun. 1807] [http://www.archive.org/details/journaldesgourm02unkngoog Iul.-Sep. 1807] {{GB|KowBAAAAYAAJ|Oct.-Dec. 1807}} * 1807-1808 (cum Fabiano Pillet aliisque) : ''Revue des comédiens''. Lutetiae, 1807-1808 {{Google Books|frJAAAAAYAAJ|Vol. 1}} [http://www.archive.org/details/revuedescomdie02grimuoft Vol. 2 apud ''Internet Archive''] * 1808-1815 (auctoribus variis) : ''L'Epicurien français''. Lutetiae: Capelle et Renand {{GB|Va3JL6IwfAsC|Ian.-Mar. 1808}} {{GB|cy0AT4u3SUkC|Apr.-Iun. 1808}} {{GB|z9itqIHZXHEC|Iul.-Sep. 1808}} {{GB|pj1tf3aM39AC|Oct.-Dec. 1808}} {{GB|Mhj6AVjrHlIC|Ian.-Mar. 1809}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb32768227m/date18090101 1809] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb32768227m/date18100101 Series imperfecta 1810] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb32768227m/date18110101 Series imperfecta 1811] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb32768227m/date18120101 1812] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb32768227m/date18130101 1813] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb32768227m/date18140101 1814] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb32768227m/date18150101 Ian.-Iun. 1815] === Editiones operum miscellaneae === * {{ec|id=Restif de la Bretonne (Contemporaines)|c=Epistulae Grimod in [[Nicolaus Restif de la Bretonne|Restif de la Bretonne]], ''Les Contemporaines'' vol. 27; vol. 28-29 (3a epistula 20 Nov. 1786); vol. 30 (4a epistula 23/27 Ian. 1787); vol. 42 p. 539 de cena}} * {{ec|id=Restif de la Bretonne (1793)|c=Epistulae Grimod aliorumque in [[Nicolaus Restif de la Bretonne|Restif de la Bretonne]], ''Le Drame de la vie'' vol. 5 (1793) [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k29923p/f254 pp. 1238-1327] {{Google Books|gjpOAAAAcAAJ|pp. 1238-1327}}}} * ''Le gastronome français, ou l'art de bien vivre'' par les anciens auteurs du ''Journal des gourmands'', mm. G.D.L.R. [etc.] Lutetiae, 1828 {{Google Books|pHoEAAAAYAAJ}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k64847550 apud ''Gallica''] * {{ec|id=Lettres à un Lyonnais (1857)|c="Lettres inédites de Grimod de la Reynière à un Lyonnais de ses amis" in ''Revue du Lyonnais'' vol. 10 (1855) {{Google Books|KU4WAAAAYAAJ|pp. 284-309}}, vol. 15, 1857 {{Google Books|P08WAAAAYAAJ|pp. 315-325}}}} * "Avantages de la bonne chère chez les femmes" [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k61198468/f204 Textus editionis 1870] * ''Le censeur dramatique'' (Genavae: Minkoff Reprint, 1973. ISBN 2-8266-0043-5) * ''Ecrits gastronomiques'' (ex ''Almanach des gourmands'' anno primo [1803] et ''Manuel des amphitryons'' commentationes selectas) ed. Jean-Claude Bonnet (Lutetiae: Union Générale d’Editions, 1978. ISBN 2-264-00935-7) * ''Manuel des amphitryons''; préface et notes de Misette Godard (Lutetiae: A.M. Métailié, 1983. ISBN 2-86424-025-4) * ''Almanach des gourmands'' (8 voll. Lutetiae: Valmer, 1984) * ''Almanach des gourmands'' (ex anno octavo [1812] commentationes selectas) ed. Allen S. Weiss (Lutetiae: Mercure de France, 2003. ISBN 2-7152-2404-4) == Notae == <references /> == Bibliographia == ; Fontes fere coaevi * 1817 : "[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6420565s/f276 De la gastronomie]" in Jean-Pierre Gallais, ''Mœurs et caractères du dix-neuvième siècle'' vol. 1. Lutetiae: Belin-Le Prieur * 1838 : "[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k54538372/f332 Grimod de la Reynière]" in ''La France littéraire'' ser. 2a vol. 5 (1838) pp. 323-330 ; Eruditio * "Calendrier nutritif de Grimod de la Reynière" in ''Les Cahiers de la gastronomie'' n° 9 (2011?) * {{ec|id=Abramson (2003)|c=Julia Abramson, "Legitimacy and Nationalism in the Almanach des Gourmands (1803-1812)" in ''Journal for Early Modern Cultural Studies'' vol. 3 (2003) pp. 101-135 [https://www.jstor.org/stable/27793769 JSTOR]}} * Régis Confavreux, ''Le Dictionnaire gourmand de Monsieur de La Reynière''. Lutetiae: Edilivre, 2018 * {{ec|id=Desnoiresterres (1877)|c=Gustave Desnoiresterres, ''Grimod de la Reynière et son groupe''. Paris, Didier, 1877 [https://archive.org/details/grimoddelareyni00desn Textus] apud ''Internet Archive''}} * {{ec|id= Dinaux (1867)|c=Arthur Dinaux, ''Les sociétés badines, bachiques, littéraires et chantantes: leur histoire et leurs travaux'' (Lutetiae, 1867) [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k8198t vol. 1] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k81994 2] }} * {{ec|id=Downie (2017)|c=David Downie, ''A Taste of Paris'' (Novi Eboraci: St Martin's Press, 2017) pp. 184-201}} * Priscilla Parkhurst Ferguson, "A Cultural Field in the Making: Gastronomy in 19th‐Century France" in ''American Journal of Sociology'' vol. 104 (1998) pp. 597-641 [https://www.jstor.org/stable/10.1086/210082 JSTOR], praecipue pp. 612-613 * Jean Haechler, ''Balthazar Grimod de la Reynière: un gastronome à la table des Lumières''. Lutetiae: Editions Séguier, 2016 * Jacqueline Hellegouarc'h, ''L'Esprit de société: cercles et salons parisiens au XVIIIe siècle''. {{Google Books|7nNYDwAAQBAJ|Paginae selectae}} * Chikako Hashimoto, "[https://core.ac.uk/download/pdf/39323123.pdf La tradition des almanachs et l'invention de la critique gastronomique de Grimod]" in ''Etudes de Langue et Littérature Françaises'' vol. 44 (2013) pp. 31-47 * {{ec|id=Hashimoto (2019)|c= Chikako Hashimoto, ''La Naissance du gourmand. Grimod de La Reynière et la Révolution française''. Turonis: Presses universitaires François-Rabelais, 2019 [https://books.openedition.org/pufr/26652 Textus] }} * {{ec|id=Lacroix (1856)|c=Paul Lacroix, ''Histoire des mystificateurs et des mystifiés''. Bruxellis: Lebègue, 1856 {{Google Books|4B0PAAAAQAAJ|fasc. 1 pp. 93-127}}}} * {{ec|id=MacDonogh (1987)|c=Giles MacDonogh, ''A Palate in Revolution: Grimod de la Reynière and the Almanach des Gourmands''. Londinii: Robin Clark, 1987}} * "Of Gastronomes and Guides" in Stephen Mennell, "All Manners of Food" (Oxoniae: Blackwell, 1985) pp. 266-290 * Edouard-Marie Oettinger, ''Un Agathopède de l’Empire, ou Essai sur la vie et les travaux gastronomico-littéraires de feu Grimod de la Reynière''. Bruxellis: Kiessling, 1854 [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k63720526 Textus] apud Gallica, [https://web.archive.org/web/20210508082420/https://www.menufretin.fr/2020/03/un-agathopede-de-lempire/ recensio interretialis] * {{ec|id=Rival (1983)|c=Ned Rival, ''Grimod de La Reynière: Le Gourmand Gentilhomme''. Lutetiae: Le Pré aux Clercs, 1983}} * Rebecca Spang, ''The Invention of the Restaurant: Paris and Modern Gastronomic Culture'' (2a ed. Cantabrigiae Massachusettensium: Harvard University Press, 2020) pp. 88-91, 150-169, 189-205 et alibi * {{ec|id=Wheaton (1983)|c="Rousseau and Grimod de la Reynière" in Barbara Ketcham Wheaton, ''Savouring the Past'' (Londinii: Chatto & Windus, 1983) pp. 224-228}} ; Aliae encyclopaediae * {{ec|id=Abramson (2006)|c=Julia Luisa Abramson, "Alexandre Balthazar Laurent Grimod de la Reynière" in {{Arndt}} pp. 190-193}} * {{ec|id=Hyman et Hyman (1999)|c=Philip Hyman, Mary Hyman, "Grimod de la Reynière, Alexandre-Balthazar-Laurent" in [[Alanus Davidson|Alan Davidson]], ''The Oxford Companion to Food'' (Oxonii: Oxford University Press, 1999. ISBN 0-19-211579-0) pp. 354-355; [[Thomas Jaine|Tom Jaine]], ed., 2a ed. 2006; 3a ed. 2014}} * {{ec|id=Montagné (1938)|c="Grimod de la Reynière" in [[Prosper Montagné]], ''[[Larousse gastronomique]]'' (Lutetiae: Larousse, 1938) p. 558}} * {{ec|id=Vicaire (1890)|c="Grimod de la Reynière, Alexandre-Balthazar-Laurent" in Georges Vicaire, ''Bibliographie gastronomique''. Lutetiae: Rouquette, 1890 {{Google Books|FZY9AAAAYAAJ|coll. 424-428}}}} == Nexus externi == * [https://web.archive.org/web/20070928144413/http://editore.slowfood.com/editore/riviste/slow/EN/23/moncherini.html Olga Perla, "Stumps and knives", 2001] {{Ling|Anglice}} * [https://web.archive.org/web/20080820135121/http://chefsimon.com/grimod-de-la-reyniere.htm De Grimod apud] Chef Simon {{Ling|Francogallice}} * "[https://www.napoleon.org/histoire-des-2-empires/biographies/grimod-de-la-reyniere-alexandre-1758-1837-gastronome/ Grimod de la Reynière, Alexandre]" apud ''Napoleon.org'' {{Ling|Francogallice}} * Régis Confavreux, "[https://lareyniere.blogspot.com/p/vie-de-grimod-de-la-reyniere.html La vie extraordinaire d'Alexandre Balthasar Grimod de La Reynière] ** [https://lareyniere.blogspot.com/2020/06/en-exclusivite-un-document-en-premiere.html#more De libro ''Journal intime de 1794''] * "[https://web.archive.org/web/20210514032152/https://cuisine-lucullus.com/histoire-de-la-cuisine/12-les-personnages/536-grimod-de-la-reyniere Reynière - Grimond de la]" apud ''La Confrérie des Amis de Lucullus'' * [https://cdn.drouot.com/d/catalogue?path=69/105413/LF_AUTOGRAPHE_bd.pdf Epistulae Grimod aliorumque] (vide no. 210-213) ** [https://www.gazette-drouot.com/en/lots/9669433 Epistula Grimod ad Angelicam Mitoire] * [https://web.archive.org/web/20220302112149/https://www.christies.com/lot/lot-grimod-de-la-reyniere-alexandre-balthazar-laurent-5560249/ Epistula Grimod] * [https://www.akg-images.co.uk/archive/Souper-dit-des-Funerailles-donne-par-Alexandre-Balthazar-Grimod-de-la-Reyniere---Gravure-18e-siecle-2UMEBMYU829I1.html Imago cenae 1783]{{Nexus deficit|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Lifetime|1758|1837|Grimod de La Reyniere}} [[Categoria:Academici Arcadum]] [[Categoria:Auctores Francogallici]] [[Categoria:Diurnarii Franciae]] [[Categoria:Grimod de la Reynière| ]] [[Categoria:Ganeones]] [[Categoria:Iuris consulti]] [[Categoria:Scriptores Franciae]] [[Categoria:Scriptores de re cibaria]] 7zfuk4c4t11r691oah2hfvk2fak3nay 0 75215 3997228 3917172 2026-10-26T17:01:44Z ~2026-57228-11 216826 3997228 wikitext text/x-wiki {{Non stipula}} [[Fasciculus:Willy Vandersteen with Spike and Suzy in a shopping mall in Hasselt.jpg|thumb|[[Statua]].]] '''Lucius et Lucia''' ([[Nederlandice]] ''Suske en Wiske'') est series [[Liber nubeculatus|librorum nubeculatorum]] a [[Gulielmus Vandersteen|Gulielmo Vandersteen]] designata, qui ab anno [[1945]] ad annum [[1970]] primos libros scripsit et pinxit. Primo libri [[lingua Flandrica]] sunt scripti, mox [[lingua Batava]]. Deinde series in variis linguis verta est. Exempli gratia in Francogallicis (series nominatur ''Bob et Bobette'' vel in Anglicis (''Spike and Suzy'' in Britannia Maiore, ''Willy and Wanda'' in America). [[Lingua Latina|Nostra autem lingua]] duo libri tantum, titulis ''De secreto gladiatorum'' et ''De larva Hispana'', exstant. Lucius et Lucia sunt [[persona]]e eponymi. Haec est [[puella]], ille [[puer]] et amicus. In libris Latine vertis, nomen amici cuiusdam amborum est Lambiorix; in plerisque autem aliis videntur Sidonia nutricula Lucii Luciaeque, vir fortissimus Hieronymus et vir sapientissimus Barabas. Mense Aprilis 2024 sunt 323 libri in hac serie. Post [[Gulielmus Vandersteen|Gulielmo Vandersteen]], scriptores sunt Paul Geerts (1972-2001) et Peter Van Gucht (post 2005) et pictores sunt Paul Geerts (1972-2001), Marc Verhaegen (2002-2005), Eugeen Goossens (1965-1990)et Luc Morjaeu (post 2005) [[Categoria:Libri picti]] [[Categoria:Libri pueriles]] [[Categoria:Litterae Nederlandicae]] h2m945zyusp7ke364wekfrs6aeddgi3 0 77834 3997237 3405289 2026-10-26T18:09:08Z LilyKitty 18316 de die mortis 3997237 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:Yasuo Fukuda - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2008 cropped.JPG|thumb|Fukuda Yasuo ]] '''Fukuda Yasuo''' sive litteris Iaponicis 福田 康夫 (ad [[Takasaki]] praefecturae [[Gunma (praefectura)|Gunmae]] natus die [[16 Iulii]] [[1936]] et mortuus die [[22 Octobris]] [[2026]]<ref>[https://www.youtube.com/shorts/p4qmL8Wqsow 福田康夫元首相　90歳で死去]</ref>), alumnus [[Universitas Wasedensis|Universitatis Wasedensis]], est politicus [[Iaponia]]e. Primus minister patriae a die [[26 Septembris]] [[2007]] usque ad diem [[24 Septembris]] [[2008]] meruit. == Notae == <references/> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Yasuo Fukuda|Fukuda Yasuo}} * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7006285.stm Profile: Yasuo Fukuda]" apud ''BBC News'' {{bio-stipula}} {{Primi Ministri Iaponiae}} {{Lifetime|1936|2026|Fukuda, Yasuo}} [[Categoria:Primi ministri Iaponiae]] [[Categoria:Alumni Universitatis Waseda]] 0ulgp1ayrfebj30022ujknlouw0j3g6 0 85213 3997318 3947542 2026-10-27T04:21:25Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 3997318 wikitext text/x-wiki '''Hermannus''' (''Hermann'') '''Lindrath''' (natus [[29 Iunii]] [[1896]] [[Islebia]]e, mortuus [[27 Februarii]] [[1960]] [[Bonna]]e) vir publicus [[Germania]]e et sodalis [[Christiana Democratica Unio Germaniae|Christianae Democraticae Unionis Germaniae]] erat. == Familia, iuventus, munus == Lindrath, postquam anno [[1914]] maturitatem adeptus est, primo theologiae studebat, tum [[primum bellum mundanum|primo bello mundano]] coepto voluntarius militavit. Anno [[1916]] a [[Francia|Francis]] captus est et non prius quam [[1920]] liberatus. Tum [[Salinae Saxonicae|Salinis Saxonicis]] tirocinium mercatoris argentariae et studium oeconomiae fecit. Annis [[1925]] in academia commercii eodem loco docuit atque in administratione urbis Hallensis laboravit, societatem communalem redordinavit. Praeterea mercator pecuniarum erat. Post [[secundum bellum mundanum]] primo Salinis Saxonicis mansit et consiliarius vectigalium laboravit. Quod saepenumero a magistratibus [[Unio Sovietica|Sovieticis]] in carcerem coniectus erat, anno [[1951]] in occidentalem partem Germaniae fugit, deinde in societate arenati [[Heidelberga]]e laboravit. == Cursus honorum == Lindrath anno [[1928]] sodalis [[Factio Theodisca Popularis|Factionis Theodiscae Popularis]] factus est, anno [[1933]] ad foedus [[Stahlhelm]] se contulit et anno [[1934]] sodalis [[SA]] factus est. Ab anno [[1938]] ad [[1945]] candidatus, sed numquam sodalis [[NSDAP]] fuit. Tum sodalis CDU factus est. Ab anno [[1948]] ad [[1951]] inter regentes factionis [[Saxonia-Anhaltinum|Saxoniae-Anhaltini]] fuit, anno [[1953]] primo legatus [[Dieta Foederalis Germaniae|Dietae Foederalis Germaniae]] electus est, quem honorem ad mortem duxit. [[29 Octobris]] [[1957]] [[Administer Foederalis Possessionum Foederalium]] in consilio ministrorum [[Conradus Adenauer|Adenauer]] nominatus est. Hoc officio usque ad mortem administravit. == Nexus externi == * [https://web.archive.org/web/20071019145120/http://www.catalogus-professorum-halensis.de/lindrathhermann.html Curriculum vitae in catalogo professorum Halensi (lingua Theodisca)] * [http://www.spiegel.de/spiegel/print/d-41760468.html Commentarius hebdomadalis DER SPIEGEL anno 1958 (lingua Theodisca)] {{Administri Foederales Possessionum Foederalium (Germania)}} {{Consilium Ministrorum Adenauer III}} {{Lifetime|1896|1960|Lindrath, Hermannus}} [[Categoria:Participes primi belli mundani]] [[Categoria:Alumni Universitatis Hallensis]] [[Categoria:Legati Diaetae foederalis Germaniae]] [[Categoria:Administri Foederales Possessionum Foederalium]] ljgy5ux2wywepmgiz9h32y7b74uh53y 0 102716 3997314 2731012 2026-10-27T02:19:31Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 3997314 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Wilhelm Baehrens.jpg|thumb|200 px|Gulielmus Baehrens]] ''' Gulielmus Baehrens ''' ([[Groninga]]e natus die [[3 Septembris]] [[1885]] ; [[Gottinga]]e die [[23 Ianuarii]] [[1929]] mortuus), philologi [[Aemilius Baehrens|Aemilii Baehrens]] filius, fuit ipse sermonum antiquorum [[philologus]] [[Germania|Germanicus]]. == Opera selecta == * [[1910]] – ''Panegyricorum latinorum editionis novae praefatio maior accedit Plinii panegyricus'' (dissertatio) * [[1912]] – ''Beiträge zur lateinischen Syntax'' * [[1922]] – ''[http://archive.org/details/sprachlicherkomm00baeh Sprachlicher Kommentar zur vulgärlateinischen Appendix Probi]'' == Nexus externi == *{{PND|116034106}} [https://web.archive.org/web/20100918231840/http://www.catalogus-professorum-halensis.de/baehrenswilhelm.html De Gulielmo Baehrens] in Catalogo Professorum Halensi {{bio-stipula}} {{Lifetime|1885|1929|Baehrens, Gulielmus}} [[Categoria:Auctores Theodisci]] [[Categoria:Philologi Germaniae]] [[Categoria:Professores Universitatis Goettingensis]] [[Categoria:Interpretes Graeco-Latini]] [[Categoria:Interpretes Graeco-Theodisci]] 0e715z55rr69f2yxr6bgyxnkzq7k6ry 0 106447 3997234 3256196 2026-10-26T17:23:40Z Pippobuono 54500 discretivae rectificatio 3997234 wikitext text/x-wiki {{pro pagina discretiva vide|Rarognus (discretiva)}} {{Capsa subdivisionis Vicidatorum}} ''' Rarognus Occidentalis ''' <ref>Confer {{LHH|2764|Rarognus|from=Q69786}}</ref>([[Germanice]] '' Bezirk Westlich Raron'', [[Francice]] '' Rarogne occidental'' ) est unus quattuordecim [[Valesia]]e pagi districtuum. In hoc districtu, a undecim municipiis constituto, incolae [[Germanice]] loquuntur. Oppidum [[Rarognus]] est caput huius districtus, cui 7831 incolarum anno [[2009]] sunt. == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[Rarognus Orientalis (districtus)]] {{geo-stipula}} {{Valesiae districtus}} [[Categoria:Valesia]] aq7h6t8vys1v6ju4ruoszsa6d6586pj 0 106448 3997230 3256197 2026-10-26T17:10:55Z Pippobuono 54500 discretiva 3997230 wikitext text/x-wiki {{Capsa subdivisionis Vicidatorum}} {{videdis|Rarognus (discretiva)}} ''' Rarognus Orientalis '''<ref>Confer {{LHH|2764|Rarognus|from=Q69786}}</ref> ([[Germanice]] ''Bezirk Östlich Raron'', [[Francice]] ''District de Rarogne oriental'') est unus quattuordecim [[Valesia]]e pagi districtuum. In hoc districtu, a septem municipiis constituto, incolae [[Germanice]] loquuntur. Oppidum [[Mörel]] est caput huius districtus, cui {{formatnum:3323}} incolarum anno [[2023]] sunt. == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[Rarognus Occidentalis (districtus)]] {{geo-stipula}} {{Valesiae districtus}} [[Categoria:Valesia]] tc3z1hjku3m3214zb0w1kahiib5vk58 0 106463 3997233 2448138 2026-10-26T17:22:24Z Pippobuono 54500 capsa et discretiva 3997233 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} {{videdis|Rarognus (discretiva)}} [[Fasciculus:BurgkircheRaron.JPG|thumb|upright|left|Rarognus: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Romanus|Sancto Romano]] dicata.]] ''' Rarognus '''<ref>Confer {{LHH|2764|Rarognus}}</ref>([[Germanice]] '' Raron'', [[Francice]] '' Rarogne'') est [[Valesia]]e vicus {{formatnum:1944}} incolarum anno [[2025]]. == Nexus externus == {{Fontes geographici}} *{{opus|url=https://raron.ch/|titulus=Rarogni pagina officialis}} == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Municipia Helvetiae]] [[Categoria:Valesia]] ttsa02of3029nxktd6boyuutaf367oq 0 107460 3997166 3622144 2026-10-26T14:14:29Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 3997166 wikitext text/x-wiki {{Capsa subdivisionis Vicidata}} '''Districtus Counae''' ([[Lituanice]] ''Kauno apskritis'') est unus decem [[Lituania]]e districtuum. Urbs ''[[Couna]]'' est caput huius districtus, cui 680.913 incolarum anno [[2006]] sunt. [[Caiodunum]] in districtu Counae situm est. == Nexus externi == {{fontes geographici}} * [https://web.archive.org/web/20021129074320/http://www.kaunas.aps.lt/ Pagina officialis] {{geo-stipula}} {{Lituaniae districtus}} {{DEFAULTSORT:Counae districtus}} [[Categoria:Districtus Lituaniae]] [[Categoria:Cauna]] 101b25ist2ffagr6hls6kik0p1tu9ur 0 108358 3997168 3628322 2026-10-26T14:15:58Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 3997168 wikitext text/x-wiki {{Capsa subdivisionis Vicidata}} '''Districtus Siauliensis'''<ref>Cf. [http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dsiau.html dioeceseos nomen].</ref> ([[Lituanice]] ''Šiaulių apskritis'') est unus decem [[Lituania]]e districtuum. Urbs ''[[Šiauliai]]'' est caput huius districtus necnon [[Okimania]] hic sita est. 357029 incolarum in distrctu anno [[2006]] erant. ==Notae== <references /> == Nexus externi == {{fontes geographici}} * [https://web.archive.org/web/20090502162949/http://www.siauliai.aps.lt/ava/ Pagina officialis] {{geo-stipula}} {{Lituaniae districtus}} {{DEFAULTSORT:Siauliai}} [[Categoria:Districtus Lituaniae]] tqty9jm65u0l50ahwi463h6y749bocg 0 108360 3997169 3622410 2026-10-26T14:16:04Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 3997169 wikitext text/x-wiki {{Capsa subdivisionis Vicidata}} '''Districtus Telsensis'''<ref>[[Ioannes Georgius Theodorus Graesse|J. G. Th. Graesse]], ''[[Orbis Latinus]]'', [[Brunsvicum|Brunopoli]] 1972, [https://daten.digitale-sammlungen.de/0005/bsb00050914/images/index.html?id=00050914&groesser=&fip=193.174.98.30&no=&seite=466 vol. III, p. 464].</ref> ([[Lituanice]] ''Telšiai apskritis'') est unus decem [[Lituania]]e districtuum. Urbs [[Telsensis]] est caput huius districtus, 175484 incolarum anno [[2006]] sunt. [[Mednicum]] et [[Calvaria Samogitiensium]] in districtu Telsensi siti sunt. ==Notae== <references /> == Nexus externi == {{fontes geographici}} *[https://web.archive.org/web/20100819143907/http://www.telsiai.aps.lt/ava/ Pagina officialis] {{geo-stipula}} {{Lituaniae districtus}} {{DEFAULTSORT:Telsensis, districtus}} [[Categoria:Districtus Lituaniae]] lhx7u4bcz6gqgsdxkbbd3w5fyfsx31s 0 114554 3997152 3988265 2026-10-26T12:42:18Z Pseudo-philodoxia 207639 casum correxi 3997152 wikitext text/x-wiki {{res|Grex}} (vel fortasse {{res|gruppus}} vel fortasse {{res|caterva}}){{FD ref}} est structura algebraica [[algebra abstracta|abstracta]]: est [[Classis (mathematica)|classis]] cum operatione inter bina classi elementa invertibili et associativa. Unum gregis elementum est ''idemfactor,'' hoc est, operatio inter idemfactorem et quodlibet aliud elementum hoc elementum facit. Esto ''e'' idemfactor et ''a'' aliud elementum; deinde ''e · a = a.'' Grex clauditur sub operatione; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b'' est elementum. [[Theoria gregum]] est pars mathematicae quae de gregibus tractat. [[Grex Abelianus]] est grex cuius operatio [[commutativitas (mathematica)|commutativa]] sit; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b = b · a''. Nomen honorem dat [[Niels Henrik Abel]], mathematico norvegio. [[Evaristus Galois]] francogallus primus nomen "gregem" dedit his structuris [[corpus (mathematica)|corporis]]. == Definitio == Grex est [[aggregatio (mathematica)|aggregatio]] <math>G</math> cum operatione <math>(\cdot)</math> inter bina elementa eius. Haec operatio quoque haec axiomata habet: ====== Clausitas ====== Pro omnia elementa <math>a, b</math> in grege, <math>a \cdot b</math> quoque in grege est. ====== [[Associativitas (mathematica)|Associativitas]] ====== Pro omnia elementa <math>a, b, c</math> in grege, haec identitas est apta: <math>(a \cdot b) \cdot c = a \cdot (b \cdot c).</math> ====== Elementum Idemfactor ====== Est elementum gregis, “idemfaciens” vocatur (et saepe <math> e </math> scribitur), quod omnia alia elementa gregis sub operatione non mutat. In alia verba, haec identitas est apta: <math> a \cdot e = e \cdot a = a .</math> ====== Elementum Inversum ====== Pro omnia elementa <math> a </math> in grege, est alium elementum, <math> a^{-1} </math>, cum ita sit <math> a \cdot a^{-1} = a^{-1} \cdot a = e .</math> == Grex numerorum == [[Numerus integer|Numeri integri]], cum [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Nam si ''a'' et ''b'' sunt integri, ''a + b'' quoque integer est; [[0]] est idemfactor; et ''-a'' est elementum inversum elementi ''a'' (a + -a est enim idemfactor)''.'' == Grex matricum, vel grex linearis == [[Matrix (mathematica)|Matrices]] quadratae, eaedem magnitudinis, cum [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Matrices quadratae, eaedem magnitudinis, quae inversas habent, sunt grex sub operatione [[multiplicatio|multiplicationis]], sed haec non est grex Abelianus: A × B ≠ B × A. == Grex symmetrica == Transformationes figurae quaedam in [[planum (geometria)|plano]], ut rotatio et reflectio, [[symmetria]]e dictae, gregem faciunt. Operatio gregis est compositio: hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt transformationes, ''a · b'' est transformatio nova ubi facimus ''b,'' dein ''a.'' Operatio non est commutativa. Si figura est quadrata, nomen huius gregis est ''grex dihedralis.'' Haec sunt elementa: {|class="wikitable" border="1" style="text-align:center; margin:0 auto .5em auto;" |- | [[Fasciculus:group D8 id.svg|140px]] <br /> idemfactor: omnia puncta manent || [[Fasciculus:group D8 90.svg|140px]] <br /> r₁: rotatio 90° ad dexteram partem || [[Fasciculus:group D8 180.svg|140px]] <br /> r₂: rotatio 180° || [[Fasciculus:group D8 270.svg|140px]] <br /> r₃: rotatio 270° ad dexteram, vel 90° ad sinistram partem |- | [[Fasciculus:group D8 fv.svg|140px]] <br /> f_v: reflexio verticalis || [[Fasciculus:group D8 fh.svg|140px]] <br /> f_h: reflexio horizontalis || [[Fasciculus:group D8 f13.svg|140px]] <br /> f_d: reflexio in uno diagonale || [[Fasciculus:group D8 f24.svg|140px]] <br /> f_c: reflexio in altero diagonale |- |style="text-align:left" colspan=4 | Transformationes quadratae: elementa gregis dihedralis. |} {{NexInt}} * [[Theoria gregum]] * [[Anellus]] * [[Algebra linearis]] * [[Algebra abstracta]] == Notae == <references/> == Bibliographia == * Saunders MacLane and Garret Birkhoff, ''Algebra.'' New York: Macmillan, 1979. * David S. Dummit and Richard S. Foote, ''Abstract Algebra'', 3rd edition. Wiley and Sons Inc., 2004. [[Categoria:Mathematica]] [[Categoria:Algebra]] [[Categoria:Algebra abstracta]] {{Myrias|Mathematica}} t2yls67jxku6ddremo1vohiho3pp5ns 3997153 3997152 2026-10-26T12:43:14Z Pseudo-philodoxia 207639 punctuationem recensui 3997153 wikitext text/x-wiki {{res|Grex}} (vel fortasse {{res|gruppus}} vel fortasse {{res|caterva}}){{FD ref}} est structura algebraica [[algebra abstracta|abstracta]]: est [[Classis (mathematica)|classis]] cum operatione inter bina classi elementa invertibili et associativa. Unum gregis elementum est ''idemfactor''; {{*ie}} operatio inter idemfactorem et quodlibet aliud elementum hoc elementum facit. Esto ''e'' idemfactor et ''a'' aliud elementum; deinde ''e · a = a.'' Grex clauditur sub operatione; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b'' est elementum. [[Theoria gregum]] est pars mathematicae quae de gregibus tractat. [[Grex Abelianus]] est grex cuius operatio [[commutativitas (mathematica)|commutativa]] sit; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b = b · a''. Nomen honorem dat [[Niels Henrik Abel]], mathematico norvegio. [[Evaristus Galois]] francogallus primus nomen "gregem" dedit his structuris [[corpus (mathematica)|corporis]]. == Definitio == Grex est [[aggregatio (mathematica)|aggregatio]] <math>G</math> cum operatione <math>(\cdot)</math> inter bina elementa eius. Haec operatio quoque haec axiomata habet: ====== Clausitas ====== Pro omnia elementa <math>a, b</math> in grege, <math>a \cdot b</math> quoque in grege est. ====== [[Associativitas (mathematica)|Associativitas]] ====== Pro omnia elementa <math>a, b, c</math> in grege, haec identitas est apta: <math>(a \cdot b) \cdot c = a \cdot (b \cdot c).</math> ====== Elementum Idemfactor ====== Est elementum gregis, “idemfaciens” vocatur (et saepe <math> e </math> scribitur), quod omnia alia elementa gregis sub operatione non mutat. In alia verba, haec identitas est apta: <math> a \cdot e = e \cdot a = a .</math> ====== Elementum Inversum ====== Pro omnia elementa <math> a </math> in grege, est alium elementum, <math> a^{-1} </math>, cum ita sit <math> a \cdot a^{-1} = a^{-1} \cdot a = e .</math> == Grex numerorum == [[Numerus integer|Numeri integri]], cum [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Nam si ''a'' et ''b'' sunt integri, ''a + b'' quoque integer est; [[0]] est idemfactor; et ''-a'' est elementum inversum elementi ''a'' (a + -a est enim idemfactor)''.'' == Grex matricum, vel grex linearis == [[Matrix (mathematica)|Matrices]] quadratae, eaedem magnitudinis, cum [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Matrices quadratae, eaedem magnitudinis, quae inversas habent, sunt grex sub operatione [[multiplicatio|multiplicationis]], sed haec non est grex Abelianus: A × B ≠ B × A. == Grex symmetrica == Transformationes figurae quaedam in [[planum (geometria)|plano]], ut rotatio et reflectio, [[symmetria]]e dictae, gregem faciunt. Operatio gregis est compositio: hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt transformationes, ''a · b'' est transformatio nova ubi facimus ''b,'' dein ''a.'' Operatio non est commutativa. Si figura est quadrata, nomen huius gregis est ''grex dihedralis.'' Haec sunt elementa: {|class="wikitable" border="1" style="text-align:center; margin:0 auto .5em auto;" |- | [[Fasciculus:group D8 id.svg|140px]] <br /> idemfactor: omnia puncta manent || [[Fasciculus:group D8 90.svg|140px]] <br /> r₁: rotatio 90° ad dexteram partem || [[Fasciculus:group D8 180.svg|140px]] <br /> r₂: rotatio 180° || [[Fasciculus:group D8 270.svg|140px]] <br /> r₃: rotatio 270° ad dexteram, vel 90° ad sinistram partem |- | [[Fasciculus:group D8 fv.svg|140px]] <br /> f_v: reflexio verticalis || [[Fasciculus:group D8 fh.svg|140px]] <br /> f_h: reflexio horizontalis || [[Fasciculus:group D8 f13.svg|140px]] <br /> f_d: reflexio in uno diagonale || [[Fasciculus:group D8 f24.svg|140px]] <br /> f_c: reflexio in altero diagonale |- |style="text-align:left" colspan=4 | Transformationes quadratae: elementa gregis dihedralis. |} {{NexInt}} * [[Theoria gregum]] * [[Anellus]] * [[Algebra linearis]] * [[Algebra abstracta]] == Notae == <references/> == Bibliographia == * Saunders MacLane and Garret Birkhoff, ''Algebra.'' New York: Macmillan, 1979. * David S. Dummit and Richard S. Foote, ''Abstract Algebra'', 3rd edition. Wiley and Sons Inc., 2004. [[Categoria:Mathematica]] [[Categoria:Algebra]] [[Categoria:Algebra abstracta]] {{Myrias|Mathematica}} n9t9r20g8rd7ejp4kkkqb7xnjqnu1n5 3997154 3997153 2026-10-26T12:44:33Z Pseudo-philodoxia 207639 /* Elementum Inversum */ spero quod amelioravi descriptionem inversi 3997154 wikitext text/x-wiki {{res|Grex}} (vel fortasse {{res|gruppus}} vel fortasse {{res|caterva}}){{FD ref}} est structura algebraica [[algebra abstracta|abstracta]]: est [[Classis (mathematica)|classis]] cum operatione inter bina classi elementa invertibili et associativa. Unum gregis elementum est ''idemfactor''; {{*ie}} operatio inter idemfactorem et quodlibet aliud elementum hoc elementum facit. Esto ''e'' idemfactor et ''a'' aliud elementum; deinde ''e · a = a.'' Grex clauditur sub operatione; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b'' est elementum. [[Theoria gregum]] est pars mathematicae quae de gregibus tractat. [[Grex Abelianus]] est grex cuius operatio [[commutativitas (mathematica)|commutativa]] sit; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b = b · a''. Nomen honorem dat [[Niels Henrik Abel]], mathematico norvegio. [[Evaristus Galois]] francogallus primus nomen "gregem" dedit his structuris [[corpus (mathematica)|corporis]]. == Definitio == Grex est [[aggregatio (mathematica)|aggregatio]] <math>G</math> cum operatione <math>(\cdot)</math> inter bina elementa eius. Haec operatio quoque haec axiomata habet: ====== Clausitas ====== Pro omnia elementa <math>a, b</math> in grege, <math>a \cdot b</math> quoque in grege est. ====== [[Associativitas (mathematica)|Associativitas]] ====== Pro omnia elementa <math>a, b, c</math> in grege, haec identitas est apta: <math>(a \cdot b) \cdot c = a \cdot (b \cdot c).</math> ====== Elementum Idemfactor ====== Est elementum gregis, “idemfaciens” vocatur (et saepe <math> e </math> scribitur), quod omnia alia elementa gregis sub operatione non mutat. In alia verba, haec identitas est apta: <math> a \cdot e = e \cdot a = a .</math> ====== Elementum Inversum ====== Pro omnia elementa <math> a </math> in grege, est alium elementum appellatum "inversum" (<math> a^{-1} </math>), tale ut <math> a \cdot a^{-1} = a^{-1} \cdot a = e .</math> == Grex numerorum == [[Numerus integer|Numeri integri]], cum [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Nam si ''a'' et ''b'' sunt integri, ''a + b'' quoque integer est; [[0]] est idemfactor; et ''-a'' est elementum inversum elementi ''a'' (a + -a est enim idemfactor)''.'' == Grex matricum, vel grex linearis == [[Matrix (mathematica)|Matrices]] quadratae, eaedem magnitudinis, cum [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Matrices quadratae, eaedem magnitudinis, quae inversas habent, sunt grex sub operatione [[multiplicatio|multiplicationis]], sed haec non est grex Abelianus: A × B ≠ B × A. == Grex symmetrica == Transformationes figurae quaedam in [[planum (geometria)|plano]], ut rotatio et reflectio, [[symmetria]]e dictae, gregem faciunt. Operatio gregis est compositio: hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt transformationes, ''a · b'' est transformatio nova ubi facimus ''b,'' dein ''a.'' Operatio non est commutativa. Si figura est quadrata, nomen huius gregis est ''grex dihedralis.'' Haec sunt elementa: {|class="wikitable" border="1" style="text-align:center; margin:0 auto .5em auto;" |- | [[Fasciculus:group D8 id.svg|140px]] <br /> idemfactor: omnia puncta manent || [[Fasciculus:group D8 90.svg|140px]] <br /> r₁: rotatio 90° ad dexteram partem || [[Fasciculus:group D8 180.svg|140px]] <br /> r₂: rotatio 180° || [[Fasciculus:group D8 270.svg|140px]] <br /> r₃: rotatio 270° ad dexteram, vel 90° ad sinistram partem |- | [[Fasciculus:group D8 fv.svg|140px]] <br /> f_v: reflexio verticalis || [[Fasciculus:group D8 fh.svg|140px]] <br /> f_h: reflexio horizontalis || [[Fasciculus:group D8 f13.svg|140px]] <br /> f_d: reflexio in uno diagonale || [[Fasciculus:group D8 f24.svg|140px]] <br /> f_c: reflexio in altero diagonale |- |style="text-align:left" colspan=4 | Transformationes quadratae: elementa gregis dihedralis. |} {{NexInt}} * [[Theoria gregum]] * [[Anellus]] * [[Algebra linearis]] * [[Algebra abstracta]] == Notae == <references/> == Bibliographia == * Saunders MacLane and Garret Birkhoff, ''Algebra.'' New York: Macmillan, 1979. * David S. Dummit and Richard S. Foote, ''Abstract Algebra'', 3rd edition. Wiley and Sons Inc., 2004. [[Categoria:Mathematica]] [[Categoria:Algebra]] [[Categoria:Algebra abstracta]] {{Myrias|Mathematica}} pdvi4muwev42rijupb0hip8702zyzxt 3997160 3997154 2026-10-26T14:06:14Z Pseudo-philodoxia 207639 elementum aliquando est suum inversum 3997160 wikitext text/x-wiki {{res|Grex}} (vel fortasse {{res|gruppus}} vel fortasse {{res|caterva}}){{FD ref}} est structura algebraica [[algebra abstracta|abstracta]]: est [[Classis (mathematica)|classis]] cum operatione inter bina classi elementa invertibili et associativa. Unum gregis elementum est ''idemfactor''; {{*ie}} operatio inter idemfactorem et quodlibet aliud elementum hoc elementum facit. Esto ''e'' idemfactor et ''a'' aliud elementum; deinde ''e · a = a.'' Grex clauditur sub operatione; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b'' est elementum. [[Theoria gregum]] est pars mathematicae quae de gregibus tractat. [[Grex Abelianus]] est grex cuius operatio [[commutativitas (mathematica)|commutativa]] sit; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b = b · a''. Nomen honorem dat [[Niels Henrik Abel]], mathematico norvegio. [[Evaristus Galois]] francogallus primus nomen "gregem" dedit his structuris [[corpus (mathematica)|corporis]]. == Definitio == Grex est [[aggregatio (mathematica)|aggregatio]] <math>G</math> cum operatione <math>(\cdot)</math> inter bina elementa eius. Haec operatio quoque haec axiomata habet: ====== Clausitas ====== Pro omnia elementa <math>a, b</math> in grege, <math>a \cdot b</math> quoque in grege est. ====== [[Associativitas (mathematica)|Associativitas]] ====== Pro omnia elementa <math>a, b, c</math> in grege, haec identitas est apta: <math>(a \cdot b) \cdot c = a \cdot (b \cdot c).</math> ====== Elementum Idemfactor ====== Est elementum gregis, “idemfaciens” vocatur (et saepe <math> e </math> scribitur), quod omnia alia elementa gregis sub operatione non mutat. In alia verba, haec identitas est apta: <math> a \cdot e = e \cdot a = a .</math> ====== Elementum Inversum ====== Pro omnia elementa <math> a </math> in grege, est elementum appellatum "inversum" (<math> a^{-1} </math>), tale ut <math> a \cdot a^{-1} = a^{-1} \cdot a = e .</math> == Grex numerorum == [[Numerus integer|Numeri integri]], cum [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Nam si ''a'' et ''b'' sunt integri, ''a + b'' quoque integer est; [[0]] est idemfactor; et ''-a'' est elementum inversum elementi ''a'' (a + -a est enim idemfactor)''.'' == Grex matricum, vel grex linearis == [[Matrix (mathematica)|Matrices]] quadratae, eaedem magnitudinis, cum [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Matrices quadratae, eaedem magnitudinis, quae inversas habent, sunt grex sub operatione [[multiplicatio|multiplicationis]], sed haec non est grex Abelianus: A × B ≠ B × A. == Grex symmetrica == Transformationes figurae quaedam in [[planum (geometria)|plano]], ut rotatio et reflectio, [[symmetria]]e dictae, gregem faciunt. Operatio gregis est compositio: hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt transformationes, ''a · b'' est transformatio nova ubi facimus ''b,'' dein ''a.'' Operatio non est commutativa. Si figura est quadrata, nomen huius gregis est ''grex dihedralis.'' Haec sunt elementa: {|class="wikitable" border="1" style="text-align:center; margin:0 auto .5em auto;" |- | [[Fasciculus:group D8 id.svg|140px]] <br /> idemfactor: omnia puncta manent || [[Fasciculus:group D8 90.svg|140px]] <br /> r₁: rotatio 90° ad dexteram partem || [[Fasciculus:group D8 180.svg|140px]] <br /> r₂: rotatio 180° || [[Fasciculus:group D8 270.svg|140px]] <br /> r₃: rotatio 270° ad dexteram, vel 90° ad sinistram partem |- | [[Fasciculus:group D8 fv.svg|140px]] <br /> f_v: reflexio verticalis || [[Fasciculus:group D8 fh.svg|140px]] <br /> f_h: reflexio horizontalis || [[Fasciculus:group D8 f13.svg|140px]] <br /> f_d: reflexio in uno diagonale || [[Fasciculus:group D8 f24.svg|140px]] <br /> f_c: reflexio in altero diagonale |- |style="text-align:left" colspan=4 | Transformationes quadratae: elementa gregis dihedralis. |} {{NexInt}} * [[Theoria gregum]] * [[Anellus]] * [[Algebra linearis]] * [[Algebra abstracta]] == Notae == <references/> == Bibliographia == * Saunders MacLane and Garret Birkhoff, ''Algebra.'' New York: Macmillan, 1979. * David S. Dummit and Richard S. Foote, ''Abstract Algebra'', 3rd edition. Wiley and Sons Inc., 2004. [[Categoria:Mathematica]] [[Categoria:Algebra]] [[Categoria:Algebra abstracta]] {{Myrias|Mathematica}} i2gd7rrpvfssrcs6p2xty3q8lsrbrrs 3997161 3997160 2026-10-26T14:07:04Z Pseudo-philodoxia 207639 latinizavi nomen 3997161 wikitext text/x-wiki {{res|Grex}} (vel fortasse {{res|gruppus}} vel fortasse {{res|caterva}}){{FD ref}} est structura algebraica [[algebra abstracta|abstracta]]: est [[Classis (mathematica)|classis]] cum operatione inter bina classi elementa invertibili et associativa. Unum gregis elementum est ''idemfactor''; {{*ie}} operatio inter idemfactorem et quodlibet aliud elementum hoc elementum facit. Esto ''e'' idemfactor et ''a'' aliud elementum; deinde ''e · a = a.'' Grex clauditur sub operatione; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b'' est elementum. [[Theoria gregum]] est pars mathematicae quae de gregibus tractat. [[Grex Abelianus]] est grex cuius operatio [[commutativitas (mathematica)|commutativa]] sit; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b = b · a''. Nomen honorem dat [[Nicolao Henrico Abel]], mathematico norvegio. [[Evaristus Galois]] francogallus primus nomen "gregem" dedit his structuris [[corpus (mathematica)|corporis]]. == Definitio == Grex est [[aggregatio (mathematica)|aggregatio]] <math>G</math> cum operatione <math>(\cdot)</math> inter bina elementa eius. Haec operatio quoque haec axiomata habet: ====== Clausitas ====== Pro omnia elementa <math>a, b</math> in grege, <math>a \cdot b</math> quoque in grege est. ====== [[Associativitas (mathematica)|Associativitas]] ====== Pro omnia elementa <math>a, b, c</math> in grege, haec identitas est apta: <math>(a \cdot b) \cdot c = a \cdot (b \cdot c).</math> ====== Elementum Idemfactor ====== Est elementum gregis, “idemfaciens” vocatur (et saepe <math> e </math> scribitur), quod omnia alia elementa gregis sub operatione non mutat. In alia verba, haec identitas est apta: <math> a \cdot e = e \cdot a = a .</math> ====== Elementum Inversum ====== Pro omnia elementa <math> a </math> in grege, est elementum appellatum "inversum" (<math> a^{-1} </math>), tale ut <math> a \cdot a^{-1} = a^{-1} \cdot a = e .</math> == Grex numerorum == [[Numerus integer|Numeri integri]], cum [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Nam si ''a'' et ''b'' sunt integri, ''a + b'' quoque integer est; [[0]] est idemfactor; et ''-a'' est elementum inversum elementi ''a'' (a + -a est enim idemfactor)''.'' == Grex matricum, vel grex linearis == [[Matrix (mathematica)|Matrices]] quadratae, eaedem magnitudinis, cum [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Matrices quadratae, eaedem magnitudinis, quae inversas habent, sunt grex sub operatione [[multiplicatio|multiplicationis]], sed haec non est grex Abelianus: A × B ≠ B × A. == Grex symmetrica == Transformationes figurae quaedam in [[planum (geometria)|plano]], ut rotatio et reflectio, [[symmetria]]e dictae, gregem faciunt. Operatio gregis est compositio: hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt transformationes, ''a · b'' est transformatio nova ubi facimus ''b,'' dein ''a.'' Operatio non est commutativa. Si figura est quadrata, nomen huius gregis est ''grex dihedralis.'' Haec sunt elementa: {|class="wikitable" border="1" style="text-align:center; margin:0 auto .5em auto;" |- | [[Fasciculus:group D8 id.svg|140px]] <br /> idemfactor: omnia puncta manent || [[Fasciculus:group D8 90.svg|140px]] <br /> r₁: rotatio 90° ad dexteram partem || [[Fasciculus:group D8 180.svg|140px]] <br /> r₂: rotatio 180° || [[Fasciculus:group D8 270.svg|140px]] <br /> r₃: rotatio 270° ad dexteram, vel 90° ad sinistram partem |- | [[Fasciculus:group D8 fv.svg|140px]] <br /> f_v: reflexio verticalis || [[Fasciculus:group D8 fh.svg|140px]] <br /> f_h: reflexio horizontalis || [[Fasciculus:group D8 f13.svg|140px]] <br /> f_d: reflexio in uno diagonale || [[Fasciculus:group D8 f24.svg|140px]] <br /> f_c: reflexio in altero diagonale |- |style="text-align:left" colspan=4 | Transformationes quadratae: elementa gregis dihedralis. |} {{NexInt}} * [[Theoria gregum]] * [[Anellus]] * [[Algebra linearis]] * [[Algebra abstracta]] == Notae == <references/> == Bibliographia == * Saunders MacLane and Garret Birkhoff, ''Algebra.'' New York: Macmillan, 1979. * David S. Dummit and Richard S. Foote, ''Abstract Algebra'', 3rd edition. Wiley and Sons Inc., 2004. [[Categoria:Mathematica]] [[Categoria:Algebra]] [[Categoria:Algebra abstracta]] {{Myrias|Mathematica}} dgwkgdp2pxlfihj97z4rw0dff1vt9j1 3997162 3997161 2026-10-26T14:08:41Z Pseudo-philodoxia 207639 harmonizavi termata pro aggregatione 3997162 wikitext text/x-wiki {{res|Grex}} (vel fortasse {{res|gruppus}} vel fortasse {{res|caterva}}){{FD ref}} est structura algebraica [[algebra abstracta|abstracta]]: est [[Aggregatio (mathematica)|aggregatio]] cum operatione inter bina classi elementa invertibili et associativa. Unum gregis elementum est ''idemfactor''; {{*ie}} operatio inter idemfactorem et quodlibet aliud elementum hoc elementum facit. Esto ''e'' idemfactor et ''a'' aliud elementum; deinde ''e · a = a.'' Grex clauditur sub operatione; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b'' est elementum. [[Theoria gregum]] est pars mathematicae quae de gregibus tractat. [[Grex Abelianus]] est grex cuius operatio [[commutativitas (mathematica)|commutativa]] sit; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b = b · a''. Nomen honorem dat [[Nicolao Henrico Abel]], mathematico norvegio. [[Evaristus Galois]] francogallus primus nomen "gregem" dedit his structuris [[corpus (mathematica)|corporis]]. == Definitio == Grex est [[aggregatio (mathematica)|aggregatio]] <math>G</math> cum operatione <math>(\cdot)</math> inter bina elementa eius. Haec operatio quoque haec axiomata habet: ====== Clausitas ====== Pro omnia elementa <math>a, b</math> in grege, <math>a \cdot b</math> quoque in grege est. ====== [[Associativitas (mathematica)|Associativitas]] ====== Pro omnia elementa <math>a, b, c</math> in grege, haec identitas est apta: <math>(a \cdot b) \cdot c = a \cdot (b \cdot c).</math> ====== Elementum Idemfactor ====== Est elementum gregis, “idemfaciens” vocatur (et saepe <math> e </math> scribitur), quod omnia alia elementa gregis sub operatione non mutat. In alia verba, haec identitas est apta: <math> a \cdot e = e \cdot a = a .</math> ====== Elementum Inversum ====== Pro omnia elementa <math> a </math> in grege, est elementum appellatum "inversum" (<math> a^{-1} </math>), tale ut <math> a \cdot a^{-1} = a^{-1} \cdot a = e .</math> == Grex numerorum == [[Numerus integer|Numeri integri]], cum [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Nam si ''a'' et ''b'' sunt integri, ''a + b'' quoque integer est; [[0]] est idemfactor; et ''-a'' est elementum inversum elementi ''a'' (a + -a est enim idemfactor)''.'' == Grex matricum, vel grex linearis == [[Matrix (mathematica)|Matrices]] quadratae, eaedem magnitudinis, cum [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Matrices quadratae, eaedem magnitudinis, quae inversas habent, sunt grex sub operatione [[multiplicatio|multiplicationis]], sed haec non est grex Abelianus: A × B ≠ B × A. == Grex symmetrica == Transformationes figurae quaedam in [[planum (geometria)|plano]], ut rotatio et reflectio, [[symmetria]]e dictae, gregem faciunt. Operatio gregis est compositio: hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt transformationes, ''a · b'' est transformatio nova ubi facimus ''b,'' dein ''a.'' Operatio non est commutativa. Si figura est quadrata, nomen huius gregis est ''grex dihedralis.'' Haec sunt elementa: {|class="wikitable" border="1" style="text-align:center; margin:0 auto .5em auto;" |- | [[Fasciculus:group D8 id.svg|140px]] <br /> idemfactor: omnia puncta manent || [[Fasciculus:group D8 90.svg|140px]] <br /> r₁: rotatio 90° ad dexteram partem || [[Fasciculus:group D8 180.svg|140px]] <br /> r₂: rotatio 180° || [[Fasciculus:group D8 270.svg|140px]] <br /> r₃: rotatio 270° ad dexteram, vel 90° ad sinistram partem |- | [[Fasciculus:group D8 fv.svg|140px]] <br /> f_v: reflexio verticalis || [[Fasciculus:group D8 fh.svg|140px]] <br /> f_h: reflexio horizontalis || [[Fasciculus:group D8 f13.svg|140px]] <br /> f_d: reflexio in uno diagonale || [[Fasciculus:group D8 f24.svg|140px]] <br /> f_c: reflexio in altero diagonale |- |style="text-align:left" colspan=4 | Transformationes quadratae: elementa gregis dihedralis. |} {{NexInt}} * [[Theoria gregum]] * [[Anellus]] * [[Algebra linearis]] * [[Algebra abstracta]] == Notae == <references/> == Bibliographia == * Saunders MacLane and Garret Birkhoff, ''Algebra.'' New York: Macmillan, 1979. * David S. Dummit and Richard S. Foote, ''Abstract Algebra'', 3rd edition. Wiley and Sons Inc., 2004. [[Categoria:Mathematica]] [[Categoria:Algebra]] [[Categoria:Algebra abstracta]] {{Myrias|Mathematica}} t01nz1mo7vytxxjwj6g31tehogdtvom 3997163 3997162 2026-10-26T14:09:50Z Pseudo-philodoxia 207639 /* Grex symmetrica */ aliquibus in gregibus compositio commutativa est 3997163 wikitext text/x-wiki {{res|Grex}} (vel fortasse {{res|gruppus}} vel fortasse {{res|caterva}}){{FD ref}} est structura algebraica [[algebra abstracta|abstracta]]: est [[Aggregatio (mathematica)|aggregatio]] cum operatione inter bina classi elementa invertibili et associativa. Unum gregis elementum est ''idemfactor''; {{*ie}} operatio inter idemfactorem et quodlibet aliud elementum hoc elementum facit. Esto ''e'' idemfactor et ''a'' aliud elementum; deinde ''e · a = a.'' Grex clauditur sub operatione; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b'' est elementum. [[Theoria gregum]] est pars mathematicae quae de gregibus tractat. [[Grex Abelianus]] est grex cuius operatio [[commutativitas (mathematica)|commutativa]] sit; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b = b · a''. Nomen honorem dat [[Nicolao Henrico Abel]], mathematico norvegio. [[Evaristus Galois]] francogallus primus nomen "gregem" dedit his structuris [[corpus (mathematica)|corporis]]. == Definitio == Grex est [[aggregatio (mathematica)|aggregatio]] <math>G</math> cum operatione <math>(\cdot)</math> inter bina elementa eius. Haec operatio quoque haec axiomata habet: ====== Clausitas ====== Pro omnia elementa <math>a, b</math> in grege, <math>a \cdot b</math> quoque in grege est. ====== [[Associativitas (mathematica)|Associativitas]] ====== Pro omnia elementa <math>a, b, c</math> in grege, haec identitas est apta: <math>(a \cdot b) \cdot c = a \cdot (b \cdot c).</math> ====== Elementum Idemfactor ====== Est elementum gregis, “idemfaciens” vocatur (et saepe <math> e </math> scribitur), quod omnia alia elementa gregis sub operatione non mutat. In alia verba, haec identitas est apta: <math> a \cdot e = e \cdot a = a .</math> ====== Elementum Inversum ====== Pro omnia elementa <math> a </math> in grege, est elementum appellatum "inversum" (<math> a^{-1} </math>), tale ut <math> a \cdot a^{-1} = a^{-1} \cdot a = e .</math> == Grex numerorum == [[Numerus integer|Numeri integri]], cum [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Nam si ''a'' et ''b'' sunt integri, ''a + b'' quoque integer est; [[0]] est idemfactor; et ''-a'' est elementum inversum elementi ''a'' (a + -a est enim idemfactor)''.'' == Grex matricum, vel grex linearis == [[Matrix (mathematica)|Matrices]] quadratae, eaedem magnitudinis, cum [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Matrices quadratae, eaedem magnitudinis, quae inversas habent, sunt grex sub operatione [[multiplicatio|multiplicationis]], sed haec non est grex Abelianus: A × B ≠ B × A. == Grex symmetrica == Transformationes figurae quaedam in [[planum (geometria)|plano]], ut rotatio et reflectio, [[symmetria]]e dictae, gregem faciunt. Operatio gregis est compositio: hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt transformationes, ''a · b'' est transformatio nova ubi facimus ''b,'' dein ''a.'' Generatim, compositio non est commutativa. Si figura est quadrata, nomen huius gregis est ''grex dihedralis.'' Haec sunt elementa: {|class="wikitable" border="1" style="text-align:center; margin:0 auto .5em auto;" |- | [[Fasciculus:group D8 id.svg|140px]] <br /> idemfactor: omnia puncta manent || [[Fasciculus:group D8 90.svg|140px]] <br /> r₁: rotatio 90° ad dexteram partem || [[Fasciculus:group D8 180.svg|140px]] <br /> r₂: rotatio 180° || [[Fasciculus:group D8 270.svg|140px]] <br /> r₃: rotatio 270° ad dexteram, vel 90° ad sinistram partem |- | [[Fasciculus:group D8 fv.svg|140px]] <br /> f_v: reflexio verticalis || [[Fasciculus:group D8 fh.svg|140px]] <br /> f_h: reflexio horizontalis || [[Fasciculus:group D8 f13.svg|140px]] <br /> f_d: reflexio in uno diagonale || [[Fasciculus:group D8 f24.svg|140px]] <br /> f_c: reflexio in altero diagonale |- |style="text-align:left" colspan=4 | Transformationes quadratae: elementa gregis dihedralis. |} {{NexInt}} * [[Theoria gregum]] * [[Anellus]] * [[Algebra linearis]] * [[Algebra abstracta]] == Notae == <references/> == Bibliographia == * Saunders MacLane and Garret Birkhoff, ''Algebra.'' New York: Macmillan, 1979. * David S. Dummit and Richard S. Foote, ''Abstract Algebra'', 3rd edition. Wiley and Sons Inc., 2004. [[Categoria:Mathematica]] [[Categoria:Algebra]] [[Categoria:Algebra abstracta]] {{Myrias|Mathematica}} 3b80zga0oalr2pq9psi6f0pghe7e56f 3997165 3997163 2026-10-26T14:13:46Z Pseudo-philodoxia 207639 /* Grex numerorum */ italicizavi 3997165 wikitext text/x-wiki {{res|Grex}} (vel fortasse {{res|gruppus}} vel fortasse {{res|caterva}}){{FD ref}} est structura algebraica [[algebra abstracta|abstracta]]: est [[Aggregatio (mathematica)|aggregatio]] cum operatione inter bina classi elementa invertibili et associativa. Unum gregis elementum est ''idemfactor''; {{*ie}} operatio inter idemfactorem et quodlibet aliud elementum hoc elementum facit. Esto ''e'' idemfactor et ''a'' aliud elementum; deinde ''e · a = a.'' Grex clauditur sub operatione; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b'' est elementum. [[Theoria gregum]] est pars mathematicae quae de gregibus tractat. [[Grex Abelianus]] est grex cuius operatio [[commutativitas (mathematica)|commutativa]] sit; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b = b · a''. Nomen honorem dat [[Nicolao Henrico Abel]], mathematico norvegio. [[Evaristus Galois]] francogallus primus nomen "gregem" dedit his structuris [[corpus (mathematica)|corporis]]. == Definitio == Grex est [[aggregatio (mathematica)|aggregatio]] <math>G</math> cum operatione <math>(\cdot)</math> inter bina elementa eius. Haec operatio quoque haec axiomata habet: ====== Clausitas ====== Pro omnia elementa <math>a, b</math> in grege, <math>a \cdot b</math> quoque in grege est. ====== [[Associativitas (mathematica)|Associativitas]] ====== Pro omnia elementa <math>a, b, c</math> in grege, haec identitas est apta: <math>(a \cdot b) \cdot c = a \cdot (b \cdot c).</math> ====== Elementum Idemfactor ====== Est elementum gregis, “idemfaciens” vocatur (et saepe <math> e </math> scribitur), quod omnia alia elementa gregis sub operatione non mutat. In alia verba, haec identitas est apta: <math> a \cdot e = e \cdot a = a .</math> ====== Elementum Inversum ====== Pro omnia elementa <math> a </math> in grege, est elementum appellatum "inversum" (<math> a^{-1} </math>), tale ut <math> a \cdot a^{-1} = a^{-1} \cdot a = e .</math> == Grex numerorum == [[Numerus integer|Numeri integri]], cum [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Nam si ''a'' et ''b'' sunt integri, ''a + b'' quoque integer est; [[0]] est idemfactor; et ''-a'' est elementum inversum elementi ''a'' (''a + -a'' est enim idemfactor)''.'' == Grex matricum, vel grex linearis == [[Matrix (mathematica)|Matrices]] quadratae, eaedem magnitudinis, cum [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Matrices quadratae, eaedem magnitudinis, quae inversas habent, sunt grex sub operatione [[multiplicatio|multiplicationis]], sed haec non est grex Abelianus: A × B ≠ B × A. == Grex symmetrica == Transformationes figurae quaedam in [[planum (geometria)|plano]], ut rotatio et reflectio, [[symmetria]]e dictae, gregem faciunt. Operatio gregis est compositio: hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt transformationes, ''a · b'' est transformatio nova ubi facimus ''b,'' dein ''a.'' Generatim, compositio non est commutativa. Si figura est quadrata, nomen huius gregis est ''grex dihedralis.'' Haec sunt elementa: {|class="wikitable" border="1" style="text-align:center; margin:0 auto .5em auto;" |- | [[Fasciculus:group D8 id.svg|140px]] <br /> idemfactor: omnia puncta manent || [[Fasciculus:group D8 90.svg|140px]] <br /> r₁: rotatio 90° ad dexteram partem || [[Fasciculus:group D8 180.svg|140px]] <br /> r₂: rotatio 180° || [[Fasciculus:group D8 270.svg|140px]] <br /> r₃: rotatio 270° ad dexteram, vel 90° ad sinistram partem |- | [[Fasciculus:group D8 fv.svg|140px]] <br /> f_v: reflexio verticalis || [[Fasciculus:group D8 fh.svg|140px]] <br /> f_h: reflexio horizontalis || [[Fasciculus:group D8 f13.svg|140px]] <br /> f_d: reflexio in uno diagonale || [[Fasciculus:group D8 f24.svg|140px]] <br /> f_c: reflexio in altero diagonale |- |style="text-align:left" colspan=4 | Transformationes quadratae: elementa gregis dihedralis. |} {{NexInt}} * [[Theoria gregum]] * [[Anellus]] * [[Algebra linearis]] * [[Algebra abstracta]] == Notae == <references/> == Bibliographia == * Saunders MacLane and Garret Birkhoff, ''Algebra.'' New York: Macmillan, 1979. * David S. Dummit and Richard S. Foote, ''Abstract Algebra'', 3rd edition. Wiley and Sons Inc., 2004. [[Categoria:Mathematica]] [[Categoria:Algebra]] [[Categoria:Algebra abstracta]] {{Myrias|Mathematica}} bqn3hneow4a54ha8dk4vxh9koi736dq 3997170 3997165 2026-10-26T14:20:35Z Pseudo-philodoxia 207639 /* Grex matricum, vel grex linearis */ addidi exemplum 3997170 wikitext text/x-wiki {{res|Grex}} (vel fortasse {{res|gruppus}} vel fortasse {{res|caterva}}){{FD ref}} est structura algebraica [[algebra abstracta|abstracta]]: est [[Aggregatio (mathematica)|aggregatio]] cum operatione inter bina classi elementa invertibili et associativa. Unum gregis elementum est ''idemfactor''; {{*ie}} operatio inter idemfactorem et quodlibet aliud elementum hoc elementum facit. Esto ''e'' idemfactor et ''a'' aliud elementum; deinde ''e · a = a.'' Grex clauditur sub operatione; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b'' est elementum. [[Theoria gregum]] est pars mathematicae quae de gregibus tractat. [[Grex Abelianus]] est grex cuius operatio [[commutativitas (mathematica)|commutativa]] sit; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b = b · a''. Nomen honorem dat [[Nicolao Henrico Abel]], mathematico norvegio. [[Evaristus Galois]] francogallus primus nomen "gregem" dedit his structuris [[corpus (mathematica)|corporis]]. == Definitio == Grex est [[aggregatio (mathematica)|aggregatio]] <math>G</math> cum operatione <math>(\cdot)</math> inter bina elementa eius. Haec operatio quoque haec axiomata habet: ====== Clausitas ====== Pro omnia elementa <math>a, b</math> in grege, <math>a \cdot b</math> quoque in grege est. ====== [[Associativitas (mathematica)|Associativitas]] ====== Pro omnia elementa <math>a, b, c</math> in grege, haec identitas est apta: <math>(a \cdot b) \cdot c = a \cdot (b \cdot c).</math> ====== Elementum Idemfactor ====== Est elementum gregis, “idemfaciens” vocatur (et saepe <math> e </math> scribitur), quod omnia alia elementa gregis sub operatione non mutat. In alia verba, haec identitas est apta: <math> a \cdot e = e \cdot a = a .</math> ====== Elementum Inversum ====== Pro omnia elementa <math> a </math> in grege, est elementum appellatum "inversum" (<math> a^{-1} </math>), tale ut <math> a \cdot a^{-1} = a^{-1} \cdot a = e .</math> == Grex numerorum == [[Numerus integer|Numeri integri]], cum [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Nam si ''a'' et ''b'' sunt integri, ''a + b'' quoque integer est; [[0]] est idemfactor; et ''-a'' est elementum inversum elementi ''a'' (''a + -a'' est enim idemfactor)''.'' == Grex matricum, vel grex linearis == [[Matrix (mathematica)|Matrices]] quadratae, eaedem magnitudinis, cum [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Matrices quadratae, eaedem magnitudinis, quae inversas habent, sunt grex sub operatione [[multiplicatio|multiplicationis]], sed haec non generatim est grex Abelianus: sunt enim A et B quae non commutant cum invicem. Exempli gratia, <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}3&1\\2&1\end{pmatrix}</math> sed <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}1&1\\2&3\end{pmatrix}</math> ergo <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}</math> non commutat cum <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}. == Grex symmetrica == Transformationes figurae quaedam in [[planum (geometria)|plano]], ut rotatio et reflectio, [[symmetria]]e dictae, gregem faciunt. Operatio gregis est compositio: hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt transformationes, ''a · b'' est transformatio nova ubi facimus ''b,'' dein ''a.'' Generatim, compositio non est commutativa. Si figura est quadrata, nomen huius gregis est ''grex dihedralis.'' Haec sunt elementa: {|class="wikitable" border="1" style="text-align:center; margin:0 auto .5em auto;" |- | [[Fasciculus:group D8 id.svg|140px]] <br /> idemfactor: omnia puncta manent || [[Fasciculus:group D8 90.svg|140px]] <br /> r₁: rotatio 90° ad dexteram partem || [[Fasciculus:group D8 180.svg|140px]] <br /> r₂: rotatio 180° || [[Fasciculus:group D8 270.svg|140px]] <br /> r₃: rotatio 270° ad dexteram, vel 90° ad sinistram partem |- | [[Fasciculus:group D8 fv.svg|140px]] <br /> f_v: reflexio verticalis || [[Fasciculus:group D8 fh.svg|140px]] <br /> f_h: reflexio horizontalis || [[Fasciculus:group D8 f13.svg|140px]] <br /> f_d: reflexio in uno diagonale || [[Fasciculus:group D8 f24.svg|140px]] <br /> f_c: reflexio in altero diagonale |- |style="text-align:left" colspan=4 | Transformationes quadratae: elementa gregis dihedralis. |} {{NexInt}} * [[Theoria gregum]] * [[Anellus]] * [[Algebra linearis]] * [[Algebra abstracta]] == Notae == <references/> == Bibliographia == * Saunders MacLane and Garret Birkhoff, ''Algebra.'' New York: Macmillan, 1979. * David S. Dummit and Richard S. Foote, ''Abstract Algebra'', 3rd edition. Wiley and Sons Inc., 2004. [[Categoria:Mathematica]] [[Categoria:Algebra]] [[Categoria:Algebra abstracta]] {{Myrias|Mathematica}} mrov2if378m93a98hrqkepxmgztgb97 3997171 3997170 2026-10-26T14:20:57Z Pseudo-philodoxia 207639 /* Grex matricum, vel grex linearis */ emendavi notationem 3997171 wikitext text/x-wiki {{res|Grex}} (vel fortasse {{res|gruppus}} vel fortasse {{res|caterva}}){{FD ref}} est structura algebraica [[algebra abstracta|abstracta]]: est [[Aggregatio (mathematica)|aggregatio]] cum operatione inter bina classi elementa invertibili et associativa. Unum gregis elementum est ''idemfactor''; {{*ie}} operatio inter idemfactorem et quodlibet aliud elementum hoc elementum facit. Esto ''e'' idemfactor et ''a'' aliud elementum; deinde ''e · a = a.'' Grex clauditur sub operatione; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b'' est elementum. [[Theoria gregum]] est pars mathematicae quae de gregibus tractat. [[Grex Abelianus]] est grex cuius operatio [[commutativitas (mathematica)|commutativa]] sit; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b = b · a''. Nomen honorem dat [[Nicolao Henrico Abel]], mathematico norvegio. [[Evaristus Galois]] francogallus primus nomen "gregem" dedit his structuris [[corpus (mathematica)|corporis]]. == Definitio == Grex est [[aggregatio (mathematica)|aggregatio]] <math>G</math> cum operatione <math>(\cdot)</math> inter bina elementa eius. Haec operatio quoque haec axiomata habet: ====== Clausitas ====== Pro omnia elementa <math>a, b</math> in grege, <math>a \cdot b</math> quoque in grege est. ====== [[Associativitas (mathematica)|Associativitas]] ====== Pro omnia elementa <math>a, b, c</math> in grege, haec identitas est apta: <math>(a \cdot b) \cdot c = a \cdot (b \cdot c).</math> ====== Elementum Idemfactor ====== Est elementum gregis, “idemfaciens” vocatur (et saepe <math> e </math> scribitur), quod omnia alia elementa gregis sub operatione non mutat. In alia verba, haec identitas est apta: <math> a \cdot e = e \cdot a = a .</math> ====== Elementum Inversum ====== Pro omnia elementa <math> a </math> in grege, est elementum appellatum "inversum" (<math> a^{-1} </math>), tale ut <math> a \cdot a^{-1} = a^{-1} \cdot a = e .</math> == Grex numerorum == [[Numerus integer|Numeri integri]], cum [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Nam si ''a'' et ''b'' sunt integri, ''a + b'' quoque integer est; [[0]] est idemfactor; et ''-a'' est elementum inversum elementi ''a'' (''a + -a'' est enim idemfactor)''.'' == Grex matricum, vel grex linearis == [[Matrix (mathematica)|Matrices]] quadratae, eaedem magnitudinis, cum [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Matrices quadratae, eaedem magnitudinis, quae inversas habent, sunt grex sub operatione [[multiplicatio|multiplicationis]], sed haec non generatim est grex Abelianus: sunt enim A et B quae non commutant cum invicem. Exempli gratia, <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}3&1\\2&1\end{pmatrix}</math> sed <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}1&1\\2&3\end{pmatrix}</math> ergo <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}</math> non commutat cum <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}</math>. == Grex symmetrica == Transformationes figurae quaedam in [[planum (geometria)|plano]], ut rotatio et reflectio, [[symmetria]]e dictae, gregem faciunt. Operatio gregis est compositio: hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt transformationes, ''a · b'' est transformatio nova ubi facimus ''b,'' dein ''a.'' Generatim, compositio non est commutativa. Si figura est quadrata, nomen huius gregis est ''grex dihedralis.'' Haec sunt elementa: {|class="wikitable" border="1" style="text-align:center; margin:0 auto .5em auto;" |- | [[Fasciculus:group D8 id.svg|140px]] <br /> idemfactor: omnia puncta manent || [[Fasciculus:group D8 90.svg|140px]] <br /> r₁: rotatio 90° ad dexteram partem || [[Fasciculus:group D8 180.svg|140px]] <br /> r₂: rotatio 180° || [[Fasciculus:group D8 270.svg|140px]] <br /> r₃: rotatio 270° ad dexteram, vel 90° ad sinistram partem |- | [[Fasciculus:group D8 fv.svg|140px]] <br /> f_v: reflexio verticalis || [[Fasciculus:group D8 fh.svg|140px]] <br /> f_h: reflexio horizontalis || [[Fasciculus:group D8 f13.svg|140px]] <br /> f_d: reflexio in uno diagonale || [[Fasciculus:group D8 f24.svg|140px]] <br /> f_c: reflexio in altero diagonale |- |style="text-align:left" colspan=4 | Transformationes quadratae: elementa gregis dihedralis. |} {{NexInt}} * [[Theoria gregum]] * [[Anellus]] * [[Algebra linearis]] * [[Algebra abstracta]] == Notae == <references/> == Bibliographia == * Saunders MacLane and Garret Birkhoff, ''Algebra.'' New York: Macmillan, 1979. * David S. Dummit and Richard S. Foote, ''Abstract Algebra'', 3rd edition. Wiley and Sons Inc., 2004. [[Categoria:Mathematica]] [[Categoria:Algebra]] [[Categoria:Algebra abstracta]] {{Myrias|Mathematica}} j2z1x1tgnpatiud6zc9oetg9t51yf0i 3997172 3997171 2026-10-26T14:21:55Z Pseudo-philodoxia 207639 /* Grex matricum, vel grex linearis */ nescio utrum "commutare" an "commutari" aptior sit 3997172 wikitext text/x-wiki {{res|Grex}} (vel fortasse {{res|gruppus}} vel fortasse {{res|caterva}}){{FD ref}} est structura algebraica [[algebra abstracta|abstracta]]: est [[Aggregatio (mathematica)|aggregatio]] cum operatione inter bina classi elementa invertibili et associativa. Unum gregis elementum est ''idemfactor''; {{*ie}} operatio inter idemfactorem et quodlibet aliud elementum hoc elementum facit. Esto ''e'' idemfactor et ''a'' aliud elementum; deinde ''e · a = a.'' Grex clauditur sub operatione; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b'' est elementum. [[Theoria gregum]] est pars mathematicae quae de gregibus tractat. [[Grex Abelianus]] est grex cuius operatio [[commutativitas (mathematica)|commutativa]] sit; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b = b · a''. Nomen honorem dat [[Nicolao Henrico Abel]], mathematico norvegio. [[Evaristus Galois]] francogallus primus nomen "gregem" dedit his structuris [[corpus (mathematica)|corporis]]. == Definitio == Grex est [[aggregatio (mathematica)|aggregatio]] <math>G</math> cum operatione <math>(\cdot)</math> inter bina elementa eius. Haec operatio quoque haec axiomata habet: ====== Clausitas ====== Pro omnia elementa <math>a, b</math> in grege, <math>a \cdot b</math> quoque in grege est. ====== [[Associativitas (mathematica)|Associativitas]] ====== Pro omnia elementa <math>a, b, c</math> in grege, haec identitas est apta: <math>(a \cdot b) \cdot c = a \cdot (b \cdot c).</math> ====== Elementum Idemfactor ====== Est elementum gregis, “idemfaciens” vocatur (et saepe <math> e </math> scribitur), quod omnia alia elementa gregis sub operatione non mutat. In alia verba, haec identitas est apta: <math> a \cdot e = e \cdot a = a .</math> ====== Elementum Inversum ====== Pro omnia elementa <math> a </math> in grege, est elementum appellatum "inversum" (<math> a^{-1} </math>), tale ut <math> a \cdot a^{-1} = a^{-1} \cdot a = e .</math> == Grex numerorum == [[Numerus integer|Numeri integri]], cum [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Nam si ''a'' et ''b'' sunt integri, ''a + b'' quoque integer est; [[0]] est idemfactor; et ''-a'' est elementum inversum elementi ''a'' (''a + -a'' est enim idemfactor)''.'' == Grex matricum, vel grex linearis == [[Matrix (mathematica)|Matrices]] quadratae, eaedem magnitudinis, cum [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Matrices quadratae, eaedem magnitudinis, quae inversas habent, sunt grex sub operatione [[multiplicatio|multiplicationis]], sed haec non generatim est grex Abelianus: sunt enim A et B quae non commutant cum invicem. Exempli gratia, <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}3&1\\2&1\end{pmatrix}</math> sed <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}1&1\\2&3\end{pmatrix}</math> ergo <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}</math> non {{Convertimus|commutat|en=commutes}} cum <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}</math>. == Grex symmetrica == Transformationes figurae quaedam in [[planum (geometria)|plano]], ut rotatio et reflectio, [[symmetria]]e dictae, gregem faciunt. Operatio gregis est compositio: hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt transformationes, ''a · b'' est transformatio nova ubi facimus ''b,'' dein ''a.'' Generatim, compositio non est commutativa. Si figura est quadrata, nomen huius gregis est ''grex dihedralis.'' Haec sunt elementa: {|class="wikitable" border="1" style="text-align:center; margin:0 auto .5em auto;" |- | [[Fasciculus:group D8 id.svg|140px]] <br /> idemfactor: omnia puncta manent || [[Fasciculus:group D8 90.svg|140px]] <br /> r₁: rotatio 90° ad dexteram partem || [[Fasciculus:group D8 180.svg|140px]] <br /> r₂: rotatio 180° || [[Fasciculus:group D8 270.svg|140px]] <br /> r₃: rotatio 270° ad dexteram, vel 90° ad sinistram partem |- | [[Fasciculus:group D8 fv.svg|140px]] <br /> f_v: reflexio verticalis || [[Fasciculus:group D8 fh.svg|140px]] <br /> f_h: reflexio horizontalis || [[Fasciculus:group D8 f13.svg|140px]] <br /> f_d: reflexio in uno diagonale || [[Fasciculus:group D8 f24.svg|140px]] <br /> f_c: reflexio in altero diagonale |- |style="text-align:left" colspan=4 | Transformationes quadratae: elementa gregis dihedralis. |} {{NexInt}} * [[Theoria gregum]] * [[Anellus]] * [[Algebra linearis]] * [[Algebra abstracta]] == Notae == <references/> == Bibliographia == * Saunders MacLane and Garret Birkhoff, ''Algebra.'' New York: Macmillan, 1979. * David S. Dummit and Richard S. Foote, ''Abstract Algebra'', 3rd edition. Wiley and Sons Inc., 2004. [[Categoria:Mathematica]] [[Categoria:Algebra]] [[Categoria:Algebra abstracta]] {{Myrias|Mathematica}} qlhuu91chou23d8b9gfxm027pf8h0qx 3997174 3997172 2026-10-26T14:27:18Z Pseudo-philodoxia 207639 /* Elementum Inversum */ addidi de elementis quae suum inversi sunt 3997174 wikitext text/x-wiki {{res|Grex}} (vel fortasse {{res|gruppus}} vel fortasse {{res|caterva}}){{FD ref}} est structura algebraica [[algebra abstracta|abstracta]]: est [[Aggregatio (mathematica)|aggregatio]] cum operatione inter bina classi elementa invertibili et associativa. Unum gregis elementum est ''idemfactor''; {{*ie}} operatio inter idemfactorem et quodlibet aliud elementum hoc elementum facit. Esto ''e'' idemfactor et ''a'' aliud elementum; deinde ''e · a = a.'' Grex clauditur sub operatione; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b'' est elementum. [[Theoria gregum]] est pars mathematicae quae de gregibus tractat. [[Grex Abelianus]] est grex cuius operatio [[commutativitas (mathematica)|commutativa]] sit; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b = b · a''. Nomen honorem dat [[Nicolao Henrico Abel]], mathematico norvegio. [[Evaristus Galois]] francogallus primus nomen "gregem" dedit his structuris [[corpus (mathematica)|corporis]]. == Definitio == Grex est [[aggregatio (mathematica)|aggregatio]] <math>G</math> cum operatione <math>(\cdot)</math> inter bina elementa eius. Haec operatio quoque haec axiomata habet: ====== Clausitas ====== Pro omnia elementa <math>a, b</math> in grege, <math>a \cdot b</math> quoque in grege est. ====== [[Associativitas (mathematica)|Associativitas]] ====== Pro omnia elementa <math>a, b, c</math> in grege, haec identitas est apta: <math>(a \cdot b) \cdot c = a \cdot (b \cdot c).</math> ====== Elementum Idemfactor ====== Est elementum gregis, “idemfaciens” vocatur (et saepe <math> e </math> scribitur), quod omnia alia elementa gregis sub operatione non mutat. In alia verba, haec identitas est apta: <math> a \cdot e = e \cdot a = a .</math> ====== Elementum Inversum ====== Pro omnia elementa <math> a </math> in grege, est elementum appellatum "inversum" (<math> a^{-1} </math>), tale ut <math> a \cdot a^{-1} = a^{-1} \cdot a = e .</math> Elementum quod suum inversum est appellatur {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|involutio||en|qid=Q846862}}. == Grex numerorum == [[Numerus integer|Numeri integri]], cum [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Nam si ''a'' et ''b'' sunt integri, ''a + b'' quoque integer est; [[0]] est idemfactor; et ''-a'' est elementum inversum elementi ''a'' (''a + -a'' est enim idemfactor)''.'' == Grex matricum, vel grex linearis == [[Matrix (mathematica)|Matrices]] quadratae, eaedem magnitudinis, cum [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Matrices quadratae, eaedem magnitudinis, quae inversas habent, sunt grex sub operatione [[multiplicatio|multiplicationis]], sed haec non generatim est grex Abelianus: sunt enim A et B quae non commutant cum invicem. Exempli gratia, <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}3&1\\2&1\end{pmatrix}</math> sed <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}1&1\\2&3\end{pmatrix}</math> ergo <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}</math> non {{Convertimus|commutat|en=commutes}} cum <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}</math>. == Grex symmetrica == Transformationes figurae quaedam in [[planum (geometria)|plano]], ut rotatio et reflectio, [[symmetria]]e dictae, gregem faciunt. Operatio gregis est compositio: hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt transformationes, ''a · b'' est transformatio nova ubi facimus ''b,'' dein ''a.'' Generatim, compositio non est commutativa. Si figura est quadrata, nomen huius gregis est ''grex dihedralis.'' Haec sunt elementa: {|class="wikitable" border="1" style="text-align:center; margin:0 auto .5em auto;" |- | [[Fasciculus:group D8 id.svg|140px]] <br /> idemfactor: omnia puncta manent || [[Fasciculus:group D8 90.svg|140px]] <br /> r₁: rotatio 90° ad dexteram partem || [[Fasciculus:group D8 180.svg|140px]] <br /> r₂: rotatio 180° || [[Fasciculus:group D8 270.svg|140px]] <br /> r₃: rotatio 270° ad dexteram, vel 90° ad sinistram partem |- | [[Fasciculus:group D8 fv.svg|140px]] <br /> f_v: reflexio verticalis || [[Fasciculus:group D8 fh.svg|140px]] <br /> f_h: reflexio horizontalis || [[Fasciculus:group D8 f13.svg|140px]] <br /> f_d: reflexio in uno diagonale || [[Fasciculus:group D8 f24.svg|140px]] <br /> f_c: reflexio in altero diagonale |- |style="text-align:left" colspan=4 | Transformationes quadratae: elementa gregis dihedralis. |} {{NexInt}} * [[Theoria gregum]] * [[Anellus]] * [[Algebra linearis]] * [[Algebra abstracta]] == Notae == <references/> == Bibliographia == * Saunders MacLane and Garret Birkhoff, ''Algebra.'' New York: Macmillan, 1979. * David S. Dummit and Richard S. Foote, ''Abstract Algebra'', 3rd edition. Wiley and Sons Inc., 2004. [[Categoria:Mathematica]] [[Categoria:Algebra]] [[Categoria:Algebra abstracta]] {{Myrias|Mathematica}} h6fxih7q9gsrhbwpw6wueowshbsci0h 3997176 3997174 2026-10-26T14:28:42Z Pseudo-philodoxia 207639 additur nexus vicidatae pro Nicolao Abel (ut aestimo) 3997176 wikitext text/x-wiki {{res|Grex}} (vel fortasse {{res|gruppus}} vel fortasse {{res|caterva}}){{FD ref}} est structura algebraica [[algebra abstracta|abstracta]]: est [[Aggregatio (mathematica)|aggregatio]] cum operatione inter bina classi elementa invertibili et associativa. Unum gregis elementum est ''idemfactor''; {{*ie}} operatio inter idemfactorem et quodlibet aliud elementum hoc elementum facit. Esto ''e'' idemfactor et ''a'' aliud elementum; deinde ''e · a = a.'' Grex clauditur sub operatione; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b'' est elementum. [[Theoria gregum]] est pars mathematicae quae de gregibus tractat. [[Grex Abelianus]] est grex cuius operatio [[commutativitas (mathematica)|commutativa]] sit; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b = b · a''. Nomen honorem dat {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Nicolao Henrico Abel||en=Niels Hendrik Abel}}, mathematico norvegio. [[Evaristus Galois]] francogallus primus nomen "gregem" dedit his structuris [[corpus (mathematica)|corporis]]. == Definitio == Grex est [[aggregatio (mathematica)|aggregatio]] <math>G</math> cum operatione <math>(\cdot)</math> inter bina elementa eius. Haec operatio quoque haec axiomata habet: ====== Clausitas ====== Pro omnia elementa <math>a, b</math> in grege, <math>a \cdot b</math> quoque in grege est. ====== [[Associativitas (mathematica)|Associativitas]] ====== Pro omnia elementa <math>a, b, c</math> in grege, haec identitas est apta: <math>(a \cdot b) \cdot c = a \cdot (b \cdot c).</math> ====== Elementum Idemfactor ====== Est elementum gregis, “idemfaciens” vocatur (et saepe <math> e </math> scribitur), quod omnia alia elementa gregis sub operatione non mutat. In alia verba, haec identitas est apta: <math> a \cdot e = e \cdot a = a .</math> ====== Elementum Inversum ====== Pro omnia elementa <math> a </math> in grege, est elementum appellatum "inversum" (<math> a^{-1} </math>), tale ut <math> a \cdot a^{-1} = a^{-1} \cdot a = e .</math> Elementum quod suum inversum est appellatur {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|involutio||en|qid=Q846862}}. == Grex numerorum == [[Numerus integer|Numeri integri]], cum [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Nam si ''a'' et ''b'' sunt integri, ''a + b'' quoque integer est; [[0]] est idemfactor; et ''-a'' est elementum inversum elementi ''a'' (''a + -a'' est enim idemfactor)''.'' == Grex matricum, vel grex linearis == [[Matrix (mathematica)|Matrices]] quadratae, eaedem magnitudinis, cum [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Matrices quadratae, eaedem magnitudinis, quae inversas habent, sunt grex sub operatione [[multiplicatio|multiplicationis]], sed haec non generatim est grex Abelianus: sunt enim A et B quae non commutant cum invicem. Exempli gratia, <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}3&1\\2&1\end{pmatrix}</math> sed <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}1&1\\2&3\end{pmatrix}</math> ergo <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}</math> non {{Convertimus|commutat|en=commutes}} cum <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}</math>. == Grex symmetrica == Transformationes figurae quaedam in [[planum (geometria)|plano]], ut rotatio et reflectio, [[symmetria]]e dictae, gregem faciunt. Operatio gregis est compositio: hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt transformationes, ''a · b'' est transformatio nova ubi facimus ''b,'' dein ''a.'' Generatim, compositio non est commutativa. Si figura est quadrata, nomen huius gregis est ''grex dihedralis.'' Haec sunt elementa: {|class="wikitable" border="1" style="text-align:center; margin:0 auto .5em auto;" |- | [[Fasciculus:group D8 id.svg|140px]] <br /> idemfactor: omnia puncta manent || [[Fasciculus:group D8 90.svg|140px]] <br /> r₁: rotatio 90° ad dexteram partem || [[Fasciculus:group D8 180.svg|140px]] <br /> r₂: rotatio 180° || [[Fasciculus:group D8 270.svg|140px]] <br /> r₃: rotatio 270° ad dexteram, vel 90° ad sinistram partem |- | [[Fasciculus:group D8 fv.svg|140px]] <br /> f_v: reflexio verticalis || [[Fasciculus:group D8 fh.svg|140px]] <br /> f_h: reflexio horizontalis || [[Fasciculus:group D8 f13.svg|140px]] <br /> f_d: reflexio in uno diagonale || [[Fasciculus:group D8 f24.svg|140px]] <br /> f_c: reflexio in altero diagonale |- |style="text-align:left" colspan=4 | Transformationes quadratae: elementa gregis dihedralis. |} {{NexInt}} * [[Theoria gregum]] * [[Anellus]] * [[Algebra linearis]] * [[Algebra abstracta]] == Notae == <references/> == Bibliographia == * Saunders MacLane and Garret Birkhoff, ''Algebra.'' New York: Macmillan, 1979. * David S. Dummit and Richard S. Foote, ''Abstract Algebra'', 3rd edition. Wiley and Sons Inc., 2004. [[Categoria:Mathematica]] [[Categoria:Algebra]] [[Categoria:Algebra abstracta]] {{Myrias|Mathematica}} 07q7nr6v5y7xjh7fn7bhwec9ga2sqrw 3997183 3997176 2026-10-26T14:46:13Z Pseudo-philodoxia 207639 /* Grex matricum, vel grex linearis */ clarificavi aliquid de matricibus 3997183 wikitext text/x-wiki {{res|Grex}} (vel fortasse {{res|gruppus}} vel fortasse {{res|caterva}}){{FD ref}} est structura algebraica [[algebra abstracta|abstracta]]: est [[Aggregatio (mathematica)|aggregatio]] cum operatione inter bina classi elementa invertibili et associativa. Unum gregis elementum est ''idemfactor''; {{*ie}} operatio inter idemfactorem et quodlibet aliud elementum hoc elementum facit. Esto ''e'' idemfactor et ''a'' aliud elementum; deinde ''e · a = a.'' Grex clauditur sub operatione; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b'' est elementum. [[Theoria gregum]] est pars mathematicae quae de gregibus tractat. [[Grex Abelianus]] est grex cuius operatio [[commutativitas (mathematica)|commutativa]] sit; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b = b · a''. Nomen honorem dat {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Nicolao Henrico Abel||en=Niels Hendrik Abel}}, mathematico norvegio. [[Evaristus Galois]] francogallus primus nomen "gregem" dedit his structuris [[corpus (mathematica)|corporis]]. == Definitio == Grex est [[aggregatio (mathematica)|aggregatio]] <math>G</math> cum operatione <math>(\cdot)</math> inter bina elementa eius. Haec operatio quoque haec axiomata habet: ====== Clausitas ====== Pro omnia elementa <math>a, b</math> in grege, <math>a \cdot b</math> quoque in grege est. ====== [[Associativitas (mathematica)|Associativitas]] ====== Pro omnia elementa <math>a, b, c</math> in grege, haec identitas est apta: <math>(a \cdot b) \cdot c = a \cdot (b \cdot c).</math> ====== Elementum Idemfactor ====== Est elementum gregis, “idemfaciens” vocatur (et saepe <math> e </math> scribitur), quod omnia alia elementa gregis sub operatione non mutat. In alia verba, haec identitas est apta: <math> a \cdot e = e \cdot a = a .</math> ====== Elementum Inversum ====== Pro omnia elementa <math> a </math> in grege, est elementum appellatum "inversum" (<math> a^{-1} </math>), tale ut <math> a \cdot a^{-1} = a^{-1} \cdot a = e .</math> Elementum quod suum inversum est appellatur {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|involutio||en|qid=Q846862}}. == Grex numerorum == [[Numerus integer|Numeri integri]], cum [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Nam si ''a'' et ''b'' sunt integri, ''a + b'' quoque integer est; [[0]] est idemfactor; et ''-a'' est elementum inversum elementi ''a'' (''a + -a'' est enim idemfactor)''.'' == Grex matricum, vel grex linearis == [[Matrix (mathematica)|Matrices]] eaedem typi, sub [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Matrices quadratae eaedem typi, quae inversas habent<ref>Sine hac conditione erit semi-grex.</ref>, sunt grex sub operatione [[multiplicatio|multiplicationis]], sed haec non generatim est grex Abelianus: sunt enim A et B quae non commutant cum invicem. Exempli gratia, <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}3&1\\2&1\end{pmatrix}</math> sed <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}1&1\\2&3\end{pmatrix}</math> ergo <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}</math> non {{Convertimus|commutat|en=commutes}} cum <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}</math>. == Grex symmetrica == Transformationes figurae quaedam in [[planum (geometria)|plano]], ut rotatio et reflectio, [[symmetria]]e dictae, gregem faciunt. Operatio gregis est compositio: hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt transformationes, ''a · b'' est transformatio nova ubi facimus ''b,'' dein ''a.'' Generatim, compositio non est commutativa. Si figura est quadrata, nomen huius gregis est ''grex dihedralis.'' Haec sunt elementa: {|class="wikitable" border="1" style="text-align:center; margin:0 auto .5em auto;" |- | [[Fasciculus:group D8 id.svg|140px]] <br /> idemfactor: omnia puncta manent || [[Fasciculus:group D8 90.svg|140px]] <br /> r₁: rotatio 90° ad dexteram partem || [[Fasciculus:group D8 180.svg|140px]] <br /> r₂: rotatio 180° || [[Fasciculus:group D8 270.svg|140px]] <br /> r₃: rotatio 270° ad dexteram, vel 90° ad sinistram partem |- | [[Fasciculus:group D8 fv.svg|140px]] <br /> f_v: reflexio verticalis || [[Fasciculus:group D8 fh.svg|140px]] <br /> f_h: reflexio horizontalis || [[Fasciculus:group D8 f13.svg|140px]] <br /> f_d: reflexio in uno diagonale || [[Fasciculus:group D8 f24.svg|140px]] <br /> f_c: reflexio in altero diagonale |- |style="text-align:left" colspan=4 | Transformationes quadratae: elementa gregis dihedralis. |} {{NexInt}} * [[Theoria gregum]] * [[Anellus]] * [[Algebra linearis]] * [[Algebra abstracta]] == Notae == <references/> == Bibliographia == * Saunders MacLane and Garret Birkhoff, ''Algebra.'' New York: Macmillan, 1979. * David S. Dummit and Richard S. Foote, ''Abstract Algebra'', 3rd edition. Wiley and Sons Inc., 2004. [[Categoria:Mathematica]] [[Categoria:Algebra]] [[Categoria:Algebra abstracta]] {{Myrias|Mathematica}} kzihpk3lrk2ryhut3654zhvq9kpxl7z 3997286 3997183 2026-10-27T00:23:33Z Pseudo-philodoxia 207639 "commutatur" melius quam "commutat"---vel fortasse "commutabile est" melius? 3997286 wikitext text/x-wiki {{res|Grex}} (vel fortasse {{res|gruppus}} vel fortasse {{res|caterva}}){{FD ref}} est structura algebraica [[algebra abstracta|abstracta]]: est [[Aggregatio (mathematica)|aggregatio]] cum operatione inter bina classi elementa invertibili et associativa. Unum gregis elementum est ''idemfactor''; {{*ie}} operatio inter idemfactorem et quodlibet aliud elementum hoc elementum facit. Esto ''e'' idemfactor et ''a'' aliud elementum; deinde ''e · a = a.'' Grex clauditur sub operatione; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b'' est elementum. [[Theoria gregum]] est pars mathematicae quae de gregibus tractat. [[Grex Abelianus]] est grex cuius operatio [[commutativitas (mathematica)|commutativa]] sit; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b = b · a''. Nomen honorem dat {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Nicolao Henrico Abel||en=Niels Hendrik Abel}}, mathematico norvegio. [[Evaristus Galois]] francogallus primus nomen "gregem" dedit his structuris [[corpus (mathematica)|corporis]]. == Definitio == Grex est [[aggregatio (mathematica)|aggregatio]] <math>G</math> cum operatione <math>(\cdot)</math> inter bina elementa eius. Haec operatio quoque haec axiomata habet: ====== Clausitas ====== Pro omnia elementa <math>a, b</math> in grege, <math>a \cdot b</math> quoque in grege est. ====== [[Associativitas (mathematica)|Associativitas]] ====== Pro omnia elementa <math>a, b, c</math> in grege, haec identitas est apta: <math>(a \cdot b) \cdot c = a \cdot (b \cdot c).</math> ====== Elementum Idemfactor ====== Est elementum gregis, “idemfaciens” vocatur (et saepe <math> e </math> scribitur), quod omnia alia elementa gregis sub operatione non mutat. In alia verba, haec identitas est apta: <math> a \cdot e = e \cdot a = a .</math> ====== Elementum Inversum ====== Pro omnia elementa <math> a </math> in grege, est elementum appellatum "inversum" (<math> a^{-1} </math>), tale ut <math> a \cdot a^{-1} = a^{-1} \cdot a = e .</math> Elementum quod suum inversum est appellatur {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|involutio||en|qid=Q846862}}. == Grex numerorum == [[Numerus integer|Numeri integri]], cum [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Nam si ''a'' et ''b'' sunt integri, ''a + b'' quoque integer est; [[0]] est idemfactor; et ''-a'' est elementum inversum elementi ''a'' (''a + -a'' est enim idemfactor)''.'' == Grex matricum, vel grex linearis == [[Matrix (mathematica)|Matrices]] eaedem typi, sub [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Matrices quadratae eaedem typi, quae inversas habent<ref>Sine hac conditione erit semi-grex.</ref>, sunt grex sub operatione [[multiplicatio|multiplicationis]], sed haec non generatim est grex Abelianus: sunt enim A et B quae non commutant cum invicem. Exempli gratia, <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}3&1\\2&1\end{pmatrix}</math> sed <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}1&1\\2&3\end{pmatrix}</math> ergo <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}</math> non {{Convertimus|commutatur|en=commutes}} cum <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}</math>. == Grex symmetrica == Transformationes figurae quaedam in [[planum (geometria)|plano]], ut rotatio et reflectio, [[symmetria|symmetriae]] dictae, gregem faciunt. Operatio gregis est compositio: hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt transformationes, ''a · b'' est transformatio nova ubi facimus ''b,'' dein ''a.'' Generatim, compositio non est commutativa. Si figura est quadrata, nomen huius gregis est ''grex dihedralis.'' Haec sunt elementa: {|class="wikitable" border="1" style="text-align:center; margin:0 auto .5em auto;" |- | [[Fasciculus:group D8 id.svg|140px]] <br /> idemfactor: omnia puncta manent || [[Fasciculus:group D8 90.svg|140px]] <br /> r₁: rotatio 90° ad dexteram partem || [[Fasciculus:group D8 180.svg|140px]] <br /> r₂: rotatio 180° || [[Fasciculus:group D8 270.svg|140px]] <br /> r₃: rotatio 270° ad dexteram, vel 90° ad sinistram partem |- | [[Fasciculus:group D8 fv.svg|140px]] <br /> f_v: reflexio verticalis || [[Fasciculus:group D8 fh.svg|140px]] <br /> f_h: reflexio horizontalis || [[Fasciculus:group D8 f13.svg|140px]] <br /> f_d: reflexio in uno diagonale || [[Fasciculus:group D8 f24.svg|140px]] <br /> f_c: reflexio in altero diagonale |- |style="text-align:left" colspan=4 | Transformationes quadratae: elementa gregis dihedralis. |} {{NexInt}} * [[Theoria gregum]] * [[Anellus]] * [[Algebra linearis]] * [[Algebra abstracta]] == Notae == <references/> == Bibliographia == * Saunders MacLane and Garret Birkhoff, ''Algebra.'' New York: Macmillan, 1979. * David S. Dummit and Richard S. Foote, ''Abstract Algebra'', 3rd edition. Wiley and Sons Inc., 2004. [[Categoria:Mathematica]] [[Categoria:Algebra]] [[Categoria:Algebra abstracta]] {{Myrias|Mathematica}} fash2lm4b8j5w4on2cdebsq6xam4v8f 3997289 3997286 2026-10-27T00:25:29Z Pseudo-philodoxia 207639 nomenclatura 3997289 wikitext text/x-wiki {{res|Grex}} (vel fortasse {{res|gruppus}} vel fortasse {{res|caterva}}){{FD ref}} est structura algebraica [[algebra abstracta|abstracta]]: est [[Aggregatio (mathematica)|aggregatio]] cum operatione inter bina classi elementa invertibili et associativa. Unum gregis elementum est ''idemfactor''; {{*ie}} operatio inter idemfactorem et quodlibet aliud elementum hoc elementum facit. Esto ''e'' idemfactor et ''a'' aliud elementum; deinde ''e · a = a.'' Grex clauditur sub operatione; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b'' est elementum. [[Theoria gregum]] est pars mathematicae quae de gregibus tractat. [[Grex Abelianus]] est grex cuius operatio [[commutativitas (mathematica)|commutativa]] sit; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b = b · a''. Nomen honorem dat {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Nicolao Henrico Abel||en=Niels Hendrik Abel}}, mathematico norvegio. [[Evaristus Galois]] francogallus primus nomen "gregem" dedit his structuris [[corpus (mathematica)|corporis]]. == Definitio == Grex est [[aggregatio (mathematica)|aggregatio]] <math>G</math> cum operatione <math>(\cdot)</math> inter bina elementa eius. Haec operatio quoque haec axiomata habet: ====== Clausitas ====== Pro omnia elementa <math>a, b</math> in grege, <math>a \cdot b</math> quoque in grege est. ====== [[Associativitas (mathematica)|Associativitas]] ====== Pro omnia elementa <math>a, b, c</math> in grege, haec identitas est apta: <math>(a \cdot b) \cdot c = a \cdot (b \cdot c).</math> ====== Elementum Idemfactor ====== Est elementum gregis, “idemfaciens” vocatur (et saepe <math> e </math> scribitur), quod omnia alia elementa gregis sub operatione non mutat. In alia verba, haec identitas est apta: <math> a \cdot e = e \cdot a = a .</math> ====== Elementum Inversum ====== Pro omnia elementa <math> a </math> in grege, est elementum appellatum "inversum" (<math> a^{-1} </math>), tale ut <math> a \cdot a^{-1} = a^{-1} \cdot a = e .</math> Elementum quod suum inversum est appellatur {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|involutio||en|qid=Q846862}}. == Grex numerorum == [[Numerus integer|Numeri integri]], sub [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Nam si ''a'' et ''b'' sunt integri, ''a + b'' quoque integer est; [[0]] est idemfactor; et ''-a'' est elementum inversum elementi ''a'' (''a + -a'' est enim idemfactor)''.'' == Grex matricum, vel grex linearis == [[Matrix (mathematica)|Matrices]] eaedem typi, sub [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Matrices quadratae eaedem typi, quae inversas habent<ref>Sine hac conditione erit semi-grex.</ref>, sunt grex sub operatione [[multiplicatio|multiplicationis]], sed haec non generatim est grex Abelianus: sunt enim A et B quae non commutant cum invicem. Exempli gratia, <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}3&1\\2&1\end{pmatrix}</math> sed <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}1&1\\2&3\end{pmatrix}</math> ergo <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}</math> non {{Convertimus|commutatur|en=commutes}} cum <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}</math>. == Grex symmetrica == Transformationes figurae quaedam in [[planum (geometria)|plano]], ut rotatio et reflectio, [[symmetria|symmetriae]] dictae, gregem faciunt. Operatio gregis est compositio: hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt transformationes, ''a · b'' est transformatio nova ubi facimus ''b,'' dein ''a.'' Generatim, compositio non est commutativa. Si figura est quadrata, nomen huius gregis est ''grex dihedralis.'' Haec sunt elementa: {|class="wikitable" border="1" style="text-align:center; margin:0 auto .5em auto;" |- | [[Fasciculus:group D8 id.svg|140px]] <br /> idemfactor: omnia puncta manent || [[Fasciculus:group D8 90.svg|140px]] <br /> r₁: rotatio 90° ad dexteram partem || [[Fasciculus:group D8 180.svg|140px]] <br /> r₂: rotatio 180° || [[Fasciculus:group D8 270.svg|140px]] <br /> r₃: rotatio 270° ad dexteram, vel 90° ad sinistram partem |- | [[Fasciculus:group D8 fv.svg|140px]] <br /> f_v: reflexio verticalis || [[Fasciculus:group D8 fh.svg|140px]] <br /> f_h: reflexio horizontalis || [[Fasciculus:group D8 f13.svg|140px]] <br /> f_d: reflexio in uno diagonale || [[Fasciculus:group D8 f24.svg|140px]] <br /> f_c: reflexio in altero diagonale |- |style="text-align:left" colspan=4 | Transformationes quadratae: elementa gregis dihedralis. |} {{NexInt}} * [[Theoria gregum]] * [[Anellus]] * [[Algebra linearis]] * [[Algebra abstracta]] == Notae == <references/> == Bibliographia == * Saunders MacLane and Garret Birkhoff, ''Algebra.'' New York: Macmillan, 1979. * David S. Dummit and Richard S. Foote, ''Abstract Algebra'', 3rd edition. Wiley and Sons Inc., 2004. [[Categoria:Mathematica]] [[Categoria:Algebra]] [[Categoria:Algebra abstracta]] {{Myrias|Mathematica}} eqpgnpxoieoxy5rs3fysgqwenc2x182 3997290 3997289 2026-10-27T00:27:39Z Pseudo-philodoxia 207639 clarificavi idemfactorem 3997290 wikitext text/x-wiki {{res|Grex}} (vel fortasse {{res|gruppus}} vel fortasse {{res|caterva}}){{FD ref}} est structura algebraica [[algebra abstracta|abstracta]]: est [[Aggregatio (mathematica)|aggregatio]] cum operatione inter bina classi elementa invertibili et associativa. Unum gregis elementum est ''idemfactor''; {{*ie}} operatio inter idemfactorem et quodlibet elementum hoc elementum facit (si vocamus idemfactorem ''e'', tunc ''e · a = a'' omni ''a''). Grex clauditur sub operatione; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b'' est elementum. [[Theoria gregum]] est pars mathematicae quae de gregibus tractat. [[Grex Abelianus]] est grex cuius operatio [[commutativitas (mathematica)|commutativa]] sit; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b = b · a''. Nomen honorem dat {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Nicolao Henrico Abel||en=Niels Hendrik Abel}}, mathematico norvegio. [[Evaristus Galois]] francogallus primus nomen "gregem" dedit his structuris [[corpus (mathematica)|corporis]]. == Definitio == Grex est [[aggregatio (mathematica)|aggregatio]] <math>G</math> cum operatione <math>(\cdot)</math> inter bina elementa eius. Haec operatio quoque haec axiomata habet: ====== Clausitas ====== Pro omnia elementa <math>a, b</math> in grege, <math>a \cdot b</math> quoque in grege est. ====== [[Associativitas (mathematica)|Associativitas]] ====== Pro omnia elementa <math>a, b, c</math> in grege, haec identitas est apta: <math>(a \cdot b) \cdot c = a \cdot (b \cdot c).</math> ====== Elementum Idemfactor ====== Est elementum gregis, “idemfaciens” vocatur (et saepe <math> e </math> scribitur), quod omnia alia elementa gregis sub operatione non mutat. In alia verba, haec identitas est apta: <math> a \cdot e = e \cdot a = a .</math> ====== Elementum Inversum ====== Pro omnia elementa <math> a </math> in grege, est elementum appellatum "inversum" (<math> a^{-1} </math>), tale ut <math> a \cdot a^{-1} = a^{-1} \cdot a = e .</math> Elementum quod suum inversum est appellatur {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|involutio||en|qid=Q846862}}. == Grex numerorum == [[Numerus integer|Numeri integri]], sub [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Nam si ''a'' et ''b'' sunt integri, ''a + b'' quoque integer est; [[0]] est idemfactor; et ''-a'' est elementum inversum elementi ''a'' (''a + -a'' est enim idemfactor)''.'' == Grex matricum, vel grex linearis == [[Matrix (mathematica)|Matrices]] eaedem typi, sub [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Matrices quadratae eaedem typi, quae inversas habent<ref>Sine hac conditione erit semi-grex.</ref>, sunt grex sub operatione [[multiplicatio|multiplicationis]], sed haec non generatim est grex Abelianus: sunt enim A et B quae non commutant cum invicem. Exempli gratia, <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}3&1\\2&1\end{pmatrix}</math> sed <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}1&1\\2&3\end{pmatrix}</math> ergo <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}</math> non {{Convertimus|commutatur|en=commutes}} cum <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}</math>. == Grex symmetrica == Transformationes figurae quaedam in [[planum (geometria)|plano]], ut rotatio et reflectio, [[symmetria|symmetriae]] dictae, gregem faciunt. Operatio gregis est compositio: hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt transformationes, ''a · b'' est transformatio nova ubi facimus ''b,'' dein ''a.'' Generatim, compositio non est commutativa. Si figura est quadrata, nomen huius gregis est ''grex dihedralis.'' Haec sunt elementa: {|class="wikitable" border="1" style="text-align:center; margin:0 auto .5em auto;" |- | [[Fasciculus:group D8 id.svg|140px]] <br /> idemfactor: omnia puncta manent || [[Fasciculus:group D8 90.svg|140px]] <br /> r₁: rotatio 90° ad dexteram partem || [[Fasciculus:group D8 180.svg|140px]] <br /> r₂: rotatio 180° || [[Fasciculus:group D8 270.svg|140px]] <br /> r₃: rotatio 270° ad dexteram, vel 90° ad sinistram partem |- | [[Fasciculus:group D8 fv.svg|140px]] <br /> f_v: reflexio verticalis || [[Fasciculus:group D8 fh.svg|140px]] <br /> f_h: reflexio horizontalis || [[Fasciculus:group D8 f13.svg|140px]] <br /> f_d: reflexio in uno diagonale || [[Fasciculus:group D8 f24.svg|140px]] <br /> f_c: reflexio in altero diagonale |- |style="text-align:left" colspan=4 | Transformationes quadratae: elementa gregis dihedralis. |} {{NexInt}} * [[Theoria gregum]] * [[Anellus]] * [[Algebra linearis]] * [[Algebra abstracta]] == Notae == <references/> == Bibliographia == * Saunders MacLane and Garret Birkhoff, ''Algebra.'' New York: Macmillan, 1979. * David S. Dummit and Richard S. Foote, ''Abstract Algebra'', 3rd edition. Wiley and Sons Inc., 2004. [[Categoria:Mathematica]] [[Categoria:Algebra]] [[Categoria:Algebra abstracta]] {{Myrias|Mathematica}} 2hdxboq0rl7wy71yvxrlz3uisocgs1v 3997291 3997290 2026-10-27T00:29:11Z Pseudo-philodoxia 207639 soloecismum 3997291 wikitext text/x-wiki {{res|Grex}} (vel fortasse {{res|gruppus}} vel fortasse {{res|caterva}}){{FD ref}} est structura algebraica [[algebra abstracta|abstracta]]: est [[Aggregatio (mathematica)|aggregatio]] cum operatione inter bina classi elementa invertibili et associativa. Unum gregis elementum est ''idemfactor''; {{*ie}} operatio inter idemfactorem et quodlibet elementum hoc elementum facit (si vocamus idemfactorem ''e'', tunc ''e · a = a'' omni ''a''). Grex clauditur sub operatione; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b'' est elementum. [[Theoria gregum]] est pars mathematicae quae de gregibus tractat. [[Grex Abelianus]] est grex cuius operatio [[commutativitas (mathematica)|commutativa]] est; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b = b · a''. Nomen honorem dat {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Nicolao Henrico Abel||en=Niels Hendrik Abel}}, mathematico norvegio. [[Evaristus Galois]] francogallus primus nomen "gregem" dedit his structuris [[corpus (mathematica)|corporis]]. == Definitio == Grex est [[aggregatio (mathematica)|aggregatio]] <math>G</math> cum operatione <math>(\cdot)</math> inter bina elementa eius. Haec operatio quoque haec axiomata habet: ====== Clausitas ====== Pro omnia elementa <math>a, b</math> in grege, <math>a \cdot b</math> quoque in grege est. ====== [[Associativitas (mathematica)|Associativitas]] ====== Pro omnia elementa <math>a, b, c</math> in grege, haec identitas est apta: <math>(a \cdot b) \cdot c = a \cdot (b \cdot c).</math> ====== Elementum Idemfactor ====== Est elementum gregis, “idemfaciens” vocatur (et saepe <math> e </math> scribitur), quod omnia alia elementa gregis sub operatione non mutat. In alia verba, haec identitas est apta: <math> a \cdot e = e \cdot a = a .</math> ====== Elementum Inversum ====== Pro omnia elementa <math> a </math> in grege, est elementum appellatum "inversum" (<math> a^{-1} </math>), tale ut <math> a \cdot a^{-1} = a^{-1} \cdot a = e .</math> Elementum quod suum inversum est appellatur {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|involutio||en|qid=Q846862}}. == Grex numerorum == [[Numerus integer|Numeri integri]], sub [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Nam si ''a'' et ''b'' sunt integri, ''a + b'' quoque integer est; [[0]] est idemfactor; et ''-a'' est elementum inversum elementi ''a'' (''a + -a'' est enim idemfactor)''.'' == Grex matricum, vel grex linearis == [[Matrix (mathematica)|Matrices]] eaedem typi, sub [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Matrices quadratae eaedem typi, quae inversas habent<ref>Sine hac conditione erit semi-grex.</ref>, sunt grex sub operatione [[multiplicatio|multiplicationis]], sed haec non generatim est grex Abelianus: sunt enim A et B quae non commutant cum invicem. Exempli gratia, <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}3&1\\2&1\end{pmatrix}</math> sed <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}1&1\\2&3\end{pmatrix}</math> ergo <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}</math> non {{Convertimus|commutatur|en=commutes}} cum <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}</math>. == Grex symmetrica == Transformationes figurae quaedam in [[planum (geometria)|plano]], ut rotatio et reflectio, [[symmetria|symmetriae]] dictae, gregem faciunt. Operatio gregis est compositio: hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt transformationes, ''a · b'' est transformatio nova ubi facimus ''b,'' dein ''a.'' Generatim, compositio non est commutativa. Si figura est quadrata, nomen huius gregis est ''grex dihedralis.'' Haec sunt elementa: {|class="wikitable" border="1" style="text-align:center; margin:0 auto .5em auto;" |- | [[Fasciculus:group D8 id.svg|140px]] <br /> idemfactor: omnia puncta manent || [[Fasciculus:group D8 90.svg|140px]] <br /> r₁: rotatio 90° ad dexteram partem || [[Fasciculus:group D8 180.svg|140px]] <br /> r₂: rotatio 180° || [[Fasciculus:group D8 270.svg|140px]] <br /> r₃: rotatio 270° ad dexteram, vel 90° ad sinistram partem |- | [[Fasciculus:group D8 fv.svg|140px]] <br /> f_v: reflexio verticalis || [[Fasciculus:group D8 fh.svg|140px]] <br /> f_h: reflexio horizontalis || [[Fasciculus:group D8 f13.svg|140px]] <br /> f_d: reflexio in uno diagonale || [[Fasciculus:group D8 f24.svg|140px]] <br /> f_c: reflexio in altero diagonale |- |style="text-align:left" colspan=4 | Transformationes quadratae: elementa gregis dihedralis. |} {{NexInt}} * [[Theoria gregum]] * [[Anellus]] * [[Algebra linearis]] * [[Algebra abstracta]] == Notae == <references/> == Bibliographia == * Saunders MacLane and Garret Birkhoff, ''Algebra.'' New York: Macmillan, 1979. * David S. Dummit and Richard S. Foote, ''Abstract Algebra'', 3rd edition. Wiley and Sons Inc., 2004. [[Categoria:Mathematica]] [[Categoria:Algebra]] [[Categoria:Algebra abstracta]] {{Myrias|Mathematica}} te6n41dph3ypt8pqgxj7m44hljcf03g 3997292 3997291 2026-10-27T00:31:39Z Pseudo-philodoxia 207639 mihi videtur quod adjectivum "norvegius" abest. 3997292 wikitext text/x-wiki {{res|Grex}} (vel fortasse {{res|gruppus}} vel fortasse {{res|caterva}}){{FD ref}} est structura algebraica [[algebra abstracta|abstracta]]: est [[Aggregatio (mathematica)|aggregatio]] cum operatione inter bina classi elementa invertibili et associativa. Unum gregis elementum est ''idemfactor''; {{*ie}} operatio inter idemfactorem et quodlibet elementum hoc elementum facit (si vocamus idemfactorem ''e'', tunc ''e · a = a'' omni ''a''). Grex clauditur sub operatione; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b'' est elementum. [[Theoria gregum]] est pars mathematicae quae de gregibus tractat. [[Grex Abelianus]] est grex cuius operatio [[commutativitas (mathematica)|commutativa]] est; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b = b · a''. Nomen honorem dat {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Nicolao Henrico Abel||en=Niels Hendrik Abel}}, mathematico norvegico. [[Evaristus Galois]] francogallus primus nomen "gregem" dedit his structuris [[corpus (mathematica)|corporis]]. == Definitio == Grex est [[aggregatio (mathematica)|aggregatio]] <math>G</math> cum operatione <math>(\cdot)</math> inter bina elementa eius. Haec operatio quoque haec axiomata habet: ====== Clausitas ====== Pro omnia elementa <math>a, b</math> in grege, <math>a \cdot b</math> quoque in grege est. ====== [[Associativitas (mathematica)|Associativitas]] ====== Pro omnia elementa <math>a, b, c</math> in grege, haec identitas est apta: <math>(a \cdot b) \cdot c = a \cdot (b \cdot c).</math> ====== Elementum Idemfactor ====== Est elementum gregis, “idemfaciens” vocatur (et saepe <math> e </math> scribitur), quod omnia alia elementa gregis sub operatione non mutat. In alia verba, haec identitas est apta: <math> a \cdot e = e \cdot a = a .</math> ====== Elementum Inversum ====== Pro omnia elementa <math> a </math> in grege, est elementum appellatum "inversum" (<math> a^{-1} </math>), tale ut <math> a \cdot a^{-1} = a^{-1} \cdot a = e .</math> Elementum quod suum inversum est appellatur {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|involutio||en|qid=Q846862}}. == Grex numerorum == [[Numerus integer|Numeri integri]], sub [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Nam si ''a'' et ''b'' sunt integri, ''a + b'' quoque integer est; [[0]] est idemfactor; et ''-a'' est elementum inversum elementi ''a'' (''a + -a'' est enim idemfactor)''.'' == Grex matricum, vel grex linearis == [[Matrix (mathematica)|Matrices]] eaedem typi, sub [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Matrices quadratae eaedem typi, quae inversas habent<ref>Sine hac conditione erit semi-grex.</ref>, sunt grex sub operatione [[multiplicatio|multiplicationis]], sed haec non generatim est grex Abelianus: sunt enim A et B quae non commutant cum invicem. Exempli gratia, <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}3&1\\2&1\end{pmatrix}</math> sed <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}1&1\\2&3\end{pmatrix}</math> ergo <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}</math> non {{Convertimus|commutatur|en=commutes}} cum <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}</math>. == Grex symmetrica == Transformationes figurae quaedam in [[planum (geometria)|plano]], ut rotatio et reflectio, [[symmetria|symmetriae]] dictae, gregem faciunt. Operatio gregis est compositio: hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt transformationes, ''a · b'' est transformatio nova ubi facimus ''b,'' dein ''a.'' Generatim, compositio non est commutativa. Si figura est quadrata, nomen huius gregis est ''grex dihedralis.'' Haec sunt elementa: {|class="wikitable" border="1" style="text-align:center; margin:0 auto .5em auto;" |- | [[Fasciculus:group D8 id.svg|140px]] <br /> idemfactor: omnia puncta manent || [[Fasciculus:group D8 90.svg|140px]] <br /> r₁: rotatio 90° ad dexteram partem || [[Fasciculus:group D8 180.svg|140px]] <br /> r₂: rotatio 180° || [[Fasciculus:group D8 270.svg|140px]] <br /> r₃: rotatio 270° ad dexteram, vel 90° ad sinistram partem |- | [[Fasciculus:group D8 fv.svg|140px]] <br /> f_v: reflexio verticalis || [[Fasciculus:group D8 fh.svg|140px]] <br /> f_h: reflexio horizontalis || [[Fasciculus:group D8 f13.svg|140px]] <br /> f_d: reflexio in uno diagonale || [[Fasciculus:group D8 f24.svg|140px]] <br /> f_c: reflexio in altero diagonale |- |style="text-align:left" colspan=4 | Transformationes quadratae: elementa gregis dihedralis. |} {{NexInt}} * [[Theoria gregum]] * [[Anellus]] * [[Algebra linearis]] * [[Algebra abstracta]] == Notae == <references/> == Bibliographia == * Saunders MacLane and Garret Birkhoff, ''Algebra.'' New York: Macmillan, 1979. * David S. Dummit and Richard S. Foote, ''Abstract Algebra'', 3rd edition. Wiley and Sons Inc., 2004. [[Categoria:Mathematica]] [[Categoria:Algebra]] [[Categoria:Algebra abstracta]] {{Myrias|Mathematica}} iqgx3e4l654u7ifi0txad87z5v6zspb 3997294 3997292 2026-10-27T00:41:20Z Grufo 64423 “|en=Niels Hendrik Abel” → “|en=Niels Henrik Abel”; minora 3997294 wikitext text/x-wiki {{res|Grex}} (vel fortasse {{res|gruppus}}{{FD ref}} vel fortasse {{res|caterva}}{{FD ref}}) est structura algebraica [[algebra abstracta|abstracta]]: [[Aggregatio (mathematica)|aggregatio]] est cum operatione inter bina classis elementa invertibilia associativaque. Unum gregis elementum est ''idemfactor''; {{*ie}} operatio inter eundemfactorem et quodlibet elementum hoc elementum facit (si vocamus eundemfactorem ''e'', tunc ''e · a = a'' omni ''a''). Grex sub operatione clauditur; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b'' est elementum. [[Theoria gregum]] est pars mathematicae quae de gregibus tractat. [[Grex Abelianus]] est grex cuius operatio [[commutativitas (mathematica)|commutativa]] est; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b = b · a''. Nomen honorem dat {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Nicolao Henrico Abel||en|qid=Q124115}}, mathematico norvegico. [[Evaristus Galois]] francogallus primus nomen "gregem" dedit his structuris [[corpus (mathematica)|corporis]]. == Definitio == Grex est [[aggregatio (mathematica)|aggregatio]] <math>G</math> cum operatione <math>(\cdot)</math> inter bina elementa eius. Haec operatio quoque haec axiomata habet: ====== Clausitas ====== Pro omnia elementa <math>a, b</math> in grege, <math>a \cdot b</math> quoque in grege est. ====== [[Associativitas (mathematica)|Associativitas]] ====== Pro omnia elementa <math>a, b, c</math> in grege, haec identitas est apta: <math>(a \cdot b) \cdot c = a \cdot (b \cdot c).</math> ====== Elementum Idemfactor ====== Est elementum gregis, “idemfaciens” vocatur (et saepe <math> e </math> scribitur), quod omnia alia elementa gregis sub operatione non mutat. In alia verba, haec identitas est apta: <math> a \cdot e = e \cdot a = a .</math> ====== Elementum Inversum ====== Pro omnia elementa <math> a </math> in grege, est elementum appellatum "inversum" (<math> a^{-1} </math>), tale ut <math> a \cdot a^{-1} = a^{-1} \cdot a = e .</math> Elementum quod suum inversum est appellatur {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|involutio||en|qid=Q846862}}. == Grex numerorum == [[Numerus integer|Numeri integri]], sub [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Nam si ''a'' et ''b'' sunt integri, ''a + b'' quoque integer est; [[0]] est idemfactor; et ''-a'' est elementum inversum elementi ''a'' (''a + -a'' est enim idemfactor)''.'' == Grex matricum, vel grex linearis == [[Matrix (mathematica)|Matrices]] eodem genere, sub [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Matrices quadratae eodem genere, quae inversas habent<ref>Sine hac conditione erit semi-grex.</ref>, sunt grex sub operatione [[multiplicatio|multiplicationis]], sed haec non generatim est grex Abelianus: sunt enim A et B quae inter se in vicem non commutant. Exempli gratia, <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}3&1\\2&1\end{pmatrix}</math> sed <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}1&1\\2&3\end{pmatrix}</math> ergo <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}</math> non {{Convertimus|commutatur|en=commutes}} cum <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}</math>. == Grex symmetrica == Transformationes figurae quaedam in [[planum (geometria)|plano]], ut rotatio et reflectio, [[symmetria|symmetriae]] dictae, gregem faciunt. Operatio gregis est compositio: hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt transformationes, ''a · b'' est transformatio nova ubi facimus ''b,'' dein ''a.'' Generatim, compositio non est commutativa. Si figura est quadrata, nomen huius gregis est ''grex dihedralis.'' Haec sunt elementa: {|class="wikitable" border="1" style="text-align:center; margin:0 auto .5em auto;" |- | [[Fasciculus:group D8 id.svg|140px]] <br /> idemfactor: omnia puncta manent || [[Fasciculus:group D8 90.svg|140px]] <br /> r₁: rotatio 90° ad dexteram partem || [[Fasciculus:group D8 180.svg|140px]] <br /> r₂: rotatio 180° || [[Fasciculus:group D8 270.svg|140px]] <br /> r₃: rotatio 270° ad dexteram, vel 90° ad sinistram partem |- | [[Fasciculus:group D8 fv.svg|140px]] <br /> f_v: reflexio verticalis || [[Fasciculus:group D8 fh.svg|140px]] <br /> f_h: reflexio horizontalis || [[Fasciculus:group D8 f13.svg|140px]] <br /> f_d: reflexio in uno diagonale || [[Fasciculus:group D8 f24.svg|140px]] <br /> f_c: reflexio in altero diagonale |- |style="text-align:left" colspan=4 | Transformationes quadratae: elementa gregis dihedralis. |} {{NexInt}} * [[Theoria gregum]] * [[Anellus]] * [[Algebra linearis]] * [[Algebra abstracta]] == Notae == <references/> == Bibliographia == * Saunders MacLane and Garret Birkhoff, ''Algebra.'' New York: Macmillan, 1979. * David S. Dummit and Richard S. Foote, ''Abstract Algebra'', 3rd edition. Wiley and Sons Inc., 2004. [[Categoria:Mathematica]] [[Categoria:Algebra]] [[Categoria:Algebra abstracta]] {{Myrias|Mathematica}} dka7idrhpm5h6gvsuf7ydmbefa1m6zd 3997295 3997294 2026-10-27T00:45:00Z Grufo 64423 3997295 wikitext text/x-wiki {{res|Grex}} (vel fortasse {{res|gruppus}}{{FD ref}} vel fortasse {{res|caterva}}{{FD ref}}) est structura algebraica [[algebra abstracta|abstracta]] quae est [[Aggregatio (mathematica)|aggregatio]] operatione instructa inter bina classis elementa invertibilia associativaque. Unum gregis elementum est ''idemfactor''; {{*ie}} operatio inter eundemfactorem et quodlibet elementum hoc elementum facit (si vocamus eundemfactorem ''e'', tunc ''e · a = a'' omni ''a''). Grex sub operatione clauditur; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b'' est elementum. [[Theoria gregum]] est pars mathematicae quae de gregibus tractat. [[Grex Abelianus]] est grex cuius operatio [[commutativitas (mathematica)|commutativa]] est; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b = b · a''. Nomen honorem dat {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Nicolao Henrico Abel||en|qid=Q124115}}, mathematico norvegico. [[Evaristus Galois]] francogallus primus nomen "gregem" dedit his structuris [[corpus (mathematica)|corporis]]. == Definitio == Grex est [[aggregatio (mathematica)|aggregatio]] <math>G</math> cum operatione <math>(\cdot)</math> inter bina elementa eius. Haec operatio quoque haec axiomata habet: ====== Clausitas ====== Pro omnia elementa <math>a, b</math> in grege, <math>a \cdot b</math> quoque in grege est. ====== [[Associativitas (mathematica)|Associativitas]] ====== Pro omnia elementa <math>a, b, c</math> in grege, haec identitas est apta: <math>(a \cdot b) \cdot c = a \cdot (b \cdot c).</math> ====== Elementum Idemfactor ====== Est elementum gregis, “idemfaciens” vocatur (et saepe <math> e </math> scribitur), quod omnia alia elementa gregis sub operatione non mutat. In alia verba, haec identitas est apta: <math> a \cdot e = e \cdot a = a .</math> ====== Elementum Inversum ====== Pro omnia elementa <math> a </math> in grege, est elementum appellatum "inversum" (<math> a^{-1} </math>), tale ut <math> a \cdot a^{-1} = a^{-1} \cdot a = e .</math> Elementum quod suum inversum est appellatur {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|involutio||en|qid=Q846862}}. == Grex numerorum == [[Numerus integer|Numeri integri]], sub [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Nam si ''a'' et ''b'' sunt integri, ''a + b'' quoque integer est; [[0]] est idemfactor; et ''-a'' est elementum inversum elementi ''a'' (''a + -a'' est enim idemfactor)''.'' == Grex matricum, vel grex linearis == [[Matrix (mathematica)|Matrices]] eodem genere, sub [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Matrices quadratae eodem genere, quae inversas habent<ref>Sine hac conditione erit semi-grex.</ref>, sunt grex sub operatione [[multiplicatio|multiplicationis]], sed haec non generatim est grex Abelianus: sunt enim A et B quae inter se in vicem non commutant. Exempli gratia, <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}3&1\\2&1\end{pmatrix}</math> sed <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}1&1\\2&3\end{pmatrix}</math> ergo <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}</math> non {{Convertimus|commutatur|en=commutes}} cum <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}</math>. == Grex symmetrica == Transformationes figurae quaedam in [[planum (geometria)|plano]], ut rotatio et reflectio, [[symmetria|symmetriae]] dictae, gregem faciunt. Operatio gregis est compositio: hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt transformationes, ''a · b'' est transformatio nova ubi facimus ''b,'' dein ''a.'' Generatim, compositio non est commutativa. Si figura est quadrata, nomen huius gregis est ''grex dihedralis.'' Haec sunt elementa: {|class="wikitable" border="1" style="text-align:center; margin:0 auto .5em auto;" |- | [[Fasciculus:group D8 id.svg|140px]] <br /> idemfactor: omnia puncta manent || [[Fasciculus:group D8 90.svg|140px]] <br /> r₁: rotatio 90° ad dexteram partem || [[Fasciculus:group D8 180.svg|140px]] <br /> r₂: rotatio 180° || [[Fasciculus:group D8 270.svg|140px]] <br /> r₃: rotatio 270° ad dexteram, vel 90° ad sinistram partem |- | [[Fasciculus:group D8 fv.svg|140px]] <br /> f_v: reflexio verticalis || [[Fasciculus:group D8 fh.svg|140px]] <br /> f_h: reflexio horizontalis || [[Fasciculus:group D8 f13.svg|140px]] <br /> f_d: reflexio in uno diagonale || [[Fasciculus:group D8 f24.svg|140px]] <br /> f_c: reflexio in altero diagonale |- |style="text-align:left" colspan=4 | Transformationes quadratae: elementa gregis dihedralis. |} {{NexInt}} * [[Theoria gregum]] * [[Anellus]] * [[Algebra linearis]] * [[Algebra abstracta]] == Notae == <references/> == Bibliographia == * Saunders MacLane and Garret Birkhoff, ''Algebra.'' New York: Macmillan, 1979. * David S. Dummit and Richard S. Foote, ''Abstract Algebra'', 3rd edition. Wiley and Sons Inc., 2004. [[Categoria:Mathematica]] [[Categoria:Algebra]] [[Categoria:Algebra abstracta]] {{Myrias|Mathematica}} 04m0pqejax7n6m84j280i0weskyo258 3997296 3997295 2026-10-27T00:45:13Z Pseudo-philodoxia 207639 ref → cref 3997296 wikitext text/x-wiki {{res|Grex}} (vel fortasse {{res|gruppus}}{{FD ref}} vel fortasse {{res|caterva}}{{FD ref}}) est structura algebraica [[algebra abstracta|abstracta]] quae est [[Aggregatio (mathematica)|aggregatio]] operatione instructa inter bina classis elementa invertibilia associativaque. Unum gregis elementum est ''idemfactor''; {{*ie}} operatio inter eundemfactorem et quodlibet elementum hoc elementum facit (si vocamus eundemfactorem ''e'', tunc ''e · a = a'' omni ''a''). Grex sub operatione clauditur; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b'' est elementum. [[Theoria gregum]] est pars mathematicae quae de gregibus tractat. [[Grex Abelianus]] est grex cuius operatio [[commutativitas (mathematica)|commutativa]] est; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b = b · a''. Nomen honorem dat {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Nicolao Henrico Abel||en|qid=Q124115}}, mathematico norvegico. [[Evaristus Galois]] francogallus primus nomen "gregem" dedit his structuris [[corpus (mathematica)|corporis]]. == Definitio == Grex est [[aggregatio (mathematica)|aggregatio]] <math>G</math> cum operatione <math>(\cdot)</math> inter bina elementa eius. Haec operatio quoque haec axiomata habet: ====== Clausitas ====== Pro omnia elementa <math>a, b</math> in grege, <math>a \cdot b</math> quoque in grege est. ====== [[Associativitas (mathematica)|Associativitas]] ====== Pro omnia elementa <math>a, b, c</math> in grege, haec identitas est apta: <math>(a \cdot b) \cdot c = a \cdot (b \cdot c).</math> ====== Elementum Idemfactor ====== Est elementum gregis, “idemfaciens” vocatur (et saepe <math> e </math> scribitur), quod omnia alia elementa gregis sub operatione non mutat. In alia verba, haec identitas est apta: <math> a \cdot e = e \cdot a = a .</math> ====== Elementum Inversum ====== Pro omnia elementa <math> a </math> in grege, est elementum appellatum "inversum" (<math> a^{-1} </math>), tale ut <math> a \cdot a^{-1} = a^{-1} \cdot a = e .</math> Elementum quod suum inversum est appellatur {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|involutio||en|qid=Q846862}}. == Grex numerorum == [[Numerus integer|Numeri integri]], sub [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Nam si ''a'' et ''b'' sunt integri, ''a + b'' quoque integer est; [[0]] est idemfactor; et ''-a'' est elementum inversum elementi ''a'' (''a + -a'' est enim idemfactor)''.'' == Grex matricum, vel grex linearis == [[Matrix (mathematica)|Matrices]] eodem genere, sub [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Matrices quadratae eodem genere, quae inversas habent{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1=Sine hac conditione erit {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|monoides||en|qid=Q208237}}.|2=Q208237}}, sunt grex sub operatione [[multiplicatio|multiplicationis]], sed haec non generatim est grex Abelianus: sunt enim A et B quae inter se in vicem non commutant. Exempli gratia, <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}3&1\\2&1\end{pmatrix}</math> sed <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}1&1\\2&3\end{pmatrix}</math> ergo <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}</math> non {{Convertimus|commutatur|en=commutes}} cum <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}</math>. == Grex symmetrica == Transformationes figurae quaedam in [[planum (geometria)|plano]], ut rotatio et reflectio, [[symmetria|symmetriae]] dictae, gregem faciunt. Operatio gregis est compositio: hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt transformationes, ''a · b'' est transformatio nova ubi facimus ''b,'' dein ''a.'' Generatim, compositio non est commutativa. Si figura est quadrata, nomen huius gregis est ''grex dihedralis.'' Haec sunt elementa: {|class="wikitable" border="1" style="text-align:center; margin:0 auto .5em auto;" |- | [[Fasciculus:group D8 id.svg|140px]] <br /> idemfactor: omnia puncta manent || [[Fasciculus:group D8 90.svg|140px]] <br /> r₁: rotatio 90° ad dexteram partem || [[Fasciculus:group D8 180.svg|140px]] <br /> r₂: rotatio 180° || [[Fasciculus:group D8 270.svg|140px]] <br /> r₃: rotatio 270° ad dexteram, vel 90° ad sinistram partem |- | [[Fasciculus:group D8 fv.svg|140px]] <br /> f_v: reflexio verticalis || [[Fasciculus:group D8 fh.svg|140px]] <br /> f_h: reflexio horizontalis || [[Fasciculus:group D8 f13.svg|140px]] <br /> f_d: reflexio in uno diagonale || [[Fasciculus:group D8 f24.svg|140px]] <br /> f_c: reflexio in altero diagonale |- |style="text-align:left" colspan=4 | Transformationes quadratae: elementa gregis dihedralis. |} {{NexInt}} * [[Theoria gregum]] * [[Anellus]] * [[Algebra linearis]] * [[Algebra abstracta]] == Notae == <references/> == Bibliographia == * Saunders MacLane and Garret Birkhoff, ''Algebra.'' New York: Macmillan, 1979. * David S. Dummit and Richard S. Foote, ''Abstract Algebra'', 3rd edition. Wiley and Sons Inc., 2004. [[Categoria:Mathematica]] [[Categoria:Algebra]] [[Categoria:Algebra abstracta]] {{Myrias|Mathematica}} mdr3wywsqnyury17b4pdks1pr0uietg 3997297 3997296 2026-10-27T00:46:18Z Pseudo-philodoxia 207639 /* Associativitas */ subtrahi verba superflua 3997297 wikitext text/x-wiki {{res|Grex}} (vel fortasse {{res|gruppus}}{{FD ref}} vel fortasse {{res|caterva}}{{FD ref}}) est structura algebraica [[algebra abstracta|abstracta]] quae est [[Aggregatio (mathematica)|aggregatio]] operatione instructa inter bina classis elementa invertibilia associativaque. Unum gregis elementum est ''idemfactor''; {{*ie}} operatio inter eundemfactorem et quodlibet elementum hoc elementum facit (si vocamus eundemfactorem ''e'', tunc ''e · a = a'' omni ''a''). Grex sub operatione clauditur; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b'' est elementum. [[Theoria gregum]] est pars mathematicae quae de gregibus tractat. [[Grex Abelianus]] est grex cuius operatio [[commutativitas (mathematica)|commutativa]] est; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b = b · a''. Nomen honorem dat {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Nicolao Henrico Abel||en|qid=Q124115}}, mathematico norvegico. [[Evaristus Galois]] francogallus primus nomen "gregem" dedit his structuris [[corpus (mathematica)|corporis]]. == Definitio == Grex est [[aggregatio (mathematica)|aggregatio]] <math>G</math> cum operatione <math>(\cdot)</math> inter bina elementa eius. Haec operatio quoque haec axiomata habet: ====== Clausitas ====== Pro omnia elementa <math>a, b</math> in grege, <math>a \cdot b</math> quoque in grege est. ====== [[Associativitas (mathematica)|Associativitas]] ====== Omnibus <math>a, b, c</math> in grege, <math>(a \cdot b) \cdot c = a \cdot (b \cdot c).</math> ====== Elementum Idemfactor ====== Est elementum gregis, “idemfaciens” vocatur (et saepe <math> e </math> scribitur), quod omnia alia elementa gregis sub operatione non mutat. In alia verba, haec identitas est apta: <math> a \cdot e = e \cdot a = a .</math> ====== Elementum Inversum ====== Pro omnia elementa <math> a </math> in grege, est elementum appellatum "inversum" (<math> a^{-1} </math>), tale ut <math> a \cdot a^{-1} = a^{-1} \cdot a = e .</math> Elementum quod suum inversum est appellatur {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|involutio||en|qid=Q846862}}. == Grex numerorum == [[Numerus integer|Numeri integri]], sub [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Nam si ''a'' et ''b'' sunt integri, ''a + b'' quoque integer est; [[0]] est idemfactor; et ''-a'' est elementum inversum elementi ''a'' (''a + -a'' est enim idemfactor)''.'' == Grex matricum, vel grex linearis == [[Matrix (mathematica)|Matrices]] eodem genere, sub [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Matrices quadratae eodem genere, quae inversas habent{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1=Sine hac conditione erit {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|monoides||en|qid=Q208237}}.|2=Q208237}}, sunt grex sub operatione [[multiplicatio|multiplicationis]], sed haec non generatim est grex Abelianus: sunt enim A et B quae inter se in vicem non commutant. Exempli gratia, <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}3&1\\2&1\end{pmatrix}</math> sed <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}1&1\\2&3\end{pmatrix}</math> ergo <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}</math> non {{Convertimus|commutatur|en=commutes}} cum <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}</math>. == Grex symmetrica == Transformationes figurae quaedam in [[planum (geometria)|plano]], ut rotatio et reflectio, [[symmetria|symmetriae]] dictae, gregem faciunt. Operatio gregis est compositio: hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt transformationes, ''a · b'' est transformatio nova ubi facimus ''b,'' dein ''a.'' Generatim, compositio non est commutativa. Si figura est quadrata, nomen huius gregis est ''grex dihedralis.'' Haec sunt elementa: {|class="wikitable" border="1" style="text-align:center; margin:0 auto .5em auto;" |- | [[Fasciculus:group D8 id.svg|140px]] <br /> idemfactor: omnia puncta manent || [[Fasciculus:group D8 90.svg|140px]] <br /> r₁: rotatio 90° ad dexteram partem || [[Fasciculus:group D8 180.svg|140px]] <br /> r₂: rotatio 180° || [[Fasciculus:group D8 270.svg|140px]] <br /> r₃: rotatio 270° ad dexteram, vel 90° ad sinistram partem |- | [[Fasciculus:group D8 fv.svg|140px]] <br /> f_v: reflexio verticalis || [[Fasciculus:group D8 fh.svg|140px]] <br /> f_h: reflexio horizontalis || [[Fasciculus:group D8 f13.svg|140px]] <br /> f_d: reflexio in uno diagonale || [[Fasciculus:group D8 f24.svg|140px]] <br /> f_c: reflexio in altero diagonale |- |style="text-align:left" colspan=4 | Transformationes quadratae: elementa gregis dihedralis. |} {{NexInt}} * [[Theoria gregum]] * [[Anellus]] * [[Algebra linearis]] * [[Algebra abstracta]] == Notae == <references/> == Bibliographia == * Saunders MacLane and Garret Birkhoff, ''Algebra.'' New York: Macmillan, 1979. * David S. Dummit and Richard S. Foote, ''Abstract Algebra'', 3rd edition. Wiley and Sons Inc., 2004. [[Categoria:Mathematica]] [[Categoria:Algebra]] [[Categoria:Algebra abstracta]] {{Myrias|Mathematica}} ttb9lngw0n4zsvmdyk5vwtpc4uukkrg 3997298 3997297 2026-10-27T00:50:31Z Pseudo-philodoxia 207639 /* Grex matricum, vel grex linearis */ recensui hoc exemplum. Sed nescio quid dicere pro "commute"---videtur quod "commutari"/"are exchanged" vel "commutabiles"/"exchangeable" melius 3997298 wikitext text/x-wiki {{res|Grex}} (vel fortasse {{res|gruppus}}{{FD ref}} vel fortasse {{res|caterva}}{{FD ref}}) est structura algebraica [[algebra abstracta|abstracta]] quae est [[Aggregatio (mathematica)|aggregatio]] operatione instructa inter bina classis elementa invertibilia associativaque. Unum gregis elementum est ''idemfactor''; {{*ie}} operatio inter eundemfactorem et quodlibet elementum hoc elementum facit (si vocamus eundemfactorem ''e'', tunc ''e · a = a'' omni ''a''). Grex sub operatione clauditur; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b'' est elementum. [[Theoria gregum]] est pars mathematicae quae de gregibus tractat. [[Grex Abelianus]] est grex cuius operatio [[commutativitas (mathematica)|commutativa]] est; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b = b · a''. Nomen honorem dat {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Nicolao Henrico Abel||en|qid=Q124115}}, mathematico norvegico. [[Evaristus Galois]] francogallus primus nomen "gregem" dedit his structuris [[corpus (mathematica)|corporis]]. == Definitio == Grex est [[aggregatio (mathematica)|aggregatio]] <math>G</math> cum operatione <math>(\cdot)</math> inter bina elementa eius. Haec operatio quoque haec axiomata habet: ====== Clausitas ====== Pro omnia elementa <math>a, b</math> in grege, <math>a \cdot b</math> quoque in grege est. ====== [[Associativitas (mathematica)|Associativitas]] ====== Omnibus <math>a, b, c</math> in grege, <math>(a \cdot b) \cdot c = a \cdot (b \cdot c).</math> ====== Elementum Idemfactor ====== Est elementum gregis, “idemfaciens” vocatur (et saepe <math> e </math> scribitur), quod omnia alia elementa gregis sub operatione non mutat. In alia verba, haec identitas est apta: <math> a \cdot e = e \cdot a = a .</math> ====== Elementum Inversum ====== Pro omnia elementa <math> a </math> in grege, est elementum appellatum "inversum" (<math> a^{-1} </math>), tale ut <math> a \cdot a^{-1} = a^{-1} \cdot a = e .</math> Elementum quod suum inversum est appellatur {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|involutio||en|qid=Q846862}}. == Grex numerorum == [[Numerus integer|Numeri integri]], sub [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Nam si ''a'' et ''b'' sunt integri, ''a + b'' quoque integer est; [[0]] est idemfactor; et ''-a'' est elementum inversum elementi ''a'' (''a + -a'' est enim idemfactor)''.'' == Grex matricum, vel grex linearis == Omnibus numeris naturalibus ''m'' et ''n'', aggregatio [[Matrix (mathematica)|matricum]] <math>m\times n</math>, sub [[additio]]ne, grex est Abelianus. Omni ''n'', aggregatio matricum <math>n \times n</math> {{Convertimus|invertibilium}} {{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1=Sine hac conditione erit {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|monoides||en|qid=Q208237}}.|2=Q208237}} grex est sub operatione [[multiplicatio|multiplicationis]], sed haec non generatim est grex Abelianus: sunt enim A et B quae inter se in vicem non commutantur. Exempli gratia, <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}3&1\\2&1\end{pmatrix}</math> sed <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}1&1\\2&3\end{pmatrix}</math> ergo <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}</math> non {{Convertimus|commutatur|en=commutes}} cum <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}</math>. == Grex symmetrica == Transformationes figurae quaedam in [[planum (geometria)|plano]], ut rotatio et reflectio, [[symmetria|symmetriae]] dictae, gregem faciunt. Operatio gregis est compositio: hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt transformationes, ''a · b'' est transformatio nova ubi facimus ''b,'' dein ''a.'' Generatim, compositio non est commutativa. Si figura est quadrata, nomen huius gregis est ''grex dihedralis.'' Haec sunt elementa: {|class="wikitable" border="1" style="text-align:center; margin:0 auto .5em auto;" |- | [[Fasciculus:group D8 id.svg|140px]] <br /> idemfactor: omnia puncta manent || [[Fasciculus:group D8 90.svg|140px]] <br /> r₁: rotatio 90° ad dexteram partem || [[Fasciculus:group D8 180.svg|140px]] <br /> r₂: rotatio 180° || [[Fasciculus:group D8 270.svg|140px]] <br /> r₃: rotatio 270° ad dexteram, vel 90° ad sinistram partem |- | [[Fasciculus:group D8 fv.svg|140px]] <br /> f_v: reflexio verticalis || [[Fasciculus:group D8 fh.svg|140px]] <br /> f_h: reflexio horizontalis || [[Fasciculus:group D8 f13.svg|140px]] <br /> f_d: reflexio in uno diagonale || [[Fasciculus:group D8 f24.svg|140px]] <br /> f_c: reflexio in altero diagonale |- |style="text-align:left" colspan=4 | Transformationes quadratae: elementa gregis dihedralis. |} {{NexInt}} * [[Theoria gregum]] * [[Anellus]] * [[Algebra linearis]] * [[Algebra abstracta]] == Notae == <references/> == Bibliographia == * Saunders MacLane and Garret Birkhoff, ''Algebra.'' New York: Macmillan, 1979. * David S. Dummit and Richard S. Foote, ''Abstract Algebra'', 3rd edition. Wiley and Sons Inc., 2004. [[Categoria:Mathematica]] [[Categoria:Algebra]] [[Categoria:Algebra abstracta]] {{Myrias|Mathematica}} es0sm7rh08uyy7729k8pz5u24l7p7ii 3997308 3997298 2026-10-27T01:41:33Z Grufo 64423 Minutiae 3997308 wikitext text/x-wiki {{res|Grex}} (vel fortasse {{res|gruppus}}{{FD ref}} vel fortasse {{res|caterva}}{{FD ref}}) est structura algebraica [[algebra abstracta|abstracta]] quae est [[Aggregatio (mathematica)|aggregatio]] operatione instructa inter bina classis elementa invertibilia associativaque. Unum gregis elementum est ''idemfactor''; {{*ie}} operatio inter eundemfactorem et quodlibet elementum hoc elementum facit (si vocamus eundemfactorem ''e'', tunc ''e · a = a'' omni ''a''). Grex sub operatione clauditur; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b'' est elementum. [[Theoria gregum]] est pars mathematicae quae de gregibus tractat. [[Grex Abelianus]] est grex cuius operatio [[commutativitas (mathematica)|commutativa]] est; hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt elementa gregis, deinde ''a · b = b · a''. Nomen honorem dat {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Nicolao Henrico Abel||en|qid=Q124115}}, mathematico norvegico. [[Evaristus Galois]] francogallus primus nomen "gregem" dedit his structuris [[corpus (mathematica)|corporis]]. == Definitio == Grex est [[aggregatio (mathematica)|aggregatio]] <math>G</math> cum operatione <math>(\cdot)</math> inter bina elementa eius. Haec operatio quoque haec axiomata habet: ====== Clausitas ====== Pro omnia elementa <math>a, b</math> in grege, <math>a \cdot b</math> quoque in grege est. ====== [[Associativitas (mathematica)|Associativitas]] ====== Omnibus <math>a, b, c</math> in grege, <math>(a \cdot b) \cdot c = a \cdot (b \cdot c).</math> ====== Elementum Idemfactor ====== Est elementum gregis, “idemfaciens” vocatur (et saepe <math> e </math> scribitur), quod omnia alia elementa gregis sub operatione non mutat. In alia verba, haec identitas est apta: <math> a \cdot e = e \cdot a = a .</math> ====== Elementum Inversum ====== Pro omnia elementa <math> a </math> in grege, est elementum appellatum "inversum" (<math> a^{-1} </math>), tale ut <math> a \cdot a^{-1} = a^{-1} \cdot a = e .</math> Elementum quod suum inversum est appellatur {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|involutio||en|qid=Q846862}}. == Grex numerorum == [[Numerus integer|Numeri integri]], sub [[additio]]ne, sunt grex Abelianus. Nam si ''a'' et ''b'' sunt integri, ''a + b'' quoque integer est; [[0]] est idemfactor; et ''-a'' est elementum inversum elementi ''a'' (''a + -a'' est enim idemfactor)''.'' == Grex matricum, vel grex linearis == Omnibus numeris naturalibus ''m'' et ''n'', aggregatio [[Matrix (mathematica)|matricum]] <math>m\times n</math>, sub [[additio]]ne, grex est Abelianus. Omni ''n'', aggregatio matricum <math>n \times n</math> {{Convertimus|invertibilium}} {{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1=Sine hac conditione erit {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|monoides||en|qid=Q208237}}.|2=Q208237}} grex est sub operatione [[multiplicatio|multiplicationis]], sed haec non generatim est grex Abelianus: sunt enim A et B quae inter se commutari non possunt. Exempli gratia, <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}3&1\\2&1\end{pmatrix}</math> sed <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}1&1\\2&3\end{pmatrix}</math> ergo <math>\begin{pmatrix}1&0\\2&1\end{pmatrix}</math> non {{Convertimus|commutatur|en=commutes}} cum <math>\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}</math>. == Grex symmetrica == Transformationes figurae quaedam in [[planum (geometria)|plano]], ut rotatio et reflectio, [[symmetria|symmetriae]] dictae, gregem faciunt. Operatio gregis est compositio: hoc est, si ''a'' et ''b'' sunt transformationes, ''a · b'' est transformatio nova ubi facimus ''b,'' dein ''a.'' Generatim, compositio non est commutativa. Si figura est quadrata, nomen huius gregis est ''grex dihedralis.'' Haec sunt elementa: {|class="wikitable" border="1" style="text-align:center; margin:0 auto .5em auto;" |- | [[Fasciculus:group D8 id.svg|140px]] <br /> idemfactor: omnia puncta manent || [[Fasciculus:group D8 90.svg|140px]] <br /> r₁: rotatio 90° ad dexteram partem || [[Fasciculus:group D8 180.svg|140px]] <br /> r₂: rotatio 180° || [[Fasciculus:group D8 270.svg|140px]] <br /> r₃: rotatio 270° ad dexteram, vel 90° ad sinistram partem |- | [[Fasciculus:group D8 fv.svg|140px]] <br /> f_v: reflexio verticalis || [[Fasciculus:group D8 fh.svg|140px]] <br /> f_h: reflexio horizontalis || [[Fasciculus:group D8 f13.svg|140px]] <br /> f_d: reflexio in uno diagonale || [[Fasciculus:group D8 f24.svg|140px]] <br /> f_c: reflexio in altero diagonale |- |style="text-align:left" colspan=4 | Transformationes quadratae: elementa gregis dihedralis. |} {{NexInt}} * [[Theoria gregum]] * [[Anellus]] * [[Algebra linearis]] * [[Algebra abstracta]] == Notae == <references/> == Bibliographia == * Saunders MacLane and Garret Birkhoff, ''Algebra.'' New York: Macmillan, 1979. * David S. Dummit and Richard S. Foote, ''Abstract Algebra'', 3rd edition. Wiley and Sons Inc., 2004. [[Categoria:Mathematica]] [[Categoria:Algebra]] [[Categoria:Algebra abstracta]] {{Myrias|Mathematica}} gl8erfti5d65gqfrlerowlzff723sjx 0 121564 3997167 3631665 2026-10-26T14:14:30Z Pseudo-philodoxia 207639 /* Matrix alii vel addi vel subtrahi potest */ typo 3997167 wikitext text/x-wiki {{pro pagina discretiva vide|matrix}} {{L}} '''Matrix''' in [[mathematice]] est tabula [[theoria numerorum|numerorum]] formae rectangularis. Hi numeri matricis elementa vel componentia scilicet elementa vel fortasse relata scilicet elementa in matrice vocantur. Matricis nomen mathematicus Anglicus [[Iacobus Ioseph Sylvester]] finxit. Typus matricis definitur numero ordinum transversorum vel lineolarum et numero ut ita dicam columnarum vel ordinum directorum. Quodcumque matricis elementum ad quemdam ordinem tranversum et ad quemdam directum pertinet. Haec matrix exempli gratia habet ordines duos transversos et tres directos et designatur nomine matrix <math>2 \times 3</math>: :<math> \begin{pmatrix} a_{11} & a_{12} & a_{13} \\ a_{21} & a_{22} & a_{23} \end{pmatrix} </math> vel <math> \begin{bmatrix} a_{11} & a_{12} & a_{13} \\ a_{21} & a_{22} & a_{23} \end{bmatrix} </math> Si ordinum numerus directorum est idem quam transversorum matrix vocatur quadrata. His cum matricibus operationes mathematicae perfieri possunt sicut [[additio]], [[subtractio]] vel [[multiplicatio]]. Alia operatio specialis quae cum illis matricibus fieri potest, quae sunt regulares, est [[inversio]]. Et alia operatio est [[transpositio]]. == Matrix alii vel addi vel subtrahi potest == Si duae matrices sunt eiusdem typi alia alii addi possunt vel alia matrix ab alia subtrahi potest. Haec est summa duarum matricum:<math>m \times n</math>: :<math>A+B := (a_{ij}+b_{ij})_{i=1 , \ldots , m; \ j=1 , \ldots , n}</math> Ad exemplum: :<math> \begin{pmatrix} 1 & -3 & 2 \\ 1 & 2 & 7 \end{pmatrix} + \begin{pmatrix} 0 & 3 & 5 \\ 2 & 1 & -1 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1+0 & -3+3 & 2+5 \\ 1+2 & 2+1 & 7+(-1) \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 7 \\ 3 & 3 & 6 \end{pmatrix} </math> == Multiplicatio == === Matrix cum numero scalari multiplicetur === Matrix cum numero scalari multiplicatur eo modo, quod omnia matricis elementa multiplicantur cum numero scalari: :<math>\lambda\cdot A := (\lambda\cdot a_{ij})_{i=1, \ldots , m; \ j=1, \ldots , n}</math> Hoc in exemplo numerus scalaris est 5: :<math>5 \cdot \begin{pmatrix} 1 & -3 & 2 \\ 1 & 2 & 7 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 5 \cdot 1 & 5 \cdot (-3) & 5 \cdot 2 \\ 5 \cdot 1 & 5 \cdot 2 & 5 \cdot 7 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 5 & -15 & 10 \\ 5 & 10 & 35 \end{pmatrix} </math> === Matrix cum alia matrice multiplicetur === [[Fasciculus:Matrix multiplication diagram 2.svg|thumb|Productum matricum A et B: elementum flavum colore producti est <math>p_{12} = a_{11} b_{12} + a_{12} b_{21}</math>, et elementum viridem producti est <math>p_{33} = a_{31} b_{13} + a_{32} b_{23}</math>]] Duae matrices multiplicari possunt si numerus ordinum transversorum laevae matricis est idem quam numerus ordinum directorum dextrae. Productum matricis <math>l \times m</math>-Matrix <math>A = (a_{ij})_{i=1\ldots l,\;j=1\ldots m}</math> cum alii <math>m \times n</math>-Matrix <math>B = (b_{ij})_{i=1\ldots m,\;j=1\ldots n}</math> est <math>l \times n</math>-Matrix <math>C = (c_{ij})_{i=1\ldots l,\;j=1\ldots n}</math>, cuius elementa relata computantur multiplicando unum elementum lineolae primae matricis cum [[Vector (mathematica)|vectore]] directo aliae matricis: :<math> c_{ij}=\sum_{k=1}^m a_{ik}\cdot b_{kj}</math> Computationis exemplum: :<math> \begin{pmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \\ \end{pmatrix} \cdot \begin{pmatrix} 6 & -1 \\ 3 & 2 \\ 0 & -3 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 \cdot 6 + 2 \cdot 3 + 3 \cdot 0 & 1 \cdot (-1) + 2 \cdot 2 + 3 \cdot (-3) \\ 4 \cdot 6 + 5 \cdot 3 + 6 \cdot 0 & 4 \cdot (-1) + 5 \cdot 2 + 6 \cdot (-3) \\ \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 12 & -6 \\ 39 & -12 \end{pmatrix} </math> === Matrix quadratica cum se ipsa multiplicetur === Matrix quadratica A sit: :<math> A= \begin{pmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \\ 7 & 8 & 9 \end{pmatrix} </math> Matrix A cum se ipsa multiplicatur sic: :<math> \begin{pmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \\ 7 & 8 & 9 \end{pmatrix} \cdot \begin{pmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \\ 7 & 8 & 9 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 \cdot 1 + 2 \cdot 4 + 3 \cdot 7 & 1 \cdot 2 + 2 \cdot 5 + 3 \cdot 8 & 1 \cdot 3 + 2 \cdot 6 + 3 \cdot 9 \\ 4 \cdot 1 + 5 \cdot 4 + 6 \cdot 7 & 4 \cdot 2 + 5 \cdot 5 + 6 \cdot 8 & 4 \cdot 3 + 5 \cdot 6 + 6 \cdot 9 \\ 7 \cdot 1 + 8 \cdot 4 + 9 \cdot 7 & 7 \cdot 2 + 8 \cdot 5 + 9 \cdot 8 & 7 \cdot 3 + 8 \cdot 6 + 9 \cdot 9 \\ \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 30 & 36 & 42 \\ 66 & 81 & 96 \\ 102 & 122 & 150 \end{pmatrix} </math> Eo modo matrix A est elevata ad [[potentia (mathematica)|potentiam]] secundam. Matrix idemfactor est matrix quadrata [[matrix diagonalis|diagonalis]], cuius omnia elementa in diagonale principali sunt 1 et omnia alia sunt 0; signum talis matricis est I, vel I_n ubi n est numerus ordinum et columnum. :<math> I_3 = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0\\ 0 & 1 & 0\\ 0 & 0 & 1\\ \end{pmatrix} </math> Deinde, omni matrice A, AI = IA = A. == Matricis transformatio == Si est matrix <math>A = \left(a_{ij}\right)</math> cum forma <math>m\times n</math>, matrix transformata est <math>A^T = \left(a_{ji}\right)</math> forma <math>n\times m</math>, id est haec matrix :<math> A= \begin{pmatrix} a_{11} & \dots &a_{1n} \\ \vdots &\ddots &\vdots \\ a_{m1} & \dots &a_{mn} \end{pmatrix} </math> habet matricem transformatam :<math> A^T = \begin{pmatrix} a_{11} & \dots &a_{m1} \\ \vdots &\ddots &\vdots \\ a_{1n} & \dots &a_{mn} \end{pmatrix}. </math> Exemplum: :<math> \begin{pmatrix} 1 & 8 & -3\\ 4 & -2 & 5 \end{pmatrix}^T = \begin{pmatrix} 1 & 4\\ 8 & -2\\ -3 & 5 \end{pmatrix}. </math> {{NexInt}} *[[Algebra abstracta]] *[[Algebra linearis]] *[[Calculus coniunctionibus]] *[[Determinans]] *[[Vector (mathematica)]] [[Categoria:Algebra linearis]] {{Myrias|Mathematica}} gy7g6ti02kfpt11gwrgua0x9az90y7t 3997181 3997167 2026-10-26T14:43:05Z Pseudo-philodoxia 207639 mendas correxi 3997181 wikitext text/x-wiki {{pro pagina discretiva vide|matrix}} {{L}} '''Matrix''' in [[mathematica]] est tabula [[theoria numerorum|numerorum]] formae rectangularis. Hi numeri matricis "elementa" vel "componentia" scilicet elementa vel fortasse relata scilicet elementa in matrice vocantur. Matricis nomen mathematicus Anglicus [[Iacobus Ioseph Sylvester]] finxit. Typus matricis definitur numero ordinum transversorum vel lineolarum et numero ut ita dicam columnarum vel ordinum directorum. Quodcumque matricis elementum ad quemdam ordinem tranversum et ad quemdam directum pertinet. Haec matrix exempli gratia habet ordines duos transversos et tres directos et designatur nomine matricis <math>2 \times 3</math>: :<math> \begin{pmatrix} a_{11} & a_{12} & a_{13} \\ a_{21} & a_{22} & a_{23} \end{pmatrix} </math> vel <math> \begin{bmatrix} a_{11} & a_{12} & a_{13} \\ a_{21} & a_{22} & a_{23} \end{bmatrix} </math> Si ordinum numerus directorum est idem quam transversorum matrix vocatur quadrata. His cum matricibus operationes mathematicae perfieri possunt sicut [[additio]], [[subtractio]] vel [[multiplicatio]]. Alia operatio specialis quae cum illis matricibus fieri potest, quae sunt regulares, est [[inversio]]. Et alia operatio est [[transpositio]]. == Matrix alii vel addi vel subtrahi potest == Si duae matrices sunt eiusdem typi alia alii addi possunt vel alia matrix ab alia subtrahi potest. Haec est summa duarum matricum:<math>m \times n</math>: :<math>A+B := (a_{ij}+b_{ij})_{i=1 , \ldots , m; \ j=1 , \ldots , n}</math> Ad exemplum: :<math> \begin{pmatrix} 1 & -3 & 2 \\ 1 & 2 & 7 \end{pmatrix} + \begin{pmatrix} 0 & 3 & 5 \\ 2 & 1 & -1 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1+0 & -3+3 & 2+5 \\ 1+2 & 2+1 & 7+(-1) \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 7 \\ 3 & 3 & 6 \end{pmatrix} </math> == Multiplicatio == === Matrix cum numero scalari multiplicetur === Matrix cum numero scalari multiplicatur eo modo, quod omnia matricis elementa multiplicantur cum numero scalari: :<math>\lambda\cdot A := (\lambda\cdot a_{ij})_{i=1, \ldots , m; \ j=1, \ldots , n}</math> Hoc in exemplo numerus scalaris est 5: :<math>5 \cdot \begin{pmatrix} 1 & -3 & 2 \\ 1 & 2 & 7 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 5 \cdot 1 & 5 \cdot (-3) & 5 \cdot 2 \\ 5 \cdot 1 & 5 \cdot 2 & 5 \cdot 7 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 5 & -15 & 10 \\ 5 & 10 & 35 \end{pmatrix} </math> === Matrix cum alia matrice multiplicetur === [[Fasciculus:Matrix multiplication diagram 2.svg|thumb|Productum matricum A et B: elementum flavum colore producti est <math>p_{12} = a_{11} b_{12} + a_{12} b_{21}</math>, et elementum viridem producti est <math>p_{33} = a_{31} b_{13} + a_{32} b_{23}</math>]] Duae matrices multiplicari possunt si numerus ordinum transversorum laevae matricis est idem quam numerus ordinum directorum dextrae. Productum matricis <math>l \times m</math>-Matrix <math>A = (a_{ij})_{i=1\ldots l,\;j=1\ldots m}</math> cum alii <math>m \times n</math>-Matrix <math>B = (b_{ij})_{i=1\ldots m,\;j=1\ldots n}</math> est <math>l \times n</math>-Matrix <math>C = (c_{ij})_{i=1\ldots l,\;j=1\ldots n}</math>, cuius elementa relata computantur multiplicando unum elementum lineolae primae matricis cum [[Vector (mathematica)|vectore]] directo aliae matricis: :<math> c_{ij}=\sum_{k=1}^m a_{ik}\cdot b_{kj}</math> Computationis exemplum: :<math> \begin{pmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \\ \end{pmatrix} \cdot \begin{pmatrix} 6 & -1 \\ 3 & 2 \\ 0 & -3 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 \cdot 6 + 2 \cdot 3 + 3 \cdot 0 & 1 \cdot (-1) + 2 \cdot 2 + 3 \cdot (-3) \\ 4 \cdot 6 + 5 \cdot 3 + 6 \cdot 0 & 4 \cdot (-1) + 5 \cdot 2 + 6 \cdot (-3) \\ \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 12 & -6 \\ 39 & -12 \end{pmatrix} </math> === Matrix quadratica cum se ipsa multiplicetur === Matrix quadratica A sit: :<math> A= \begin{pmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \\ 7 & 8 & 9 \end{pmatrix} </math> Matrix A cum se ipsa multiplicatur sic: :<math> \begin{pmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \\ 7 & 8 & 9 \end{pmatrix} \cdot \begin{pmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \\ 7 & 8 & 9 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 \cdot 1 + 2 \cdot 4 + 3 \cdot 7 & 1 \cdot 2 + 2 \cdot 5 + 3 \cdot 8 & 1 \cdot 3 + 2 \cdot 6 + 3 \cdot 9 \\ 4 \cdot 1 + 5 \cdot 4 + 6 \cdot 7 & 4 \cdot 2 + 5 \cdot 5 + 6 \cdot 8 & 4 \cdot 3 + 5 \cdot 6 + 6 \cdot 9 \\ 7 \cdot 1 + 8 \cdot 4 + 9 \cdot 7 & 7 \cdot 2 + 8 \cdot 5 + 9 \cdot 8 & 7 \cdot 3 + 8 \cdot 6 + 9 \cdot 9 \\ \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 30 & 36 & 42 \\ 66 & 81 & 96 \\ 102 & 122 & 150 \end{pmatrix} </math> Eo modo matrix A est elevata ad [[potentia (mathematica)|potentiam]] secundam. Matrix idemfactor est matrix quadrata [[matrix diagonalis|diagonalis]], cuius omnia elementa in diagonale principali sunt 1 et omnia alia sunt 0; signum talis matricis est I, vel I_n ubi n est numerus ordinum et columnum. :<math> I_3 = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0\\ 0 & 1 & 0\\ 0 & 0 & 1\\ \end{pmatrix} </math> Deinde, omni matrice A, AI = IA = A. == Matricis transformatio == Si est matrix <math>A = \left(a_{ij}\right)</math> cum forma <math>m\times n</math>, matrix transformata est <math>A^T = \left(a_{ji}\right)</math> forma <math>n\times m</math>, id est haec matrix :<math> A= \begin{pmatrix} a_{11} & \dots &a_{1n} \\ \vdots &\ddots &\vdots \\ a_{m1} & \dots &a_{mn} \end{pmatrix} </math> habet matricem transformatam :<math> A^T = \begin{pmatrix} a_{11} & \dots &a_{m1} \\ \vdots &\ddots &\vdots \\ a_{1n} & \dots &a_{mn} \end{pmatrix}. </math> Exemplum: :<math> \begin{pmatrix} 1 & 8 & -3\\ 4 & -2 & 5 \end{pmatrix}^T = \begin{pmatrix} 1 & 4\\ 8 & -2\\ -3 & 5 \end{pmatrix}. </math> {{NexInt}} *[[Algebra abstracta]] *[[Algebra linearis]] *[[Calculus coniunctionibus]] *[[Determinans]] *[[Vector (mathematica)]] [[Categoria:Algebra linearis]] {{Myrias|Mathematica}} sygsryyfkt064xz9ng3kz8rb0m241dc 3997313 3997181 2026-10-27T02:07:30Z Pseudo-philodoxia 207639 minores clarificationes motuum 3997313 wikitext text/x-wiki {{pro pagina discretiva vide|matrix}} {{L}} '''Matrix''' in [[mathematica]] est tabula [[theoria numerorum|numerorum]] formae rectangularis. Hi numeri matricis "elementa" vel "componentia" scilicet elementa vel fortasse relata scilicet elementa in matrice vocantur. Matricis nomen mathematicus Anglicus [[Iacobus Ioseph Sylvester]] finxit. Typus matricis definitur numero ordinum transversorum vel lineolarum et numero ordinum directorum vel {{Convertimus|columnarum|barbarice=columns|sicut=Anglice}}. Quodcumque matricis elementum ad quemdam ordinem tranversum et ad quemdam directum pertinet. Haec matrix exempli gratia habet ordines duos transversos et tres directos et designatur nomine matricis <math>2 \times 3</math>: :<math> \begin{pmatrix} a_{11} & a_{12} & a_{13} \\ a_{21} & a_{22} & a_{23} \end{pmatrix} </math> vel <math> \begin{bmatrix} a_{11} & a_{12} & a_{13} \\ a_{21} & a_{22} & a_{23} \end{bmatrix} </math> Si ordinum numerus directorum est idem quam transversorum, matrix vocatur "quadrata". His cum matricibus operationes mathematicae perfieri possunt sicut [[additio]], [[subtractio]] vel [[multiplicatio]]. Alia operatio specialis quae cum illis matricibus fieri potest, quae sunt regulares, est [[inversio]]. Et alia operatio est [[transpositio]]. == Matrix alii vel addi vel subtrahi potest == Si duae matrices sunt eiusdem typi alia alii addi possunt vel alia matrix ab alia subtrahi potest. Haec est summa duarum matricum:<math>m \times n</math>: :<math>A+B := (a_{ij}+b_{ij})_{i=1 , \ldots , m; \ j=1 , \ldots , n}</math> Ad exemplum: :<math> \begin{pmatrix} 1 & -3 & 2 \\ 1 & 2 & 7 \end{pmatrix} + \begin{pmatrix} 0 & 3 & 5 \\ 2 & 1 & -1 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1+0 & -3+3 & 2+5 \\ 1+2 & 2+1 & 7+(-1) \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 7 \\ 3 & 3 & 6 \end{pmatrix} </math> == Multiplicatio == === Matrix cum numero scalari multiplicetur === Matrix cum numero scalari multiplicatur eo modo, quod omnia matricis elementa multiplicantur cum numero scalari: :<math>\lambda\cdot A := (\lambda\cdot a_{ij})_{i=1, \ldots , m; \ j=1, \ldots , n}</math> Hoc in exemplo numerus scalaris est 5: :<math>5 \cdot \begin{pmatrix} 1 & -3 & 2 \\ 1 & 2 & 7 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 5 \cdot 1 & 5 \cdot (-3) & 5 \cdot 2 \\ 5 \cdot 1 & 5 \cdot 2 & 5 \cdot 7 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 5 & -15 & 10 \\ 5 & 10 & 35 \end{pmatrix} </math> === Matrix cum alia matrice multiplicetur === [[Fasciculus:Matrix multiplication diagram 2.svg|thumb|Productum matricum A et B: elementum flavum colore producti est <math>p_{12} = a_{11} b_{12} + a_{12} b_{21}</math>, et elementum viridem producti est <math>p_{33} = a_{31} b_{13} + a_{32} b_{23}</math>]] Duae matrices multiplicari possunt si numerus ordinum transversorum laevae matricis est idem quam numerus ordinum directorum dextrae. Productum matricis <math>l \times m</math>-Matrix <math>A = (a_{ij})_{i=1\ldots l,\;j=1\ldots m}</math> cum alii <math>m \times n</math>-Matrix <math>B = (b_{ij})_{i=1\ldots m,\;j=1\ldots n}</math> est <math>l \times n</math>-Matrix <math>C = (c_{ij})_{i=1\ldots l,\;j=1\ldots n}</math>, cuius elementa relata computantur multiplicando unum elementum lineolae primae matricis cum [[Vector (mathematica)|vectore]] directo aliae matricis: :<math> c_{ij}=\sum_{k=1}^m a_{ik}\cdot b_{kj}</math> Computationis exemplum: :<math> \begin{pmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \\ \end{pmatrix} \cdot \begin{pmatrix} 6 & -1 \\ 3 & 2 \\ 0 & -3 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 \cdot 6 + 2 \cdot 3 + 3 \cdot 0 & 1 \cdot (-1) + 2 \cdot 2 + 3 \cdot (-3) \\ 4 \cdot 6 + 5 \cdot 3 + 6 \cdot 0 & 4 \cdot (-1) + 5 \cdot 2 + 6 \cdot (-3) \\ \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 12 & -6 \\ 39 & -12 \end{pmatrix} </math> === Matrix quadratica cum se ipsa multiplicetur === Matrix quadratica A sit: :<math> A= \begin{pmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \\ 7 & 8 & 9 \end{pmatrix} </math> Matrix A cum se ipsa multiplicatur sic: :<math> \begin{pmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \\ 7 & 8 & 9 \end{pmatrix} \cdot \begin{pmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \\ 7 & 8 & 9 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 \cdot 1 + 2 \cdot 4 + 3 \cdot 7 & 1 \cdot 2 + 2 \cdot 5 + 3 \cdot 8 & 1 \cdot 3 + 2 \cdot 6 + 3 \cdot 9 \\ 4 \cdot 1 + 5 \cdot 4 + 6 \cdot 7 & 4 \cdot 2 + 5 \cdot 5 + 6 \cdot 8 & 4 \cdot 3 + 5 \cdot 6 + 6 \cdot 9 \\ 7 \cdot 1 + 8 \cdot 4 + 9 \cdot 7 & 7 \cdot 2 + 8 \cdot 5 + 9 \cdot 8 & 7 \cdot 3 + 8 \cdot 6 + 9 \cdot 9 \\ \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 30 & 36 & 42 \\ 66 & 81 & 96 \\ 102 & 122 & 150 \end{pmatrix} </math> Eo modo matrix A est elevata ad [[potentia (mathematica)|potentiam]] secundam. Matrix idemfactor est matrix quadrata [[matrix diagonalis|diagonalis]], cuius omnia elementa in diagonale principali sunt 1 et omnia alia sunt 0; signum talis matricis est I, vel I_n ubi n est numerus ordinum et columnum. :<math> I_3 = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0\\ 0 & 1 & 0\\ 0 & 0 & 1\\ \end{pmatrix} </math> Deinde, omni matrice A, AI = IA = A. == Matricis transformatio == Si est matrix <math>A = \left(a_{ij}\right)</math> cum forma <math>m\times n</math>, matrix transformata est <math>A^T = \left(a_{ji}\right)</math> forma <math>n\times m</math>, id est haec matrix :<math> A= \begin{pmatrix} a_{11} & \dots &a_{1n} \\ \vdots &\ddots &\vdots \\ a_{m1} & \dots &a_{mn} \end{pmatrix} </math> habet matricem transformatam :<math> A^T = \begin{pmatrix} a_{11} & \dots &a_{m1} \\ \vdots &\ddots &\vdots \\ a_{1n} & \dots &a_{mn} \end{pmatrix}. </math> Exemplum: :<math> \begin{pmatrix} 1 & 8 & -3\\ 4 & -2 & 5 \end{pmatrix}^T = \begin{pmatrix} 1 & 4\\ 8 & -2\\ -3 & 5 \end{pmatrix}. </math> {{NexInt}} *[[Algebra abstracta]] *[[Algebra linearis]] *[[Calculus coniunctionibus]] *[[Determinans]] *[[Vector (mathematica)]] [[Categoria:Algebra linearis]] {{Myrias|Mathematica}} p5ua1yjf6v067zgb7ucpcb19x2z5tvi 3997321 3997313 2026-10-27T09:18:14Z Grufo 64423 Minutiae 3997321 wikitext text/x-wiki {{L}} {{pro pagina discretiva vide|matrix}} {{res|Matrix}} in [[mathematica]] est tabula [[theoria numerorum|numerorum]] formae rectangularis. Hi numeri matricis “elementa” vel “componentia” scilicet elementa vel fortasse relata scilicet elementa in matrice vocantur. Matricis nomen [[Iacobus Ioseph Sylvester]] mathematicus Anglicus finxit. Genus matricis numero transversorum et directorum ordinum ({{*ie}} numerus “versuum” et “columnarum”) definitur. Quodcumque matricis elementum ad quemdam ordinem tranversum et ad quemdam directum pertinet. Haec matrix exempli gratia ordines duos transversos et tres directos habet et nomine matricis <math>2 \times 3</math> designatur: :<math> \begin{pmatrix} a_{11} & a_{12} & a_{13} \\ a_{21} & a_{22} & a_{23} \end{pmatrix} </math> vel <math> \begin{bmatrix} a_{11} & a_{12} & a_{13} \\ a_{21} & a_{22} & a_{23} \end{bmatrix} </math> Si ordinum numerus directorum est idem quam transversorum, matrix vocatur “quadrata”. His cum matricibus operationes mathematicae perfieri possunt sicut [[additio]], [[subtractio]] vel [[multiplicatio]]. Alia operatio specialis quae cum illis matricibus fieri potest, quae sunt regulares, est [[inversio]]. Et alia operatio est [[transpositio]]. == Matrix alii vel addi vel subtrahi potest == Si duae matrices sunt eiusdem typi alia alii addi possunt vel alia matrix ab alia subtrahi potest. Haec est summa duarum matricum:<math>m \times n</math>: :<math>A+B := (a_{ij}+b_{ij})_{i=1 , \ldots , m; \ j=1 , \ldots , n}</math> Ad exemplum: :<math> \begin{pmatrix} 1 & -3 & 2 \\ 1 & 2 & 7 \end{pmatrix} + \begin{pmatrix} 0 & 3 & 5 \\ 2 & 1 & -1 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1+0 & -3+3 & 2+5 \\ 1+2 & 2+1 & 7+(-1) \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 7 \\ 3 & 3 & 6 \end{pmatrix} </math> == Multiplicatio == === Matrix cum numero scalari multiplicetur === Matrix cum numero scalari multiplicatur eo modo, quod omnia matricis elementa multiplicantur cum numero scalari: :<math>\lambda\cdot A := (\lambda\cdot a_{ij})_{i=1, \ldots , m; \ j=1, \ldots , n}</math> Hoc in exemplo numerus scalaris est 5: :<math>5 \cdot \begin{pmatrix} 1 & -3 & 2 \\ 1 & 2 & 7 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 5 \cdot 1 & 5 \cdot (-3) & 5 \cdot 2 \\ 5 \cdot 1 & 5 \cdot 2 & 5 \cdot 7 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 5 & -15 & 10 \\ 5 & 10 & 35 \end{pmatrix} </math> === Matrix cum alia matrice multiplicetur === [[Fasciculus:Matrix multiplication diagram 2.svg|thumb|Productum matricum A et B: elementum flavum colore producti est <math>p_{12} = a_{11} b_{12} + a_{12} b_{21}</math>, et elementum viridem producti est <math>p_{33} = a_{31} b_{13} + a_{32} b_{23}</math>]] Duae matrices multiplicari possunt si numerus ordinum transversorum laevae matricis est idem quam numerus ordinum directorum dextrae. Productum matricis <math>l \times m</math>-Matrix <math>A = (a_{ij})_{i=1\ldots l,\;j=1\ldots m}</math> cum alii <math>m \times n</math>-Matrix <math>B = (b_{ij})_{i=1\ldots m,\;j=1\ldots n}</math> est <math>l \times n</math>-Matrix <math>C = (c_{ij})_{i=1\ldots l,\;j=1\ldots n}</math>, cuius elementa relata computantur multiplicando unum elementum lineolae primae matricis cum [[Vector (mathematica)|vectore]] directo aliae matricis: :<math> c_{ij}=\sum_{k=1}^m a_{ik}\cdot b_{kj}</math> Computationis exemplum: :<math> \begin{pmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \\ \end{pmatrix} \cdot \begin{pmatrix} 6 & -1 \\ 3 & 2 \\ 0 & -3 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 \cdot 6 + 2 \cdot 3 + 3 \cdot 0 & 1 \cdot (-1) + 2 \cdot 2 + 3 \cdot (-3) \\ 4 \cdot 6 + 5 \cdot 3 + 6 \cdot 0 & 4 \cdot (-1) + 5 \cdot 2 + 6 \cdot (-3) \\ \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 12 & -6 \\ 39 & -12 \end{pmatrix} </math> === Matrix quadratica cum se ipsa multiplicetur === Matrix quadratica A sit: :<math> A= \begin{pmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \\ 7 & 8 & 9 \end{pmatrix} </math> Matrix A cum se ipsa multiplicatur sic: :<math> \begin{pmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \\ 7 & 8 & 9 \end{pmatrix} \cdot \begin{pmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \\ 7 & 8 & 9 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 \cdot 1 + 2 \cdot 4 + 3 \cdot 7 & 1 \cdot 2 + 2 \cdot 5 + 3 \cdot 8 & 1 \cdot 3 + 2 \cdot 6 + 3 \cdot 9 \\ 4 \cdot 1 + 5 \cdot 4 + 6 \cdot 7 & 4 \cdot 2 + 5 \cdot 5 + 6 \cdot 8 & 4 \cdot 3 + 5 \cdot 6 + 6 \cdot 9 \\ 7 \cdot 1 + 8 \cdot 4 + 9 \cdot 7 & 7 \cdot 2 + 8 \cdot 5 + 9 \cdot 8 & 7 \cdot 3 + 8 \cdot 6 + 9 \cdot 9 \\ \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 30 & 36 & 42 \\ 66 & 81 & 96 \\ 102 & 122 & 150 \end{pmatrix} </math> Eo modo matrix A est elevata ad [[potentia (mathematica)|potentiam]] secundam. Matrix idemfactor est matrix quadrata [[matrix diagonalis|diagonalis]], cuius omnia elementa in diagonale principali sunt 1 et omnia alia sunt 0; signum talis matricis est I, vel I_n ubi n est numerus ordinum et columnum. :<math> I_3 = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0\\ 0 & 1 & 0\\ 0 & 0 & 1\\ \end{pmatrix} </math> Deinde, omni matrice A, AI = IA = A. == Matricis transformatio == Si est matrix <math>A = \left(a_{ij}\right)</math> cum forma <math>m\times n</math>, matrix transformata est <math>A^T = \left(a_{ji}\right)</math> forma <math>n\times m</math>, id est haec matrix :<math> A= \begin{pmatrix} a_{11} & \dots &a_{1n} \\ \vdots &\ddots &\vdots \\ a_{m1} & \dots &a_{mn} \end{pmatrix} </math> habet matricem transformatam :<math> A^T = \begin{pmatrix} a_{11} & \dots &a_{m1} \\ \vdots &\ddots &\vdots \\ a_{1n} & \dots &a_{mn} \end{pmatrix}. </math> Exemplum: :<math> \begin{pmatrix} 1 & 8 & -3\\ 4 & -2 & 5 \end{pmatrix}^T = \begin{pmatrix} 1 & 4\\ 8 & -2\\ -3 & 5 \end{pmatrix}. </math> {{NexInt}} *[[Algebra abstracta]] *[[Algebra linearis]] *[[Calculus coniunctionibus]] *[[Determinans]] *[[Vector (mathematica)]] [[Categoria:Algebra linearis]] {{Myrias|Mathematica}} tl426udui5rpnii2bnwpp4i8wb2d8ec 1 121567 3997285 3263155 2026-10-27T00:22:13Z Pseudo-philodoxia 207639 /* Eigen* */ Reply 3997285 wikitext text/x-wiki "Cum matricibus saepenumero est computandum instar numerorum naturalium."=? "Something with matrices again and again is to be computed like natural numbers"?--[[Specialis:Conlationes/173.208.45.218|173.208.45.218]] 02:24, 30 Aprilis 2011 (UTC) ==Eigen*== I'd be interested in knowing whether there are any translations of concepts such as ''eigenvector'', ''eigenvalue'', ''eigenfunction'' and so on in Latin? --[[Usor:BiT|BiT]] 08:43, 11 Maii 2011 (UTC) :Good to see you around again! You'd better ask Rafael, he's our main scientist/mathematician around here...--[[User:Xaverius|<span style="color:blue;">Xave</span>]][[:eu:Lankide:Xaverius|<span style="color:green;">ri</span>]][[:eu:Lankide_eztabaida:Xaverius|<span style="color:red;">us</span>]] 10:12, 11 Maii 2011 (UTC) ::As far as I know, there are not even Latin translations for "matrix" and "vector", because these neolatinisms were created already for vernacular languages. ''Eigen'' is sometimes given as "characteristic" or is/was given in English as "proper" or "own". So one could say in Latin either "Eigenvalor" or "valor characteristicus" or "valor proprius". --[[Usor:Alex1011|Alex1011]] 10:57, 11 Maii 2011 (UTC) :Ut dixit [[Usor:Alex1011]], consuetum est dicere "proprium" e.g. "proprius vector". E.g. in libri Pauli Halmos hi motus utuntur. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:22, 27 Octobris 2026 (UTC) 30k39wh9esk308r9ht6taqubptn10su 0 129065 3997173 3745003 2026-10-26T14:25:22Z Pseudo-philodoxia 207639 illustravi quid "quoque" significet 3997173 wikitext text/x-wiki {{L}} [[Fasciculus:Anillo cíclico.png|thumb|Numeri integri secundum modulum primum ''n'' sunt corpus.]] '''Corpus,''' in [[mathematica]], est [[anellus]] cuius elementa (zeri "[[0]]" excepto) sub operatione "*" quoque<ref>Idest, corporis non solum elementa sub additione sed etiam elementa, quae non sunt zero, sub multiplicatione constituunt gregem Abelianum.</ref> formant [[caterva (mathematica)|gregem]] [[Caterva Abeliana|abelianum]] in systemate algebrae. [[numerus rationalis|Numeri rationales]] sunt corpus; [[numerus integer|numeri integri]] non sunt, quod integri elementa inversa non habent: 1/2, exempli gratia, non est integer. Corpora finita, hoc est corpora quae numerum finitum elementorum habent, magni momenti sunt in [[theoria numerorum]]. [[Arithmetica modularis|Integri secundum modulum quendam]] [[numerus primus|primum]] sunt corpus. Integri secundum modulum [[numerus compositus|compositum]] autem non sunt, quod elementa praeter zerum non sunt catervam: sub [[multiplicatio]]ne non clauduntur, quod sunt elementa a, b ≠ 0 ut ab = 0. == Bibliographia == * MacLane, Saunders,et Garret Birkhoff. [[1979]]. ''Algebra.'' New York: Macmillan. {{math-stipula}} [[Categoria:Algebra]] [[Categoria:Algebra abstracta]] {{Myrias|Mathematica}} hzbdgqv50yuznzubi1d6vds6tni2vmt 0 129164 3997190 3808319 2026-10-26T15:09:44Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Fontes de regno Ptolemaei XII */ 3997190 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Edfu Temple 9611.JPG|thumb|[[Ptolemaei XII anaglypta Apollonopolitana|Ptolemaeus XII inimicorum debellator]] ([[Templum Hori (Apollonopolis Magna)|Templum Hori]], [[Apollonopolis Magna]])]] [[Fasciculus:Ptolemy XII Auletes Louvre Ma3449.jpg|thumb|[[Ptolemaeus XII (protome Lupariensis)|Protome Ptolemaei XII]] ([[Museum Lupariense]])]] '''Ptolemaeus XII Iuvenis Dionysus''', agnomine '''Auletes''' ([[Graece]] {{Polytonic|Πτολεμαῖος Νέος Διόνυσος, Αὐλητής}}) e familia [[Ptolemaei|Lagidarum]] fuit rex [[Aegyptus|Aegypti]] ab anno [[80 a.C.n.|80]]-[[58 a.C.n.]] rursusque ab anno [[55 a.C.n.|55]] usque ad [[51 a.C.n.]] Filium fuisse censetur [[Ptolemaeus IX (rex Aegypti)|Ptolemaei IX]]; pater fuit [[Cleopatra VII (regina Aegypti)|Cleopatrae VII]]. Anno [[58 a.C.n.]] Alexandrinae plebis seditionibus pulsus -irati regi suo erant quia insulam [[Cyprus|Cyprum]], avitam Ptolemaeorum possessionem, Romanis capiendam relinquebat-Romam confugit ubi per duos annos senatores et magistratus qui in republica maxime pollebant ambire atque pecunia corrumpere solebat (apud ipsum [[Pompeius|Pompeium]] aliquamdiu hospitabatur), sperans a legionibus Romanis in regnum restitutum iri (nam filia Berenice interim regina Aegyptiorum facta erat). Postremo anno [[55 a.C.n.]] [[Fasti legatorum Syriae|proconsul Syriae]] [[Aulus Gabinius]] contra voluntatem [[Senatus Romanus|senatus]] regem in Aegyptum reduxit et exercitum inimicorum eius vicit. == Fontes de regno Ptolemaei XII == * [[Stela Harris]] * [[Dio Cassius]] libro XXXIX ''[[Historia Romana (Dio)|Historiae Romanae]]'' cap. 58 * [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 49 et ''Cato minor'' 35 et ''[[Vita Marci Antonii (Plutarchus)|Antonius]]'' 3. * {{Strabo}} XII.3.33 et XVII.1.11 == Nexus externi == * "[http://virtualreligion.net/iho/ptolemy_12.html Ptolemy XII Auletes]" apud virtualreligion.net {{Ling|Anglice}} * [http://www.tyndalehouse.com/Egypt/ptolemies/ptolemy_xii_fr.htm Ptolemy XII] apud ''Egyptian Royal Genealogy'' {{Ling|Anglice}} == Si vis plura legere == * "[http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Places/Africa/Egypt/_Texts/BEVHOP/12*.html Berenice III, Ptolemy X Alexander II, Ptolemy XI (Auletes)]" in E. R. Bevan, ''The House of Ptolemy'' (Londinii: Methuen, 1927) * L. Criscuolo, "La successione a Tolemeo Aulete ed i pretesi matrimoni di Cleopatra VII con i fratelli" in L. Criscuolo, G. Geraci, edd., ''Egitto e storia antica dall'Ellenismo all'età araba'' (Bononiae, 1989) pp. 325-339 * Maria Siani-Davies, 'Ptolemy XII Auletes and the Romans', ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1997(46) : 306-340 [https://www.jstor.org/stable/4436474?seq=1#page_scan_tab_contents] {{Bio-stipula}} [[Categoria:Nati 117 a.C.n.]] [[Categoria:Mortui 51 a.C.n.]] [[Categoria:Cleopatra VII]] [[Categoria:Reges Ptolemaici]] [[Categoria:Lagidae]] [[Categoria:Ptolemaeus XII|!]] 5mfs4zw7y0nmhdo7brb4fm0h2xuf29d 0 135905 3997354 3618538 2026-10-27T11:00:52Z Grufo 64423 +‘|etiam=[[Frons (anatomia)]]’ 3997354 wikitext text/x-wiki {{Pagina discretiva|etiam=Frons (anatomia)}} {{res|Frons}} haec dissimilia significare potest: * Fron (decl. NN), verbum in [[lingua antiqua]], lingua ficticia in Latinitate prisca acta in ''Stargate'' quo “[[cerebrum]]” significet. * [[Frons (Italia)|Frons]], oppidum Italiae et municipium. * Frons (-dis, f.), totum foliorum plantarum, vide [[Folium]]. * [[Frons (anatomia)|Frons]] (-tis), f.; arch. m.), pars capitis. aekjxeqz6e9kredjflpwcjyqccrw39r 1 149048 3997305 3953495 2026-10-27T01:24:17Z Pseudo-philodoxia 207639 /* "Commutatur" vel "commutabile est"? */ nova pars 3997305 wikitext text/x-wiki ubi attestaur caterva hoc sensu? Et si gruppus ubique hoc sensu attestatur, cur caterva hic ahibita loco gruppi?[[Usor:Rafaelgarcia|Rafaelgarcia]] 08:58, 19 Februarii 2012 (UTC) :Difficultas est, ut video, nullum librum latine scriptum de his rebus loqui. Si talem invenies, quaeso, paginam corrige! Paginas redirectionis habemus ab aliis nominibus "grex" et "gruppus." [[Usor:Amahoney|A. Mahoney]] 19:00, 19 Februarii 2012 (UTC) == "Commutatur" vel "commutabile est"? == Nescio quomodo appellare a et b quando a·b ≠ b·a. Anglice dicitur "a doesn't commute with b". Fortasse, quia "commutare" Latine habet sensum motus "to exchange" Anglice, optimus est "a incommutabilis est ipsi b"? Sed incertus sum, quandoquidem "incommutabilis" videtur significare immutabilitatem, et hoc nolo significare. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:24, 27 Octobris 2026 (UTC) 8ynsqyf8nsie07ryq7jl7m40uu0fzs5 3997309 3997305 2026-10-27T01:42:38Z Grufo 64423 /* "Commutatur" vel "commutabile est"? */ Re 3997309 wikitext text/x-wiki ubi attestaur caterva hoc sensu? Et si gruppus ubique hoc sensu attestatur, cur caterva hic ahibita loco gruppi?[[Usor:Rafaelgarcia|Rafaelgarcia]] 08:58, 19 Februarii 2012 (UTC) :Difficultas est, ut video, nullum librum latine scriptum de his rebus loqui. Si talem invenies, quaeso, paginam corrige! Paginas redirectionis habemus ab aliis nominibus "grex" et "gruppus." [[Usor:Amahoney|A. Mahoney]] 19:00, 19 Februarii 2012 (UTC) == "Commutatur" vel "commutabile est"? == Nescio quomodo appellare a et b quando a·b ≠ b·a. Anglice dicitur "a doesn't commute with b". Fortasse, quia "commutare" Latine habet sensum motus "to exchange" Anglice, optimus est "a incommutabilis est ipsi b"? Sed incertus sum, quandoquidem "incommutabilis" videtur significare immutabilitatem, et hoc nolo significare. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:24, 27 Octobris 2026 (UTC) : Cfr. ”(captivi) inter se commutant vestem et nomina” (Plaut.). Ergo “quae inter se commutari non possunt” mihi videtur esse bona Latinitas. Anglice ''to commute'' ≈ “inter se commutari”. Ergo ''a doesn't commute with b'' ≈ “a et b inter se commutari non possunt”, aut etiam “non licet a cum b commutare”, et cetera. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:42, 27 Octobris 2026 (UTC) 8memh6o4w4tal3phgn363keqceysyy2 3997310 3997309 2026-10-27T01:42:56Z Grufo 64423 /* "Commutatur" vel "commutabile est"? */ 3997310 wikitext text/x-wiki ubi attestaur caterva hoc sensu? Et si gruppus ubique hoc sensu attestatur, cur caterva hic ahibita loco gruppi?[[Usor:Rafaelgarcia|Rafaelgarcia]] 08:58, 19 Februarii 2012 (UTC) :Difficultas est, ut video, nullum librum latine scriptum de his rebus loqui. Si talem invenies, quaeso, paginam corrige! Paginas redirectionis habemus ab aliis nominibus "grex" et "gruppus." [[Usor:Amahoney|A. Mahoney]] 19:00, 19 Februarii 2012 (UTC) == "Commutatur" vel "commutabile est"? == Nescio quomodo appellare a et b quando a·b ≠ b·a. Anglice dicitur "a doesn't commute with b". Fortasse, quia "commutare" Latine habet sensum motus "to exchange" Anglice, optimus est "a incommutabilis est ipsi b"? Sed incertus sum, quandoquidem "incommutabilis" videtur significare immutabilitatem, et hoc nolo significare. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:24, 27 Octobris 2026 (UTC) : Cf. ”(captivi) inter se commutant vestem et nomina” (Plaut.). Ergo “quae inter se commutari non possunt” mihi videtur esse bona Latinitas. Anglice ''to commute'' ≈ “inter se commutari”. Ergo ''a doesn't commute with b'' ≈ “a et b inter se commutari non possunt”, aut etiam “non licet a cum b commutare”, et cetera. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:42, 27 Octobris 2026 (UTC) or43g7d1dsmq83ccv7x43m9lhq0bku9 0 151075 3997187 3997009 2026-10-26T15:04:24Z Pippobuono 54500 imago 3997187 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} {{videdis|Savigneium (discretiva)}} [[Fasciculus:Église Notre-Dame de Savigny-le-Vieux.JPG|thumb|upright|left|Savigneium: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Maria (mater Iesu)|Nostrae Dominae]] dicata.]] {{res|Savigneium}} seu '''Saviniacum''' seu '''Savinneium'''<ref>{{Graesse}}, t. 3, p. 337.</ref> ([[Francogallice]]: ''Savigny-le-Vieux'') est commune 399 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Manica (praefectura Franciae)|Manicae]] in [[Francia]]e borealis provincia [[Normannia (regio hodierna)|Normannia]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Manicae]] == Nexus externi == {{CommuniaCat| Savigny-le-Vieux | Savigneium}} {{INSEE commune|50570|de=Savigny-le-Vieux}} == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Oceani Britannici]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Oceani Britannici]] duow6hur7tddulmxbij4px2uvkejw81 0 155777 3997269 3451962 2026-10-26T23:10:00Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 3997269 wikitext text/x-wiki ''' Gaye''' est commune 557 incolarum (anno [[2009]]) [[Francia]]e [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Matrona (praefectura Franciae)|Matronae]] in regione [[Campania et Arduenna]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Matronae|Indicem communium praefecturae Matronae]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Gaye|Gaye}} * [https://web.archive.org/web/20100416032952/http://mairiedegaye.fr/ Gaye pagina interretialis] * {{INSEE commune|51265|de=Gaye}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Matronae]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Matronae]] fem5faequr8mn8o80sez3ao89isw6xf 0 163047 3997156 3783211 2026-10-26T13:15:57Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 3997156 wikitext text/x-wiki {{L1}} {{cautio}} '''Dementia'''<ref name="Lewis & Short">C. T. Lewis et C. Short, ''A Latin dictionary founded on Andrews' edition of Freund's Latin dictionary'' (Oxoniae: Clarendon Press, 1879).</ref><ref name="Arnaudov">G. D. Arnaudov, ''Terminologia medica polyglotta. Latinum-Bulgarski-Russkij-English-Français-Deutsch'' (Serdicae: Editio medicina et physcultura, 1964).</ref> est grave et globale facultatis [[cogitatio|cognitivae]] damnum in [[homo|homine]] olim non debilitato. Hoc damnum superat id, quod ex [[senectus|senectute]] ordinaria exspectari potest. Dementia est aut constans, effecta per singulare et globale [[vulnus cerebri|vulneris cerebri]], aut progressiva, sequens aliquem [[morbus|morbum]], e. g. [[Morbus Alzheimerianus|Alzheimerianum]] et deminutionem diutinam efficiens. Quamquam dementia inter senes communior est, etiam ante aetatem 65 annorum fieri potest; quo facto, ''dementia praecox'' appellatur.<ref>H. Fadil, A. Borazanci, E. A. B. Haddou, M. Yahyaoui, E. Korniychuk, S. L. Jaffe, et A. Minagar, "Early Onset Dementia," ''International Review of Neurobiology,'' 84 (2009): 245–262, doi 10.1016/S0074-7742(09)00413-9, ISBN 978-0-12-374833-1, pmid 19501722.</ref> Dementia non est morbus uniformis, sed potius [[syndroma]] [[aegritudo|aegritudinis]] non diserta (i.e., copia signorum et [[symptoma]]tum), in quibus adfectae cognitionis regiones sunt [[memoria]], [[attentio]], [[lingua]], et solutio problematum. [[Diagnosis]] usitate requirit, ut symptomata saltem sex menses adsint.<ref name=Def>{{cite web |title=Dementia definition |url=http://www.mdguidelines.com/dementia/definition |work=MDGuidelines |publisher=Reed Group |accessdate=27 Augusti 2012}}.</ref>; confusio<!--dysfunction--> cognitiva per tempora breviora, praecipue minus quam nonnulla [[hebdomas|hebdomada]] rite [[delirium]] appellatur. In omnibus confusionum cognitivarum generibus, superiores [[processus mentis|functiones mentis]] in progressione morbi primum adficiuntur. Hodie tres ''typi principales'' discernuntur, tametsi saepe formae mixtae fiunt: dementia corticalis, dementia subcorticalis, et dementia frontalis. In dementia ''corticali'' imprimis memoria, calculatio, et lingua imminutae sunt, in dementia autem ''subcorticali'', res exsecutivae et celeritas cognitionis, in dementia ''frontali'' demum [[personalitas]], iudicium, et arbitrium. In cura aegrotorum cum dementia non raro ''morum et psychologica symptomata circum dementiam'' valde onerose appareant. == Mala et morbi syndromam dementiae efficiens == Dementia [[syndroma]], non morbi eo ipso, cum deductione [[cognitio]]nis [[memoria]]eque, variis malis morbisque efficitur. Tabula adhuc non completa videatur: === Mala et morbi neurodegenerativi === * [[Angiopathia amyloido cerebralis]] * [[Dementia cum corpusculis Leweyi]] — frequentia secunda generum degenerativorum dementia<ref>{{cite journal |authors=McKeith I. G., Boeve B. F., Dickson D. W., Halliday G., Taylor J. P., Weintraub D., Aarsland D., Galvin J., Attems J., et al. |title=Diagnosis and management of dementia with Lewy bodies: Fourth consensus report of the DLB Consortium |journal=Neurology |year=2017 |month=Iun |volume=89 |issue=1 |pages=88-100 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28592453}}.</ref>; dementia velociter apparet, cum vigilantia fluctuante, [[alucinatio]]nibus opticis, instabilitate posturali, sed ambulatione non inhibita * [[Morbus Alzheimerianus]] — cum cursu tardivo * [[Morbus Creutzfeldt-Jakob]] — cum cursu rapido * [[Morbus Gerstmann et Sträussler et Scheinker]] * [[Morbus Huntington]] * [[Morbus Parkinson]] — dementia tarda (= non prius quam unum annum post symptomata motorica) * [[Neurodegeneratio pantothenati kinasi sociata]] - Dementia cum symptomatibus motoricis, [[hyperreflexia]]; [[ferrum|ferri]] aggregationis intracerebrali causa * [[Prionopathia]] ''VPSPr'' ==== Dementiae frontotemporales ==== {{main|Dementia frontotemporalis}} * [[Dementia frontotemporalis varietatis se gerendi]] * [[Aphasia progressiva primaria]] varietatis ''semanticae'' (dementia semantica) * Aphasia progressiva primaria varietatis ''agrammaticae nonfluentis'' * [[Degeneratio corticobasalis]] * [[Paralysis supranuclearis progressiva]] — imprimis ''typus Parkinson'' cum cursu veloci, [[casus (symptoma)|casibus]] ab initio numerosis * Dementia frontotemporalis cum [[morbus nervorm motoriorum|morbo nervorum motoriorum]] sociata === Dementia vascularis === * cum cursu fluctuante === Morbi malaque systematis immunitatis dementiis interdum commissa === * [[Encephalomyelitis disseminata]] * [[Lupus erythematodes]] === Morbi systematis endocrinei === * [[Hyperparathyreoidismus]] * [[Hyperthyreosis]] * [[Hypoparathyreoidismus]] * [[Hypothyreosis]] (functio [[glandula thyreoidea|glandulae thyreoideae]] iacens) === Alia === * [[CADASIL]] * [[Angiopathia amyloido cerebralis]] (multiplices haemorrhagiae intracerebrales) * [[Hydrocephalus]] * [[Morbus mentis]], imprimis [[depressio (psychiatria)|depressio]] ("Pseudodementia") * [[Paranoia]] * Exsiccosis * [[Cancer cerebri]] * [[Alcoholismus]] == Morum et psychologica symptomata circum dementiam == In literatura internationali notio Anglica ''behavioral and psychological symptoms of dementia'' cum abbreviatura ''BPSD'' legitur<ref>{{cite journal |authors=Dyer S. M., Harrison S. L., Laver K., Whitehead C., Crotty M. |title=An overview of systematic reviews of pharmacological and non-pharmacological interventions for the treatment of behavioral and psychological symptoms of dementia |journal=International psychogeriatrics |year=2019 |month=Mar |volume=30 |issue=3 |pages=295-309 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29143695}}.</ref>. Quod est, in morbis dementivis non solum symptomata dementia (memoriae et cogitationis), sed etiam alia, ut: * [[Insomnia]], perturbatio rhythmi circadiani * [[Timor]], depressio * Hyperphagia (nimis edere) * [[Dolor]]<ref>Saepe aeger cum dementia dolorem non verbis suis exprimere potest, per haec observatio diligens magnum momentum habet.</ref> * Mos aggressivus<ref>Memento discrimen inter "Lucius est aggressivus" et "Lucius morem aggressivum ostendit".</ref> Quaedam symptomatum horum non raro observari possunt, ut depressio et timor<ref>{{cite journal |authors=Leung D. K. Y., Chan W. C., Spector A., Wong G. H. Y. |title=Prevalence of depression, anxiety, and apathy symptoms across dementia stages: A systematic review and meta-analysis |journal=International journal of geriatric psychiatry |year=2021 |month=September |volume=36 |issue=9 |pages=1330-44 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33905138/}}.</ref>. Non raro quoque cura et tractatio symptomatum istorum pondus maius quam dementiae ipsius requirit. Interventiones sint et non pharmacologicae et pharmacologicae. == De facultate disceptandi et autonomia in dementia == [[Ethica medica]] inter alias ad autonomiam aegroti spectat. In dementia non gravis facultas disceptandi haud impedita apparet<ref>{{cite journal |authors=Moye J., Karel M. J., et al. |title=Capacity to consent to treatment: empirical comparison of three instruments in older adults with and without dementia |volume=The gerontologist |year=2004 |month=Apr |volume=44 |issue=2 |pages=166-75 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15075413/}}.</ref>. Quo alter ad aegroti auxilium surrogatus est, saepe disceptationes pro aegrotis instituere res difficiles sunt<ref>{{cite journal |authors=Fetherstonhaugh D., McAuliffe L., et al. |title=Decision-making on behalf of people living with dementia: how do surrogate decision-makers decide? |journal=Journal of medical ethics |year=2017 |month=Ian |volume=43 |issue=1 |pages=35-40 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27780889/}}.</ref>. == Dementiae pericula et praesidia contra dementiam == Pericula, quae processum dementiae incitare possint: * Auditus diminutus prae causis et centralibus et periphericis<ref>{{cite journal |authors=Panza F., Lozupone M., Sardone R., Battista P., Piccininni M., Dibello V., La Montagna M., Stallone R., Venezia P., et al. |title=Sensorial frailty: age-related hearing loss and the risk of cognitive impairment and dementia in later life |journal=Therapeutic advances in chronic disease |year=2018 |month=Nov |pages=10:2040622318811000 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/31452865}}.</ref> * [[Solitudo]] causa certorum morborum, ut dementiae Alzheimerianae, in suspicionem cecidit<ref>{{cite journal |authors=Wilson R. S., Krueger K. R., Arnold S. E., Schneider J. A., Kelly J. F., Barnes L. L., Tang Y., Bennett D. A. |title=Loneliness and risk of Alzheimer disease |journal=Archives of general psychiatry |year=[[2007]] |month=Februarius |volume=64 |issue=2 |pages=234-40 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17283291/}}{{doi|10.1001/archpsyc.64.2.234}}.</ref>, nuper anno 2021 investigatione ''cardiaca'' Framinghamiensi dementiae Alzheimerianae iterum apparuit<ref>{{cite journal |authors=Akhter-Khan S. C., Tao Q., Ang T. F. A., Itchapurapu I. S., Alosco M. L., Mez J., Piers R. J., Steffens D. C., Au R., Qiu W. Q. |title=Associations of loneliness with risk of Alzheimer's disease dementia in the Framingham Heart Study |journal=Alzheimer's & dementia |year=[[2021]] |month=Oct |volume=17 |issue=10 |pages=1619–27 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33760348/}}{{doi|10.1002/alz.12327}}.</ref>. * [[Televisio]]<ref>{{cite journal |authors=Fancourt D., Steptoe A. |title=Television viewing and cognitive decline in older age: findings from the English Longitudinal Study of Ageing |journal=Scientific reports |year=[[2019]] |volume=9 |issue=1 |pages=2851 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30820029}}</ref> * [[Schizophrenia]]. Putatur periculum dementiae apud schizophrenia afflictos homines augeri decies<ref>{{cite journal |authors=Stroup T. S., Olfson M., Huang C., Wall M. M., Goldberg T., Devanand D. P., Gerhard T. |title=Age-Specific Prevalence and Incidence of Dementia Diagnoses Among Older US Adults With Schizophrenia |journal=JAMA psychiatry |year=[[2021]] |month=Iunius |volume=78 |issue=6 |pages=632–41 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33688938/}}.</ref>. Adhuc effectus salubritati utiles noti sunt: * [[Eruditio]] * Circumiectus virides [[arbor]]ibus [[pratum|pratisque]]<ref>{{cite journal |authors=Astell-Burt T., Navakatikyan M.A., Feng X. |title=Urban green space, tree canopy and 11-year risk of dementia in a cohort of 109,688 Australians |journal=Environment international |year=2020 |month=Dec |vol=145 |pages=106102 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32979811/}}{{doi|10.1016/j.envint.2020.106102}}.</ref> {{NexInt}} {{div col|3}} * [[Amnesia]] * [[Aphasiologia]] * [[Hippocampus (cerebrum)]] * [[Neurodegeneratio]] * [[Psychiatria senectutis]] * [[Schizophrenia]] * [[Stultitia]] * [[TDP-43]] {{div col end}} == Notae == <references/> == Bibliographia == * S. Peleg, F. Sananbenesi, A. Zovoilis, S. Burkhardt, S. Bahari-Javan, R. C. Agis-Balboa, P. Cota, J. L. Wittnam, A. Gogol-Doering, L. Opitz, G. Salinas-Riester, M. Dettenhofer, H. Kang, L. Farinelli, W. Chen, et A. Fischer (2010), [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20448184 Altered histone acetylation is associated with age-dependent memory impairment in mice,] ''Science'' 328 (5979) :753–56. == Nexus externi == * [https://web.archive.org/web/20171221151401/http://www.afal.es/ AFAL,] www.afal.es * [http://www.alz.co.uk/ Alzheimer´s Disease International,] www.alz.co.uk * [http://www.alzheimer-europe.org/ Alzheimer Europe,] www.alzheimer-europe.org * [http://www.ceafa.es/ CEAFA,] www.ceafa.es * [http://www.hipocampo.org/menudemencias.asp Dementiae,] www.hipocampo.org * [http://www.salud.es/demencia-senil/ De dimentia senili,] www.salud.es * [http://www.demencias.com/ Encyclopaedia Dementiarum,] www.demencias.com * ''WHO'' ([[Ordo mundi sanitarius]]): [https://www.who.int/mental_health/neurology/dementia/guidelines_risk_reduction/en/ Deminuere pericula dementiae] {{Ling|Anglice}} [[Categoria:Cognitio]] [[Categoria:Dementia|!]] [[Categoria:Diagnosis psychiatrica]] [[Categoria:Morbi]] [[Categoria:Morbi neurodegenerativi]] {{Myrias|Biologia}} 1eipfwk36fo2novjmhknptk8wxc30ve 0 168422 3997196 3437703 2026-10-26T15:27:00Z Pippobuono 54500 capsa et nomen latinum 3997196 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} {{videdis|Savigneium (discretiva)}} [[Fasciculus: Savigny-le-Sec (21) Église Saint-Gervais-et-Saint-Protais - Extérieur - 01.jpg|thumb|upright|left|Savigneium Siccum: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus|Sanctis]] [[Sanctus Gervasius|Gervasio]] [[Sanctus Protasius|Protasioque]] dicata.]] {{res|Savigneium Siccum}} seu '''Salviniacum''' seu '''Savigniacum''' seu '''Saviniacum'''<ref>{{Graesse}}, t. 3, p. 337.</ref> ([[Francogallice]] ''Savigny-le-Sec'') est commune [[Francia|Francicum]] 901 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Clivus Aureus|Clivi Aurei]] in regione occidentali [[Burgundia et Liber Comitatus|Burgundia et Libero Comitatu]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Clivi Aurei]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Savigny-le-Sec|Savigneium Siccum}} {{INSEE commune|21591|de=Savigny-le-Sec}} * {{opus|url=https://www.savigny-le-sec.fr/ |titulus=Savignei Sicci pagina interretialis}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Collis Aurei]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Collis Aurei]] 1y67pp42hjps6rck6lcsgike8fbbzvh 3997204 3997196 2026-10-26T15:55:56Z Pippobuono 54500 Pippobuono movit paginam [[Savigny-le-Sec]] ad [[Savigneium Siccum]]: nomen latinum attestatur in Graesse 3997196 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} {{videdis|Savigneium (discretiva)}} [[Fasciculus: Savigny-le-Sec (21) Église Saint-Gervais-et-Saint-Protais - Extérieur - 01.jpg|thumb|upright|left|Savigneium Siccum: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus|Sanctis]] [[Sanctus Gervasius|Gervasio]] [[Sanctus Protasius|Protasioque]] dicata.]] {{res|Savigneium Siccum}} seu '''Salviniacum''' seu '''Savigniacum''' seu '''Saviniacum'''<ref>{{Graesse}}, t. 3, p. 337.</ref> ([[Francogallice]] ''Savigny-le-Sec'') est commune [[Francia|Francicum]] 901 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Clivus Aureus|Clivi Aurei]] in regione occidentali [[Burgundia et Liber Comitatus|Burgundia et Libero Comitatu]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Clivi Aurei]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Savigny-le-Sec|Savigneium Siccum}} {{INSEE commune|21591|de=Savigny-le-Sec}} * {{opus|url=https://www.savigny-le-sec.fr/ |titulus=Savignei Sicci pagina interretialis}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Collis Aurei]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Collis Aurei]] 1y67pp42hjps6rck6lcsgike8fbbzvh 0 169631 3997251 3996921 2026-10-26T21:11:57Z LilyKitty 18316 corrigendum 3997251 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-5}} [[Fasciculus:Sakharov Prize 2009.jpg|thumb|Visio caeremoniae Praemii anno 2009]] '''Praemium Sacharovianum'''{{Convertimus}} est [[praemium]] decretum a [[Parlamentum Europaeum|Paralamento Europaeo]] laudatur ad homines qui pro [[iura humana|iuribus hamanis]] et [[libertas sentiendi|libertate sentiendi]] conati sunt. Hoc praemium apud [[Andreas Sacharov]] qui contra regimen oppressivum Unionis Sovieticae pugnavit creatum est et primum ad [[Nelson Mandela]] et [[Anatoli Mertchenko]] anno [[1988]] datum est. Homines ad praemium quoque anno eligentur et circa [[Dies Iurum Humanorum|Die Iurum Humanorum]] cum eo pecunia 50,000 [[euro]]es datur. Caeremonia praemii circa die [[10 Decembris]], quae [[Dies Iurum Humanorum]] fit. == Laureati == *[[1988]] - [[Nelson Mandela]] et [[Anatoli Mertchenko]] *[[1989]] - [[Alexander Dubček]] *[[1990]] - [[Aung San Suu Kyi]] *[[1991]] - [[Adem Demaçi]] *[[1992]] - Matres de placia Maii *[[1993]] - [[Oslobođeje]] *[[1994]] - [[Taslima Nasrin]] *[[1995]] - [[Leyla Zana]] *[[1996]] - [[Wei Jingsheng]] *[[1997]] - [[Salima Ghezali]] *[[1998]] - [[Ibrahim Rugova]] *[[1999]] - [[Xanana Gusmão]] *[[2000]] - [[¡Basta Ya!]] *[[2001]] - [[Nurit Peled-Elhanan]], [[Izzat Ghazzawi]] et [[Zacarias Kamwenbo]] *[[2002]] - [[Osvaldus Payá]] *[[2003]] - [[Kofi Annan]] et [[Nationes Unitae]] *[[2004]] - Coolegium diurnariorum [[Belarussia]]e *[[2005]] - [[Dominae Albae Vestitae]], [[Relatores sine finibus]] et [[Hauwa Ibrahim]] *[[2006]] - [[Arexandrus Milinkevitch]] *[[2007]] - [[Salih Mahmoud Osman]] *[[2008]] - [[Hu Jia]] *[[2009]] - [[Memorial]] *[[2010]] - [[Gulielmus Fariñas]] *[[2011]] - Activitae [[Ver Arabicum|Veris Arabici]], [[Asmaa Mahfouz]], [[Ahmed al-Senussi]], [[Razan Zaitouneh]], [[Ali-Farzat]] et [[Machometus Bouazizi]] *[[2012]] - [[Nasrin Sotoudeh]] et [[Jafar Panahi]] *[[2013]] - [[Malala Yousafzai]] *[[2014]] - [[Dionysius Mukwege]] *[[2015]] - [[Raif Badwi]] *[[2016]] - [[Nadia Murad]] et [[Lamya Haij Bashar]] *[[2017]] - [[Oppositio (civilitas)|Oppositiones]] in [[Venetiola]] *[[2018]] - [[Oleh Sentsov]] *[[2019]] - [[Ilham Tohti]] *[[2020]] - Opposiriones in [[Belorussia]] *[[2021]] - [[Alexius Navalnyj]] *[[2022]] - Populi [[Ucraina]]e contra [[Incursio Russica in Ucrainam (2022)|Incursionem Rissicam]] *[[2023]] - Mors [[Mahsa Amini]] *[[2024]] - [[Maria Corina Machado]] *[[2025]] - [[Andrzej Poczobut]] et [[Mzia Amaglobeli]] *[[2026]] - [[Tribunal criminale internationale]] {{NexInt}} *[[Iura humana]] *[[Libertas sentiendi]] ==Notae== <references/> == Nexus externi == *[http://www.europarl.europa.eu/sakharovprize/en/home De Praemio Sacharoviano] ([[Parlamentum Europaeum]]) [[Categoria:Iura humana]] [[Categoria:Parlamentum Europaeum]] [[Categoria:Praemia]] 5swxu565x7wz2mfl3h3c842soa1hphb 0 175982 3997235 3796869 2026-10-26T17:43:44Z ~2026-49397-47 216804 3997235 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-4}} {{Capsa urbis Vicidata}} {{Videdis|Philadelphia (discretiva)}} [[Fasciculus:Amman Citadel.jpg|thumb|Acropolis Philadelphiae.]] '''Philadelphia''' ([[Lingua Graeca antiqua|Graece]] {{Polytonic|Φιλαδέλφεια}}) sive '''Rabbath filiorum Ammon'''<ref>''[[Deuteronomium]]'' 3.11</ref> (vulgo hodie عمان ''ʿAmmān''), est [[urbs]] et [[caput (urbs)|caput]] [[Iordania]]e iam temporibus [[Biblia Sacra|Biblicis]] clara. Pars [[Foedus Decapolicus|Foederis Decapolitani]] fuit. A [[Graeci]] sub imperio [[Hellenismus|Hellenistico]] "Philadelphia" [[oppidum]] appellabatur. Saeculo nono [[AUC|ab urbe condita]] ([[63]] [[A.C.n.]]), Imperium Romanum urbem profligavit, atque in Foederem Decapolitanem (urbes qui Graeci Romanique habitabant) intraverit. Nomen oppidi ex [[Regnum Ghassanidarum|regno Ghassanidarum]] est, [[regnum]] foedus [[Imperium Romanum Orientale|Imperii Orientalis]] fuit, usque ad [[Arabes]] [[Musulmanus|Musulmani]] advenerunt. Hodie illa sedes [[Procuratio Auxilii Operumque pro Profugis Palaestinis in Oriente Propinquo Consociationis Nationum|Procurationis Auxilii Operumque pro Profugis Palaestinis in Oriente Propinquo Consociationis Nationum]] stat. ==Notae== <references /> {{Urbes Asiae maximae}} {{Urbes Asiae capitales}} [[Categoria:Philadelphia (Iordania)|!]] [[Categoria:Capita]] [[Categoria:Urbes milies milium incolarum]] {{Myrias|Geographia}} qnuouney73ap9mcqz4ptltempaoq7l7 0 187570 3997206 3996731 2026-10-26T15:56:54Z Neander 1973 3997206 wikitext text/x-wiki {{titulus italicus}} [[Fasciculus:Mika Waltari 1939.jpg|thumb|[[Michael Waltari|Mika Waltari]], scriptor libri ''Sinuhe Egyptiläinen.'']] {{ires|Sinuhe egyptiläinen}} ('Sinuhe Aegyptius') est [[mythistoria|liber mythistoricus]] a [[Michael Waltari|Mika Waltari]] [[Finnice]] anno [[1945]] scriptus, qui [[fabula]]m de [[Aegyptus antiqua|Aegypto antiqua]] aetatis [[pharao]]nis [[Akhenaten|Ekhnaton]] narrat. Quod opus primum est de multis libris eius [[historia|res historicas]] tractantibus. Opus inter gentes innotuit, et [[interpretatio|conversiones]] adhuc quadraginta sunt confectae.<ref>Vaarala 2024: 76.</ref> Persona princeps est Sinuhe, qui infans a matre sua ignota in scaphio iuncino in [[Nilus|Nili]] flumen dimissus esse fertur. Quidam Senmut, [[Thebae|Thebanus]] pauperum [[medicus]], et Kipa eius [[uxor]], [[expositio infantis|miserum puerulum]] ex undis servaverunt et, cum orbi liberis essent, eum tamquam suum filium [[educatio|educaverunt]]. Kipa eum Sinuhe nominavit ex fabella,<ref>Waltari hic ad fabellam quam notissimam significat, ex initio [[regnum medium Aegypti|medii regni Aegypti]] oriundam, quae res miras et [[periculum|pericula]] [[narratio de Sinuhe|narrat]], quibus vir nomine Sinuhe obicitur.</ref> quae ei placebat. == Thebis == Cum septem annos natus esset Sinuhe, Senmut pater eum adlocutus, quo munere fungi vellet, sciscitatus est. Cum miles fieri vellet, pater eum ad Inteb militem amicum duxit, qui diris horrendisque exemplis eum a militaribus phantasiis dehortaretur. Itaque patris voluntatem secutus Sinuhe ad scholam ire et legere discere constituit. In schola, amicitiam iunxit cum Thotmes, puero qui iam tum bonam in pingendo et fingendo indolem ostendebat. Per patrem in familiaritatem venit Ptahoris, regii [[trepanatio|trepanatoris]], quocum postea laboravit. Die consecrationis in feminam incidit venustissimam, cui nomen erat Nefernefernefer. Iuvenis indoctus feminarum statim amore huius feminae adfabilis captus est. Sed vita et disciplina domus vitae prohibuerunt, quominus vitam Thebanam gustaret. Praeterea his temporibus pharao [[Amana Hatpa III|Amenhotep III]] morbo exitiali laborabat, et iam erat tempus trepanandi, qua ultima sanandi ratione pharaonem recreatum iri sperabant. Ptahor trepanator rem suam recte gessit, sed haud inopinate aeger vitam amisit. Sinuhe etiam familiaritatem iunxit cum Ekhnaton, defuncti pharaonis filio, qui ipse [[epilepsia|morbo sacro]] laborabat et ceteroqui vir mirus erat, qui novum deum [[Aton]] introducere vellet. Amicitia iunctus erat etiam cum viro bellicoso Horemheb, praefecto militum, qui, ut ipse dicebat, "cum stercore in digitis natus" erat. Quae cum ita sint, Sinuhe, cum audissset Horenheb de amore Baketamonis, Ekhnatonis sororis, somniare, perturbatus erat temeritate huiusmodi vanae meditationis. Sinuhe medicus privatus pharaonis factus est. Quibus interpositis temporibus, Sinuhe in Nefernefernefer iterum incidit, et quidem in eius domo, ubi populus turbulentus epulandi causa coactus erat. Usque adhuc hac [[femina convictualis|femina convictuali]] ardebat, quae tamen primum suam agnitionem celavit. In hac renovata conventione, Sinuhe amorosus tantum impetum ostendit, ut crederes eum putare, amorem vere inter femora inveniri. Ideo Nefernefernefer nimium ardorem amaturientis frenare conata didascalicam narrat de Setne [[Chamois]] et Tabubue sacerdote fabulam.<ref>Reich 1924.</ref> Dicit enim Tabubue ea tantum condicione se cum Setne amoribus frui velle, ut hic omnibus bonis et quidem uxore sua liberisque desistat. Setne ardore suo hoc propositum accepit. Nefernefernefer, ne de fraude amoris accusetur, se cum Tabubue confert monitionis causa. Sinuhe autem hoc documentum respuit. At Nefernefernefer mulier nobilis, aetate qua opinio muliebris quaeri non solebat, quomodo se ab ardore amatorio advenae repentini defendat? [[Fasciculus:Middle East Levant.jpg|thumb|Regiones ubi Sinuhe versatus est.]] Haec condicio rerum potissimum ex ratione virili intellegi videtur. Verbum amoris sensu romantico non memoratur, saltem non cum de relatione cum Nefernefernefer agitur. Sinuhe, cum edere et bibere et gaudere cum ea vehementer cupiat, reapse [[coitus|coitum]] petit. In Aegypto antiqua, [[transactio]]nes inter homines factae in dandis accipiendisque [[donum|donis]] positae erant. In ratione Tabubuensi a Nefernefernefer in rem suam conversa, oeconomia donatoria in conspectum venit. Sinuhe quater apud Nefernefernefer ad "mercatum" iit. Primo tempore Sinuhe specimen gratuitum "eius rei, cuius causa venerat", accipit, sine dono vicissim dato. Secundo tempore, Sinuhe domum suam cum rebus domesticis donat, fidem habens promisso a Nefernefernefer facto, sed infectis rebus exit. Tertio tempore, Sinuhe bona parentum suorum dono dat, et vicissim inanem coitum sine ardore remuneratus est. Quarto tempore, Sinuhe sepulchrum parentum dono dat, sed pro remuneratione nihil nisi natationem in piscina accipit. Tum demum intellegit fabellam de Tabubue veram esse, et paene ab ancillis vapulatur. Sinuhe, ut parentes rite in [[Valles Regum|Vallibus Regum]] sepelire possit, dies noctesque triginta in domo mortuorum cadaverum lavator servire debet. In statum servituti similem delapsus nomen suum putat Thebis in summam infamiam cecidisse. Quae cum ita sint, consilium capit reliquum vitae tempus peregrinando consumere. Ad [[Levans|Levantem]] profecturus cum Kaptah navem conscendit. == Peregre == Sinuhe, [[Tell Kazel|Simyrae]] in oppido [[Syria]]e consessus, peritia medica famam et divitias sibi conciliat. In bello contra Chabiros gerendo rursus in Horemheb, ducem belli, incidit, qui ei mandat, ut per orbem terrarum vectus opes militares civitatum notarum exploret. Primum invitus cum Kaptah proficiscitur [[Babylon]]em, ubi non solum de vi militari sciscitatur sed etiam artes exercet consuetudineque virorum doctorum utitur. Quodam die a [[Burna Buriash|Burraburia]] rege, qui aegrotabat, arcessitur, et eum sanat. Die tradito falsi regis – quo deprensibilis quisque per unum diem rex creatus erit deindeque occisus – Kaptah timore quassus sub lecto latens eligitur. Postquam a re inopinata convaluit, novo munere suo uti incipit. Intrat enim [[harem|gynaeceum]] regis, electurus mulierem, cum qua "gaudere" possit. Nimirum, pulcherrimam optat virginem, quae quidem ira incensa ictu pugni unicum ei oculum nigrat soleaque nasum percutit. Quae Furia, virgo [[Creta|Cressa]], Minea nomine, nuper contra voluntatem suam in gynaeceum regis adquisita erat. Ab [[eunuchus|eunuchis]] gynaecei se defensura cultellum in manu habebat. Sinuhe ad eam placandam vocatus consilium capit, quo ex Babylone effugere possint. Persuadet enim [[eunuchus|spadonibus]] perturbatis gynaecei, Mineam mortem sibi conscivisse. Kaptah autem, teste medico decrepito pharaonis, veneno absumptum obisse (quaquam reapse vino ebriatus dormiebat). Amborum corpora in navem conductam portanda curat. [[Fasciculus:Stiersprung 01.gif|thumb|Saltus tauri (ταυροκαθάψια) coniectura repertus.]] Ad [[Mitanni]] regnum vicinum, unde ad imperium [[Hetthaei|Hetthaeorum]] pergant, fugere constituunt. Deinde relicta Anatolia ad Cretam, Mineae patriam, navigare cogitant. In navi, Sinuhe et Minea se invicem mitigant. Sinuhe enim Mineae de tot tantisque molestiis querelas ingratas esse sentit, offensoque animo ad proram navis secedit. Mox tamen lites suas componunt, et inter se magni aestimare incipiunt. Minea est sacerdos religionis Creticae, taurocathapta sive saltatrix tauri,<ref>Koutantou 2021.</ref> virgo sorte electa quae luna plena in domo tenebrarum deo maris [[Neptunus (deus)|Neptuno]] saltet. Praeterea Mineam observatio castitatis obligat, quapropter iterum amor mancus et devius Sinuhe obtingit. Nam Minea: "Quam ob rem doleo, quod id quod vis tibi dare nequeo — nec solum propter te doleo, sed propter me ipsam." (7.1) Sinuhe, postquam cum Minea et Kaptah in Cretam pervenit, insulam eiusque vitam subtiliter describit, atque ambitum Mineae cognoscit. Cum alios homines tum Minotaurum convenit, summum sacerdotem dei Cretensis. Postquam magistratum illum caput tauri gerentem salutaverant, ille caput tauri detrahit dicitque Cretes vivo servire deo, contra multas alias gentes, quae inanimis deis serviunt. Demirante Sinuhe, cur nemo eorum, qui in obscuram Neptuni domum ierant, redierit, etiam si licitum esset, Minotaurus neminem ex magnis dei aulis redire velle respondet. Sed Sinuhe ad cadavera in litoribus Simyrae fluctuantia referens hoc dicit non idem de gloriosis dei marini aulis probare. Sermo subito finitur, et Minea iam paene animum amittit. Ultima nocte ante impletionem promissi deo facti, Minea commoventem pugnam internam experitur. Amantes diu sermocinantur mutuum fatentes amorem, promittitque Minea se, postquam revenisset, Sinuhem nupturam esse. Itaque ollam frangunt signum dedicationis suae matrimonialis. Postero die Minea cum Minotauro sollemniter in tenebras [[labyrinthus|labyrinthi]] dei deducitur. Dum haec geruntur, Sinuhe miserabilis certus est se numquam iterum Mineam suam visurum esse. Mox autem Kaptah Minotaurum videt e labyrintho redisse, usum portula iuxta magnam portam aeneam sita. Sine mora, Sinuhe cum Kaptah statuit clam in speluncam introire, ut Mineam reduceret. Vestigia Mineae et Minotauri secutus quo longius progreditur, eo taetriorem capit foetorem putredinis. Tandem cadaver ingentis cernet beluae mortuae in aquis iactari. Et corpus Mineae a Minotauro occisum in aquis submersum a [[crustacea|crustaceis]] voratum. O quanta iactura! Kaptah tandem eum placat et ei persuadet optimum esse in Syriam redire. Sed Minea amissa Sinuhen diu perturbat. In Syria, Sinuhe non iam iuvenis opera medica continuat et pristinum statum adfectat. Animadvertit tamen imperium Aegyptium regionis in dubium vocari. Huius spiritus rebellis auctor esse videtur [[Aziru]] princeps Syrius, fautor Hethaeorum, cum quo Sinuhe, cum dentes illi inauravisset, amicitiam inierat. Quodam die Aziru eum sollicitus arcessit, ut suum filiolum aegrum sanaret. Sinuhe puerulo dentes erumpere animadvertit, sed simul occasonem nanciscitur de Syriorum adversus Aegyptios ira cum Aziru conloquendi. Hoc habito colloquio, et postquam de iis quae in urbe dicuntur ex Kaptah audivit, Sinuhe necessitudines inter Aegyptum et Syriam in statu vere periculoso esse intellexit, et in Aegyptum redire constituit. Thebis adaptatio post longum tempus nonnullas vitae mutationes adtulit. Primum omnium, Sinuhe servum suum Kaptah liberavit, qui decursu temporis magis amicus et comes itineris ei factus erat. Kaptah libertinus factus tempus suum non perdidit. Negotiis pecuniariis se implicavit et tam dives factus est, ut etiam dominum suum pristinum sustentare posset, cuius nimia liberalitas, quamvis moralis esset, solum taedium adferre videbatur. Kaptah etiam tabernam cui nomen erat "Cauda Crocodili" sibi comparavit, cuius res singularis eodem nomine vocata erat potio praecipue fortis quae potatori suo ictum solito maiorem praebebat. Sinuhi tres in vita apparuerunt feminae, quae vehemens dum vivit fecerunt momentum. Nam Nefernefernefer desiderium iuvenis inpatientis erat, Minea fatula fabulosa, sed Meret, in quam in Cauda Crocodili incidit — ministra tabernae et pulchritudo cotidiana — vera socia ei evasit, quae in Sinuhe nihil nisi hominem quaerebat. Filiolum sollertem ei, inscio quidem, peperit. Has quoque amores Sinuhe miserabiliter amisit. [[Fasciculus:Pharaoh Akhenaten.jpg|thumb|upright=0.5|Pharao Ekhnaton]] In Aegypto, novus pharao [[Amenhotep IV|Ekhnaton]] [[monotheismus|monotheismum]] propagare coepit. In hac nova religione discum solarem [[Aton]] adorat, docetque omnes homines pares esse, neque amplius servos neque dominos in novo ordine mundi fore. Certae partes huius religionis tamen oppositionem excitant: nempe [[pacifismus]], qui [[Horenheb]] aliisque de incursione Hethaeorum et Syrorum sollicitis displicet; praeterea, novi pharaonis conatus divitias pauperibus distribuere; nec non novi dei cultus, qui detrimento deorum veterum civitatis esse putabatur. Sinuhe ad doctrinas liberales a novo rege promulgatas attrahitur, et hac de causa trepanator regius aulae Ekhnaton se adiungit. Post publicum casum praecipue violentum, Ekhnaton adversariis pertaesus ex Thebis cum Sinuhe in Aegyptum mediam fugit, ubi Akhetaton, novum caput Atoni dedicatum, aedificatur. Attamen inter Ammonem et Atonem contentiones pergunt et in bellum civile exacerbantur. Regnum Atonis in terra paulatim collabitur, et singuli aulici Ekhanaton et Akhetaton deserunt Ammonem et Thebas praeferentes. Etiam pugna finalis Thebis fit. Sinuhe pro Atone et pharaone ad extremum pugnat, sed postremo pars sacerdotii Ammonis vincit. == Notae == <references /> == Bibliographia == * Koutantou, Zoi (2021) Ταυροκαθάψια. ''YouTube'' 27 Novembris. * Rajala, Panu (2008) ''Unio mystica: Mika Waltarin elämä ja teokset'' (Finnice). WSOY. * Rajala, Panu (2026) ''Sinuhen synty'' ('De ortu Sinuhe Aegyptii'). SKS Kirjat. * Reich, Nathaniel (1924) Marriage and Divorce in Ancient Egypt. ''Museum Journal'' XV:1. * Silver, Minna (2024) ''Sinuhe egyptiläisen maailma arkeologin silmin'' (Finnice). SKS Kirjat. * Vaarala, Noora (2024) Sontakärsä japaniksi ('Sontakärsä' [''merdinasus''] Iaponice'). ''HS Teema'' 6. [[Categoria:Finniae scripta]] [[Categoria:Mythistoriae]] 6jvl3wmkc4e17ecqsxgz00fd1nfqzwn 0 196925 3997339 3709211 2026-10-27T10:07:55Z ~2026-56779-10 216865 3997339 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Roman Empire 125 general map.SVG|thumb|Viae Romanae anno 125 p.C.n.]] [[Fasciculus:Viae romanae.webm|thumb|Pellicula de viis Romanis]] [[Fasciculus:RomaForoRomanoMiliariumAureum01.JPG|thumb|[[Miliarium Aureum]], initium omnium viarum Romanarum]] [[Fasciculus:RomaViaAppiaAntica03 retouched.jpg|thumb|[[Via Appia]] [[Roma]]e]] [[Fasciculus:Part of Tabula Peutingeriana.jpg|thumb|Viae Romana in [[Tabula Peutingeriana]] (pars) depictae]] [[Fasciculus:Roman milestone St Margarethen Austria 201 aC.jpg|thumb|Miliarium Romanum anni 201 in Austria inventum]] '''Viae Romanae''' erant viae temporibus [[Imperium Romanum|imperii Romani]] exstructae atque sustentae. Milia per chilometra totam fere Europam percurrebant. Cursus approximatus [[compitum|compita]]<nowiki/>que eorum in [[Tabula Peutingeriana]] descripta sunt. == Infrastructura == Romani primo [[via]]s in Europa media aedificaverunt. Cum callidissime ratione Romana viarum munificandarum exstruerentur secus ac semitae [[Germani|Germanorum]] vel [[Galli|Gallorum]] non solum qualibet tempestate atque humore viatoribus patebant sed etiam facultatem admodum directe per planities, immo etiam exstructis subsidiis artificialibus (e.g. [[pons|pontibus]] atque [[murus|muris]]) per [[mons|montes]] iter faciendi praebebant. Romani vias certa ratione munificare soliti sunt, quarum quattuor diversi modi cernere possumus: * ''viae publicae'' iussu administrationis imperii Romani sumptu publico exstructae sunt a militibus, servis atque captivis, quorum ossa ubique iuxta vias Romanas inventa laboribus duris indicio sunt. * ''viae militares'' ex causis militaris etiam publico sumptu aedificatae sunt. * ''viae vicinales'' a magistratibus provincialibus aedificatae atque sustentae sunt. * ''viae privatae'' imprimis in provinciis magni momenti fuerunt cum villae cum oppidis iungerent. Antequam via munificari potuit tractus primo dumentis exstirpi terraqua in cursu viae futurae effodi debuit. Tum fossa lapidibus rudibus, deinceps glareis, demum harenis impleta est; posthac superficies viae lapidibus pavimentalibus tecta est. Lapides ad marginem canalisationi viae profuerunt. Mirabile dictu ipse poeta erat, qui carmine quodam artem viae struendae quam diligentissime perscripsit, [[Publius Papinius Statius|Statium]] dico de via Domitiana.<ref>Statius, Silvae 4.3</ref> Stratum viarum maxime idoneum erat ad itinera per pedes, eques vel in curribus faciendum. Volventibus annis commeatu tamen viae gradatim deterebantur. Adhuc supersunt plurima exempla Romanarum viarum, quarum fragmenta autem non iam pars viarum hodiernarum sunt. Nonnullae tamen viae supra fundamenta viarum Romanarum exstructae sunt. Ars viarum strato munificandarum imprimis imperante [[Iulius Caesar|Iulio Caesare]] introducta est cum erat proconsul provinciae [[Gallia|Galliae]] etsi plurimae urbes in terris Mediterraneis sitae iam antea lapidibus modo pavimentali utebantur. Vias stratas maximi momenti in rebus militaribus fuisse manifestum est cum per vias Romanas primo facultas copiarum celeriter transmovendarum offertur quod in provinciis administrandis terrasque externas capiendas valde profuit. Simul a Romanis etiam ubique in provinciis subiectis [[Castra Romana|castra]] posita sunt, in quibus faciendis etiam incolae provinciarum et servi adhibiti sunt. Vias Romanas tenus saepe milenaria Romana posita erant, quae intervalla et spatia inter urbes indicabant. == Limes et Via Sucina == Ut quam brevis via inter [[Moguntiacum]] et [[Augusta Vindelicorum|Augustam Vindelicorum]] efficeretur eaque protectione militari frueretur [[Limes Romanus|Limes Raeticus]] exstructus est. Per [[Via Sucinaria|Viam Sucinariam]] dictam viam commerciorum faciendorum oras [[Balticum mare|maris Baltici]] cum [[Austria Romana]] atque deinde [[Aquileia]] nectebantur, praeterea exstabat via tractus circa [[Massalia|Hamburgum]] hodiernum et [[Massalia|Massaliam]] iungens. Nexus etiam hieme perviabilis [[Carnuntum]] et Aquileiam iungens etiam ''Via Sucinaria Romana'' nuncupatur. Ad compita maiorum viarum mox vici mercatorii orti sunt. == Index viarum Romanarum == === Italia === [[Fasciculus:The Ancient Roads of Italy and Sicily nopng.svg|thumb|Viae Italicae atque Sicilianae aetate Romani imperii.]] Maximae viae * [[Via Aemilia]] [[Ariminum|Arimino]] [[Placentia|Placentiam]] duxit * [[Via Appia]] [[Apulia|Apuliam]] duxit (312 a.C.) * [[Via Aurelia]] Roma Francogalliam duxit (241 a.C.) * [[Via Cassia]], Roma [[Tuscana|Tuscanam]] duxit * [[Via Flaminia]] Roma [[Ariminum]] duxit (220 a.C.) * [[Via Raetia]] [[Verona]] ad septetrionem duxit * [[Via Salaria]] Roma ad [[Adriaticum]] mare duxit Aliae * [[Via Aemilia Scauri]] (109 a.C.) * [[Via Aquillia]] nitens via Appia apud [[Capua]]m ad [[Vibo Valentia|Vibum Valentiam]] vertit * [[Via Amerina]] Roma [[Ameria]]m et [[Perusia]]m duxit * [[Via Canalis]] [[Utinum|Utino]] Gemona and Val Canale ad Villach in Carinthia, deinde per Alpes mons ad [[Vindobona|Vindobonam]] duxit * [[Via Claudia Iulia Augusta]] (13 a.C.) * [[Via Claudia Nova]] (47 p.C.n.) * [[Via Clodia]] Roma [[Tuscana]]m duxit iugens cum via Cassia * [[Via Domitiana]] via litoralis [[Neapolis|Neapolim]] [[Formiae|Formias]] ducens * [[Via Flavia]], [[Tergeste]] usque [[Dalmatia|Dalmatiam]] duxit * [[Via Gemina]], oriens Aquileia atque Tergeste [[Materija]]m duxit, deinde descendit usque ad [[Tarsatica|Tarsaticam]] ubi oram Dalmaticam tenus progressa est * [[Via Iulia Augusta]] (8 a.C.) apud [[Aquileia]]m incipit * [[Via Labicana]] est ad austro-orientem urbis Romae ac viae Praenestinae iunxit * [[Via Ostiensis]] Roma [[Ostia]]m duxit * [[Via Postumia]] [[Verona]] per [[Apenninus|Apenninos montes]] [[Genua]]m duxit (148 a.C.) * [[Via Popilia]] re vera sunt duae viae, quarum altera [[Capua]] [[Rhegium]], altera [[Ariminum|Arimino]] per regionem [[Venetium]] duxit (132 a.C.) * [[Via Praenestina]] Roma [[Praeneste]]m duxit * [[Via Sclavonia]] Aquileia per Istriam septentrionalem Seniam [[oppidum]] in Dalmatia situm duxit * [[Via Severiana]] [[Terracina]] [[Ostia|Ostiam]] duxit * [[Via Tiburtina]] Roma [[Aternum]] duxit * [[Via Traiana Nova]] a lacu [[Bolsena]] ad [[Via Cassia|Viam Cassiam]] duxit. Nobis solum per effossiones patefacta est. === Provinciae === ;[[Africa (provincia Romana)|Africa Romana]] * Maxima via: [[Sala Colonia]] [[Karthago|Karthaginem]] usque [[Alexandria|Alexandriam]] duxit. * [[Aegyptus]]: [[Via Hadriana]] * Complures viae ex provincia [[Mauretania Tingitana]] ab oppido [[Tingis]] in meridiem verterunt [[Fasciculus:2006 0814Histria Road Market20060416.jpg|thumb|Via [[Histria (oppidum)|Histria]] tempore Romano exstructa esse putatur]] ;[[Albania]] / [[Macedonia]]/ [[Graecia]] / [[Turcia]] * [[Via Egnatia]] nectens [[Dyrrhachium]] (Durres) et [[Byzantium]] via [[Thessalonica]]m (146 a.C.) ;Austria / [[Serbia]] / [[Bulgaria]] / [[Turcia]] * [[Via Militaris]] (Via Diagonalis, Via Singidunum) iungens [[Europa Media|Mediam Europam]] et [[Byzantium]] * [[Viae Romanae in Cilicia]] in Turcia meridionalis [[Fasciculus:High Street and Small Water from Harter Fell.jpg|thumb|High Street nomen traxit a via Romana cacumen superante. Altissima est viarum Romanarum Britanniae.]] ;Britannia (hodie: Regnum Unitum) *[[Akeman Street]] *[[Camlet Way]] *[[Dere Street]] *[[Ermine Street]] *[[Fen Causeway]] *[[Fosse Way]] *[[King Street (via Romana)|King Street]] *[[London-West of England Roman Roads]] *[[Peddars Way]] *[[Pye Road]] *[[Stane Street (Chichester)]] *[[Stane Street (Colchester)]] *[[Stanegate]] *[[Via Devana]] *[[Watling Street]] ;Francogallia * [[Via Agrippa]] * [[Via Aquitania]] [[Narbo|Narbone]], ubi Viae Domitiae iunxit usque ad [[Oceanus Atlanticus|Atlanticum oceanum]] via [[Tolosa]]m atque [[Burdigala]]m * [[Via Domitia]] [[Nemausus|Nemauso]] usque ad [[Pyrenaei|Pyrenaeos montes]] duxit, ubi [[Via Augusta|Viae Augustae]] iunxit (118 a.C.) [[Fasciculus:Germania inferior roads towns.png|thumb|Maximae viae Romanae in provincia Romana [[Germania Inferior]]]] ;[[Germania Inferior]] (Germania, Belgium, Nederlandia) * [[Via Belgica]] (Gesoriaco-Coloniam Agrippinam) * Inferior pars [[Limes Germanicus inferior|Limitis Germanici]] * Nexus inter inferiorem [[Limes Germanicus|Limitem Germanicum]] et [[Via Belgica|Viam Belgicam]] ;Orientes partes imperii * [[Via Maris]] * [[Via Traiana Nova]] * [[Via Romana Petraea]] [[Fasciculus:BALKANS ROMAN ROADS cropped.jpg|thumb|right|Viae Romanae tenus [[Danubius|Danubium]] flumen]] ;[[Romania]] * [[Pons Traiani|Pontis Traiani]] et [[Portae Ferreae|Portarum Ferrearum]]. * Via Traiana: via iungens Porolissum, Napocam, Potaissam et Apulum. * Via Pontica: iunxit [[Troesmis|Troesmen]], [[Piroboridava|Piroboridavam]], [[Caput]] [[Stenarum]], [[Apulum (castra)|Apulum]], [[Partiscum]] et [[Lugio|Lugium]] ;[[Romania]] / [[Bulgaria]] * [[Via Pontica]] [[Fasciculus:Hispania roads.svg|thumb|right|Viae Romanae in [[Hispania]]]] [[Fasciculus:Roman road in Tarsus, Mersin Province.jpg|thumb|Via Romana apud [[Tarsus|Tarsum]], in [[Turcia]]]] ;Hispania et Portucale * [[Iter ab Emerita Asturicam]] [[Sevilla]] [[Gigia|Gigiam]] duxit. * [[Via Augusta]] [[Gades|Gade]] ad [[Pyrenaei|Pyrenaeos]] montes duxit, ubi adiuncta est [[Via Domitia|Viae Domitiae]] prope [[La Jonquera]]. Praeterivit [[Valentia|Valentiam]], [[Tarraco|Tarraconem]] et [[Barcino|Barcinum]]. * [[Semitum aureum]] terminans ad [[Aquae Urentes|Aquas Urentes]]. ;Viae transalpinae Hae viae Italiam atque Germaniam iungebant: * [[Via Claudia Augusta]] [[Altinum]] (now [[Quarto d'Altino]]) [[Augusta Raurica|Augustam Rauricam]] duxit superans (47 p.C.n.) * [[Via Mala]] [[Mediolanum|Mediolano]] per [[Mons Avium (transitus)|Avium montem]] ad [[Lacus Bodamicus|Bodamicum lacum]] duxit. * [[Via Decia]] ;Viae transpyrenaeae Iungens [[Hispania]]m et [[Gallia]]m: * [[Ab Asturica Burdigalam]] == Notae == <references/> == Bibliographia == * Colin O'Connor, ''Roman Bridges''. Cantabrigiae: Cambridge University Press, 1993. * Raymond Chevallier: ''Les voies romaines''. Colin, Paris 1972. * Hans Bauer: ''Die römischen Fernstraßen zwischen Iller und Salzach nach dem Itinerarium Antonini und der Tabula Peutingeriana. Neue Forschungsergebnisse zu den Routenführungen''. Herbert Utz Verlag, München 2007. ISBN 3-8316-0740-0. * Arnold Esch: ''Römische Straßen in ihrer Landschaft: das Nachleben antiker Straßen um Rom. Mit Hinweisen zur Begehung im Gelände''. Zabern, Mainz 1997. ISBN 3-8053-2023-X. * Werner Heinz: ''Reisewege der Antike. Unterwegs im Römischen Reich''. Stuttgart, Theiss 2003. ISBN 3-8062-1670-3. * Margot Klee: ''Lebensadern des Imperiums. Straßen im Römischen Weltreich''. Konrad Theiss Verlag, Stuttgart 2010. ISBN 978-3-8062-2307-1. == Nexus externi == * [http://orbis.stanford.edu/# ORBIS] est depictio omnium viarum atque intervallorum inter omnia fere oppida Romani imperii * Sasha Trubetskoy, "[https://web.archive.org/web/20170803182359/http://sashat.me/2017/06/03/roman-roads/ Roman Roads]", "[https://web.archive.org/web/20170802145010/http://sashat.me/2017/06/24/roman-roads-update/ Roman Roads Update]" (de diagrammate principalium viarum Romanarum) * [https://www.visualcapitalist.com/roman-empires-roads-map/?fbclid=IwAR2mrZ3bzHqVI_pHrApTF6_w7tF38p_bqaywSrSt7rSdbluGLX7m71EhG3M The Roman Empire’s Roads In Transit Map Form] {{ling|Anglice}} {{Antiquae viae Romanae}} {{Roma antiqua}} [[Categoria:Imperium Romanum]] [[Categoria:Infrastructura]] [[Categoria:Via Romana|!]] [[Categoria:Viae Romanae|!]] e32v5ai9uqvwlgz54twdgo1okfuhq28 0 200271 3997337 3942898 2026-10-27T10:06:31Z Frognall 147188 Nota de locutione "pagina tituli" rescribitur, fonte lexicographico peculiari addito 3997337 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Engraved title page - a 1599 Bible titlepage2.jpg|thumb|Frontispicium [[Biblia Sacra|Bibliorum Sacrorum]] ex anno [[1599]] sed revera anno [[1633]] [[impressio|impressorum]]. [[Lignum|Ligno]] [[scalptura]].]] {{res|Frontispicium}},{{MLAL ref|title-page|187|.book title page}}{{DuCange ref|Frontispicium}}{{LLHL26 ref|Titelkupfer|432}} seu fortasse etiam '''pagina titularis'''<ref>"Pagina titularis" {{Google Books|42U-AAAAcAAJ|p. 281}} {{Google Books|FFlBAQAAMAAJ|p. 124}}</ref> et {{res|pagina tituli}},<ref>"Pagina tituli" apud {{Opus|nomen auctoris=Zoltán |cognomen auctoris=Pipics |titulus=Dictionarium bibliothecarii practicum |url=https://archive.org/details/dictionariumbibl0000pipi/page/162/mode/2up |editio=4 |domus editoria=Verlag Dokumentation |locus=[[Monacum|Monaci]] |annus=1970 |pagina=162}}. Exemplum antiquius huius locutionis, quae iam ab saeculo XVII exeunte adhibita esse videtur, inveniri potest in opere posthumo Vincentii Placcii anno 1708 edito ([https://archive.org/details/b30457749_0001/page/142/mode/2up p. 142]).</ref> est [[pagina]] ad initium [[liber|libri]] quae [[titulus|titulum]] nuntiat. Eadem pagina etiam auctoris sive et recensoris nomen, [[logotypum]] appellationemque domus editorialis continere solet. == Frontispicia in libris == Folium titulare ([[tegmen libri|tegminis libri]] dissimilis) est praecipua pars [[praeliminaria (bibliographia)|praeliminarium]]. Res tam [[recto]] quam [[verso]] folio relatae adhibentur ad instituendum “titulum proprium et usitate, quamquam non necessarie, confirmationem auctoritatis et [[data]] quae ad [[editio]]nem pertinent.”<ref>[[Anglice]]: “title proper and usually, though not necessarily, the statement of responsibility and the data relating to publication.”</ref><ref>Michael Gorman et Paul W. Winkler, eds., ''Anglo-American Cataloguing Rules,'' ed. 2a (Londinii: Library Association, 1978), 571.</ref> E quibus rebus liber aliquis in catalogis, [[index|indicibus]], adnotationibus aliorum operum citari licet. [[Incunabula]], antiquissimi libri [[impressio|prelo impressi]], fere omnia frontispiciis carebant. Textus in prima pagina, sine praeliminaribus, incipere solebat. Titulus annusque necnon nomen editoris sive et typographi ad pedem ultimae paginae saepe dabatur (quod datum [[Colophon (litterae)|colophon]] appellatur). Libris paucis eo aevo impressis, quibus neque rubrica ad initium neque titulus in colophonte datur, primis ipsius textus [[vocabulum|verbis]] ("[[incipit]]") agnoscuntur. == Notae == <references/> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Title pages|frontispicium}} *[http://special.lib.gla.ac.uk/exhibns/month/june2006.html Liber mensis] bibliothecae Universitatis Glasguensis *[http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/94303/rec/1 ''Prints & People: A Social History of Printed Pictures''] (catalogus [[Museum Artium Metropolitanum|musei artium Metropolitani]] *[http://www.swaen.com/archive-thumbnail-catalogue.php?categories=204 Variae paginae titulares] [[Categoria:Descriptio librorum]] [[Categoria:Typographia]] jmjzrnf6zbar61loooyvo11retpjk9u 0 202650 3997211 3987876 2026-10-26T16:07:02Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 3997211 wikitext text/x-wiki {{Movenda|Ehud Baracus}} [[Fasciculus:Ehud Barak260808.jpg|thumb|200px|Ehud Barak]] '''Ehud Baracus'''<ref>Cfr. ''[https://ephemerisnuntii.eu/leolat/DE%20TERRA%20SANCTA.pdf DE TERRA SANCTA] {{Nexus deficit|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' apud ''Epistula Leonina'', p. 57: "Rabinus et postea Baracus fortasse aliquatenus proximi fuerunt tali solutioni, sed tamen non totam assecuti sunt".</ref> ([[Hebraice]] אהוד ברק, ''Ehud Barak'', natus ''Ehud Brog'' die [[12 Februarii]] [[1942]] in [[Kibbuz]] [[Mischmar haScharon]]) est politicus [[Israel]]ianus. Barak, qui, [[Simon Peres| Simone Peres]] ministrorum Praeside, ab anno [[1995]] usque ad annum [[1996]] negotiorum externorum minister et ab anno [[1999]] usque ad annum [[2001]] ipse Ministrorum Praeses fuerat, fuit etiam factionis '' [[Awoda]]'' praeses et a mense Iunii [[2007]] est bellum belli minister. == Notae == <references /> == Nexus externus == * [http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/biography/barak.html Biographia] {{Ling|Anglice}} {{Fontes biographici}} {{bio-stipula}} {{Primi Ministri Israelis}} {{Ministri rerum externarum Israelis}} {{Ministri eruditionis Israelis}} {{DEFAULTSORT:Barak, Ehud}} [[Categoria:Nati 1942]] [[Categoria:Homines vivi]] [[Categoria:Iudaei]] [[Categoria:Gubernatores civitatum]] [[Categoria:Politici Israelis]] [[Categoria:Milites Israelis]] [[Categoria:Primi ministri Israelis]] nermwqhqxp7edupbuynee30yoirjbvz 0 202977 3997317 3984875 2026-10-27T03:54:45Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 3997317 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Theodorus Henricus Godofredus''' vulgo ''Heinrich'' '''Keil''' (natus [[Gressow]] iuxta [[Vismaria]]m die [[25 Maii]] [[1822]]; mortuus [[Friedrichroda]] in Thuringia die [[27 Augusti]] [[1894]]) fuit [[philologus]] et [[professor]] qui [[universitas|universitates]] [[Universitas Gottingensis|Gottingensem]] et [[Universitas Bonnensis|Bonnensem]] frequentavit.<ref name="catalogus">[https://web.archive.org/web/20140325163218/http://www.catalogus-professorum-halensis.de/keilheinrich.html Catalogus professorum Halensis (Quelle: UAH PA 8735 Keil)].</ref> [[Germania|Germanicus]]. Anno [[1882]], socius [[Academia Scientiarum Borussica|Academiae Scientiarum Borussicae]] electus est. == Opera selecta== * ''Observationes criticae in Propertium'', Phil. Diss. Bonnae 1843. * ''Observationum criticarum in Catonis et Varronis de re rustica libros caput secundum'', Hab.-Schr. Salinis Saxonicis 1848. * ''Analecta grammatica'', Salinis Saxonicis 1848. * ''Observationes criticae in [[Marcus Porcius Cato maior|Catonis]] et [[Marcus Terentius Varro|Varronis]] de re rustica libros'', Salinis Saxonicis 1849. * ''Sex. Propertii Elegiae''. Edidit Henricus Keil, Lipsiae 1850 (aliae editiones Lipsiae 1857; 1867). * ''C. Plini Caecili Secundi epistularum libri novem. Epistularum ad Traianum liber''. Panegyricus. Recognovit Henricus Keil, Lipsiae 1853 (ultima editio Lipsiae 1896). * ''Grammatici latini'', 7 Tomi., Lipsiae 1856–80 (ND Hildesiae 1961; 1981). * ''Quaestiones grammaticae'', Salinis Saxonicis 1860. * ''Plinii Secundi Epistolae'', Lipsiae 1870 (cum indice a [[Theodorus Mommsen|Theodoro Mommsen]] parato). * ''M. Porci Catonis De agri cultura liber. M. Terenti Varronis Rerum rusticarum libri tres''. Ex recensione Henrici Keilii, 2 Tomi., Lipsiae 1884–1891 (ut 3. Tomi.: Richard Krumbiegel: ''Indices verborum'', Lipsiae 1897–1902). == Notae == <div class="references-small"><references /></div> == Bibliographia == * C. Häberlin: Heinrich Keil, In: ''Biographisches Jahrbuch für Altertumskunde'', 19. Jg., 1896 (1897), pag. 49-80 == Nexus externi == * [http://bibliothek.bbaw.de/kataloge/literaturnachweise/keil/literatur.pdfLiteraturnachweise aus dem Bestand der Akademiebibliothek der BBAW (PDF)]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Lifetime|1822|1894|Keil, Henricus}} [[Categoria:Philologi Germaniae]] [[Categoria:Historici Germaniae]] [[Categoria:Auctores Theodisci]] h9f3j6x816ddp4povqjktguownxlm3r 0 210325 3997244 3525535 2026-10-26T20:12:57Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 3997244 wikitext text/x-wiki {{pro pagina discretiva vide|Forum Augusti (discretiva)}} {{Capsa urbis Vicidata}} '''Forum Augusti'''<ref>[https://web.archive.org/web/20160304112340/http://www.bimtaloro.it/territorio/i-comuni/austis/ www.bimtaloro.it]</ref><ref>[http://www.pittau.it/Sardo/top_sard_settentrionale.html Massimo Pittau - TOPONIMI DELLA SARDEGNA SETTENTRIONALE, Significato e origine]</ref><ref>Nomi d'Italia - AAVV, De Agostini</ref> (deinde<ref>[http://www.pittau.it/Sardo/top_sard_settentrionale.html Massimo Pittau - TOPONIMI DELLA SARDEGNA SETTENTRIONALE, Significato e origine]</ref><ref>Nomi d'Italia - AAVV, De Agostini</ref>: ''Austis'') ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Austis|Austis]]'') est [[oppidum]] [[Italia]]e et [[Commune Italiae|municipium]], in [[Regio Italiae|Regione]] [[Sardinia]] et in [[Provincia Nuorensis|Provincia Nuorensi]] situm. Incolae ''Augustenses'' appellantur. Municipium in [[Barbaria Ollolaiensis|Barbaria Ollolaiensi]] historica ac geographica terra situm. == Insigne == <gallery> Fasciculus:Corona di comune.svg|''[[Municipium Italiae]]'' </gallery> == Geographia == * [[Barbaria Ollolaiensis]] seu [[Barbaria Superior]] (''terra''), == Fractiones, vici et loci in municipio == == Municipia finitima == {{NexInt}} * [[Sardinia]] (''regio et insula''), * [[Provincia Nuorensis]], * [[Barbaria Ollolaiensis]] seu [[Barbaria Superior]] (''terra''), * [[Nugor]] (''urbs''), * [[Municipium Italiae]]. == Nexus externi == * [http://www.comune.Austis.nu.it/ Pagina officialis] {{CommuniaCat|Austis|Forum Augusti}} == Pinacotheca == <gallery> Imago:Map of comune of Austis (province of Nuoro, region Sardinia, Italy).svg|Collocatio finium Municipii in Provincia Nuorensi. </gallery> == Notae == <references /> {{urbs-stipula}} [[Categoria:Municipia in provincia Nugoris]] [[Categoria:Barbaria Ollolaiensis]] evoiub0p2sqmuilb1cr0hvs6h8ot8vc 0 213138 3997208 3437094 2026-10-26T16:06:01Z Pippobuono 54500 capsa et nomen latinum 3997208 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} {{videdis|Savigniacum (discretiva)}} [[Fasciculus: Photo_savigny.png |thumb|upright|left|Savigniacum: despectus in medium vicum, cum [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Symphorianus|Sancto Symphoriano]] dicata.]] {{res|Savigniacum}} seu '''Savigneium''' seu '''Saviniacum'''<ref>{{graesse}}, t. 3, p. 337.</ref> ([[Francogallice]] ''Savigny-en-Sancerre'') est commune [[Francia|Francicum]] {{formatnum:1088}} incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Carus (praefectura Franciae)|Cari]] in regione [[Centrum et Vallis Ligeris|Media]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Cari|Indicem communium praefecturae Cari]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Savigny-en-Sancerre|Savigny-en-Sancerre}} {{INSEE commune|18246|de=Savigny-en-Sancerre}} == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Cari]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Cari]] 4x7lojqkagz2wunn9536c4tbicjp1tv 3997209 3997208 2026-10-26T16:06:27Z Pippobuono 54500 Pippobuono movit paginam [[Savigny-en-Sancerre]] ad [[Savigniacum (Carus)]]: nomen latinum attestatur in Graesse 3997208 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} {{videdis|Savigniacum (discretiva)}} [[Fasciculus: Photo_savigny.png |thumb|upright|left|Savigniacum: despectus in medium vicum, cum [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Symphorianus|Sancto Symphoriano]] dicata.]] {{res|Savigniacum}} seu '''Savigneium''' seu '''Saviniacum'''<ref>{{graesse}}, t. 3, p. 337.</ref> ([[Francogallice]] ''Savigny-en-Sancerre'') est commune [[Francia|Francicum]] {{formatnum:1088}} incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Carus (praefectura Franciae)|Cari]] in regione [[Centrum et Vallis Ligeris|Media]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Cari|Indicem communium praefecturae Cari]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Savigny-en-Sancerre|Savigny-en-Sancerre}} {{INSEE commune|18246|de=Savigny-en-Sancerre}} == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Cari]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Cari]] 4x7lojqkagz2wunn9536c4tbicjp1tv 3997214 3997209 2026-10-26T16:11:57Z Pippobuono 54500 /* Nexus externi */ nomen latinum 3997214 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} {{videdis|Savigniacum (discretiva)}} [[Fasciculus: Photo_savigny.png |thumb|upright|left|Savigniacum: despectus in medium vicum, cum [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Symphorianus|Sancto Symphoriano]] dicata.]] {{res|Savigniacum}} seu '''Savigneium''' seu '''Saviniacum'''<ref>{{graesse}}, t. 3, p. 337.</ref> ([[Francogallice]] ''Savigny-en-Sancerre'') est commune [[Francia|Francicum]] {{formatnum:1088}} incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Carus (praefectura Franciae)|Cari]] in regione [[Centrum et Vallis Ligeris|Media]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Cari|Indicem communium praefecturae Cari]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Savigny-en-Sancerre|Savigniacum}} {{INSEE commune|18246|de=Savigny-en-Sancerre}} == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Cari]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Cari]] 3hopy0f6h8kyy3tcq31qrjtvk7ib1jd 0 214956 3997193 3875175 2026-10-26T15:22:00Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Plura legere si cupis */ 3997193 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} '''''De republica Lacedaemoniorum''''' (Graece Λακεδαιμονίων Πολιτεία) est opusculum a [[Xenophon (scriptor)|Xenophonte]] [[Athenae|Atheniensi]], qui tum apud [[Lacedaemon|Lacedaemonios]] exsulabat, anno incerto<ref>F. Ollier inter 394 et [[383 a.C.n.]] proponit, E. Delebecque circa [[387 a.C.n.]] ex coniectura (''Essai sur la vie de Xénophon'', pp194-199), alii aliter.</ref> scriptum, in quo instituta et mores Lacedaemoniorum laudat ac velut exemplum ad imitationem ceteris civitatibus Graecis proponit. Opinionem ipsorum Spartanorum ilius temporis secutus, Xenophon paene omnia illa instituta uni viro praestantissimo ingenio attribuit, id est legislatori [[Lycurgus|Lycurgo]], quam opinionem hodierni indagatores in historia antiqua verisimilem esse negant. Praeterea dum contraria ceteris civitatibus edixisse Lycurgum ostendere vult, saepe veritatem paulum distorquet. ==Summarium== Ita ex ordine laudat quae ad eugeniam, quae ad educationem, exercitationem corporum, epulas communes pertinent; item quod artificiis exercendis victum vel etiam divitias quaerere cives vetantur, quibus nihil nisi milites esse licet, similiter quae ad observantiam legum magistratuumque, quaeque ad disciplinam et virtutem militarem pertinent comprobat atque ceteris Graecis opponit. Postremo de [[Reges Spartae|regibus]] disserit atque diuturnitatem stabilitatemque regni Spartae ad caelum extollit, cum ceterae civitates Graecae frequentibus [[Res novae|rebus novis]] turbatae essent atque etiamtunc turbarentur. Maximumque argumentum praestantiae institutorum Spartanorum hanc immutabilitatem iudicat. ==De ultimo capitulo<ref>Cap. XIV in manuscriptis, cap. XV et ultimum apud nonnullos editores recentiores. Commentarium huius capituli invenies apud Luccioni, ''Les idées politiques et morales de Xénophon'', pp167-174.</ref>== Ut in ''[[Cyropaedia]]'', extremo libello ''de Republica Lacedaemoniorum'' breve capitulum legimus omnem priorem laudationem velut subruens atque negans Lacedaemonios , tempore quidem quo scribit auctor, communibus vitiis contaminatos Lycurgi decretis adhuc obtemperare. Plerique critici<ref>Pauci ut apocryphum expungunt.</ref> hanc vituperationem ab ipso Xenophonte multo postea additam arbitrantur ac fortasse ne in lucem quidem vivo auctore editam esse<ref>Ital Ollier et Delebecque. Contra Marcellus Meulder (vide infra).</ref>. Nonne enim senior factus et eventis doctus intellegere potuit Xenophon sese multo pulchriorem quam reapse erat rempublicam Lacedaemoniorum vidisse? Excellentia praeterea Lycurgi legum salva manet, quoniam neglectis eis tantum Sparta consenuit. ==Editiones== *Viviana Gray, ''Xenophon on government'', Cambridge university Press, 2007. (Cambridge Greek and Latin classics). ISBN 978-0-521-58859-1 * Franciscus Ollier, ''Xénophon. La République des Lacédémoniens. Texte et traduction, avec une introduction et un commentaire''. Lugduni : Bosc frères, 1934. [https://www.cambridge.org/core/journals/classical-review/article/abs/xenophon-on-sparta-f-ollier-xenophon-la-republique-des-lacedemoniens-texte-et-traduction-avec-une-introduction-et-un-commentaire-pp-xliv-81-lyons-bosc-1934-paper/C911A2BC15557BD670A9FB2CA5AD8C5C Recensio critica] * ''[[De republica Lacedaemoniorum (Xenophon)|De republica Lacedaemoniorum]]'': [[Wikisource:el:Λακεδαιμονίων Πολιτεία| Textus apud Vicifontem Graecum]] == Plura legere si cupis == *Hippolytus Bazin, ''[https://archive.org/details/larpublicquede00baziuoft/page/n5/mode/2up La République Des Lacédémoniens de Xénophon]'' (1885). *Noreen Humble, '[https://brill.com/display/book/edcoll/9789004234192/B9789004234192-s004.xml The Renaissance Reception of Xenophon’s Spartan Constitution: Preliminary Observations]' In: ''Xenophon: Ethical Principles and Historical Enquiry'', Brill, 2012: 63–88 *Wilhelmina Adriana Kosten, ''Inquiritur quid Xenophontis "Lakedaimoniōn politeia" valeat ad Lacedaemoniorum instituta congnoscenda : specimen litterarium inaugurale;'' [[Ultraiectum|Ultraiecti]],1921.[http://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-274801&lan=en#page//14/71/22/147122986469736205445113050162573490753.jpg/mode/1up] * Marcellus Meulder, ''La date et la cohérence de la République des Lacédémoniens de Xénophon'', L'antiquité classique, 1989, vol.58, pp. 71-87[http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/antiq_0770-2817_1989_num_58_1_2259] *Franciscus Ollier, ''Le mirage spartiate : étude sur l'idéalisation de Sparte dans l'antiquité grecque, de l'origine jusqu'aux Cyniques''. Parisiis : E. de Boccard, 1933. (Dissertatio Universitatis Parisiensis). [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1938_num_7_2_3511_t1_0423_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1935_num_48_228_4966_t1_0608_0000_3 Altera recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1935_num_37_3_2845_t1_0361_0000_1 Tertia recensio critica] *Nicolaus Richer (editor), '' Xénophon et Sparte'' [colloquium Lugduni diebus 15-17 Iulii 2006 habitum] in '''Ktèma''' 32, 2007, pp. 293-456. [https://journals.openedition.org/anabases/263 Recensio critica] {Francogallice, Italiane, Hispanice} *Henricus Conradus Stein, ''Bemerkungen Zu Xenophons Schrift Vom Staate Der Lacedaemonier'' (1878) *Albertus Wulff, ''Quaestiones in Xenophontis de republica Lacedaemoniorum libello institutae, dissertatio philologica...'', Monasterii, 1884. [https://archive.org/stream/quaestionesinxe00wulfgoog#page/n4/mode/2up Versio electronica] *Funke, Peter: [https://archiv.ub.uni-heidelberg.de/propylaeumdok/3072/1/Funke_Gesellschaft_und_politische_Verfassung_2002.pdf "Gesellschaft und politische Verfassung"] - apud: Krefeld, Heinrich: ''Hellenika. Begleitbuch für die griechische Lektüre'', Berolini 2002, p. 15-61 == Notae == <div class="references-small"><references /></div> [[Categoria:Litterae Graecae antiquae]] [[Categoria:Libri de re politica]] [[Categoria:Graeciae scripta]] [[Categoria:Scripta saeculo 4 a.C.n.]] [[Categoria:Xenophon]] [[Categoria:Sparta]] a0jkwjj7cc3gbzl49mj2hx0svko7p4m 0 216125 3997335 3979927 2026-10-27T09:53:08Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 3997335 wikitext text/x-wiki Hic est index [[commune|communium]] [[Bavaria]]e: == A == {{div col|3}} * [[Abacum (Germania)|Abacum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Bad Abbach'')</small> * [[Abdiacum]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Füssen'')</small> * [[Abenberga]]<ref name="Liber Chronicarum 1493">''Liber Chronicarum'', Hartmann Schedel, 1493.</ref> <small>(Theodisce ''Abenberg'')</small> * [[Absberga]]<ref name="Bilibardus 1530">''Germaniae ex variis scriptoribus perbrevis explicatio'', Bilibaldo Pirckheimer auctore, 1530</ref> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Absberg'')</small> * [[Achslacha]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Achslach'')</small> * [[Adalahkewa]]<ref>Vide [https://web.archive.org/web/20170326102611/http://www.wittmann.de/einsatzgebiete/adlkofen ''www.wittmann.de''], ubi dicitur "Der Name Adlkofen taucht zum ersten Mal als Grafschaft Adalahkevva in einer Urkunde auf, die Kaiser Otto der Große kurz vor seinem Tod 973 in Merseburg ausstellte."</ref> <small>(Theodisce ''Adlkofen'')</small> * [[Adalhareshusum]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small> (Theodisce ''Allershausen'')</small> * [[Adelschlagium]]<ref name="Protokollum seu...">''Protokollum seu Registrum omnium iurium et bonorum episcopalium''.</ref> <small> (Theodisce ''Adelschlag'')</small> * [[Adelsdorffium]]<ref name="Adelsdorf">Theodiscum toponymum ''Adelsdorf'' in Latinam "Adelsdorffium" verti solet. V.gr. vide [https://digital.slub-dresden.de/data/kitodo/CrusCord_435226010/CrusCord_435226010_tif/jpegs/CrusCord_435226010.pdf ''gefördert von der Deutschen Forschungsgemeinschaft''], ubi dicitur "(...) INSIGNEM, ADELSDORFFII. IN. DVCATV, LIGNICENSI (...)".</ref> <small> (Theodisce ''Adelsdorf'')</small> * [[Adelshofium (Franconia Media)|Adelshofium]]<ref name="Adelshofium">Theodiscum toponymum ''Adelshofen' in Latinam "Adelshofium" verti solet. V.gr. vide [Wildenberg], ubi dicitur "(...) Adelshofium in Ecclesiae Thomanae (...)".</ref> <small>in [[Provincia Franconia Media|Franconiā Mediā]] (Theodisce ''Adelshofen'')</small> * [[Adelshofium (Bavaria Superior)|Adelshofium]]<ref name="Adelshofium"/> <small>(in [[Bavaria Superior|Bavariā Superiore]]) (Theodisce ''Adelshofen'')</small> * [[Adelsrieda]]<ref name="Status 1767">''Status Ecclesiasticus Dioecesis Augustanae'' (1767).</ref> <small>(Theodisce ''Adelsried'')</small> * [[Adelzhusa]]<ref name="Monumenta Boica">''Monumenta Boica''.</ref> <small> (Theodisce ''Adelzhausen'')</small> * [[Advocatiae]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00019270?lang=de ''Vogtareuth''], ubi dicitur "(...) Aduocatiis (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Vogtareuth'')</small> * [[Aecha]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small> (Theodisce ''Aichach'')</small> * [[Aelia Flavia Caesarea]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Kösching'')</small> * [[Aeringa]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Ering'')</small> * [[Affaltaraha]]<ref>Vide [https://www.apfeltrach.de/geschichte.html ''Gemeinde Apfeltrach''], ubi dicitur "(...) "Affaltaraha" (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Apfeltrach'')</small> * [[Affinga]]<ref>Vide [https://geschichte-frankens.de/ortsnamen/artikel/Schwaben/Aichach-Friedberg/Affing/bjjn1 ''Geschichte Bayerns''], ubi dicitur "(...) ''Gisilherus de Affinga'' (...)".</ref> <small> (Theodisce ''Affing'')</small> * [[Ager Carolinae]]<ref name="Status Frisingensis"/> <small>(Theodisce ''Großkarolinenfeld'')</small> * [[Ager Randersii]]<ref name="Biedermann 1747">Biedermann, I. G., auctore (1747): ''Geschlechtsregister Der Reichsfrey unmittelbaren Ritterschaft Landes zu Francken''.</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Randersacker'')</small> * [[Agilulfi Lapis]]<ref>Vide [https://www.wittmann.de/einsatzgebiete/egloffstein ''Egloffstein'']{{Nexus deficit|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur "(...) ''Heinricus de Agilulfi lapide genannt wurde'' (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Egloffstein'')</small> * [[Ahamium]]<ref name="Catalogus venerabilis...">''Catalogus venerabilis cleri dioecesis Ratisbonensis''.</ref> <small> (Theodisce ''Aham'')</small> * [[Aholfinga]]<ref name="Statistica ... Ratisbonensis 1894">''Statistica dioecesis Ratisbonensis ad annum 1894''. </ref> <small> (Theodisce ''Aholfing'')</small> * [[Ahornium (Coburgum)|Ahornium]]<ref name="Ahorn">Theodisca vox ''Ahorn'' in Latinam "Ahornium" verti solet. V.gr. vide [https://www.alvin-portal.org/alvin/attachment/document/alvin-record:564985/ATTACHMENT-0004.pdf ''Kennel von Silvalacus''], ubi dicitur "(...) Stobæum, Ahornium, Voluhnium (...)".</ref> <small> (Theodisce ''Ahorn'')</small> * [[Aicha ante Silvam]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Aicha vorm Wald'')</small> * [[Aichana]]<ref name="Status 1767"/> <small> (Theodisce ''Aichen'')</small> * [[Aidenbacum]]<ref>Vide ''Annales Alderspacenses''; ubi dicitur "(...) ''curiae et possessiones sitae in Aidenbaco'' (...) ''prope Aidenbachium'' (...)".</ref> <small>commune mercatūs (Theodisce ''Aidenbach'')</small> * [[Aiglsbacum]]<ref name="Catalogus 1776">Vide ''Catalogus venerabilis cleri dioecesis Ratisbonensis'', typis Ioannis Baptistae Rotermundt, anno 1776.</ref> <small> (Theodisce ''Aiglsbach'')</small> * [[Aindlinga]]<ref name="Status 1767"/> <small>commune mercatūs (Theodisce ''Aindling'')</small> * [[Ainheringa]]<ref>Vide [https://diglib.uibk.ac.at/download/pdf/8742370.pdf ''Das Gräberfeld von Reichenhall in Oberbayern''], ubi dicitur "(...) in pago Salzburgaoe uilla nuncupante Ainheringa cum mansis XXX (...)".</ref> <small> (Theodisce ''Ainring'')</small> * [[Aislinga]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/bub_gb_Q7osAAAAYAAJ/bub_gb_Q7osAAAAYAAJ_djvu.txt ''Monumenta Boica''], ubi dicitur "(...) haud procul ab Aislinga (...)".</ref> <small>commune mercatūs (Theodisce ''Aislingen'')</small> * [[Aitinga Minor]]<ref name="Schematismus Venerabilis 1821">''Schematismus Venerabilis Cleri Almae Dioecesis Augustanae'', 1821.</ref> <small>(Theodisce ''Kleinaitingen'')</small> * [[Aitrangia]]<ref>Vide [https://www.e-rara.ch ''3758817.pdf''], ubi dicitur "(...) Aitrangia Principi adjunctum (...)".</ref> <small> (Theodisce ''Aitrang'')</small> * [[Alba Augia Naviscorum]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Weißenohe'')</small> * [[Albenreuthum Novum]]<ref name="Sartori 1848">Sartori, Aloysio, auctore; ''Repertorium parochiarum et beneficiorum ecclesiasticorum Dioecesis Ratisbonensis''. [[Ratisbona]]e, 1848.</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Neualbenreuth'')</small> * [[Albertshofium]]<ref name="Jubilans 1715">''Herbipolis Jubilans'', auctore Iohanne Georgio von Eckhart, 1715.</ref> <small> (Theodisce ''Albertshofen'')</small> * [[Albus Moenus]]<ref name="Ussermann 1801"/> <small>(Theodisce ''Weismain'')</small> * [[Alderspachium]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small> (Theodisce ''Aldersbach'')</small> * [[Alerheimum]]<ref name="Theatrum 1647">''Theatrum Europaeum'', auctore Matthaeo Merian, 1647.</ref> <small> (Theodisce ''Alerheim'')</small> * [[Aleshemium]]<ref name="Genealogia...Pappenheim">''Genealogia familiæ illustris dominorum à Pappenheim'', saeculi XVII.</ref> <small> (Theodisce ''Alesheim'')</small> * [[Alfelda (Franconia Media)|Alfelda]]<ref name="Alfelda">Theodiscum toponymum ''Alfeld'' in Latinam "Alfeld" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''] aut {{Graesse}}.</ref> <small> (Theodisce ''Alfeld'') </small> * [[Allersberga]]<ref>Vide [https://archive.org/details/egger-carolus-lexicon-nominum-locorum/page/349/mode/2up?q=Allersberg ''Lexicon Nominum Locorum''], ubi dicitur "(...) '''Allersberga'''-Allersberg (...)".</ref> <small>commune mercatūs</small> <small> (Theodisce ''Allersberg'')</small> * [[Allinga]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small> (Theodisce ''Alling'')</small> * [[Almanshofium]]<ref>Vide [https://www.e-rara.ch ''e-rara''], ubi dicitur "(...) Almanshofium oritur (...)".</ref> <small> (Theodisce ''Allmannshofen'')</small> * [[Alnetocampus]]<ref name="Hentzner 1612"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Elsenfeld'')</small> * [[Alpicha]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small> (Theodisce ''Albaching'')</small> * [[Alta Novalis]]<ref name="Bucelin 1655">Bucelin, G., auctore (1655); ''Germania topo-chrono-stemmatographica sacra et profana''. [[Ulma]]e: Johann Görlin.</ref> <small>(Theodisce ''Hohenroth'')</small> * [[Alta Specula]]<ref name="Hanthaler 1748">Hanthaler, C., auctore (1748); ''Exercitationes Cruciatae''. [[Lentia]]e: typis Ioannis Adami Altwirth.</ref> <small>(Theodisce ''Hohenwarth'')</small> * [[Alta Tilia]]<ref name="Meichelbeck II 1729"/> <small>(Theodisce ''Hohenlinden'')</small> * [[Altaha inferior (commune)|Altaha Inferior]]<ref name="Altaha inferior">Hoc Theodiscum toponymum ex antiquo Theodisco toponymo ''Alteich'' -quod in Latinam "Altaha" vertitur- et e Theodisco praefixo ''Nieder-'' -quod Latino adiectivo "inferior-ius" vertitur- venit. De toponymo ''Altaha'', vide {{Graesse}}.</ref> <small>(Theodisce ''Niederalteich'')</small> * [[Altenbuchium]]<ref>Vide [https://www.in.th-nuernberg.de/professors/Holl/Personal/2017%20Holl%20-%20Familie%20Kaukol%20-%20VHVO%20157.pdf ''Titelei 157''], ubi dicitur "(...) ''Decanus et parochus 25 annorum hic Altenbuchii'' (...)".</ref> <small> (Theodisce ''Altenbuch'')</small> * [[Altendorfium (Bamberga)|Altendorfium]]<ref name="Altendorfium">Theodiscum toponymum ''Altendorf' in Latinam "Altendorfium" verti solet. V.gr. vide [https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/FoXIIb452_qt-6_21 ''De iis quae sacrorum in Franconia emendationem faciliorem ...''], ubi dicitur "(...) Altendorfium (...)".</ref> <small>(in [[Circulus terrae Bambergensis|Circulo Bambergensi]]) (Theodisce ''Altendorf'')</small> * [[Altendorfium (Schwandorfium)|Altendorfium]]<ref name="Altendorfium"/> <small>(in [[Circulus terrae Schwandorfensis|Circulo Schwandorfensi]]) (Theodisce ''Altendorf'')</small> * [[Altenstadium (ad Hilariam)|Altenstadium]]<ref name="Altenstadt">Theodiscum toponymum ''Altenstadt' in Latinam "Altenstadium" verti solet. V.gr. vide [https://archive.org/stream/bib_fict_4102911/bib_fict_4102911_djvu.txt ''Episcopatus curiensis in Rhætia sub metropoli Moguntina Chronologice ac diplomatice illustrates Opera et studio P. Ambrosii Eichhorn Presbyteri Congregationis S. Blasii''], ubi dicitur "(...) distat pagus Altenstadium (...)".</ref> <small>(ad [[Hilaria (flumen)|Hilariam]]<ref name="Hilaria">Quo de hydronymo, vide [https://referenceworks.brill.com/display/entries/PSE3/BNPA188.xml ''Brill: The development of the Roman provinces on the middle Danube (1st cent. BC – 3rd/4th cents. AD)''], ubi dicitur "(...) Abundant inflowing Alpine rivers, such as the Hilaria/Iller (...)·.</ref>)</small> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Altenstadt'')</small> * [[Altenstadium (Bavaria Superior)|Altenstadium]]<ref name="Altenstadt"/> <small>(prope [[Schongium]]<ref name="Schongium">[http://books.google.de/books?id=x1wAAAAAcAAJ&pg=PA35-IA5&lpg=PA35-IA5&dq=Landsbergium&source=bl&ots=cHTWgvc71k&sig=rtGqjwDApN-HW26vTTTTtziM1BM&hl=de&ei=VTI_Ta_7McfvsgbI__TTBA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CB4Q6AEwAQ#v=onepage&q=Landsbergium&f=false Neue und vollständige Staats- und Erdbeschreibung des Schwäbischen Kreises ... Von David Hünlin].</ref>)</small> <small>(Theodisce ''Altenstadt'')</small> * [[Altenstadium ad Nabam Silvaticam]]<ref name="Altenstadt"/> <small>(Theodisce ''Altenstadt an der Waldnaab'')</small> * [[Altenthanna]]<ref>Vide [https://www.wikiwand.com/de/articles/Altenthann_(Oberpfalz) ''wikiwand.com''], ubi dicitur "(...) „cappellanus et parrochianus Otto nomine de Altenthanna“ (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Altenthann'')</small> * [[Alterthemium]]<ref name="Acta Canonisationis">''Acta Canonisationis Sanctorum''.</ref> <small>(Theodisce ''Altertheim'')</small> * [[Althegnenberga]]<ref name="Bavaria: Landes 1860"/> <small>(Theodisce ''Althegnenberg'')</small> * [[Altheimium ad Zusamam]]<ref name="Steichele 1883">Auctore Antonio von Steichele; ''Das Bistum Augsburg, historisch und statistisch beschrieben'', Volumen IV, [[Augusta Vindelicorum|Augustae Vindelicorum]], 1883.</ref> <small>(Theodisce ''Zusamaltheim'')</small> * [[Altheimium Longum]]<ref name="Oesterreicher II 1792">Oesterreicher, Ioanne Adamo, auctore; ''Collectanea ad historiam episcopatus Eystettensis'', Volumen II; typis Ioannis Baptistae Wiesen, 1792.</ref> <small>(Theodisce ''Langenaltheim'')</small> * [[Altheimium Superius]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Hohenaltheim'')</small> * [[Altmannstainum]]<ref name="Protokollum ... Ratisbonensis">''Protokollum Episcopatus Ratisbonensis''.</ref> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Altmannstein'')</small> * [[Altonis Monasterium]]<ref name="Graesse"/> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Altomünster'')</small> * [[Altorphium]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> (Theodisce ''Altdorf bei Nürnberg'') * [[Altum Heimum ad Moenum]]<ref name="Gropp Collectio 1741">Gropp, Ignatio, auctore; ''Collectio Novissima Scriptorum Et Rerum Wirceburgensium'', Tomus I, Francofurti et Lipsiae, 1741.</ref> <small>(Theodisce ''Margetshöchheim'')</small> * [[Altum Monasterium]]<ref>Vide [https://www.e-rara.ch ''e-rara''], ubi dicitur "(...) Altum seu Antiquum Monasterium, vulgo Altenmunster (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Altenmünster'')</small> * [[Altum Oppidum Fichtelianum]]<ref name="Hofmann 1717"/> <small>(Theodisce ''Höchstädt im Fichtelgebirge'')</small> * [[Altus Mons ad Agaram]]<ref name="Altus Mons">Theodisca vox ''Hohenberg'' in Latinam "Altus Mons" verti solet. V.gr. vide [https://www.leo-bw.de/en-GB/detail-gis/-/Detail/details/DOKUMENT/labw_kloester/232/Benediktinerpropstei+Hohenberg ''Benediktinerpropstei Hohenberg''], ubi dicitur "(...) Hohenberg ("altus mons") (...)".</ref><ref name="Agara">De hydronymo "Agara" (Theodisce ''Eger''), vide {{Graesse}}.</ref> <small>(Theodisce ''Hohenberg an der Eger'')</small> * [[Altusrieda]]<ref name="Status 1767"/> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Altusried'')</small> * [[Alzenavia]]<ref name="Baptista Moguntini">''Nova et accurata territorii Moguntini Descriptio'', auctore Iohanne Baptista Homann (saeculo XVIII).</ref> <small>(Theodisce ''Alzenau'')</small> * [[Amaranga]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Amerang'')</small> * [[Amardela]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Ammerthal'')</small> * [[Amberga]]<ref>''Amberg'', Amberga, urbs Palatiantus superioris [https://books.google.fr/books?id=fWexRyIvl1YC&lpg=RA1-PA364&ots=QuTQTdSIvz&dq=amberga%20urbs&hl=fr&pg=RA1-PA364#v=onepage&q=amberga%20urbs&f=false | Lexicon Geographicvm]</ref> <small>(in [[Palatinatus Superior|Palatinatū Superiore]]<ref name="Palatinatus Superior">Hogenberg, Franciscus, Metellus, Ioannes (1598). Mappa: "Palatinatus Superior".</ref>)</small> <small>(Theodisce ''Amberg'')</small> * [[Amberga (Algovia Inferior)|Amberga]]<ref name="Amberg">Theodiscum toponymum ''Amberg' in Latinam "Amberga" verti solet. V.gr. vide [https://books.google.fr/books?id=fWexRyIvl1YC&lpg=RA1-PA364&ots=QuTQTdSIvz&dq=amberga%20urbs&hl=fr&pg=RA1-PA364#v=onepage&q=amberga%20urbs&f=false | Lexicon Geographicvm].</ref> <small>(in [[Suebia|Suebiā]])</small> <small>(Theodisce ''Amberg'')</small> * [[Amerbacense Monasterium]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Amorbach'')</small> * [[Amerdingium]]<ref name="Status 1767"/> <small>(Theodisce ''Amerdingen'')</small> * [[Amergavia Superior]]<ref name="Amergavia Superior">Hoc Theodiscum toponymum ex antiquo Theodisco toponymo ''Ammergau'' -quod in Latinam "Amergavia" vertitur- et e Theodisco praefixo ''Ober-'' -quod Latino adiectivo "superior-ius" vertitur- venit. De toponymo ''Amergavia'', vide [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/07/Dissertatio_inauguralis_de_placenta_previa_..._%28IA_b22479375%29.pdf ''Dissertatio inauguralis de placentā praeviā''], ubi dicitur "(...) AMERGAVIA BOJUS (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Oberammergau'')</small> * [[Ammergovia Inferior]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(Theodisce ''Unterammergau'')</small> * [[Ammerndorfium]]<ref name="Luyts 1692">''Geographia biformis, hoc est: Geographia mathematica et physica'', auctore Iohanne Luyts (1692).</ref> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Ammerndorf'')</small> * [[Amfinga]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Ampfing'')</small> * [[Amnis Fagorum]]<ref name="Rader III 1624"/> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Buchbach'')</small> * [[Andessa]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Andechs'')</small> * [[Angerium (Terra Berchtesgadenensis)|Angerium]]<ref name="Mayr 1782">''Catalogus cleri archidioecesis Salisburgensis'', typis Ioannis Iosephi Mayr, 1782.</ref> <small>(Theodisce ''Anger'')</small> * [[Angulus Lupi (Palatinatus Superior)|Angulus Lupi]]<ref name="Sartori 1845"/> <small>(Theodisce ''Wolfsegg'')</small> * [[Angulus Principis]]<ref name="Bavaria: Landes 1863"/> <small>(Theodisce ''Fürsteneck'')</small> * [[Anhusium in Rhaetia|Anhusium in Rhaetiā]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Auhausen'')</small> * [[Anscheringa]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Kirchanschöring'')</small> * [[Antiquum Forum ad Alzum]]<ref name="Altenmarkt">Theodiscum toponymum ''Altenmarkt'' in Latinam "Antiquum Forum" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref><ref name="Alzus">Quo de hydronymo, vide [http://www.lateinlexikon.com/lexicon_latinum_hodiernum_parsgeographica.pdf ''Lexicon Latinum Hodiernum Lucusaltianum''], ubi dicitur "(...) '''Alz,''' f ''Alzus, i, m'' [ORB p.63]; ''Alezussa, ae, f'' [ORB p.59]; ''Alzissa, ae, f'' [ORB p.63]; ''Alszista, ae, f'' [ORB p.63]; ''Alasa, ae, f'' [ORB p.57]; ''Alaza, ae, f'' [ORB p.57]; ''Alsa, ae,'' f [ORB p.61]; ''Alza, ae, f'' [ORB p.63]; ''Acha, ae, f'' [ORB p.53]; ''Achsa, ae,'' f [ORB p.53]; ''Achza, ae, f'' [ORB p.53] {flumen Germanicum, quod in Aeno influit} (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Altenmarkt an der Alz'')</small> * [[Antdorffium]]<ref name="Status 1767"/> <small>(Theodisce ''Antdorf'')</small> * [[Anzinga]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Anzing'')</small> * [[Aquaburgum]]<ref name="Annales Ecclesiastici Bavariae 1767"/> <small>(Theodisce ''Wasserburg'')</small> * [[Aquae Filnbacenses]]<ref name="Bavaria: Landes 1860"/> <small>(Theodisce ''Bad Feilnbach'')</small> * [[Aquaeburgum ad Aenum]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/><ref name="Inn"/> <small>(Theodisce ''Wasserburg am Inn'')</small> * [[Aquatrudinga]]<ref name="Brevis Bavariae geographia"/> <small>(Theodisce ''Wassertrüdingen'')</small> * [[Arberga (Bavaria)|Arberga]]<ref name="Arberga">Theodiscum toponymum ''Arberg' in Latinam "Arberga" verti solet. V.gr. vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camenahist/aventinus1/Willimann_helvetia.html ''IOANNIS AVENTINI ANNALIVM BOIORVM LIBRI VII''], ubi dicitur "(...) ab Arberga (...)".</ref> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Arberg'')</small> * [[Arbor Pirorum]]<ref name="Rerum Noricarum Scriptores 1742"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Pyrbaum'')</small> * [[Arena ad Moenum]]<ref name="Hofmann 1717"/> <small>(Theodisce ''Sand am Main'')</small> * [[Aresinga]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/bub_gb_2jUIAAAAQAAJ/bub_gb_2jUIAAAAQAAJ_djvu.txt ''Annales Ingolstadiensis academiae''], ubi dicitur "(...) et Philos. Baccalaureus, Aresinganus (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Aresing'')</small> * [[Ariodunum]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Erding'')</small> * [[Arnbrucca]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Arnbruck'')</small> * [[Arnschwangium]]<ref name="Catalogus 1776"/> <small>(Theodisce ''Arnschwang'')</small> * [[Arnsteinium (Franconia Inferior)|Arnsteinium]]<ref name="Arnstein">Theodiscum toponymum ''Arnstein'' in Latinam "Arnsteinium" aut "Lapis Aquilae" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small>(Theodisce ''Arnstein'')</small> * [[Arnstorffium]]<ref name="Catalogus 1776"/> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Arnstorf'')</small> * [[Arrachium]]<ref name="Catalogus 1776"/> <small>(Theodisce ''Arrach'')</small> * [[Artobergomum]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00026767?lang=en ''Ortenburg''], ubi dicitur "(...) Artobergomum (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Ortenburg'')</small> * [[Asbachium Superius]]<ref name="Asbachium Superius">Hoc Theodiscum toponymum ex antiquo Theodisco toponymo ''Asbach'' -quod in Latinam "Asbachium" vertitur- et e Theodisco praefixo ''Ober-'' -quod Latino adiectivo "superior-ius" vertitur- venit. De toponymo ''Asbachium'', vide [https://archive.org/details/leipzigerstudie12unkngoog/page/24/mode/2up?q=Asbachium ''Leipziger Studien zur classischen Philologie''], ubi dicitur "(...) si Asbachium sequimur (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Oberasbach'')</small> * [[Ascaphia ad Moenum]]<ref name="Baptista Moguntini"/> <small>(Theodisce ''Mainaschaff'')</small> * [[Ascha (Bavaria Inferior)|Ascha]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Ascha'')</small> * [[Aschapha]]<ref name="Lexikon fränkischer Ortsnamen">''Lexikon fränkischer Ortsnamen''</ref> <small>(Theodisce ''Waldaschaff'')</small> * [[Aschaia]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Aschau im Chiemgau'')</small> * [[Aschemensis Locus]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Aschheim'')</small> * [[Aschiopagus Venedorum]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00035757?lang=de ''Windischeschenbach''], ubi dicitur "(...) Aschiopagus Venedorum (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Windischeschenbach'')</small> * [[Asciburgum]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Aschaffenburg'')</small> * [[Ascilinga]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Aßling'')</small> * [[Ascowa]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Aschau am Inn'')</small> * [[Aspachium et Beumenheimum]]<ref name="Status 1767"/> <small>(Theodisce ''Asbach-Bäumenheim'')</small> * [[Astania]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Eichstätt'')</small> * [[Attenhofium]]<ref name="Catalogus 1776"/> <small>(Theodisce ''Attenhofen'')</small> * [[Attinga]]<ref name="Ried 1816">''Annales Ecclesiae Ratisbonensis'', auctore Thomā Ried (1816).</ref> <small>(Theodisce ''Atting'')</small> * [[Aubstadium]]<ref>Vide [https://sternenorgel-marisfeld.de/wp-content/uploads/2024/11/05_Zeittafel_Nicolaus_Seeber.pdf ''Zeittafel von Nicolaus Seeber''], ubi dicitur "(...) ''ao. 1682, d. 8. Nov. Aubstadii'' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Aubstadt'')</small> * [[Auerbachium (Deggendorfium)|Auerbachium]]<ref name="Auerbach">Theodisca vox ''Auerbach'' in Latinam "Auerbachium" verti solet. V.gr. vide [https://www.digitale-sammlungen.de/en/details/bsb11072595 ''Carmina gratulatoria ad Dn. Georgium Volradum, Auerbachium''].</ref> <small>(in [[Bavaria Inferior|Bavariā Inferiore]])</small> <small>(Theodisce ''Auerbach'')</small> * [[Auerbachium in Palatinatu Superiore|Auerbachium in Palatinatū Superiore]]<ref name="Auerbach"/><ref name="Palatinatus Superior"/> <small>(Theodisce ''Auerbach in der Oberpfalz'')</small> * [[Aufsessium]]<ref name="Imhof 1693">Imhof, Iacobo Gulielmo, auctore: ''Notitia S. R. I. Procerum tam Ecclesiasticorum quam Secularium''. [[Tubinga]]e; impensis Iohannis Georgii Cottae; 1693.</ref> <small>(Theodisce ''Aufseß'')</small> * [[Augea (Bavaria)|Augea]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Frauenau'')</small> * [[Augia (Bavaria)|Augia]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Aub'')</small> * [[Augusta Vindelicorum]]<ref>[http://books.google.de/books?id=x1wAAAAAcAAJ&pg=PA35-IA5&lpg=PA35-IA5&dq=Landsbergium&source=bl&ots=cHTWgvc71k&sig=rtGqjwDApN-HW26vTTTTtziM1BM&hl=de&ei=VTI_Ta_7McfvsgbI__TTBA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CB4Q6AEwAQ#v=onepage&q=Landsbergium&f=false Neue und vollständige Staats- und Erdbeschreibung des Schwäbischen Kreises ... Von David Hünlin]</ref> <small>(Theodisce ''Augsburg'')</small> * [[Auhalmingen]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/monumentaboicae05landgoog/monumentaboicae05landgoog_djvu.txt ''Monumenta Boica''], ubi dicitur "(...) contra Auhalmingen, et cuilibet (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Aholming'')</small> * [[Aura ad Sinuam]]<ref name="Protokollum ... Herbipolensis 1752">''Protokollum Dioceseos Herbipolensis'', [[Herbipolis|Herbipoli]], 1752.</ref> <small>(in [[Franconia|Franconiā Inferiore]])</small> <small>(Theodisce ''Aura im Sinngrund'')</small> * [[Auracum (Onoldum)|Auracum]]<ref name="Auracum">Theodiscum toponymum ''Aurach' in Latinam "Auracum" verti solet. V.gr. vide {{Hofmannus}}.</ref> <small>(Theodisce ''Aurach'')</small> * [[Auracum Superius]]<ref name="Statistica ... Bambergensis 1791">''Statistica dioecesis Bambergensis'', Bambergae, 1791.</ref> <small>(Theodisce ''Oberaurach'')</small> * [[Auriacum Ducis]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Herzogenaurach'')</small> * [[Arx Marolfi]]<ref name="Rader 1615-1627"/> <small>(Theodisce ''Marloffstein'')</small> * [[Aufhusium]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Aufhausen'')</small> * [[Auracum Petri]]<ref name="Status ... Eustettensis 1792">Status ecclesiasticus dioecesis Eustettensis, [[Astania]]e, 1792.</ref> <small>(Theodisce ''Petersaurach'')</small> * [[Austravia]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Osterhofen'')</small> * [[Auwa in Hallertavia|Auwa in Hallertaviā]]<ref name="Au">Theodiscum toponymum ''Au' in Latinam "Auwa" aut "Augia" aut "Awa" aut "Awia" aut "Ouwa" aut "Ougia" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}.</ref><ref name="Hallertavia">Vide [https://archive.org/stream/latinophilvs-petrus-lexicon-latinum-hodiernum-pars-geographica/LATINOPHILVS%2C%20Petrus%20-%20Lexicon%20Latinum%20Hodiernum%20~%20Pars%20Geographica_djvu.txt ''Lexicon Latinum Hodiernum''], ubi dicitur "(...) Hallertau, f Hallertavia, ae, f [2017] {regio Bavara} (...)".</ref> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Au in der Hallertau'')</small> * [[Auwa Superior]]<ref name="Auwa Superior">Hoc Theodiscum toponymum ex antiquo Theodisco toponymo ''Au'' -quod in Latinam "Auwa" vertitur- et e Theodisco praefixo ''Ober-'' -quod Latino adiectivo "superior-ius" vertitur- venit. De toponymo ''Auwa'', vide {{Graesse}}.</ref> <small>(Theodisce ''Oberau'')</small> * [[Avellana (Bavaria)|Avellana]]<ref name="Graesse"/> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Burghaslach'')</small> * [[Aventinum]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Abensberg'')</small> * [[Aystettium]]<ref name="Status 1767"/> <small>(Theodisce ''Aystetten'')</small> {{div col end}} == B == {{div col|3}} * [[Babenhaima]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Babensham'')</small> * [[Bachhagelium]]<ref name="Status 1767"/> <small>(Theodisce ''Bachhagel'')</small> * [[Bachinga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Bächingen an der Brenz'')</small> * [[Baierbachium]]<ref name="Annales Congregationis Mettenensis 1765"/> <small>(Theodisce ''Baierbach'')</small> * [[Baiswila]]<ref name="Meichelbeck II 1729"/> <small>(Theodisce ''Baisweil'')</small> * [[Balderschwanga]]<ref name="Notitia 1753">''Notitia Dioecesis Augustanae'', anno 1753.</ref> <small>(Theodisce ''Balderschwang'')</small> * [[Baldilingae]]<ref>Vide [https://francia.ahlfeldt.se/page/documents/8544 ''Regnum Francorum''], ubi dicitur "(...) ''eccl. ad Baldilingas'' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Palling'')</small> * [[Balnea Alexandri]]<ref>Latinum substantivum [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Balnea?wb=gross&nr=3 "Balnea-orum" Theodiscum substantivum et suffixum ''(-)B/bad''] et Latinum substantivum genetivo Theodiscum lexema ''Alexanders-'' vertit.</ref> <small>(Theodisce ''Bad Alexandersbad'')</small> * [[Balnea Berneckensia in Montibus Piniferis]]<ref>Latinum substantivum [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Balnea?wb=gross&nr=3 "Balnea-orum" Theodiscum substantivum ''Bad''] vertit; de Latino gentilicio "Berneckensis-e" quod ad Theodiscum toponymum ''Berneck'', vide [https://www.uniarchiv.uni-freiburg.de/unigeschichte/matrikelordner/Matrikel_1806_1870.pdf ''Die Matrikel der Universität Freiburg im Breisgau''], ubi dicitur "(...) Berneckensis ex pago (...)"; et Latinum syntagma "in [[Montes Piniferi|Montibus Piniferis]]" Theodiscum ''im Fichtelgebirge'' vertit. De horum montium nomen, vide {{Google Books|3G0uAAAAYAAJ|p. 396}}.</ref> <small>(Theodisce ''Bad Berneck im Fichtelgebirge'')</small> * [[Balnea Bockletensia]]<ref>Latinum substantivum [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Balnea?wb=gross&nr=3 "Balnea-orum" Theodiscum substantivum ''Bad''] vertit; de Latino gentilicio "Bockletensis-e" quod ad Theodiscum toponymum ''Bocklet'', vide [https://forum.ahnenforschung.net/forum/allgemeine-diskussionsforen/lese-und-bersetzungshilfe/lese-u-bersetzungshilfe-f-r-fremdsprachige-texte/176696-latein-taufe ''forum.ahnenforschung.net'']{{Nexus deficit|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur "(...) Adami Degand agricolae Bockletensis judicii (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Bad Bocklet'')</small> * [[Balnea Endorfensia]]<ref>Latinum substantivum [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Balnea?wb=gross&nr=3 "Balnea-orum" Theodiscum substantivum ''Bad''] vertit; de Latino gentilicio "Endorfensis-e" quod ad Theodiscum toponymum ''Bocklet'', confer [[binomen|epitheton scientificum]] "endorfensis".</ref> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Bad Endorf'')</small> * [[Balnea Griesbachensia in Valle Rotae]]<ref>Latinum substantivum [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Balnea?wb=gross&nr=3 "Balnea-orum" Theodiscum substantivum ''Bad''] vertit; de Latino gentilicio "Griesbachensis-e" quod ad Theodiscum toponymum ''Griesbach', confer [[binomen|epitheton scientificum]] "griesbachensis"; et de Latino syntagmate "in Valle [[Rota (Aenus)|Rotae]]", quod Theodiscum ''im Rottal'' vertit, vide {{Graesse}}.</ref> <small>(Theodisce ''Bad Griesbach im Rottal'')</small> * [[Balnea Stebensia]]<ref>Latinum substantivum [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Balnea?wb=gross&nr=3 "Balnea-orum" Theodiscum substantivum ''Bad''] vertit; de Latino gentilicio "Stebensis-e" quod ad Theodiscum toponymum ''Steben'', confer [[binomen|epitheton scientificum]] "Stebensis".</ref> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Bad Steben'')</small> * [[Balzhusa]]<ref name="Notitia 1753"/> <small>(Theodisce ''Balzhausen'')</small> * [[Bamberga]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Bamberg'')</small> * [[Bara (Suebia)|Bara]]<ref name="Status ... Augustanae 1845"/> <small>(Theodisce ''Baar'')</small> * [[Bara et Ebenhusium]]<ref name="Status ... Augustanae 1845"/> <small>(Theodisce ''Baar-Ebenhausen'')</small> * [[Barbingum]]<ref>Vide [https://www.agoda.com/city/barbing-de.html?cid=1844104 ''11 Best Hotels in Barbing, Germany''], ubi dicitur "(...) The town was known as "'''Barbingum'''" in Roman times (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Barbing'')</small> * [[Bardorfia Maior]]<ref name="Status ... Herbipolensis 1811"/> <small>(Theodisce ''Großbardorf'')</small> * [[Baruthum]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Bayreuth'')</small> * [[Basthemium]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB10320882?p=15&cq=Tattenbach,%20Heinrich%20C.%20von&lang=de ''Umständlicher Beweis der ehelichen Abstammung des J. J. Grafen von Tattenbach''], ubi dicitur "(...) est Basthemii in Ecclesia Parochiali (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Bastheim'')</small> * [[Batavia (Bavaria)|Batavia]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Passau'')</small> * [[Baudenbachium]]<ref name="Fleischmann 1775">''Catalogus venerabilis cleri dioecesis Bambergensis'', typis Ioannis Iacobi Fleischmann, 1775.</ref> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Baudenbach'')</small> * [[Bavarica Cella]]<ref>Vide [https://sites.google.com/site/sandrapinelas/sdede-2013 ''SDEDE 2013''], ubi dicitur "(...) Bayrischzell, Bavarica Cella (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Bayrischzell'')</small> * [[Bayerbacum (Valles Rotae et Aenus)|Bayerbacum]]<ref name="Catalogus 1776"/> <small>(in [[Circulus terrae Vallis Rotae et Aeni|Circulo Vallis Rotae et Aeni]]<ref name="CVREA">Fingitur nomen "Circulus terrae Vallis Rotae et Aeni" -Theodisce ''Landkreis Rottal-Inn'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum substantivum "[[Valles|Valles-is]]" Theodiscum suffixum ''-tal'' vertit et de Latinis hydronymis "[[Rota (Aenus)|Rota]]" et "[[Aenus]]", vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>(Theodisce ''Bayerbach'')</small> * [[Bayerbacum ad Ergoldsbacum]]<ref name="Elenchus ... Ratisbonensis 1845"/> <small>(Theodisce ''Bayerbach bei Ergoldsbach'')</small> * [[Bayersdorfium]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB10387927?p=18&cq=d&lang=de ''Ad Orationes Quibus Quindecim Academiae Candidati Discedendi Venia ...''], ubi dicitur "(...) ''Bayersdorfii'' natus d. 15 mensis Aprilis (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Baiersdorf'')</small> * [[Bebiana Castra (Suebia)|Bebiana Castra]]<ref name="Graesse"/> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Babenhausen'')</small> * [[Bebinga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Böbing'')</small> * [[Bechhofium]]<ref name="Imhof 1693"/> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Bechhofen'')</small> * [[Bechtsriethum]]<ref name="Catalogus 1776"/> <small>(Theodisce ''Bechtsrieth'')</small> * [[Begenza]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Pegnitz'')</small> * [[Bellenberga]]<ref name="Notitia 1753"/> <small>(Theodisce ''Bellenberg'')</small> * [[Bellus Fons Steigerwaldensis]]<ref name="Bellus Fons">Theodiscum toponymum ''Schönbrunn'' in Latinam "Bellus Fons" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}.</ref><ref name="Steigerwaldensis">Latinum gentilicium "Steigerwaldensis-e" Theodiscum syntagma ''im Steigerwald'' vertit. Quo de gentilicio, vide [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11444642?page=,1 ''Vindiciae Libertatis Corporis Nobilivm S. R. I. Immediatorvm Adversvs ...''], ubi dicitur "(...) Advocatvs Eqvestris Steigerwaldensis Ordinarivs Cobvrgo-Francvs (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Schönbrunn im Steigerwald'')</small> * [[Benedictobura]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Benediktbeuern'')</small> * [[Bercchirca]]<ref name="Traditiones 822">''Traditiones Freisingenses'', circa 822.</ref> <small>(Theodisce ''Bergkirchen'')</small> * [[Berchinga]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/A080085/A080085_djvu.txt ''Generalis geographia cosmica, mathematica, naturalis, politica''], ubi dicitur "(...) BERCHINGA, urbs ad Sultz fl. (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Berching'')</small> * [[Berchtesgadenum]]<ref name="Eckhart 1667">''Annales Boici'', Volumen IV, auctore Simone Eckhart. Ingolstadii, 1667.</ref> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Berchtesgaden'')</small> * [[Berga (Franconia Media)|Berga]]<ref name="Bergen">Theodiscum toponymum ''Bergen' in Latinam "Berga" verti solet. V.gr. vide {{Hofmannus}} aut {{Graesse}}.</ref> <small>(Theodisce ''Bergen'')</small> * [[Berga (ad Vermem lacum)|Berga]]<ref name="Berga"/> <small>(ad [[Vermis lacus|Vermem lacum]]<ref name="Graesse"/> )</small> <small>(Theodisce ''Berg'')</small> * [[Berga (Franconia Superior)|Berga]]<ref name="Berga">Theodiscum toponymum ''Berg' in Latinam "Berga" aut "Mons" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''] aut [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>(in [[Franconia|Franconiā Superiore]])</small> <small>(Theodisce ''Berg'')</small> * [[Berga in Pago]]<ref name="Status ... Augustanae 1842">''Status Ecclesiasticus Dioecesis Augustanae''. [[Augusta Vindelicorum|Augustae Vindelicorum]] (1842).</ref> <small>(Theodisce ''Berg im Gau'')</small> * [[Berga prope Neoforum Palatinum]]<ref name="Matricula Universitatis Altdorfinae">''Matricula Universitatis Altdorfinae''.</ref> <small>(Theodisce ''Berg bei Neumarkt in der Oberpfalz'')</small> * [[Bergelium]]<ref name="Oesterreicher III 1795">Oesterreicher, Ioanne Adamo, auctore; ''Collectanea ad historiam episcopatus Eystettensis'', Volumen III; typis Ioannis Baptistae Wiesen, 1795.</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Marktbergel'')</small> * [[Berghemium (Bavaria Superior)|Berghemium]]<ref name="Berghemium">Theodiscum toponymum ''Bergheim' in Latinam "Berghemium" aut "Berchemium" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small>(Theodisce ''Bergheim'')</small> * [[Berglerna]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Berglern'')</small> * [[Bergrheinfeldium]]<ref name="Jubilans 1715"/> <small>(Theodisce ''Bergrheinfeld'')</small> * [[Bergtheimum]]<ref name="Jubilans 1715"/> <small>(Theodisce ''Bergtheim'')</small> * [[Bernavia ad Chiemensem]]<ref name="Bernau">Theodiscum toponymum ''Bernau' in Latinam "Bernavia" verti solet. V.gr. vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camenahist/bissel5/books/bisseliusleo_5.html ''Camena''], ubi dicitur "(...) Bernaviae, Superioris Palatinatûs oppidô (...)".</ref><ref name="Chiemsee">Gerhard Lorenz, [https://www.bavarikon.de/search?terms=Prior+von+Tegernsee&lang=en&facet=creator.name_str%3AGerhard%2C+Lorenz%3B+Verfasser "Brevis Bavariae geographia" (Herbipoli: 1844).]</ref> <small>(Theodisce ''Bernau am Chiemsee'')</small> * [[Bernbeura]]<ref name="Status 1767"/> <small>(Theodisce ''Bernbeuren'')</small> * [[Berngovium]]<ref name="Status 1711">Status Eccleasiasticus Dioecesis Eystettensis, 1711.</ref> <small>(Theodisce ''Berngau'')</small> * [[Bernhardswalda]]<ref name="Ried 1816"/> <small>(Theodisce ''Bernhardswald'')</small> * [[Bernheimum ad Castrum]]<ref name="Luyts 1692"/> <small>(Theodisce ''Burgbernheim'')</small> * [[Bernovia]]<ref>Sigillum urbis ab anno 1405 notum hanc circumscriptionem praebet: BERNOVIA SERVAT COMITATUI FIDEM PALATINO.</ref> <small>(Theodisce ''Bärnau'')</small> * [[Berolzheimium]]<ref name="Oesterreicher III 1795"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Markt Berolzheim'')</small> * [[Beronicum]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Bernried am Starnberger See'')</small> * [[Bessenbachum]]<ref>Vide [https://vgss.de/genealogie/wp-content/uploads/2017/05/Orte-Karl-Gottlieb-von-Windisch.htm ''Geographie des Großfürstenthums Siebenbürgen, Karl Gottlieb von Windisch, 1790''], ubi dicitur "(...) Bessenbachum (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Bessenbach'')</small> * [[Besinga]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Bissingen'')</small> * [[Betzenstenium]]<ref name="Luyts 1692"/> <small>(Theodisce ''Betzenstein'')</small> * [[Beutelsbachium (Bavaria Inferior)|Beutelsbachium]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/paulihachenberg00hachgoog/paulihachenberg00hachgoog_djvu.txt ''Pauli Hachenbergi ... Germania media, publicis dissertationibus in academia Heidelbergensi ...''], ubi dicitur "(...) Beutelsbachium i (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Beutelsbach'')</small> * [[Bezigovia]]<ref name="Bader 1701">Bader, Clemente, auctore; ''Lexicon geographicum''; ed. sumptibus Iohannis Caspari Bencard, 1701.</ref> <small>(Theodisce ''Betzigau'')</small> * [[Bibacum]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Viechtach'')</small> * [[Bibra (Suebia)|Bibra]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Biberbach'')</small> * [[Bibracum]]<ref name="Elenchus ... Ratisbonensis 1845"/> <small>(Theodisce ''Böbrach'')</small> * [[Biburgum ad Vilsum]]<ref name="Catalogus ... Ratisbonensis 1795">''Catalogus venerabilis cleri dioeceseos Ratisbonensis'', [[Ratisbona]]e, 1795.</ref> <small>(Theodisce ''Vilsbiburg'')</small> * [[Biburgum Novum]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Neubiberg'')</small> * [[Bidinga]]<ref name="Status 1767"/> <small>(Theodisce ''Bidingen'')</small> * [[Bieberehrium]]<ref name="Status 1750">''Status Eccleasiasticus Herbipolensis'', 1750.</ref> <small>(Theodisce ''Bieberehren'')</small> * [[Biessenhofium]]<ref name="Status 1767"/> <small>(Theodisce ''Biessenhofen'')</small> * [[Bilaicha]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Blaichach'')</small> * [[Bilingrina]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Beilngries'')</small> * [[Binswanga]]<ref name="Notitia 1753"/> <small>(Theodisce ''Binswangen'')</small> * [[Bindlaca]]<ref name="Baptista Culmbacensis">''Nova et accurata territorii Brandenburgico-Culmbacensis Descriptio'', auctore Iohannes Baptistā Homann (saeculo XVIII).</ref> <small>(Theodisce ''Bindlach'')</small> * [[Bircofelda (Franconia Inferior)|Bircofelda]]<ref name="Bircofelda">Theodiscum toponymum ''Birkenfeld'' in Latinam "Bircofelda" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}} aut {{Hofmannus}}.</ref> <small>(Theodisce ''Birkenfeld'')</small> * [[Birglandia]]<ref name="Repertorium locorum collectorum">''Repertorium locorum collectorum''.</ref> <small>(Theodisce ''Birgland'')</small> * [[Biricianus]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00001072?lang=de ''Wörnitz''], ubi dicitur "(...) Biricianus (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Wörnitz'')</small> * [[Birnbacum]]<ref name="Status ... Passaviensis 1840>''Status ecclesiasticus dioecesis Passaviensis'', ([[Batavia (Bavaria)|Bataviae]], 1840).</ref> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Bad Birnbach'')</small> * [[Bisanga]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Pösing'')</small> * [[Bischberga]]<ref name="Valentinus 1692"/> <small>(Theodisce ''Bischberg'')</small> * [[Bischofsheimium ad Ronaham]]<ref name="Bischofsheimium">Germanica toponyma ''Bischofsheim'' aut ''Bischoffsheim'' in Latinam "Bischofsheimium" aut "Bischofsheimensis" aut "Episcopi Domus" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref><ref name="Rhön">De huius montis Theodisce ''Rhön'' dicti nomine, vide {{Graesse}}.</ref> <small>(Theodisce ''Bischofsheim an der Rhön'')</small> * [[Blaibacum]]<ref name="Catalogus 1776"/> <small>(Theodisce ''Blaibach'')</small> * [[Blankenbachium]]<ref name="Hontheim 1747">''Moguntia Christiana'', auctore Ioanne Nicolao ab Honthemio (1747).</ref> <small>(Theodisce ''Blankenbach'')</small> * [[Blindheimium]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/bub_gb_cVYmBvYlobEC/bub_gb_cVYmBvYlobEC_djvu.txt ''Protheus historicus''], ubi dicitur "(...) Blindheimium pagum prius occupasset (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Blindheim'')</small> * [[Bobinga]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Bobingen'')</small> * [[Bocha]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Buch am Erlbach'')</small> * [[Bodenkircha]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/monumentaboica01karagoog/monumentaboica01karagoog_djvu.txt ''Monumenta Boica''], ubi dicitur "(...) praedium ecclesiae Bodenkircha (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Bodenkirchen'')</small> * [[Bodenmaisium]]<ref name="Catalogus 1776"/> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Bodenmais'')</small> * [[Bodenwera]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Bodenwöhr'')</small> * [[Bodolza]]<ref name="Status 1767"/> <small>(Theodisce ''Bodolz'')</small> * [[Boehenium]]<ref name="Status 1767"/> <small>(Theodisce ''Böhen'')</small> * [[Boehmfeldium]]<ref name="Status 1711"/> <small>(Theodisce ''Böhmfeld'')</small> * [[Bogama]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Bogen'')</small> * [[Boia Amnis Fagorum]]<ref name="Rader III 1624"/> <small>(Theodisce ''Buch am Buchrain'')</small> * [[Boiaria]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Baiern'')</small> * [[Bolsterlanga]]<ref name="Notitia 1753"/> <small>(Theodisce ''Bolsterlang'')</small> * [[Bonsidelia]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Wunsiedel'')</small> * [[Bonstettium (Suebia)|Bonstettium]]<ref name="Status 1767"/> <small>(Theodisce ''Bonstetten'')</small> * [[Boosium (Suebia)|Boosium]]<ref name="Status 1767"/> <small>(Theodisce ''Boos'')</small> * [[Bovile (Bavaria)|Bovile]]<ref>Auctore [[Iosephus Hemmerle|Iosepho Hemmerle]]: ''Hochschloß Pähl, Geschichte eines altbayerischen Edelsitzes''. Verlag Bayerische Heimatforschung, [[Monacum|Monaci]]-[[Passingas|Passingae]] 1953, S.&nbsp;9.</ref> <small>(Theodisce ''Pähl'')</small> * [[Braitenbrunna (Suebia)|Braitenbrunna]]<ref name="Braitenbrunna">Theodiscum toponymum ''Breitenbrunn'' in Latinam "Braitenbrunna" verti solet. V.gr. vide [https://era-prod11.ethz.ch ''Partitio IV. In hospitalia fratrum ordinis s. spiritus''], ubi dicitur "(...) post Christum natum año 1546 ''Braitenbrunnâ Memmingam'' reductus fuit (...)".</ref> <small>(in [[Suebia|Suebiā]])</small> <small>(Theodisce ''Breitenbrunn'')</small> * [[Branda (Palatinatus Superior)|Branda]]<ref name="Brand">Germanicum toponymum ''Brand'' in Latinam "Branda" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small>(Theodisce ''Brand'')</small> * [[Brannemburga]]<ref name="Status 1742"/> <small>(Theodisce ''Brannenburg'')</small> * [[Breitbrunna (Franconia Inferior)|Breitbrunna]]<ref name="Breitbrunna">Theodiscum toponymum ''Breitbrunn'' in Latinam "Breitbrunna" verti solet. V.gr. vide [https://www.brepolsonline.net/doi/pdf/10.5555/J.ABOL.4.01150 ''Index Sanctorum'']{{Nexus deficit|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur "(...) Luitoldus erem. cultus Breitbrunnae (...)".</ref> <small>(in [[Franconia|Franconiā Inferiori]])</small> <small>(Theoædisce ''Breitbrunna'')</small> * [[Breitbrunna ad Chiemensem]]<ref name="Breitbrunna"/><ref name="Chiemsee"/> <small>(Theodisce ''Breitbrunn am Chiemsee'')</small> * [[Breitenbergum (Bavaria Inferior)|Breitenbergum]]<ref name="Breitenbergum">Theodiscum toponymum ''Breitenberg'' in Latinam "Breitenbergum" verti solet. V.gr. vide [https://ia801305.us.archive.org/35/items/gestahammaburgen00adamuoft/gestahammaburgen00adamuoft.pdf ''Gesta Hammaburgensis''], ubi dicitur "(...) Breitenbergi invenit et anno 1595 (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Breitenberg'')</small> * [[Brenbergum]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/bub_gb_PLE_AAAAYAAJ/bub_gb_PLE_AAAAYAAJ_djvu.txt ''Oberbayerisches archiv für vaterländische geschichte''], ubi dicitur "(...) Mitterfelsiam, sub qua Brenbergum et Valckensteinum (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Brennberg'')</small> * [[Briena]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Prien am Chiemsee'')</small> * [[Brigirchinga]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00014279?lang=de ''Prittriching''], ubi dicitur "(...) Brigirchinga (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Prittriching'')</small> * [[Breitum]]<ref name="Jubilans 1715"/> <small>(Theodisce ''Marktbreit'')</small> * [[Brucca (Bavaria Superior)|Brucca]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(in [[Bavaria Superior|Bavariā Superiore]])</small> <small>(Theodisce ''Bruck'')</small> * [[Brucca in Palatinatu Superiori|Brucca in Palatinatū Superiore]]<ref name="Bruck">Theodiscum toponymum ''Bruck'' in Latinam "Brucca" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref><ref name="Palatinatus Superior"/> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Bruck in der Oberpfalz'')</small> * [[Bruckberga (Bavaria Inferior)|Bruckberga]]<ref name="Bruckberga">Theodiscum toponymum ''Bruckberg'' in Latinam "Bruckberga" verti solet. V.gr. vide [https://archive.org/details/ned-kbn-all-00001637-001/page/222/mode/2up?q=Bruckberga ''P. Bertii commentariorum rerum germanicarum libri tres''], ubi dicitur "(...) Bruckbergae Baro (...)".</ref> <small>(in [[Bavaria Inferior|Bavariā Inferiori]])</small> <small>(Theodisce ''Bruckberg'')</small> * [[Bruckberga (Franconia Inferior)|Bruckberga]]<ref name="Bruckberga"/> <small>(in [[Franconia|Franconiā Inferiore]])</small> <small>(Theodisce ''Bruckberg'')</small> * [[Bruckenavia]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB10373625?p=28&cq=Ingolstadium%20u.a.&lang=de ''Brevis Bavariae geographia''], ubi dicitur "(...) Bruckenavia, Brückenau (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Bad Brückenau'')</small> * [[Brunnum (Bavaria)|Brunnum]]<ref name="Status 1767"/> <small>(Theodisce ''Brunnen'')</small> * [[Bubenreuthum]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Bubenreuth'')</small> * [[Bubesheimum]]<ref name="Status 1767"/> <small>(Theodisce ''Bubesheim'')</small> * [[Buchium (Suebia)|Buchium]]<ref name="Status 1767"/> <small>(in [[Suebia|Suebiā]])</small> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Buch'')</small> * [[Buchium ad Silvam]]<ref name="Status 1735">''Status Ecclesiasticus Onoldinus'', 1735.</ref> <small>(Theodisce ''Buch am Wald'')</small> * [[Buchdorffium]]<ref name="Status 1711"/> <small>(Theodisce ''Buchdorf'')</small> * [[Buchenberga]]<ref name="Status 1767"/> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Buchenberg'')</small> * [[Buchloia]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Buchloe'')</small> * [[Buckenhofium]]<ref>Vide [https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9783110280753_A19806974/preview-9783110280753_A19806974.pdf ''Epitoma Historiarum Philippicarum''], ubi dicitur "(...) Datum Buckenhofii Erlangensis mense Augusto (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Buckenhof'')</small> * [[Buechenbacum]]<ref name="Status 1711"/> <small>(Theodisce ''Büchenbach'')</small> * [[Buechlberga]]<ref name="Catalogus 1774">''Catalogus venerabilis cleri dioecesis Passaviensis'', typis viduae Mangoldianae, 1774.</ref> <small>(Theodisce ''Büchlberg'')</small> * [[Buhila]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Bichl'')</small> * [[Bunaha]]<ref name="Bunaha">Vide [https://www.yumpu.com/de/document/read/5481494/sankt-oswald-baunach-pfarrei-st-oswald-baunach ''Sankt Oswald Baunach''], ubi dicitur "(...) ad Bunaha ubi ecclesia edificata erat (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Baunach'')</small> * [[Bundorfium]]<ref name="Bundorfium">Theodisca vox ''Bundorf'' in Latinam "Bundorfium" verti solet. V.gr. vide [https://vd18.gbv.de/viewer/fullscreen/02086714X/374/ ''Catalogus Bibliothecae Quam Vir Perillustris Atque Generosissimus Ludwig Bernhard L. B. De Zech Dynasta Bundorfii, Geusae Et Oberloedlae''].</ref> <small>(Theodisce ''Bundorf'')</small> * [[Bunninga (Bavaria)|Bunninga]]<ref name="Bunninga">Theodiscum toponymum ''Benningen'' in Latinam "Bunninga" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small>(Theodisce ''Benningen'')</small> * [[Burcardiroda]]<ref name="Gropp Aetas 1741">Gropp, Ignatio, auctore; ''Aetas Mille Annorum Antiquissimi Et Regalis Monasterii Sanctorum Vitj, Kiliani, Et Totnani''. Herbipoli, 1741.</ref> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Burkardroth'')</small> * [[Burchusia]]<ref name="Chiusole">{{Google Books|coN42atKxeYC|Il mondo antico, moderno e novissimo ... Antonio Chiusole · 1722}}</ref> <small>(Theodisce ''Burghausen'')</small> * [[Burgavia]]<ref name="Chiusole">{{Google Books|coN42atKxeYC|Il mondo antico, moderno e novissimo ... Antonio Chiusole · 1722}}</ref> <small>(Theodisce ''Burgau'')</small> * [[Burgberga in Algovia|Burgberga in Algoviā]]<ref name="Burgberga">Theodiscum toponymum ''Burgberg'' in Latinam "Burgberga" verti solet. V.gr. vide [https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/LXVI396-2_Ex2#tab=info ''Diarium Martini Crusii''], ubi dicitur "(...) Burgbergae habitans 4 circ. mill. (...)".</ref><ref name="Algovia">De Algoviā, vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small>(Theodisce ''Burgberg im Allgäu'')</small> * [[Burgga]]<ref name="Status 1767"/> <small>(Theodisce ''Burggen'')</small> * [[Burghemium]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/bub_gb_YloFAAAAQAAJ/bub_gb_YloFAAAAQAAJ_djvu.txt ''Historia et commentationes''], ubi dicitur "(...) i. e. Burghemium orientale (...)".</ref> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Burgheim'')</small> * [[Burgoberbacum]]<ref name="Status 1711"/> <small>(Theodisce ''Burgoberbach'')</small> * [[Burgstadium]]<ref>Vide [https://opendata.uni-halle.de/bitstream/1981185920/49989/27/265814375.pdf ''D. christoph. dondorff - facvltatis ivrid. lips. senior''], ubi dicitur "(...) Natus est, Burgstadii prope Chemnicium (...)".</ref> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Bürgstadt'')</small> * [[Burgwindhemium]]<ref name="Fleischmann 1775"/> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Burgwindheim'')</small> * [[Burkium]]<ref name="Status 1711"/> <small>(Theodisce ''Burk'')</small> * [[Burones]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Neubeuern'')</small> * [[Burtenbachium]]<ref name="Burtenbachium">Theodisca vox ''Burtenbach'' in Latinam "Burtenbachium" verti solet. V.gr. vide [https://mateo.uni-mannheim.de/cera/wolf1/99.pdf ''Kennel von Silvalacus''], ubi dicitur "(...) Burtenbachium tamen curasse puto (...)".</ref> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Burtenbach'')</small> * [[Buttenhemium]]<ref>Vide [https://www.rambow.de/download/Bayreuther_Ordinationsbuch.pdf ''Einzelarbeiten Kirchengeschichte Bayerns''], ubi dicitur "(...) Ego Fridericus Ferdinandus Traugott Heerwagen Buttenhemii natus (...)".</ref> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Buttenheim'')</small> * [[Buetthardum]]<ref name="Jubilans 1715"/> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Bütthard'')</small> * [[Buxhemium (Bavaria Superior)|Buxhemium]]<ref name="Buxhemium">Theodiscum toponymum ''Buxheim' in Latinam "Buxhemium" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}.</ref> <small>(in [[Bavaria Superior|Bavariā Superiore]])</small> <small>(Theodisce ''Buxheim'')</small> * [[Buxhemium (Suebia)|Buxhemium]]<ref name="Graesse"/> <small>(in [[Suebia|Suebiā]])</small> <small>(Theodisce ''Buxheim'')</small> {{div col end}} == C == {{div col|3}} * [[Cadolsburgum]]<ref>Vide [https://www.ustc.ac.uk/editions/2707598 ''USTC Record''], ubi dicitur "(...) tristi planctu Cadolsburgi in Franconia (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Cadolzburg'')</small> * [[Caelius ad Hilariam]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/><ref name="Hilaria"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Kellmünz an der Iller'')</small> * [[Caelius Mons]]<ref name="Graesse"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Türkheim'')</small> * [[Caesarea (Suebia)|Caesarea]]<ref name="Annales Caesarienses">''Annales Caesarienses''.</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Kaisheim'')</small> * [[Calde (Bavaria)|Calde]]<ref>Vide [https://web.archive.org/web/20220619171312/https://www.kahl-main.de/seite/de/gemeinde/014:89/-/Ortsgeschichte.html ''Gemeinde Kahl a.Main''], ubi dicitur "(...) In diesem in lateinischer Sprache verfassten Dokument aus Pergament wird Kahl als "Calde" bezeichnet (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Kahl am Main'')</small> * [[Calmuntzium]]<ref name="Pareus"/> <small>(Theodisce ''Kelheim'')</small> * [[Calva (Bavaria)|Calva]]<ref name="Schannat 1723">Schannat, I. F., auctore (1723); ''Corpus Traditionum Fuldensium''. [[Lipsia]]e: Gleditsch.</ref> <small>(Theodisce ''Kleinkahl'')</small> * [[Cambla]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Cham'')</small> * [[Cambodunum]]<ref name="DE SITU ARCHI ABBATI AE OTTILIENSIS"/> <small>(Theodisce ''Kempten'')</small> * [[Camera (Bamberga)|Camera]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Kemmern'')</small> * [[Campi Pineti]]<ref name="Hund I 1582"/> <small>(Theodisce ''Kiefersfelden'')</small> * [[Campiprincipipons]]<ref name="Thüringer Landesamt für Statistik (2026)">Thüringer Landesamt für Statistik (2026). ''Statistisches Jahrbuch: Verwaltungsgliederung und geographische Bezeichnungen''.</ref> <small>(Theodisce ''Fürstenfeldbruck'')</small> * [[Campus Comitis ad Moenum]]<ref name="Bavaria: Landes 1865"/> <small>(Theodisce ''Grafenrheinfeld'')</small> * [[Campus Ebonis]]<ref name="Eckhart 1730"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Ebensfeld'')</small> * [[Campus Lacustris (Bavaria Superior)|Campus Lacustris]]<ref name="Seefeld">Theodiscum toponymum ''Seefeld'' in Latinam "Campus Lacustris" verti solet. V.gr. vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camenaref/kirsch/kirsch1/p1/Kirsch_cornucopiae_p1_386_lactarivs.html ''ADAMI FRIDERICI KIRSCHII ABVNDANTISSIMVM CORNVCOPIAE LINGVAE LATINAE ET GERMANICAE SELECTVM, QVO CONTINENTVR''], ubi dicitur "(...) Campus lacustris, Seefeld (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Seefeld'')</small> * [[Campus Regius (Franconia Superior)|Campus Regius]]<ref name="Königsfeld">Theodisca vox ''Königsfeld'' in Latinam "Campus Regius" verti solet. V.gr. vide [https://regionalia.blb-karlsruhe.de/frontdoor/deliver/index/docId/22737/file/BLB_Freiburger_Dioecesan_Archiv_22_1892.pdf ''Freiburger Diöcesan-Archirv''].</ref> <small>(Theodisce ''Königsfeld'')</small> * [[Campus Rumonis]]<ref name="Hund 1582">Hund, Wiguleo, auctore (1582); ''Metropolis Salisburgensis''.</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Ruhmannsfelden'')</small> * [[Campus Solis]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Sonnefeld'')</small/> * [[Campus Speciosus]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Niederschönenfeld'')</small> * [[Campus Thuringorum]]<ref name="Bavaria: Landes 1860"/> <small>(Theodisce ''Türkenfeld'')</small> * [[Caput Equi]]<ref>Vide [https://geschichte-bayerns.de/ortsnamen/artikel/Schwaben/Ostallg%C3%A4u/Ro%C3%9Fhaupten/oj7i1 ''Roßhaupten''], ubi dicitur "(...) ''ad locum, qui uocatur Caput Equi'' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Roßhaupten'')</small> * [[Caput Ferinum]]<ref name="Meichelbeck II 1729"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Thierhaupten'')</small> * [[Caput Lacus|Caput Lacūs]]<ref name="Caput Lacūs">Theodiscum toponymum ''Seeshaupt'' in Latinam "Caput Lacūs" verti solet; v.gr., vide [https://archiv.ub.uni-heidelberg.de/propylaeumdok/4477/1/Martin_Anhang_1992.pdf ''5. Anhang''], ubi dicitur "(...) ''Caput lacus'' (bzw. deutsch Seeshaupt) (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Seeshaupt'')</small> * [[Carbachium (Franconia Inferior)|Carbachium]]<ref name="Karbach">Theodisca vox ''Karbach'' in Latinam "Carbachium" verti solet. V.gr. vide [http://brill.com ''Brill''], ubi dicitur "(...) Nam Carbachium, qui primus (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Karbach'')</small> * [[Carlsteinium ad Moenum]]<ref name="Carlsteinium">Theodisca vox ''Carlsteinium'' in Latinam "Karlstein" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:SBR-MDZ-00000BSB11083918?p=179&cq=Bamberga&lang=de ''Collectio Novissima Scriptorvm Et Rervm Wircebvrgensivm''], ubi dicitur "(...) ''Lichtenavia''' Arx & oppidum (...)".</ref><ref name="Moenus"/> <small>(Theodisce ''Karlstein am Main'')</small> * [[Caroli Campus]]<ref name="Fink 1950">Fink, A., auctore (1950); ''Die Ortsnamen des Landkreises Dachau''. [[Monacum|Monaci]]: Kommission für bayerische Landesgeschichte.</ref> <small>(Theodisce ''Karlsfeld'')</small> * [[Caroli Corona (Bavaria)|Caroli Corona]]<ref name="Caroli Corona">Germanicae voces ''Karlskron(a)'' in Latinam "Caroli Corona" verti solent. V.gr. vide {{Graesse}}.</ref> <small>(Theodisce ''Karlskron'')</small> * [[Caroli Debitum]]<ref name="Fink 1953">Fink, A., auctore (1953); ''Die Ortsnamen des Landkreises Neuburg an der Donau''. [[Monacum|Monaci]]: Kommission für bayerische Landesgeschichte.</ref> <small>(Theodisce ''Karlshuld'')</small> * [[Carolostadium Bavariae|Carolostadium]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Karlstadt'')</small> * [[Casae Chetonis]]<ref name="Rader III 1624"/> <small>(Theodisce ''Kettershausen'')</small> * [[Castellum (Bavaria Superior)|Castellum]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00009459?lang=de ''Kastl''], ubi dicitur "(...) Castellum (...)".</ref> <small>(in [[Bavaria Superior|Bavariā Superiore]])</small> <small>(Theodisce ''Kastl'')</small> * [[Castellum (in Valle Lutarahae)|Castellum]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(in Valle [[Lutaraha]]e<ref name="Lutaraha">Fingitur nomen huius fluminis ex oppido homonymo. Latino de nomine huius oppidi, vide [https://www.yumpu.com/de/document/read/5481494/sankt-oswald-baunach-pfarrei-st-oswald-baunach ''Sankt Oswald Baunach''], ubi dicitur "(...) Eine erste geschichtliche Erwähnung unter dem Namen „Lutaraha“ fand man aus dem Jahr 853 (...)".</ref>)</small> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Kastl'')</small> * [[Castellum in Palatinatu|Castellum in Palatinatū]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(prope [[Keminata]]m<ref name="Orbis Latinus E-M"/>)</small> <small>(Theodisce ''Kastl'')</small> * [[Castrum Altum]]<ref name="Meichelbeck II 1729"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Hohenfels'')</small> * [[Castrum Dietrichi]]<ref name="Rader III 1624"/> <small>(Theodisce ''Dietersburg'')</small> * [[Catellum]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Castell'')</small> * [[Cella (Deggendorfium)|Cella]]<ref>Vide [https://www.dahoam-in-niederbayern.de/vereine/verein/gemeinde-aussernzell-646/ ''Gemeinde Außernzell''], ubi dicitur "(...) Die erste urkundliche Erwähnung von „Cella“ (Außernzell) fällt in das Jahr 1004. Kaiser Heinrich II. bestätigt in einer Urkunde dem Kloster Niederaltaich dessen Besitzungen. (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Außernzell'')</small> * [[Cella (Palatinatus Superior)|Cella]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(in [[Palatinatus Superior|Palatinatū Superiore]]<ref name="Palatinatus Superior"/>)</small> <small>(Theodisce ''Zell'')</small> * [[Cella ad Moenum]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00004552?lang=de ''Zell a.Main''], ubi dicitur "(...) Cella (...)".</ref><ref name="Moenus"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Zell am Main'')</small> * [[Cella cum Ecclesia|Cella cum Ecclesiā]]<ref name="Hontheim 1747"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Kirchzell'')</small> * [[Cella in Monte Pinifero]]<ref name="Luyts 1692"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Zell im Fichtelgebirge'')</small> * [[Cella Interior]]<ref name="Hund I 1582"/> <small>(Theodisce ''Innernzell'')</small> * [[Cella Orientalis (Bavaria)|Cella Orientalis]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Osterzell'')</small> * [[Cella Principum]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Fürstenzell'')</small> * [[Cella Rattonis]]<ref name="Meichelbeck 1724"/> <small>(Theodisce ''Rattiszell'')</small> * [[Cella Sacra (Bavaria)|Cella Sacra]]<ref name="Status ... Eustettensis 1792"/> <small>(Theodisce ''Weihenzell'')</small> * [[Cella Sigmari]]<ref name="Braun 1788">Braun, Placido, auctore (1788); ''Notitia Historico-Litteraria de Libris ab Artis Typographicae Inventione''.</ref> <small>(Theodisce ''Sigmarszell'')</small> * [[Cenna]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Langenzenn'')</small> * [[Chamara (Frisinga)|Chamara]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Hohenkammer'')</small> * [[Chameravia]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Chamerau'')</small> * [[Chieminga]]<ref name="Chieminga">Theodisca vox ''Chieming'' in Latinam "Chieminga" verti solet. V.gr. vide [https://publikationen.badw.de/de/003189265/003189265.pdf ''Topographische Matrikel''], ubi dicitur "(...) Chieminga lacus (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Chieming'')</small> * [[Chiemium]]<ref name="Hofmannus"/> <small>(Theodisce ''Chiemsee'')</small> * [[Chila]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00003686?lang=de ''Zeil a.Main''], ubi dicitur "(...) curiam nostram Chilam (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Zeil am Main'')</small> * [[Chissinga]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Bad Kissingen'')</small> * [[Chlana]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Glonn'')</small> * [[Chollenberga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Kollnburg'')</small> * [[Choncella]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Konzell'')</small> * [[Chrayburga ad Aenum]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Kraiburg am Inn'')</small> * [[Chreilinga]]<ref name="Bitterauf I 1905"/> <small>(Theodisce ''Krailling'')</small> * [[Chumhausenum]]<ref name="Catalogus ... Ratisbonensis 1850">''Catalogus venerabilis cleri Almae Dioeceseos Ratisbonensis''. (1850). [[Ratisbona]]e: typis Georgii Iosephi Manz.</ref> <small>(Theodisce ''Kumhausen'')</small> * [[Chunigishofa]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Gaukönigshofen'')</small> * [[Chuzenhusa (Bavaria)|Chuzenhusa]]<ref name="Kutzenhausen">Theodiscum toponymum ''Kutzenhausen' in Latinam "Chuzenhusa" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}.</ref> <small>(Theodisce ''Kutzenhausen'')</small> * [[Cidalarum]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Zeilarn'')</small> * [[Cidelara]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Zeitlarn'')</small> * [[Civitas Alta ad Aiscam]]<ref name="Ussermann 1794">Ussermann, Aemiliano, auctore; ''Episcopatus Bambergensis sub metropoli Moguntina''; typis Sancti Blasii, 1794.</ref><ref name="Aisca">De hydronymo "Aisca" (Theodisce ''Aisch''), vide ''Entwicklungsgeschichte der Stadt Neustadt an der Aisch bis 1933'', auctore Maximo (''Max'') Döllner.</ref> <small>(Theodisce ''Höchstadt an der Aisch'')</small> * [[Civitas Nandilonis]]<ref name="Rader 1615-1627"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Nandlstadt'')</small> * [[Clavis Campi]]<ref name="Crusius 1595"/> <small>(Theodisce ''Schlüsselfeld'')</small> * [[Coburgum]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Coburg'')</small> * [[Coeferinga]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(Theodisce ''Köfering'')</small> * [[Coeli Corona]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Himmelkron'')</small> * [[Collenberga]]<ref name="Hontheim 1747"/> <small>(Theodisce ''Collenberg'')</small> * [[Colmberga]]<ref>Vide [https://dlibra.bibliotekaelblaska.pl/Content/66269/PDF%20czarno-bia%C5%82y/92408-2_czb_300.pdf ''PLATONIS PHILOSOPHI QUAE EXSTANT''], ubi dicitur "(...) Colmbergae (...)".</ref> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Colmberg'')</small> * [[Communitas Bavarica]]<ref name="Rader 1615-1627"/> <small>(Theodisce ''Bayerisch Gmain'')</small> * [[Constatia ad Moenum]]<ref name="Ussermann 1801">Ussermann, Aemiliano, auctore; ''Episcopatus Bambergensis sub sedis apostolicae tutela'', Sancti Blasii, 1801.</ref> <small>(Theodisce ''Burgkunstadt'')</small> * [[Conventus ad Campum Licum]]<ref name="Steichele 1883"/> <small>(Theodisce ''Klosterlechfeld'')</small> * [[Cornu Hirci]]<ref name="Rader III 1624"/> <small>(Theodisce ''Bockhorn'')</small> * [[Cotisodunum]]<ref>[https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00034285 Bavarikon.de]; cf. [[Iohannes Aventinus|Iohannis Aventini]] [https://books.google.de/books?id=6FhG9G-6mpwC&q=Cotisodunum#v=snippet&q=Cotisodunum&f=false ''Annales ducum Boiariae''].</ref> <small>(Theodisce ''Bad Kötzting'')</small> * [[Cotzium]]<ref name="Kötz">Theodisca vox ''Kötz'' in Latinam "Cotzium" verti solet. V.gr. vide [https://www.europeana.eu/es/item/362/item_JBM5OPPBO3DB33GZPGU7IFLJIKZCC33P ''Europeana''], ubi dicitur "(...) Simonem Cotzium 4. non: Martinum Boium (...)".</ref><ref name="Agara">De hydronymo "Agara" (Theodisce ''Eger''), vide {{Graesse}}.</ref> <small>(Theodisce ''Kötz'')</small> * [[Craiburga Silvestris]]<ref name="Hund 1719"/> <small>(Theodisce ''Waldkraiburg'')</small> * [[Crana]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Kronach'')</small> * [[Crantzberga]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(Theodisce ''Kranzberg'')</small> * [[Creutha]]<ref name="Kreuth">Theodisca vox ''Kreuth'' in Latinam "Creutha" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:SBR-MDZ-00000BSB11083918?p=179&cq=Bamberga&lang=de ''Collectio Novissima Scriptorvm Et Rervm Wircebvrgensivm''], ubi dicitur "(...) ''Petrus de Zedwia'' et ''Creutha'' seu Iuditha (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Kreuth'')</small> * [[Crombacum (Franconia Inferior)|Crombacum]]<ref name="Gropp Collectio 1741"/> <small>(Theodisce ''Kronburg'')</small> * [[Cronachium Aureum]]<ref name="Biedermann 1745">Biedermann, I. G., auctore (1745): ''Genealogie der Hohen Grafen Häuser im Franckenlande'', volumen I, [[Baruthum|Baruthi]], 1745.</ref> <small>(Theodisce ''Goldkronach'')</small> * [[Cropa]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Grub am Forst'')</small> * [[Cruci-Wertheimum]]<ref name="Jubilans 1715"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Kreuzwertheim'')</small> * [[Crummenaba]]<ref>Vide [https://www.monasterium.net/mom/DE-StAAm/Weissenohe/fond?_lang=deu&block=1 ''Kloster Weißenohe Urkunden''], ubi dicitur "(...) cum castro in eodem fundo sito, Crummenaba (Krummennaab, Lkr. Tirschenreuth) (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Krummennaab'')</small> * [[Crueninga]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(Theodisce ''Kröning'')</small> * [[Crusa]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Creußen'')</small> * [[Cubacum]]<ref name="Pareus"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Kühbach'')</small> * [[Cuepsa]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Küps'')</small> * [[Culmbachium]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Kulmbach'')</small> * [[Culmena]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Kulmain'')</small> * [[Cummuntinga]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Kinding'')</small> * [[Cunreutha]]<ref name="Kunreuth">Theodisca vox ''Kunreuth'' in Latinam "Cunreutha" verti solet. V.gr. vide [https://belgica.kbr.be/BELGICA/doc/SYRACUSE/17498344/j-j-disputatio-juridica-de-indictis-juris-induciis-vom-rechts-stillstand-quam-favente-supremo-numine?_lg=fr-BE ''KBR Belgica'']{{Nexus deficit|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur "(...) Cunreutha Francus, autor & respondens, in auditorio (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Kunreuth'')</small> * [[Cunzina]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Künzing'')</small> * [[Cuprimontium (Bavaria)|Cuprimontium]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00041391?lang=de ''Kupferberg''], ubi dicitur "(...) Cuprimontium (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Kupferberg'')</small> * [[Curia Australis]]<ref name="Zeiller 1694"/> <small>(Theodisce ''Sonthofen'')</small> * [[Curia Dominae Novae]]<ref name="Rader 1615-1627"/> <small>(Theodisce ''Neufraunhofen'')</small> * [[Curia Dominarum Antiqua]]<ref name="Rader III 1624"/> <small>(Theodisce ''Altfraunhofen'')</small> * [[Curia Fagorum]]<ref name="Annales Congregationis Mettenensis 1767"/> <small>(Theodisce ''Buchhofen'')</small> * [[Curia Ottonis]]<ref name="Codex Traditionum Ecclesiae Frisingensis">''Codex Traditionum Ecclesiae Frisingensis'', (Editore Meichelbeck, 1724).</ref> <small>(Theodisce ''Ottenhofen'')</small> * [[Curia Variscorum]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Hof'')</small> * [[Curiae ad Nigram Aquam]]<ref name="Bavaria: Landes II 1863"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Schwarzhofen'')</small> * [[Cygnicampus]]<ref name="Crusius 1595"/> <small>(Theodisce ''Schwanfeld'')</small> {{div col end}} == D == {{div col|3}} * [[Dachanum]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Dachau'')</small> * [[Dachsbachium]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/bub_gb_JH54w1QV3-EC/bub_gb_JH54w1QV3-EC_djvu.txt ''Nouum volumen scriptorum rerum Germanicarum, plurimam partem nunc primum editorum ex cod. msct. Tomus I & II e Museo Ludeuuigiano''], ubi dicitur "(...) ''ecclesiae praefecturam, Dachsbachium'' (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Dachsbach'')</small> * [[Dachstettium Superius]]<ref name="Status 1735"/> <small>(Theodisce ''Oberdachstetten'')</small> * [[Daitinga]]<ref name="Daiting">Theodisca vox ''Daiting'' in Latinam "Daitinga" verti solet. V.gr. vide [https://www.digitale-sammlungen.de/en/details/bsb10609904 ''M. Pauli Ulrici Daitinga-Palatini, Primitiae In Epigrammatibus Poeticae''].</ref> <small>(Theodisce ''Daiting'')</small> * [[Dammbachium]]<ref name="Hontheim 1747"/> <small>(Theodisce ''Dammbach'')</small> * [[Deggendorfium]]<ref name="Deggendorfium">Vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB10372085?p=485&cq=Candidus,%20Pantaleon&lang=de ''Chronica Bavaricae Capucinorum Provinciae : in brevem summam collecta a religionis institutione usque ad eius resuscitationem''], ubi dicitur "(...) P. Ludovicus Sedlmair Deggendorfensis confessarius semper ei propre esse debuit (...) Testes erant Monachium, Straubinga, Deggendorfium, Bulsanum (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Deggendorf'')</small> * [[Degginga Monachorum]]<ref name="Zeiller 1694"/> <small>(Theodisce ''Mönchsdeggingen'')</small> * [[Dei Cella]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Gotteszell'')</small> * [[Deissenhusa]]<ref>Hoc Latinum toponymum regressive derivatur Latino e gentilicio "Deissenhusanus-a-um". Quo de gentilicio, vide [http://www.onomastik.at/files/Reitzenstein_Lex_schwaeb_ON.pdf ''Lexikon schwäbischer Ortsnamen. Herkunft und Bedeutung''], ubi dicitur "(...) ''Deißen-husanus prope Weißenhorn'' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Deisenhausen'')</small> * [[Denkendorfium (Bavaria Superior)|Denkendorfium]]<ref name="Denkendorfium">Theodisca vox ''Denkendorf'' in Latinam "Denkendorfium" verti solet. V.gr. vide [https://archive.org/stream/marginalienundm00nestgoog/marginalienundm00nestgoog_djvu.txt ''Marginalien und Materialen''], ubi dicitur "(...) ex quo Denkendorfium Te praeposito gaudere coepit (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Denkendorf'')</small> * [[Dentleinium ad Silvam]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Dentlein am Forst'')</small> * [[Deoinga]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Oberding'')</small> * [[Dettelbachium]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:SBR-MDZ-00000BSB11083918?p=305&cq=Weber,%20Max%20Maria%20von&lang=de ''Collectio Novissima Scriptorvm Et Rervm Wircebvrgensivm''], ubi dicitur "(...) in arena prope Dettelbachium (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Dettelbach'')</small> * [[Dettelsavia Nova]]<ref name="Status ... Aystettensis 1790">''Status Ecclesiasticus Dioceseos Aystettensis'' (1790).</ref> <small>(Theodisce ''Neuendettelsau'')</small> * [[Deuerlingum]]<ref name="Deuerlingum">Theodisca vox ''Deuerling'' in Latinam "Deuerlingum" verti solet. V.gr. vide [https://books.google.es/books?id=8WpFYBkYoWkC&printsec=frontcover&hl=es&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q=Diebachium&f=false ''Vmbrica''], ubi dicitur "(...) Deuerlingi), Luxorius carmen (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Deuerling'')</small> * [[Diebachium]]<ref name="Diebachium">Theodisca vox ''Diebach'' in Latinam "Diebachium" verti solet. V.gr. vide [https://archive.org/stream/vmbrica00buecgoog/vmbrica00buecgoog_djvu.txt ''Vmbrica''], ubi dicitur "(...) ''Diebachium'' iam seculo indecimo innotuit (...) Vallis Diebacensis tres proprie comprehendit pagos, nempe ''Diebachium'' Rhenanum sive ''inferius, Diebachium superius'' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Diebach'')</small> * [[Diedorfium (Suebia)|Diedorfium]]<ref name="Diedorfium">Theodisca vox ''Diedorf'' in Latinam "Diedorfium" verti solet. V.gr. vide [https://archive.org/stream/neueallgemeined05nicogoog/neueallgemeined05nicogoog_djvu.txt ''Neue allgemeine deutsche bibliothek''], ubi dicitur "(...) Diedorfii novum Lexicon (...)".</ref> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Diedorf'')</small> * [[Dietenhoffa]]<ref name="Dietenhofen">Theodisca vox ''Dietenhofen'' in Latinam "Dietenhoffa" verti solet. V.gr. vide [https://www.rambow.de/download/Bayreuther_Ordinationsbuch.pdf ''Einzelarbeiten Kirchengeschichte Bayerns''], ubi dicitur "(...) Ego Joannes Friedericus Flemnitzer Dietenhoffa-Baruthinus (...)".</ref> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Dietenhofen'')</small> * [[Dietersheimium]]<ref name="Fleischmann 1775"/> <small>(Theodisce ''Dietersheim'')</small> * [[Dietrammi Cella]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Dietramszell'')</small> * [[Dilinga]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Dillingen an der Donau'')</small> * [[Dinckespuhla]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Dinkelsbühl'')</small> * [[Dingolfinga]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Dingolfing'')</small> * [[Dingolshusium]]<ref name="Status 1750"/> <small>(Theodisce ''Dingolshausen'')</small> * [[Dininga]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Deining'')</small> * [[Dinkelscherbia]]<ref name="Matricula ... 1778">''Matricula Episcopatus Augustani'' (1778).</ref> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Dinkelscherben'')</small> * [[Dirlewangium]]<ref name="Status 1767"/> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Dirlewang'')</small> * [[Disia]]<ref name="Graesse"/> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Dießen am Ammersee'')</small> * [[Disia Inferior]]<ref name="Unterdießen">Theodiscum toponymicum lexema ''-dießen'' in Latinam "Disia" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}; et Theodiscum praefixum ''Unter-'' Latino adiectivo "inferior-ius" vertitur.</ref> <small>(Theodisce ''Unterdießen'')</small> * [[Dittenheimium]]<ref name="Dittenheim">Theodisca vox ''Dittenheim'' in Latinam "Dittenheimium" verti solet. V.gr. vide [https://web.archive.org/web/20251212162857/https://www.musiconn.de/musiconnsearch/search?id=kxp861468848&sid=25185376 ''Epicedia ex Parnasso, Memoriae Iuvenis Nobilissimi atque Ornatissimi Ioannis Adami Edelmanni, Dittenheimio - Franci, Divinae humanaeque sapientiae Studiosi, Cum d. XII. Ianuar. A.C. MDCCII. e vita excederet, & d. II. Februar. ipsa feria Purificationis Christi, Solemni exequiarum ritu elatus, ad aedem Marianam conderetur, Sacrata a Patronis, Praeceptoribus, ac Fautoribus ''].</ref> <small>(Theodisce ''Dittenheim'')</small> * [[Doehlavium]]<ref name="Status 1735"/> <small>(Theodisce ''Döhlau'')</small> * [[Dollinga Superior]]<ref name="Wittmann 1789"/> <small>(Theodisce ''Oberdolling'')</small> * [[Dombuhlium]]<ref name="Status 1711"/> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Dombühl'')</small> * [[Domus ad Ham]]<ref name="Hund II 1582"/> <small>(Theodisce ''Hausham'')</small> * [[Domus Alati]]<ref name="Bavaria: Landes 1863"/> <small> (Theodisce ''Aletshausen'')</small> * [[Domus Gesserti]]<ref name="Bavaria: Landes 1863"/> <small>(Theodisce ''Gessertshausen'')</small> * [[Domus Martini]]<ref name="Rader 1615-1627"/> <small>(Theodisce ''Martinsheim'')</small> * [[Donawerda]]<ref name="Chiusole">{{Google Books|coN42atKxeYC|Il mondo antico, moderno e novissimo ... Antonio Chiusole · 1722}}</ref> <small>(Theodisce ''Donauwörth'')</small> * [[Dormitium]]<ref name="Fleischmann 1775"/> <small>(Theodisce ''Dormitz'')</small> * [[Dorflesium et Esbacum]]<ref name="Luyts 1692"/> <small>(Theodisce ''Dörfles-Esbach'')</small> * [[Dorfum]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Dorfen'')</small> * [[Drutelinga]]<ref>Vide [https://boari.de/ortsnamen/treuchtlingen.htm ''Lateinische Sprachrelikte im bayerischen Dialekt''], ubi dicitur "(...) Drutelinga, S. 550 villa Drutelinga (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Treuchtlingen'')</small> * [[Duggendorfium]]<ref name="Catalogus 1776"/> <small>(Theodisce ''Duggendorf'')</small> * [[Durraha]]<ref>Vide [https://www.geschichte-bayerns.de/ortsnamen/artikel/Schwaben/Oberallg%C3%A4u/Durach/f7j3k ''Geschichte Bayerns''], ubi dicitur "(...) ''in Durraha'' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Durach'')</small> * [[Duerrwangium]]<ref name="Status 1711"/> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Dürrwangen'')</small> {{div col end}} == E == {{div col|3}} * [[Ebelsbachium]]<ref name="Status 1750"/> <small>(Theodisce ''Ebelsbach'')</small> * [[Ebera (commune)|Ebera]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Ebrach'')</small> * [[Eberfinga]]<ref>Vide [https://www.heiligenlexikon.de/ActaSanctorum/Anhang_September_II.html ''Acta Sanctorum''], ubi dicitur "(...) Eberfinga, pagus in Bavaria (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Eberfing'')</small> * [[Ebermannsdorfium]]<ref name="Catalogus 1776"/> <small>(Theodisce ''Ebermannsdorf'')</small> * [[Ebermanstadium]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/HohenlohischesUrkundenbuch3/Hohenlohisches%20Urkundenbuch_3_djvu.txt ''Hohenlohisches Urkundenbuch 3''], ubi dicitur "(...) Ebermanstadium, Senfftenbergum et nonnulla alia (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Ebermannstadt'')</small> * [[Ebersberga]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Ebersberg'')</small> * [[Ebersdorfium prope Coburgum]]<ref name="Ebersdorfium">Theodiscum toponymum ''Ebersdorf' in Latinam "Ebersdorfium" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref><ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Ebersdorf bei Coburg'')</small> * [[Ebershusa]]<ref>Hoc Latinum toponymum regressive derivatur Latino e gentilicio "Ebershusanus-a-um". Quo de gentilicio, vide [https://forum.ahnenforschung.net/forum/allgemeine-diskussionsforen/lese-und-bersetzungshilfe/lese-u-bersetzungshilfe-f-r-fremdsprachige-texte/86182-lesehilfe-eheschliessung-in-latein ''forum.ahnenforschung.net'']{{Nexus deficit|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur "(...) parochus Ebershausanus (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Ebershausen'')</small> * [[Ebnatha]]<ref name="Nova Bavariae">''Nova et accurata Bavariae Descriptio'', auctore Iohanne Baptistā Homann (saeculo XVIII).</ref> <small>(Theodisce ''Ebnath'')</small> * [[Ebra (Bamberga)|Ebra]]<ref name="Graesse"/> <small>commune mercatūs</small> <small>[[Circulus terrae Bambergensis|Circulo Bambergensi]])</small> <small>(Theodisce ''Burgebrach'')</small> * [[Ebracum Asperum]]<ref name="Lang 1831">Lang, I. B., auctore (1831); ''Regesta sive Rerum Boicarum Autographa''.</ref> <small>(Theodisce ''Rauhenebrach'')</small> * [[Ecclesia ad Fontem Baptismalem Superior]]<ref name="Rader III 1624"/> <small>(Theodisce ''Obertaufkirchen'')</small> * [[Ecclesia Castri ad Alzam]]<ref name="Catalogus ... Passaviensis 1830">''Catalogus cleri totius dioecesis Passaviensis ad annum 1830'', ([[Batavia (Bavaria)|Bataviae]], 1830).</ref> <small>(Theodisce ''Burgkirchen an der Alz'')</small> * [[Ecclesia Geroldi]]<ref name="Hund 1719"/> <small>(Theodisce ''Geratskirchen'')</small> * [[Ecclesia in Monte Inferiori]]<ref name="Notitiae Fundationum...">''Notitiae Fundationum Nonnullarum per Boiariam.''</ref> <small>(Theodisce ''Niederbergkirchen'')</small> * [[Ecclesia in Silva|Ecclesia in Silvā]]<ref name="Hansiz 1727">Hansiz, Marco, auctore (1727); ''Germania Sacra''.</ref> <small>(Theodisce ''Waldkirchen'')</small> * [[Ecclesia Montana-Fons Sigehardi]]<ref name="Meichelbeck II 1729"/><ref name="Ussermann 1794"/> <small>(Theodisce ''Höhenkirchen-Siegertsbrunn'')</small> * [[Ecclesia Montana Superior]]<ref name="Bavaria: Landes 1860"/> <small>(Theodisce ''Oberbergkirchen'')</small> * [[Ecclesia Theodorici (Bavaria)|Ecclesia Theodorici]]<ref name="Ried 1816"/> <small>(Theodisce ''Dieterskirchen'')</small> * [[Ecclesia Trutmaris]]<ref name="Hentzner 1612"/> <small>(Theodisce ''Trautskirchen'')</small> * [[Ecclesia Waltprechti]]<ref name="Hund 1719"/> <small>(Theodisce ''Walpertskirchen'')</small> * [[Ecclesiae Baptimales (Circulus Muldorfensis)|Ecclesiae Baptimales]]<ref name="Ecclesiae Baptimales">Theodisca vox ''Taufkirchen'' in Latinam "Ecclesiae Baptismales" verti solet. V.gr. vide [http://www.leuninger-herbert.de/ernst/Gemeindeleitung%202002.pdf ''Gemeinde II.: Gemeindeleitung und -pastoral''], ubi dicitur "(...) „ecclesiae baptismales“ (Taufkirchen) (...)".</ref> <small>(Circulus Mühldorf)</small> <small>(Theodisce ''Taufkirchen'')</small> * [[Ecclesiae Baptimales (Vilisa)|Ecclesiae Baptimales]]<ref name="Ecclesiae Baptimales"/> <small>(ad [[Vilisa]]m<ref name="Graesse"/>)</small> <small>(Theodisce ''Taufkirchen'')</small> * [[Ecclesiae Baptimales (prope Monacum)|Ecclesiae Baptimales]]<ref name="Ecclesiae Baptimales"/> <small>(prope [[Monacum]]<ref name="Graesse"/>)</small> <small>(Theodisce ''Taufkirchen'')</small> * [[Ecclesiae Baptismales Inferiores]]<ref name="Ecclesiae Baptimales"/><ref name="Nieder-">Theodiscum praefixum ''Nieder-'' Latino adiectivo "inferior-ius" vertitur.</ref> <small>(Theodisce ''Niedertaufkirchen'')</small> * [[Echinga]]<ref name="Emmeram">''Die Traditionen des Hochstifts Regensburg und des Klosters S. Emmeram''.</ref> <small>(Theodisce ''Ehingen am Ries'')</small> * [[Echinga ad Ambrae Lacum]]<ref>''Nova et accurata Bavariae descriptio'', 1720.</ref> <small>(Theodisce ''Eching am Ammersee'')</small> * [[Echinga (Frisinga)|Echinga Frisigensis]]<ref name="Viturinenses">''Traditiones possessionesque Viturinenses''.</ref> <small>(in [[Circulus terrae Frisingensis|Circulo Frisingensi]]<ref name="Frisinga">Fingitur nomen "Circulus terrae Frisingensis" -Theodisce ''Landkreis Freising'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Frisingensis-e" ad [[Frisinga]]m refertur. Quod de toponymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>(Theodisce ''Eching'')</small> * [[Eckersdorfium]]<ref name="Eckersdorfium">Theodiscum toponymum ''Eckersdorf'' in Latinam "Eckersdorfium" verti solet. V.gr. vide [https://archive.org/stream/achillestatioua00carpgoog/achillestatioua00carpgoog_djvu.txt ''Achilleōs Tatiou Alexandreōs Erōtikōn, sive, De Clitophontis et Levcippes amoribvs, libri VIII''], ubi dicitur "(...) ECKERSDORFII PLVREVMQVE (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Eckersdorf'')</small> * [[Edelsfelda]]<ref>Vide [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10965178?page=,1 ''Polcke, Johann Christian: Ex Historia Romana, Vestem Palmatam''], ubi dicitur "(...) Edelsfelda-Palatinvs (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Edelsfeld'')</small> * [[Ederheimium]]<ref>Vide [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10965178?page=,1 ''Polcke, Johann Christian: Ex Historia Romana, Vestem Palmatam''], ubi dicitur "(...) dynastae Ederheimii (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Ederheim'')</small> * [[Edlinga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Edling'')</small> * [[Effeldera]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Effeltrich'')</small> * [[Egenhofium]]<ref name="Egenhofium">Vide [https://archive.org/stream/bub_gb_PLE_AAAAYAAJ/bub_gb_PLE_AAAAYAAJ_djvu.txt ''Oberbayerisches archiv für vaterländische geschichte''], ubi dicitur "(...) Egenhofium, Odeltzhusium, Ärnpachium aliasque arces (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Egenhofen'')</small> * [[Egga ad Guntiam]]<ref name="Egga">Theodiscum toponymum ''Egg' in Latinam "Egga" sive "Palaeocomē" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}.</ref><ref name="Guntia">Quo de hydronymo, vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>(Theodisce ''Egg an der Günz'')</small> * [[Egga Inferior]]<ref name="Unteregg">Theodiscum toponymicum lexema ''-egg'' in Latinam "Egga" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}; et Theodiscum praefixum ''Unter-'' Latino adiectivo "inferior-ius" vertitur.</ref> <small>(Theodisce ''Unteregg'')</small> * [[Eggenfelda]]<ref name="Egg-Pfar">Vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB10622734?p=15&cq=C&lang=de ''Joannis Adlzreitter Annalium Bojorum. Tom. II''], ubi dicitur "(...) Neoforum exustum, Eggenfelda, Pfarkirchium, Reichenberga (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Eggenfelden'')</small> * [[Egglhamum]]<ref name="Chalmot 1785">P. A. Chalmot, ''Dictionnaire Géographique Universel'', 1785.</ref> <small>(Theodisce ''Egglham'')</small> * [[Egglkofanum]]<ref name="Ferrarius & Baudrand 1697"> P. Ph. Ferrario et M. A. Baudrand auctoribus, ''Novum Lexicon Geographicum'', 1697.</ref> <small>(Theodisce ''Egglkofen'')</small> * [[Eggolsheimium]]<ref name="Bader 1701"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Eggolsheim'')</small> * [[Eggstadium]]<ref name="Steinberger 1983">B. Steinberger auctore, ''Pfarrei Eggstätt: Geschichte und Geschichten'', 1983.</ref> <small>(Theodisce ''Eggstätt'')</small> * [[Eginga]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Eging am See'')</small> * [[Eglinga]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Egling'')</small> * [[Eglinga ad Parram]]<ref name="Eglinga">Theodiscum toponymum ''Egling' in Latinam "Eglinga" sive "Palaeocomē" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}.</ref><ref name="Parra">Quo de hydronymo, vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>(Theodisce ''Egling an der Paar'')</small> * [[Egolvinga]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Eglfing'')</small> * [[Egowila]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Egweil'')</small> * [[Ehardinga]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Erharting'')</small> * [[Ehemotinga]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Egmating'')</small> * [[Ehichiricha]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Ehekirchen'')</small> * [[Ehinga (Augusta Vindelicorum)|Ehinga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(in [[Circulus terrae Augustae Vindelicorum|Circulus Augustā Vindelicorum]]<ref name="Augusta Vindelicorum">Fingitur nomen "Circulus terrae Augustae Vindelicorum" -Theodisce ''Landkreis Augsburg'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Augusta Vindelicorum]]", vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>(Theodisce ''Ehingen'')</small> * [[Ehinga (Landishuta)|Ehinga]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(in [[Circulus Landishutensis|Circulo Landishutensi]]<ref name="Landishuta">Fingitur nomen "Circulus Landishutensis" -Theodisce ''Landkreis Landshut'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Landishutensis-e" ad [[Landishuta]]m refertur. Quo de toponymo, vide Ladislaus Buzás, Fritz Junginger (1971): Bavaria Latina; Lexikon der lateinischen geographischen Namen in Bayern. Wiesbaden, Dr. Ludwig Reichert Verlag.</ref>)</small> <small>(Theodisce ''Eching'')</small> * [[Ehingensis Locus]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00000378?lang=de ''Ehingen''], ubi dicitur "(...) Ehingensis loc. iuxta Nekorum (...)".</ref> <small>(in [[Franconia|Franconiā Mediā]])</small> <small>(Theodisce ''Ehingen'')</small> * [[Eibelstadium]]<ref name="Iubilans 1650">''Herbipolis Iubilans'', 1650.</ref> <small>(Theodisce ''Eibelstadt'')</small> * [[Eibstadium Maius]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Großeibstadt'')</small> * [[Eichenaugia]]<ref name="Notitia Archi 1741">''Notitia Archi-Dioecesis Salisburgensis'', 1741.</ref> <small>(Theodisce ''Eichenau'')</small> * [[Eichendorffum]]<ref name="Eichendorffum">Theodisca vox ''Eichendorf'' in Latinam "Eichendorffum" verti solet. V.gr. vide [https://culturaclasica.com/palaestra/palaestra_latina-187.pdf ''Cultura Clásica''], ubi dicitur "(...) Eichendorfii (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Eichendorf'')</small> * [[Eiinga]]<ref>Vide [https://aying.de/wp-content/uploads/2018/05/Aying1210.pdf ''Aying''], ubi dicitur "(...) in „loco eiinga“ (in Zeile 11 der Urkunde) (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Aying'')</small> * [[Einershemium Marchia]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Markt Einersheim'')</small> * [[Eisenhemium]]<ref>Vide [https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/junius1597bd6/0383/image,info ''Heidelberg historic literature – digitized''], ubi dicitur "(...) Henrici Eisenhemii Argentinensis (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Eisenheim'')</small> * [[Eitenshemium]]<ref name="Rader 1704"/> <small>(Theodisce ''Eitensheim'')</small> * [[Eitinga]]<ref>Vide [https://geschichte-bayerns.de/ortsnamen/artikel/Schwaben/Augsburg/Gro%C3%9Faitingen/91kfl ''Großaitingen''], ubi dicitur "(...) '' in oppido Eitinga villa Eitinga'' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Großaitingen'')</small> * [[Eitraha]]<ref>Vide [https://francia.ahlfeldt.se/page/documents/8390 ''Regnum Francorum''], ubi dicitur "(...) Aiterhofen, as place of event/issue ''Actum in villa Eitrah'' (...)".</ref> (Theodisce ''Aiterhofen'') * [[Eittinga (Bavaria)|Eittinga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Eitting'')</small> * [[Elchinga]]<ref>Vide [http://www.heruitgeverij.be/276ind.htm ''Dictionnaire Latin-Français des Noms propres de Lieux ayant une certaine notoriété principalement au point de vue ecclésiastique et monastique (1897)''], ubi dicitur "(...) Elchinga (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Elchingen'')</small> * [[Elfershusa]]<ref>Hoc Latinum toponymum regressive derivatur Latino e gentilicio "Elfershusanus-a-um". Quo de gentilicio, vide [https://opus.bibliothek.uni-wuerzburg.de/opus4-wuerzburg/frontdoor/deliver/index/docId/5759/file/Wuerzburger_Hochschulschriften_1581_1803.pdf ''Würzburger Hochschulschriften''], ubi dicitur "(...) loannes Franciscus Sartorius, Elfershusanus, utriusque satrapiae Arnstein et Werneck physicus (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Elfershausen'')</small> * [[Elgauria]]<ref name="Rader 1704"/> <small>(Theodisce ''Ellgau'')</small> * [[Ellceia]]<ref name="Status 1767"/> <small>(Theodisce ''Ellzee'')</small> * [[Ellinga]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/greatrollofpipef1118grea/greatrollofpipef1118grea_djvu.txt ''The great roll of the pipe for the fifth[-thirty-fourth] year of the reign of King Henry the Second, A.D. 1158[-1188]''], ubi dicitur "(...) Elinga, vel Ellinga (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Ellingen'')</small> * [[Elsbachia Superior]]<ref name="Ludewig 1715"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small>(Theodisce ''Oberelsbach'')</small> * [[Elsendorfium]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/bub_gb_2jUIAAAAQAAJ/bub_gb_2jUIAAAAQAAJ_djvu.txt ''Annales Ingolstadiensis academiae''], ubi dicitur "(...) Elsendorfii prope Abensbergam (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Elsendorf'')</small> * [[Eltmanum]]<ref name="Valentinus 1692">''Annales Bambergenses''; auctore Philippo Valentino; typis ioannis Iacobi Fleischmann, 1692.</ref> <small>(Theodisce ''Eltmann'')</small> * [[Emersackera]]<ref name="Notitia Archi 1741"/> <small>(Theodisce ''Emersacker'')</small> * [[Emheringa (Ebersberga)|Emheringa]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00011839?lang=de ''Emmering''], ubi dicitur "(...) Emheringa (...)".</ref> <small>(in [[Circulus terrae Ebersbergensis|Circulo Ebersbergensi]]<ref name="Ebersberga">Fingitur nomen "Circulus terrae Ebersbergensis" -Theodisce ''Landkreis Ebersberg'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et et Latinum gentilicium "Ebersbergensis-e" ad [[Ebersberga]]m refertur. De hoc toponymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>(Theodisce ''Emmering'')</small> * [[Emheringa (Pons Campi Principis)|Emheringa]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(in [[Circulus terrae Campiprincipipontanus|Circulo terrae Campiprincipipontano]]<ref name="Thüringer Landesamt für Statistik (2026)"/>)</small> <small>(Theodisce ''Emmering'')</small> * [[Emmertinganum]]<ref name="Rader 1704">''Bavaria Sancta'', auctore Matthaeo Rader, 1704.</ref> <small>(Theodisce ''Emmerting'')</small> * [[Emskircha]]<ref>Vide [https://raa.gf-franken.de/de/suche-nach-stammbucheintraegen.html?permaLink=1806_kranz;11#ID_1806_kranz_11 ''Suche nach Stammbucheinträgen''], ubi dicitur "(...) Emskircha-Baruth (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Emskirchen'')</small> * [[Engelsberga]]<ref name="Rader 1704"/> <small>(Theodisce ''Engelsberg'')</small> * [[Ensdorpium (Palatinatus Superior)|Ensdorpium]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Ensdorf'')</small> * [[Epininga]]<ref>Vide [https://es.aroundus.com/p/6562158-bad-aibling ''Bad Aibling''], ubi dicitur "(...) El asentamiento, mencionado por primera vez como Epininga en 804 d.C (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Bad Aibling'')</small> * [[Eppenschlagium]]<ref name="Acta Ecclesiastica Bavariae">''Acta Ecclesiastica Bavariae''.</ref> <small>(Theodisce ''Eppenschlag'')</small> * [[Eppishusa]]<ref>Hoc Latinum toponymum regressive derivatur Latino e gentilicio "Eppishusanus-a-um". Quo de gentilicio, vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00007019 ''Eppishausen''], ubi dicitur "(...) Eppishusanus Sueuus (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Eppishausen'')</small> * [[Erbendorfium]]<ref name="Erbendorfium">Vide [https://bcul.lib.uni.lodz.pl/dlibra/publication/108510/edition/97513/content?ref=struct ''Epithalamia''], ubi dicitur "(...) Johannis Pauli Heberlein, Erbendorfio-Palatini (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Erbendorf'')</small> * [[Erdwegium]]<ref name="Acta ... Frisingensis">''Acta ecclesiastica dioecesis Frisingensis''.</ref> <small>(Theodisce ''Erdweg'')</small> * [[Eresinga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Eresing'')</small> * [[Ergershemium (Franconia Media)|Ergershemium]]<ref name="Ergershemium">Germanica vox ''Ergersheim'' in Latinam "Ergershemium" verti solet. V.gr. vide [https://archive.org/stream/bub_gb_-lYoAAAAYAAJ/bub_gb_-lYoAAAAYAAJ_djvu.txt ''Notices historiques sur l'Alsace ...''], ubi dicitur "(...) Melchiorem Ergershemium (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Ergersheim'')</small> * [[Ergoldinga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Ergolding'')</small> * [[Ergoldsbachium]]<ref name="Protokollum ... Ratisbonensis"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Ergoldsbach'')</small> * [[Ericetum in Angulo]]<ref name="Bacherler 1924">Michaële Bacherler auctore, ''Die Siedlungsnamen des Bistums Eichstätt'', 1924.</ref> <small>(Theodisce ''Winkelhaid'')</small> * [[Erkheimium]]<ref name="Status Augustanae 1765">''Status ecclesiasticus dioecesis Augustanae'', [[Augusta Vindelicorum|Augustae Vindelicorum]] (1765).</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Erkheim'')</small> * [[Erlabrunnum]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Erlabrunn'')</small> * [[Erlanga]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Erlangen'')</small> * [[Erlbachium (Bavaria Superior)|Erlbachium]]<ref name="Erlbach">Theodisca vox ''Erlbach'' in Latinam "Erlbachium" verti solet. V.gr. vide [https://web.archive.org/web/20250810155132/http://frombork.art.pl/pl/katalog-starodrukow-k/ ''Strona archiwalna''], ubi dicitur "(...) Novus Joannis Fursten Erlbachii (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Erlbach'')</small> * [[Erlenbacum ad Moenum]]<ref name="Erlenbach">Theodisca vox ''Erlenbach'' in Latinam "Erlenbacum" verti solet. V.gr. vide [https://archive.org/stream/bub_gb_cloFAAAAQAAJ_3/bub_gb_cloFAAAAQAAJ_djvu.txt ''Historia et commentationes''], ubi dicitur "(...) ita Erlenbacum sive superius sive inferius (...)".</ref><ref name="Moenus">De hydronymo "Moenus", vide {{Graesse}}.</ref> <small>(Theodisce ''Erlenbach am Main'')</small> * [[Erlenbacum prope Heidenfeldam]]<ref name="Erlenbach"/><ref name="Heidenfelda">Vide [https://archive.org/stream/bub_gb_iRfPAAAAMAAJ/bub_gb_iRfPAAAAMAAJ_djvu.txt ''Die Matrikel der Unversität Heidelberg''], ubi dicitur "(...) patris Leonardi Rosmann (Heidenfelda (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Erlenbach bei Marktheidenfeld'')</small> * [[Ermershusium]]<ref name="Acta ... Temporis 1750">''Acta Historico-Ecclesiastica: Nostri Temporis'', [[Vimaria]]e, (1750).</ref> <small>(Theodisce ''Ermershausen'')</small> * [[Ernsgadium]]<ref name="Protokollum ... Ratisbonensis"/> <small>(Theodisce ''Ernsgaden'')</small> * [[Escehe (Franconia Inferior)|Escehe]]<ref>Vide [https://stadtarchiv-aschaffenburg.de/wp-content/uploads/2018/06/317-336_Register_81.pdf ''stadtarchiv-aschaffenburg.de''], ubi dicitur "(...) Escehe ex ista parte → Eschau (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Eschau'')</small> * [[Eschenbachium in Palatinatu Superiore|Eschenbachium in Palatinatū Superiore]]<ref name="Eschenbachium">Theodisca vox ''Eschenbach'' in Latinam "Eschenbachium" verti solet. V.gr. vide [https://ia800706.us.archive.org/21/items/historiarum01livy/historiarum01livy.pdf ''Historiarum libri qui supersunt omnes et deperditorum fragmenta ...''], ubi dicitur "(...) Eschenbachium (...)".</ref><ref name="Palatinatus Superior"/> <small>(Theodisce ''Eschenbach in der Oberpfalz'')</small> * [[Eschenbacum Medium]]<ref name="Matricula Universitatis Wirceburgensis"/> <small>(Theodisce ''Mitteleschenbach'')</small> * [[Eschenbacum Wolframianum]]<ref name="Matricula Universitatis Wirceburgensis"/> <small>(Theodisce ''Wolframs-Eschenbach'')</small> * [[Eschenlohum]]<ref name="Status 1767"/> <small>(Theodisce ''Eschenlohe'')</small> * [[Eschlkamium]]<ref name="Protokollum ... Ratisbonensis"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Eschlkam'')</small> * [[Eslarnum]]<ref name="Protokollum ... Ratisbonensis"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Eslarn'')</small> * [[Esselbacum]]<ref name="Hagen 1749">''Notitia S. R. I. Procerum tam Ecclesiasticorum quam Secularium'', auctore Friderico Casparo Hagen. [[Tubinga]]e, (1749).</ref> <small>(Theodisce ''Esselbach'')</small> * [[Essenbachium]]<ref name="Essenbachium">Theodisca vox ''Essenbach'' in Latinam "" verti solet. V.gr. vide [https://dic.academic.ru/dic.nsf/ruwiki/942604 ''это... Что такое Ион Тихий?''], ubi dicitur "(...) raphomanus spasmaticus Essenbachii (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Essenbach'')</small> * [[Essingium (Bavaria)|Essingium]]<ref name="Status ... Ratisbonensis">''Status Ecclesiasticus Dioecesis Ratisbonensis''.</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Essing'')</small> * [[Estenfeldium]]<ref name="Acta ... Temporis 1741">''Acta Historico-Ecclesiastica: Nostri Temporis'', [[Vimaria]]e, (1741).</ref> <small>(Theodisce ''Estenfeld'')</small> * [[Ettenstadium]]<ref name="Acta ... Temporis 1752">''Acta Historico-Ecclesiastica: Nostri Temporis'', [[Vimaria]]e, (1752).</ref> <small>(Theodisce ''Ettenstatt'')</small> * [[Ettringium (Wertaha)|Ettringium]]<ref name="Status 1767"/> <small>(Theodisce ''Ettringen'')</small> * [[Etzelwanga]]<ref>Vide [https://raa.gf-franken.de/de/suche-nach-stammbucheintraegen.html?permaLink=1726_reis%3B65#ID_1726_reis_65 ''Repertorium Alborum Amicorum''], ubi dicitur "(...) Johannes Udalricus Tresenreuter, Etzelwanga Palatinus, stud. phil. (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Etzelwang'')</small> * [[Etzenrichtium]]<ref name="Protokollum ... Ratisbonensis"/> <small>(Theodisce ''Etzenricht'')</small> * [[Euerbachium]]<ref name="Euerbachium">Theodisca vox ''Euerbach'' in Latinam "Euerbachium" verti solet. V.gr. vide [https://collections.thulb.uni-jena.de/servlets/MCRFileNodeServlet/HisBest_derivate_00001321/ORIGINUM_CISTERCIENSIUM.pdf ''ORIGINUM CISTERCIENSIUM Tomus I''], ubi dicitur "(...) Euerbach, Euerbachium (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Euerbach'')</small> * [[Euerdorfium]]<ref name="Catalogus Personarum ... Herbipolensis 1792">''Catalogus Personarum Ecclesiasticarum et Beneficiorum Dioecesis Herbipolensis'', (Herbipoli, 1792).</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Euerdorf'')</small> * [[Eurasburgium (Suebia)|Eurasburgium]]<ref name="Bavaria: Landes 1860"/> <small>(in [[Suebia|Suebiā]])</small> <small>(Theodisce ''Eurasburg'')</small> * [[Eussenhemium]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Eußenheim'')</small> * [[Eythusa]]<ref name="Eithusa">Vide ''Monumenta Boica'', Volumen 37, 1864; ubi dicitur "(...) ''in villa quae dicitur Eythusa, in pago Werngau'' (...)".</ref> <small> (Theodisce ''Aidhausen'')</small> > {{div col end}} == F == {{div col|3}} * [[Faeniana]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Finningen'')</small> * [[Fafunhusa (Bavaria)|Fafunhusa]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Pfaffenhausen'')</small> * [[Falconis Mons (Bavaria Inferior)|Falconis Mons]]<ref name="Falkenberg">Theodisca vox ''Falkenberg'' in Latinam "Falconis Mons" seu "Falcoburgum" seu "Falconis Castrum" seu "Falcoberga" seu "Falckenburgum" seu "Falkenberga" seu "Falcomontium" verti solet. V.gr. vide [https://www.heiligenlexikon.de/ActaSanctorum/20.Februar.html ''Acta Sanctorum''], ubi dicitur "(...) Falcoburgum, [an ab eo Falconis-mons?] id est, ''Falconis-castrum, vocant, Galli'' Falconis-montem, ''quod Teutonibus esset'' Falcoberga (...)"; aut vide {{Graesse}}; aut [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>(in [[Bavaria Inferior|Bavariā Inferiore]])</small> <small>(Theodisce ''Falkenberg'')</small> * [[Falconis Mons (Palatinatus Superior)|Falconis Mons]]<ref name="Falkenberg"/> <small>(in [[Palatinatus Superior|Palatinatū Superiore]]<ref name="Palatinatus Superior"/>)</small> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Falkenberg'')</small> * [[Falconis Petra (Palatinatus Superior)|Falconis Petra]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Falkenstein'')</small> * [[Falkenfelsium]]<ref name="Status ... Ratisbonensis"/> <small>(Theodisce ''Falkenfels'')</small> * [[Fanum Sancti Michaelis (Bavaria)|Fanum Sancti Michaëlis]]<ref name="Hund 1719"/> <small>(Theodisce ''Weihmichl'')</small> * [[Fanum Sancti Sanguinis]]<ref name="Rader 1615-1627"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Neukirchen beim Heiligen Blut'')</small> * [[Farchantum]]<ref name="Bavaria: Landes 1860"/> <small>(Theodisce ''Farchant'')</small> * [[Faterstetta]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Vaterstetten'')</small> * [[Faulbacum]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Faulbach'')</small> * [[Feichtenum ad Alsam]]<ref name="Bavaria: Landes 1860"/> <small>(Theodisce ''Feichten an der Alz'')</small> * [[Feilitzschium]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Feilitzsch'')</small> * [[Felda]]<ref>cf. Veldener Heimatbuch, STS-Verlag, Feldae 2003, p. 13: '''Felda''' fuit prima forma Latinisata nominis per documentum ex anno 818 tradita.</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Velden'')</small> * [[Fellheimium]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Fellheim'')</small> * [[Fellinum]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Fellen'')</small> * [[Fensterbacum]]<ref name="Ferrarius 1670">Auctore Ferrario, Philippo; ''Lexicon Geographicum''. Editore Michaële-Antonio Baudrand, Insulae, 1670.</ref> <small>(Theodisce ''Fensterbach'')</small> * [[Feringa Inferior]]<ref name="Meichelbeck 1724"/> <small>(Theodisce ''Unterföhring'')</small> * [[Ferristadium Boicum]]<ref name="Bavaria: Landes 1860">''Bavaria: Landes- und Volkskunde des Königreichs Bayern'', 1860.</ref> <small>(Theodisce ''Bayerisch Eisenstein'')</small> * [[Feuchtum]]<ref name="Feucht">Theodisca vox ''Feucht'' in Latinam "Feuchtum" verti solet. V.gr. vide [https://archive.org/stream/bub_gb__sWY-LW5snoC/bub_gb__sWY-LW5snoC_djvu.txt ''Prodromus monumentorum Guelficorum''], ubi dicitur "(...) ad Jacobum Feuchtum (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Feucht'')</small> * [[Fichtachia]]<ref name="Hund 1719"/> <small>(Theodisce ''Oberviechtach'')</small> * [[Fichtelbergum (Franconia Superior)|Fichtelbergum]]<ref name="Fichtelbergum">Theodisca vox ''Fichtelberg'' in Latinam "Fichtelbergum" verti solet. V.gr. vide [https://www.opendata.uni-halle.de ''Regnitianam''], ubi dicitur "(...) Fichtelbergum vergere (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Fichtelberg'')</small> * [[Finninga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Finning'')</small> * [[Fischacum]]<ref name="Status ... Augustanae 1778"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Fischach'')</small> * [[Flachslandium]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Flachslanden'')</small> * [[Fladunga]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Fladungen'')</small> * [[Flintsbacum ad Isanum]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Flintsbach am Inn'')</small> * [[Flossenburgum]]<ref name="Catalogus 1776"/> <small>(Theodisce ''Flossenbürg'')</small> * [[Flossium (Palatinatus Superior)|Flossium]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Floß'')</small> * [[Fons (Palatinatus Superior)|Fons]]<ref>Vide [https://www.charivari.com/charivari-ortsnamenforscher-brunn-27100/ ''Charivari Ortsnamenforscher: Brunn''], ubi dicitur "(...) Im 12. Jahrhundert ist auf einer Schrift die lateinische Ortsbezeichnung „iuxta fontem“ (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Brunn'')</small> * [[Fons Albus (Bavaria)|Fons Albus]]<ref name="Ussermann 1801"/> <small>(Theodisce ''Weißenbrunn'')</small> * [[Fons Armorum]]<ref name="Sartori 1845"/> <small>(Theodisce ''Waffenbrunn'')</small> * [[Fons Boiorum]]<ref name="Rader III 1624"/> <small>(Theodisce ''Baierbrunn'')</small> * [[Fons Budilonis in Silva]]<ref name="Jubilans 1715"/> <small>(Theodisce ''Waldbüttelbrunn'')</small> * [[Fons Episcopi]]<ref name="Jubilans 1715"/> <small>(Theodisce ''Bischbrunn'')</small> * [[Fons Fageus]]<ref name="Hofmann 1717"/> <small>(Theodisce ''Buchbrunn'')</small> * [[Fons Geronis]]<ref name="Bavaria: Landes 1865"/> <small>(Theodisce ''Gerbrunn'')</small> * [[Fons Gramineus]]<ref name="Status Frisingensis"/> <small>(Theodisce ''Grasbrunn'')</small> * [[Fons Iandeli]]<ref name="Hund I 1582"/> <small>(Theodisce ''Jandelsbrunn'')</small> * [[Fons Latus]]<ref name="Rader III 1624"/> <small>(in [[Palatinatus Superior|Palatinatū Superiore]])</small> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Breitenbrunn'')</small> * [[Fons Mulierum]]<ref name="Gropp Collectio 1744"/> <small>(Theodisce ''Weibersbrunn'')</small> * [[Fons Ottonis]]<ref name="Inscriptiones Neolatinae Bavariae 1992">''Inscriptiones Neolatinae Bavariae'', a Seminario Philologiae Latinae Universitatis Monacensis editae, 1992.</ref> <small>(Theodisce ''Ottobrunn'')</small> * [[Fons Paumili]]<ref name="Rerum Noricarum Scriptores 1742"/> <small>(Theodisce ''Pommelsbrunn'')</small> * [[Fons Picis]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Pechbrunn'')</small> * [[Fons Pratensis]]<ref name="Gropp Collectio 1744"/> <small>(Theodisce ''Wiesenbronn'')</small> * [[Fons Regis (Bavaria)|Fons Regis]]<ref>Vide [http://benediktinerakademie.org/wp-content/plugins/kloster-vz/func/get-kloster.php ''Benediktiner Akademie''], ubi dicitur "(...) '''Fons Regis''' (OCist M), Fons regalis s. Königsbrunn (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Königsbrunn'')</small> * [[Fons Salutis (Bavaria)|Fons Salutis]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Heilsbronn'')</small> * [[Fons Sancti Viti]]<ref name="Status ... Eustettensis 1792"/> <small>(Theodisce ''Veitsbronn'')</small> * [[Fons Schollianus]]<ref name="Biedermann 1751">Biedermann, I. G., auctore (1751); ''Geschlechtsregister der Reichsfrey unmittelbaren Ritterschaft Landes zu Francken''.</ref> <small>(Theodisce ''Schollbrunn'')</small> * [[Fons Silvestris (Franconia Inferior)|Fons Silvestris]]<ref name="Gropp Collectio 1744">Gropp, Ignatio, auctore; ''Collectio Novissima Scriptorum Et Rerum Wirceburgensium'', Tomus II, Francofurti et Lipsiae, 1744.</ref> <small>(Theodisce ''Waldbrunn'')</small> * [[Fons Tutilonis]]<ref name="Eckhart 1730"/> <small>(Theodisce ''Dittelbrunn'')</small> * [[Forchhemium]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Forchheim'')</small> * [[Forheimium]]<ref name="Status ... Augustanae 1778"/> <small>(Theodisce ''Forheim'')</small> * [[Forsterna]]<ref name="Status Frisingensis">''Status Ecclesiasticus Dioecesis Frisingensis''.</ref> <small>(Theodisce ''Forstern'')</small> * [[Forstinnia]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Forstinning'')</small> * [[Forulum (Bavaria)|Forulum]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00009630?lang=de ''Marktl''], ubi dicitur "(...) In Forulo (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Marktl'')</small> * [[Forum Bibartinum]]<ref name="Jubilans 1715"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Markt Bibart'')</small> * [[Forum Erlbacum]]<ref name="Bruchis 1598">Synopsis Historica Annalium Marchicorum'' (1598); auctore Caspare Bruschi.</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Markt Erlbach'')</small> * [[Forum Graitium]]<ref name="Archiv ... Oberfranken 1890">''Archiv für die Geschichte von Oberfranken''. [[Baruthum|Baruthi]], 1890.</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Marktgraitz'')</small> * [[Forum Novum ad Albim]]<ref name="Mader 1661">Ioachimo Ioanne Mader auctore: ''Antiquitates Brunsvicenses'', ([[Helmstadium|Helmstadii]], 1661).</ref> <small>(Theodisce ''Neuenmarkt'')</small> * [[Forum Steftiense]]<ref name="Bruchis 1598"/> <small>(Theodisce ''Marktsteft'')</small> * [[Fossa (Bavaria)|Fossa]]<ref name="Status 1767"/> <small>(Theodisce ''Graben'')</small> * [[Fossae Statio]]<ref name="Status Frisingensis"/> <small>(Theodisce ''Grabenstätt'')</small> * [[Fovea Porcina]]<ref name="Meichelbeck 1724"/> <small>(Theodisce ''Saulgrub'')</small> * [[Frammersbacum]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Frammersbach'')</small> * [[Frankenwinheimium]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Frankenwinheim'')</small> * [[Frasdorfium]]<ref name="Bavaria: Landes 1860"/> <small>(Theodisce ''Frasdorf'')</small> * [[Fraunberga]]<ref name="Fraunberg">Theodisca vox ''Fraunberg'' in Latinam "Fraunberga" seu "Frawenberga" verti solet. V.gr. vide [https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001637-001/ned-kbn-all-00001637-001_djvu.txt ''P. Bertii commentariorum rerum germanicarum libri tres primus est Germaniae veteris-esecundus Germ. posterioris a Karolo M. ad nostra usque tempora cum principum genealogiis-etertius est praecip. Germaniae urbium cum earum iconismis et descriptionibus''], ubi dicitur "(...) Fraunbergae vel Frauwenbergae Baro (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Fraunberg'')</small> * [[Freihungum]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Freihung'')</small> * [[Freilassinga]]<ref name="Bavaria: Landes 1860"/> <small>(Theodisce ''Freilassing'')</small> * [[Fremdinga]]<ref>Vide [https://heyjoe.fbk.eu ''Kapitelsakten der sueddeutschen Ordensprovinz "Saxonia"...''], ubi dicitur "(...) Fremdingae (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Fremdingen'')</small> * [[Frensdorfium]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:SBR-MDZ-00000BSB11084376?p=33&cq=Ex%20monte%20D%20Annae&lang=de ''Episcopatus Bambergensis sub s. sede apostolica chronologice ac diplomatice illustratus: opus posthumum''], ubi dicitur "(...) Ex his comites Reisenbergii, Frensdorfii, et Wuschenfeldenses (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Frensdorf'')</small> * [[Freudenberga (Palatinatus Superior)|Freudenberga]]<ref name="Freundenberg">Theodisca vox ''Freudenberg'' in Latinam "Freudenberga" verti solet. V.gr. vide [https://web.archive.org/web/20251015233016/https://mateo.uni-mannheim.de/camenaref/bertius/bertius1/Bertius_commentarii_2.html ''P. BERTII COMMENTARIORVM RERVM GERMANICARVM''], ubi dicitur "(...) Freudenbergae chalybs praeparatur optimae notae (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Freudenberg'')</small> * [[Frewberga]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Friedberg'')</small> * [[Freystadium]]<ref>Vide [https://open.smk.dk/artwork/image/KKSgb57621?q=*&page=0&filters=creator%3AWerner%2520%252C%2520Friedrich%2520Bernhard ''open.smk.dk''], ubi dicitur "(...) extra Urbem Freystadium (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Freystadt'')</small> * [[Frichinhusa]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Frickenhausen am Main'')</small> * [[Fridolfinga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Fridolfing'')</small> * [[Friedenfelsium]]<ref name="Friedenfelsium">Theodisca vox ''Friedenfels'' in Latinam "Friedenfelsium" verti solet. V.gr. vide [https://nlp.fi.muni.cz/projekty/ahisto/portal/fulltext.php?docid=308&search=Friedenfelsii ''Monumenta Historica Boemiae I''], ubi dicitur "(...) Si Friedenfelsii (m) Chronologia accurata est (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Friedenfels'')</small> * [[Friesenriedium]]<ref name="Bavaria: Landes 1863"/> <small>(Theodisce ''Friesenried'')</small> * [[Frigida Vallis]]<ref>Vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camenahist/rgs/bd3/RGS_3_1.html ''DE RVSTICORVM TYRANNICIS GESTIS IN VVEINSBERG''], ubi dicitur "(...) a frigida valle vulgo Kaltental (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Kaltental'')</small> * [[Frisinga]]<ref name="Hofmannus"/> <small>(Theodisce ''Freising'') </small> * [[Frontenhusa]]<ref>Hoc Latinum toponymum regressive derivatur Latino e gentilicio "Frontenhusanus-a-um". Quo de gentilicio, vide [https://books.google.es/books/about/Catalogus_religiosorum_almae_et_exemtae.html?id=6clDAAAAcAAJ&redir_esc=y ''Catalogus religiosorum almae et exemtae Congregationis SS. Angelor. Custod. Benedictino-Bavaricae''], ubi dicitur "(...) Frontenhuſanus Gabriel Godefridus Gregorius Henricus (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Frontenhausen'')</small> * [[Frumara]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Oberpframmern'')</small> * [[Fuchtewanga]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Feuchtwangen'')</small> * [[Fullbacum Inferius]]<ref name="Matricula Universitatis Wirceburgensis"/> <small>(Theodisce ''Niederfüllbach'')</small> * [[Fundus Occidentalis]]<ref name="Bavaria: Landes 1865"/> <small>(Theodisce ''Westerngrund'')</small> * [[Funsinga]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Finsing'')</small> * [[Furda]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Furth im Wald'')</small> * [[Furtum (Bavaria)|Furtum]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Fürth'')</small> * [[Fussinga]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/bibliographisch01publgoog/bibliographisch01publgoog_djvu.txt ''Bibliographische adversaria''], ubi dicitur "(...) Fussingae, pridie Kalend. Juliis (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Bad Füssing'')</small> {{div col end}} == G == {{div col|3}} * [[Gablinga]]<ref>Vide [https://www.buscalibre.us/libro-melior-morientes-juvandi-modus-in-subsidium-eorum-qui-moribondis-assistunt-conscriptus-a-p-fr-udalrico-a-gablinga-ordinis-minor-nuns-s-r-majes/9781248839096/p/57788985?srsltid=AfmBOopo9foVaMK62zYrT13VHqQ3JTiRtI4QuZ2MFuYDZ9NlAEa_ZyEI ''Melior Morientes Juvandi Modus in Subsidium Eorum''], ubi dicitur "(...) Udalrico a Gablinga Ordinis (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Gablingen'')</small> * [[Gachenbacum]]<ref name="Bavaria: Landes 1860"/> <small>(Theodisce ''Gachenbach'')</small> * [[Gaedheimum]]<ref name="Bavaria: Landes 1865"/> <small>(Theodisce ''Gädheim'')</small> * [[Gaimersheimium]]<ref name="Gaimersheimium">Theodisca vox ''Gaimersheim'' in Latinam "Gaimersheimium" verti solet. V.gr. vide [https://archive.org/stream/annalesingolsta02rotmgoog/annalesingolsta02rotmgoog_djvu.txt ''Annales Ingolstadiensis academiae''], ubi dicitur "(...) Gaimersheimium versus (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small><small>(Theodisce ''Gaimersheim'')</small> * [[Gaissacum]]<ref name="Meichelbeck 1724"/> <small>(Theodisce ''Gaißach'')</small> * [[Gammelsdorfium]]<ref name="Bavaria: Landes 1860"/> <small>(Theodisce ''Gammelsdorf'')</small> * [[Gancofium]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Gangkofen'')</small> * [[Garchingium ad Alsam]]<ref name="Bavaria: Landes 1860"/> <small>(Theodisce ''Garching an der Alz'')</small> * [[Garmischium et Partenkirchenium]]<ref name="Bavaria: Landes 1860"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Garmisch-Partenkirchen'')</small> * [[Garza]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Gars am Inn'')</small> * [[Gattendorfium (Franconia Superior)|Gattendorfium]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Gattendorf'')</small> * [[Gebenbachium]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Gebenbach'')</small> * [[Gebsattelium]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Gebsattel'')</small> * [[Gefreesium]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Gefrees'')</small> * [[Geiselbacum]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Geiselbach'')</small> * [[Geiselhoeringa]]<ref name="Protokollum ... Ratisbonensis"/> <small>(Theodisce ''Geiselhöring'')</small> * [[Geisenfelda]]<ref>Vide [https://www.e-rara.ch ''Divus Sebastianus Eberspergæ Boiorum Propitius''], ubi dicitur "(...) autem Geisenfelda olim vicus (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Geisenfeld'')</small> * [[Gelchsheimium]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Gelchsheim'')</small> * [[Geldersheimium]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Geldersheim'')</small> * [[Geltendorfium]]<ref name="DE SITU ARCHI ABBATI AE OTTILIENSIS">Vide [https://culturaclasica.com/palaestra/palaestra_latina-197.pdf ''DE SITU ARCHIABBATIAE OTTILIENSIS'']</ref> <small>(Theodisce ''Geltendorf'')</small> * [[Geltinga Superior]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Wiedergeltingen'')</small> * [[Gemundi]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Gmund am Tegernsee'')</small> * [[Gemundium]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/bub_gb_GFV-zdu7QS0C/bub_gb_GFV-zdu7QS0C_djvu.txt ''Thesaurus rerum Suevicarum''], ubi dicitur "(...) lacum Bodamicum, Gemundium, Memminga (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Georgensgmünd'')</small> * [[Genderkinga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Genderkingen'')</small> * [[Gerachium (Franconia Superior)|Gerachium]]<ref name="Gerachium">Theodisca vox ''Gerach'' in Latinam "Gerachium" verti solet. V.gr. vide [https://en.alim.unisi.it/dl/resource/4628 '' ALIM Archivio della Latinità Italiana del Medioevo''], ubi dicitur "(...) sibi Gerachium ausus est ascendere (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Gerach'')</small> * [[Gercena]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(Theodisce ''Gerzen'')</small> * [[Geretsriedium]]<ref name="Bavaria: Landes 1860"/> <small>(Theodisce ''Geretsried'')</small> * [[Gerhardi Curia]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/westflischesurk02erhagoog/westflischesurk02erhagoog_djvu.txt ''Westfälisches Urkundenbuch: Fortsetzung von Erhards Regesta historiae Westfaliae''], ubi dicitur "(...) Gerhardi curia appellatur (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Gerhardshofen'')</small> * [[Gerlo Curia]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Gerolzhofen'')</small> * [[Germaringa]]<ref>Vide [https://www.koeblergerhard.de ''Gerhard Köbler''], ubi dicitur "(...) Germaringa (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Germaringen'')</small> * [[Germeringa]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(Theodisce ''Germering'')</small> * [[Geroda (Franconia Inferior)|Geroda]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Geroda'')</small> * [[Geroldshusa]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Geroldshausen'')</small> * [[Gerolfinga]]<ref name="Pareus">Vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camenahist/pareus1/Pareus_historia.html ''DANIELIS PAREI HISTORIA BAVARICO- PALATINA''], ubi dicitur "(...) Ingolstadium videlicet, Ratenberga, Smidelberga, ius in Liechtenwerdam, Kuffsteinium, Kitzbihela, Tierberga, Steinium, Clinga, Wildenwartum, Hadmansperga, Wasserburgum, Schwaba, Ellenkouia, Fridberga cum ponte Lycio et vectigali, Aichacum, Schrobenhusium, Altonis monasterium, Cubacum, Ainlinga, Fanum Leonardi, Schildberga, Doursperga, Raina, Neoburgum, Gerolfinga, Keschinga, Chunstanium, Gaimershaimium, Graispacum, Manheimium, Hutinga, Sueuiwerda, Hilpolsteinium, Freimstadium, Landecka, Halensteinium, Stossenberga, Hochstetta, Lauginga, Fayminga, Gundelfinga, Gienga, Hagela, Stauffa, Wartenstainium, Weissenhornium, Puecha, Wolfsberga. Duci Ioanni obuenit pars altera, eaque princeps primae Bauariae, Monachium, Aurburgum, Falckensteinium, Aiblinga, Toelzium, Mittenwaldae telonium, Wolfertzhusium, Grunwalda, Starnberga, Weilhaimium, Balla, Schongauia, Peitengauia, Landsberga, Menshinga, Meringa, Schwabeca, Riettenburgum, Tahenstainium, Egersberga, Vychusium, Weichsium, suburbium Ratisbonense, Ratisbonae telonium, insula Danubiana, quicquid in istam ciuitatem et Burggrauiatum Rietenbergensem domi Bauaricae iuris est, Hirschbergensis dynastia, Vohburgum, Sigenburgum, Neostadium, Pferinga, praefectura Gaymershaimensis, Pfaffenhouium, Geisenfelda, Hochenwartum, Mainberga, Dachauium, Haimhusium, Reginostauffium, Swainkendorfium, Luppurgum, Lengfelda, Calmuntzium, Schmidmulium, Velburgum, Hembaura, Leutmansteinium, Rudenium (...) Hala diues, inexhaustasalis scaturigine, Traunsteinium, Burghusium, Brunouium, Oetinga, Trostberga, Rieda, Rosenhaimium, Mosburgum, Ardinga, Ottofelda, Pfarkirchium, Biburgum, Dorfena, Neoforum, Rotenburgum (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Gerolfingen'')</small> * [[Gersthofium]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Gersthofen'')</small> * [[Geseesium]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Gesees'')</small> * [[Geslavia]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Geslau'')</small> * [[Gestratzium]]<ref name="Bavaria: Landes 1863"/> <small>(Theodisce ''Gestratz'')</small> * [[Gibelstadium]]<ref name="Gibelstadium">Vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camenahist/rgs/bd3/RGS_3_1.html ''CAP. LXXIII. DE RVSTICORVM INTERNECIONE IN FRANCIA, CIRCA ENGELSTADIVM''], ubi dicitur "(...) vni Gibelstadium, alteri Sulzfeldum (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Giebelstadt'')</small> * [[Giersdorfium Dominorum]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Herrngiersdorf'')</small> * [[Giltchinga]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Gilching'')</small> * [[Gisinhusa]]<ref name="Graesse"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Geisenhausen'')</small> * [[Glatbachium]]<ref name="Glattbach">Theodisca vox ''Glattbach'' in Latinam "Glatbachium" verti solet. V.gr. vide [https://archive.org/stream/bub_gb_XJgb6WVqGn8C/bub_gb_XJgb6WVqGn8C_djvu.txtf ''Bibliotheca, seu cynosura peregrinantium...''], ubi dicitur "(...) Glatbachium (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Glattbach'')</small> * [[Gleiritschium]]<ref name="Bavaria: Landes 1863"/> <small>(Theodisce ''Gleiritsch'')</small> * [[Gleissenbergium]]<ref name="Gleissenbergium">Theodisca vox ''Gleißenberg'' in Latinam "Gleissenbergium" verti solet. V.gr. vide [https://books.google.es/books?id=M3YOAAAAQAAJ&printsec=frontcover&hl=es&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false ''Virgilii Gleissenbergii ... de Boleslao ii, rege Poloniæ ... libri vi, poëma''].</ref> <small>(Theodisce ''Gleißenberg'')</small> * [[Gloetta]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Glött'')</small> * [[Gochshemium]]<ref>Vide [https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/search?any=Gochshemium ''Rector Et Senatus Academicus. L. S / Eberhard Karls Universität Tübingen''], ubi dicitur "(...) Gochshemium (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Gochsheim'')</small> * [[Goerisriedium]]<ref name="Bavaria: Landes 1863"/> <small>(Theodisce ''Görisried'')</small> * [[Goessenheimium]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Gössenheim'')</small> * [[Goldbachium (Franconia Inferior)|Goldbachium]]<ref name="Goldbach">Theodisca vox ''Goldbach'' in Latinam "Goldbachium" verti solet. V.gr. vide [https://fbc.pionier.net.pl/en/publication/31c01dec8e368c342dd0 ''Federacia Bibliotek Cyfrowych''], ubi dicitur "(...) Maxime nobilem strenuumque dominum Balthasarem Goldbachium (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Goldbach'')</small> * [[Gollhofium]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Gollhofen'')</small> * [[Gottfriedinga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Gottfrieding'')</small> * [[Gouttinga]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Gauting'')</small> * [[Gouviriha prope Monacum]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/><ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Garching bei München'')</small> * [[Graefelfinga]]<ref name="Status Frisingensis"/> <small>(Theodisce ''Gräfelfing'')</small> * [[Graefenberga (Bavaria)|Graefenberga]]<ref name="Bavaria: Landes 1865"/> <small>(Theodisce ''Gräfenberg'')</small> * [[Graefendorfium (Bavaria)|Graefendorfium]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Gräfendorf'')</small> * [[Grafenavia (Bavaria Inferior)|Grafenavia]]<ref name="Bavaria: Landes 1863"/> <small>(Theodisce ''Grafenau'')</small> * [[Grafenwoehrda]]<ref name="Bavaria: Landes 1863"/> <small>(Theodisce ''Grafenwöhr'')</small> * [[Grafinga prope Monacum]]<ref name="Status Frisingensis"/><ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Grafing bei München'')</small> * [[Graflinga]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Grafling'')</small> * [[Grafratha]]<ref name="Status Frisingensis"/> <small>(Theodisce ''Grafrath'')</small> * [[Grainavium]]<ref name="Bavaria: Landes 1860"/> <small>(Theodisce ''Grainau'')</small> * [[Graineta]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Grainet'')</small> * [[Granariovilla]]<ref name="Hentzner 1612">''Itinerarium Germaniae'' (1612); auctore Paulo Hentzner.</ref> <small>(Theodisce ''Speichersdorf'')</small> * [[Grassavia]]<ref name="Bavaria: Landes 1860"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Grassau'')</small> * [[Grattersdorfium]]<ref name="Bavaria: Landes 1863"/> <small>(Theodisce ''Grattersdorf'')</small> * [[Gredinga]]<ref name="Status ... Eichstettensis">''Status Ecclesiasticus Dioecesis Eichstettensis''.</ref> <small>(Theodisce ''Greding'')</small> * [[Greilinga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Greiling'')</small> * [[Gremsdorfium]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Gremsdorf'')</small> * [[Grettstadium]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Grettstadt'')</small> * [[Greussenheimium]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Greussenheim'')</small> * [[Griesbachium Inferius]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Untergriesbach'')</small> * [[Griesbachium Superius]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Obergriesbach'')</small> * [[Groebenzella]]<ref name="Status Frisingensis"/> <small>(Theodisce ''Gröbenzell'')</small> * [[Gronenbachium]]<ref>Vide [https://www.e-rara.ch ''8565288.pdf''], ubi dicitur "(...) Calvini Secta Gronenbachium introducitur (...)".</ref> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Bad Grönenbach'')</small> * [[Gruenenbacum]]<ref name="Bavaria: Landes 1863"/> <small>(Theodisce ''Grünenbach'')</small> * [[Grunwalda]]<ref name="Pareus"/> <small>(Theodisce ''Grünwald'')</small> * [[Gryphiberga]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Greifenberg'')</small> * [[Gstadium ad Lacum Chiemium]]<ref name="Status Frisingensis"/> <small>(Theodisce ''Gstadt am Chiemsee'')</small> * [[Guenterslebia]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Güntersleben'')</small> * [[Guenzachia]]<ref name="Status 1767"/> <small>(Theodisce ''Günzach'')</small> * [[Gundelfinga ad Danubium]]<ref name="Pareus"/><ref name="Danubius">De hydronymo "Danubius", vide {{Graesse}}.</ref> <small>(Theodisce ''Gundelfingen an der Donau'')</small> * [[Gundelsheimium (Franconia Superior)|Gundelsheimium]]<ref name="Gundelsheimium">Theodisca vox ''Gundelsheim'' in Latinam "Gundelsheimium" verti solet. V.gr. vide [https://edh.ub.uni-heidelberg.de/edh/geographie/G030647 ''Geographic Database'], ubi dicitur "(...) infra Gundelsheimium, ad Neccarum (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Gundelsheim'')</small> * [[Gundremminga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Gundremmingen'')</small> * [[Guntia]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Günzburg'')</small> * [[Guntia Superior]]<ref name="Guntia Superior">Hoc Theodiscum toponymum ex antiquo Theodisco toponymo ''Günzburg'' -quod in Latinam "Guntia" vertitur- et e Theodisco praefixo ''Ober-'' -quod Latino adiectivo "superior-ius" vertitur- venit. De toponymo ''Guntia'', vide {{Graesse}}.</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Obergünzburg'')</small> * [[Gunzenhusa]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Gunzenhausen'')</small> * [[Gusspachium Latum]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Breitengüßbach'')</small> * [[Guteneccum]]<ref>Vide [https://opac.regesta-imperii.de/lang_en/ ''Regesta Imperii''], ubi dicitur "(...) Guteneccum (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Guteneck'')</small> * [[Guttenberga (Franconia Superior)|Guttenberga]]<ref name="Guttenberga">Theodisca vox ''Guttenberg'' in Latinam "Guttenberga" verti solet. V.gr. vide [https://archive.org ''Rukovt' k písemnictví humanistickému...''], ubi dicitur "(...) Guttenbergae etc...gratulabatur (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Guttenberg'')</small> * [[Gutenstettium]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>(Theodisce ''Gutenstetten'')</small> {{div col end}} == H == {{div col|3}} * [[Haaburgum]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Harburg'')</small> * [[Habachium]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Habach'')</small> * [[Habersdorfium Magnum]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Großhabersdorf'')</small> * [[Hachinga Inferior]]<ref name="Meichelbeck 1724"/> <small>(Theodisce ''Unterhaching'')</small> * [[Hachinga Superior]]<ref name="Matricula Frisingensis 1792"/> <small>(Theodisce ''Oberhaching'')</small> * [[Hadaluinga]]<ref>Vide [https://www.ovb-heimatzeitungen.de/gesamt-kultur/2022/12/23/die-aeltesten-ortsnamen-in-unserer-region-enden-auf-ing.ovb ''Die ältesten Ortsnamen in unserer Region enden auf -ing''], ubi dicitur "(...) So ist Halfing ab 928 als Hadaluinga belegt (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Halfing'')</small> * [[Haga (Franconia Superior)|Haga]]<ref name="Haga">Germanica vox ''Haag'' in Latinam "Haga" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''] aut {{Graesse}}.</ref> <small>(in [[Franconia|Franconiā Superiore]])</small> <small>(Theodisce ''Haag'')</small> * [[Haga ad Ambram]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/><ref name="Ambra">De hydronymo "[[Ambra (flumen)|Ambra]]", vide {{Graesse}}.</ref> <small>(Theodisce ''Haag an der Amper'')</small> * [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavariā Superiore]]<ref name="Graesse"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Haag in Oberbayern'')</small> * [[Hagelstadium]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Hagelstadt'')</small> * [[Hagenbuechachium]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Hagenbüchach'')</small> * [[Hahnbachium]]<ref name="Bader 1701"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Hahnbach'')</small> * [[Haibachium (Bavaria Inferior)|Haibachium]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(in [[Bavaria Inferior|Bavariā Inferiore]])</small> <small>(Theodisce ''Haibach'')</small> * [[Haibachium (Franconia Inferior)|Haibachium]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(in [[Franconia|Franconiā Inferiore]])</small> <small>(Theodisce ''Haibach'')</small> * [[Haimhusium]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Haimhausen'')</small> * [[Hainsfardum]]<ref name="Oesterreicher III 1795"/> <small>(Theodisce ''Hainsfarth'')</small> * [[Halblechium (commune)|Halblechium]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Halblech'')</small> * [[Haldenwanga (Suebia)|Haldenwanga]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(in [[Suebia|Suebiā]])</small> <small>(Theodisce ''Haldenwang'')</small> * [[Haldenwanga (Algovia)|Haldenwanga]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(in [[Algovia|Algoviā]]<ref name="Algovia"/>)</small> <small>(Theodisce ''Haldenwang'')</small> * [[Halla Bavarica]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Bad Reichenhall'')</small> * [[Hallerndorfium]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Hallerndorf'')</small> * [[Hallstadium]]<ref name="Hallstadium">Vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:SBR-MDZ-00000BSB11084376?p=49&cq=ad&lang=de ''Episcopatus Bambergensis sub s. sede apostolica chronologice ac diplomatice illustratus: opus posthumum''], ubi dicitur "(...) ubi iam Erlanga, Forchemium, Hallstadium, Bamberga, Oberhaida, Baunachum, Eltmanna (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Hallstadt'')</small> * [[Halsbachium]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Halsbach'')</small> * [[Hamalo]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Hammelburg'')</small> * [[Happurgum]]<ref name="Happurgum">Theodisca vox ''Happurg'' in Latinam "Happurgum" verti solet. V.gr. vide [https://opendata.uni-halle.de/handle/1981185920/50005 ''opendata.uni-halle.de''], ubi dicitur "(...) Respondente Georgio Hieronymo Reinspergero, Happurgo-Norico (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Happurg'')</small> * [[Harbachum]]<ref name="Vilshofen">Vide [https://archive.org/stream/bub_gb_PLE_AAAAYAAJ/bub_gb_PLE_AAAAYAAJ_djvu.txt ''Oberbayerisches archiv für vaterländische geschichte''], ubi dicitur "(...) vicus, Harbachum, (...) infra urbem Vilshovium tandem (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Haarbach'')</small> * [[Hardar]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Haar'')</small> * [[Harsdorfium]]<ref name="Harsdorfium">Theodisca vox ''Harsdorf'' in Latinam "Harsdorfium" verti solet. V.gr. vide [https://www.human.umk.pl/panel/wp-content/uploads/Wlodzimierz-Zientara-Die-Wiederspiegelung-der-politischen-Ereignisse-im-Polen-des-17.-und-18.-Jahrhunderts-in-den-Kalendern.pdf ''Von Astronomie bis Volksaufklärung: Neue Forschungen und Perspektiven''], ubi dicitur "(...) & Harsdorfium in Deliciis Physico-Mathematicis (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Harsdorf'')</small> * [[Hartensteinium (Franconia Media)|Hartensteinium]]<ref name="Hartensteinium">Theodisca vox ''Hartenstein'' in Latinam "Hartensteinium" verti solet. V.gr. vide [https://books.google.es/books?id=fo1AAAAAcAAJ&q=Hartensteinium&hl=es&source=gbs_word_cloud_r&cad=2#v=snippet&q=Hartensteinium&f=false ''De interpolationibus Euripideae Iphigeniae in Aulide, Volumen 2''], ubi dicitur "(...) audivit Hartensteinium (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Hartenstein'')</small> * [[Hasareoda]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Herrieden'')</small> * [[Haselbachium (Bavaria Inferior)|Haselbachium]]<ref name="Haselbachium">Theodisca vox ''Haselbach'' in Latinam "Haselbachium" verti solet. V.gr. vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camena/calam1/calaminusrudolphottocarus.html ''RUDOLPHOTTOCARUS AUSTRIACA TRAGOEDIA GEORGIO CALAMINO SILESIO AUCTORE: ACTUS PRIMUS''], ubi dicitur "(...) et apud Haselbachium (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Haselbach'')</small> * [[Haslacum Ecclesiasticum]]<ref name="Steichele 1883"/> <small>(Theodisce ''Kirchhaslach'')</small> * [[Haslochium]]<ref name="Haslochium">Theodisca vox ''Hasloch'' in Latinam "Haslochium" verti solet. V.gr. vide [https://diglib.hab.de/?db=mss&list=issued&id=2011-08-05 ''Herzog August Bibliothek Wolfenbütte''], ubi dicitur "(...) ad Gasparum Haslochium sacerdotem (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Hasloch'')</small> * [[Hasfurtum]]<ref>Vide [https://www.e-rara.ch ''Lexicum geographicum''], ubi dicitur "(...) ''Hasfurtum'',. Hasfurt , ''ad Moenum fluvium'' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Haßfurt'')</small> * [[Hatheresbrukki Locus]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Hersbruck'')</small> * [[Hattenhofa (Bavaria)|Hattenhofa]]<ref name="Hattenhofa">Theodisca vox ''Hattenhofen'' in Latinam "Hattenhofa" verti solet. V.gr. vide [https://www.uni-marburg.de ''gvilelmi ii''], ubi dicitur "(...) (venia Hattenhofa-Hassus. impetrat.) (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Hattenhofen'')</small> * [[Haundorfium]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Haundorf'')</small> * [[Haunshemium]]<ref>Vide [https://era-prod11.ethz.ch ''Caput I. De statu Germaniae saeculo XVIII''], ubi dicitur "(...) ad Haunshemium ex adverso Badensis metatus est (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Haunsheim'')</small> * [[Hauzenberga]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Hauzenberg'')</small> * [[Hawanga]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Hawangen'')</small> * [[Hebertsfeldium]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Hebertsfelden'')</small> * [[Hebertshusium]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Hebertshausen'')</small> * [[Hecelonis Villa]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Hetzles'')</small> * [[Heidenfelda]]<ref name="Heidenfelda"/> <small>(Theodisce ''Marktheidenfeld'')</small> * [[Heidenheimium (Franconia Media)|Heidenheimium]]<ref name="Bader 1701"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Heidenheim'')</small> * [[Heigenbrueckium]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Heigenbrücken'')</small> * [[Heilbrunna]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB11184674?p=1&cq=Francofurti%20Ad%20Moenum&lang=de ''Catalogus codicum latinorum Bibliothecae Regiae Monacensis / Tomi 2 Pars 1. Codices num. 8101 - 10930 complectens''], ubi dicitur "(...) Heilbrunnae 25 Mart. a. 1633 (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Bad Heilbrunn'')</small> * [[Heiligenstadium in Franconiā Superiore]]<ref name="Heiligenstadium">Theodisca vox ''Heiligenstadt'' in Latinam "Heiligenstadium" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}.</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Heiligenstadt in Oberfranken'')</small> * [[Heimenkircha]]<ref name="Bader 1701"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Heimenkirch'')</small> * [[Heimincum]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Haiming'')</small> * [[Heimmortinga]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Heimertingen'')</small> * [[Heinersreuthum]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Heinersreuth'')</small> * [[Heirathum Magnum]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Großheirath'')</small> * [[Helmbrechtsum]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Helmbrechts'')</small> * [[Helmstadium (Bavaria)|Helmstadium]]<ref name="Bader 1701"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Helmstadt'')</small> * [[Hemavia]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Hemau'')</small> * [[Hembachum]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Rednitzhembach'')</small> * [[Hemhofium]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Hemhofen'')</small> * [[Hemmershemium]]<ref>Vide [https://dokumen.pub/die-alten-matrikeln-der-universitt-strassburg-1621-bis-1793-band-3-personen-und-ortsregister-reprint-2019nbsped-9783111618395-9783111242019.html ''Die alten Matrikeln der Universität Strassburg 1621 bis 1793''], ubi dicitur "(...) Hemmershemio-Francus (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Hemmersheim'')</small> * [[Henfenfelda]]<ref>Vide [https://portraits.hab.de/werk/20264 ''Herzog August Bibliothek''], ubi dicitur "(...) Henfenfelda-Noricus (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Henfenfeld'')</small> * [[Hengersberga]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB10316575?p=116&cq=Victor%20%E3%80%88de%20Vita%E3%80%89&lang=de ''Memoriale Sev Altachae Inferioris Memoria Svperstes''], ubi dicitur "(...) prope Hengersbergam (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Hengersberg'')</small> * [[Hentinga]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Hendungen'')</small> * [[Hepberga]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Hepberg'')</small> * [[Herbipolis]]<ref name="Brevis Bavariae geographia"/> <small>(Theodisce ''Würzburg'')</small> * [[Herbstadium]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Herbstadt'')</small> * [[Heretsrieda]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Heretsried'')</small> * [[Hergatza]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Hergatz'')</small> * [[Hergensweilerium]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Hergensweiler'')</small> * [[Herigolteshusa]]<ref>Vide [https://francia.ahlfeldt.se/page/documents/12078 ''Regnum Francorum''], ubi dicitur "(...) ''in loco Herigolteshusa nuncupato'' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Hörgertshausen'')</small> * [[Heroldsbachium]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Heroldsbach'')</small> * [[Heroldsberga]]<ref>Vide [https://books.google.es/books/about/Disputatio_tertia_De_ornamenti_librorum.html?id=qC5U0AEACAAJ&redir_esc=y ''Disputatio tertia De ornamenti librorum apud veteres usitatis quam in incluta academia Altorfina præside Christiano Gottl. Schvvarzio''], ubi dicitur "(...) exponit Christophorus Stephanus Kazaverus Heroldsberga-Noricus (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Heroldsberg'')</small> * [[Hesdorfium]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Heßdorf'')</small> * [[Hetstadium]]<ref>Vide [https://www.opendata.uni-halle.de ''Curia Regnitiana''], ubi dicitur "(...) a pago Sucuorum Hetstadium (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Hettstadt'')</small> * [[Hettenshusium]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Hettenshausen'')</small> * [[Heubacum Magnum]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Großheubach'')</small> * [[Heubacum Minus]]<ref name="Bader 1701"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Kleinheubach'')</small> * [[Heustreium]]<ref name="Eckhart 1729">Eckhart, J. G., auctore (1729); ''Commentarii de rebus Franciae Orientalis et Episcopatus Wirceburgensis''. [[Herbipolis|Herbipoli]]: Johann Jakob Stahel.</ref> <small>(Theodisce ''Heustreu'')</small> * [[Hilgertshusium-Tanderna]]<ref name="Bader 1701"/><ref name="Meichelbeck II 1729"/> <small>(Theodisce ''Hilgertshausen-Tandern'')</small> * [[Hilpoltsteinium]]<ref name="Pareus"/> <small>(Theodisce ''Hilpolstein'')</small> * [[Hiltenfinga]]<ref>Hoc Latinum toponymum regressive derivatur Latino e gentilicio "Hiltenfinganus-a-um". Quo de gentilicio, vide [https://digital.slub-dresden.de/data/kitodo/modeecavs_364426861/modeecavs_364426861_tif/jpegs/00000528.tif.pdf ''Fil. Cap. ad S. Leonard. Abb. in pago inferior, Par. D. Joan. ...''], ubi dicitur "(...) Martinus ''Kloz'' Hiltenfinganus Suevus (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Hiltenfingen'')</small> * [[Hiltpoltstenium]]<ref>Vide [https://latin_latin.en-academic.com/26258/FRIDERICUS_Johannes ''FRIDERICUS Johannes''], ubi dicitur "(...) qui Neoburgicam lineam continuavit, Hiltpoltstenium (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Hiltpoltstein'')</small> * [[Hindelanga]]<ref name="Bader 1701"/> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Bad Hindelang'')</small> * [[Hirsaugia]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Hirschau'')</small> * [[Hirschbachium (Palatinatus Superior)|Hirschbachium]]<ref name="Hirschbachium">Theodisca vox ''Hirschbach'' in Latinam "Hirschbachium" verti solet. V.gr. vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camena/taub2/taubmannschediasmata-met.html ''mateo.uni-mannheim.de''], ubi dicitur "(...) AD WOLFG. HIRSCHBACHIUM (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Hirschbach'')</small> * [[Hirzheida]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:SBR-MDZ-00000BSB11084376?p=33&cq=Ex%20monte%20D%20Annae&lang=de ''Episcopatus Bambergensis sub s. sede apostolica chronologice ac diplomatice illustratus: opus posthumum''], ubi dicitur "(...) In ''Hirzheida'' emtus est (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Hirschaid'')</small> * [[Hisimaninga]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Ismaning'')</small> * [[Hitzhofium]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Hitzhofen'')</small> * [[Hlurunga]]<ref>Vide [https://francia.ahlfeldt.se/page/documents/10024 ''Regnum Francorum''], ubi dicitur "(...) ''in superiore uilla quae nuncupatur Hlurunga'' (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Stadtlauringen'')</small> * [[Hochenwartum]]<ref name="Pareus"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Hohenwart'')</small> * [[Hochstadium ad Moenum]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Hochstadt am Main'')</small> * [[Hochstetta]]<ref name="Pareus"/> <small>(Theodisce ''Höchstädt an der Donau'')</small> * [[Hoechheimium]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Höchheim'')</small> * [[Hoeselwanga]]<ref name="Hund 1585">Hund, W., auctore (1585); ''Metropolis Salisburgensis''. [[Ingolstadium|Ingolstadii]]: David Sartorius.</ref> <small>(Theodisce ''Höslwang'')</small> * [[Hofhemium in Franconia Inferiore|Hofhemium in Franconiā Inferiore]]<ref name="Hofhemium">Theodisca vox ''Hofheim'' in Latinam "Hofhemium" verti solet. V.gr. vide [https://www.e-rara.ch ''Codex diplomaticus anecdotorum''], ubi dicitur "(...) Hofhemii in Wetteravia (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Hofheim in Unterfranken'')</small> * [[Hofkirchium (Danubius)|Hofkirchium]]<ref name="Hofkirchium">Theodiscae voces ''Hofkirch(e)(n)'' in Latinam "Hofkirchium" verti solent. V.gr. vide [https://archive.org/stream/bub_gb_VHrNHbEyL9EC/bub_gb_VHrNHbEyL9EC_djvu.txt ''Samuelis Pufendorfi Commentariorum De rebus suecicis libri 26 ad expeditione Gustavi Adolfi regis in Germaniam ad abdicationem usque Christinae''], ubi dicitur "(...) Saxonię legiones Hofkirchii ductu accedebant (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Hofkirchen'')</small> * [[Hofstetium (Bavaria Superior)|Hofstetium]]<ref name="Hofstetium">Theodisca vox ''Hofstetten'' in Latinam "Hofstetium" verti solet. V.gr. vide [https://web.archive.org/web/20250713164116/http://www.fondazioneintorcetta.info/ ''Compendium latinum proponens x11 posteriores figuras''], ubi dicitur "(...) Hofstetium hybernum (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Hofstetten'')</small> * [[Hohenaugia (Bavaria Inferior)|Hohenaugia]]<ref name="Hohenau">Theodiscum toponymum ''Hohenau' in Latinam "Hohenaugia" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}.</ref> <small>(Theodisce ''Hohenau'')</small> * [[Hohenburgum]]<ref name="Hohenburgum">Theodisca vox ''Hohenburg'' in Latinam "Hohenburgum" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Hohenburg'')</small> * [[Hohenfurchum]]<ref>Vide [https://www.heiligenlexikon.de/ActaSanctorum/6.September.html ''Acta Sanctorum''], ubi dicitur "(...) Hohenfurchum haud procul Schonga (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Hohenfurch'')</small> * [[Hollenbachium]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB10372085?p=512&cq=Benedictus%20%E3%80%88Papa,%20XIII.%E3%80%89&lang=de ''Chronica Bavaricae Capucinorum Provinciae''], ubi dicitur "(...) Hollenbachii (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Hollenbach'')</small> * [[Hollfeldium]]<ref name="Hollfeldium">Vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:SBR-MDZ-00000BSB11083918?p=179&cq=Bamberga&lang=de ''Collectio Novissima Scriptorvm Et Rervm Wircebvrgensivm''], ubi dicitur "(...) Cum castra Hollfeldium quatuor à Bamberga milliaribus oppidum (...) ''Hollfeldium'' Bambergensis item Praesulis oppidum (...) ''Lichtenfelsa'' Oppidulum Bambergense (...) ''Memminga'' Una ex quatuor Urbibus Imperii (...) ''Miltenberga'' Oppidum (...) ''Münnerstadium'' Oppidum Dioecesis Wiceburgensis (...) ''Nütlinga'' Pagus Dioecesis Wirceburgensis (...) ''Ochsenfurtum'' Oppidum, quod multi Suevi & Bavari (...) ''Passavium'' Ubi Pax illa famosissima (...) ''Rimpar'' Pagus & arx quodam Wilhelmi de Grumbach (...) ''Rotenfelsa'' Oppidum cum arce Moeno adjacens (...) ''Rottinga'' Franconiae Oppidum (...) ''Schvveinfurtum'' Urbs Imperii (...) ''Volcacum'' Oppidum Franconiae Moeno adsitum (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Hollfeld'')</small> * [[Hollstadium]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/nomenclatorlite03hurtgoog/nomenclatorlite03hurtgoog_djvu.txt ''Nomenclator literarius theologiae catholicae...''], ubi dicitur "(...) Valentinus Leucht Hollstadii dioecesis wirceburgensis natus parochus erat (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Hollstadt'')</small> * [[Holzgunzia]]<ref name="Bucelin 1662">Bucelin, G., auctore (1662); ''Germania topo-chrono-stemmatographica sacra et profana''. [[Ulma]]e: Johann Görlin.</ref> <small>(Theodisce ''Holzgünz'')</small> * [[Holzhemium (Retiensis Pagus)|Holzhemium]]<ref name="Holzhemium">Theodisca vox ''Holzheim'' in Latinam "Holzhemium" verti solet. V.gr. vide [http://www.e-rara.ch ''www.e-rara.ch''], ubi dicitur "(...) mox Holzhemium praetergressus (...)".</ref> <small>(in [[Retiensis Pagus|Retiensi Pago]]<ref name="Graesse"/>)</small> <small>(Theodisce ''Holzheim'')</small> * [[Holzhemium (prope Novam Ulmam)|Holzhemium]]<ref name="Holzhemium"/> <small>(prope [[Nova Ulma (Bavaria)|Novam Ulmam]]<ref name="Nova Ulma">Vide [https://mapcarta.com/Neu-Ulm ''Mapcarta''], ubi dicitur "(...) Latin: “Nova Ulma” (...)".</ref>)</small> <small>(Theodisce ''Holzheim'')</small> * [[Holzhemium (prope Dilingam)|Holzhemium]]<ref name="Holzhemium"/> <small>(prope [[Dilinga]]m<ref name="Graesse"/>)</small> <small>(Theodisce ''Holzheim'')</small> * [[Holzhemium ad Forestum]]<ref name="Holzhemium"/><ref name="Forst">Latinum vocabulum "forestum-i" Theodiscum ''Forst'' vertit, secundum Lexicon Latinum hodiernum, auctore PETRO LUCUSALTIANO LATINOPHILO.</ref> <small>(Theodisce ''Holzheim am Forst'')</small> * [[Holzkiricha (Bavaria Superior)|Holzkiricha]]<ref name="Holzkiricha">Theodisca vox ''Holzkirchen'' in Latinam "Holzkiricha" verti solet. V.gr. vide [https://francia.ahlfeldt.se/page/documents/12230 ''Regnum Francorum''], ubi dicitur "(...) ''actum in loco Holzkiricha'' (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(in [[Bavaria Superior|Bavariā Superiore]])</small> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Holzkirchen'')</small> * [[Holzkiricha (Franconia Inferior)|Holzkiricha]]<ref>Vide [https://francia.ahlfeldt.se/page/documents/12230 ''Regnum Francorum''], ubi dicitur "(...) ''actum in loco Holzkiricha'' (...)".</ref> <small>(in [[Franconia|Franconiā Inferiore]])</small> <small>(Theodisce ''Holzkirchen'')</small> * [[Hopferavia]]<ref>Vide [https://www.heiligenlexikon.de/ActaSanctorum/6.September.html ''Acta Sanctorum''], ubi dicitur "(...) Georgius Keller sacellanus Hopferaviæ, & parens Joannes Schnöl (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Hopferau'')</small> * [[Horgovia]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(Theodisce ''Horgau'')</small> * [[Horscaninga]]<ref>Vide [https://francia.ahlfeldt.se/page/documents/8402 ''Regnum Francorum''], ubi dicitur "(...) ''ad Horscaninga'' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Herrsching am Ammersee'')</small> * [[Hortus Gallmari]]<ref name="Bavaria: Landes 1865"/> <small>(Theodisce ''Gallmersgarten'')</small> * [[Hosbacum (Bavaria)|Hosbacum]]<ref name="Gropp Collectio 1741"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Hösbach'')</small> * [[Hottinga]]<ref>Vide [https://www.e-rara.ch ''DIPLOMATARIUM MISCELLUM NOTIS HISTORICO''], ubi dicitur "(...) Hottinga, hodie Hottingen, latissima & sparsa communitas prope civitatem (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Höttingen'')</small> * [[Hrannunga]]<ref>Vide [https://werkstatt.formulae.uni-hamburg.de/texts/urn:cts:formulae:fulda_stengel.stengel0175.lat003/passage/1 ''Urkundenbuch des Klosters Fulda; Teil: Bd. 1''], ubi dicitur "(...) in villa nominata Hrannunga et in pago Gozfeld (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Rannungen'')</small> * [[Hrodheringae]]<ref>Vide [https://francia.ahlfeldt.se/page/documents/13472 ''Regnum Francorum''], ubi dicitur "(...) ''eccl. ad Hrodheringas'' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Riedering'')</small> * [[Hruodoldishoua]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB10938265?cq=Hruodoldishoua&lang=de ''Commentarii De Rebvs Franciae Orientalis Et Episcopatvs VVircebvrgensis''], ubi dicitur "(...) in loco qui dicitur ''Hruodoldishoua'' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Ruderatshofen'')</small> * [[Huglfinga]]<ref name="Hund II 1582">Hund, W., auctore (1582); ''Bayrisch Stammenbuch''. Pars II. [[Ingolstadium|Ingolstadii]]: David Sartorius.</ref> <small>(Theodisce ''Huglfing'')</small> * [[Huishemium]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(Theodisce ''Huisheim'')</small> * [[Hunderdorfium]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(Theodisce ''Hunderdorf'')</small> * [[Hundingia (Bavaria Inferior)|Hundingia]]<ref name="Bucelin 1655"/> <small>(Theodisce ''Hunding'')</small> * [[Hurlacum]]<ref name="Steichele 1883"/> <small>(Theodisce ''Hurlach'')</small> * [[Husa (Ronaha)|Husa]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00003272?lang=de ''Hausen''], ubi dicitur "(...) Husa (...)".</ref> <small>(in [[Circulus terrae Ronahensis et Graffeltensis|Circulo Ronahensi et Graffeltensi]]<ref>Vertitur nomen "Circulus terrae Ronahensis et Graffeltensis" -Theodisce ''Landkreis Rhön-Grabfeld'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latinis toponymis "[[Ronaha]]" et "[[Graffelti]]" -ad quae Latina gentilicia "Ronahensis-e" et "Graffeltensis-e" respective referuntur-, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>(Theodisce ''Hausen'')</small> * [[Husa (prope Forchhemium)|Husa prope Forchhemium]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(in [[Franconia|Franconiā Superiore]])</small> <small>(Theodisce ''Hausen'')</small> * [[Husa prope Herbipolin]]<ref name="Geografische ... Mittelalters">''Geografische Namen des Mittelalters''.</ref><ref name="Brevis Bavariae geographia"/> <small>(Theodisce ''Hausen bei Würzburg'')</small> * [[Husia (Bavaria Inferior)|Husia]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(in [[Bavaria Inferior|Bavariā Inferiore]])</small> <small>(Theodisce ''Hausen'')</small> * [[Husia (prope Asciburgum)|Husia]]<ref name="Gropp Collectio 1741"/> <small>(in [[Franconia|Franconiā Inferiore]])</small> <small>(Theodisce ''Hausen'')</small> {{div col end}} == I == {{div col|3}} * [[Iachenauia]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Jachenau'')</small> * [[Ichenhusium]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Ichenhausen'')</small> * [[Iciniacum]]<ref>Vide [https://www.tesaurohistoriaymitologia.com/es/25209-iciniacum ''Tesauro''], ubi dicitur "(...) Iciniacum Campamento militar romano de Retia. Hoy, Theilenhofen, estado de Baviera, Alemania (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Theilenhofen'')</small> * [[Ickelshemium Superius]]<ref name="Bundschuch 1801">Bundschuh, J. K., auctore (1801); ''Geographisches Statistisch-Topographisches Lexikon von Franken''. Vol. 4. [[Ulma]]e.</ref> <small>(Theodisce ''Oberickelsheim'')</small> * [[Ickinga]]<ref>Vide [https://web.archive.org/web/20240814135313/https://ephemerisnuntii.eu/leonina/EL%20287.pdf ''EPISTULA LEONINA CCLXXXVII''], ubi dicitur "(...) Ego Augusta Vindelicum, ceteri Garchinga, Ickinga, Starenberga, Fürstenried, Scongava (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Icking'')</small> * [[Iengina]]<ref name="Bavaria: Landes 1863"/> <small>(Theodisce ''Jengen'')</small> * [[Iesenwanga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Jesenwang'')</small> * [[Iettenbacum]]<ref name="Meichelbeck 1724"/> <small>(Theodisce ''Jettenbach'')</small> * [[Iettinga et Scheppachum]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Jettingen-Scheppach'')</small> * [[Ietzendorfium]]<ref name="Meichelbeck 1724"/> <small>(Theodisce ''Jetzendorf'')</small> * [[Iffeldorfium]]<ref name="Meichelbeck 1724"/> <small>(Theodisce ''Iffeldorf'')</small> * [[Iggensbacum]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(Theodisce ''Iggensbach'')</small> * [[Iglinga]]<ref name="Iglinga">Vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camenaref/hofmann/hof4/Hofmann_lexicon_t4_1013_rasophori.html ''RAURICAE REGIONIS URBES ARCES, PAGI CELEBRIORES''], ubi dicitur "(...) Iglinga solo (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Igling'')</small> * [[Illeshemium]]<ref name="Bundschuch 1800"/> <small>(Theodisce ''Illesheim'')</small> * [[Illschwanga]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(Theodisce ''Illschwang'')</small> * [[Ilmina]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Ilmmünster'')</small> * [[Immenreutha]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(Theodisce ''Immenreuth'')</small> * [[Immenstadium im Algovia|Immenstadium in Algoviā]]<ref>Theodisca vox ''Immenstadt'' in Latinam "Immenstadium" verti solet. V.gr., vide [https://er-prod11.ethz.ch ''Pars prima. Topographica eiusdem & lacus sive maris utriusque nec non subditarum amplissimae Dioecesi provinciarum designatio'']{{Nexus deficit|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur "(...) & Immenstadium descenditur (...)".</ref><ref name="Algovia"/> <small>(Theodisce ''Immenstadt im Allgäu'')</small> * [[Incella]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Inzell'')</small> * [[Indersdorfium]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Markt Indersdorf'')</small> * [[Ingenreutha]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(Theodisce ''Ingenried'')</small> * [[Ingolstadium]]<ref name="Hofmannus">{{Hofmannus}}.</ref> <small>(Theodisce ''Ingolstadt'')</small> * [[Inninga ad Lacum Ambrae]]<ref name="Annales Ecclesiastici Bavariae 1767">''Annales Ecclesiastici Bavariae'', editore Vigilio Sedlmayr, [[Augusta Vindelicorum|Augustae Vindelicorum]], 1767.</ref> <small>(Theodisce ''Inning am Ammersee'')</small> * [[Inninga ad Silvam]]<ref name="Meichelbeck 1724"/> <small>(Theodisce ''Inning am Holz'')</small> * [[Insingia]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(Theodisce ''Insingen'')</small> * [[Insula (Bavaria)|Insula]]<ref name="Gropp Collectio 1744"/> <small>(in [[Circulus terrae Ariodunensis|Circulo Ariodunense]]<ref name="Circulus Ariodunensis">Fingitur nomen "Circulus terrae Ariodunensis" -Theodisce ''Landkreis Erding'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Ariodunensis-e" ad [[Ariodunum]] refertur. Quo de toponymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>(Theodisce ''Wörth'')</small> * [[Insula ad Moenum]]<ref name="Gropp Collectio 1744"/> <small>(Theodisce ''Wörth am Main'')</small> * [[Iohannis Mons (Bavaria)|Iohannis Mons]]<ref name="Iohannis Mons">Theodisca vox ''Johannesberg'' in Latinam "Iohannis Mons" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>(Theodisce ''Johannesberg'')</small> * [[Ioviacum Noricorum]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Gemünden am Main'')</small> * [[Iphofia]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(Theodisce ''Iphofen'')</small> * [[Ippeshemium]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/bub_gb_HONMAAAAcAAJ/bub_gb_HONMAAAAcAAJ_djvu.txt ''Crucenacum Palatinum cum ipsius archisatrapia, ex historia, potissimum politica et litteraria, illustratum''], ubi dicitur "(...) tandem Ippeshemium (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Ippesheim'')</small> * [[Ipshemium]]<ref>Vide [https://ia801903.us.archive.org/20/items/novaactaphysicom51773acad/novaactaphysicom51773acad_djvu.txt ''ia801903.us.archive.org''], ubi dicitur "(...) Ipshemium ergo (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Ipsheim'')</small> * [[Irchenreutha]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(Theodisce ''Irchenrieth'')</small> * [[Iringsburgium]]<ref name="Bavaria: Landes 1860"/> <small>(in [[Bavaria Superior|Bavariā Superiore]])</small> <small>(Theodisce ''Eurasburg'')</small> * [[Isana (Bavaria)|Isana]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Isen'')</small> * [[Isenberga (Algovia)|Isenberga]]<ref name="Eisenberg">Theodiscum toponymum ''Eisenberg' in Latinam "Isenberga" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}.</ref> <small>(Theodisce ''Eisenberg'')</small> * [[Isilinga]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Eisingen'')</small> * [[Isolvinga]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Eiselfing'')</small> * [[Issigavia]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(Theodisce ''Issigau'')</small> * [[Iulbacum]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(Theodisce ''Julbach'')</small> {{div col end}} == K == {{div col|3}} * [[Kalchreutha]]<ref>Vide [https://books.google.es/books/about/De_transmissione_actorum_in_foro_Norico.html?id=jcGIQbGxg94C&redir_esc=y ''De transmissione actorum in foro Norico ex mente constitutionum imperii non admittenda divini numinis gratia ac indultu magnifici...''], ubi dicitur "(...) disputabit Thomas Geigerus, Kalchreutha-Noricus (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Kalchreuth'')</small> * [[Kalmunda]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Kallmünz'')</small> * [[Kammlacum]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(Theodisce ''Kammlach'')</small> * [[Kasendorfium]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Kasendorf'')</small> * [[Kaufbura]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Kaufbeuren'')</small> * [[Kauferinga]]<ref name="Bader 1701"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Kaufering'')</small> * [[Kelhemium]]<ref>"... Kelhemium in Bauaria inuentas": Georgius Stengelius, ''De monstris et monstrosis ...'' (1647) [https://archive.org/details/bub_gb_XR5lVxYbXTUC/page/64/mode/2up p. 66]</ref> <small>(Theodisce ''Kelheim'')</small> * [[Keminata]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Kemnath'')</small> * [[Kienberga (Bavaria Superior)|Kienberga]]<ref name="Kienberg">Theodisca vox ''Kienberg'' in Latinam "Kienberga" verti solet. V.gr. vide [https://web.archive.org/web/20251015233016/https://mateo.uni-mannheim.de/camenaref/bertius/bertius1/Bertius_commentarii_2.html ''P. BERTII COMMENTARIORVM RERVM GERMANICARVM Libri Tres''], ubi dicitur "(...) Kienbergae Baro (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Kienberg'')</small> * [[Kinsavia]]<ref name="Kinsavia">Theodisca vox ''Kinsau'' in Latinam "Kinsavia" verti solet. V.gr. vide [https://www.heiligenlexikon.de/ActaSanctorum/6.September.html ''Acta Sanctorum''], ubi dicitur "(...) Kinsavia g est in Boica infra Schongam (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Kinsau'')</small> * [[Kipfenbergum]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Kipfenberg'')</small> * [[Kirchberga (Bavaria Superior)|Kirchberga]]<ref name="Kirchberg">Germanicum toponymum ''Kirchberg'' in Latinam "Kirchberga" verti solet. V.gr., vide [https://books.google.es/books/about/Epithalamivm_In_Nvptiis_Illvstrivm_D_Pil.html?id=4YTa0AEACAAJ&redir_esc=y ''pithalamivm In Nvptiis Illvstrivm D. Pilippi Eduardi Fuggeri, Kirchbergae & VVeissenhorni, & D. Mariae Magdalenae Koenigseckiae & Aulendorffij Baronum''] aut [https://www.historickefondy.cz/Record/mzk.001033685/Cite ''Historické Fondy''], ubi dicitur "(...) ''Ioannes Sigismundus Schifflinus Diac. II. Min. A. C. Aetat. LVII. Minist. Kirchbergae XIV. H. L. III. Aug. Vind. MDCCLXII.'' Aug. Vind.: Jac. Andr. Fridrich (...)".</ref> <small>(in [[Bavaria Superior|Bavariā Superiore]])</small> <small>(Theodisce ''Kirchberg'')</small> * [[Kirchberga in Silva|Kirchberga in Silvā]]<ref name="Kirchberg"/><ref name="Wald">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Wald?wb=gross&nr=1 Latinum substantivum "silva-ae" Theodiscum ''Wald''] vertit.</ref> <small>(Theodisce ''Kirchberg im Wald'')</small> * [[Kirchdorfium (Hallertavia)|Kirchdorfium]]<ref name="Kirchdorf">Theodiscum toponymum ''Kirchdorf'' in Latinam "Kirchdorfium" verti solet. V.gr. vide [https://ia802900.us.archive.org/34/items/dermarktfrankenb12fied/dermarktfrankenb12fied.pdf ''Der Markt Frankenburg in Österreich ob der Enns''], ubi dicitur "(...) Aterssium, Frideburgum, Salembergam, Hagiam, Kirchdorfium et universam marchiam Osterhofianam (...)" aut vide [https://archive.org/stream/bub_gb_Rz4_AAAAcAAJ/bub_gb_Rz4_AAAAcAAJ_djvu.txt ''Historia Nigrae Silvae Ordinis Sancti Benedicti Coloniae / 2''], ubi dicitur "(...) idem Kirchdorfii in Helvetia (...)".</ref> <small>(in [[Hallertavia|Hallertaviā]]<ref name="Hallertavia"/>)</small> <small>(Theodisce ''Kirchdorf'')</small> * [[Kirchdorfium (prope Hagam in Bavaria Superiore)|Kirchdorfium]]<ref name="Kirchdorf"/> <small>(prope [[Haga (in Bavaria superiore)|Hagam in Bavariā Superiore]])<ref name="Graesse"/></small> <small>(Theodisce ''Kirchdorf'')</small> * [[Kirchdorfium ad Aenum (Bavaria)|Kirchdorfium ad Aenum]]<ref name="Kirchdorf"/><ref name="Inn">De hydronymo "[[Aenus (flumen)|Aenus]]" (Theodisce ''Inn''), vide {{Graesse}}.</ref> <small>(Theodisce ''Kirchdorf am Inn'')</small> * [[Kirchdorfium ad Ambram]]<ref name="Kirchdorf"/><ref name="Ambra"/> <small>(Theodisce ''Kirchdorf an der Amper'')</small> * [[Kirchdorfium in Silva|Kirchdorfium in Silvā]]<ref name="Kirchdorf"/><ref name="Wald"/> <small>(Theodisce ''Kirchdorf im Wald'')</small> * [[Kirchendemenreutha]]<ref name="Bavaria: Landes 1863">''Bavaria: Landes- und Volkskunde des Königreichs Bayern'', 1863.</ref> <small>(Theodisce ''Kirchendemenreuth'')</small> * [[Kirchemium (Franconia Inferior)|Kirchemium]]<ref name="Kirchemium">Theodiscum toponymum ''Kirchheim'' in Latinam "Kirchemium" verti solet. V.gr. vide [https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/LXV14_fol-2_12 ''Decanus Et Collegium Facultatis Philosophicae In Universitate Eberhardina Carolina''], ubi dicitur "(...) Kirchemium, dehinc in Monasteria (...)" aut vide {{Graesse}}.</ref> <small>(in [[Franconia|Franconiā Inferiore]])</small> <small>(Theodisce ''Kirchheim'')</small> * [[Kirchemium in Suebia|Kirchemium in Suebiā]]<ref name="Kirchemium"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Kirchheim in Schwaben'')</small> * [[Kirchemium prope Monacum]]<ref name="Kirchemium"/> <small>(Theodisce ''Kirchheim bei München'')</small> * [[Kisingia]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(Theodisce ''Kissing'')</small> * [[Kistium]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Kist'')</small> * [[Kitzinga]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Kitzingen'')</small> * [[Klingenberga ad Moenum]]<ref name="Klingenberg">Theodisca vox ''Klingenberg'' in Latinam "Klingenberga" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref><ref name="Moenus"/> <small>(Theodisce ''Klingenberg am Main'')</small> * [[Knetzgavia]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Knetzgau'')</small> * [[Kochelium ad Lacum]]<ref name="Statistica ... Salzburgensis 1817">''Statistica metropolis ecclesiasticae Salzburgensis''. Salisburgi, 1817.</ref> <small>(Theodisce ''Kochel am See'')</small> * [[Koednitium]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(Theodisce ''Ködnitz'')</small> * [[Koeditium]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(Theodisce ''Köditz'')</small> * [[Koesslarnum]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Kößlarn'')</small> * [[Kohlgrubium]]<ref>Vide [https://adm0502.synology.me/blava0704/knihy/s/sas/sasinekfrankovitazoslav/schematizmus/sasinekfra_schematizm_1.pdf ''SCHEMATISMUS HISTORICUS DIOECESIS NEOSOLIENSIS''], ubi dicitur "(...) Kohlgrubii in Bavaria (prope Monachium) (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Bad Kohlgrub'')</small> * [[Kolitzhemium]]<ref name="Gropp Collectio 1741"/> <small>(Theodisce ''Kolitzheim'')</small> * [[Konnersreuthum]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Konnersreuth'')</small> * [[Kottgeiseringa]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(Theodisce ''Kottgeisering'')</small> * [[Kotzavia Superior]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Oberkotzau'')</small> * [[Kraftisrieda]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(Theodisce ''Kraftisried'')</small> * [[Kruenium]]<ref name="Bavaria: Landes 1860"/> <small>(Theodisce ''Krün'')</small> * [[Kunstadtium Vetus]]<ref name="Statistica ... Bambergensis 1791"/> <small>(Theodisce ''Altenkunstadt'')</small> * [[Kurnaha]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Kürnach'')</small> {{div col end}} == L == {{div col|3}} * [[Labera]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Laaber'')</small> * [[Lacha (Suebia)|Lacha]]<ref name="Lacha">Theodiscum toponymum ''Lachen'' in Latinam "Lacha" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}.</ref> <small>(Theodisce ''Lachen'')</small> * [[Lacoritum]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Lohr am Main'')</small> * [[Lacus Roedelensis (commune)|Lacus Roedelensis]]<ref name="Gropp Collectio 1741"/> <small>(Theodisce ''Rödelsee'')</small> * [[Lacus Ruodgisi (commune)|Lacus Ruodgisi]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Riegsee'')</small> * [[Lacus Slierseensis (commune)|Lacus Slierseensis]]<ref name="Hund 1582"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Schliersee'')</small> * [[Lallinga]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB10316575?p=203&cq=Hilaris,%20E.&lang=de ''Memoriale Seu Altachae Inferioris Memoria Superstes: Ex Tabulis, Annalibus, Diplomatis, Epitaphiis Aliisque Antiquitatum Reliquiis Conlecta''], ubi dicitur "(...) Mons iste vicinus est Lallingae (...) struxit et horreum Lallingae (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Lalling'')</small> * [[Lamerdinga]]<ref name="Fakckenstein 1739>''Notitia Bavariae Antiquae et Novae'', auctore Ioanne Henrico von Falckenstein (1739).</ref> <small>(Theodisce ''Lamerdingen'')</small> * [[Lamicia Ecclesiastica]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(Theodisce ''Kirchenlamitz'')</small> * [[Lammium]]<ref name="Matricula Universitatis Ingolstadiensis II"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Lam'')</small> * [[Landavium ad Isaram]]<ref name="Landavium">[http://www.archive.org/stream/deutschlateinis01saalgoog/deutschlateinis01saalgoog_djvu.txt Deutsch-lateinisches handbüchlein der eigennamen aus der alten : mittleren und neuen geographie (1885)].</ref> <small>(Theodisce ''Landau an der Isar'')</small> * [[Landensberga]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Landensberg'')</small> * [[Landsberieda]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Landsberied'')</small> * [[Landshutum]]<ref name="Hofmannus"/> (Theodisce ''Landshut'') * [[Landsperga]]<ref name="DE SITU ARCHI ABBATI AE OTTILIENSIS"/> <small>(Theodisce ''Landsberg am Lech'')</small> * [[Langenbacum (Bavaria)|Langenbacum]]<ref name="Matricula Universitatis Ingolstadiensis II"/> <small>(Theodisce ''Langenbach'')</small> * [[Langhemium Magnum]]<ref name="Matricula Universitatis Wirceburgensis"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Großlangheim'')</small> * [[Langhemium Minus]]<ref name="Matricula Universitatis Wirceburgensis"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Kleinlangheim'')</small> * [[Lapidocampus]]<ref name="Hentzner 1612"/> <small>(Theodisce ''Steinsfeld'')</small> * [[Lapidofelda]]<ref name="Rader III 1624"/> <small>(Theodisce ''Steinfeld'')</small> * [[Lapis (Franconia Media)|Lapis]]<ref name="Lapis">Theodiscum toponymum ''Stein'' in Latinam "Lapis" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>(Theodisce ''Stein'')</small> * [[Lapis Abietis]]<ref name="Ertl 1701"/> <small>(Theodisce ''Thanstein'')</small> * [[Lapis Botonis]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Pottenstein'')</small> * [[Lapis Camerae]]<ref name="Hofmann 1717"/> <small>(Theodisce ''Kammerstein'')</small> * [[Lapis Heroum]]<ref name="Hofmann 1717"/> <small>(Theodisce ''Heldenstein'')</small> * [[Lapis Marquardi]]<ref name="Rader 1615-1627"/> <small>(Theodisce ''Marquartstein'')</small> * [[Lapis Stellaris]]<ref name="Bavaria: Landes II 1863">''Bavaria: Landes- und Volkskunde des Königreichs Bayern'', Tomus II, 1863.</ref> <small>(Theodisce ''Störnstein'')</small> * [[Lapis Syrgenis]]<ref name="Zeiller 1694"/> <small>(Theodisce ''Syrgenstein'')</small> * [[Lappersdorfium]]<ref name="Matricula Universitatis Ingolstadiensis II">''Matricula Universitatis Ingolstadiensis'': Tomus II (1600-1700), editore Francisco Xaverio Götzl.</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Lappersdorf'')</small> * [[Lara (Bavaria)|Lara]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Hafenlohr'')</small> * [[Lata Vallis (Suebia)|Lata Vallis]]<ref name="Lata Vallis">Theodiscum toponymum ''Breitenthal'' in Latinam "Lata Vallis" verti solet. V.gr. vide [https://zdvorily.wz.cz/sirokydul.htm ''Široký Důl''], ubi dicitur "(...) Široký Důl - lidově "Širocko," "Širokej Důl," v 17. stol. psán "Ssyroký Důl," německy "Breitenthal," latinsky "Lata Vallis" (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Breitenthal'')</small> * [[Latitudo Superior]]<ref name="Hentzner 1612"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Obernbreit'')</small> * [[Laubena (Algovia Inferior)|Laubena]]<ref name="Steichele 1883"/> <small>(in [[Algovia|Algoviā Inferiore]]<ref name="Algovia"/>)</small> <small>(Theodisce ''Lauben'')</small> * [[Laubena (Algovia Inferior)|Laubena]]<ref>Vide [https://geschichte-bayerns.de/ortsnamen/artikel/Schwaben/Oberallg%C3%A4u/Lauben/iayh4 ''Lauben''], ubi dicitur "(...) ''Lauben superius'' (...)".</ref> <small>(in [[Algovia|Algoviā Superiore]]<ref name="Algovia"/>)</small> <small>(Theodisce ''Lauben'')</small> * [[Laudenbachium (Franconia Inferior)|Laudenbachium]]<ref name="Laudenbachium">Theodiscum toponymum ''Laudenbach'' in Latinam "Laudenbachium" verti solet. V.gr. vide [https://archive.org/stream/monumentidellost10maro/monumentidellost10maro_djvu.txt ''Monumenti dello Stato pontificio e relazione topografica di ogni paese''], ubi dicitur "(...) Iohannes a Laudenbachio dicitur (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Laudenbach'')</small> * [[Lauera Castrensis]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Burglauer'')</small> * [[Laufium ad Pagantiam]]<ref name="Laufium">Theodisca vox ''Lauf'' in Latinam "Laufium" verti solet. V.gr. vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camenahist/thou1/t1/Thuanus_historiae_1_2.html ''IAC. AVG. THVANI HISTORIARVM SVI TEMPORIS LIBRI CXX''], ubi dicitur "(...) cum nuper Altorfium et Laufium suae ditionis oppida occupasset (...)".</ref><ref name="Pagantia">De hydronymo "[[Pagantia]]" (Theodisce ''Pegnitz''), vide {{Graesse}}.</ref> <small>(Theodisce ''Lauf an der Pegnitz'')</small> * [[Lauginga]]<ref name="Pareus"/> <small>(Theodisce ''Lauingen'')</small> * [[Lauginga Sicca]]<ref name="Steichele 1895">Auctore Antonio von Steichele; ''Das Bistum Augsburg, historisch und statistisch beschrieben'', Volumen V, [[Augusta Vindelicorum|Augustae Vindelicorum]], 1895.</ref> <small>(Theodisce ''Dürrlauingen'')</small> * [[Lauterhofium]]<ref name="Matricula Universitatis Ingolstadiensis II"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Lauterhofen'')</small> * [[Lechbruga ad Lacum]]<ref name="Steichele 1895"/> <small>(Theodisce ''Lechbruck am See'')</small> * [[Legauia]]<ref name="Steichele 1883"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Legau'')</small> * [[Lehrberga]]<ref name="Lehrberga">Theodisca vox ''Lehrberg'' in Latinam "Lehrberga" verti solet. V.gr. vide [https://books.google.es/books/about/Dissertationis_de_restituendo_codice_Heb.html?id=ZyzPzQEACAAJ&redir_esc=y ''Dissertationis de restituendo codice Hebraeo part. I''], ubi dicitur "(...) respondente Io. Georg. Guilielmo Koehlero, Lehrberga-Onoldino (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Lehrberg'')</small> * [[Leichtersbacum Superius]]<ref name="Status 1750"/> <small>(Theodisce ''Oberleichtersbach'')</small> * [[Leidersbacum]]<ref name="Matricula Universitatis Wirceburgensis">''Matricula Universitatis Wirceburgensis'' (1582-1814), editore Sebastiano Merkle (1922).</ref> <small>(Theodisce ''Leidersbach'')</small> * [[Leinburgum]]<ref>Vide [https://dn790004.ca.archive.org/0/items/rogeridewendover04roge/rogeridewendover04roge.pdf ''Rogeri de Wendover Flores Historiarum''], ubi dicitur "(...) ducem de Leinburgo (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Leinburg'')</small> * [[Leiphemium]]<ref>Vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camenaref/hofmann/hof4/Hofmann_lexicon_t4_1242_vlakvkan.html ''LEXICON VNIVERSALE, HISTORIAM SACRAM ET PROFANAM''], ubi dicitur "(...) Leiphemium quoque oppidum iisdem emptionis iure accrevit (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Leipheim'')</small> * [[Lengdorfium]]<ref name="Matricula Universitatis Ingolstadiensis II"/> <small>(Theodisce ''Lengdorf'')</small> * [[Lengenfeldensis Arx]]<ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>(Theodisce ''Burglengenfeld'')</small> * [[Lengenwanga]]<ref name="Steichele 1883"/> <small>(Theodisce ''Lengenwang'')</small> * [[Lentinga]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Lenting'')</small> * [[Leomontium (Palatinatus Superior)|Leomontium]]<ref name="Leomontium">Theodisca vox ''Leonberg'' in Latinam "Leomontium" verti solet. V.gr. vide [http://books.google.de/books?id=2bFEAAAAcAAJ&pg=PA161&q=Leomontii Lateinische Stilübungen zum öffentlichen und Privatgebrauche, Band 2 von Christoph Friedrich Roth].</ref> <small>(Theodisce ''Leonberg'')</small> * [[Leuchtenberga]]<ref name="Hofmannus"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Leuchtenberg'')</small> * [[Leugasta Marchia]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Marktleugast'')</small> * [[Leupoldsgruna]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Leupoldsgrün'')</small> * [[Leutenbacha (Franconia Superior)|Leutenbacha]]<ref name="Leutenbacha">Theodiscum toponymum ''Leutenbach'' in Latinam "Leutenbacha" verti solet. V.gr. vide [https://archive.org/stream/monumentagenecro04geseuoft/monumentagenecro04geseuoft_djvu.txt ''Monumenta Germaniae historica. Necrologia Germaniae''], ubi dicitur "(...) Friderici de Leutenbacha (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Leutenbach'')</small> * [[Leutershusa]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Leutershausen'')</small> * [[Leuthena Marchia]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Marktleuthen'')</small> * [[Libertas (Bavaria)|Libertas]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Freyung'')</small> * [[Lichtenavia (Franconia Media)|Lichtenavia]]<ref name="Lichtenavia">Theodisca vox ''Lichtenau'' in Latinam "Lichtenavia" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:SBR-MDZ-00000BSB11083918?p=179&cq=Bamberga&lang=de ''Collectio Novissima Scriptorvm Et Rervm Wircebvrgensivm''], ubi dicitur "(...) ''Lichtenavia''' Arx & oppidum (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Lichtenau'')</small> * [[Lichtenberga (Franconia Superior)|Lichtenberga]]<ref name="Lichtenberga">Theodiscum toponymum ''Lichtenberg'' in Latinam "Lichtenberga" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>(Theodisce ''Lichtenberg'')</small> * [[Lichtenfelsa (Franconia Superior)|Lichtenfelsa]]<ref name="Hollfeldium"/> <small>(Theodisce ''Lichtenfels'')</small> * [[Limacis Lucus]]<ref name="Will 1773"/> <small>(Theodisce ''Schneckenlohe'')</small> * [[Linaha (Bavaria)|Linaha]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00004537?lang=de ''Leinach''], ubi dicitur "(...) ''Linaha'' (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Leinach'')</small> * [[Lindavia]]<ref name="DE SITU ARCHI ABBATI AE OTTILIENSIS"/> <small>(Theodisce ''Lindau'')</small> * [[Lindberga]]<ref name="Lindberga">Theodisca vox ''Lindberg'' in Latinam "Lindberga" verti solet. V.gr. vide [https://archive.org/details/lichenographias00friegoog/page/174/mode/2up?q=Lindberga ''Lichenographia scandinavica''], ubi dicitur "(...) et Lindberga Uplandiae (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Lindberg'')</small> * [[Lindenberga in Algovia|Lindenberga in Algoviā]]<ref name="Lindenberga">Theodisca vox ''Lindenberg'' in Latinam "Lindenberga" verti solet. V.gr. vide [https://archive.org/stream/aeltereuniversi00greigoog/aeltereuniversi00greigoog_djvu.txt ''Aeltere Universitätsmatrikeln, II, Universität Greifswald''], ubi dicitur "(...) Lindenberga-Pomeranus (...)".</ref><ref name="Algovia"/> <small>(Theodisce ''Lindenberg im Allgäu'')</small> * [[Lipolfinga]]<ref>Vide [https://artflsrv04.uchicago.edu/philologic4.7/PLD/navigate/391/2/4/47 ''Patrologia Latina''], ubi dicitur "(...) in loco qui dicitur Lipolfinga (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Leiblfing'')</small> * [[Lisberga]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Lisberg'')</small> * [[Litzendorfium]]<ref name="Matricula Universitatis Bambergensis">''Matricula Universitatis Bambergensis'' (1648-1803), editore Francisco Xaverio von Wegele (1881).</ref> <small>(Theodisce ''Litzendorf'')</small> * [[Liuchinga]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Loiching'')</small> * [[Locus ad Muros]]<ref name="Steichele 1883"/> <small>(Theodisce ''Mauerstetten'')</small> * [[Locus Caeli]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Himmelstadt'')</small> * [[Locus Glareosus]]<ref name="Rader 1615-1627"/> <small>(Theodisce ''Griesstätt'')</small> * [[Loffona]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Laufen'')</small> * [[Logena]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Laugna'')</small> * [[Lohbergium (Bavaria)|Lohbergium]]<ref name="Matricula Universitatis Ingolstadiensis II"/> <small>(Theodisce ''Lohberg'')</small> * [[Lohkirchena]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Lohkirchen'')</small> * [[Loitzendorfium]]<ref name="Matricula Universitatis Ingolstadiensis II"/> <small>(Theodisce ''Loitzendorf'')</small> * [[Longa Glarea]]<ref name="Rader 1615-1627">''Bavaria Sancta'', auctore Matthaeo Rader, 1615-1627.</ref> <small>(Theodisce ''Lenggries'')</small> * [[Longa Pascua]]<ref name="Welser 1594">Welser, Marx, auctore: ''Rerum Augustanarum Vindelicarum libri octo'', ([[Venetiae|Venetiis]], 1594).</ref> <small>(Theodisce ''Langweid am Lech'')</small> * [[Longa Villa (Bavaria)|Longa Villa]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Langdorf'')</small> * [[Longinqua Pascua]]<ref name="Graesse"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Langquaid'')</small> * [[Longum Vadum]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Langfurth'')</small> * [[Longus Campus (Franconia Media)|Longus Campus]]<ref name="Longus Campus">Theodiscum toponymum ''Langenfeld'' in Latinam "Longus Campus" verti solet. V.gr. vide [https://www.juls.savba.sk ''PDF - KUL TÚRA SLOVA - SAV''], ubi dicitur "(...) '''Longus Campus''' (1320), v preklade Dlhé Pole, a nem. v prepise '''Langenfeld''' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Langenfeld'')</small> * [[Losauvia ad amnem Regnitz]]<ref name="Homann Geographia Historica"/> <small>(Theodisce ''Regnitzlosau'')</small> * [[Losodica]]<ref>Dietwulfo Baatz auctore: ''Das Kastell Munningen im Landkreis Donau-Ries''.</ref> <small>(Theodisce ''Munningen'')</small> * [[Loufa]]<ref name="Loufa">Vide [https://stadtarchiv-aschaffenburg.de/wp-content/uploads/2018/05/07-5_213-276_Inhalt1.pdf ''Verona, Hauptwi''], ubi dicitur "(...) „decimas in Loufa“ (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Laufach'')</small> * [[Lua-Wildenowa]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00036014?lang=de ''Lua''], ubi dicitur "(...) Lua fluvius (...)".</ref><ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00045477?lang=de ''Wildenau''], ubi dicitur "(...) Wildenowa (...)".</ref><small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Luhe-Wildenau'')</small> * [[Ludovicipolis]]<ref>Hoc Latinum toponymum regressive derivatur Latino e gentilicio "Ludovicipolensis-e". Quo de gentilicio, vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00040949?lang=de ''Ludwigsstadt''], ubi dicitur "(...) Ludovicipolen(sis) (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Ludwigsstadt'')</small> * [[Luelsfeldium]]<ref name="Matricula Universitatis Wirceburgensis"/> <small>(Theodisce ''Lülsfeld'')</small> * [[Luppurgum]]<ref name="Pareus"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Lupburg'')</small> * [[Lura Inferior]]<ref name="Gropp Collectio 1741"/> <small>(Theodisce ''Niederlauer'')</small> * [[Lutera (Franconia Superior)|Lutera]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00038901?lang=de ''Lauter''], ubi dicitur "(...) Lutera (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Lauter'')</small> * [[Lutra (Suebia)|Lutra]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Lautrach'')</small> * [[Luttura]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Kirchlauter'')</small> * [[Lutzinga]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Lutzingen'')</small> {{div col end}} == M == {{div col|3}} * [[Macula Silvestris]]<ref name="Gropp Collectio 1744"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Wildflecken'')</small> * [[Maehringa]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Mähring'')</small> * [[Magnovilla]]<ref name="Bavaria: Landes III 1863"/> <small>(Theodisce ''Tegernheim'')</small> * [[Maierhofa]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Maierhöfen'')</small> * [[Maihinga]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Maihingen'')</small> * [[Mainbernhemium]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB10375319?p=347&cq=Dr%C3%BCmel,%20Johann%20Heinrich%20(1707-1770);%20Verfasser&lang=en ''Handschriften-Katalog der Königlichen Universitäts-Bibliothek zu Erlangen''], ubi dicitur "(...) Mainbernhemio (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Mainbernheim'')</small> * [[Mainberga]]<ref name="Pareus"/> <small>(Theodisce ''Mainburg'')</small> * [[Mainleusa]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Mainleus'')</small> * [[Maisa]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Maisach'')</small> * [[Maisa Episcopi]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Bischofsmais'')</small> * [[Maiselsteinum Superius]]<ref name="Steichele 1895"/> <small>(Theodisce ''Obermaiselstein'')</small> * [[Maitenbethum]]<ref name="Matricula Universitatis Ingolstadiensis II"/> <small>(Theodisce ''Maitenbeth'')</small> * [[Malchinga]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Großlangheim'')</small> <small>(Theodisce ''Malching'')</small> * [[Malgersdorfium]]<ref name="Matricula Universitatis Ingolstadiensis II"/> <small>(Theodisce ''Malgersdorf'')</small> * [[Mallersdorfium-Papapontum]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Mallersdorf-Pfaffenberg'')</small> * [[Malleus ad Piscinam]]<ref name="Sartori 1845">Sartori, Aloysio, auctore; ''Repertorium parochiarum et beneficiorum ecclesiasticorum Dioecesis Ratisbonensis''. [[Ratisbona]]e, 1845.</ref> <small>(Theodisce ''Weiherhammer'')</small> * [[Malleus Farinarius]]<ref name="Biedermann 1745"/> <small>(Theodisce ''Mehlmeisel'')</small> * [[Mammendorfium]]<ref name="Matricula Universitatis Ingolstadiensis I">''Matricula Universitatis Ingolstadiensis'': Tomus I (1472-1600), editore Francisco Xaverio Götzl.</ref> <small>(Theodisce ''Mammendorf'')</small> * [[Mamminga]]<ref>Vide [http://vd18.gbv.de ''Schorerus''], ubi dicitur "(...) sub appellatione Mamminga (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Mamming'')</small> * [[Manheimium]]<ref name="Pareus"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Manheim'')</small> * [[Mantela (commune)|Mantela]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Mantel'')</small> * [[Mantichinga]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Merching'')</small> * [[Marchia Ludovici]]<ref name="Rader 1615-1627"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Ludwigschorgast'')</small> * [[Marcilinga]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Marzling'')</small> * [[Mardinga]]<ref>Vide [https://geschichte-bayerns.de/ortsnamen/artikel/Schwaben/Donau-Ries/Mertingen/i5sny ''Mertingen''], ubi dicitur "(...) ''in Mardinga'' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Mertingen'')</small> * [[Marxhemium]]<ref name="Specht 1912">Specht, Thomā, auctore: ''Die Matrikel der Universität Dillingen'', Volumen 2, (Friburgi, 1912).</ref> <small>(Theodisce ''Marxheim'')</small> * [[Masbachium]]<ref name="Masbachium">Theodisca vox ''Maßbach'' seu ''Masbach'' in Latinam "Masbachium" verti solet. V.gr. vide [https://www.sudoc.abes.fr/cbs/DB=2.1//SRCH?IKT=12&TRM=28915717X ''sudoc.abes.fr'']{{Nexus deficit|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur "(...) Bartholomaeus Wolfahrt Masbachio-Francus (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Maßbach'')</small> * [[Massinga Marchia]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Massing'')</small> * [[Mautha]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Mauth'')</small> * [[Medema]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Metten'')</small> * [[Media Ecclesia (Bavaria)|Media Ecclesia]]<ref name="Rader 1615-1627"/> <small>(Theodisce ''Mitterskirchen'')</small> * [[Mediana (Dilinga)|Mediana]]<ref name="Graesse"/> <small>in [[Circulus terrae Dilingensis|Circulo Dilingense]]<ref name="Circulus terrae Dilingensis">Fingitur nomen "Circulus terrae Dilingensis" -Theodisce ''Landkreis Dillingen an der Donau'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino toponymo "[[Dilinga]]" -ad quod Latinum gentilicium "Dilingensis-e" refertur-, vide {{Graesse}}.</ref></small> <small>(Theodisce ''Mödingen'')</small> * [[Mediana (Circulus Weissenburgensis et Gunzenhausensis)|Mediana]]<ref>Vide [https://www.trismegistos.org/place/28155 ''https://www.trismegistos.org''], ubi dicitur "(...) Latin name(s): Mediana Modern name(s): Gnotzheim (...)".</ref> <small>in [[Circulus terrae Weissenburgensis et Gunzenhausensis|Circulo Weissenburgense et Gunzenhausense]]<ref name="CTWG">Fingitur nomen huius circuli terrae, Theodisce ''Landkreis Weißenburg-Gunzenhausen'' nucupati, sic: "Weissenburgensis" est gentilicium quod ad oppidum [[Weissenburgum Noricorum]] refertur (de hoc oppido, vide {{Graesse}}); et "Gunzenhausensis" est gentilicium quod ad oppidum [[Gunzinhusir]]em refertur (de hoc gentilicio, vide [https://archive.org/stream/McGillLibrary-hssl_die-terminologie-deutschen-falknerei_SK321S355-17654/hssl_die-terminologie-deutschen-falknerei_SK321S355_djvu.txt ''Die Terminologie der deutschen Falknerei: Inauguraldissertation zur Erlangung der Doktorwürde der Philosophischen Fakultät der Albert-Ludwigs-Universität zu Freiburg im Breisgau''], ubi dicitur "(...) Rector Scholae Gunzenhausensis (...)"; et, de oppido, vide [https://archive.org/stream/wirtembergische00staagoog/wirtembergische00staagoog_djvu.txt ''Wirtembergisches urkundenbuch; herausgegeben von dem Königlichen staatsarchiv in Stuttgart''], ubi dicitur "(...) quoddam monasterium quod vocatur Gunzinhusir (...)"). Denique, Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit.</ref></small> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Gnotzheim'')</small> * [[Medlinga]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Medlingen'')</small> * [[Meedera]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Meeder'')</small> * [[Megeshemium]]<ref name="Matricula Universitatis Wirceburgensis"/> <small>(Theodisce ''Megesheim'')</small> * [[Mehringa (Bavaria Superior)|Mehringa]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Mehring'')</small> * [[Mehringum Magnum]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Großmehring'')</small> * [[Meinhema]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Meinheim'')</small> * [[Meitinga]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Meitingen'')</small> * [[Meitinga Inferior]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Untermeitingen'')</small> * [[Meitinga Superior]]<ref name="Fakckenstein 1739/> </small> <small>(Theodisce ''Obermeitingen'')</small> * [[Melissipolis]]<ref>Hoc Latinum toponymum regressive derivatur Latino e gentilicio "Melissipolitanus-a-um". Quo de gentilicio, vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00003317?lang=de ''Mellrichstadt''], ubi dicitur "(...) Melissipolitanus (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Mellrichstadt'')</small> * [[Memmelsdorfium]]<ref name="Matricula Universitatis Bambergensis"/> <small>(Theodisce ''Memmelsdorf'')</small> * [[Memminga]]<ref name="Hollfeldium"/> <small>(Theodisce ''Memmingen'')</small> * [[Memmingerbergium]]<ref name="Status 1767"/> <small>(Theodisce ''Memmingerberg'')</small> * [[Mengkofanium]]<ref name="Matricula Universitatis Ingolstadiensis II"/> <small>(Theodisce ''Mengkofen'')</small> * [[Mercatus Schorgastensis]]<ref name="Biedermann 1747"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Marktschorgast'')</small> * [[Meringa]]<ref name="Pareus"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Mering'')</small> * [[Merkendorfium (Franconia Media)|Merkendorfium]]<ref name="Die Matrikel der Universität Altdorf">Eliā von Steinmeyer editore: ''Die Matrikel der Universität Altdorf'', Volumen 1, (Herbipoli, 1912).</ref> <small>(Theodisce ''Merkendorf'')</small> * [[Merzbacum Inferius]]<ref name="Matricula Universitatis Wirceburgensis"/> <small>(Theodisce ''Untermerzbach'')</small> * [[Mespelbrunnum]]<ref name="Matricula Universitatis Wirceburgensis"/> <small>(Theodisce ''Mespelbrunn'')</small> * [[Metalicus Mons]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Arzberg'')</small> * [[Mettenhemium]]<ref name="Matricula Universitatis Ingolstadiensis II"/> <small>(Theodisce ''Mettenheim'')</small> * [[Michelauia in Steigerwaldia|Michelauia in Steigerwaldiā]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Michelau im Steigerwald'')</small> * [[Michelauia in Superiori Franconia|Michelauia in Superiori Franconiā]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Michelau in Oberfranken'')</small> * [[Michelbaca Superior]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Obermichelbach'')</small> * [[Mickhusium]]<ref name="Specht 1912"/> <small>(Theodisce ''Mickhausen'')</small> * [[Miesbacum]]<ref name="Matricula Universitatis Ingolstadiensis II"/> <small>(Theodisce ''Miesbach'')</small> * [[Miltaha]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Miltach'')</small> * [[Miltenberga]]<ref name="Hollfeldium"/> <small>(Theodisce ''Miltenberg'')</small> * [[Mindelhemium]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Mindelheim'')</small> * [[Mindelstettium]]<ref name="Matricula Universitatis Ingolstadiensis II"/> <small>(Theodisce ''Mindelstetten'')</small> * [[Miniminga]]<ref>Vide [https://books.google.de/books?id=WQVdAAAAcAAJ&pg=PA509&q=Miniminga#v=onepage&q=Miniminga&f=false ''Vollständige Hoch-Gräflich-Erbachische Stamm-Tafel...''], ubi dicitur "(...) Miniminga: Mansum unum & dimidium (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Mömlingen'')</small> * [[Missena et Wilhalmsium]]<ref name="Specht 1915">Specht, Thomā, auctore: ''Die Matrikel der Universität Dillingen'', Volumen 3, (Friburgi, 1915).</ref> <small>(Theodisce ''Missen-Wilhams'')</small> * [[Mistelbachium (Franconia Superior)|Mistelbachium]]<ref name="Mistelbachium">Theodisca vox ''Mistelbach'' in Latinam "Mistelbachium" verti solet. V.gr. vide [https://web.archive.org/web/20250930231743/https://krameriusadmin.mzk.cz/search/i.jsp?language=en&pid=uuid:80415888-2547-44d7-8c64-89e2b7ec710b ''K5''], ubi dicitur "(...) degit Mistelbachii in Austria (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Mistelbach'')</small> * [[Mistelga]]<ref>Vide [https://www.rambow.de/download/Bayreuther_Ordinationsbuch.pdf ''Einzelarbeiten aus der Kirchengeschichte Bayerns''], ubi dicitur "(...) ad parochiam Mistelga legitime vocatus (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Mistelgau'')</small> * [[Mittelstettium]]<ref name="Matricula Universitatis Ingolstadiensis II"/> <small>(Theodisce ''Mittelstetten'')</small> * [[Mittenwalda]]<ref name="Pareus"/> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Mittenwald'')</small> * [[Mitterfelsa]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Mitterfels'')</small> * [[Mitwitizium]]<ref name="Matricula Universitatis Bambergensis"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Mitwitz'')</small> * [[Mocenia]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Mötzing'')</small> * [[Moembrisia]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Mömbris'')</small> * [[Moernshemium]]<ref name="Specht 1912"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Mörnsheim'')</small> * [[Moettinga]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Möttingen'')</small> * [[Mohrendorfium]]<ref name="Die Matrikel der Universität Altdorf"/> <small>(Theodisce ''Möhrendorf'')</small> * [[Mola Fabri]]<ref name="Hund 1582"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Schmidühlen'')</small> * [[Mola Haidensis]]<ref name="Catalogus ... Passaviensis 1854">''Catalogus venerabilis cleri almae dioecesis Passaviensis''. Passavii, typis librariae Pustetianae, 1854.</ref> <small>(Theodisce ''Haidmühle'')</small> * [[Molendinum ad Pontem]]<ref name="Rader III 1624">''Bavaria Sancta'', Tomus III, Matthaeo Rader auctore (1624).</ref> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Bruckmühl'')</small> * [[Monachomonasterium]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Münchsmünster'')</small> * [[Monachomontium]]<ref name="Matricula Universitatis Wirceburgensis"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Mönchberg'')</small> * [[Monachorotha]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Mönchsroth'')</small> * [[Monacum]]<ref name="Graesse"/> (Theodisce ''München'') <small>circuli caput</small> * [[Monacum ante Nemus Bohemorum]]<ref>Vide [https://www.bbkult.net/cz/places/45304-waldmunchen/ ''Waldmünchen''], ubi dicitur "(...) Waldmünchen byl založen v roce 910 mnichy. Okolo roku 1240 se stal „Monacum ante nemus Bohemorum“ městem a patřil schwarzenburským hrabatům (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Waldmünchen'')</small> * [[Monasterium (Bavaria)|Monasterium]] <small>(Theodisce ''Münster'')</small> * [[Monasterium ad Rottum]]<ref name="Hansiz 1729">Hansiz, Marco, auctore (1729); ''Germania Sacra''.</ref> <small>(Theodisce ''Postmünster'')</small> * [[Monhemium (Suebia)|Monhemium]]<ref name="Specht 1912"/> <small>(Theodisce ''Monheim'')</small> * [[Mons Albus (Bavaria)|Mons Albus]]<ref name="Steichele 1864/> <small>(Theodisce ''Weißensberg'')</small> * [[Mons Altus (Bavaria)|Mons Altus]]<ref name="Gropp Collectio 1741"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Höchberg'')</small> * [[Mons Apertus]]<ref name="Rader II 1624">''Bavaria Sancta'', Tomus II, Matthaeo Rader auctore (1624).</ref> <small>(Theodisce ''Offenberg'')</small> * [[Mons Carbonarius (Palatinatus Superior)|Mons Carbonarius]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Kohlberg'')</small> * [[Mons Emptmanni]]<ref name="Geographia Sacra XVIII">''Geographia Sacra et Profana'' (saeculo XVIII).</ref> <small>(Theodisce ''Emtmannsberg'')</small> * [[Mons Inferior ad Moenum]]<ref name="Rader 1615-1627"/> <small>(Theodisce ''Niedernberg'')</small> * [[Mons Rameri]]<ref name="Meichelbeck 1724"/> <small>(Theodisce ''Ramerberg'')</small> * [[Mons Samerius]]<ref name="Hund 1582"/> <small>(Theodisce ''Samerberg'')</small> * [[Mons Sancti Georgii (Bavaria)|Mons Sancti Georgii]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Georgenberg'')</small> * [[Mons Speciosus (Bavaria Inferior)|Mons Speciosus]]<ref name="Schönberg">Theodiscum toponymum ''Schönberg' in Latinam "Mons Speciosus" verti solet. V.gr. vide [https://publikationen.badw.de/file/003745162/003745162.verkleinert.pdf ''Mittelalterliche Bibliothekskataloge'']{{Nexus deficit|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur "(...) Schönberg, Mons speciosus (...)".</ref> <small>(in [[Bavaria Inferior|Bavariā Inferiore]])</small> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Schönberg'')</small> * [[Mons Speciosus (Bavaria Superior)|Mons Speciosus]]<ref name="Schönberg"/> <small>(in [[Bavaria Superior|Bavariā Superiore]])</small> <small>(Theodisce ''Schönberg'')</small> * [[Mons Trunkelsii]]<ref name="Zeiller 1694"/> <small>(Theodisce ''Trunkelsberg'')</small> * [[Montes (Bavaria)|Montes]]<ref name="Rader I 1615">''Bavaria Sancta'', Tomus I, Matthaeo Rader auctore (1615).</ref> <small>(Theodisce ''Bergen'')</small> * [[Mosaha]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Moosach'')</small> * [[Mosburgum]]<ref name="Pareus"/> <small>(Theodisce ''Moosburg an der Isar'')</small> * [[Mottenium (Bavaria)|Mottenium]]<ref name="Matricula Universitatis Wirceburgensis"/> <small>(Theodisce ''Motten'')</small> * [[Muhldorffium ad Oenum]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Mühldorf am Inn'')</small> * [[Mulhusium ad Sulzam]]<ref name="Die Matrikel der Universität Altdorf"/> <small>(in [[Palatinatus Superior|Palatinatū Superiore]])</small> <small>(Theodisce ''Mühlhausen'')</small> * [[Mulhusium Marchia]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(in [[Franconia|Franconiā Mediā]])</small> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Mühlhausen'')</small> * [[Munchberga]]<ref name="Brevis Bavariae geographia"/> <small>(Theodisce ''Münchberg'')</small> * [[Munnerstadium]]<ref name="Hollfeldium"/> <small>(Theodisce ''Münnerstadt'')</small> * [[Munsinga]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Münsing'')</small> * [[Munsterhusa Marchia]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Münsterhausen'')</small> * [[Munttrahinga]]<ref>Vide ''Historischer Atlas von Bayern: Altbayern'', ubi dicitur "(...) ''Villa Munttrahinga'' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Mintraching'')</small> * [[Mura (Bavaria Superior)|Mura]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(in [[Bavaria Superior|Bavariā Superiore]])</small> <small>(Theodisce ''Mauern'')</small> * [[Mura (Palatinatus Superior)|Mura]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(in [[Palatinatus Superior|Palatinatū Superiore]]<ref name="Palatinatus Superior"/></small> <small>(Theodisce ''Niedermurach'')</small> * [[Murnauium ad Lacum Stafnensem]]<ref name="Matricula Universitatis Ingolstadiensis II"/><ref name="Lacus Stafnensis">Quod de hydronymo, vide [https://www.heiligenlexikon.de/ActaSanctorum/Zugaben_Oktober.html ''Acta Sanctorum''], ubi dicitur "(...) Staffelsee ''sive'' Stafnensis (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Murnau am Staffelsee'')</small> {{div col end}} == N == {{div col|3}} * [[Naburga]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Nabburg'')</small> * [[Nagela (Bavaria)|Nagela]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Nagel'')</small> * [[Navoa]]<ref>Vide [https://imperium.ahlfeldt.se/places/18006.html ''Digital Atlas of the Roman Empire''], ubi dicitur "(...) *Navoa, Eggenthal (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Eggenthal'')</small> * [[Nella]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Naila'')</small> * [[Nennslinga Marchia]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Nennslingen'')</small> * [[Neoburgum ad Danubium]]<ref name="Pareus"/><ref name="Danubius"/> <small>(Theodisce ''Neuburg an der Donau'')</small> * [[Neoforum (Bavaria Superior)|Neoforum]]<ref name="Pareus"/> <small>(in [[Bavaria Superior|Bavariā Superiore]])</small> <small>(Theodisce ''Neumarkt-Sankt Veit'')</small> * [[Neokircha prope Rosenbergam]]<ref name="Catalogus ... totius .... Ratisbonensis 1850">''Catalogus cleri totius dioecesis Ratisbonensis ad annum 1850'', ([[Ratisbona]]e, 1850).</ref> <small>(Theodisce ''Neukirchen bei Sulzbach-Rosenberg'')</small> * [[Neostadium ad Aischam]]<ref name="Brevis Bavariae geographia"/> <small>(Theodisce ''Neustadt an der Aisch'')</small> * [[Neostadium ad Danubium]]<ref name="Pareus"/><ref name="Danubius"/> <small>(Theodisce ''Neustadt an der Donau'')</small> * [[Neostadium ad Salam]]<ref name="Graesse"/><ref name="Saale"/> <small>(Theodisce ''Bad Neustadt an der Saale'')</small> * [[Nersinga]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Nersingen'')</small> * [[Neuburgum ad Camalum]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Neuburg an der Kammel'')</small> * [[Neuburgum ad Oenum]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Neuburg am Inn'')</small> * [[Neufnaca Longa]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Langenneufnach'')</small> * [[Neufnaca Media]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Mittelneufnach'')</small> * [[Neusessium]]<ref name="Specht 1912"/> <small>(Theodisce ''Neusäß'')</small> * [[Neusitzium]]<ref name="Matricula Universitatis Bambergensis"/> <small>(Theodisce ''Neusitz'')</small> * [[Niger Fluvius (Palatinatus Superior)|Niger Fluvius]]<ref name="Schwarzenbach">Theodiscum toponymum ''Schwarzenbach'' in Latinam "Niger Fluvius" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}.</ref> <small>(in [[Palatinatus Superior|Palatinatū Superiore]]<ref name="Palatinatus Superior">Hogenberg, Franciscus, Metellus, Ioannes (1598). Mappa: "Palatinatus Superior".</ref>)</small> <small>(Theodisce ''Schwarzenbach'')</small> * [[Niger Fluvius ad Salam]]<ref name="Schwarzenbach"/><ref name="Saale"/> <small>(Theodisce ''Schwarzenbach an der Saale'')</small> * [[Niger Fluvius ad Silvam]]<ref name="Schwarzenbach"/><ref name="Ad Silvam">Latinum syntagma "ad Silvam" Theodiscum ''am Wald'' seu ''vorm Wald'' vertit.</ref> <small>(Theodisce ''Schwarzenbach am Wald'')</small> * [[Nigra Aqua Superior]]<ref name="Hentzner 1612"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Oberschwarzach'')</small> * [[Nitunum Nariscorum]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00037649?lang=en ''Nittenau''], ubi dicitur "(...) Nitunum Nariscorum (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Nittenau'')</small> * [[Niuhinga]]<ref>Vide [https://francia.ahlfeldt.se/page/documents/14495 ''Regnum Francorum''], ubi dicitur "(...) ''et Niuhinga in pago Sundergeuue'' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Neuching'')</small> * [[Niuwinhova]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Waidhofen'')</small> * [[Nivachiricha]]<ref name="Graesse"/> <small>(in [[Bavaria Inferior|Bavariā Inferiore]])</small> <small>(Theodisce ''Neukirchen'')</small> * [[Nivemons (Franconia Inferior)|Nivemons]]<ref name="Schneeberg">Theodiscum toponymum ''Schneeberg' in Latinam "Nivemons" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}.</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Schneeberg'')</small> * [[Nonnenhornium]]<ref name="Nonnenhornium">Vide [file:///C:/Users/34622/Downloads/Caput%20XIV.%20Falso%20diplomate%20affirmari,%20iam%20illo%20tempore%20coenobium%20esse%20dictum%20Lindaugiam%20[...]..pdf ''Hermanni Conringii Censura diplomatis quod Ludovico imperatori fert acceptum coenobium Lindauiense''], ubi dicitur "(...) extra insulam circa Nonnenhornium (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Nonnenhorn'')</small> * [[Nordhalba Marchia]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Nordhalben'')</small> * [[Nordhemium ad Moenum]]<ref name="Nordhemium">Theodiscum toponymum ''Nordheim'' in Latinam "Nordhemium" verti solet. V.gr. vide [https://archive.org/stream/bub_gb_IKs-AAAAcAAJ/bub_gb_IKs-AAAAcAAJ_djvu.txt ''Dioecesis Moguntina''], ubi dicitur "(...) nolle se aream habitationis suae Nordhemii dilatare (...) prope Nordhemium (...) monasterium S. Blasii Nordhemii (...)".</ref><ref name="Moenus"/> <small>(Theodisce ''Nordheim am Main'')</small> * [[Nordhemium ante Ronaham]]<ref name="Nordhemium"/><ref name="Rhön"/> <small>(Theodisce ''Nordheim vor der Rhön'')</small> * [[Nordhemium Marchia]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Markt Nordheim'')</small> * [[Nordlinga]]<ref name="Brevis Bavariae geographia"/> <small>(Theodisce ''Nördlingen'')</small> * [[Norimberga]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Nürnberg'')</small> * [[Nova Civitas (ad Moenum)|Nova Civitas ad Moenum]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/><ref name="Moenus"/> <small>(Theodisce ''Neustadt am Main'')</small> * [[Nova Civitas (ad Nabam Silvaticam)|Nova Civitas ad Nabam Silvaticam]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/><ref name="Naba silvatica">Fingitur hoc nomen e flumine Nabā et versione adiectivo praeposito ''Wald-'' (cui vide [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Wald?wb=gross&nr=1 Navigium], ubi dicitur "'''silvāticus a um''' (''a/o-Deklination'') Wald-, zum Wald gehörig"). Quo de hydronymo, vide {{Graesse}}.</ref> <small>(Theodisce ''Neustadt an der Waldnaab'')</small> * [[Nova Civitas (prope Coburgum)|Nova Civitas prope Coburgum]]<ref name="Lexikon fränkischer Ortsnamen"/><ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Neustadt bei Coburg'')</small> * [[Nova Civitas (Rota)|Nova Civitas Rotensis]]<ref>Vide [https://www.historisches-lexikon-bayerns.de/Lexikon/Heideck,_Adelsfamilie ''Heideck, Adelsfamilie''], ubi dicitur "(...) Die in einer weiten Mulde darunterliegende Stadt wird 1288 und 1311 als nova civitas bezeichnet (...)".</ref> <small>(in [[Circulus terrae Rotensis|Circulo Rotensi]]<ref name="Circulus Rotensis">Fingitur nomen "Circulus terrae Rotensis" -Theodisce ''Landkreis Roth'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino toponymo "[[Rota (Bavaria)|Rota]]" -ad quod Latinum gentilicium "Rotensis-e" refertur-, vide homonymas urbes apud {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>(Theodisce ''Heideck'')</small> * [[Nova Cura]]<ref name="Mader 1661"/> <small>(Theodisce ''Neusorg'')</small> * [[Nova Curia (Franconia Media)|Nova Curia]]<ref name="Graesse"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Neuhof an der Zenn'')</small> * [[Nova Domus ad Aenum]]<ref name="Neuhaus">Theodisca vox ''Neuhaus'' in Latinam "Nova Domus" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}} aut [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&cq=M%C3%BCnchen&lang=de ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].</ref><ref name="Inn"/> <small>(Theodisce ''Neuhaus am Inn'')</small> * [[Nova Domus (ad Pagantiam)|Nova Domus]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> ad [[Pagantia]]m<ref name="Pagantia"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Neuhaus an der Pegnitz'')</small> * [[Nova Drossenfelda]]<ref name="Drossenfelda">Theodiscum toponymum ''Drossenfeld' in Latinam "Drossenfelda" verti solet. V.gr. vide [https://epub.ub.uni-muenchen.de/21191/1/4Don.8_853.pdf ''Observationes super Sanctiori Doctrina...''], ubi dicitur "(...) Drossenfelda (...)".</ref><ref name="Neu-">Theodiscum praefixum ''Neu-'' Latino adiectivo "novus-a-um" aut Latino Graecae originis praefixo "neo-" vertitur.</ref> <small>(Theodisce ''Neudrossenfeld'')</small> * [[Nova Ecclesia Inferior]]<ref name="Westermayer 1874">Westermayer, Georgio, auctore; ''Statistische Beschreibung des Erzbisthums München-Freising'', ([[Monacum|Monaci]], 1874).</ref> <small>(Theodisce ''Unterneukirchen'')</small> * [[Nova Ecclesia Michaelis]]<ref name="Catalogus ... totius .... Ratisbonensis 1850"/> <small>(Theodisce ''Michelsneukirchen'')</small> * [[Nova Ecclesia Superior]]<ref name="Westermayer 1874"/> <small>(Theodisce ''Oberneukirchen'')</small> * [[Nova Farna]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Neufahrn in Niederbayern'')</small> * [[Nova Pulchra Vallis]]<ref name="Annales San-Oswaldenses">''Annales San-Oswaldenses: Chronicon monasterii S. Oswaldi in Silva Gabreta''.</ref> <small>(Theodisce ''Neuschönau'')</small> * [[Nova Reichenavia]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Neureichenau'')</small> * [[Nova Ulma (Bavaria)|Nova Ulma]]<ref name="Nova Ulma"/> <small>(Theodisce ''Neu-Ulm'')</small> * [[Novae Casae (Franconia Inferior)|Novae Casae]]<ref name="Archiv ... Aschaffenburg 1857">''Archiv des Historischen Vereins von Unterfranken und Aschaffenburg'', Volumen 14, ([[Herbipolis|Herbipoli]], 1857).</ref> <small>(Theodisce ''Neuhütten'')</small> * [[Novalis ad Sneizlam]]<ref name="Hund 1582"/> <small>(Theodisce ''Schneizlreuth'')</small> * [[Novale Castoris]]<ref name="Eckhart 1730">''Notitia veteris Franconiae'', auctore Iohanne Georgio von Eckhart (1730).</ref> <small>(Theodisce ''Biebelried'')</small> * [[Novale Cunradi]]<ref name="Eckhart 1730"/> <small>(Theodisce ''Konradsreuth'')</small> * [[Novale Dietmanni]]<ref name="Rader III 1624"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Dietmannsried'')</small> * [[Novale Draxelonis]]<ref name="Rader III 1624"/> <small>(Theodisce ''Drachselsried'')</small> * [[Novale Philippi]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Philippsreut'')</small> * [[Novale Popponis]]<ref name="Annales Congregationis Mettenensis 1765"/> <small>(Theodisce ''Poppenricht'')</small> * [[Novale Puecheri]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Püchersreuth'')</small> * [[Novale Seiboldi]]<ref name="Crusius 1595"/> <small>(Theodisce ''Seybothenreuth'')</small> * [[Novale Superius]]<ref name="Monumenta Boica"/> </small> <small>(Theodisce ''Oberreute'')</small> * [[Novale Wartmanni]]<ref name="Gropp Collectio 1744"/> <small>(Theodisce ''Wartmannsroth'')</small> * [[Novem Ecclesiae (Franconia Inferior)|Novem Ecclesiae]]<ref name="Rader 1615-1627"/> <small>(in [[Franconia|Franconiā Inferiore]])</small> <small>(Theodisce ''Neunkirchen'')</small> * [[Novem Ecclesiae ad Brandam]]<ref name="Mader 1661"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Neunkirchen am Brand'')</small> * [[Novem Ecclesiae ad Hercyniam]]<ref name="Rader 1615-1627"/> <small>(Theodisce ''Neukirchen vorm Wald'')</small> * [[Novem Ecclesiae Balbinorum]]<ref name="Rader 1615-1627"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Neukirchen-Balbini'')</small> * [[Novem Ecclesiae in Arenis]]<ref name="Mader 1661"/> <small>(Theodisce ''Neunkirchen am Sand'')</small> * [[Novoforum]]<ref name="Brevis Bavariae geographia">[https://books.google.de/books?id=ScxAAAAAcAAJ&pg=PA110&lpg=PA110&dq=novoforum+neumarkt&source=bl&ots=ON-dfdTUvR&sig=iFO3V0HJef1DNpkGVKr1viZeXcI&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwi2g5zC9cvRAhXIaRQKHYnGCl0Q6AEIKDAC#v=onepage&q=novoforum%20neumarkt&f=false Brevis Bavariae geographia: quam in usum studiosae literarum iuventutis Latine scripsit atque edidit Laurentius Gerhard.] [[Herbipolis|Wirceburgi]] 1844.</ref> <small>(in [[Palatinatus Superior|Palatinatū Superiore]]<ref name="Palatinatus Superior"/></small> <small>(Theodisce ''Neumarkt in der Oberpfalz'')</small> * [[Novum Castrum ante Sylvam]]<ref name="Novum Castrum ante Sylvam">Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00037557?lang=en ''Neunburg vorm Wald''], ubi dicitur "(...) Novum Castrum (...) ante sylvam (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Neunburg vorm Wald'')</small> * [[Novum Novale (prope Monacum)|Novum Novale]]<ref name="Rader 1615-1627"/> <small>(Theodisce ''Neuried'')</small> * [[Novus Fons (Bavaria)|Novus Fons]]<ref name="Rader 1615-1627"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Neubrunn'')</small> * [[Nuivara]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Neufahrn bei Freising'')</small> * [[Nutlinga]]<ref name="Hollfeldium"/> <small>(Theodisce ''Nüdlingen'')</small> * [[Nusdorfium (Chiemgowe)|Nusdorfium]]<ref name="Nusdorfium">Theodiscae voce ''Nußdorf'' in Latinam "Nusdorfium" verti solet. V.gr. vide [https://www.zobodat.at/pdf/Mitt-Oesterr-Geograph-Ges_78_0118-0126.pdf ''zobodat.at''], ubi dicitur "(...) prope Leontium trans Dravum Nusdorfium inter ac Devantium (...)".</ref> <small>(in [[Chiemgowe|Chiemgowi]]<ref name="Chiemgowe">Vide [https://archive.org/stream/abhandlungender27klasgoog/abhandlungender27klasgoog_djvu.txt ''Abhandlungen der Historischen klasse der Königlich bayerischen akademie der wissenschaften''], ubi dicitur "(...) Lantwarius comes in Chiemgowe (...)".</ref>)</small> <small>(Theodisce ''Nußdorf'')</small> * [[Nusdorfium ad Aenum]]<ref name="Nusdorfium"/><ref name="Inn"/> <small>(Theodisce ''Nußdorf am Inn'')</small> {{div col end}} == O == {{div col|3}} * [[Oberdorfium Marchia]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Marktoberdorf'')</small> * [[Oberhaida (Franconia Superior)|Oberhaida]]<ref name="Hallstadium"/> <small>(Theodisce ''Oberhaid'')</small> * [[Oberhusa (prope Neoburgum ad Danubium)|Oberhusa]]<ref name="Oberhusa">Theodiscum toponymum ''Oberhausen'' in Latinam "Oberhusa" verti solet. V.gr. vide [https://dg.philhist.unibas.ch/fileadmin/user_upload/dg/Bereiche/Fruehe_Neuzeit/Professur_Burghartz/Matrikel_der_Universita__t_Basel_1980_Band_5.pdf ''Die Matrikel der Universität Basel; V.Band: 1726/27-1817/18''], ubi dicitur "(...) '''Fridericus Exteras, Oberhusa-Tabernamontanus - 1 lb''' Auch Friedrich Ludwig E. - * 1714 14. III. (nach Meusel 4. III.) in Oberhausen (...)".</ref> <small>(prope [[Neoburgum ad Danubium]]<ref name="Pareus"/><ref name="Danubius"/>)</small> <small>(Theodisce ''Oberhausen'')</small> * [[Oberhusa (prope Peissenbergam)|Oberhusa]]<ref name="Oberhusa"/> <small>(prope [[Peissenberga]]m)</small> <small>(Theodisce ''Oberhausen'')</small> * [[Obernburgum ad Moenum]]<ref name="Obernburgum">Theodiscum toponymum ''Obernburg'' in Latinam "Obernburgum" verti solet. V.gr. vide [https://archive.org/stream/forschungenundm02unkngoog/forschungenundm02unkngoog_djvu.txt ''Ex Decreto Inclytae Facultatis Philosophicae In Alma Universitate ...''], ubi dicitur "(...) Obernburgum, olim monasterium Benedictinorum (...)".</ref><ref name="Moenus"/> <small>(Theodisce ''Obernburg am Main'')</small> * [[Oberndorfium ad Licum]]<ref name="Graesse"/><ref name="Lech">De hydronnyno "[[Licus]]" (Theodisce ''Lech''), vide {{Graesse}}.</ref> <small>(Theodisce ''Oberndorf am Lech'')</small> * [[Oberrieda (Suebia)|Oberrieda]]<ref name="Oberrieden">Theodiscum toponymum ''Oberrieden'' in Latinam "Oberrieda" verti solet. V.gr. vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camenaref/hofmann/hof4/Hofmann_lexicon_t4_1018_rhateni.html ''Camena''], ubi dicitur "(...) ad quam villa Rhyneccum pertinet, et Oberrieda (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Oberrieden'')</small> * [[Oberstdorfium]]<ref name="Annales Congregationis Mettenensis 1765">''Annales Congregationis Mettenensis'', Volumen 2 ,([[Monacum|Monaci]], 1765.)</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Oberstdorf'')</small> * [[Ochsenfurtum]]<ref name="Hollfeldium"/> <small>(Theodisce ''Ochsenfurt'')</small> * [[Odelshusa]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Odelzhausen'')</small> * [[Oetinga Nova]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Neuötting'')</small> * [[Offenhusa (Franconia Media)|Offenhusa]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Offenhausen'')</small> * [[Officina Maximiliana-Haidhofium]]<ref name="Monumenta Boica"/><ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Maxhütte-Haidhof'')</small> * [[Offinga]]<ref>Vide [https://archive.org/details/bub_gb_Zr1JAAAAcAAJ/page/n371/mode/2up?q=Offinga ''Subsidia diplomatica ad selecta juris ecclesiastici Germaniae et historiarum capita elucidanda etc...''], ubi dicitur "(...) ''Offinga'' in pleniore ejudem concambii repetitione an. 960 (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Offingen'')</small> * [[Offinga Marchia]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Marktoffingen'')</small> * [[Ofterschwangium]]<ref name="Annales Congregationis Mettenensis 1767">''Annales Congregationis Mettenensis'', Volumen 3, ([[Monacum|Monaci]], 1767.)</ref> <small>(Theodisce ''Ofterschwang'')</small> * [[Ohrenbacum]]<ref>Vide [https://fertich.org/fertig.francis.m.0.htm ''FRANCIS MATTHEW FERTIG/FERDIG''], ubi dicitur "(...) ''Michaelis Bachmann civis Ohrenbaci et Annae Margarethae'' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Ohrenbach'')</small> * [[Oia-Mons Centralis]]<ref name="Monumenta Boica"/><ref name="Steichele 1895"/> <small>(Theodisce ''Oy-Mittelberg'')</small> * [[Olchinga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Olching'')</small> * [[Olstadium]]<ref name="Rader III 1624"/> <small>(Theodisce ''Ohlstadt'')</small> * [[Onoldum]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Ansbach'')</small> * [[Opfenbacum]]<ref name="Status ... Augustanae 1845">''Status Ecclesiasticus Dioecesis Augustanae''. [[Augusta Vindelicorum|Augustae Vindelicorum]] (1845).</ref> <small>(Theodisce ''Opfenbach'')</small> * [[Opinga]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Obing'')</small> * [[Oppidum Apri]]<ref name="Eckhart 1730"/> <small>(Theodisce ''Ebern'')</small> * [[Oppidum Culmense]]<ref name="Mader 1661"/> <small>(Theodisce ''Neustadt am Kulm'')</small> * [[Orenbovum]]<ref name="Oesterreicher I 1792">Oesterreicher, Ioanne Adamo, auctore; ''Collectanea ad historiam episcopatus Eystettensis'', Volumen I; typis Ioannis Baptistae Wiesen, 1792.</ref> <small>(Theodisce ''Ornbau'')</small> * [[Orlenbacum]]<ref name="Status ... Herbipolensis 1811">''Status ecclesiasticus dioecesis Herbipolensis'' ([[Herbipolis|Herbipoli]], 1811).</ref> <small>(Theodisce ''Oerlenbach'')</small> * [[Oriens Mons (Bavaria)|Oriens Mons]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00005747?lang=en ''Osterberg''], ubi dicitur "(...) Oriens mons (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Osterberg'')</small> * [[Osthemium ante Ronaham]]<ref name="Ostheim">Theodiscum toponymum ''Ostheim' in Latinam "Osthemium" verti solet. V.gr. vide [http://www.zeno.org/Heiligenlexikon-1858/A/Johannes+(367) ''Vollständiges Heiligen-Lexikon''], ubi dicitur "(...) ein Franciscaner zu Ostheim (''Osthemium'') in Deutschland (...)".</ref><ref name="Rhön"/> <small>(Theodisce ''Ostheim vor der Rhön'')</small> * [[Ostheimium Magnum]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Großostheim'')</small> * [[Osthemium Minus]]<ref name="Gropp Collectio 1741"/> <small>(Theodisce ''Kleinostheim'')</small> * [[Otolvinga]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Otterfing'')</small> * [[Ottinga]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(in [[Bavaria Superior|Bavariā Superiore]])</small> <small>(Theodisce ''Altötting'')</small> * [[Ottinga (Suebia)|Ottinga]]<ref name="Brevis Bavariae geographia"/> <small>(in [[Suebia|Suebiā]])</small> <small>(Theodisce ''Oettingen in Bayern'')</small> * [[Ottobura]]<ref name="Graesse"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Ottobeuren'')</small> * [[Otunga]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Otting'')</small> * [[Otzinga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Otzing'')</small> {{div col end}} == P == {{div col|3}} * [[Pacinga]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Penzing'')</small> * [[Pagus Comitialis Inferior]]<ref name="Zeiller 1694"/><small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Unterthingau'')</small> * [[Pagus Cygnorum]]<ref name="Zeiller 1694"/> <small>(Theodisce ''Schwangau'')</small> * [[Paintina]]<ref name="Elenchus ... Ratisbonensis 1845">''Elenchus Cleri Dioecesis Ratisbonensis'', ([[Ratisbona]]e, 1845).</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Painten'')</small> * [[Palaeocome (Bavaria Inferior)|Palaeocomē]]<ref name="Altdorfium">Theodiscum toponymum ''Altdorf'' in Latinam "Altdorfium" sive "Palaeocomē" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}.</ref> <small>(in [[Bavaria Inferior|Bavariā Inferiore]])</small> <small>commune mercatūs (Theodisce ''Altdorf'') </small> * [[Palus (Bavaria Inferior)|Palus]]<ref>Vide [https://www.ile-donau-isar.de/unsere-ile/moos ''Gemeinde Moos ''], ubi dicitur "(...) In einer Urkunde wird auf einen Burgherrn „Ebo de Palude“ (Ebo von Moos) (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Moos'')</small> * [[Palus Hallbergiana]]<ref name="Meichelbeck II 1854">Meichelbeck, Carolo, auctore; ''Historiae Frisingensis'', Tomus II. Augustae Vindelicorum, 1854.</ref> <small>(Theodisce ''Hallbergmoos'')</small> * [[Palus Kolberiana]]<ref name="Fink 1950"/> <small>(Theodisce ''Kolbermoor'')</small> * [[Palus Longa]]<ref name="Steichele 1864/> <small>(Theodisce ''Langenmosen'')</small> * [[Palus Regia]]<ref name="Reisach 1796">H. A. von Reisach auctore (1796); ''Geographie des Donaumooses''.</ref> <small>(Theodisce ''Königsmoos'')</small> * [[Pappenhemium]]<ref name="Brevis Bavariae geographia"/> <small>(Theodisce ''Pappenheim'')</small> * [[Parksteinium]]<ref name="Elenchus ... Ratisbonensis 1845"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Parkstein'')</small> * [[Parkstettium]]<ref name="Elenchus ... Ratisbonensis 1845"/> <small>(Theodisce ''Parkstetten'')</small> * [[Parsbergium]]<ref name="Elenchus ... Ratisbonensis 1845"/> <small>(Theodisce ''Parsberg'')</small> * [[Partensteinium]]<ref name="Status ... Herbipolensis 1811"/> <small>(Theodisce ''Partenstein'')</small> * [[Partivilla]]<ref name="Hentzner 1612"/> <small>(Theodisce ''Theilheim'')</small> * [[Pascuum Mauri]]<ref name="Steichele 1883"/> <small>(Theodisce ''Moorenweis'')</small> * [[Pastettium]]<ref name="Elenchus ... Monacensis et Frisingensis 1860"/> <small>(Theodisce ''Pastetten'')</small> * [[Patinga]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Petting'')</small> * [[Paunzhusa]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Paunzhausen'')</small> * [[Peissenberga Montana]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Hohenpeißenberg'')</small> * [[Peitengavia]] <ref name="Pareus"/> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Peiting'')</small> * [[Pekinga]]<ref name="Bitterauf I 1905">Bitterauf, Theodoro, auctore; ''Die Traditionen des Hochstifts Freising'', Volumen I. [[Monacum|Monaci]], 1905.</ref> <small>(Theodisce ''Pöcking'')</small> * [[Pemflinga]]<ref name="Elenchus ... Ratisbonensis 1845"/> <small>(Theodisce ''Pemfling'')</small> * [[Pentlinga]]<ref name="Elenchus ... Ratisbonensis 1845"/> <small>(Theodisce ''Pentling'')</small> * [[Penzberga]]<ref name="Status ... Augustanae 1845"/> <small>(Theodisce ''Penzberg'')</small> * [[Perasdorfium]]<ref name="Elenchus ... Ratisbonensis 1845"/> <small>(Theodisce ''Perasdorf'')</small> * [[Peratshusa]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Beratzhausen'')</small> * [[Percha]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Perach'')</small> * [[Perkamum]]<ref name="Elenchus ... Ratisbonensis 1845"/> <small>(Theodisce ''Perkam'')</small> * [[Perlesreutium]]<ref name="Annales Congregationis Mettenensis 1765"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Perlesreut'')</small> * [[Petersdorfium (Suebia)|Petersdorfium]]<ref name="Petersdorfium">Theodiscum toponymum ''Petersdorf'' in Latinam "Petersdorfium" verti solet. V.gr. vide [https://www.e-rara.ch ''Dictionnaire universel françois et latin''], ubi dicitur "(...) '''PETERSDORFIUM''', ii. Pétersdorf, (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Petersdorf'')</small> * [[Petershusium]]<ref name="Petershusium">Theodiscum toponymum ''Petershausen'' in Latinam "Petershusium" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}.</ref> <small>(Theodisce ''Petersdorf'')</small> <small>(Theodisce ''Petershausen'')</small> * [[Petmesium]]<ref name="Catalogus Personarum ... Augustanae 1795">''Catalogus Personarum et Officiorum Dioecesis Augustanae'', (Augustae Vindelicorum, 1795).</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Pöttmes'')</small> * [[Pettendorfium]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/bub_gb_0bmLDxuixfkC/gb_0bmLDxuixfkC_djvu.txt ''"Annales rerum belli domique, ab Austriacis Habsburgicae gentis principibus, a Rudolpho 1. usque ad Carolum 5. gestarum''], ubi dicitur "(...) pagum Pettendorfium per eos dies (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Pettendorf'')</small> * [[Pettstadium]]<ref name="Elenchus ... Bambergensis 1842">''Elenchus Cleri Archiepiscopalis Bambergensis'', (Bambergae, 1842).</ref> <small>(Theodisce ''Pettstadt'')</small> * [[Pfaffenhofa ad fluvium Glon]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/bub_gb_Q7osAAAAYAAJ/bub_gb_Q7osAAAAYAAJ_djvu.txt ''Momumenta Boica''], ubi dicitur "(...) non procul a Pfaffenhofa ad fluuium Glon (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Pfaffenhofen an der Glonn'')</small> * [[Pfaffenhofa ad Rotam]]<ref name="Pfaffenhofa">Theodiscum toponymum ''Pfaffenhofen' in Latinam "Pfaffenhofa" verti solet. V.gr. vide [https://archive.org/stream/bub_gb_Q7osAAAAYAAJ/bub_gb_Q7osAAAAYAAJ_djvu.txt ''Momumenta Boica''], ubi dicitur "(...) non procul a Pfaffenhofa ad fluuium Glon (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small><ref name="Roth">De hydronymo "[[Rota (Danubius)|Rota]]", vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&cq=M%C3%BCnchen&lang=de ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].</ref> <small>(Theodisce ''Pfaffenhofen an der Roth'')</small> * [[Pfaffenhovium]]<ref name="Pareus"/> <small>(Theodisce ''Pfaffenhofen an der Ilm'')</small> * [[Pfaffinga]]<ref name="Elenchus ... Monacensis et Frisingensis 1860">''Elenchus cleri archidioecesis Monacensis et Frisingensis'', ([[Monacum|Monaci]], 1860.)</ref> <small>(Theodisce ''Pfaffing'')</small> * [[Pfakofium]]<ref name="Elenchus ... Ratisbonensis 1845"/> <small>(Theodisce ''Pfakofen'')</small> * [[Pfarkirchium]]<ref name="Egg-Pfar"/> <small>(Theodisce ''Pfarrkirchen'')</small> * [[Pfeffenhusa]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Pfeffenhausen'')</small> * [[Pferinga]]<ref name="Pareus"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Pförring'')</small> * [[Pforzena]]<ref name="Status ... Augustanae 1845"/> <small>(Theodisce ''Pforzen'')</small> * [[Pfrontena]]<ref name="Status ... Augustanae 1845"/> <small>(Theodisce ''Pfronten'')</small> * [[Pharanzhusa]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Fahrenzhausen'')</small> * [[Phatara]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Pfatter'')</small> * [[Phofeldum]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Pfofeld'')</small> * [[Pidinga]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Piding'')</small> * [[Pilsaha]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Pilsach'')</small> * [[Pilstinga]]<ref name="Elenchus ... Ratisbonensis 1845"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Pilsting'')</small> * [[Pinczberga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Pinzberg'')</small> * [[Pingartenum Ecclesiasticum]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(Theodisce ''Kirchenpingarten'')</small> * [[Pirkum]]<ref name="Elenchus ... Ratisbonensis 1845"/> <small>(Theodisce ''Pirk'')</small> * [[Piringa]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Pürgen'')</small> * [[Pissenberga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Peißenberg'')</small> * [[Pittenhartium]]<ref name="Elenchus ... Monacensis et Frisingensis 1860"/> <small>(Theodisce ''Pittenhart'')</small> * [[Piuuinga]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Poing'')</small> * [[Planeca]]<ref name="Rader III 1624"/> <small>(Theodisce ''Planegg'')</small> * [[Plankenfelda]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Plankenfels'')</small> * [[Platlinga]]<ref>Vide [https://francia.ahlfeldt.se/page/documents/11493 ''Regnum Francorum''], ubi dicitur "(...) ''in villa quae dicitur Platlinga'' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Plattling'')</small> * [[Plecha]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Plech'')</small> * [[Pleichfeldia Inferior]]<ref name="Status Herbipolensis 1820">''Status ecclesiasticus dioecesis Herbipolensis'', ([[Herbipolis|Herbipoli]], 1820).</ref> <small>(Theodisce ''Unterpleichfeld'')</small> * [[Pleichfeldia Superior]]<ref name="Status ... Herbipolensis 1811"/> <small>(Theodisce ''Oberpleichfeld'')</small> * [[Pleinfeldum]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Pleinfeld'')</small> * [[Pleiskircha]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Pleiskirchen'')</small> * [[Pleoninga]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Pliening'')</small> * [[Plesna (Bavaria)|Plesna]]<ref name="Pleß">Theodiscum toponymum ''Pleß' in Latinam "Plesna" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}.</ref> <small>(Theodisce ''Pleß'')</small> * [[Plessberga]]<ref name="Elenchus ... Ratisbonensis 1845"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Plößberg'')</small> * [[Pleysteinium]]<ref>Vide [https://era-prod11.ethz.ch ''Caput I: De statu Germaniae saeculo XVIII''], ubi dicitur "(...) Pleysteinium urbs cum arce & districtu (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Pleystein'')</small> * [[Pochinga]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Pocking'')</small> * [[Poernbacum]]<ref name="Status ... Augustanae 1845"/> <small>(Theodisce ''Pörnbach'')</small> * [[Poldinga]]<ref name="Bitterauf I 1905">Bitterauf, Theodoro, auctore; ''Die Traditionen des Hochstifts Freising'', Volumen I. [[Monacum|Monaci]], 1905.</ref> <small>(Theodisce ''Hohenpolding'')</small> * [[Pollenfeldum]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Pollenfeld'')</small> * [[Pollinga (prope Muhldorffium)|Pollinga]]<ref name="Pollinga">Theodiscum toponymum ''Polling'' in Latinam "Pollinga" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}.</ref> <small>(prope [[Muhldorffium ad Oenum]]<ref name="Fakckenstein 1739/>)</small> <small>(Theodisce ''Polling'')</small> * [[Pollinga (prope Vailhemium)|Pollinga]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(prope Vailhemium<ref name="DE SITU ARCHI ABBATI AE OTTILIENSIS"/>)</small> <small>(Theodisce ''Polling'')</small> * [[Polsingium]]<ref name="Annales Congregationis Mettenensis 1767"/> <small>(Theodisce ''Polsingen'')</small> * [[Pommersfelda]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/A080085/A080085_djvu.txt ''"Generalis geographia cosmica, mathematica, naturalis, politica''], ubi dicitur "(...) POMMERSFELDA, Palatium insigne & Hortus (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Pommersfelden'')</small> * [[Pons Fasciculorum]]<ref name="Eckhart 1730"/> <small>(Theodisce ''Diespeck'')</small> * [[Pons Kuemmerni]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(Theodisce ''Kümmersbruck'')</small> * [[Pons Niger (Bavaria)|Pons Niger]]<ref name="Bundschuch 1802">Bundschuh, J. K., auctore (1802); ''Geographisches Statistisch-Topographisches Lexikon von Franken''. Vol. 5. [[Ulma]]e.</ref> <small>(Theodisce ''Schwarzenbruck'')</small> * [[Poppenhusa (Franconia Inferior)|Poppenhusa]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Poppenhausen'')</small> * [[Poringium Superius]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>(Theodisce ''Oberpöring'')</small> * [[Portus Marianus]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Pielenhofen'')</small> * [[Poschinga Mariana]]<ref name="Elenchus ... Ratisbonensis 1845"/> <small>(Theodisce ''Mariaposching'')</small> * [[Postavia]]<ref name="Elenchus ... Ratisbonensis 1845"/> <small>(Theodisce ''Postau'')</small> * [[Postbauerium-Henga]]<ref name="Catalogus 1792">''Catalogus venerabilis cleri dioecesis Eystettensis'', typis principalibus Eystettensibus, 1792.</ref><ref name="Status 1711"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Postbauer-Heng'')</small> * [[Poxdorfium (Franconia Superior)|Poxdorfium]]<ref name="Elenchus ... Bambergensis 1842"/> <small>(Theodisce ''Poxdorf'')</small> * [[Prackenbacum]]<ref name="Elenchus ... Ratisbonensis 1845"/> <small>(Theodisce ''Prackenbach'')</small> * [[Prata (Franconia Inferior)|Prata]]<ref name="Status ... Herbipolensis 1811"/> <small>(Theodisce ''Wiesen'')</small> * [[Prata Buttonis]]<ref name="Rader III 1624"/> <small>(Theodisce ''Buttenwiesen'')</small> * [[Prata Comitum]]<ref name="Hund 1719"/> <small>(Theodisce ''Grafenwiesen'')</small> * [[Pratum (Bavaria)|Pratum]]<ref name="Sartori 1845"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Wiesau'')</small> * [[Pratum Episcopale]]<ref name="Meichelbeck II 1729">Meichelbeck, Carolo, auctore; ''Historia Frisingensis'', Tomus II. Augustae Vindelicorum, 1729.</ref> <small>(Theodisce ''Bischofswiesen'')</small> * [[Pratum Episcopi]]<ref name="Hofmann 1717">Hofmann, Iohanne Christiano, auctore; ''Memoriae saeculares''. Curiae Variscorum, 1717.</ref> <small>(Theodisce ''Bischofsgrün'')</small> * [[Pratum Tottonis]]<ref name="Rader III 1624"/> <small>(in [[Bavaria Inferior|Bavariā Inferiore]])</small> <small>(Theodisce ''Tettenweis'')</small> * [[Pratum Tottonis]]<ref name="Zeiller 1694"/> <small>(in [[Suebia|Suebiā]])</small> <small>(Theodisce ''Todtenweis'')</small> * [[Prebitzium]]<ref name="Elenchus ... Bambergensis 1845">''Elenchus Cleri Archiepiscopalis Bambergensis'', (Bambergae, 1845).</ref> <small>(Theodisce ''Prebitz'')</small> * [[Preimda]]<ref name="Brevis Bavariae geographia"/> <small>(Theodisce ''Pfreimd'')</small> * [[Prema]]<ref name="Status ... Augustanae 1845"/> <small>(Theodisce ''Prem'')</small> * [[Preppacum ad Castrum]]<ref name="Jubilans 1715"/> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Burgpreppach'')</small> * [[Pressathum]]<ref>Vide [https://opendata.uni-halle.de ''Oratio Inauguralis Prima in Gymnasio Curiano''], ubi dicitur "(...) IOH, KVFFNERVS, Pressatho-Palatinis ex Superintendente (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Pressath'')</small> * [[Pressecka]]<ref>Vide [https://laszowski.com/wp-content/uploads/2024/03/14.4.8-Povijest-zagrebackih-Isusovaca.pdf ''Povijest zagrebačkih Isusovaca od g. 1608''], ubi dicitur "(...) parochus in Pressecka (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Presseck'')</small> * [[Pressiga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Pressig'')</small> * [[Pretzfeldium]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Pretzfeld'')</small> * [[Prichsenstadium]]<ref>Vide [https://www.opendata.uni-halle.de ''Curia Regnitiana''], ubi dicitur "(...) VWilhelmum Prichsenstadii in extremis finibus (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Prichsenstadt'')</small> * [[Priesendorfium]]<ref name="Elenchus ... Bambergensis 1845"/> <small>(Theodisce ''Priesendorf'')</small> * [[Prisinga]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Langenpreising'')</small> * [[Procseltheimium]]<ref name="Hontheim 1747"/> <small>(Theodisce ''Stadtprozelten'')</small> * [[Proseltheimum]]<ref name="Hontheim 1747"/> <small>(Theodisce ''Dorfprozelten'')</small> * [[Prosselsheimium]]<ref name="Status ... Herbipolensis 1811"/> <small>(Theodisce ''Prosselsheim'')</small> * [[Pruna (Bavaria Superior)|Pruna]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Hohenbrunn'')</small> * [[Prutinga]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Prutting'')</small> * [[Puchheimium]]<ref>Vide [https://www.santalfonsoedintorni.it/BiografiePDF/03Analecta/1924_6Brandstatter.pdf ''R. P. Franciscus Brandstätter''], ubi dicitur "(...) in aerem meliorem Puchheimium missus est (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Puchheim'')</small> * [[Puelocha]]<ref>Vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camenahist/aventinus1/Aventinus_annales_3.html ''IOANNIS AVENTINI ANNALIVM BOIORVM LIBRI VII''], ubi dicitur "(...) ''dono Hachingam, et Puelocham'' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Pullach im Isartal'')</small> * [[Pulcher Lacus]]<ref name="Sartori 1848"/> <small>(Theodisce ''Schönsee'')</small> * [[Pullenreuta]]<ref name="Elenchus ... Ratisbonensis 1845"/> <small>(Theodisce ''Pullenreuth'')</small> * [[Puschendorfium]]<ref name="Status ... Eichstettensis"/> <small>(Theodisce ''Puschendorf'')</small> * [[Putzbrunna]]<ref name="Elenchus ... Monacensis et Frisingensis 1860"/> <small>(Theodisce ''Putzbrunn'')</small> {{div col end}} == Q == {{div col|3}} * [[Quattuor Ecclesiae]]<ref name="Meichelbeck 1724">Auctore Meichelbeck, Carolo; ''Historia Frisingensis'', [[Augusta Vindelicorum|Augustae Vindelicorum]], 1724.</ref> <small>(Theodisce ''Vierkirchen'')</small> * [[Quercucollis]]<ref name="Lexicon Recentis Latinitatis"/> <small>(Theodisce ''Eichenbühl'')</small> * [[Quinque Villae (Bavaria)|Quinque Villae]]<ref name="Bavaria: Landes 1863"/> <small>(Theodisce ''Fünfstetten'')</small> {{div col end}} == R == {{div col|3}} * [[Rabnisowa]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Ramsau bei Berchtesgaden'')</small> * [[Radiantia (Bavaria)|Radiantia]]<ref name="Hentzner 1612"/> <small>(Theodisce ''Strahlungen'')</small> * [[Raina (ad Licum)|Raina]]<ref name="Pareus"/> <small>(ad [[Licus|Licum]]<ref name="Graesse"/>)</small> <small>(Theodisce ''Rain'')</small> * [[Raistinga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Raisting'')</small> * [[Raitenbouchensis Villa]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Raitenbuch'')</small> * [[Raitenbucha]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Rottenbuch'')</small> * [[Ramminga (Bavaria)|Ramminga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Rammingen'')</small> * [[Rancinga]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Rinchnach'')</small> * [[Ratenberga (Bavaria Inferior)|Ratenberga]]<ref name="Pareus"/> <small>(Theodisce ''Rattenberg'')</small> * [[Ratisbona]]<ref name="Hofmannus"/> (Theodisce ''Regensburg'') * [[Rattelsdorfium]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Rattelsdorf'')</small> * [[Rattinkircha]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Rattenkirchen'')</small> * [[Rechtenbacum (Bavaria)|Rechtenbacum]]<ref name="Gropp Collectio 1741"/> <small>(Theodisce ''Rechtenbach'')</small> * [[Rechtmehringa]]<ref name="Meichelbeck 1724"/> <small>(Theodisce ''Rechtmehring'')</small> * [[Reckendorfium]]<ref>Vide [https://pg-christophorus.de/fileadmin/Bistum_PGs/PG_St._Christophorus/PDFs/abhandlung-ueberkom-stadtpatron.pdf ''DER „GOTTSELIGE“ ÜBERKOM STADTPATRON VON BAUNACH''], ubi dicitur "(...) sub se tres alias Reckendorfii S.Nicolai (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Reckendorf'')</small> * [[Redvicum]]<ref name="Babinus 1677">Balbino, B., auctore (1677). ''Miscellanea Historica Regni Bohemiae''.</ref> <small>(Theodisce ''Marktredwitz'')</small> * [[Redvicum ad Rodacam]]<ref name="Erhard 1749">''Scientia ecclesiastica potissimum dogmatica'' (1749), auctore Andreā Erhard.</ref> <small>(Theodisce ''Redwitz an der Rodach'')</small> * [[Reginostauffium]]<ref name="Pareus"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Regenstauf'')</small> * [[Reginus (Urbs)|Reginus]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00028352?lang=de ''Regen''], ubi dicitur "(...) Reginus (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Regen'')</small> * [[Regiomontium Bavariae]]<ref name="Königsberg">Theodisca vox ''Königsberg'' in Latinam "Regiomontium" seu "Regiomontum" seu "Regalis Mons" seu "Regius Mons" seu "Regis Mons" seu "Konsbergum" seu "Mons Regis Castrum" seu "Regiomontana Civitas" seu "Regiomonti Civitas" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}} aut [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&cq=M%C3%BCnchen&lang=de ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].</ref> <small>(Theodisce ''Königsberg in Bayern'')</small> * [[Regiostadium]]<ref name="Merian 1646">''Topographia Hassiae'', auctore Matthaeo Merian, 1646.</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Königstein'')</small> * [[Regiscuria (Bavaria)|Regiscuria]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Bad Königshofen im Grabfeld'')</small> * [[Rehavia]]<ref name="Brevis Bavariae geographia"/> <small>(Theodisce ''Rehau'')</small> * [[Rehlinga]]<ref name="Steichele 1864/> <small>(Theodisce ''Rehling'')</small> * [[Reichenbachium (Franconia Superior)|Reichenbachium]]<ref name="Reichenbach">Theodiscum toponymum ''Reichenbach'' in Latinam "Reichenbachium" verti solet; v.gr., vide [https://libsysdigi.library.uiuc.edu/OCA/Books2010-12/promtuariumrerum01kund/promtuariumrerum01kund.pdf ''www.leo-bw.de''], ubi dicitur "(...) Minera asris Auerbachensis prope Reichenbachium (...)".</ref> <small>(in [[Franconia|Franconiā Superiore]])</small> <small>(Theodisce ''Reichenbach'')</small> * [[Reichenbachium Superius (Franconia Media)|Reichenbachium Superius]]<ref name="Oberreichenbach">Theodiscum toponymum ''Reichenbach'' in Latinam "Reichenbachium" verti solet; v.gr., vide [https://libsysdigi.library.uiuc.edu/OCA/Books2010-12/promtuariumrerum01kund/promtuariumrerum01kund.pdf ''www.leo-bw.de''], ubi dicitur "(...) Minera asris Auerbachensis prope Reichenbachium (...)"; et Latinum adiectivum "superius" Theodiscum praefixum ''Ober-'' vertit.</ref> <small>(Theodisce ''Oberreichenbach'')</small> * [[Reichenbacum (Cambla)|Reichenbacum]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(in [[Circulus terrae Camblensis|Circulo Camblense]]<ref name="Camblensis">Fingitur nomen "Circulus terrae Camblensis" -Theodisce ''Landkreis Cham'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Cambla]]" -ad quod gentilicium "Camblensis-e" refertur-, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>(Theodisce ''Reichenbach'')</small> * [[Reichenberga (Franconia Inferior)|Reichenberga]]<ref name="Reichenberg">Theodiscum toponymum ''Reichenberg'' in Latinam "Reichenberga" verti solet; v.gr., vide [https://web.archive.org/web/20210924004327/https://vmdelta.vkol.cz/cs/aktivity/konference-a-odborna-setkani/13--rocnik-odborne-konference/clanek/jan-karel-rohn---historik--jazykozpytec-a-liberecky-patriot-doby-barokni/ Jan Karel Rohn], ubi dicitur "(...) Patriam meam esse [[Reichenberga]]m (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Reichenberg'')</small> * [[Reichenschwandia]]<ref name="Heumann 1743">''Dissertatio inauguralis de dotalitio'' (1743); auctore Ioanne Heumann von Teutschenbrunn.</ref> <small>(Theodisce ''Reichenschwand'')</small> * [[Reichersbeura]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Reichersbeuern'')</small> * [[Reichertshofium]]<ref name="Reichertshofium">Theodiscum toponymum ''Reichertshofen' in Latinam "Reichertshofium" verti solet. V.gr. vide [https://www.e-rara.ch ''Wilhelmus Neoburgicus...''], ubi dicitur "(...) Maji anno 1645 Reichertshofii (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Reichertshofen'')</small> * [[Reichertshusa]]<ref name="Meichelbeck 1724"/> <small>(Theodisce ''Reichertshausen'')</small> * [[Reichlinga]]<ref name="Steichele 1864/> <small>(Theodisce ''Reichling'')</small> * [[Reimlinga]]<ref name="Steichele 1872"/> <small>(Theodisce ''Reimlingen'')</small> * [[Reisbacum]]<ref>Vide [https://www.brepolsonline.net/doi/pdf/10.5555/J.ABOL.4.01942 ''Index Sanctorum'']{{Nexus deficit|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur "(...) Wolfsindis v. m. Reisbaci culta (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Reisbach'')</small> * [[Reischaca]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Reischach'')</small> * [[Reita Inferior]]<ref name="Hund 1582"/> <small>(Theodisce ''Unterreit'')</small> * [[Reitium in Angulo]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Reit im Winkl'')</small> * [[Remlinga (Franconia Inferior)|Remlinga]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Remlingen'')</small> * [[Renecka]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Rieneck'')</small> * [[Rennertshofium]]<ref name="Werdenstein 1712">''Parerga Historica'' (1712); auctore Ioanne Georgio von Werdenstein.</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Rennertshofen'')</small> * [[Rentweinsdorfium]]<ref>Vide [https://lutesocietyofamerica.org/wp-content/uploads/2024/07/RESONET-IN-LAUDIBUS-2010-Dissertation-NYU.pdf ''Resonet in Laudibus''], ubi dicitur "(...) Wilhelmo a Rotenhan, Domino Rentweinsdorfii et Vischbachii (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Rentweinsdorf'')</small> * [[Renum (Bavaria Inferior)|Renum]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(in [[Bavaria Inferior|Bavariā Inferiore]])</small> <small>(Theodisce ''Rain'')</small> * [[Rettenbacum (Guntia)|Rettenbacum]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(in [[Circulus Guntiae|Circulo Guntiae]]<ref name="Graesse"/>)</small> <small>(Theodisce ''Rettenbach'')</small> * [[Rettenbacum (Palatinatus Superior)|Rettenbacum]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(in [[Palatinatus Superior|Palatinatū Superiore]]<ref name="Palatinatus Superior"/>)</small> <small>(Theodisce ''Rettenbach'')</small> * [[Rettenbacum ad Montem Abodiacum]]<ref name="Steichele 1883"/> <small>(Theodisce ''Rettenbach am Auerberg'')</small> * [[Rettenbacum Marchia]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Markt Rettenbach'')</small> * [[Rettenberga]]<ref name="Steichele 1864/> <small>(Theodisce ''Rettenberg'')</small> * [[Rettersheimum ad Tauberam]]<ref name="Gropp Collectio 1741"/> <small>(Theodisce ''Tauberrettersheim'')</small> * [[Retza]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Rötz'')</small> * [[Retzstadium]]<ref name="Gropp Collectio 1741"/> <small>(Theodisce ''Retzstadt'')</small> * [[Reuta]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Reut'')</small> * [[Richerisheima]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Reichertsheim'')</small> * [[Rieda (prope Meringam)|Rieda]]<ref name="Pareus"/> <small>(Theodisce ''Ried'')</small> * [[Rieda (prope Kaufburam)|Rieda]]<ref name="Rieden">Theodiscum toponymum ''Rieden' in Latinam "Rieda" sive "Rida" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}.</ref> <small>(prope [[Kaufbura]]m<ref name="Graesse"/>)</small> <small>(Theodisce ''Rieden'')</small> * [[Rieda ad Lacum Forggensem]]<ref name="Steichele 1883"/> <small>(Theodisce ''Rieden am Forggensee'')</small> * [[Rieda Hiemalis]]<ref name="Steichele 1883"/> <small>(Theodisce ''Winterrieden'')</small> * [[Rieda Inferior]]<ref name="Steichele 1864/> <small>(Theodisce ''Niederrieden'')</small> * [[Rieda prope Erbendorfium]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00038510?lang=de ''Reuth b.Erbendorf''], ubi dicitur "(...) Rieda (...)".</ref><ref name="Erbendorfium"/> <small>(Theodisce ''Reuth bei Erbendorf'')</small> * [[Riedbacum]]<ref name="Gropp Collectio 1741"/> <small>(Theodisce ''Riedbach'')</small> * [[Riedenberga]]<ref name="Schannat 1729">Schannat, I. F., auctore (1723); ''Corpus Traditionum Fuldensium''.</ref> <small>(Theodisce ''Riedenberg'')</small> * [[Riedenhemium]]<ref name="Gropp Collectio 1741"/> <small>(Theodisce ''Riedenheim'')</small> * [[Riekofium]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Riekofen'')</small> * [[Riettenburgum]]<ref name="Pareus"/> <small>(Theodisce ''Riedenburg'')</small> * [[Rimbacum (Vallis Rotae et Aeni)|Rimbacum]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(in [[Circulus terrae Vallis Rotae et Aeni|Circulo Vallis Rotae et Aeni]]<ref name="CVREA"/>)</small> <small>(Theodisce ''Rimbach'')</small> * [[Rimbacum (Palatinatus Superior)|Rimbacum]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(in [[Palatinatus Superior|Palatinatū Superiore]]<ref name="Palatinatus Superior"/></small> <small>(Theodisce ''Rimbach'')</small> * [[Rimparia]]<ref name="Jubilans 1752">''Herbipolis Jubilans'' 1752.</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Rimpar'')</small> * [[Rimstinga]]<ref name="Meichelbeck 1724"/> <small>(Theodisce ''Rimsting'')</small> * [[Rinderfeldia Minor]]<ref name="Gropp Collectio 1741"/> <small>(Theodisce ''Kleinrinderfeld'')</small> * [[Ringa Magna]]<ref name="Steichele 1864>Steichele, Antonio, auctore: ''Das Bistum Augsburg, historisch und statistisch beschrieben'', Volumen 2 ([[Augusta Vindelicorum|Augustae Vindelicorum]], 1864.)</ref> <small>(Theodisce ''Langerringen'')</small> * [[Ringelaia]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Ringelai'')</small> * [[Rivulus ad Danubium]]<ref name="Meichelbeck 1724"/> <small>(Theodisce ''Bach an der Donau'')</small> * [[Rivus Geroldi]]<ref name="Hund 1719"/> <small>(Theodisce ''Gerolsbach'')</small> * [[Rivus Honoris]]<ref name="Eckhart XVIII">''Notitia veteris Franconiae'', auctore Iohanne Georgio von Eckhart (saeculo XVIII)".</ref> <small>(Theodisce ''Kirchehrenbach'')</small> * [[Rivus Karoli]]<ref name="Eckhart 1730"/> <small>(Theodisce ''Karsbach'')</small> * [[Roccoburga]]<ref name="Steichele 1864/> <small>(Theodisce ''Roggenburg'')</small> * [[Rodaca]]<ref name="Annales Coburgenses">''Annales Coburgenses'' intra ''Scriptores rerum Germanicarum''.</ref> <small>(Theodisce ''Bad Rodach'')</small> * [[Rodaca Marchia]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Marktrodach'')</small> * [[Rodena (Franconia Inferior)|Rodena]]<ref name="Gropp Collectio 1741"/> <small>(Theodisce ''Roden'')</small> * [[Roeckinga]]<ref>Vide [https://kortkataloger.kb.se/lillarogge/36388/ ''Lilla Roggekatalogen''], ubi dicitur "(...) Ivlivs Albertvs Roeckinga-Francus (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Röckingen'')</small> * [[Roedelmaiera]]<ref name="Gropp Collectio 1741"/> <small>(Theodisce ''Rödelmaier'')</small> * [[Roefingum]]<ref name="Steichele 1864/> <small>(Theodisce ''Röfingen'')</small> * [[Roeglinga]]<ref name="Regesta ... Boicarum Autographa">''Regesta sive Rerum Boicarum Autographa''.</ref> <small>(Theodisce ''Rögling'')</small> * [[Roehrnbacum]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Röhrnbach'')</small> * [[Roellbacum]]<ref name="Regesta ... Boicarum Autographa"/> <small>(Theodisce ''Röllbach'')</small> * [[Roethenbacum (Algovia)|Roethenbacum]]<ref name="Regesta ... Boicarum Autographa"/> <small>(Theodisce ''Röthenbach'')</small> * [[Roethenbacum ad Pegnesum]]<ref name="Will 1773"/> <small>(Theodisce ''Röthenbach an der Pegnitz'')</small> * [[Roethleinia]]<ref name="Jubilans 1752"/> <small>(Theodisce ''Röthlein'')</small> * [[Roettenbacum (Rota)|Roettenbacum]]<ref name="Regesta ... Boicarum Autographa"/> <small>(in [[Circulus terrae Rotensis|Circulo Rotense]]<ref name="Circulus Rotensis"/>)</small> <small>(Theodisce ''Röttenbach'')</small> * [[Roettenbacum prope Erlangam]]<ref name="Will 1773"/> <small>(prope [[Erlanga]]m<ref name="Graesse"/>)</small> <small>(Theodisce ''Röttenbach'')</small> * [[Rohrbacum (Bavaria)|Rohrbacum]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Rohrbach'')</small> * [[Rohrdorfium (Bavaria)|Rohrdorfium]]<ref name="Rohrdorf">Theodiscum toponymum ''Rohrdorf'' in Latinam "Rohrdorfium" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB10372085?p=1&cq=Andreas%20a%20Sancta%20Theresia&lang=de ''Chronica Bavaricae Capucinorum Provinciae''], ubi dicitur "(...) 2. Rohrdorfii (Archidioec. Monac.) (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Rohrdorf'')</small> * [[Rohrenfelsium]]<ref name="Regesta ... Boicarum Autographa"/> <small>(Theodisce ''Rohrenfels'')</small> * [[Ronsberga]]<ref name="Steichele 1872"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Ronsberg'')</small> * [[Rora (Franconia Media)|Rora]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Rohr'')</small> * [[Rora prope Abensbergam]]<ref name="Hund Salisburgensis 1582">Hund, W., auctore (1582): ''Metropolis Salisburgensis.</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Rohr in Niederbayern'')</small> * [[Roraga Mussea]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Röhrmoos'')</small> * [[Rosbacum (Bavaria Inferior)|Rosbacum]]<ref name="Roßbach">Theodiscum toponymum ''Roßbach'' in Latinam "Rosbacum" verti solet; v.gr., vide {{Graesse}}.</ref> <small>(Theodisce ''Roßbach'')</small> * [[Rosenhaimium]]<ref name="Pareus"/> <small>(Theodisce ''Rosenheim'')</small> * [[Roslavium]]<ref name="Röslau">Theodisca vox ''Röslau'' in Latinam "Roslavium" verti solet. V.gr. vide [https://uu.diva-portal.org/smash/record.jsf?aq2=%5B%5B%5D%5D&c=15&af=%5B%5D&searchType=LIST_LATEST&sortOrder2=title_sort_asc&query=&language=sv&pid=diva2%3A1422283&aq=%5B%5B%5D%5D&sf=all&aqe=%5B%5D&sortOrder=author_sort_asc&onlyFullText=false&noOfRows=50&dswid=-6679 ''Disputatio ethica de summo bono civili...'']{{Nexus deficit|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur "(...) Johannis Petri Roslavii (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Röslau'')</small> * [[Rota (Landsbergium)|Rota]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Rott'')</small> * [[Rota ad Aenum]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/><ref name="Inn"/> <small>(Theodisce ''Rott am Inn'')</small> * [[Rota Inferior]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(Theodisce ''Unterroth'')</small> * [[Rota Superior]]<ref>Vide [https://geschichte-bayerns.de/ortsnamen/artikel/Schwaben/Neu-Ulm/Oberroth/hhw1k ''Oberroth''], ubi dicitur "(...) ''de Rota Superiori'' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Oberroth'')</small> * [[Rotega]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Roding'')</small> * [[Rotenburgum ad Laparam]]<ref name="Pareus"/><ref name="Lapara">De hydronymo "Lapara", vide [https://books.google.es/books?id=i-_gDwAAQBAJ&pg=PA21&lpg=PA21&dq=%22Kleine+Laber+%22+flumen&source=bl&ots=sJegxM7pNX&sig=ACfU3U3SJzaPgZCEumBJptUz_l_4myXnmg&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj-4uiTsraHAxW_Q_EDHcZbBxYQ6AF6BAgOEAM#v=onepage&q=%22Kleine%20Laber%20%22%20flumen&f=false ''Historischer Atlas von Bayern''], ubi dicitur "(...) Die Große und die Kleine Laber sind um 790 als "Lapara" belegt (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Rottenburg an der Laaber'')</small> * [[Rotenburgum ad Tubarum]]<ref>Vide [https://www.invaluable.com/auction-lot/rotenburgum-ad-tubarum-elegans-franconiae-oppidum-347-c-c7d4096903?srsltid=AfmBOooul50iO1OWhfqIogQJSsifWffCEAAcK75x9ZjeYDqmnwCUNvUf ''www.invaluable.com''], ubi dicitur "(...) ''Rotenburgum ad Tubarum, elegans Franconiae oppidum'' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Rothenburg ob der Tauber'')</small> * [[Rotenfelsa]]<ref name="Hollfeldium"/> <small>(Theodisce ''Rothenfels'')</small> * [[Rotensala]]<ref name="Graesse"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Rotthalmünster'')</small> * [[Rotha]]<ref name="Brevis Bavariae geographia"/> <small>(Theodisce ''Roth'')</small> * [[Rothenbuchum]]<ref name="Gropp Collectio 1741"/> <small>(Theodisce ''Rothenbuch'')</small> * [[Rottaca et Egeris]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Rottach-Egern'')</small> * [[Rottendorfium]]<ref>Vide [https://brill.com › display › book ''J. FR. GRONOVIUS''], ubi dicitur "(...) Rottendorfium per cives hujus urbis (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Rottendorf'')</small> * [[Rottinga]]<ref name="Hollfeldium"/> <small>(Theodisce ''Röttingen'')</small> * [[Rotum Ecclesiasticum]]<ref name="Hund Salisburgensis 1582"/> <small>(Theodisce ''Kirchroth'')</small> * [[Rudelzhavia]]<ref name="Hund 1585"/> <small>(Theodisce ''Rudelzhausen'')</small> * [[Rudenhusa]]<ref>Vide [https://data.bnf.fr/fr/see_all_activities/14338260/page1 ''Friedrich Wilhelm Bierling (1676-1728) - Toutes ses œuvres''], ubi dicitur "(...) submittit Guilielmus Fridericus Pistorius Rudenhusa-Francus auctor (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Rüdenhausen'')</small> * [[Rudenium]]<ref name="Pareus"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(in [[Palatinatus Superior|Palatinatū Superiore]]<ref name="Palatinatus Superior">Hogenberg, Franciscus, Metellus, Ioannes (1598). Mappa: "Palatinatus Superior".</ref>)</small> <small>(Theodisce ''Rieden'')</small> * [[Rudertinga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Ruderting'')</small> * [[Rueckersdorfium (Franconia Media)|Rueckersdorfium]]<ref name="Will 1773"/> <small>(Theodisce ''Rückersdorf'')</small> * [[Ruedenavia]]<ref name="Crusius 1595">''Annales Suevici'' (1595); auctore Martino Crusio.</ref> <small>(Theodisce ''Rüdenau'')</small> * [[Rugelandum]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00000838?lang=de ''Rügland''], ubi dicitur "(...) Rugelandum (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Rügland'')</small> * [[Rugendorfium]]<ref name="Regesta ... Boicarum Autographa"/> <small>(Theodisce ''Rugendorf'')</small> * [[Ruhpoldinga]]<ref name="Meichelbeck 1724"/> <small>(Theodisce ''Ruhpolding'')</small> * [[Ruhstorfium (Bavaria)|Ruhstorfium]]<ref>''Status Ecclesiasticus Dioecesis Passaviensis''.</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Ruhstorf an der Rott'')</small> * [[Rundinga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Runding'')</small> * [[Rupilinga]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Raubling'')</small> {{div col end}} == S == {{div col|3}} * [[Saaldorfium et Surheimum]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Saaldorf-Surheim'')</small> * [[Sachsenkama]]<ref name="Meichelbeck 1724"/> <small>(Theodisce ''Sachsenkam'')</small> * [[Sailaufium]]<ref name="Regesta ... Boicarum Autographa"/> <small>(Theodisce ''Sailauf'')</small> * [[Sala ad Salam]]<ref name="Graesse"/><ref name="Saale">De hydronymo [[Sala (Moenus)|Sala]], vide {{Graesse}}.</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Saal an der Saale'')</small> * [[Salachium ad Burgum]]<ref name="Status 1711"/> <small>(Theodisce ''Burgsalach'')</small> * [[Salchinga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Salching'')</small> * [[Saldenburgum]]<ref name="Lang 1844">Carolo Henrico von Lang auctore (1844); ''Regesta sive Rerum Boicarum Autographa''.</ref> <small>(Theodisce ''Saldenburg'')</small> * [[Salga]]<ref name="Steichele 1883"/> <small>(Theodisce ''Salgen'')</small> * [[Salla (Bavaria)|Salla]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Saal an der Donau'')</small> * [[Salzaha (Franconia Inferior)|Salzaha]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Salz'')</small> * [[Sanctae Mariae Monasterium Biburgense]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Biburg'')</small> * [[Sancti Ioannis Ecclesia (Bavaria)|Sancti Ioannis Ecclesia]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Johanniskirchen'')</small> * [[Sancti Stephani Ecclesia (Bavaria)|Sancti Stephani Ecclesia]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Stephanskirchen'')</small> * [[Sancti Viti Hochheimensis Villa]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Veitshöchheim'')</small> * [[Sanctus Engelmarus]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Sankt Englmar'')</small> * [[Sanctus Leonardus in Bavaria|Sanctus Leonardus in Bavariā]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00004867?lang=de ''Inchenhofen''], ubi dicitur "(...) Sanct Leonardvs in Bavaria (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Inchenhofen'')</small> * [[Sanctus Oswaldus et Rithahusa]]<ref name="Hansiz 1729"/> <small>(Theodisce ''Sankt Oswald-Riedlhütte'')</small> * [[Sanctus Wolfgangus (Bavaria Superior)|Sanctus Wolfgangus]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00012907?lang=de ''Sankt Wolfgang''], ubi dicitur "(...) Scti Wolfgangi (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Sankt Wolfgang'')</small> * [[Sandberga (Bavaria)|Sandberga]]<ref name="Sandberga">Theodiscum toponymum ''Sandberg in Latinam "Sandberga" verti solet. V.gr. vide [https://mateo.uni-mannheim.de/cera/tollius1/Tollius_epistolae.html ''JACOBI TOLLII EPISTOLAE ITINERARIAE EX RECENSIONE ET CVM NOTIS HENR. CHR. HENNINII AMSTELAEDAMI apud FRANCISCVM HALMAM. MDCC.''], ubi dicitur "(...) ''SANDBERGAE'', mille admodum passibus ''Neusolio'', sunt ''AErariae'' divites, Civitatis ''Neusoliensis'' peculiares; (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Sandberg'')</small> * [[Sauerlacum]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>(Theodisce ''Sauerlach'')</small> * [[Saxonia prope Onoldum]]<ref name="Will 1773"/> <small>(Theodisce ''Sachsen bei Ansbach'')</small> * [[Saxum Goswini]]<ref name="Bavaria: Landes 1865"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Gößweinstein'')</small> * [[Saxum Ihrleri]]<ref name="Fink 1955">Fink, A., auctore (1955); ''Die Ortsnamen des Landkreises Kelheim''. [[Monacum|Monaci]]: Kommission für bayerische Landesgeschichte.</ref> <small>(Theodisce ''Ihrlerstein'')</small> * [[Saxum Principis]]<ref name="Bavaria: Landes 1863"/> <small>(Theodisce ''Fürstenstein'')</small> * [[Saxum Tolonis]]<ref name="Gretser 1617">''Annales Eystettenses'', auctore Iacobo Gretser (1617).</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Dollnstein'')</small> * [[Sceftilara]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Schäftlarn'')</small> * [[Scegifeldum]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00002068?lang=de ''Scheinfeld''], ubi dicitur "(...) in Scegifeldum (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Scheinfeld'')</small> * [[Scegifeldum Superius]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00002049?lang=en ''Oberscheinfeld''], ubi dicitur "(...) in Scegifeldum (...)".</ref><ref name="Ober-">Theodiscum prefixum ''Ober-'' Latino adiectivo "superior-ius" vertitur.</ref><small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Oberscheinfeld'')</small> * [[Scellinaha]]<ref>Vide [https://francia.ahlfeldt.se/page/documents/11485 ''Regnum Francorum''], ubi dicitur "(...) ''Urbah et quae illuc pertinent cum Scellinaha'' (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Schöllnach'')</small> * [[Schalkhama]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Schalkham'')</small> * [[Schauenstenium]]<ref>Vide [https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/9783110640861-022/pdf?licenseType=restricted&srsltid=AfmBOorARBqkw3lOqjPPjKGzxZObllcBMXkUMcU70XgvJApFzdUsKGC0 ''Marcus Tatius Alpinus''], ubi dicitur "(...) Johannes Tepelius, Schauenstenio-Variscus (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Schauenstein'')</small> * [[Schauflinga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Schaufling'')</small> * [[Schechena]]<ref name="Meichelbeck 1724"/> <small>(Theodisce ''Schechen'')</small> * [[Scheideckium]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Scheidegg'')</small> * [[Schellenbergium Marchia]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Marktschellenberg'')</small> * [[Schernfelda]]<ref name="Regesta ... Boicarum Autographa"/> <small>(Theodisce ''Schernfeld'')</small> * [[Scherstetta]]<ref name="Steichele 1864/> <small>(Theodisce ''Scherstetten'')</small> * [[Scheslicium]]<ref name="Erhard 1749"/> <small>(Theodisce ''Scheßlitz'')</small> * [[Scheuringa]]<ref name="Steichele 1864/> <small>(Theodisce ''Scheuring'')</small> * [[Schillingsfurstum]]<ref name="Regesta ... Boicarum Autographa"/> <small>(Theodisce ''Schillingsfürst'')</small> * [[Schildberga]]<ref name="Pareus"/> <small>(Theodisce ''Schiltberg'')</small> * [[Schirelinga (Palatinatus Superior)|Schirelinga]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Schierling'')</small> * [[Schiria]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Scheyern'')</small> * [[Schirmitia]]<ref name="Regesta ... Boicarum Autographa"/> <small>(Theodisce ''Schirmitz'')</small> * [[Schirndingia]]<ref name="Crusius 1595"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Schirnding'')</small> * [[Schlammersdorfium]]<ref name="Regesta ... Boicarum Autographa"/> <small>(Theodisce ''Schlammersdorf'')</small> * [[Schlechinga]]<ref name="Meichelbeck 1724"/><small>(Theodisce ''Schleching'')</small> * [[Schledorfensis Vicus]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Schlehdorf'')</small> * [[Schleisshemium Inferius]]<ref name="Meichelbeck 1724"/> <small>(Theodisce ''Unterschleißheim'')</small> * [[Schleissheimum Superius]]<ref name="Meichelbeck 1724"/> <small>(Theodisce ''Oberschleißheim'')</small> * [[Schmidgadena]]<ref name="Regesta ... Boicarum Autographa"/> <small>(Theodisce ''Schmidgaden'')</small> * [[Schmidinga Posterior]]<ref name="Bader 1701"/> <small>(Theodisce ''Hinterschmiding'')</small> * [[Schmiecha]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Schmiechen'')</small> * [[Schnabelwaidia]]<ref name="Regesta ... Boicarum Autographa"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Schnabelwaid'')</small> * [[Schnaitseia]]<ref name="Meichelbeck 1724"/> <small>(Theodisce ''Schnaitsee'')</small> * [[Schnelldorfium]]<ref name="Lang 1844"/> <small>(Theodisce ''Schnelldorf'')</small> * [[Schoefwegium]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Schöfweg'')</small> * [[Schollkrippia]]<ref name="Crusius 1595"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Schöllkrippen'')</small> * [[Schoneckium Superius]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Oberschönegg'')</small> * [[Schongium]]<ref name="Schongium"/> <small>(Theodisce ''Schongau'')</small> * [[Schonstetta]]<ref name="Meichelbeck 1724"/> <small>(Theodisce ''Schonstett'')</small> * [[Schonungia]]<ref name="Gropp Collectio 1741"/> <small>(Theodisce ''Schonungen'')</small> * [[Schopflochium (Franconia Media)|Schopflochium]]<ref name="Schopfloch">Theodiscum toponymum ''Schopfloch'' in Latinam "Schopflochium" verti solet; v.gr., vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB10622732?p=197&cq=ad&lang=de ''Joannis Adlzreitter a Tetenweis, Arcani Consilii Cancellarii, Annalium Boicae Gentis Partes III''], ubi dicitur "(...) Cellae ad pedem Schopflochii montis (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Schopfloch'')</small> * [[Schorndorfium (Palatinatus Superior)|Schorndorfium]]<ref name="Schorndorf">Theodiscum toponymum ''Schorndorf'' in Latinam "Schorndorfium" verti solet; v.gr., vide {{Hofmannus}}.</ref> <small>(Theodisce ''Schorndorf'')</small> * [[Schrobenhusium]]<ref name="Pareus"/> <small>(Theodisce ''Schrobenhausen'')</small> * [[Schwabbruca]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Schwabbruck'')</small> * [[Schwabsoia]]<ref name="Steichele 1883"/> <small>(Theodisce ''Schwabsoien'')</small> * [[Schwaigum]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Schwaigen'')</small> * [[Schwandorfium]]<ref name="Brevis Bavariae geographia"/> <small>(Theodisce ''Schwandorf'')</small> * [[Schwarzenfeldium]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/bub_gb_iMARAAAAYAAJ/bub_gb_iMARAAAAYAAJ_djvu.txt ''Urkunden und Akten der Stadt Strassburg Bd. Urkunden und Stadtrechte bis zum Jahr 1266 bearb. von Wilhelm Wiegand. 1879''], ubi dicitur "(...) Johannes Sigismundus Laritius, Schwarzenfeldio-Palatinus (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Schwarzenfeld'')</small> * [[Schwebhemium]]<ref>Vide [https://www.rambow.de/download/Bayreuther_Ordinationsbuch.pdf ''Das Bayreuther Ordinationsbuch (1612-1821)''], ubi dicitur "(...) ad parochias Urfershemii et Schwebhemii (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Schwebheim'')</small> * [[Schweinbacum Superius]]<ref name="Meichelbeck 1724"/> <small>(Theodisce ''Oberschweinbach'')</small> * [[Schweinfurtum]]<ref name="Hollfeldium"/> <small>(Theodisce ''Schweinfurt'')</small> * [[Schwenninga (Danubius)|Schwenninga]]<ref name="Schwenningen">Theodiscum toponymum ''Schwenningen'' in Latinam "Schwenninga" verti solet; v.gr., vide [https://www.zobodat.at/pdf/Z-Pilzkunde_22_1956_0065-0080.pdf ''Süddeutsche Rhizopogon-Arten''], ubi dicitur "(...) Apud Schwenningam (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Schwenningen'')</small> * [[Schwiftingum]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Schwifting'')</small> * [[Scoinawa]]<ref name="Graesse"/> <small>(in [[Bavaria Inferior|Bavariā Inferiore]])</small> <small>(Theodisce ''Schönau'')</small> * [[Sconaugia ad Brandam]]<ref name="Schönau">Theodiscum toponymum ''Schönau'' in Latinam "Sconaugia" verti solet; v.gr., vide {{Graesse}}.</ref><ref name="Brend">Fingitur hydronymum [[Branda (flumen)|Branda]] (Theodisce ''Brend'') ex homonymo oppido. De hoc ultimo, vide ''Lexikon fränkischer Ortsnamen. Herkunft und Bedeutung. Oberfranken, Mittelfranken, Unterfranken''.</ref> <small>(Theodisce ''Schönau an der Brend'')</small> * [[Sconaugia ad Lacum Regis]]<ref name="Schönau"/><ref name="Königssee">Latinum substantivum "lacus-ūs" Theodiscum suffixum ''-see'' et Latinum "rex regis" Theodiscum ''König'' vertit.</ref> <small>(Theodisce ''Schönau am Königssee'')</small> * [[Scondorfium]]<ref name="DE SITU ARCHI ABBATI AE OTTILIENSIS"/> <small>(Theodisce ''Schondorf'')</small> * [[Scuntera]]<ref name="Graesse"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Schondra'')</small> * [[Sedes Ottonis]]<ref name="Rerum Noricarum Scriptores 1742">''Rerum Noricarum Scriptores'', Volumen 2, ([[Norimberga]]e, 1742).</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Ottensoos'')</small> * [[Seebacum Magnum]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Großenseebach'')</small> * [[Seekka]]<ref>Vide [https://www.geschichte-bayerns.de/ortsnamen/artikel/Schwaben/Ostallg%C3%A4u/Seeg/pd67s ''Seeg''], ubi dicitur "(...) ''Suuiker de Seekka'' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Seeg'')</small> * [[Segnitzium]]<ref>Vide [http://www.geschichte-feuchtwangen.de/Archiv/Kirchenbuch/KlSulz/TAUF1631.htm ''Geburten der evang.-luth. Pfarrei Kloster Sulz 1631 - 1640''], ubi dicitur "(...) Pastore M. Johanne Casparo Rohrbachio, segnitzio franco (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Segnitz'')</small> * [[Sehhiringa Superior]]<ref name="-söchering">Theodiscum toponymum ''Söchering'' in Latinam "Sehhiringa" verti solet; v.gr., vide {{Graesse}}; et Latina adiectiva "superior" et "inferior" Theodisca praefixa ''Ober-'' et ''Unter-'' respective vertunt.</ref> <small>(Theodisce ''Obersöchering'')</small> * [[Sehtinaha]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Söchtenau'')</small/> * [[Seinshemium]]<ref>Vide [https://www.e-rara.ch›download›pdf ''3997686.pdf'']{{Nexus deficit|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur "(...) Seinshemium primo duxit (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Seinsheim'')</small> * [[Selba]]<ref name="Brevis Bavariae geographia"/> <small>(Theodisce ''Selb'')</small> * [[Selbitza (Franconia Superior)|Selbitza]]<ref name="Biedermann 1747"/> <small>(Theodisce ''Selbitz'')</small> * [[Sendelbacum Longum]]<ref name="Homann Geographia Historica">''Geographia Historica'', auctore Iohanne Baptista Homann (saeculo XVIII).</ref> <small>(Theodisce ''Langensendelbach'')</small> * [[Sendelbacum Minus]]<ref name="Matricula Universitatis Wirceburgensis"/> <small>(Theodisce ''Kleinsendelbach'')</small> * [[Sendena (Bavaria)|Sendena]]<ref name="Steichele 1872"/> <small>(Theodisce ''Senden'')</small> * [[Senfelda]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/A080085/A080085_djvu.txt ''Generalis geographia cosmica, mathematica, naturalis, politica''], ubi dicitur "(...) Gochshemium & Senfelda, Pagi Imperii immediati (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Sennfeld'')</small> * [[Seona Ecclesiastica]]<ref name="Meichelbeck 1724"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Kirchseeon'')</small> * [[Septum Comitis]]<ref name="Bavaria: Landes 1865"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Grafengehaig'')</small> * [[Seubersdorfium in Palatinatū Superiore]]<ref name="Lang 1844"/><ref name="Palatinatus Superior"/> <small>(Theodisce ''Seubersdorf in der Oberpfalz'')</small> * [[Seukendorfium]]<ref name="Lang 1844"/> <small>(Theodisce ''Seukendorf'')</small> * [[Seum]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Bad Bayersoien'')</small> * [[Seuva-Badacum]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/><ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Seeon-Seebruck'')</small> * [[Sezalacha]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Seßlach'')</small> * [[Siegsdorfium]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Siegsdorf'')</small> * [[Sielenbaca]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Sielenbach'')</small> * [[Siemauia Inferior]]<ref name="Sagittarius 1705">''Historia Ducum Saxoniae'' (1705); auctore Ioanne Friderico Sagittario.</ref> <small>(Theodisce ''Untersiemau'')</small> * [[Sigenburgum]]<ref name="Pareus"/> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Siegenburg'')</small> * [[Silva (Algovia)|Silva]]<ref name="Steichele 1864/> <small>(in [[Algovia|Algoviā]]<ref name="Algovia"/>)</small> <small>(Theodisce ''Wald'')</small> * [[Silva Dominae Nova]]<ref name="Rader 1615-1627"/> <small>(Theodisce ''Frauenneuharting'')</small> * [[Silva Dorsalis]]<ref>Monasterium S. Magni Fussiensis, acta de acquisitione Silvae Dorsalis, 15 Septembris 1474 (cf. Geiger, Urkunden des Klosters St. Mang).</ref> <small>(Theodisce ''Rückholz'')</small> * [[Silva Pulchra (Bavaria)|Silva Pulchra]]<ref name="Rader III 1624"/> <small>(Theodisce ''Schönwald'')</small> * [[Simbacum (prope Landavium)|Simbacum]]<ref name="Simbach">Theodiscum toponymum ''Simbach'' in Latinam "Simbacum" verti solet. V.gr. vide [https://archive.org/details/egger-carolus-lexicon-nominum-locorum/page/74/mode/2up?q=Simbach ''Lexicon Nominum Locorum Caroli Egger''], ubi dicitur "(...) '''Simbacum''' — Simbach (...)".</ref> <small>(prope [[Landavium ad Isaram]]<ref name="Landavium"/>)</small> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Simbach'')</small> * [[Simbacum ad Aenum]]<ref name="Simbach"/><ref name="Inn"/> <small>(Theodisce ''Simbach am Inn'')</small> * [[Simmelsdorfium]]<ref name="Will 1773"/> <small>(Theodisce ''Simmelsdorf'')</small> * [[Simmershofa]]<ref name="Gropp Collectio 1741"/> <small>(Theodisce ''Simmershofen'')</small> * [[Sindilisdorfa]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Sindelsdorf'')</small> * [[Sinna (Bavaria)|Sinna]]<ref>Vide [https://hdbg.eu/burgen/detail/burg-burgsinn/108 ''Burgen in Bayern''], ubi dicitur "(...) Hermannus de Sinna (...)".</ref> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Burgsinn'')</small> * [[Sinna Media]]<ref name="Sinna Media">Huius communis nomen e fluvio [[Sinna (flumen)|Sinnā]] (Theodisce ''Sinn'') et Theodisco praefixo ''Mittel-'', quod Latino adiectivo "media" vertitur, derivat. Quo de hydronymo, vide {{Graesse}}.</ref> <small>(Theodisce ''Mittelsinn'')</small> * [[Sinna Superior]]<ref name="Ludewig 1715"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Obersinn'')</small> * [[Sinzinga]]<ref>Vide [https://geschichte-bayerns.de/ortsnamen/artikel/Oberpfalz/Landkreis%20Regensburg/Sinzing/qx6uw ''Sinzing''], ubi dicitur "(...) ''in villa que dicitur Sinzinga'' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Sinzing'')</small> * [[Sittenbacum Ecclesiasticum]]<ref name="Will 1764">Will, G. A., auctore (1764). ''Nürnbergisches Gelehrten-Lexicon''. [[Norimberga]]e/[[Altdorfium (Bavaria Inferior)|Altdorfii]]: Lorenz Schüpfel.</ref> <small>(Theodisce ''Kirchensittenbach'')</small> * [[Snaitenbacum]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Schnaittenbach'')</small> * [[Sneitaha]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/bub_gb_3fpDAAAAcAAJ/bub_gb_3fpDAAAAcAAJ_djvu.txt ''Regesta sive rerum Boicarum autographa ad annum usque MCCC''], ubi dicitur "(...) donat loca Furihinebacb, Haderichesprucga, Forchun, Chrumbunbach, Sneitaha (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Schnaittach'')</small> * [[Snudinga]]<ref name="Traditiones Emmerammenses">''Traditiones Emmerammenses''.</ref> <small>(Theodisce ''Oberschneiding'')</small> * [[Solisbacum-Mons Rosarum]]<ref name="Hund 1582"/><ref name="Falkenstein 1733"/> <small>(Theodisce ''Sulzbach-Rosenberg'')</small> * [[Solonis Cella]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Solnhofen'')</small/> * [[Somerkalda]]<ref name="Codex Diplomaticus...Moguntiana II 1744">''Codex Diplomaticus: exhibens Anecdota Moguntiaca'', Tomus II, editore Ioanne Petro von Ludewig (1744).</ref> <small>(Theodisce ''Sommerkahl'')</small/> * [[Sommeracum]]<ref>Vide [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/0a/Recentioris_aevi_numismata_virorum_de_rebus_medicis_et_physicis_meritorum_memoriam_servantia_%28IA_b22371199%29.pdf ''Recentioris Aevi Numismata Virorum de Rebus Medicis et Physicis Meritorum Memoriam Servantia''], ubi dicitur "(...) Georgius Pickel, natus Sommeraci (...) 20 Novembr. 1751 Sommeraci Nat. (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Sommerach'')</small/> * [[Sommerhusa]]<ref name="Annales Francorum 1698">''Annales Francorum'', editore Nicolao Schatenio; typis Johannis Gothofredi Conradi, 1698.</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Sommerhausen'')</small/> * [[Sona (Bavaria)|Sona]]<ref>Vide [https://www.gemeinde-sonnen.de/de/gemeinde/orte/12-sonnen ''Gemeinde Sonnen''], ubi dicitur "(...) Eberhardus de Sona (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Sonnen'')</small/> * [[Sonthemium (Suebia)|Sonthemium]]<ref name="Sonthemium">Theodiscum toponymum ''Sontheim'' in Latinam "Sonthemium" verti solet. V.gr. vide {{Hofmannus}}.</ref> <small>(Theodisce ''Sontheim'')</small/> * [[Soia (Bavaria)|Soia]]<ref name="Rader III 1624"/> <small>(Theodisce ''Soyen'')</small/> * [[Spaltum]]<ref name="Brevis Bavariae geographia"/> <small>(Theodisce ''Spalt'')</small> * [[Spardorfium]]<ref name="Imhof 1693"/> <small>(Theodisce ''Spardorf'')</small> * [[Sparnecca]]<ref name="Tengnagel 1627">''Annales Pincergonum'' (1627); auctore Sebastiano Tengnagel.</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Sparneck'')</small> * [[Spatzenhusa]]<ref name="Germania Sacra ... Mainz III">''Germania Sacra'', Tomus III: ''Die Bistümer der Kirchenprovinz Mainz''.</ref> <small>(Theodisce ''Spatzenhausen'')</small> * [[Speciosa Vallis (Palatinatus Superior)|Speciosa Vallis]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Schönthal'')</small> * [[Speculavia]]<ref name="Bavaria: Landes III 1863">''Bavaria: Landes- und Volkskunde des Königreichs Bayern'', Tomus III, 1863.</ref> <small>(Theodisce ''Spiegelau'')</small> * [[Speinshardum]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00036215?lang=de ''Speinshart''], ubi dicitur "(...) Speinshardum (...) s. Mariae monast. de Speinshardo (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Speinshart'')</small> * [[Stadelhofa]]<ref name="Stadelhofen">Theodiscum toponymum ''Stadelhofen' in Latinam "Stadelhofa" verti solet. V.gr. vide [https://www.e-rara.ch ''Speculum Helvetico-Tigurinum pentágōnon''], ubi dicitur "(...) extra Urbem , Stadelhofae, (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Stadelhofen'')</small> * [[Stadlerium]]<ref name="Ertl 1701">''Bavaria Topographica, compendium geographicum'' (1701); auctore Antonio Gulielmo Ertl.</ref> <small>(Theodisce ''Stadlern'')</small> * [[Stadtberga]]<ref>Vide [https://www.lwl.org/westfaelische-geschichte/que/normal/que2377.pdf ''und noch etwas über 20 Pfb. gewogen''], ubi dicitur "(...) prope Stadtbergam (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Stadtbergen'')</small> * [[Staffelsteinium]]<ref>Vide [http://www.bamberga.de/FA_Moritz_Rahm.pdf ''Kaiser-Heinrich-Gymnasium Bamberg Kollegstufe 2003/2005''], ubi dicitur "(...) Cives Staffelsteinii (...) per nuncios Staffelsteinii (...) apud Staffelsteinium (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Bad Staffelstein'')</small> * [[Stagnum Medium]]<ref name="Rader 1615-1627"/> <small>(Theodisce ''Mitterteich'')</small> * [[Stallwanga]]<ref name="Wittmann 1789">''Matricula Canonica et Historica Episcopatus Ratisbonensis'' (1789); auctore Georgio Michaële Wittmann.</ref> <small>(Theodisce ''Stallwang'')</small> * [[Stamhamium (ad Aenum)|Stammhamium]]<ref name="Stammham">Theodiscum toponymum ''Stammham' in Latinam "Stamhamium" verti solet. V.gr. vide [https://www.e-rara.ch ''Annales typographiae...''], ubi dicitur "(...) citato loco egregia Stamhamii Abbatis facinora (...)".</ref><ref name="Inn"/> <small>(ad [[Aenus (flumen)|Aenum]]<ref name="Inn"/>)</small> <small>(Theodisce ''Stammham'')</small> * [[Stamhamium (prope Ingolstadium)|Stamhamium]]<ref name="Stammham"/> <small>(prope [[Ingolstadium]]<ref name="Hofmannus"/>)</small> <small>(Theodisce ''Stammham'')</small> * [[Stammbacum]]<ref name="Imhof 1693"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Stammbach'')</small> * [[Stammesrieda]]<ref name="Annales Monasterii Reichenbacensis">''Annales Monasterii Reichenbacensis'' intra ''Scriptores rerum Boicarum'' (saeculo XVIII).</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Stamsried'')</small> * [[Starnberga]]<ref name="Pareus"/> <small>(Theodisce ''Starnberg'')</small> * [[Staudacum-Egernum]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/><ref name="Monumenta Boica"/> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Staudach-Egerndach'')</small> * [[Staufa]]<ref name="DE SITU ARCHI ABBATI AE OTTILIENSIS"/> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Oberstaufen'')</small> * [[Staufium ad Danubium]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>commune mercatūs</small> <small>(Theodisce ''Donaustauf'')</small> * [[Steinacum Inferius]]<ref name="Heller 1829"/> <small>(Theodisce ''Untersteinach'')</small> * [[Steinaha (Bavaria Inferior)|Steinaha]]<ref name="Steinaha">Theodiscum toponymum ''Steinach'' in Latinam "Steinaha" verti solet; v.gr., vide {{Graesse}}.</ref> <small>(in [[Bavaria Inferior|Bavariā Inferiore]])</small> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> * [[Steinaha (Bavaria)|Steinaha]]<ref name="Graesse"/> <small>in [[Provincia Franconia Media|Franconiā Mediā]]</small> <small>(Theodisce ''Münchsteinach'')</small> * [[Steinaha (Franconia Superior)|Steinaha]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00041586?lang=de ''Stadtsteinach''], ubi dicitur "(...) Steinaha (...)".</ref> <small>(in [[Franconia|Franconiā Superiore]])</small> <small>(Theodisce ''Stadtsteinach'')</small> * [[Steinbacum ad Silvam]]<ref name="Steinbacum">Theodiscum toponymum ''Steinbach'' in Latinam "Steinbacum" verti solet; v.gr., vide [https://archive.org/stream/bub_gb_XZ3uHMGcnd0C/bub_gb_XZ3uHMGcnd0C_djvu.txt ''Alsatia illustrata''], ubi dicitur "(...) Sennhemium atque Steinbacum, terminos habet (...)".</ref><ref name="Ad Silvam"/> <small>(Theodisce ''Steinbach am Wald'')</small> * [[Steinberga ad Lacum]]<ref name="Steinberga">Theodiscum toponymum ''Steinberga'' in Latinam "Steinberga" verti solet; v.gr., vide [https://www.heiligenlexikon.de/ActaSanctorum/20.Juli.html ''Acta Sanctorum''], ubi dicitur "(...) de ecclesia Steinbergensi interrogo, negant se Steinbergam in Hollandia novisse (...) Helvetos Bavarosque Steinbergam Hollandiæ vicinam (...) Est quidem Steinberga oppidum (...)".</ref><ref name="Ad Lacum">Latinum syntagma "ad Lacum" Theodiscum ''am See'' vertit.</ref> <small>(Theodisce ''Steinberg am See'')</small> * [[Steindorfium (Suebia)|Steindorfium]]<ref name="Steindorfium">Theodiscum toponymum ''Steindorf'' in Latinam "Steindorfium" verti solet; v.gr., vide [https://archive.org/stream/bub_gb_U5cDAOtVS_wC/bub_gb_U5cDAOtVS_wC_djvu.txt ''Scriptores rerum lusaticarum antiqui & recentiores...''], ubi dicitur "(...) ita Steindorfio, forti militi (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Steindorf'')</small> * [[Steingada]]<ref name="Rader II 1624"/> <small>(Theodisce ''Steingaden'')</small> * [[Steinheringa]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Steinhöring'')</small> * [[Steinkircha (Bavaria Superior)|Steinkircha]]<ref name="Steinkirchen">Theodiscum toponymum ''Steinkirchen'' in Latinam "Steinkircha" verti solet; v.gr., vide [https://archive.org/stream/bub_gb_JHUUAAAAQAAJ/bub_gb_JHUUAAAAQAAJ_djvu.txt ''Spicilegium I XXXIII autographorum...''], ubi dicitur "(...) Steinkirchae (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Steinkirchen'')</small> * [[Stephani Curia]]<ref name="Zeiller 1694">Historia Sueviae (1694); auctore Martino Zeiller.</ref> <small>(Theodisce ''Stiefenhofen'')</small> * [[Stephanus-Poschinga]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00022891?lang=de ''Stephansposching''], ubi dicitur "(...) Stephano-Poschingae (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Stephansposching'')</small> * [[Stetfeldia]]<ref name="Stettfeld">Theodiscum toponymum ''Stettfeld'' in Latinam "Stetfeldia" verti solet; v.gr., vide [https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1032726466/pdf/00000307.pdf ''Joann. Wilhelm. Duc.Saxo-Vinarienfis obi- Kindelbruscium emtum''], ubi dicitur "(...) inferiori Stetfeldia (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Stettfeld'')</small> * [[Stettenium (Suebia)|Stettenium]]<ref name="Stettenium">Theodiscum toponymum ''Stetten'' in Latinam "Stettenium" verti solet; v.gr., vide [https://www.europeana.eu/en/item/372/item_ZTF72LZKAOZC4HRS6F7TJSP67FR2W3XW ''Finis Primus Et Ultimus Sacerdotis Triduo Expensus''], ubi dicitur "(...) Clero Stettenii ad Forum frigidum A. MDCCLII. Et Riedöschingae A. MDCCLIII (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Stetten'')</small> * [[Stettia ad Montem]]<ref name="Notitia Bavariae 1825">''Notitia Bavariae: sive de statu regni Bavariae'' (1825).</ref> <small>(Theodisce ''Stötten am Auerberg'')</small> * [[Stetwangium]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>(Theodisce ''Stöttwang'')</small> * [[Stillans Petra]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Triefenstein'')</small> * [[Stockhemium (Franconia Inferior)|Stockhemium]]<ref name="Stockhemium">Theodiscum toponymum ''Stockheim'' in Latinam "Stockhemium" verti solet; v.gr., vide [https://archive.org/details/bub_gb_r-_e081muIcC/page/n55/mode/2up?q=Stockhemium ''"Historia sacra, prophana, nec non politica, tribus tomis comprehensa...''], ubi dicitur "(...) acies Stockhemium dirigit (...)".</ref> <small>(in [[Franconia|Franconiā Inferiore]])</small> <small>(Theodisce ''Stockheim'')</small> * [[Stockhemium (Franconia Superior)|Stockhemium]]<ref name="Stockhemium"/> <small>(in [[Franconia|Franconiā Superiore]])</small> <small>(Theodisce ''Stockheim'')</small> * [[Stockhemium ad Moenum]]<ref name="Matricula Universitatis Wirceburgensis"/> <small>(Theodisce ''Mainstockheim'')</small> * [[Stockstadium ad Moenum]]<ref name="Stockstadium">Theodiscum toponymum ''Stockstadt'' in Latinam "Stockstadium" verti solet; v.gr., vide [https://opendata.uni-halle.de/bitstream ''Armorum Suecicorum Continuatio'']{{Nexus deficit|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur "(...) Stockstadium traiicere (...)".</ref><ref name="Moenus"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Stockstadt am Main'')</small> * [[Straubinga]]<ref name="Hofmannus"/> (Theodisce ''Straubing'') * [[Strewium Superius]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>(Theodisce ''Oberstreu'')</small> * [[Strullendorfium]]<ref name="Imhof 1693"/> <small>(Theodisce ''Strullendorf'')</small> * [[Stubenberga (Bavaria Inferior)|Stubenberga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Stubenberg'')</small> * [[Stullnum]]<ref name="Ertl 1701"/> <small>(Theodisce ''Stulln'')</small> * [[Suabacum]]<ref name="Brevis Bavariae geographia"/> <small>(Theodisce ''Schwabach'')</small> * [[Suandia]]<ref name="Regesta ... Boicarum Autographa"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Schwanstetten'')</small> * [[Suarza ad Moenum]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/><ref name="Moenus"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Schwarzach am Main'')</small> * [[Suarza prope Naburgam]]<ref name="Schwarzach">Theodiscum toponymum ''Schwarzach'' in Latinam "Suarza" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}.</ref><ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Schwarzach bei Nabburg'')</small> * [[Sueiga prope Norimbergam]]<ref name="Schwaig">Theodisca vox ''Schwaig'' in Latinam "Sueiga" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&cq=M%C3%BCnchen&lang=de ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].</ref><ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Schwaig bei Nürnberg'')</small> * [[Suessbacum Superius]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Obersüßbach'')</small> * [[Suevia Vicus]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00011793?lang=de ''Markt Schwaben''], ubi dicitur "(...) Sueviam Vicum (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Markt Schwaben'')</small> * [[Suevohusa]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Schwabhausen'')</small> * [[Suevomonachium]]<ref name="Brevis Bavariae geographia"/> <small>(Theodisce ''Schwabmünchen'')</small> * [[Sugenhemium]]<ref>Vide [https://digitale-sammlungen.de/en/details/bsb10664207 ''Facultatis iuridicæ...''], ubi dicitur "(...) Christoph. Sigismundo Mullero Sugenhemio-Franco (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Sugenheim'')</small> * [[Suidmuatiskircha]]<ref name="Traditionen ... Freising (744–926)">''Die Traditionen des Hochstifts Freising'', Tomus I (744–926).</ref> <small>(Theodisce ''Schweitenkirchen'')</small> * [[Suinda]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Schwindegg'')</small> * [[Sulzbacum ad Moenum]]<ref name="Lang 1844"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Sulzbach am Main'')</small> * [[Sulzberga (Algovia Superior)|Sulzberga]]<ref name="Sulzberga">Theodiscum toponymum ''Sulzberg'' in Latinam "Sulzberga" verti solet; v.gr., vide [https://www.digitale-sammlungen.de/en/details/bsb10833518 ''Quam Sub Praesido Divino Baltasar Boebelius...''], ubi dicitur "(...) Respondente Johanne Fechtio, Sulzberga-Marchico (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Sulzberg'')</small> * [[Sulzdorfium ad Saepem Coriariam]]<ref name="Ludewig 1715">Herbipolis Jubilans: sive de ortu, progressu, et variis eventibus Episcopatus Wirceburgensis (1715); auctore Ioanne Baptistā Ludewig.</ref> <small>(Theodisce ''Sulzdorf an der Lederhecke'')</small> * [[Sulzemoosium]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>(Theodisce ''Sulzemoos'')</small> * [[Sulzfelda (Graffelti)|Sulzfelda]]<ref name="Sulzfelda">Theodisca vox ''Sulzfeld'' in Latinam "Sulzfelda" verti solet. V.gr. vide [https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/LXV223-3 ''1710 - 1817 - OpenDigi - Universität Tübingen''], ubi dicitur "(...) Sulzfeldae praestandas (...)".</ref> <small>(in [[Graffelti]]s<ref name="Graesse"/>)</small> <small>(Theodisce ''Sulzfeld'')</small> * [[Sulzfeldum ad Moenum]]<ref name="Gibelstadium"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small><ref name="Moenus"/> <small>(Theodisce ''Sulzfeld am Main'')</small> * [[Sulzhemium (Franconia Inferior)|Sulzhemium]]<ref name="Sulzhemium">Theodisca vox ''Sulzheim'' in Latinam "Sulzhemium" verti solet. V.gr. vide [https://archive.org/stream/bub_gb_HONMAAAAcAAJ/bub_gb_HONMAAAAcAAJ_djvu.txt ''Crucenacum Palatinum cum ipsius archisatrapia, ex historia, potissimum politica et litteraria, illustratum''], ubi dicitur "(...) Nierfténium, Ibicha, Lonshemium, Sulzhemium, Wolfshemiums (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Sulzheim'')</small> * [[Sulzthalium]]<ref name="Wagner 1681"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Sulzthal'')</small> * [[Sundrunhofa]]<ref>Vide [https://francia.ahlfeldt.se/page/documents/433 ''Regnum Francorum''], ubi dicitur "(...) ''Sundrunhofa'' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Sonderhofen'')</small/> * [[Sunihinga]]<ref>Vide [https://geschichte-bayerns.de/ortsnamen/artikel/Oberpfalz/Landkreis%20Regensburg/S%C3%BCnching/nbd7q ''Sünching''], ubi dicitur "(...) ''in loco quae dicitur Sunihinga'' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Sünching'')</small> * [[Sunthemium ad Ronaham]]<ref name="Wagner 1681">''Notitia Germaniæ Antiquæ'' (1681) auctore Ioanne Iacobo Wagner.</ref> <small>(Theodisce ''Sondheim vor der Rhön'')</small/> * [[Suaninga Inferior]]<ref name="Bundschuch 1802"/> <small>(Theodisce ''Unterschwaningen'')</small> * [[Surberga]]<ref name="Matricula Frisingensis 1792"/> <small>(Theodisce ''Surberg'')</small> * [[Swarcza (Bavaria Inferior)|Swarcza]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(in [[Bavaria Inferior|Bavariā Inferiore]])</small> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Schwarzach'')</small> * [[Sylva Fuggerana]]<ref name="Pinacotheca Fuggerorum 1754">''Pinacotheca Fuggerorum S.R.I. Comitum ac Baronum'' (editio anni 1754).</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Markt Wald'')</small> {{div col end}} == T == {{div col|3}} * [[Tachinga]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Taching am See'')</small> * [[Tahardinga]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Tacherting'')</small> * [[Tanna]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Hohenthann'')</small> * [[Tanna (Bavaria Inferior)|Tanna]]<ref name="Wittmann 1789"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Tann'')</small> * [[Tapfheimium]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>(Theodisce ''Tapfheim'')</small> * [[Taschendorfium]]<ref>Vide [https://galerieosobnosti.muzeumnj.cz ''Místopisný rejstřík obcí a měst Kravařska-Galerie osobností''], ubi dicitur "(...) Taschendorfium (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Markt Taschendorf'')</small> * [[Tegisingae]]<ref>Vide [https://werkstatt.formulae.uni-hamburg.de/texts/urn:cts:formulae:freising.bitterauf0576.lat001/passage/all ''Die Traditionen des Hochstifts Freising''], ubi dicitur "(...) AD TEGISINGAS ET QUIDAM (...) fecerunt ad Tegisingas similiter (...) fecerunt de Tegisinga (...) habuerunt ad Tegisingas (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Dasing'')</small> * [[Tegurinum]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Tegernsee'')</small> * [[Teisendorfium]]<ref>Vide [https://www.e-rara.ch ''e-rara''], ubi dicitur "(...) Habitat circa Salisburgum, Teisendorfium (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Teisendorf'')</small> * [[Teisnacha]]<ref name="Wittmann 1789"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Teisnach'')</small> * [[Tennesberga]]<ref name="Wittmann 1789"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Tännesberg'')</small> * [[Tessemi Pontes]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Schöngeising'')</small> * [[Tettavia (Franconia Superior)|Tettavia]]<ref name="Imhof 1693"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Tettau'')</small> * [[Teublitzium]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>(Theodisce ''Teublitz'')</small> * [[Teunzia]]<ref name="Wittmann 1789"/> <small>(Theodisce ''Teunz'')</small> * [[Teuschnitzium]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>(Theodisce ''Teuschnitz'')</small> * [[Thaininga]]<ref>Vide [https://archive.org/details/historiamonaste00leutgoog/page/300/mode/2up?q=Thaininga ''Historia monasterii Wessofontani...''], ubi dicitur "(...) itinere Thaininga à monasterio nostro distat (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Thaining'')</small> * [[Thalamazzinga]]<ref>Vide [https://geschichte-bayerns.de/ortsnamen/artikel/Oberpfalz/Landkreis%20Regensburg/Thalmassing/i6yux ''Thalmassing''], ubi dicitur "(...) ''in loco qui dicitur Thalamazzinga'' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Thalmassing'')</small> * [[Thannum ad Castrum]]<ref name="Luyts 1692"/> <small>(Theodisce ''Burgthann'')</small> * [[Theisseilum]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>(Theodisce ''Theisseil'')</small> * [[Theodophorum]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Dietfurt an der Altmühl'')</small> * [[Theresium]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>(Theodisce ''Theres'')</small> * [[Thierstenium (Montes Piniferi)|Thierstenium]]<ref name="Thierstenium>Theodiscum toponymum ''Thierstein'' in Latinam "Thierstenium" verti solet. V.gr. vide {{Hofmannus}}.</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Thierstein'')</small> * [[Thulba Superior]]<ref name="Ludewig 1715"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Oberthulba'')</small> * [[Thumbacum]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Kirchenthumbach'')</small> * [[Thundorfia]]<ref name="Ludewig 1715"/> <small>(Theodisce ''Thundorf'')</small> * [[Thungersheimium ad Moenum]]<ref name="Wagner 1681"/> <small>(Theodisce ''Thüngersheim'')</small> * [[Thurmanni Saltus]]<ref name="Bavaria: Landes II 1863"/> <small>(Theodisce ''Thurmansbang'')</small> * [[Thurnavia]]<ref name="Graesse"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Thurnau'')</small> * [[Thyrnavium (Bavaria)|Thyrnavium]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>(Theodisce ''Thyrnau'')</small> * [[Tiefenbachium (Palatinatus Superior)|Tiefenbachium]]<ref name="Tiefenbachium"/> <small>(in [[Palatinatus Superior|Palatinatū Superiore]]<ref name="Palatinatus Superior"/>)</small> <small>(Theodisce ''Tiefenbach'')</small> * [[Tiefenbachium (prope Bataviam)|Tiefenbachium]]<ref name="Tiefenbachium">Theodiscum toponymum ''Tiefenbach'' in Latinam "Tiefenbachium" verti solet. V.gr. vide [https://es.scribd.com/document/417518508/Nicolaus-Reusner-Rervm-Memorabilivm-in-Pannonia-Svb-Tvrca-1453-1600-1770 ''Nicolaus Reusner - Rervm Memorabilivm in Pannonia SVB Tvrca 1453-1600''], ubi dicitur "(...) Ceterum Tiefenbachium aduentus (...)".</ref> <small>(prope [[Batavia (Bavaria)|Bataviam]]<ref name="Graesse"/>)</small> <small>(Theodisce ''Tiefenbach'')</small> * [[Tiefenbachium (prope Landshutum)|Tiefenbachium]]<ref name="Tiefenbachium"/> <small>(prope [[Landshutum]]<ref name="Hofmannus"/>)</small> <small>(Theodisce ''Tiefenbach'')</small> * [[Tierlechinga]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Tyrlaching'')</small> * [[Tiginga (Bavaria Inferior)|Tiginga]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Teugn'')</small> * [[Tirschenruthum]]<ref name="Brevis Bavariae geographia"/> <small>(Theodisce ''Tirschenreuth'')</small> * [[Tisinga]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Teising'')</small> * [[Titamanninga]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Tittmoning'')</small> * [[Tittinga]]<ref name="Oesterreicher III 1795"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Titting'')</small> * [[Tittlingium]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Tittling'')</small> * [[Toepenia]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>(Theodisce ''Töpen'')</small> * [[Togingium ad Aenum]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>(Theodisce ''Töging am Inn'')</small> * [[Tolzenarius]]<ref name="Orbis Latinus N-Z">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&cq=M%C3%BCnchen&lang=de ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].</ref> <small>(Theodisce ''Bad Tölz'')</small> * [[Tontinhusa]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Tuntenhausen'')</small> * [[Torrentium Alni]]<ref name="Hund I 1582"/> <small>(Theodisce ''Irlbach'')</small> * [[Torrentium Curvum]]<ref name="Hund I 1582"/> <small>(Theodisce ''Krumbach'')</small> * [[Torrentium Palustre]]<ref name="Rader 1615-1627"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Moosbach'')</small> * [[Torrentium Quercetum Inferius]]<ref name="Rader 1615-1627"/> <small>(Theodisce ''Niederaichbach'')</small> * [[Torrentium Ventosum]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Windsbach'')</small> * [[Tounhusa]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Thannhausen'')</small> * [[Trabizium]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>(Theodisce ''Trabitz'')</small> * [[Traiectum Populi Inferius]]<ref name="Bavaria: Landes II 1863"/> <small>(Theodisce ''Unterdietfurt'')</small> * [[Traiectus (Bavaria Inferior)|Traiectus]]<ref name="Bavaria: Landes 1863"/> <small>(in [[Bavaria Inferior|Bavariā Inferiore]])</small> <small>(Theodisce ''Furth'')</small> * [[Traina (Bavaria Inferior)|Traina]]<ref name="Wittmann 1789"/> <small>(Theodisce ''Train'')</small> * [[Traitschinga]]<ref name="Wittmann 1789"/> <small>(Theodisce ''Traitsching'')</small> * [[Trans Lacum]]<ref name="Hund I 1582"/> <small>(Theodisce ''Übersee'')</small> * [[Trappstadium]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Trappstadt'')</small> * [[Traubingium Superius]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>(Theodisce ''Obertraubling'')</small> * [[Traublinga Nova]]<ref name="Series Episcoporum Ratisbonensium">''Series Episcoporum Ratisbonensium''.</ref> <small>(Theodisce ''Neutraubling'')</small> * [[Traunreutum]]<ref name="Acta Apostolicae Sedis">''Acta Apostolicae Sedis''.</ref> <small>(Theodisce ''Traunreut'')</small> * [[Traunstenium]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>(Theodisce ''Traunstein'')</small> * [[Trausnitzium]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>(Theodisce ''Trausnitz'')</small> * [[Trebgastia]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>(Theodisce ''Trebgast'')</small> * [[Treffelsteinium]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>(Theodisce ''Treffelstein'')</small> * [[Troestavia]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>(Theodisce ''Tröstau'')</small> * [[Trogenium]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>(Theodisce ''Trogen'')</small> * [[Trostberga]]<ref name="Pareus"/> <small>(Theodisce ''Trostberg'')</small> * [[Trubachia Superior]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>(Theodisce ''Obertrubach'')</small> * [[Truftara]]<ref>Vide [https://www.erhfund.org/wp-content/uploads/009.pdf ''Herzogsgewalt und Friedensschutz''], ubi dicitur "(...) in loco qui vocatur Truftara (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Triftern'')</small> * [[Tschirna]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>(Theodisce ''Tschirn'')</small> * [[Tuchenbacum]]<ref name="Ertl 1701"/> <small>(Theodisce ''Tuchenbach'')</small> * [[Tungidi]]<ref name="Graesse"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Thüngen'')</small> * [[Turris Galeata]]<ref name="Hund I 1582">Hund, W., auctore (1582); ''Bayrisch Stammenbuch''. Pars I. [[Ingolstadium|Ingolstadii]]: David Sartorius.</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Hutthurm'')</small> * [[Tussa]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Illertissen'')</small> * [[Tutzinga]]<ref name="Status 1742"/> <small>(Theodisce ''Tutzing'')</small> * [[Tuzinhusa]]<ref>Vide [http://francia.ahlfeldt.se/page/documents/19887 ''Regnum Francorum''], ubi dicitur "(...) ''locis Tiuoningouve et Tuzinhusa nominatis in Alimannia'' (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Tussenhausen'')</small> * [[Tuzsilinga]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Tüßling'')</small> {{div col end}} == U == {{div col|3}} * [[Uchtelhusium]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>(Theodisce ''Üchtelhausen'')</small> * [[Uffenhemium]]<ref name="Brevis Bavariae geographia"/> <small>(Theodisce ''Uffenheim'')</small> * [[Ufinga]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Uffing am Staffelsee'')</small> * [[Ulfeldium]]<ref>Vide [https://www.ronlev.dk/bibliotek/2336.pdf ''Samlinger til Fyens Historie og Topographie : Sjette Bind.''], ubi dicitur "(...) conqverebatur sibi Jac. Ulfeldium obtrudere (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Uehlfeld'')</small> * [[Undersrieda]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Untrasried'')</small> * [[Unesleba]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Unsleben'')</small> * [[Ungerhusium]]<ref name="Annales Ottenburani 17 1861">''Annales Ottenburani'', apud ''Monumenta Germaniae Historica (Scriptores)'', Vol. 17, [[Hannovera]]e, 1861.</ref> <small>(Theodisce ''Ungerhausen'')</small> * [[Unterleinleitera]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>(Theodisce ''Unterleinleiter'')</small> * [[Uotinga]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Uettingen'')</small> * [[Ura (Franconia Inferior)|Ura]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Aura an der Saale'')</small> * [[Uraha (Franconia Superior)|Uraha]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(in [[Franconia|Franconiā Superiore]])</small> <small>(Theodisce ''Stegaurach'')</small> * [[Urbs Lonnarensis]]<ref name="Steichele 1864/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Lonnerstadt'')</small> * [[Urdorffium Superius]]<ref name="Status 1742">''Status Ecclesiasticus Dioecesis Frisingensis'', 1742.</ref> <small>(Theodisce ''Oberaudorf'')</small> * [[Urspergia]]<ref name="Steichele 1883"/> <small>(Theodisce ''Ursberg'')</small> * [[Ursensollena]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Ursensollen'')</small> * [[Ursina]]<ref name=Graesse /><ref>Vide etiam [https://www.edition-ursin.de/en/ ''Kloster Irsee''], ubi dicitur "(...) The Benedictine Abbey of Irsee (Monasterium Ursinium) was founded near Kaufbeuren in the Allgäu region of Bavaria in 1182. (...)". 'Ursinium" dicitur de eo quod est Ursinae.</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Irsee'')</small> * [[Ursinperga]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Irschenberg'')</small> * [[Urspringa (Bavaria)|Urspringa]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Urspringen'')</small> * [[Ustersbacum]]<ref name="Status ... Augustanae 1778">Status Ecclesiasticus Dioecesis Augustanae, [[Augusta Vindelicorum|Augustae Vindelicorum]], 1778.</ref> <small>(Theodisce ''Ustersbach'')</small> * [[Uttenreutha]]<ref name="Statistica ... Bambergensis 1791"/> <small>(Theodisce ''Uttenreuth'')</small> * [[Uttinga ad Lacum Ambrae]]<ref name="Meichelbeck II 1729"/>> <small>(Theodisce ''Utting am Ammersee'')</small> {{div col end}} == V == {{div col|3}} * [[Vachendorfium]]<ref name="Catalogus ... Archi-Dioecesis Salisburgensis 1774"/> <small>(Theodisce ''Vachendorf'')</small> * [[Vadum-Trunstadium]]<ref name="Rerum Boicarum Scriptores'">''Rerum Boicarum Scriptores''.</ref><ref name="Bavaria: Landes 1865">''Bavaria: Landes- und Volkskunde des Königreichs Bayern'', 1865.</ref> <small>(Theodisce ''Viereth-Trunstadt'')</small> * [[Vailhemium]]<ref name="DE SITU ARCHI ABBATI AE OTTILIENSIS"/> <small>(Theodisce ''Vailhemium'')</small> * [[Valdosassonia]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Waldsassen'')</small> * [[Valeia]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Valley'')</small> * [[Vallis Aceris (Bavaria)|Vallis Aceris]]<ref name="Flora der...">''Flora der Gegend von Bamberg'', auctore Adalberto Friderico Marco.</ref> <small> (Theodisce ''Ahorntal'')</small> * [[Vallis Angelorum]]<ref name="Engelthal">Theodiscum toponymum ''Engelthal' in Latinam "Vallis Angelorum" verti solet. V.gr. vide [https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/PROZHAJ4TCG4L6I4GDJ5WHGNL7SDOLQI ''Heinrich, Graf zu Nassau (-we), Propst zu Bonn, bekundet''], ubi dicitur "(...) Kloster Engelthal (Vallis Angelorum) (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Engelthal'')</small> * [[Vallis Auracensis]]<ref name="Worschech 1998">''Germania Sacra'', Nova Series 38: ''Die Benediktinerabtei Münchaurach'', auctore Reinhardo Worschech (1998).</ref> <small>(Theodisce ''Aurachtal'')</small> * [[Vallis Biberae]]<ref name="Steichele 1872"/> <small>(Theodisce ''Bibertal'')</small> * [[Vallis Eckenensis]]<ref name="Lexicon Recentis Latinitatis">''Lexicon Recentis Latinitatis'' (Libreria Editrice Vaticana).</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Eckental'')</small> * [[Vallis Equorum (Bavaria)|Vallis Equorum]]<ref name="Will 1773">Will, G. A., auctore (1773); ''Bibliotheca Norica''.</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Roßtal'')</small> * [[Vallis Fagea]]<ref name="Hofmann 1717"/> <small>(Theodisce ''Heimbuchenthal'')</small> * [[Vallis Fontium]]<ref name="Rader III 1624"/> <small>(Theodisce ''Brunnthal'')</small> * [[Vallis Henrici]]<ref name="Hofmann 1717"/> <small>(Theodisce ''Heinrichsthal'')</small> * [[Vallis Hummelina]]<ref name="Heller 1829">Heller, I., auctore (1829); ''Mohn's Wegweiser durch die bayerische Ober-Main-Kreis''. [[Bamberga]]e: Kunz.</ref> <small>(Theodisce ''Hummeltal'')</small> * [[Vallis Itciae]]<ref name="Ussermann 1801"/> <small>(Theodisce ''Itzgrund'')</small> * [[Vallis Kammeliana]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(Theodisce ''Kammeltal'')</small> * [[Vallis Kuehleniana]]<ref name="Bucelin 1662"/> <small>(Theodisce ''Kühlenthal'')</small> * [[Vallis Legis]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>(Theodisce ''Ettal'')</small> * [[Vallis Lutrae]]<ref name="Statistica ... Bambergensis 1791"/> <small>(Theodisce ''Lautertal'')</small> * [[Vallis Messingia]]<ref name="Bavaria: Landes III 1865">''Bavaria: Landes- und Volkskunde des Königreichs Bayern'', Tomus III, 1865.</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Thalmässing'')</small> * [[Vallis Pratensis (Bavaria)|Vallis Pratensis]]<ref name="Gropp Collectio 1744"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Wiesthal'')</small> * [[Vallis Ramis]]<ref name="Gropp Collectio 1741"/> <small>(Theodisce ''Ramsthal'')</small> * [[Vallis Rodanae]]<ref name="Statistica ... Bambergensis 1791"/> <small>(Theodisce ''Rödental'')</small> * [[Vallis Sengensis]]<ref name="Falkenstein 1733">Falkenstein, Ioanne Paulo, auctore (1733); ''Antiquitates Nordgavienses''.</ref> <small>(Theodisce ''Sengenthal'')</small> * [[Vallis Urticarum]]<ref name="Steichele 1883"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Nesselwang'')</small> * [[Vallis Vulpium]]<ref name="Steichele 1872">Auctore Antonio von Steichele, ''Das Bistum Augsburg: historisch und statistisch beschrieben''. [[Augusta Vindelicorum|Augustae Vindelicorum]], 1872.</ref> <small>(Theodisce ''Fuchstal'')</small> * [[Vallis Vulturis]]<ref name="Hund 1719">Hund, Wiguleo, auctore; ''Metropolis Salisburgensis''. [[Ratisbona]]e, 1719.</ref> <small>(Theodisce ''Geiersthal'')</small> * [[Vallis Wisentae]]<ref name="Statistica ... Bambergensis 1791"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Wiesenttal'')</small> * [[Vallstadium Maius]]<ref name="Protokollum ... Herbipolensis 1754">''Protokollum Dioceseos Herbipolensis'', [[Herbipolis|Herbipoli]], 1754.</ref> <small>(Theodisce ''Großwallstadt'')</small> * [[Vallstadium Minus]]<ref name="Protokollum ... Herbipolensis 1754"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Kleinwallstadt'')</small> * [[Valsdorfium (Franconia Superior)|Valsdorfium]]<ref name="Walsdorf">Theodiscum toponymum ''Walsdorf'' in Latinam "Valsdorfium" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&cq=M%C3%BCnchen&lang=de ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].</ref> <small>(Theodisce ''Walsdorf'')</small> * [[Velburgum]]<ref name="Pareus"/> <small>(Theodisce ''Velburg'')</small> * [[Velda]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(in [[Provincia Franconia Media|Franconiā Mediā]])</small> <small>(Theodisce ''Velden'')</small> * [[Veldofinga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Feldafing'')</small> * [[Veliphoratusium]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Wolfratshausen'')</small> * [[Vellhemium]]<ref name="Wellheim">Theodisca vox ''Wellheim'' in Latinam "Vellhemium" verti solet. V.gr. vide [https://medit.lutheran.hu/files/haan_lajos_jena_hungarica_1858.pdf ''Iena Hungarica''], ubi dicitur "(...) Hambergero, Vellhemio, Bechmanno et Baiero usus sum (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Wellheim'')</small> * [[Veltkircha (Bavaria Inferior)|Veltkircha]]<ref name="Feldkirchen"/> <small>(in [[Bavaria Inferior|Bavariā Inferiore]])</small> <small>(Theodisce ''Feldkirchen'')</small> * [[Veltkircha (Monacum)|Veltkircha]]<ref name="Feldkirchen">Theodiscum toponymum ''Feldkirch(en)' in Latinam "Veltkircha" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}.</ref> <small>(prope [[Monacum]]<ref name="Graesse"/>)</small> <small>(Theodisce ''Feldkirchen'')</small> * [[Veltkircha-Westerhamium]]<ref name="Feldkirchen"/><ref name="Westerham">Theodisca vox ''Westerham'' in Latinam "Westerhamium" verti solet. V.gr. vide [http://ducange.enc.sorbonne.fr/GALO1 Du Cange et al., ''Glossarium mediæ et infimæ latinitatis''], ubi dicitur "(...) apud Joann. Westerhamium (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Feldkirchen-Westerham'')</small> * [[Venetidunus Mons]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Windberg'')</small> * [[Ventus Abbatis]]<ref name="Schmaussii T II 1730">''Ioannis Jacobi Schmaussii Corpus Juris Gentium Academicum'', Tomus II, Lipsiae, 1730.</ref> <small>commune mercatūs (Theodisce ''Abtswind'')</small> * [[Ventus Giselae]]<ref name="Bavaria: Landes 1865"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Geiselwind'')</small> * [[Veringa (ad Hilariam)|Veringa]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Vöhringen'')</small> * [[Vessofontana]]<ref name="DE SITU ARCHI ABBATI AE OTTILIENSIS"/> <small>(Theodisce ''Wessobrunn'')</small> * [[Vestenbergogreutha]]<ref name="Statistica ... Bambergensis 1791"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Vestenbergsgreuth'')</small> * [[Vetus Eglofsheimium]]<ref>Vide [https://www.familia-austria.at/images/inhalte/datensammlung/oeffentlich/Chronik_Neulosimthal_1836-1945_Thomas_BRANDEL.pdf ''Pfarrchronik Neulosimthal 1836 – 1945''], ubi dicitur "(...) Donum Josephi Stauber, parochi Vetero Eglofsheimii (...)".</ref> (Theodisce ''Alteglofsheim'') * [[Via-Lucus-Dinghartingia]]<ref name="Matricula Frisingensis 1792">Matricula Canonica et Historica Episcopatus Frisingensis (1792).</ref> <small>(Theodisce ''Straßlach-Dingharting'')</small> * [[Via Salis]]<ref name="Salzweg">Theodiscum toponymum ''Salzweg' in Latinam "Via Salis" verti solet. V.gr. vide [http://www.ferienwohnung-susanne-hillbrand.at/ausflugstips.htm ''www.ferienwohnung-susanne-hillbrand.at''], ubi dicitur "(...) Via Salis (Salzweg in Altaussee mit Dokumentation der Salzerzeugung) (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Salzweg'')</small> * [[Viaecclesia]]<ref name="Notitia Bavariae 1825"/> <small>(Theodisce ''Straßkirchen'')</small> * [[Vicus Mura]]<ref>Vide [https://de-academic.com/dic.nsf/dewiki/980896 ''Academic''], ubi dicitur "(...) Für 893 ist der Ortsname ''vicus mura'' genannt (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Muhr am See'')</small> * [[Vicus Scuttarensium]]<ref>Vide [http://imperium.ahlfeldt.se/places/1926.html ''Digital Atlas of the Roman Empire''], ubi dicitur "(...) Vicus Scuttarensium, Nassenfels (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Nassenfels'')</small> * [[Videna]]<ref name="Brevis Bavariae geographia"/> <small>(Theodisce ''Weiden in der Oberpfalz'')</small> * [[Viehpachium]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00032996?lang=en ''Niederviehbach''], ubi dicitur "(...) Viehpachium (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Niederviehbach'')</small> * [[Vilgertshusium]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Vilgertshofen'')</small> * [[Villa (Bavaria Superior)|Villa]]<ref>Vide [https://www.weil.de/unsere-gemeinde/historie/geschichte-von-weil ''Gemeinde Weil''], ubi dicitur "(...) Die heutige Siedlung und der Name des Hauptortes Weil Weil (Wila, Villa = Guthof) sind römischen Ursprungs (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Weil'')</small> * [[Villa Denclonis]]<ref name="Zeiller 1694"/> <small>(Theodisce ''Denklingen'')</small> * [[Villa Didonis]]<ref name="Bundschuch 1800">Bundschuh, J. K., auctore (1802); ''Geographisches Statistisch-Topographisches Lexikon von Franken''. Vol. 2. [[Ulma]]e.</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Igensdorf'')</small> * [[Villa Ecclesiastica]]<ref name="Hund I 1582"/> <small>(Theodisce ''Kirchham'')</small> * [[Villa in Palude]]<ref name="Rader 1615-1627"/> <small>(Theodisce ''Moosinning'')</small> * [[Villa in Palude Thenningensis]]<ref name="Rader 1615-1627"/> <small>(Theodisce ''Moosthenning'')</small> * [[Villa Lupi (Bavaria)|Villa Lupi]]<ref name="Meichelbeck II 1729"/> <small>(Theodisce ''Wolfersdorf'')</small> * [[Villa Marchilconis]]<ref name="Rader 1615-1627"/> <small>(Theodisce ''Marklkofen'')</small> * [[Villa Nitonis]]<ref name="Rader 1615-1627"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Nittendorf'')</small> * [[Villa Nova (Franconia Inferior)|Villa Nova]]<ref name="Steichele 1864/> <small>(Theodisce ''Neuendorf'')</small> * [[Villa Orientalis Superior]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Oberostendorf'')</small> * [[Villa Otmari Superior]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Oberottmarshausen'')</small> * [[Villa Patris]]<ref name="Annales Congregationis Mettenensis 1760">''Annales Congregationis Mettenensis'', Volumen 1, ([[Monacum|Monaci]], 1760.)</ref> <small>(Theodisce ''Patersdorf'')</small> * [[Villa Pomorum]]<ref name="Rader III 1624"/> <small>(Theodisce ''Apfeldorf'')</small> * [[Villa Regia (Bavaria)|Villa Regia]]<ref name="Rader III 1624"/> <small>(Theodisce ''Königsdorf'')</small> * [[Villa Septentrionalis (Bavaria)|Villa Septentrionalis]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Nordendorf'')</small> * [[Villa Tagemari]]<ref name="Hentzner 1612"/> <small>(Theodisce ''Tagmersheim'')</small> * [[Villa Thieronis]]<ref name="Archiv ... Oberfranken 1844">''Archiv für Geschichte und Alterthumskunde von Oberfranken'' (1844).</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Thiersheim'')</small> * [[Villa Thininga]]<ref>Vide [https://www.deiningen.de/index.php/deiningen/gemeinde-deiningen/geschichte ''www.deiningen.de''], ubi dicitur "(...) Urkunde aus dem Jahre 760 beglaubigt die Schenkung der Villa Thininga (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Deiningen'')</small> * [[Villa Tunnonis]]<ref name="Eckhart 1730"/> <small>(Theodisce ''Donnersdorf'')</small> * [[Villenbacum]]<ref name="Status ... Augustanae 1778"/> <small>(Theodisce ''Villenbach'')</small> * [[Vilseccum]]<ref name="Statistica ... Bambergensis 1791"/> <small>(Theodisce ''Vilseck'')</small> * [[Vilsheimium]]<ref name="Hagen 1749"/> <small>(Theodisce ''Vilsheim'')</small> * [[Vilshovium]]<ref name="Vilshofen"/> <small>(Theodisce ''Vilshofen an der Donau'')</small> * [[Vintshaemum]]<ref name="Hofmannus"/> <small>(Theodisce ''Bad Windsheim'')</small> * [[Viridarium Geroldi]]<ref name="Bavaria: Landes 1865"/> <small>(Theodisce ''Geroldsgrün'')</small> * [[Vischi]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Fischen im Allgäu'')</small> * [[Vischpachawa]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Fischbachau'')</small> * [[Vitriaria (Franconia Superior)|Vitriaria]]<ref name="Glashütten">Theodisca vox ''Glashütten'' in Latinam "Vitriaria" verti solet. V.gr. vide [https://saarland.digicult-museen.net/objekte/10143 ''Museen im Saarland''], ubi dicitur "(...) Glashütten (Vitriaria) (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Glashütten'')</small> * [[Vohburgum]]<ref name="Pareus"/> <small>(Theodisce ''Vohburg an der Donau'')</small> * [[Vohenstraussium]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Vohenstrauß'')</small> * [[Volcacum]]<ref name="Hollfeldium"/> <small>(Theodisce ''Volkach'')</small> * [[Volkenschwandium]]<ref name="Catalogus ... Ratisbonensis 1795"/> <small>(Theodisce ''Volkenschwand'')</small> * [[Vorbacum]]<ref name="Ferrarius 1670"/> <small>(Theodisce ''Vorbach'')</small> * [[Vorra]]<ref name="Statistica ... Bambergensis 1791"/> <small>(Theodisce ''Vorra'')</small> * [[Vuerida]]<ref>Vide [https://geschichte-bayerns.de/ortsnamen/artikel/Oberpfalz/Landkreis%20Regensburg/W%C3%B6rth%20a.d.Donau/911bd ''Wörth a.d.Donau''], ubi dicitur "(...) '' monasterium ad Vuerida'' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Wörth an der Donau'')</small> * [[Vulpiopolis]]<ref name="Bavaria: Landes 1865"/> <small>(Theodisce ''Fuchsstadt'')</small> * [[Vulpius Molendinus]]<ref name="Annales Cistercienses 1659">''Annales Cistercienses''. [[Lugdunum|Lugduni]], 1659.</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Fuchsmühl'')</small> {{div col end}} == W == {{div col|3}} * [[Wachenrothum]]<ref name="Statistica ... Bambergensis 1791"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Wachenroth'')</small> * [[Wacheringa]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Waakirchen'')</small> * [[Wackersberga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Wackersberg'')</small> * [[Wackersdorfium]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Wackersdorf]'')</small> * [[Waginga]]<ref>Vide [http://francia.ahlfeldt.se/page/documents/8595 ''Regnum Francorum''], ubi dicitur "(...) ''Uuaginga'' (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Waging am See'')</small> * [[Wagingariorum Mons]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Wonneberg'')</small> * [[Waidhusium]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB10932874?p=378&cq=ad&lang=de ''Boicae Gentis Annalium Pars ...''], ubi dicitur "(...) Tum ad Waidhusium per sylvam Bohemicam progressus (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Waidhaus'')</small> * [[Waigolshusium]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Waigolshausen'')</small> * [[Waischenfeldium]]<ref name="Statistica ... Bambergensis 1791"/> <small>(Theodisce ''Waischenfeld'')</small> * [[Walagowa]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Wallgau'')</small> * [[Walarium]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Seehausen am Staffelsee'')</small> * [[Walda (Palatinatus Superior)|Walda]]<ref>Vide [https://geschichte-bayerns.de/ortsnamen/artikel/Oberpfalz/Landkreis%20Cham/Wald/xrc0z ''Wald''], ubi dicitur "(...) ''in loco nuncupante Walda'' (...)".</ref> <small>(in [[Palatinatus Superior|Palatinatū Superiore]]<ref name="Palatinatus Superior"/></small> <small>(Theodisce ''Wald'')</small> * [[Walderbacum]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Walderbach'')</small> * [[Waldolvinga]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/urkundenbuchdes00cargoog/urkundenbuchdes00cargoog_djvu.txt ''Urkunden-buch des landes ob der Enns''], ubi dicitur "(...) in loco, qui uocatur uualdoluinga (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Wallerfing'')</small> * [[Waldershofium]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Waldershof'')</small> * [[Waldstetta]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Waldstetten'')</small> * [[Waldthurnum]]<ref>Vide [https://prdl.org/recent_findings.php?s=91910&limit=10&&sort= ''Recent Findings''], ubi dicitur "(...) ac placido examini subiicit Zacharias Koch Waldthurno Palatinus (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Waldthurn'')</small> * [[Walkertshusium]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Walkertshofen'')</small> * [[Wallenfelsium]]<ref>Vide [https://search.worldcat.org/es/title/Heinrici-Sondinger-Jcti-et-Reverendissimi-ac-Celsissimi-S.R.I.-Principis-Episcopi-Bambergensis-et-Wirceburgensis-Franciae-Orientalis-Ducis-Reliq.-Praefecti-Wallenfelsii-Vindiciae-iuridicae-dissertationis-inauguralis-suae-de-nobili-immediato-cum-persona-rustica-nuptias-contrahente-nobilitate-sua-and-feudis-ante-iam-habitis-in-perpetuum-privato-:-editae-Anno-MDCCLXIII/oclc/165233699 ''Heinrici Sondinger Jcti et Reverendissimi ac Celsissimi S.R.I. Principis Episcopi Bambergensis et Wirceburgensis Franciae Orientalis Ducis Reliq. Praefecti Wallenfelsii Vindiciae iuridicae dissertationis inauguralis suae de nobili immediato cum persona rustica nuptias contrahente, nobilitate sua & feudis ante iam habitis in perpetuum privato : editae Anno MDCCLXIII Heinrici Sondinger Jcti et Reverendissimi ac Celsissimi S.R.I. Principis Episcopi Bambergensis et Wirceburgensis Franciae''], ubi dicitur "(...) Praefecti Wallenfelsii (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Wallenfels'')</small> * [[Wallersdorfium]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Wallersdorf'')</small> * [[Wallerstenium]]<ref name="Hofmannus"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Wallerstein'')</small> * [[Wallum (Suebia)|Wallum]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Waal'')</small> * [[Waltenhova]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Waltenhofen'')</small> * [[Waltenhusium]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Waltenhausen'')</small> * [[Waltingum]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Walting'')</small> * [[Wangium (Bavaria Superior)|Wangium]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Wang'')</small> * [[Warmensteinacum]]<ref name="Imhof 1693"/> <small>(Theodisce ''Warmensteinach'')</small> * [[Wartenberga (Bavaria Superior)|Wartenberga]]<ref name="Wartenberg">Theodiscum toponymum ''Wartenberg'' in Latinam "Wartenberga" verti solet. V.gr. vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camena/del2/deliciae2.html ''Deliciae 2''], ubi dicitur "(...) Barones de Wartenberga (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Wartenberg'')</small> * [[Wattendorfium]]<ref name="Statistica ... Bambergensis 1791"/> <small>(Theodisce ''Wattendorf'')</small> * [[Wazcerlosa]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Wasserlosen'')</small> * [[Wechinga]]<ref name="Status ... Augustanae 1778"/> <small>(Theodisce ''Wechingen'')</small> * [[Weicheringium]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Weichering'')</small> * [[Weichsium]]<ref name="Pareus"/> <small>(Theodisce ''Weichs'')</small> * [[Weidenbachium (Franconia Media)|Weidenbachium]]<ref name="Weidenbachium">Theodiscum toponymum ''Weidenbach'' in Latinam "Weidenbachium" verti solet. V.gr. vide [https://dspace.bcucluj.ro›bitstream›Theochar ''Geschichte von Brassó'']{{Nexus deficit|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur "(...) Weidenbachium relictis (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Weidenbach'')</small> * [[Weidenberga]]<ref>Vide [https://www.rambow.de/download/Bayreuther_Ordinationsbuch.pdf ''Bayreuther Ordinationsbuch''], ubi dicitur "(...) David Ellrod Weidenberga Francus (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Weidenberg'')</small> * [[Weidhusium prope Coburgum]]<ref name="Weidhausen">Theodiscum toponymum ''Weidhausen'' in Latinam "Weidhusium" verti solet. V.gr. vide [https://books.google.es/books/about/Anatomia_disputationis_Sperlingianae_ani.html?id=RPDCwQEACAAJ&redir_esc=y ''Anatomia disputationis Sperlingianae animae humanae creationi oppositae, quam sub praesidio Johannis Zeisoldi...''], ubi dicitur "(...) Weidhusio-Palatinus (...)".</ref><ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Weidhausen bei Coburg'')</small> * [[Weidinga (Circulus Camblensis)|Weidinga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(in [[Circulus terrae Camblensis|Circulo Camblense]]<ref name="Camblensis"/>)</small> <small>(Theodisce ''Weiding'')</small> * [[Weidinga (Circulus Schwandorfensis)|Weidinga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(in [[Circulus terrae Schwandorfensis|Circulo Schwandorfense]]<ref name="Circulus Schwandorfensis">Fingitur nomen "Circulus terrae Schwandorfensis" -Theodisce ''Landkreis Schwandorf'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino toponymo "[[Schwandorfium]]" -ad quod Latinum gentilicium "Schwandorfensis-e" refertur-, vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB10373625?p=85&cq=Neoburgum&lang=de ''Brevis Bavariae geographia''], ubi dicitur "(...) Schwandorfium, Schwandorf (...)". De gentilicio, confer [[binomen]] "Holzbergia schwandorfensis".</ref>)</small> <small>(Theodisce ''Weiding'')</small> * [[Weigendorfium]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Weigendorf'')</small> * [[Weigenheimium]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Weigenheim'')</small> * [[Weilersbacum (Franconia Superior)|Weilersbacum]]<ref name="Statistica ... Bambergensis 1791"/> <small>(Theodisce ''Weilersbach'')</small> * [[Weilerum et Simmerbergum]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Weiler-Simmerberg'')</small> * [[Weiltinga]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/compendiumtotius00kolb/compendiumtotius00kolb_djvu.txt ''Compendium totius orbis''], ubi dicitur "(...) Novostadium. Weiltinga (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Weiltingen'')</small> * [[Weintinga ad Laberem]]<ref name="Sartori 1845"/> <small>(Theodisce ''Laberweinting'')</small> * [[Weisacum Parochiale]]<ref name="Ussermann 1801"/> <small>(Theodisce ''Pfarrweisach'')</small> * [[Weisdorfium]]<ref>Vide [https://www.rambow.de/download/Bayreuther_Ordinationsbuch.pdf ''Bayreuther Ordinationsbuch''], ubi dicitur "(...) ad ecclesiam Weisdorfianam (...) Sigismundus Sdiilling Weisdorfio-Variscus (...) quae Christo Weisdorfii colligitur (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Weißdorf'')</small> * [[Weisendorfium]]<ref name="Statistica ... Bambergensis 1791"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Weisendorf'')</small> * [[Weissenburgum Noricorum]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(Theodisce ''Weißenburg in Bayern'')</small> * [[Weissenhornium]]<ref name="Pareus"/> <small>(Theodisce ''Weißenhorn'')</small> * [[Weissenstadium]]<ref name="Brevis Bavariae geographia"/> <small>(Theodisce ''Weißenstadt'')</small> * [[Weitnavium]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Weitnau'')</small> * [[Weitramsdorfium]]<ref name="Statistica ... Bambergensis 1791"/> <small>(Theodisce ''Weitramsdorf'')</small> * [[Wegisceda]]<ref name="Graesse"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Wegscheid'')</small> * [[Welda]]<ref name="Status ... Augustanae 1778"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Welden'')</small> * [[Wendelstenium (Franconia Media)|Wendelstenium]]<ref>Vide [https://dokumen.pub/die-alten-matrikeln-der-universitt-strassburg-1621-bis-1793-band-3-personen-und-ortsregister-reprint-2019nbsped-9783111618395-9783111242019.html ''Die alten Matrikeln der Universität Strassburg 1621 bis 1793''], ubi dicitur "(...) Wendelstenio-Palatinus (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Wendelstein'')</small> * [[Wenga]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Weng'')</small> * [[Wenzenbacum]]<ref name="Matricula Universitatis Ingolstadiensis II"/> <small>(Theodisce ''Wenzenbach'')</small> * [[Werda (Bavaria)|Werda]]<ref name="Annales Tegernseensis 1858">''Annales Monasterii Tegernseensis'', apud ''Quellen und Erörterungen zur bayerischen Geschichte'', Volumen 7, a Comissione Historiae Bavariae editum (1858).</ref> <small>(Theodisce ''Wörthsee'')</small> * [[Werenshova]]<ref>Vide [https://en.bad-woerishofen.de/kneipp-bad-woerishofen/history-of-bad-woerishofen ''Bad Wörishofen''], ubi dicitur "(...) ''1067 Werenshova'' First mention in written records in a document including the name of noble Otthalm of Werenshova (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Bad Wörishofen'')</small> * [[Werida (Bavaria)|Werida]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Wörth an der Isar'')</small> * [[Weringa]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Wehringen'')</small> * [[Wernberga-Koeblitium]]<ref name="Wernberga">Theodisca vox ''Wernberg'' in Latinam "Wernberga" verti solet. V.gr. vide [https://www2.uibk.ac.at/downloads/Periochen/Seitenstetten/X-Seitenstetten_Rest/S36_De_BoleslaoII.Ossiach_1689.pdf ''Poenitentia Gloriosa sive Drama Extemporale''], ubi dicitur "(...) Dabamus Wernbergae, Die 16. Novembris, D: EDMUNDO Archipraessuli Sacrâ (...)".</ref><ref name="Monumenta Boica"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Wernberg-Köblitz'')</small> * [[Werneccum]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Werneck'')</small> * [[Werrna Inferior]]<ref name="Catalogus Personarum ... Herbipolensis 1786"/> <small>(Theodisce ''Niederwerrn'')</small> * [[Werta]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Wertach'')</small> * [[Wertunga]]<ref>Vide [https://geschichte-bayerns.de/ortsnamen/artikel/Schwaben/Dillingen%20an%20der%20Donau/Wertingen/5f9x2 ''Wertingen''], ubi dicitur "(...) '' in villa Wertunga'' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Wertingen'')</small> * [[Wessena Inferior]]<ref name="Catalogus ... Archi-Dioecesis Salisburgensis 1774">''Catalogus venerabilis cleri Archi-Dioecesis Salisburgensis'', [[Salisburgum|Salisburgi]], 1774.</ref> <small>(Theodisce ''Unterwössen'')</small> * [[Wesslingium]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Weßling'')</small> * [[Westendorfium (Algovia)|Westendorfium]]<ref name="Westendorf">Theodisca vox ''Westendorf'' in Latinam "Westendorfium" verti solet. V.gr. vide [https://phytotheque.wordpress.com/2020/02/23/handworterbuch-der-chemisch-a/ ''Handwörterbuch der chemisch – A''], ubi dicitur "(...) aceticum Westendorfii (...)".</ref> <small>(in [[Algovia|Algoviā]]<ref name="Algovia"/>)</small> <small>(Theodisce ''Westendorf'')</small> * [[Westendorfium (Augusta Vindelicorum)|Westendorfium]]<ref name="Westendorf"/> <small>(in [[Circulus terrae Augustae Vindelicorum|Circulus Augustā Vindelicorum]]<ref name="Augusta Vindelicorum"/>)</small> <small>(Theodisce ''Westendorf'')</small> * [[Westerheima (Algovia Inferior)|Westerheima]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Westerheim'')</small> * [[Westhemium (Franconia Media)|Westhemium]]<ref>Vide [https://books.google.es/books/about/Heinricum_Aucupem_Imperatorem_Public%C3%A8_d.html?id=JeunPgAACAAJ&redir_esc=y ''Heinricum Aucupem Imperatorem Publicè disputandum exhibet Præses M. Johannes Fridericus Artzberger, Westhemio Francus, Respondente Johanne Conrado Odontio, Suobaco Franco, Ad d. Octobris, in Auditorio consveto''], ubi dicitur "(...) Westhemio Francus (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Westheim'')</small> * [[Wettringia (Franconia Media)|Wettringia]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Wettringen'')</small> * [[Wettstetta]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Wettstetten'')</small> * [[Wiara]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Weyarn'')</small> * [[Widaha]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Kirchweidach'')</small> * [[Wielenbachium]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Wielenbach'')</small> * [[Wiesentheidium]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Wiesentheid'')</small> * [[Wiesethum]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Wieseth'')</small> * [[Wiesseum]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Bad Wiessee'')</small> * [[Wiggensbachium]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Wiggensbach'')</small> * [[Wilbacum (Bavaria)|Wilbacum]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Weilbach'')</small> * [[Wilburgstetta]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Wilburgstetten'')</small> * [[Wildenberga]]<ref name="Wildenberg">Theodisca vox ''Wildenberg'' in Latinam "Wildenberga" verti solet. V.gr. vide [https://www.e-rara.ch 11846811.pdf], ubi dicitur "(...) Wildenbergae (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Wildenberg'')</small> * [[Wildpoldsriedum]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Wildpoldsried'')</small> * [[Wilevilla]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Großweil'')</small> * [[Wilhelmersdorfium (Franconia Media)|Wilhelmersdorfium]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00002149?lang=de ''Wilhelmsdorf''], ubi dicitur "(...) Wilhelmersdorfium (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Wilhelmsdorf'')</small> * [[Wilhelmi Vallis]]<ref name="Statistica ... Bambergensis 1791"/> <small>(Theodisce ''Wilhelmsthal'')</small> * [[Wilhermsdorfium]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/s1id13206570/s1id13206570_djvu.txt ''Acta eruditorum, 1691''], ubi dicitur "(...) anno superiori Wilhermsdorfii (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Wilhermsdorf'')</small> * [[Willanzheima]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Willanzheim'')</small> * [[Willmarsium]]<ref name="Catalogus Personarum ... Herbipolensis 1786"/> <small>(Theodisce ''Willmars'')</small> * [[Willmeringa]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Willmering'')</small> * [[Wilstiga]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/historiadiploma01fredgoog/historiadiploma01fredgoog_djvu.txt ''Historia diplomatica Friderica Secundi''], ubi dicitur "(...) versus Wilstigam et Buchardesowe (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Wildsteig'')</small> * [[Wincera]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Winzer'')</small> * [[Winchilinga]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00031913?lang=en ''Niederwinkling''], ubi dicitur "(...) Winchilinga (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Niederwinkling'')</small> * [[Windacum]]<ref name="Status ... Augustanae 1778"/> <small>(Theodisce ''Windach'')</small> * [[Windelsbachium]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Windelsbach'')</small> * [[Windina]]<ref name="Brevis Bavariae geographia"/> <small>(Theodisce ''Wemding'')</small> * [[Windorfium]]<ref name="Windorf">Theodiscum toponymum ''Windorf'' in Latinam "Windorfium" verti solet. V.gr. vide [https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/search?any=Windorfium ''Eberhard Karis Universität Tübingen''], ubi dicitur "(...) Epistola ad virum doctissimum, Matth. Guil. Fr. Windorfium, exhibens Corollarium ad interpretationem loci Paul. Gal. III, 19 / Knapp, G.C. (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Windorf'')</small> * [[Winiheringa]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Winhöring'')</small> * [[Winklarna]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Winklarn'')</small> * [[Winterbachium (Suebia)|Winterbachium]]<ref name="Winterbachium">Theodisca vox ''Winterbach'' in Latinam "Winterbachium" verti solet. V.gr. vide [https://archive.org/stream/bub_gb_fbRDAAAAYAAJ/bub_gb_fbRDAAAAYAAJ_djvu.txt ''"Metropolis Ecclesiae Trevericae''], ubi dicitur "(...) secundo flumine Winterbachium Erangio (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Winterbach'')</small> * [[Winterhusa]]<ref name="Annales Francorum 1698"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Winterhausen'')</small> * [[Wipfelda]]<ref>Vide [https://books.google.es/books?id=uEfidKGB1Y0C&q=Wipfelda&hl=es&source=gbs_word_cloud_r&cad=2#v=snippet&q=Wipfelda&f=false ''De Vita Et Scriptis Conradi Celtis...''], ubi dicitur "(...) pagus est; sed ''Wipfelda'' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Wipfeld'')</small> * [[Wirsberga]]<ref>Vide [https://search.worldcat.org/es/title/Dissertatio-Prior-in-qua-Analysis-and-Exegesis-Epistolae-C.-Plin.-Coecilii-Secundi-Lib.-X.-XCVII.-De-Cognitione-and-poenis-Christianorum-sub-Imperat.-Traiano-Praeside-Domino-Georg.-Casp.-Kirchmaiero-...-In-Alma-Leucorea-A.-O.-R.-MDCXCIII.-Eidib.-Novemb.-luci-publicae-Auctore-Respondente-M.-Joanne-Heinrico-Albino-Wirsberga-Franco-sistitur-../oclc/1394020888 ''Imagen de cubierta para Dissertatio Prior, in qua Analysis & Exēgēsis Epistolae C. Plin. Coecili[i] Secundi, Lib. X. XCVII. De Cognitione & poenis Christianorum sub Imperat. Traiano Praeside Domino Georg. Casp. Kirchmaiero, ... In Alma Leucorea A. O. R. MDCXCIII. Eidib. Novemb. luci publicae Auctore Respondente M. Joanne Heinrico Albino, Wirsberga-Franco, sistitur .. Dissertatio Prior, in qua Analysis & Exēgēsis Epistolae C. Plin. Coecilii Secundi, Lib. X. XCVII''], ubi dicitur "(...) Auctore Respondente M. Joanne Heinrico Albino, Wirsberga-Franco (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Wirsberg'')</small> * [[Wisenbachium (Suebia)|Wiesenbachium]]<ref name="Wiesenbach">Theodisca vox ''Wiesenbach'' in Latinam "Wisenbachium" verti solet. V.gr. vide [https://han.stadtarchiv.ch/inhalt/VadSlg_Ms_36_273.pdf ''Summa cum diligentia gandio me affecerunt''], ubi dicitur "(...) per wisenbachium (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Wiesenbach'')</small> * [[Wisenfelda]]<ref name="Wiesenfelden">Theodisca vox ''Wiesenfelden'' in Latinam "Wisenfelda" verti solet. V.gr. vide [https://books.google.es/books/about/De_Modo_Qvo_Comminvtvs_Est_A_Mose_Vitvlv.html?id=C84izgEACAAJ&redir_esc=y ''De Modo Qvo Comminvtvs Est A Mose Vitvlvs Avrevs...''], ubi dicitur "(...) Frommanno Wisenfelda Cobvrgensi (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Wiesenfelden'')</small> * [[Wisenta (commune)|Wisenta]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Wiesent'')</small> * [[Wisintowa]]<ref>Vide [https://www.dmgh.de/search?q=Herdegen ''dMGH Beta''], ubi dicitur "(...) et Hermannus laicus Herdegen de Wisintowa laicus (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Wiesenthau'')</small> * [[Wisa (Bavaria)|Wisa]]<ref name="Graesse"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Steinwiesen'')</small> * [[Wisaha]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/bub_gb_ZfgOAAAAYAAJ/bub_gb_ZfgOAAAAYAAJ_djvu.txt ''Das Urkundenbuch des Abtes Andreas im Kloster Michaelsberg bei Bamberg''], ubi dicitur "(...) predia mea Wisaha ad altare s. Michaelis (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Maroldsweisach'')</small> * [[Witegislinga]]<ref>Vide [https://geschichte-bayerns.de/ortsnamen/artikel/Schwaben/Dillingen%20an%20der%20Donau/Wittislingen/qx21o ''Wittislingen''], ubi dicitur "(...) ''ad oppidum quod nominatur Witegislinga'' (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Wittislingen'')</small> * [[Wittelshofium]]<ref name="Wittelshofium">Theodisca vox ''Wittelshofen'' in Latinam "Wittelshofium" verti solet. V.gr. vide [https://www.digitale-sammlungen.de/de/view/bsb10660858?page=,1 ''Dissertatio De Translationibvs Ministrorvm In Veteri Ecclesia''], ubi dicitur "(...) Adamvs Oppenriedervs Wittelshofio-Onoldin (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Wittelshofen'')</small> * [[Wittibreutum]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Wittibreut'')</small> * [[Witzmannsbergum]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Witzmannsberg'')</small> * [[Wollbachium (Franconia Inferior)|Wollbachium]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Wollbach'')</small> * [[Wolferstadium]]<ref name="Status ... Eustettensis 1792"/> <small>(Theodisce ''Wolferstadt'')</small> * [[Wolfertschwendium]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Wolfertschwenden'')</small> * [[Wolmuotha]]<ref name="Graesse"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Wolnzach'')</small> * [[Wonfurtum]]<ref>Vide [https://www.e-rara.ch ''Historia Bibliothecae Fabricianae''], ubi dicitur "(...) Wonfurto-wurzburgicus (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Wonfurt'')</small> * [[Woringouva]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>(Theodisce ''Warngau'')</small> * [[Worringa]]<ref>Vide [https://geschichte-bayerns.de/ortsnamen/artikel/Schwaben/Unterallg%C3%A4u/Woringen/m1vx9 ''Woringen''], ubi dicitur "(...) ''in duabus villis Worringa et Puirra'' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Woringen'')</small> * [[Wulfershusa ad Salam]]<ref name="Catalogus Personarum ... Herbipolensis 1786">''Catalogus Personarum Ecclesiasticarum et Beneficiorum Dioecesis Herbipolensis'', (Herbipoli, 1786).</ref> <small>(Theodisce ''Wülfershausen an der Saale'')</small> * [[Wunsesium]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00041682?lang=de ''Wonsees''], ubi dicitur "(...) Wunsesium (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Wonsees'')</small> * [[Wurmannsquicka]]<ref name="Elenchus ... Ratisbonensis 1845"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Wurmannsquick'')</small> * [[Wurmshamia]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Wurmsham'')</small> {{div col end}} == Z == {{div col|3}} * [[Zachenberga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Zachenberg'')</small> * [[Zandta]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Zandt'')</small> * [[Zangberga]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Zangberg'')</small> * [[ Zapfendorfum ad Moenum]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Zapfendorf'')</small> * [[Zartinchiricha]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB10864944?p=545&cq=III&lang=de ''Historiæ Frisingensis''], ubi dicitur "(...) est hoc ad Zartinchiricha in III Kal Augusti (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Attenkirchen'')</small> * [[Zeitlofsium]]<ref name="Bader 1701"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Zeitlofs'')</small> * [[Zelha Inferior]]<ref>Vide [https://www.bavarikon.de/object/odb:BSB-ODB_S00026746?lang=en ''Obernzell''], ubi dicitur "(...) Zelha inferiori (...)".</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Obernzell'')</small> * [[Zellinga]]<ref name="Graesse"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Zellingen'')</small> * [[Zennium Superius]]<ref name="Notitia Bavariae 1826">''Notitia Bavariae: sive de statu regni Bavariae'' (1826).</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Obernzenn'')</small> * [[Zentinga]]<ref name="Status .... Passaviensis 1784">''Status Ecclesiasticus Dioecesis Passaviensis''; [[Batavia (Bavaria)|Bataviae]], 1784.</ref> <small>(Theodisce ''Zenting'')</small> * [[Zeulna Marchia]]<ref name="Fakckenstein 1739/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Marktzeuln'')</small> * [[Ziemetshusium]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Ziemetshausen'')</small> * [[Ziertheimum]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Ziertheim'')</small> * [[Zirndorfium]]<ref name="Status ... Eustettensis 1792"/> <small>(Theodisce ''Zirndorf'')</small> * [[Zoeschingium]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Zöschingen'')</small> * [[Zollinga]]<ref>Vide [https://francia.ahlfeldt.se/page/documents/9111 ''Regnum Francorum''], ubi dicitur "(...) ''in loco qui dicitur Zollinga'' (...)".</ref> <small>(Theodisce ''Zolling'')</small> * [[Zorogeltinga]]<ref name="Graesse"/> <small>(Theodisce ''Zorneding'')</small> * [[Zusmarshusa]]<ref>Hoc Latinum toponymum regressive derivatur Latino e gentilicio "Zusmarshusanus-a-um". Quo de gentilicio, vide [https://www.yumpu.com/de/document/view/21705822/online-ausgabe-download-pdf-datei-studienverlag ''Online-Ausgabe: Download pdf-Datei - StudienVerlag''], ubi dicitur "Joannes Jacobus Steb Zusmarshusanus Suevis logices studiosus."</ref> <small>[[commune mercatus|commune mercatūs]]</small> <small>(Theodisce ''Zusmarshausen'')</small> * [[Zwieselium]]<ref name="Monumenta Boica"/> <small>(Theodisce ''Zwiesel'')</small> {{div col end}} ==Notae== <references /> [[Categoria:Communia Bavariae|+]] j06fir10xiu1q34udakrsbnyz3oobn4 0 225797 3997194 3997136 2026-10-26T15:26:34Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De primis editionibus typographicis */ 3997194 wikitext text/x-wiki {{titulus italicus}} [[Fasciculus:POxy v0017 n2099 a 01 hires.jpg|thumb|400px| [[The Oxyrhynchus Papyri|Papyrus Oxyrhynchus]] 2099ː fragmentum libri octavi ''Historiarum''. Secundo saeculo p.C.]] '''''Historiae''''' (Graece: ἱστορίαι, ''historíai'' „explorationes“) sunt narrationes rerum gestarum ab [[Herodotus|Herodoto]] saeculo quinto a.C.n. compositae. Hoc opus novem in libros dividi solet et unicuique eorum nomen unius e novem Musis inscriptum est. Res gestas inter annos 700 usque 479 a.C.n. continet, imprimis tamen ad bella inter Persas et Graecos gesta spectat. In litteris occidentalibus hoc opus primum ad [[Genus litterarum|genus]] historicum adsignari solet et Herodotus [[Marcus Tullius Cicero|Ciceronianis]] verbis "pater historiae" appellatur. == Quid sibi proposuerit Herodotus == [[Fasciculus:Dedication page for the Historiae by Herodotus printed at Venice 1494.jpg|thumb|Editio [[Incunabula|incunabula]] ''Historiarum'' a [[Laurentius Valla|Laurentio Valla]] Latine versarum. Incipit liber primus. (Venetiis, apud Ioannem et Gregorium de Gregoriis, 1494).]] Propositum suum prima sententia ''Historiarum'' nuntiat Herodotus ː magna facinora Graecorum et Barbarorum referre vult ne oblivione obruerentur atque in primis causas cur sibi invicem bellum intulerint<ref> ...''ὡς μήτε τὰ γενόμενα ἐξ ἀνθρώπων τῷ χρόνῳ ἐξίτηλα γένηται, μήτε ἔργα μεγάλα τε καὶ θωμαστά, τὰ μὲν Ἕλλησι τὰ δὲ βαρβάροισι ἀποδεχθέντα, ἀκλεᾶ γένηται, τά τε ἄλλα καὶ δι᾽ ἣν αἰτίην ἐπολέμησαν ἀλλήλοισι''.</ref>. Quod etiamsi non multum ab Homerico proposito in ''[[Ilias|Iliade]]'' abest, nihilominus non eodem modo quo poetae [[Bellum Troianum]] narraverunt res gestas bellorum Persicorum lectoribus tradendas suscepit Herodotus ː nam fontes quam plurimos collegit in diversissimas regiones peregrinatus et omnes homines quos aliquid scire suspicabatur interrogavit. Scripta ante se divulgata quoque legit, ut [[Hecataeus Milesius|Hecataeum Milesium]] aut [[Scylax|Scylacem]]. Attamen historiae Herodoti multum ab illa disciplina differunt quam moderni historiam esse profitentur. Primo argumentum non stricte circumscripsit sed excursus (Graece προσθήκας) lepidos qui lectorem suum delectarent semper sese adfectasse ipse fatetur<ref>''Melpomene'' 30 ː ''προσθήκας γὰρ δή μοι ὁ λόγος ἐξ ἀρχῆς ἐδίζητο''</ref> etiamsi a proposito aliquantulum aberrant nec utiles esse videntur. Deinde "historia" in lingua Herodotea idem valet atque investigatio aut indagatio, non idem atque rerum gestarum explicatio. Etenim historiam a geographia et [[Ethnologia|ethnologia]] non secernit atque tam libenter de flumine [[Nilus|Nilo]] crescente decrescenteque aut de causis cur mulae in [[Elis|Elide]] non gignantur disserit quam de deis Aegytiis [[Scythae|Scythicisque]]. Exempli gratia expeditione [[Cambyses II|Cambysis]] adversus pharaonem breviter praenuntiata, totus liber secundus geographiae, moribus, religioni Aegyptiorum deditus est. Cambysis res gestae tertio libro ineunte demum repetuntur. Simili modo magna pars libri quarti ad originem et mores Scytharum et geographiam septentrionalium partium orbis terrarum spectat antequam ad [[Libyes]] sese convertat, res a Persicis ducibus gestas secutus qui imperium augebant; libro primo de moribus [[Lydia (regnum)|Lydiorum]], Persarum, [[Medi|Medorum]] et libro tertio de moribus Indorum et Arabum certiores fimus. Ita quae nos bella Persica appellamus quinto libro demum incipiunt. Tertio loco pleraque quae ab hominibus interrogatis accepit referre mavult<ref>Multis locis sententiam huic similem inveneris ː Ταῦτα εἰ μὲν ἔστι ἀληθέως οὐκ οἶδα, τὰ δὲ λέγεται γράφω hoc est ''An verum sit nescioː quae dicuntur scribo''. Item si duae partes eadem diverse tradebant utramque argumentationem referebat et rem lectori decidendam relinquebat ut in ''Terpsichore'' 45 de [[Croton|Crotoniensibus]] et [[Sybaris|Sybaritanis]]ː ''Ταῦτα μέν νυν ἑκάτεροι αὐτῶν μαρτύρια ἀποφαίνονται, καὶ πάρεστι, ὁκοτέροισί τις πείθεται αὐτῶν, τούτοισι προσχωρέειν''. Cf ''Erato'' 53-55 etc.</ref> etiam si fide parum digna aut etiam incredibilia sibi videntur<ref>Polymnia 152 ː Ἐγὼ δὲ ὀφείλω λέγειν τὰ λεγόμενα, πείθεσθαί γε μὲν οὐ παντάπασι ὀφείλω, καί μοι τοῦτο τὸ ἔπος ἐχέτω ἐς πάντα λόγον = ''Omnia quae dicuntur dicere debeo, non omnibus credere debeo ː quod principium de toto opere meo dicatur''.</ref>, praesertim cum de fabulis lepidis aut salebrosis agitur quae tamen aliquid ad condicionem humanam cognoscendam conferant. In primis oraculorum aenigmatibus delectatur homines ambiguis verbis decipientibus. Quae [[Fatum|fati]] ratio ad [[Tragoedia|tragoediam]] quidem nobis videtur pertinere potius quam ad veram historicam investigationem. Itaque saepe mendacii accusatus est, iam antiquitus a [[Ctesias|Ctesia]] qui res easdam aliter narrabat - nec fide dignior erat - aut a [[Lucianus Samosatensis|Luciano Samosatensi]]<ref> ''Vera Historia'' II.31. ''Philopseudes'' II. ''Quomodo historia conscribenda sit'' 39.</ref>. Quin etiam unus e primis editoribus modernis [[Henricus Stephanus (mortuus 1598)|Henricus Stephanus]] eius "fabulositatem" adversus detrectatores defendendam suscipere coactus est<ref>In ''Apologia pro Herodoto''.</ref>. Nonnulli indagatores moderni etiam longius progressi sunt, de veritate peregrinationum dubitantes<ref>W. K. Pritchett, ''The Liar School of Herodotus'', 1993</ref>. Quae opinio tamen plerisque hodiernis eruditis stulta videtur<ref>Klaus Meister in [[Der Neue Pauly]]</ref>. Ultimis libris tamen historiae politicae iam propior accessit et pater historiae appellari meruit praesertim cum Atheniensium victoriae causas in [[Democratia|democraticis]] institutis requirit<ref>''Terpsichore'' 78ː ''... ἡ ἰσηγορίη ὡς ἔστι χρῆμα σπουδαῖον, εἰ καὶ Ἀθηναῖοι τυραννευόμενοι μὲν οὐδαμῶν τῶν σφέας περιοικεόντων ἦσαν τὰ πολέμια ἀμείνους, ἀπαλλαχθέντες δὲ τυράννων μακρῷ πρῶτοι ἐγένοντο. Δηλοῖ ὦν ταῦτα ὅτι κατεχόμενοι μὲν ἐθελοκάκεον ὡς δεσπότῃ ἐργαζόμενοι, ἐλευθερωθέντων δὲ αὐτὸς ἕκαστος ἑωυτῷ προεθυμέετο κατεργάζεσθαι''ː aequalitas res bona est siquidem Athenienses cum tyrannos haberent ne ullis quidem finitimorum bello fortiores erant, postquam vero eis liberati sunt primum locum occupaverunt. Unde liquet eos dum parebant de industria rem male gessisse quia domino laborarent, postquam vero libertatem adepti sunt sibi quemque studiose laborasse.</ref> Certe rerum gestarum narrationi interspersis fabulis et ethnographicis descriptionibus per ipsam varietatem lectorem reficit et a taedio vindicat. Egregius narrator erat ː multae fabulae quae tradidit hodieque notissimae sunt ut rex [[Croesus]] et vir sapiens [[Solon]], [[Cleobis et Bito]], [[Gyges]] et uxor [[Candaules|Candaulis]], [[Arion]] et [[Delphinus|delphinus]], anulus tyranni [[Polycrates Samius|Polycratis]], mare Hellesponticum iussu [[Xerxes I (rex Persarum)|Xerxis]] verberatum... Praecipuum Herodoti propositum fuit lectores recreare dum facta maxime gloriosa cum omnibus Graecis tum in primis Atheniensibus<ref>''Polyhymnia'' 139</ref> extollit. Simul magnum thesaurum rerum humanarum collegit. == De fide historica et fontibus == Dictis Herodoteis nimia fides non habenda etiamsi de praecipuis eventis ab eo relatis non dubitandum. Non tantum enim "fabulositate" peccavit sed etiam quod fontibus oralibus plerumque utebatur. Poetas et nonnulla opera geographica ut [[Hecataeus Milesius|Hecataeum Milesium]] legit, oraculorum collectiones ad manum habebat quorum veritatem sacerdotes ad utilitatem suam adultaverant, nonnumquam inscriptionibus quoque utebatur<ref>''Terpsichore'' 59-61. ''Erato'' 14. ''[[Historiae (Herodotus)|Polyhymnia]]'' 228 etc.</ref>. Babyloniaca autem et Persica et Aegyptiaca<ref>''Euterpe'' 99</ref> scripta ipse legere non poterat, per interpretatores ea cognovit quibus sive ignorantia sive malignitate aut ob aliquam aliam cupiditatem significationem ad libitum depravare licebat. Ita errare et decipi potuit Herodotus quamvis ipse de industria non mentiebatur. Rerum Graecarum peritior quidem erat sed multa ignorabat quae ad veram interpretationem necessaria erant, cui in primis chronologia deerat ad quam res gestas referret. In [[Inscriptio Behistunia|Behistunia inscriptione]] iussu [[Darius I (rex Persarum)|Darii]] exarata dies et mensis proeliorum traditur, apud Herodotum ne annus quidem. Lector tempora e sequentia rerum conicere cogitur. Reliqua e testimoniis oralibus ducuntur. Illo modo non tantum populares fabulas in opus suum cupide recepit sed etiam testimonia eorum qui magna facta patrum suorum extollere cupiebant et gloriam gentis suae augere. Nonnulli eorum amici Herodoto erant. Ita Zopyrus quidam a Persis Athenas transfugit ubi Herodoto occurrere potuit<ref>''Thalia'' 160</ref>. Ille Zopyrus auctor fuisse videtur eorum quae narrat Herodotus libro tertio exeunte de longa [[Babylon|Babylonis]] obsidione in qua Zopyri avus, [[Megabazus|Megabazi]] filius, Dario sese devovit ita ut urbem ei tradiderit<ref>''Thalia'' 150-159</ref>. Duo brevia bella adversus Babylonios memorabat Darius in inscriptione Behistunia sine ulla obsidione nec historici moderni sciunt quo anno illa obsidio a solo Herodoto relata acciderit. Item Philaidae, gens Atheniensis ad quam pertinebat [[Miltiades]], auctores Herodoto fuisse videntur [[Miltiades (vir militaris)|Miltiadem]] iam circa [[513 a.C.n.]], tum cum [[Chersonesus Thracica|Chersonesi]] tyrannus erat, ad pontem super [[Ister|Istrum]] aedificatum [[Ionia|Ioniis]] qui in exercitu Darii merebant suasisse ut Scytharum societatem inirent atque pontem rescindentes a Persis deficerent<ref>''Melpomene'' 137.</ref>. Ipse Herodotus fatebatur quam difficile esset illos Ionum qui in proelio navali ad Laden adversus Persas commisso fortiter pugnaverant a ceteris separare quia civitates Ioniae culpam cladis inter se reiciebant et aliae aliter rem narrabant<ref>''Erato'' 14</ref>. == De aequitate iudicii inter Barbaros et Graecos == Unum tamen pro Herodoto maxime facitː ut Homerus inter [[Troia|Troianos]] et [[Achaei|Achaeos]] medius steterat ita Herodotus barbaros non contemnebat, fortasse quia in [[Imperium Persarum|imperio Persico]] natus erat atque postea longas peregrinationes confecit. Tum cum [[Cambyses II|Cambysen]] ob deos Aegyptios profanatos reprehendebat egregiam sententiam addidit "si quis homines rogaret qui sint optimi mores unumquemque patrios responsurum esse<ref>''Thalia'' 38 ː ''Εἰ γάρ τις προθείη πᾶσι ἀνθρώποισι ἐκλέξασθαι κελεύων νόμους τοὺς καλλίστους ἐκ τῶν πάντων νόμων, διασκεψάμενοι ἂν ἑλοίατο ἕκαστοι τοὺς ἑωυτῶν· οὕτω νομίζουσι πολλόν τι καλλίστους τοὺς ἑωυτῶν νόμους ἕκαστοι εἶναι''.</ref>". Nec dubitabat mores Lacedaemoniorum a ceteris Graecis aberrantes cum moribus Persarum et ceteris Asiae barbaris conferre<ref>''Erato'' 58.</ref>. Fortasse nonnumquam Barbaris etiam plura quam aequum erat tribuebat cum Graecos [[Calendarium solare|calendarium solare]] et religionem et deos suos<ref>''Euterpe'' 49-53</ref> ab Aegyptiis, litteras a Phoenicis<ref>''Terpsichore'' 58-61</ref> (quod verum est), vestes et [[aegis|aegidem]] deae Athenae a Libyis<ref>''Melpomene'' 189</ref> sumpsisse existimabat. Ex omnibus scriptoribus Graecis servatis Herodotum exterarum nationum maxime studiosum fuisse constat. Certe non tantum victoria Graecorum adversus Persas gaudebat, etiamsi ut ceteris Graecis sic et ipsi in illis bellis libertas et democratia cum servitute et monarchia, virtus et frugalitas cum mollitia et luxuria<ref>''Calliope'' 82.</ref> certasse videbantur, non tantum victoria Graecorum, inquam, gaudebat quam calamitates et damna utrorumque deplorabat. Quocirca Histiaeum et [[Aristagoras|Aristagoran]], Mileti tyrannos et [[Seditio Ionica|seditionis Ioniae]] auctores, vituperabat quod eorum incepta magno detrimento et Graecis et Persis fuissent<ref>''Terpsichore'' 28 et 97. Cf [[Erato]] 3 et 98</ref>. Bella narrabat, non amabat Herodotus<ref>''Clio'' 87ː ''οὐδεὶς γὰρ οὕτω ἀνόητος ἐστὶ ὅστις πόλεμον πρὸ εἰρήνης αἱρέεται· ἐν μὲν γὰρ τῇ οἱ παῖδες τοὺς πατέρας θάπτουσι, ἐν δὲ τῷ οἱ πατέρες τοὺς παῖδας'' = Nemo tam stultus est ut bellum potius quam pacem eligatː hac enim filii patres sepeliunt, illo vero patres filios. </ref>. == De causis historicis et fato == Herodotus causas rerum gestarum in cupiditatibus singulorum hominum aut in voluntate deorum plerumque requirit. Ut in [[Atreus|Atridis]] iniuria semel facta homines ad ultionum seriem movet, quae bella et caedes multiplicant. Nonnumquam tamen ultio causa speciosa potius quam vera videtur esse ː ita Persae Arhenienses [[Sardis|Sardium]] incensarum accusabant, revera dilatandi imperii cupiditas eos iamdiu ad bella vicinis gentibus inferenda incitabat<ref>Jacqueline de Romilly, "[https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1971_num_84_401_1183 La vengeance comme explication historique dans l'œuvre d'Hérodote]", ''Revue des Études Grecques'' 1971ː 314-337</ref>. Dii quoque aut somniis aut oraculis aut prodigiis rebus humanis intersunt dum invidiam suam erga homines nimis beatos aut nimis potentes manifestam faciuntː iam primo libro rex [[Croesus]] divitiis inflatus et admonitiones [[Solon|Solonis]] neglegens ipsis rebus docetur solos deos secure beatos esse posse. Mox illud praeceptum fabula [[Polycrates Samius|Polycratis, Samii]] tyranni, confirmatur et ultimo opere rex [[Xerxes (nomen)|Xerxes]] documento habetur quantum superbia deis invisa sit. Dei etiam provident ne magna scelera impunita maneant, nonnumquam ultionem usque ad quintam generationem differentes ut in [[Candaules|Candaule]] a [[Gyges|Gyge]] occiso cuius pronepos Croesus tandem poenas dedit<ref>Aliud exemplum 'serae numinum vindictae' inveneris ''Polyhymnia'' 137.</ref>. Postquam narravit quomodo rex Spartae [[Cleomenes I|Cleomenes]] furore raptus sese ipse atrociter cultro laniarit, quattuor causas furoris referebat alias ab aliis adlegatasː tres ad ultionem variorum scelerum spectabant, unam rationalem divulgabant ipsi Lacedaemonii dicentes vino mero [[Scythae|Scytharum]] modo abuti solitum esse Cleomenem. Tum suam opinionem interponit Herodotus et rationali causae praevertit poenas Demarato datas ob insidias et [[Pythia|Pythiam]] corruptam<ref>''Erato'' 84. Cf ''Urania'' 129 et ''[[Historiae (Herodotus)|Calliope]]'' 16</ref>. Quia fatum esse credebat Herodotus causas rerum gestarum non ita sedulo requirebat ut moderni historici eas inquirendas putant. Moralia non minus cordi Herodoto erant quam politica. == De compositione == Opus in novem libros divisum ad grammaticum [[Aristarchus Samothracenus|Aristarchum]] referri solet qui commentarium de Herodoto composuit. E modernis sunt qui credant Herodotum separatim dissertationes (λόγους) ethnographicas scripsisse quas postea tantum, cum Athenis moraretur, magno operi de bellis inter Graecos et Persas inseruisset. Ita saepe commentatores Herodoti de ''logo'' Scythico aut de ''logo'' Lydio scribunt, potius quam de libro aut capitulis. Econtra sunt qui persuasum habeant Herodotum iam ab initio opus suum ita disposuisse ut nobis traditum est. ''Historiae'' iam anno [[424 a.C.n.]] divulgatae fuisse creduntur quia plures loci in [[Aristophanes|Aristophanis]] ''[[Acharnenses|Acharnensibus]]'' parodice imitati adgnoscuntur. Anno [[430 a.C.n.]] nondum librum septimum perfecerat, quod liquet cum ad [[Bellum Peloponnesiacum]] alludit<ref>''Polyhymnia'' 137</ref>. Nonnulli eruditi dubitant an re vera nonum librum nonum perfecerit qui ex abrupto cum [[Sestus|Sesto]] ab Atheniensibus capta desinit, addito apologo morali virtutem e paupertate nascentem docente. == De genere dicendi. == Herodotus [[Dialectus Ionica|dialecto Ionica]], ut [[Homerus]], utebatur atque eius oratio sermoni familiari simillima erat. Multi sunt qui Herodotum cum altero Graecae magistro historiae [[Thucydides|Thucydide]] contulerunt, in primis [[Dionysius Halicarnasseus|Dionysius Halicarnassensis]]<ref>''Ad Pompeium'' 3. ''De Thucydide'' 23.</ref> et [[Quintilianus]]. Haec sunt verba Quintilianiː :''Historiam multi scripsere praeclare, sed nemo dubitat longe duos ceteris praeferendos, quorum diversa virtus laudem paene est parem consecuta. Densus et brevis et semper instans sibi Thucydides, dulcis et candidus et fusus Herodotus: ille concitatis, hic remissis adfectibus melior, ille contionibus, hic sermonibus, ille vi, hic voluptate''<ref>''Institutio oratoria'' X.73</ref> necnon de dialecto Ionica ː :''In Herodoto vero cum omnia, ut ego quidem sentio, leniter fluunt, tum ipsa dialectos habet eam iucunditatem ut latentes in se numeros complexa videatur.''<ref>''Institutio oratoria'' IX.4.18</ref> Ciceronis iudicio Herodotus ''sine ullis salebris quasi sedatus amnis fluit''<ref>''[[Orator (Cicero)|Orator]]'' XII.39</ref>. Item Dionysius Halicarnasseus magnificis verbis Herodotum laudabat quod prosam orationem usque ad poesis dignitatem protulisset<ref>''De Thucydide'' 23 ː ''Οὗτος δὲ κατά 〈τε〉 τὴν ἐκλογὴν τῶν ὀνομάτων καὶ κατὰ τὴν σύνθεσιν καὶ κατὰ τὴν τῶν σχηματισμῶν ποικιλίαν μακρῷ δή τινι τοὺς ἄλλους ὑπερεβάλετο, καὶ παρεσκεύασε τῇ κρατίστῃ ποιήσει τὴν πεζὴν φράσιν ὁμοίαν γενέσθαι πειθοῦς τε καὶ χαρίτων καὶ τῆς εἰς ἄκρον ἡκούσης ἡδονῆς ἕνεκα '' = verbis eligendis et componendis et figurarum varietate longe ceteros superavit et prosam orationem optimis carminibus aequavit quoad persuasionem et venustatem et summam iucunditatem attinet. </ref>. Unum tantum apud eum desiderabat ː vigorem ad contiones conscribendas necessariam<ref>Ibid. ː ''Οὔτε γὰρ δημηγορίαις πολλαῖς ὁ ἀνὴρ οὐδ´ ἐναγωνίοις κέχρηται λόγοις, οὔτ´ ἐν τῷ παθαίνειν καὶ δεινοποιεῖν τὰ πράγματα τὴν ἀλκὴν ἔχει''</ref>. Lucianus quoque qui veracitatem Herodoti suspectam habebat virtutem scriptoris ita extollebat ut ita scribere se posse optaret. Nec moderni ab illis iudiciis dissenserunt qui Herodotum unum e maximis scriptoribus fuisse consentiunt. == Synopsis == === Liber 1 ([[Clio]]) – Croesus rex Lydorum cum Cyro rege agit: subiguntur Asia Minor, Babylonia et Massagetae === [[Fasciculus:Butler Orbis Herodoti.jpg|thumb|right|Talem mundi figuram in animo habebat Herodotus.]] * Propositum operis (1) * Praefatio: [[Graeci]] et [[barbari]] aetatis antiquissimae (1–5) * [[Lydi]] et [[Croesus]] (6–94) ** Primordia gentis Lydicae (7–25) ** [[Croesus]] (26–94) *** Croesus et [[Solon]] (26–33) *** Croesus et [[Adrastus]] (34–45) *** Croesus et oracula (46–55) *** Croesus et Graeci (56–70) *** Croesus et [[Cyrus II (rex Persarum)|Cyrus]] (71–94) * Radices imperii Persarum regnante [[Cyrus II (rex Persarum)|Cyro]] (95–216) [[File:Edwin Long 001.jpg|thumb|upright=1.5|Babylonium forum mulierum nubendarum libro primo ''Historiarum'' ab Herodoto descriptum. Edwin Long pinxit anno 1875.]] ** Iuventus Cyri (95–122) ** Defectio Persarum a [[Medi|Medis]] (122–144) *** Excursus: Mores Persarum (131–140) ** Quomodo Asia Minor subacta sit (141–176) *** Oppida Graeca in Asia Minore (141–151) *** Seditio atque devictio Lydorum (152–161) *** Quomodo [[Harpagus]] Asiam Minorem subegerit (162–176) ** Quomodo Babylonia in potestatem Persarum redacta sit (177–200) *** [[Babylon]] (178–187) *** Expugnatio urbis Babylonis (188–191) *** Babylon descripta et mores incolarum (192–200) ** Agmen adversus [[Massagetae|Massagetas]] (201–216) *** Fines Massagetarum descripti (201–216) *** Mors Cyri (205–214) *** Mores Massagetarum (215–216) [[Fasciculus:William Etty (1787–1849) – Candaules, King of Lydia, Shews his Wife by Stealth to Gyges, One of his Ministers, as She Goes to Bed – N00358 – Tate.jpg|thumb|Fabula regis [[Candaules|Candaulis]] primo libro ''Historiarum'' narrata. Qui formositate uxoris ultra modum inflatus eam nudam [[Gyges|Gygi]] ostendit. Haec vanitas perniciei ei fuit. Pinxit William Etty secundum Herodotum.]] === Liber 2 ([[Euterpe]]) – Aegyptus et historia eius === * Descriptio [[Aegyptus|Aegypti]] (2–34) * Mores Aegyptiorum (35–98) * Historia Aegypti (99–182) ** Primi quinque reges (99–123) ** Quomodo Pyramidae exstructa sint (124–136) ** Aegyptus a peregrinis opprimitur (137–151) ** [[Psammetichus I]] et heredes eius (151–161) ** [[Amasis]] (162–182) === Liber 3 ([[Thalia]]) – Cambyses: Agmina in Aegyptos. Exordium imperii Dareii === [[Fasciculus:Matthäus Merian, 0001.jpg|thumb|Praeclaram fabulam tyranni Samii [[Polycrates Samius|Polycratis]] nobis tradidit Herodotus ː hic coquum anulum in pisce inventum domino reddentem vides. Imago [[Matthaeus Merianus Senior|Matthaei Merian]] aeri incisa.]] * Expugnatio Aegypti per [[Cambyses II|Cambysem II]] (1–16) * Expeditio in [[Aethiopia|Aethiopiam]] atque Ammonios (17–30) * Nefas et dementia Cambysis (31–38) * Bellum inter [[Lacedaemon|Lacedaemonios]] et [[Samos|Samios]]. [[Polycrates Samius]] (39–60) * [[Magi]]. Mors Cambysis. [[Darius I (rex Persarum)|Darius I]] rerum potitur post disputationem de optima constitutione (61–87) * Restitutio administrationis (88–160) ** Quomodo imperium Persarum in [[Satrapiae Imperii Achaemenidarum|Satrapias]] divisum sit (88–117) ** [[Intaphrenes]] et Oroites (118–128) ** [[Democedes]] (129–138) ** [[Syloson]]. Expugnatio insulae Samos (139–149) ** Seditio Babylonica (150–160) === Liber 4 ([[Melpomene]]) – Darius: Expeditio in Scythiam et Libyam === [[Fasciculus:Gerard David - Judgement of Cambyses (1498).jpg|thumb|300px|''Iudicium Cambysis'' a pictore [[Flandria|Flandrico]] [[Gerardus David|Gerardo David]] circa [[1488]] pictum ex fabula iudicis Sisamnis libro quinto ''Historiarum'' ab Herodoto narrata. Hodie [[Brugae|Brugis]] servatum in domo communi. Iudex Sisamnes iudicia sua vendiderat; [[Cambyses II|Cambyses]] cutem ei detrahi iussit..]] * Agmen in Scythiam (1–144) ** Causae expeditionis (1–4) ** Primordia Scythiae (5–15) ** Gentes a septentrione Scythorum (16–36) ** Qualis formae sit mundus (37–45) ** Flumina Scythiae (46–58) ** Expeditio Darii in Scythos (59–144) * [[Aryandes]] [[Libya|Libyam]] et [[Cyrene]]n invasit (145–205) ** Exordium (145–156) ** Quomodo Cyrene condita sit (157–167) ** Descriptio Libyae (168–199) ** Expugnatio Barcae (200–205) === Liber 5 ([[Terpsichore]]) – Darius et seditio Ionica === [[Fasciculus:Snake_column_Hippodrome_Constantinople_2007.jpg|thumb|Columna serpentiformis [[Apollo|Apollini]] [[Delphi]]co a Graecis victoribus dedicata et ab Heodoto libro nono cap.81 descripta (a [[Constantinus|Constantino]] imperatore [[Constantinopolis|Constantinopolim]] postea translata est)]] * Expeditio [[Megabazus|Megabyzi]] (senioris) in [[Thracia|Thraciam]] et [[Macedonia]]m (1–22) * Seditio Ionica (23–126) ** Causae seditionis. [[Histiaius]] et [[Aristagoras]] (23–38) ** Filii [[Anaxandrides|Anaxandridis]] (39–48) ** [[Anaxagoras]] [[Lacedaemon|Lacedaemonios]] visitat (49–51) ** Iter in [[Susa (Irania)|Susam]] (52–54) ** Pactum Ioniae cum Atheniensibus (55–95) *** Quomodo expulsi sint [[Peisistratus|Peisistratidae]] (55–65) *** [[Clisthenes Atheniensis|Clisthenes]] et [[Isagoras]] (66–73) *** [[Cleomenes I]] (74–76) *** Athenae et [[Aegina]] (77–90) *** [[Hippias (tyrannus)|Hippias]] in Lacedaemoniis. Tyrannis apud [[Corinthus|Corinthios]] (91–95) ** Controversia de [[Sigeium|Sigeio]] (96–97) ** Agmen foederatorum exercituum. Expugnatio [[Sardes|Sardium]] (98–103) ** Seditio et recuperatio [[Cyprus|Cypri]] (104–115) ** Clades Ioniorum et mors [[Aristagoras|Aristagorae]] (116–126) === Liber 6 ([[Erato]]) - Darius et seditio Ionica (continuatio et finis) - Expeditiones contra Graeciam === [[Fasciculus:Leónidas en las Termópilas, por Jacques-Louis David.jpg|thumb|300px|Rex [[Leonidas I|Leonidas]] in proelio [[Thermopylae|Thermopylarum]] a [[Iacobus Ludovicus David|Iacobo Ludovico David]] pictus (1814). Hoc proelium libro septimo exeunte ''Historiarum'' narratur.]] * Ionica seditio oppressa (1-45) ** Histiaeus (1-30) *** Histiaei fuga (1-5) *** [[Miletus]] obsessa et capta (6-25) *** Histiaei mors (26-30) ** Insulae et civitates [[Hellespontus|Hellesponti]] subactae (31-42) * [[Mardonius]] in Europam adversus Graecos missus (43-45) * Datis et Artaphrenes in Europam adversus Graecos missi (46-140) ** [[Thasos]] (46-47) ** Quomodo tunc res in Graecia sese habuerint (48-93) ** Classis Persarum in insulas et [[Eretria|Eretriam]] adpellit - Eretria obsessa et capta (94-102) ** Persae [[Marathonia pugna|proelio]] [[Marathon (Graecia)|Marathone]] commisso victi in Asiam proficiscuntur (103sqq) === Liber 7 ([[Polyhymnia]]) [[Xerxes I (rex Persarum)|Xerxes]] magnum exercitum adversus Graecos ducit === [[Fasciculus:Battle of Thermopylae and movements to Salamis, 480 BC.gif|thumb|300px|Iter pedestre et maritimum Persarum exercitus secundum ea quae narravit Herodotus libro septimo et octavo.]] [[Fasciculus:Kaulbach, Wilhelm von - Die Seeschlacht bei Salamis - 1868.JPG|thumb|300px|[[Pugna Salaminia]] a Gulielmo de Kaulbach picta. Octavo libro ''Historiarum'' narratur.]] * Mors Darei cui succedit Xerxes (1-4) * Expeditio Xerxis (prima pars) (5-239) ** In consilio belli [[Artabanus]] [[Mardonius|Mardonio]] adversatur (5-11) ** De somnio divino regem ad bellum incitante (12-19) ** Praeparatio ː mons [[Athos]] circumfossus et pontes fabricati (20-25) ** Xerxes et Pythius (26-29) ** Exercitus [[Sardis|Sardes]] convenit (30-31) ** Quomodo novos pontes in [[Hellespontus|Hellesponto]] effecerint postquam primus mari sublatus est (33-39) ** Recensio exercitus et sermo cum [[Artabanus|Artabano]] (40-100) ** Sermo Xerxis cum [[Demaratus|Demarato]] (101-105) ** Exercitus per Thraciam et Macedoniam ad Thermen iter facit (106-127) ** Xerxes ad ostium [[Peneus|Penei]] (128-130) ** Quid Graecae civitates adversus Xerxen incedentem paraverint (131-178) ** Dum Xerxes per [[Thessalia|Thessaliam]] iter facit tempestas eius classem male mulcat (179-200) ** Prima proelia ad [[Thermopylae|Thermopylas]] et Artemision (201-239) === Liber 8 ([[Urania (Musa)|Urania]]) Bellum inter Xerxen et Graecos === * Expeditio Xerxis (continuatio) ** Proelium navale ad Artemision (1-27) ** [[Thessalia|Thessalis]] ducibus Barbari [[Phocis|Phocidem]] ab incolis desertam vastant. Ipse deus eos e templo [[Delphi (urbs Graeciae)|Delphico]] depellit (28-39) ** Naves Graecae petentibus Atheniensibus ad [[Salamis|Salaminem]] coeunt (40-49) ** Xerxes [[Acropolis Athenarum|Acropoli]] potitur atque eam incendit (50-56) ** Instigante [[Themistocles|Themistocle]] Graeci proelium navale ad insulam Salaminem committunt et magnam victoriam referunt (57-96) ** Xerxes classem ad Hellesponti pontes remittit et [[Mardonius|Mardonio]] exercitum 300 000 hominum relinquit ad Peloponnesum adgrediendam (97-129) ** Athenienses societatem a Mardonio per [[Macedonia antiqua|Macedonum]] regem Alexandrum sibi propositam aspernantur (130-144) === Liber 9 ([[Calliope]]) Persae repulsi et Graeci victores === * Mardonios Atticam iterum occupat antequam in [[Boeotia|Boeotiam]] rediret cum Lacedaemonii [[Pausanias (dux Lacedaemonius)|Pausaniam]] adversus eum miserunt (1-18) * [[Pugna Plataeensis]] (19-85) * [[Thebae (Boeotia)|Thebani]] obsessi duces qui Persis favebant [[Pausanias (dux Lacedaemonius)|Pausaniae]] tradunt. Artabazus cum reliquiis exercitus in Asiam properat (86-89) * [[Pugna Mycalensis]] (90-106) * Quomodo Xerxes et uxorem et filiam Masistis amaverit. Amestris, uxoris eius, crudelis ultio (107-113) * Athenienses [[Sestus|Sestum]] in [[Chersonesus Thracica|Chersoneso]] obsidunt et capiunt (114-121) * Cur [[Cyrus II (rex Persarum)|Cyrus]] Persas monuerit ne pauperem terram suam beatiore mutarent (122) == De primis editionibus typographicis == [[Editio princeps]] ''Historiarum'' ex officina [[Aldus Manutius|Aldi Manutii]] [[Venetiae|Venetiis]] anno [[1502]] in lucem prodiit<ref>''Herodoti libri novem, quibus Musarum indita sunt nomina : Musarum nomina, Clio, Euterpe, Thalia, Melpomene, Terpsichore, Erato, Polymnia, Urania, Calliope'', Venetiis, : in domo Aldi mense Septembri. M.DII</ref>, eodem anno quo [[Thucydides]]. Secunda editio magni momenti Genavae ab [[Henricus Stephanus (mortuus 1598)|Henrico Stephano]] curata est<ref> ''Ἡροδότου τοῦ Ἁλικαρνασσέως Ἱστορία, ἢ, Ἱστοριῶν λόγοι θ', ἐπιγραφόμενοι μοῦσαι. Herodoti Halicarnassei Historia, sive, Historiarum libri IX, qui inscribuntur Musae. Ex vetustis exemplaribus recogniti. Ctesiae quaedam'', Anno M. D. LXX. Excudebat Henricus Stephanus.</ref> (1570) qui iam anno [[1566]] intrepretationem Latinam [[Laurentius Valla|Laurentii Vallae]] a se emendatam publicaverat<ref> ''Herodoti... Historiae lib. IX, & de vita Homeri libellus. Illi ex interpretatione Laur. Vallae adscripta, hic ex interpret. Conradi Heresbachii: utraque ab Henr. Stephano recognita. Ex Ctesia excerptae historiae. Icones quarundam memorabilium structurarum. Apologia Henr. Stephani pro Herodoto'', Anno M.D.LXVI excudebat Henricus Stephanus.</ref> cui longam praefationem ''Apologia pro Herodoto sive Herodoti historia fabulositatis accusata'' inscriptam addidit ː nam quinto decimo saeculo atque etiam plerumque sexto decimo Herodotus Latine legebatur a Laurentio Valla versus. Cuius interpretationis innumerae sunt editiones. Item texto Graeco dissertationem [[Ioachimus Camerarius senior|Ioachimi Camerarii]] de dialecto et vocabulis [[Ionia|Ionicis]] praeposuit. Secundam editionem Graecolatinam anno 1592 ibidem dedit<ref>[https://readingeast.com/essay1.html A Noreen Humble hic descripta]{{Nexus deficit|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Notae == <references/> == Bibliographia == [[File:Herodotus - Historiae, 1908 - 2734989 pagina1.jpg|thumb|''Historiae'']] === Editiones selectae === * 1502 : [https://archive.org/details/bub_gb_UZ5NMv8mHKUC/ editio Aldina] (Venetiis) * 1715 : [[Iacobus Gronovius]], ed., ''Herodoti Halicarnassei Historiarum libri IX'' (Lugduni Batavorum) Graece et Latine * 1830 : ''[https://books.google.fr/books?id=szYPAAAAYAAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Herodoti Musae sive Historiarum libri IX ex ultima recensione Joannis Schweighaeuseri cum notitia literaria, argumentis, et indice locupletissimo]'', Londini, 1830. 5 volumina. Editio Graeca cum commentariis Latinis. * 1887 : [[Guilelmus Dindorfius]], ed., ''Herodoti Historiarum libri IX'' (Lutetiae: Didot) Graece et Latine [https://archive.org/details/herodotihistoria06hero/ Textus] * 1930-1954 : ''[[Collection des Universités de France|Collection des universités de France]]'', editio a Philippo Ernesto Legrand curata, in decem volumina digesta, cum volumine introductorio, textu Graeco et versione Francica, apparatu critico et adnotationibus. * 1948 : A. H. R. Ε. Paap, ''De Herodoti reliquiis in papyris et membranis Aegyptiis servatis'', Lugduni Batavorum, Brill, 1948. (Papyrologica Lugduno-Batava, vol. IV). [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1950_num_63_294_3209_t2_0282_0000_2 Recensio critica] * 1963 : ''Historien : Griechisch-deutsch'', curante Josef Feix. München, Heimeran, 1963ː duo volumina. * 1977-2017 : Fondazione Lorenzo Valla in collectione ''Scrittori greci e latini'', Mondadori. * 1987-1997 : [[Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana]]ː duo volumina, Lipsiae, 1987-1997, curante H. Rosen. * 2006 : ''Le Storie. Erodoto ; a cura di Aristide Colonna e Fiorenza Bevilacqua'', Augustae Taurinorum: Unione Tipografico-Editrice Torinese, 2006. Textus Graecus, versio et adnotatio Italiana. === Lexica et grammatica === * Haiim B. Rosén, ''Eine Laut- und Formenlehre der herodotischen Sprachform'', Heidelbergae, 1962 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1962_num_31_1_3669_t1_0415_0000_2 Recensio critica] * [[Iohannes Schweighaeuser]], ''Lexicon Herodoteum quo et styli Herodotei universa ratio enucleate explicatur et quam plurimi Musarum loci ex professo illustrantur. Passim etiam partim Graeca lectio partim versio latina quas offert Argentoratensis editio vel vindicatur vel emendatur... Adjecta est appendix tractatus quosdam complectens de dialecto ionica''. Secunda editio. Londini, 1830 [https://books.google.fr/books?id=h1dXAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Editio 1824 apud Guglum librorum] === Commentarii === * David Asheri, Alan Lloyd, Aldo Corcella, ''A commentary on Herodotus : books I-IV'', Oxford University Press, 2011 [https://books.google.fr/books?id=cToiD0WJ3gMC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * W. W. How, J. Wells, ''A Commentary on Herodotus''. 2 voll. Oxonii: Clarendon Press. * A. B. Lloyd, ''Herodotus Book II'', Lugduni Batavorum, 1975-1988ː tria volumina. [https://books.google.fr/books?id=VJiBARkL2LEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] === Plura legere si cupis === *''Brill's companion to the reception of Herodotus in Antiquity and beyond'', curantibus Jessica Priestley et Vasiliki Zali, Lugduni Batavorum, 2016 [https://books.google.fr/books?id=lyVzCwAAQBAJ&pg=PR3&hl=fr&source=gbs_selected_pages&cad=2#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] *Reinhold Bichler, ''Herodots Welt : der Aufbau der Historie am Bild der fremden Länder und Völker, ihrer Zivilisation und ihrer Geschichte'', Berolini, Akademie Verlag, 2001 [https://books.google.fr/books?id=FmHyCQAAQBAJ&pg=PA3&hl=fr&source=gbs_selected_pages&cad=2#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2002_num_71_1_2500_t1_0289_0000_2 Recensio critica] **''Herodot'', G. Olms, 2014 (quarta editio emendata). [https://books.google.fr/books?id=BmB3CgAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] *Justus Cobet, ''Herodots Exkurse und die Frage der Einheit seines Werkes'', Franz Steiner, 1971 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1972_num_41_2_1686_t1_0650_0000_2 Recensio critica] *Aldo Corcella, ''Erodoto e l'analogia'', Palermo, 1984 [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1987_num_89_1_5553_t1_0198_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/12491897/Review_of_A_Corcella_Erodoto_e_lanalogia_PPol_18_1985_pp_87_88 Altera recensio critica] * Alfred Croiset, "[https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1888_num_1_2_5346?q=herodote La véracité d'Hérodote]", ''Revue des Études Grecques'', 1888ː 154-162 *Marcus Dorati, ''Le Storie di Erodoto: Etnografia e racconto'', Pisae, 2000 ̪[https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2006_num_84_1_7279_t1_0138_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_2001_num_114_2_4475_t2_0730_0000_2 Altera recensio critica] * Hartmut Erbse, ''Studien zum Verständnis Herodots''; De Gruyter, 1992 ̪[https://books.google.fr/books?id=oNBuHr7mVGkC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] *J. A. S. Evans, ''Herodotus, explorer of the past : three essays'', Princeton University Press, 1991 [https://books.google.fr/books?id=4icABAAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] ** ''The beginnings of history : Herodotus and the Persian Wars'', E. Kent, 2006 [https://bmcr.brynmawr.edu/2007/2007.09.48 Recensio critica] * Kurt von Fritz, ''Die griechische Geschichtsschreibung, Band I. Von den Anfängen bis Thukydides''. Berolini, 1967 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1969_num_47_3_2794_t1_0982_0000_2 Recensio critica] * John Gould, ''Herodotus'', Bristol Classical Press, 2000 ** "Herodotus and Religion", in S. Hornblower (curator), ''Greek Historiography'', 1994ː 91-106 * Amédée Hauvette, ''[http://www.mediterranee-antique.fr/Fichiers_PdF/GHI/Hauvette/Herodote.pdf Hérodote : historien des guerres médiques]'', Paris, Hachette, 1894̈ *''̪[https://www.persee.fr/issue/mom_0151-7015_2013_act_51_1?sectionId=mom_0151-7015_2013_act_51_1_2255 Hérodote et l’Égypte. Regards croisés sur le Livre II de l’Enquête d’Hérodote.]'' Actes de la journée d’étude organisée à la Maison de l’Orient et de la Méditerranée – Lyon, le 10 mai 2010, Lugduni, 2013 *''Herodots Wege des Erzählens : Logos und Topos in den Historien'', Peter Lang, 2013 *''Herodotus and the invention of history'', Novi Eboraci, 1987 (= Arethusa XX) * Virginia Hunter, ''Past and process in Herodotus and Thucydides'', Princeton University Press, 1982 [https://books.google.fr/books?id=boorDgAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Henricus Immerwahr, ''Form and Thought in Herodotus'', Cleveland, 1966 [https://www.persee.fr/doc/bude_0004-5527_1968_num_1_1_3008_t1_0144_0000_2 Recensio critica] * Mabel L. Lang, ''Herodotean narrative and discourse'', Harvard University Press, 1984 [https://books.google.fr/books?id=eF9yrcl560sC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1987_num_100_477_1521_t2_0515_0000_3 Recensio critica] *Donald Lateiner, ''The historical method of Herodotus'', University of Toronto press, 1989 [https://books.google.fr/books?id=ZeEHTmTqPXQC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1992_num_105_500_2548_t1_0291_0000_1 Recensio critica] *Dominique Lenfant, "[https://halshs.archives-ouvertes.fr/halshs-00001093/file/DLREG109.pdf Ctésias et Hérodote ou les réécritures de l’histoire dans la Perse achéménide]", ''Revue des études grecques'', 1996(109) ː 348-380 *Arnaldo Momigliano, "[https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1468-229X.1958.tb02501.x The Place of Herodotus in the History of Historiography]", ''History'', 1958(43)ː 1-13 ** "Erodoto e la Storiografia moderna", ''Aevum'', 1957(31)ː 74-84. *Hugo Panofsky, ''[https://books.google.fr/books?id=RZAdV-BCaRMC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Quaestionum de historiae Herodoteae fontibus pars prima]'', Berolini, 1885 *Walter Marg, ''Herodot : eine Auswahl aus der neueren Forschung'' (tertia editio), Darmstadt, Wissenschaftliche Buchgesellschaft, 1982 * Dietram Muller, ''Topographischer Bildkommentar zu den Historien Herodots'' I Griechenland II Kleinasien, Tübingen, Ernst Wasmuth Verlag, 1987-1997, duo volumina. *Jacqueline de Romilly, "[https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1971_num_84_401_1183 La vengeance comme explication historique dans l'œuvre d'Hérodote]", ''Revue des Études Grecques'' 1971 ː 314-337 *Suzanne Said, "[https://www.persee.fr/doc/ista_0000-0000_2012_ant_1225_1_3636 Hérodote et Thucydide lecteurs d'Homère]" in ''Troïka. Parcours antiques'', 2012ː 65-79 *Sean Sheehan, ''A guide to reading Herodotus' histories'', Bloomsbury Academic, 2018 [https://books.google.fr/books?id=Ab5KDwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Binyamin Shimron, ''Politics and belief in Herodotus'', Steiner Verlag 1986. *Herman Verdin, "[https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1975_num_44_2_1803 Hérodote historien ? Quelques interprétations récentes]", ''L'Antiquité Classique'', 1975 ː 668-685 **''De historisch-kritische Methode van Herodotus'', [[Bruxellae|Bruxellis]], 1971 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1973_num_42_1_1704_t1_0209_0000_2 Recensio critica] *Henry Wood, ''The histories of Herodotus : an analysis of the formal structure'', Hagae comitum, 1972 *Fridericus Augustus Zander, ''[https://archive.org/details/deimperfectiatqu00zand/mode/2up?ref=ol&view=theater De imperfecti atque aoristi apud Herodotum usu]'', [[Halae Saxonum|Halis Saxonum]], formis E. Karras, 1882 == Nexus externi == *[https://www.iranicaonline.org/articles/herodotus-vi Encyclopaedia Iranica; Darius secundum Herodotum] *[https://www.iranicaonline.org/articles/herodotus-xi Bibliographia selecta] *[https://el.wikisource.org/wiki/%CE%A3%CF%85%CE%B3%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AD%CE%B1%CF%82:%CE%97%CF%81%CF%8C%CE%B4%CE%BF%CF%84%CE%BF%CF%82 Textus Graecus apud Vicifontem] {{FA stella}} [[Categoria:Litterae Graecae antiquae]] [[Categoria:Libri historici]] [[Categoria:Libri geographici]] [[Categoria:Libri ethnographici]] [[Categoria:Scripta saeculo 5 a.C.n.]] [[Categoria:Anatoliae scripta]] [[Categoria:Libri de bellis Graeco-Persicis]] t6kclla34ct7soreqeg7my041h8b40x 3997195 3997194 2026-10-26T15:27:00Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De primis editionibus typographicis */ 3997195 wikitext text/x-wiki {{titulus italicus}} [[Fasciculus:POxy v0017 n2099 a 01 hires.jpg|thumb|400px| [[The Oxyrhynchus Papyri|Papyrus Oxyrhynchus]] 2099ː fragmentum libri octavi ''Historiarum''. Secundo saeculo p.C.]] '''''Historiae''''' (Graece: ἱστορίαι, ''historíai'' „explorationes“) sunt narrationes rerum gestarum ab [[Herodotus|Herodoto]] saeculo quinto a.C.n. compositae. Hoc opus novem in libros dividi solet et unicuique eorum nomen unius e novem Musis inscriptum est. Res gestas inter annos 700 usque 479 a.C.n. continet, imprimis tamen ad bella inter Persas et Graecos gesta spectat. In litteris occidentalibus hoc opus primum ad [[Genus litterarum|genus]] historicum adsignari solet et Herodotus [[Marcus Tullius Cicero|Ciceronianis]] verbis "pater historiae" appellatur. == Quid sibi proposuerit Herodotus == [[Fasciculus:Dedication page for the Historiae by Herodotus printed at Venice 1494.jpg|thumb|Editio [[Incunabula|incunabula]] ''Historiarum'' a [[Laurentius Valla|Laurentio Valla]] Latine versarum. Incipit liber primus. (Venetiis, apud Ioannem et Gregorium de Gregoriis, 1494).]] Propositum suum prima sententia ''Historiarum'' nuntiat Herodotus ː magna facinora Graecorum et Barbarorum referre vult ne oblivione obruerentur atque in primis causas cur sibi invicem bellum intulerint<ref> ...''ὡς μήτε τὰ γενόμενα ἐξ ἀνθρώπων τῷ χρόνῳ ἐξίτηλα γένηται, μήτε ἔργα μεγάλα τε καὶ θωμαστά, τὰ μὲν Ἕλλησι τὰ δὲ βαρβάροισι ἀποδεχθέντα, ἀκλεᾶ γένηται, τά τε ἄλλα καὶ δι᾽ ἣν αἰτίην ἐπολέμησαν ἀλλήλοισι''.</ref>. Quod etiamsi non multum ab Homerico proposito in ''[[Ilias|Iliade]]'' abest, nihilominus non eodem modo quo poetae [[Bellum Troianum]] narraverunt res gestas bellorum Persicorum lectoribus tradendas suscepit Herodotus ː nam fontes quam plurimos collegit in diversissimas regiones peregrinatus et omnes homines quos aliquid scire suspicabatur interrogavit. Scripta ante se divulgata quoque legit, ut [[Hecataeus Milesius|Hecataeum Milesium]] aut [[Scylax|Scylacem]]. Attamen historiae Herodoti multum ab illa disciplina differunt quam moderni historiam esse profitentur. Primo argumentum non stricte circumscripsit sed excursus (Graece προσθήκας) lepidos qui lectorem suum delectarent semper sese adfectasse ipse fatetur<ref>''Melpomene'' 30 ː ''προσθήκας γὰρ δή μοι ὁ λόγος ἐξ ἀρχῆς ἐδίζητο''</ref> etiamsi a proposito aliquantulum aberrant nec utiles esse videntur. Deinde "historia" in lingua Herodotea idem valet atque investigatio aut indagatio, non idem atque rerum gestarum explicatio. Etenim historiam a geographia et [[Ethnologia|ethnologia]] non secernit atque tam libenter de flumine [[Nilus|Nilo]] crescente decrescenteque aut de causis cur mulae in [[Elis|Elide]] non gignantur disserit quam de deis Aegytiis [[Scythae|Scythicisque]]. Exempli gratia expeditione [[Cambyses II|Cambysis]] adversus pharaonem breviter praenuntiata, totus liber secundus geographiae, moribus, religioni Aegyptiorum deditus est. Cambysis res gestae tertio libro ineunte demum repetuntur. Simili modo magna pars libri quarti ad originem et mores Scytharum et geographiam septentrionalium partium orbis terrarum spectat antequam ad [[Libyes]] sese convertat, res a Persicis ducibus gestas secutus qui imperium augebant; libro primo de moribus [[Lydia (regnum)|Lydiorum]], Persarum, [[Medi|Medorum]] et libro tertio de moribus Indorum et Arabum certiores fimus. Ita quae nos bella Persica appellamus quinto libro demum incipiunt. Tertio loco pleraque quae ab hominibus interrogatis accepit referre mavult<ref>Multis locis sententiam huic similem inveneris ː Ταῦτα εἰ μὲν ἔστι ἀληθέως οὐκ οἶδα, τὰ δὲ λέγεται γράφω hoc est ''An verum sit nescioː quae dicuntur scribo''. Item si duae partes eadem diverse tradebant utramque argumentationem referebat et rem lectori decidendam relinquebat ut in ''Terpsichore'' 45 de [[Croton|Crotoniensibus]] et [[Sybaris|Sybaritanis]]ː ''Ταῦτα μέν νυν ἑκάτεροι αὐτῶν μαρτύρια ἀποφαίνονται, καὶ πάρεστι, ὁκοτέροισί τις πείθεται αὐτῶν, τούτοισι προσχωρέειν''. Cf ''Erato'' 53-55 etc.</ref> etiam si fide parum digna aut etiam incredibilia sibi videntur<ref>Polymnia 152 ː Ἐγὼ δὲ ὀφείλω λέγειν τὰ λεγόμενα, πείθεσθαί γε μὲν οὐ παντάπασι ὀφείλω, καί μοι τοῦτο τὸ ἔπος ἐχέτω ἐς πάντα λόγον = ''Omnia quae dicuntur dicere debeo, non omnibus credere debeo ː quod principium de toto opere meo dicatur''.</ref>, praesertim cum de fabulis lepidis aut salebrosis agitur quae tamen aliquid ad condicionem humanam cognoscendam conferant. In primis oraculorum aenigmatibus delectatur homines ambiguis verbis decipientibus. Quae [[Fatum|fati]] ratio ad [[Tragoedia|tragoediam]] quidem nobis videtur pertinere potius quam ad veram historicam investigationem. Itaque saepe mendacii accusatus est, iam antiquitus a [[Ctesias|Ctesia]] qui res easdam aliter narrabat - nec fide dignior erat - aut a [[Lucianus Samosatensis|Luciano Samosatensi]]<ref> ''Vera Historia'' II.31. ''Philopseudes'' II. ''Quomodo historia conscribenda sit'' 39.</ref>. Quin etiam unus e primis editoribus modernis [[Henricus Stephanus (mortuus 1598)|Henricus Stephanus]] eius "fabulositatem" adversus detrectatores defendendam suscipere coactus est<ref>In ''Apologia pro Herodoto''.</ref>. Nonnulli indagatores moderni etiam longius progressi sunt, de veritate peregrinationum dubitantes<ref>W. K. Pritchett, ''The Liar School of Herodotus'', 1993</ref>. Quae opinio tamen plerisque hodiernis eruditis stulta videtur<ref>Klaus Meister in [[Der Neue Pauly]]</ref>. Ultimis libris tamen historiae politicae iam propior accessit et pater historiae appellari meruit praesertim cum Atheniensium victoriae causas in [[Democratia|democraticis]] institutis requirit<ref>''Terpsichore'' 78ː ''... ἡ ἰσηγορίη ὡς ἔστι χρῆμα σπουδαῖον, εἰ καὶ Ἀθηναῖοι τυραννευόμενοι μὲν οὐδαμῶν τῶν σφέας περιοικεόντων ἦσαν τὰ πολέμια ἀμείνους, ἀπαλλαχθέντες δὲ τυράννων μακρῷ πρῶτοι ἐγένοντο. Δηλοῖ ὦν ταῦτα ὅτι κατεχόμενοι μὲν ἐθελοκάκεον ὡς δεσπότῃ ἐργαζόμενοι, ἐλευθερωθέντων δὲ αὐτὸς ἕκαστος ἑωυτῷ προεθυμέετο κατεργάζεσθαι''ː aequalitas res bona est siquidem Athenienses cum tyrannos haberent ne ullis quidem finitimorum bello fortiores erant, postquam vero eis liberati sunt primum locum occupaverunt. Unde liquet eos dum parebant de industria rem male gessisse quia domino laborarent, postquam vero libertatem adepti sunt sibi quemque studiose laborasse.</ref> Certe rerum gestarum narrationi interspersis fabulis et ethnographicis descriptionibus per ipsam varietatem lectorem reficit et a taedio vindicat. Egregius narrator erat ː multae fabulae quae tradidit hodieque notissimae sunt ut rex [[Croesus]] et vir sapiens [[Solon]], [[Cleobis et Bito]], [[Gyges]] et uxor [[Candaules|Candaulis]], [[Arion]] et [[Delphinus|delphinus]], anulus tyranni [[Polycrates Samius|Polycratis]], mare Hellesponticum iussu [[Xerxes I (rex Persarum)|Xerxis]] verberatum... Praecipuum Herodoti propositum fuit lectores recreare dum facta maxime gloriosa cum omnibus Graecis tum in primis Atheniensibus<ref>''Polyhymnia'' 139</ref> extollit. Simul magnum thesaurum rerum humanarum collegit. == De fide historica et fontibus == Dictis Herodoteis nimia fides non habenda etiamsi de praecipuis eventis ab eo relatis non dubitandum. Non tantum enim "fabulositate" peccavit sed etiam quod fontibus oralibus plerumque utebatur. Poetas et nonnulla opera geographica ut [[Hecataeus Milesius|Hecataeum Milesium]] legit, oraculorum collectiones ad manum habebat quorum veritatem sacerdotes ad utilitatem suam adultaverant, nonnumquam inscriptionibus quoque utebatur<ref>''Terpsichore'' 59-61. ''Erato'' 14. ''[[Historiae (Herodotus)|Polyhymnia]]'' 228 etc.</ref>. Babyloniaca autem et Persica et Aegyptiaca<ref>''Euterpe'' 99</ref> scripta ipse legere non poterat, per interpretatores ea cognovit quibus sive ignorantia sive malignitate aut ob aliquam aliam cupiditatem significationem ad libitum depravare licebat. Ita errare et decipi potuit Herodotus quamvis ipse de industria non mentiebatur. Rerum Graecarum peritior quidem erat sed multa ignorabat quae ad veram interpretationem necessaria erant, cui in primis chronologia deerat ad quam res gestas referret. In [[Inscriptio Behistunia|Behistunia inscriptione]] iussu [[Darius I (rex Persarum)|Darii]] exarata dies et mensis proeliorum traditur, apud Herodotum ne annus quidem. Lector tempora e sequentia rerum conicere cogitur. Reliqua e testimoniis oralibus ducuntur. Illo modo non tantum populares fabulas in opus suum cupide recepit sed etiam testimonia eorum qui magna facta patrum suorum extollere cupiebant et gloriam gentis suae augere. Nonnulli eorum amici Herodoto erant. Ita Zopyrus quidam a Persis Athenas transfugit ubi Herodoto occurrere potuit<ref>''Thalia'' 160</ref>. Ille Zopyrus auctor fuisse videtur eorum quae narrat Herodotus libro tertio exeunte de longa [[Babylon|Babylonis]] obsidione in qua Zopyri avus, [[Megabazus|Megabazi]] filius, Dario sese devovit ita ut urbem ei tradiderit<ref>''Thalia'' 150-159</ref>. Duo brevia bella adversus Babylonios memorabat Darius in inscriptione Behistunia sine ulla obsidione nec historici moderni sciunt quo anno illa obsidio a solo Herodoto relata acciderit. Item Philaidae, gens Atheniensis ad quam pertinebat [[Miltiades]], auctores Herodoto fuisse videntur [[Miltiades (vir militaris)|Miltiadem]] iam circa [[513 a.C.n.]], tum cum [[Chersonesus Thracica|Chersonesi]] tyrannus erat, ad pontem super [[Ister|Istrum]] aedificatum [[Ionia|Ioniis]] qui in exercitu Darii merebant suasisse ut Scytharum societatem inirent atque pontem rescindentes a Persis deficerent<ref>''Melpomene'' 137.</ref>. Ipse Herodotus fatebatur quam difficile esset illos Ionum qui in proelio navali ad Laden adversus Persas commisso fortiter pugnaverant a ceteris separare quia civitates Ioniae culpam cladis inter se reiciebant et aliae aliter rem narrabant<ref>''Erato'' 14</ref>. == De aequitate iudicii inter Barbaros et Graecos == Unum tamen pro Herodoto maxime facitː ut Homerus inter [[Troia|Troianos]] et [[Achaei|Achaeos]] medius steterat ita Herodotus barbaros non contemnebat, fortasse quia in [[Imperium Persarum|imperio Persico]] natus erat atque postea longas peregrinationes confecit. Tum cum [[Cambyses II|Cambysen]] ob deos Aegyptios profanatos reprehendebat egregiam sententiam addidit "si quis homines rogaret qui sint optimi mores unumquemque patrios responsurum esse<ref>''Thalia'' 38 ː ''Εἰ γάρ τις προθείη πᾶσι ἀνθρώποισι ἐκλέξασθαι κελεύων νόμους τοὺς καλλίστους ἐκ τῶν πάντων νόμων, διασκεψάμενοι ἂν ἑλοίατο ἕκαστοι τοὺς ἑωυτῶν· οὕτω νομίζουσι πολλόν τι καλλίστους τοὺς ἑωυτῶν νόμους ἕκαστοι εἶναι''.</ref>". Nec dubitabat mores Lacedaemoniorum a ceteris Graecis aberrantes cum moribus Persarum et ceteris Asiae barbaris conferre<ref>''Erato'' 58.</ref>. Fortasse nonnumquam Barbaris etiam plura quam aequum erat tribuebat cum Graecos [[Calendarium solare|calendarium solare]] et religionem et deos suos<ref>''Euterpe'' 49-53</ref> ab Aegyptiis, litteras a Phoenicis<ref>''Terpsichore'' 58-61</ref> (quod verum est), vestes et [[aegis|aegidem]] deae Athenae a Libyis<ref>''Melpomene'' 189</ref> sumpsisse existimabat. Ex omnibus scriptoribus Graecis servatis Herodotum exterarum nationum maxime studiosum fuisse constat. Certe non tantum victoria Graecorum adversus Persas gaudebat, etiamsi ut ceteris Graecis sic et ipsi in illis bellis libertas et democratia cum servitute et monarchia, virtus et frugalitas cum mollitia et luxuria<ref>''Calliope'' 82.</ref> certasse videbantur, non tantum victoria Graecorum, inquam, gaudebat quam calamitates et damna utrorumque deplorabat. Quocirca Histiaeum et [[Aristagoras|Aristagoran]], Mileti tyrannos et [[Seditio Ionica|seditionis Ioniae]] auctores, vituperabat quod eorum incepta magno detrimento et Graecis et Persis fuissent<ref>''Terpsichore'' 28 et 97. Cf [[Erato]] 3 et 98</ref>. Bella narrabat, non amabat Herodotus<ref>''Clio'' 87ː ''οὐδεὶς γὰρ οὕτω ἀνόητος ἐστὶ ὅστις πόλεμον πρὸ εἰρήνης αἱρέεται· ἐν μὲν γὰρ τῇ οἱ παῖδες τοὺς πατέρας θάπτουσι, ἐν δὲ τῷ οἱ πατέρες τοὺς παῖδας'' = Nemo tam stultus est ut bellum potius quam pacem eligatː hac enim filii patres sepeliunt, illo vero patres filios. </ref>. == De causis historicis et fato == Herodotus causas rerum gestarum in cupiditatibus singulorum hominum aut in voluntate deorum plerumque requirit. Ut in [[Atreus|Atridis]] iniuria semel facta homines ad ultionum seriem movet, quae bella et caedes multiplicant. Nonnumquam tamen ultio causa speciosa potius quam vera videtur esse ː ita Persae Arhenienses [[Sardis|Sardium]] incensarum accusabant, revera dilatandi imperii cupiditas eos iamdiu ad bella vicinis gentibus inferenda incitabat<ref>Jacqueline de Romilly, "[https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1971_num_84_401_1183 La vengeance comme explication historique dans l'œuvre d'Hérodote]", ''Revue des Études Grecques'' 1971ː 314-337</ref>. Dii quoque aut somniis aut oraculis aut prodigiis rebus humanis intersunt dum invidiam suam erga homines nimis beatos aut nimis potentes manifestam faciuntː iam primo libro rex [[Croesus]] divitiis inflatus et admonitiones [[Solon|Solonis]] neglegens ipsis rebus docetur solos deos secure beatos esse posse. Mox illud praeceptum fabula [[Polycrates Samius|Polycratis, Samii]] tyranni, confirmatur et ultimo opere rex [[Xerxes (nomen)|Xerxes]] documento habetur quantum superbia deis invisa sit. Dei etiam provident ne magna scelera impunita maneant, nonnumquam ultionem usque ad quintam generationem differentes ut in [[Candaules|Candaule]] a [[Gyges|Gyge]] occiso cuius pronepos Croesus tandem poenas dedit<ref>Aliud exemplum 'serae numinum vindictae' inveneris ''Polyhymnia'' 137.</ref>. Postquam narravit quomodo rex Spartae [[Cleomenes I|Cleomenes]] furore raptus sese ipse atrociter cultro laniarit, quattuor causas furoris referebat alias ab aliis adlegatasː tres ad ultionem variorum scelerum spectabant, unam rationalem divulgabant ipsi Lacedaemonii dicentes vino mero [[Scythae|Scytharum]] modo abuti solitum esse Cleomenem. Tum suam opinionem interponit Herodotus et rationali causae praevertit poenas Demarato datas ob insidias et [[Pythia|Pythiam]] corruptam<ref>''Erato'' 84. Cf ''Urania'' 129 et ''[[Historiae (Herodotus)|Calliope]]'' 16</ref>. Quia fatum esse credebat Herodotus causas rerum gestarum non ita sedulo requirebat ut moderni historici eas inquirendas putant. Moralia non minus cordi Herodoto erant quam politica. == De compositione == Opus in novem libros divisum ad grammaticum [[Aristarchus Samothracenus|Aristarchum]] referri solet qui commentarium de Herodoto composuit. E modernis sunt qui credant Herodotum separatim dissertationes (λόγους) ethnographicas scripsisse quas postea tantum, cum Athenis moraretur, magno operi de bellis inter Graecos et Persas inseruisset. Ita saepe commentatores Herodoti de ''logo'' Scythico aut de ''logo'' Lydio scribunt, potius quam de libro aut capitulis. Econtra sunt qui persuasum habeant Herodotum iam ab initio opus suum ita disposuisse ut nobis traditum est. ''Historiae'' iam anno [[424 a.C.n.]] divulgatae fuisse creduntur quia plures loci in [[Aristophanes|Aristophanis]] ''[[Acharnenses|Acharnensibus]]'' parodice imitati adgnoscuntur. Anno [[430 a.C.n.]] nondum librum septimum perfecerat, quod liquet cum ad [[Bellum Peloponnesiacum]] alludit<ref>''Polyhymnia'' 137</ref>. Nonnulli eruditi dubitant an re vera nonum librum nonum perfecerit qui ex abrupto cum [[Sestus|Sesto]] ab Atheniensibus capta desinit, addito apologo morali virtutem e paupertate nascentem docente. == De genere dicendi. == Herodotus [[Dialectus Ionica|dialecto Ionica]], ut [[Homerus]], utebatur atque eius oratio sermoni familiari simillima erat. Multi sunt qui Herodotum cum altero Graecae magistro historiae [[Thucydides|Thucydide]] contulerunt, in primis [[Dionysius Halicarnasseus|Dionysius Halicarnassensis]]<ref>''Ad Pompeium'' 3. ''De Thucydide'' 23.</ref> et [[Quintilianus]]. Haec sunt verba Quintilianiː :''Historiam multi scripsere praeclare, sed nemo dubitat longe duos ceteris praeferendos, quorum diversa virtus laudem paene est parem consecuta. Densus et brevis et semper instans sibi Thucydides, dulcis et candidus et fusus Herodotus: ille concitatis, hic remissis adfectibus melior, ille contionibus, hic sermonibus, ille vi, hic voluptate''<ref>''Institutio oratoria'' X.73</ref> necnon de dialecto Ionica ː :''In Herodoto vero cum omnia, ut ego quidem sentio, leniter fluunt, tum ipsa dialectos habet eam iucunditatem ut latentes in se numeros complexa videatur.''<ref>''Institutio oratoria'' IX.4.18</ref> Ciceronis iudicio Herodotus ''sine ullis salebris quasi sedatus amnis fluit''<ref>''[[Orator (Cicero)|Orator]]'' XII.39</ref>. Item Dionysius Halicarnasseus magnificis verbis Herodotum laudabat quod prosam orationem usque ad poesis dignitatem protulisset<ref>''De Thucydide'' 23 ː ''Οὗτος δὲ κατά 〈τε〉 τὴν ἐκλογὴν τῶν ὀνομάτων καὶ κατὰ τὴν σύνθεσιν καὶ κατὰ τὴν τῶν σχηματισμῶν ποικιλίαν μακρῷ δή τινι τοὺς ἄλλους ὑπερεβάλετο, καὶ παρεσκεύασε τῇ κρατίστῃ ποιήσει τὴν πεζὴν φράσιν ὁμοίαν γενέσθαι πειθοῦς τε καὶ χαρίτων καὶ τῆς εἰς ἄκρον ἡκούσης ἡδονῆς ἕνεκα '' = verbis eligendis et componendis et figurarum varietate longe ceteros superavit et prosam orationem optimis carminibus aequavit quoad persuasionem et venustatem et summam iucunditatem attinet. </ref>. Unum tantum apud eum desiderabat ː vigorem ad contiones conscribendas necessariam<ref>Ibid. ː ''Οὔτε γὰρ δημηγορίαις πολλαῖς ὁ ἀνὴρ οὐδ´ ἐναγωνίοις κέχρηται λόγοις, οὔτ´ ἐν τῷ παθαίνειν καὶ δεινοποιεῖν τὰ πράγματα τὴν ἀλκὴν ἔχει''</ref>. Lucianus quoque qui veracitatem Herodoti suspectam habebat virtutem scriptoris ita extollebat ut ita scribere se posse optaret. Nec moderni ab illis iudiciis dissenserunt qui Herodotum unum e maximis scriptoribus fuisse consentiunt. == Synopsis == === Liber 1 ([[Clio]]) – Croesus rex Lydorum cum Cyro rege agit: subiguntur Asia Minor, Babylonia et Massagetae === [[Fasciculus:Butler Orbis Herodoti.jpg|thumb|right|Talem mundi figuram in animo habebat Herodotus.]] * Propositum operis (1) * Praefatio: [[Graeci]] et [[barbari]] aetatis antiquissimae (1–5) * [[Lydi]] et [[Croesus]] (6–94) ** Primordia gentis Lydicae (7–25) ** [[Croesus]] (26–94) *** Croesus et [[Solon]] (26–33) *** Croesus et [[Adrastus]] (34–45) *** Croesus et oracula (46–55) *** Croesus et Graeci (56–70) *** Croesus et [[Cyrus II (rex Persarum)|Cyrus]] (71–94) * Radices imperii Persarum regnante [[Cyrus II (rex Persarum)|Cyro]] (95–216) [[File:Edwin Long 001.jpg|thumb|upright=1.5|Babylonium forum mulierum nubendarum libro primo ''Historiarum'' ab Herodoto descriptum. Edwin Long pinxit anno 1875.]] ** Iuventus Cyri (95–122) ** Defectio Persarum a [[Medi|Medis]] (122–144) *** Excursus: Mores Persarum (131–140) ** Quomodo Asia Minor subacta sit (141–176) *** Oppida Graeca in Asia Minore (141–151) *** Seditio atque devictio Lydorum (152–161) *** Quomodo [[Harpagus]] Asiam Minorem subegerit (162–176) ** Quomodo Babylonia in potestatem Persarum redacta sit (177–200) *** [[Babylon]] (178–187) *** Expugnatio urbis Babylonis (188–191) *** Babylon descripta et mores incolarum (192–200) ** Agmen adversus [[Massagetae|Massagetas]] (201–216) *** Fines Massagetarum descripti (201–216) *** Mors Cyri (205–214) *** Mores Massagetarum (215–216) [[Fasciculus:William Etty (1787–1849) – Candaules, King of Lydia, Shews his Wife by Stealth to Gyges, One of his Ministers, as She Goes to Bed – N00358 – Tate.jpg|thumb|Fabula regis [[Candaules|Candaulis]] primo libro ''Historiarum'' narrata. Qui formositate uxoris ultra modum inflatus eam nudam [[Gyges|Gygi]] ostendit. Haec vanitas perniciei ei fuit. Pinxit William Etty secundum Herodotum.]] === Liber 2 ([[Euterpe]]) – Aegyptus et historia eius === * Descriptio [[Aegyptus|Aegypti]] (2–34) * Mores Aegyptiorum (35–98) * Historia Aegypti (99–182) ** Primi quinque reges (99–123) ** Quomodo Pyramidae exstructa sint (124–136) ** Aegyptus a peregrinis opprimitur (137–151) ** [[Psammetichus I]] et heredes eius (151–161) ** [[Amasis]] (162–182) === Liber 3 ([[Thalia]]) – Cambyses: Agmina in Aegyptos. Exordium imperii Dareii === [[Fasciculus:Matthäus Merian, 0001.jpg|thumb|Praeclaram fabulam tyranni Samii [[Polycrates Samius|Polycratis]] nobis tradidit Herodotus ː hic coquum anulum in pisce inventum domino reddentem vides. Imago [[Matthaeus Merianus Senior|Matthaei Merian]] aeri incisa.]] * Expugnatio Aegypti per [[Cambyses II|Cambysem II]] (1–16) * Expeditio in [[Aethiopia|Aethiopiam]] atque Ammonios (17–30) * Nefas et dementia Cambysis (31–38) * Bellum inter [[Lacedaemon|Lacedaemonios]] et [[Samos|Samios]]. [[Polycrates Samius]] (39–60) * [[Magi]]. Mors Cambysis. [[Darius I (rex Persarum)|Darius I]] rerum potitur post disputationem de optima constitutione (61–87) * Restitutio administrationis (88–160) ** Quomodo imperium Persarum in [[Satrapiae Imperii Achaemenidarum|Satrapias]] divisum sit (88–117) ** [[Intaphrenes]] et Oroites (118–128) ** [[Democedes]] (129–138) ** [[Syloson]]. Expugnatio insulae Samos (139–149) ** Seditio Babylonica (150–160) === Liber 4 ([[Melpomene]]) – Darius: Expeditio in Scythiam et Libyam === [[Fasciculus:Gerard David - Judgement of Cambyses (1498).jpg|thumb|300px|''Iudicium Cambysis'' a pictore [[Flandria|Flandrico]] [[Gerardus David|Gerardo David]] circa [[1488]] pictum ex fabula iudicis Sisamnis libro quinto ''Historiarum'' ab Herodoto narrata. Hodie [[Brugae|Brugis]] servatum in domo communi. Iudex Sisamnes iudicia sua vendiderat; [[Cambyses II|Cambyses]] cutem ei detrahi iussit..]] * Agmen in Scythiam (1–144) ** Causae expeditionis (1–4) ** Primordia Scythiae (5–15) ** Gentes a septentrione Scythorum (16–36) ** Qualis formae sit mundus (37–45) ** Flumina Scythiae (46–58) ** Expeditio Darii in Scythos (59–144) * [[Aryandes]] [[Libya|Libyam]] et [[Cyrene]]n invasit (145–205) ** Exordium (145–156) ** Quomodo Cyrene condita sit (157–167) ** Descriptio Libyae (168–199) ** Expugnatio Barcae (200–205) === Liber 5 ([[Terpsichore]]) – Darius et seditio Ionica === [[Fasciculus:Snake_column_Hippodrome_Constantinople_2007.jpg|thumb|Columna serpentiformis [[Apollo|Apollini]] [[Delphi]]co a Graecis victoribus dedicata et ab Heodoto libro nono cap.81 descripta (a [[Constantinus|Constantino]] imperatore [[Constantinopolis|Constantinopolim]] postea translata est)]] * Expeditio [[Megabazus|Megabyzi]] (senioris) in [[Thracia|Thraciam]] et [[Macedonia]]m (1–22) * Seditio Ionica (23–126) ** Causae seditionis. [[Histiaius]] et [[Aristagoras]] (23–38) ** Filii [[Anaxandrides|Anaxandridis]] (39–48) ** [[Anaxagoras]] [[Lacedaemon|Lacedaemonios]] visitat (49–51) ** Iter in [[Susa (Irania)|Susam]] (52–54) ** Pactum Ioniae cum Atheniensibus (55–95) *** Quomodo expulsi sint [[Peisistratus|Peisistratidae]] (55–65) *** [[Clisthenes Atheniensis|Clisthenes]] et [[Isagoras]] (66–73) *** [[Cleomenes I]] (74–76) *** Athenae et [[Aegina]] (77–90) *** [[Hippias (tyrannus)|Hippias]] in Lacedaemoniis. Tyrannis apud [[Corinthus|Corinthios]] (91–95) ** Controversia de [[Sigeium|Sigeio]] (96–97) ** Agmen foederatorum exercituum. Expugnatio [[Sardes|Sardium]] (98–103) ** Seditio et recuperatio [[Cyprus|Cypri]] (104–115) ** Clades Ioniorum et mors [[Aristagoras|Aristagorae]] (116–126) === Liber 6 ([[Erato]]) - Darius et seditio Ionica (continuatio et finis) - Expeditiones contra Graeciam === [[Fasciculus:Leónidas en las Termópilas, por Jacques-Louis David.jpg|thumb|300px|Rex [[Leonidas I|Leonidas]] in proelio [[Thermopylae|Thermopylarum]] a [[Iacobus Ludovicus David|Iacobo Ludovico David]] pictus (1814). Hoc proelium libro septimo exeunte ''Historiarum'' narratur.]] * Ionica seditio oppressa (1-45) ** Histiaeus (1-30) *** Histiaei fuga (1-5) *** [[Miletus]] obsessa et capta (6-25) *** Histiaei mors (26-30) ** Insulae et civitates [[Hellespontus|Hellesponti]] subactae (31-42) * [[Mardonius]] in Europam adversus Graecos missus (43-45) * Datis et Artaphrenes in Europam adversus Graecos missi (46-140) ** [[Thasos]] (46-47) ** Quomodo tunc res in Graecia sese habuerint (48-93) ** Classis Persarum in insulas et [[Eretria|Eretriam]] adpellit - Eretria obsessa et capta (94-102) ** Persae [[Marathonia pugna|proelio]] [[Marathon (Graecia)|Marathone]] commisso victi in Asiam proficiscuntur (103sqq) === Liber 7 ([[Polyhymnia]]) [[Xerxes I (rex Persarum)|Xerxes]] magnum exercitum adversus Graecos ducit === [[Fasciculus:Battle of Thermopylae and movements to Salamis, 480 BC.gif|thumb|300px|Iter pedestre et maritimum Persarum exercitus secundum ea quae narravit Herodotus libro septimo et octavo.]] [[Fasciculus:Kaulbach, Wilhelm von - Die Seeschlacht bei Salamis - 1868.JPG|thumb|300px|[[Pugna Salaminia]] a Gulielmo de Kaulbach picta. Octavo libro ''Historiarum'' narratur.]] * Mors Darei cui succedit Xerxes (1-4) * Expeditio Xerxis (prima pars) (5-239) ** In consilio belli [[Artabanus]] [[Mardonius|Mardonio]] adversatur (5-11) ** De somnio divino regem ad bellum incitante (12-19) ** Praeparatio ː mons [[Athos]] circumfossus et pontes fabricati (20-25) ** Xerxes et Pythius (26-29) ** Exercitus [[Sardis|Sardes]] convenit (30-31) ** Quomodo novos pontes in [[Hellespontus|Hellesponto]] effecerint postquam primus mari sublatus est (33-39) ** Recensio exercitus et sermo cum [[Artabanus|Artabano]] (40-100) ** Sermo Xerxis cum [[Demaratus|Demarato]] (101-105) ** Exercitus per Thraciam et Macedoniam ad Thermen iter facit (106-127) ** Xerxes ad ostium [[Peneus|Penei]] (128-130) ** Quid Graecae civitates adversus Xerxen incedentem paraverint (131-178) ** Dum Xerxes per [[Thessalia|Thessaliam]] iter facit tempestas eius classem male mulcat (179-200) ** Prima proelia ad [[Thermopylae|Thermopylas]] et Artemision (201-239) === Liber 8 ([[Urania (Musa)|Urania]]) Bellum inter Xerxen et Graecos === * Expeditio Xerxis (continuatio) ** Proelium navale ad Artemision (1-27) ** [[Thessalia|Thessalis]] ducibus Barbari [[Phocis|Phocidem]] ab incolis desertam vastant. Ipse deus eos e templo [[Delphi (urbs Graeciae)|Delphico]] depellit (28-39) ** Naves Graecae petentibus Atheniensibus ad [[Salamis|Salaminem]] coeunt (40-49) ** Xerxes [[Acropolis Athenarum|Acropoli]] potitur atque eam incendit (50-56) ** Instigante [[Themistocles|Themistocle]] Graeci proelium navale ad insulam Salaminem committunt et magnam victoriam referunt (57-96) ** Xerxes classem ad Hellesponti pontes remittit et [[Mardonius|Mardonio]] exercitum 300 000 hominum relinquit ad Peloponnesum adgrediendam (97-129) ** Athenienses societatem a Mardonio per [[Macedonia antiqua|Macedonum]] regem Alexandrum sibi propositam aspernantur (130-144) === Liber 9 ([[Calliope]]) Persae repulsi et Graeci victores === * Mardonios Atticam iterum occupat antequam in [[Boeotia|Boeotiam]] rediret cum Lacedaemonii [[Pausanias (dux Lacedaemonius)|Pausaniam]] adversus eum miserunt (1-18) * [[Pugna Plataeensis]] (19-85) * [[Thebae (Boeotia)|Thebani]] obsessi duces qui Persis favebant [[Pausanias (dux Lacedaemonius)|Pausaniae]] tradunt. Artabazus cum reliquiis exercitus in Asiam properat (86-89) * [[Pugna Mycalensis]] (90-106) * Quomodo Xerxes et uxorem et filiam Masistis amaverit. Amestris, uxoris eius, crudelis ultio (107-113) * Athenienses [[Sestus|Sestum]] in [[Chersonesus Thracica|Chersoneso]] obsidunt et capiunt (114-121) * Cur [[Cyrus II (rex Persarum)|Cyrus]] Persas monuerit ne pauperem terram suam beatiore mutarent (122) == De primis editionibus typographicis == [[Editio princeps]] ''Historiarum'' ex officina [[Aldus Manutius|Aldi Manutii]] [[Venetiae|Venetiis]] anno [[1502]] in lucem prodiit<ref>''Herodoti libri novem, quibus Musarum indita sunt nomina : Musarum nomina, Clio, Euterpe, Thalia, Melpomene, Terpsichore, Erato, Polymnia, Urania, Calliope'', Venetiis, : in domo Aldi mense Septembri. M.DII</ref>, eodem anno quo [[Thucydides]]. Secunda editio magni momenti Genavae ab [[Henricus Stephanus (mortuus 1598)|Henrico Stephano]] curata est<ref> ''Ἡροδότου τοῦ Ἁλικαρνασσέως Ἱστορία, ἢ, Ἱστοριῶν λόγοι θ', ἐπιγραφόμενοι μοῦσαι. Herodoti Halicarnassei Historia, sive, Historiarum libri IX, qui inscribuntur Musae. Ex vetustis exemplaribus recogniti. Ctesiae quaedam'', Anno M. D. LXX. Excudebat Henricus Stephanus.</ref> (1570) qui iam anno [[1566]] intrepretationem Latinam [[Laurentius Valla|Laurentii Vallae]] a se emendatam publicaverat<ref> ''Herodoti... Historiae lib. IX, & de vita Homeri libellus. Illi ex interpretatione Laur. Vallae adscripta, hic ex interpret. Conradi Heresbachii: utraque ab Henr. Stephano recognita. Ex Ctesia excerptae historiae. Icones quarundam memorabilium structurarum. Apologia Henr. Stephani pro Herodoto'', Anno M.D.LXVI excudebat Henricus Stephanus.</ref> cui longam praefationem ''Apologia pro Herodoto sive Herodoti historia fabulositatis accusata'' inscriptam addidit ː nam quinto decimo saeculo atque etiam plerumque sexto decimo Herodotus Latine legebatur a Laurentio Valla versus. Cuius interpretationis innumerae sunt editiones. Item texto Graeco dissertationem [[Ioachimus Camerarius senior|Ioachimi Camerarii]] de dialecto et vocabulis [[Ionia|Ionicis]] praeposuit. Secundam editionem Graecolatinam anno 1592 ibidem dedit<ref>[https://readingeast.com/essay1.html A Noreen Humble hic descripta]</ref>. == Notae == <references/> == Bibliographia == [[File:Herodotus - Historiae, 1908 - 2734989 pagina1.jpg|thumb|''Historiae'']] === Editiones selectae === * 1502 : [https://archive.org/details/bub_gb_UZ5NMv8mHKUC/ editio Aldina] (Venetiis) * 1715 : [[Iacobus Gronovius]], ed., ''Herodoti Halicarnassei Historiarum libri IX'' (Lugduni Batavorum) Graece et Latine * 1830 : ''[https://books.google.fr/books?id=szYPAAAAYAAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Herodoti Musae sive Historiarum libri IX ex ultima recensione Joannis Schweighaeuseri cum notitia literaria, argumentis, et indice locupletissimo]'', Londini, 1830. 5 volumina. Editio Graeca cum commentariis Latinis. * 1887 : [[Guilelmus Dindorfius]], ed., ''Herodoti Historiarum libri IX'' (Lutetiae: Didot) Graece et Latine [https://archive.org/details/herodotihistoria06hero/ Textus] * 1930-1954 : ''[[Collection des Universités de France|Collection des universités de France]]'', editio a Philippo Ernesto Legrand curata, in decem volumina digesta, cum volumine introductorio, textu Graeco et versione Francica, apparatu critico et adnotationibus. * 1948 : A. H. R. Ε. Paap, ''De Herodoti reliquiis in papyris et membranis Aegyptiis servatis'', Lugduni Batavorum, Brill, 1948. (Papyrologica Lugduno-Batava, vol. IV). [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1950_num_63_294_3209_t2_0282_0000_2 Recensio critica] * 1963 : ''Historien : Griechisch-deutsch'', curante Josef Feix. München, Heimeran, 1963ː duo volumina. * 1977-2017 : Fondazione Lorenzo Valla in collectione ''Scrittori greci e latini'', Mondadori. * 1987-1997 : [[Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana]]ː duo volumina, Lipsiae, 1987-1997, curante H. Rosen. * 2006 : ''Le Storie. Erodoto ; a cura di Aristide Colonna e Fiorenza Bevilacqua'', Augustae Taurinorum: Unione Tipografico-Editrice Torinese, 2006. Textus Graecus, versio et adnotatio Italiana. === Lexica et grammatica === * Haiim B. Rosén, ''Eine Laut- und Formenlehre der herodotischen Sprachform'', Heidelbergae, 1962 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1962_num_31_1_3669_t1_0415_0000_2 Recensio critica] * [[Iohannes Schweighaeuser]], ''Lexicon Herodoteum quo et styli Herodotei universa ratio enucleate explicatur et quam plurimi Musarum loci ex professo illustrantur. Passim etiam partim Graeca lectio partim versio latina quas offert Argentoratensis editio vel vindicatur vel emendatur... Adjecta est appendix tractatus quosdam complectens de dialecto ionica''. Secunda editio. Londini, 1830 [https://books.google.fr/books?id=h1dXAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Editio 1824 apud Guglum librorum] === Commentarii === * David Asheri, Alan Lloyd, Aldo Corcella, ''A commentary on Herodotus : books I-IV'', Oxford University Press, 2011 [https://books.google.fr/books?id=cToiD0WJ3gMC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * W. W. How, J. Wells, ''A Commentary on Herodotus''. 2 voll. Oxonii: Clarendon Press. * A. B. Lloyd, ''Herodotus Book II'', Lugduni Batavorum, 1975-1988ː tria volumina. [https://books.google.fr/books?id=VJiBARkL2LEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] === Plura legere si cupis === *''Brill's companion to the reception of Herodotus in Antiquity and beyond'', curantibus Jessica Priestley et Vasiliki Zali, Lugduni Batavorum, 2016 [https://books.google.fr/books?id=lyVzCwAAQBAJ&pg=PR3&hl=fr&source=gbs_selected_pages&cad=2#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] *Reinhold Bichler, ''Herodots Welt : der Aufbau der Historie am Bild der fremden Länder und Völker, ihrer Zivilisation und ihrer Geschichte'', Berolini, Akademie Verlag, 2001 [https://books.google.fr/books?id=FmHyCQAAQBAJ&pg=PA3&hl=fr&source=gbs_selected_pages&cad=2#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2002_num_71_1_2500_t1_0289_0000_2 Recensio critica] **''Herodot'', G. Olms, 2014 (quarta editio emendata). [https://books.google.fr/books?id=BmB3CgAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] *Justus Cobet, ''Herodots Exkurse und die Frage der Einheit seines Werkes'', Franz Steiner, 1971 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1972_num_41_2_1686_t1_0650_0000_2 Recensio critica] *Aldo Corcella, ''Erodoto e l'analogia'', Palermo, 1984 [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1987_num_89_1_5553_t1_0198_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/12491897/Review_of_A_Corcella_Erodoto_e_lanalogia_PPol_18_1985_pp_87_88 Altera recensio critica] * Alfred Croiset, "[https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1888_num_1_2_5346?q=herodote La véracité d'Hérodote]", ''Revue des Études Grecques'', 1888ː 154-162 *Marcus Dorati, ''Le Storie di Erodoto: Etnografia e racconto'', Pisae, 2000 ̪[https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2006_num_84_1_7279_t1_0138_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_2001_num_114_2_4475_t2_0730_0000_2 Altera recensio critica] * Hartmut Erbse, ''Studien zum Verständnis Herodots''; De Gruyter, 1992 ̪[https://books.google.fr/books?id=oNBuHr7mVGkC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] *J. A. S. Evans, ''Herodotus, explorer of the past : three essays'', Princeton University Press, 1991 [https://books.google.fr/books?id=4icABAAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] ** ''The beginnings of history : Herodotus and the Persian Wars'', E. Kent, 2006 [https://bmcr.brynmawr.edu/2007/2007.09.48 Recensio critica] * Kurt von Fritz, ''Die griechische Geschichtsschreibung, Band I. Von den Anfängen bis Thukydides''. Berolini, 1967 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1969_num_47_3_2794_t1_0982_0000_2 Recensio critica] * John Gould, ''Herodotus'', Bristol Classical Press, 2000 ** "Herodotus and Religion", in S. Hornblower (curator), ''Greek Historiography'', 1994ː 91-106 * Amédée Hauvette, ''[http://www.mediterranee-antique.fr/Fichiers_PdF/GHI/Hauvette/Herodote.pdf Hérodote : historien des guerres médiques]'', Paris, Hachette, 1894̈ *''̪[https://www.persee.fr/issue/mom_0151-7015_2013_act_51_1?sectionId=mom_0151-7015_2013_act_51_1_2255 Hérodote et l’Égypte. Regards croisés sur le Livre II de l’Enquête d’Hérodote.]'' Actes de la journée d’étude organisée à la Maison de l’Orient et de la Méditerranée – Lyon, le 10 mai 2010, Lugduni, 2013 *''Herodots Wege des Erzählens : Logos und Topos in den Historien'', Peter Lang, 2013 *''Herodotus and the invention of history'', Novi Eboraci, 1987 (= Arethusa XX) * Virginia Hunter, ''Past and process in Herodotus and Thucydides'', Princeton University Press, 1982 [https://books.google.fr/books?id=boorDgAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Henricus Immerwahr, ''Form and Thought in Herodotus'', Cleveland, 1966 [https://www.persee.fr/doc/bude_0004-5527_1968_num_1_1_3008_t1_0144_0000_2 Recensio critica] * Mabel L. Lang, ''Herodotean narrative and discourse'', Harvard University Press, 1984 [https://books.google.fr/books?id=eF9yrcl560sC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1987_num_100_477_1521_t2_0515_0000_3 Recensio critica] *Donald Lateiner, ''The historical method of Herodotus'', University of Toronto press, 1989 [https://books.google.fr/books?id=ZeEHTmTqPXQC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1992_num_105_500_2548_t1_0291_0000_1 Recensio critica] *Dominique Lenfant, "[https://halshs.archives-ouvertes.fr/halshs-00001093/file/DLREG109.pdf Ctésias et Hérodote ou les réécritures de l’histoire dans la Perse achéménide]", ''Revue des études grecques'', 1996(109) ː 348-380 *Arnaldo Momigliano, "[https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1468-229X.1958.tb02501.x The Place of Herodotus in the History of Historiography]", ''History'', 1958(43)ː 1-13 ** "Erodoto e la Storiografia moderna", ''Aevum'', 1957(31)ː 74-84. *Hugo Panofsky, ''[https://books.google.fr/books?id=RZAdV-BCaRMC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Quaestionum de historiae Herodoteae fontibus pars prima]'', Berolini, 1885 *Walter Marg, ''Herodot : eine Auswahl aus der neueren Forschung'' (tertia editio), Darmstadt, Wissenschaftliche Buchgesellschaft, 1982 * Dietram Muller, ''Topographischer Bildkommentar zu den Historien Herodots'' I Griechenland II Kleinasien, Tübingen, Ernst Wasmuth Verlag, 1987-1997, duo volumina. *Jacqueline de Romilly, "[https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1971_num_84_401_1183 La vengeance comme explication historique dans l'œuvre d'Hérodote]", ''Revue des Études Grecques'' 1971 ː 314-337 *Suzanne Said, "[https://www.persee.fr/doc/ista_0000-0000_2012_ant_1225_1_3636 Hérodote et Thucydide lecteurs d'Homère]" in ''Troïka. Parcours antiques'', 2012ː 65-79 *Sean Sheehan, ''A guide to reading Herodotus' histories'', Bloomsbury Academic, 2018 [https://books.google.fr/books?id=Ab5KDwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Binyamin Shimron, ''Politics and belief in Herodotus'', Steiner Verlag 1986. *Herman Verdin, "[https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1975_num_44_2_1803 Hérodote historien ? Quelques interprétations récentes]", ''L'Antiquité Classique'', 1975 ː 668-685 **''De historisch-kritische Methode van Herodotus'', [[Bruxellae|Bruxellis]], 1971 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1973_num_42_1_1704_t1_0209_0000_2 Recensio critica] *Henry Wood, ''The histories of Herodotus : an analysis of the formal structure'', Hagae comitum, 1972 *Fridericus Augustus Zander, ''[https://archive.org/details/deimperfectiatqu00zand/mode/2up?ref=ol&view=theater De imperfecti atque aoristi apud Herodotum usu]'', [[Halae Saxonum|Halis Saxonum]], formis E. Karras, 1882 == Nexus externi == *[https://www.iranicaonline.org/articles/herodotus-vi Encyclopaedia Iranica; Darius secundum Herodotum] *[https://www.iranicaonline.org/articles/herodotus-xi Bibliographia selecta] *[https://el.wikisource.org/wiki/%CE%A3%CF%85%CE%B3%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AD%CE%B1%CF%82:%CE%97%CF%81%CF%8C%CE%B4%CE%BF%CF%84%CE%BF%CF%82 Textus Graecus apud Vicifontem] {{FA stella}} [[Categoria:Litterae Graecae antiquae]] [[Categoria:Libri historici]] [[Categoria:Libri geographici]] [[Categoria:Libri ethnographici]] [[Categoria:Scripta saeculo 5 a.C.n.]] [[Categoria:Anatoliae scripta]] [[Categoria:Libri de bellis Graeco-Persicis]] mp5r1t7b3vm83i5tbqek1gml35h7ylb 0 225943 3997312 3883747 2026-10-27T01:51:09Z Pseudo-philodoxia 207639 /* Definitio */ notatio 3997312 wikitext text/x-wiki {{L}} [[Fasciculus:CommutativeExample2.svg|thumb|Operationes commutativae: additio et multiplicatio [[numerus integer|integrum]].]] In [[mathematica]], operatio vocatur '''commutativa''' cum ordo operandorum eventum operationis non mutat. ==Arithmetica== Inter operationes fundamentales [[arithmetica]]e, duae operationes [[additio]] et [[multiplicatio]] sunt commutativae, non autem [[subtractio]] et [[divisio]]. Exempla gratia: :'''Additio: ''' <math> 2+4 = 4+2 = 6 </math> : '''Multiplicatio: ''' <math> 2\cdot 4 = 4 \cdot 2 = 8 </math> sed: : '''Subtractio: ''' <math> 2-4=-2</math> :: et <math> 4-2 = 2 </math> : '''Divisio: ''' <math> 2:4=0.5 </math> : et <math> 4:2=2 </math> ==Definitio== In mathematica operationes plurimae exhibent proprietatem commutativitas. Aliqua operatio bina <math>*</math> dicitur esse ''commutativa'' si verum est quod: :''<math>x*y=y*x</math> [[Functio]]nes etiam possunt commutativitatem exhibere. Sit <math>f(x, y) (x, y \in A)</math> functio. Tunc functio <math>f</math> commutativa est cum :<math>f(x,y)=f(y,x)\;\forall x,y \in A \;</math> Exempli gratia, <math>x^2 + y^2</math> est functio commutativa, quod <math>x^2 + y^2 = y^2 + x^2</math> semper. Sed <math>x^2 + y^3</math> non commutativa est, quia <math>f(x,y) = x^2 + y^3 \not\equiv f(y,x) = y^2 + x^3.</math> Si operatio [[caterva (mathematica)|catervae]] cuiusdam commutativa est, tunc [[caterva abeliana|catervam abelianam]] dicimus. In [[anellus|anello]], additio semper operatio commutativa est, multiplicatio autem potest vel esse vel non esse; in [[corpus (mathematica)|corpore]] ambo operationes commutativitatem habent. {{NexInt}} *[[Associativitas (mathematica)]] == Bibliographia == * Gowers, Timothy, June Barrow-Green, Imre Leader, edd. [[2008]]. ''The Princeton Companion to Mathematics.'' Princeton: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-11880-2 * Hardy, G. H. [[1952]]. ''A Course in Pure Mathematics,'' ed. 10 (1992). Cantabrigiae. ISBN 0-521-09227-2 {{math-stipula}} [[Categoria:Mathematica]] {{Myrias|Mathematica}} 2ei716zs53pkfslw3haxh30yaf269b9 0 241002 3997319 3943149 2026-10-27T04:35:32Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 3997319 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Hilders.jpg|thumb|Hildira in hibernaculo]] [[Fasciculus:Hilders in FD.svg|thumb|left|Hildira situs est in [[Hassia]]]] '''Hildira'''<ref name="Codex diplomaticus Fuldensis">Dronke, E. F. J. (Ed.). (1844). ''Codex diplomaticus Fuldensis''. Theodor Fischer. </ref> seu '''Hiltrica''' (Theodisce ''Hilders'') est vicus Germanicus, qui situs est in [[Hassia]] oriente, in montibus mediis [[Rone nemus|Rone nemore]], in circulo rusticano [[Fulda|fuldensis]]. <br/><br/> == Res gestae == Mentio vici prima anno [[915]] nomine ''Hiltriches captura'' facta est. Qui pertinuit ad monasterium Fuldense. Paucos annos Hilders fuit pars regni [[Bavaria]]e posteaque pars Hassiae-Nassauentis ac pars circuli rusticani Campi Geronis (Theodisce ''Gersfeld''). Denique locus Hildensium acceptus est in circulum rusticanum [[Fulda|Fuldensem]] in [[1932]]. == Monumenta == * Arx Auers * tres alvei Kneippiani aquarum currendi causa * duae ecclesiae, quae sunt altera catolica, altera evangelica. == Natura == Hilders posita est in area vitae servanda Rone nemoris. Bestia Ronensis nemoris clarissima, quae etiam Hildirae seu Hiltricae vivit, ovis Ronensis appellata est. Cui caput nigrum est atque [[Napoleo I (imperator Franciae)|Napoleo]] ipse ovem Ronensem cenam egregiam esse confirmavit. == Institutiones humanitatis eruditionisque == Nonnulli scholae discipulorum hortique liberorum Hildirae seu Hiltricae siti sunt, quae visitatae sunt a multis liberis adulescentibusque. Quae scholae "Ulstertalschule", "Mittelpunktschule", "Erich-Kästner-Schule", "Konrad-Zuse-Schule" appellantur. Etiam adest hortus liberorum "sancti Bartholomei", cui catolici praesunt. == Actiones pro viatoribus == === Nucleus Hildensis ipse === Hilders hodie locus relaxationis propter aëra bonum esse manifestus est, "Simmershausen" ac "Batten" pariter. Et adest una piscina, cui nomen "Ulsterwelle" est, et campus pilamallei minuti delectandi causa. === Circa Hildiram === Prope Hildiram reperiuntur multa itinera ambulandi, quae etiam pertinent ad iter "Hochröhner". Etiam licet ire ad montem locumque volandi "Wasserkuppe", ubi quoque est schola volare discendi et museum aërivolatorum. === Facultates cenandi === In nucleo Hildensi multae tabernae cenandi sunt. Clarissimae sunt et taberna "Leist-Sonne-Engel", quam unus homo possesionem tenet et "Landhotel Hohmann", quae composita ex hospitio hortoque cervisario est et tabernae "LaSara", quae divisae sunt in taberna turca et taberna glaciem edibilem vendente. ==Notae== <references /> == Fontes == * https://web.archive.org/web/20160305111318/http://www.lagis-hessen.de/de/subjects/idrec/sn/nstopo/id/2260 * http://www.hilders.de/ [[Categoria:Loci habitati Germaniae]] 072xpc0iv8ofv00d4aq0n1c1uul0fnv 0 242632 3997320 3774069 2026-10-27T06:17:40Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 3997320 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Iacobus Hutton''' <small>[[Sodalitas Societatis Regalis Edinburgensis|FRSE]]</small> ([[Edimburgum|Edimburgi]] die [[3 Iunii]]<ref>[[Stilus vetus et stilus novus|Novo modo]] [[14 Iunii]] [[1726]].</ref> [[1726]] natus; ibidem mortuus die [[26 Martii]] [[1797]]) fuit [[geologus]], [[chemicus]], [[medicus]], [[meteorologus]], et [[historia naturalis|historiae naturalis]] [[scientia agriculturalis|scientiaeque agriculturae]] peritus [[Scotia|Scoticus]],<ref name="Waterston">{{cite book |last1=Waterston |first1=Charles D |last2=Macmillan Shearer |first2=A |title=Former Fellows of the Royal Society of Edinburgh 1783–2002: Biographical Index |url=http://www.royalsoced.org.uk/cms/files/fellows/biographical_index/fells_indexp1.pdf |volume=I |year=[[2006]] |publisher=The Royal Society of Edinburgh |location=Edimburgi |isbn=978-0-902198-84-5 |access-date=17 Iulii 2012 |archive-date=19 Septembris 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150919152306/https://www.royalsoced.org.uk/cms/files/fellows/biographical_index/fells_indexp1.pdf |url-status=dead }}.</ref> qui, saepe pater geologiae hodiernae appellatus,<ref name="MillennialPlaque">{{cite web|url=http://www.ed.ac.uk/explore/people/plaques/jameshutton.html |title=Millennial Plaques: James Hutton |author=Universitas Academica Edinburgensis |publisher=Lamina Millenaria Huttoniana, apud principalem [[Aedificia Regis|Instituti Grant]] aditum posita, sic ait: "In honour of James Hutton 1726–1797 Geologist, chemist, naturalist, father of modern geology, alumnus of the University."|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071101080843/http://www.ed.ac.uk/explore/people/plaques/jameshutton.html |archive-date= 1 Novembris 2007 |author-link=Universitas Academica Edinburgensis }}.</ref><ref name="Denby">{{cite magazine |url=https://www.newyorker.com/archive/2004/10/11/041011crat_atlarge |title=Northern Lights: How modern life emerged from eighteenth-century Edinburgh |author=David Denby |magazine=[[The New Yorker]] |date=11 Octobris 2004 |quote=In 1770, James Hutton, an experimental farmer and the owner of a sal ammoniac works, began poking into the peculiar shapes and textures of the Salisbury Crags, the looming, irregular rock formations in Edinburgh. Hutton noticed something astonishing—fossilized fish remains embedded in the rock. The remains suggested that volcanic activity had lifted the mass from some depth in the sea. In 1785, he delivered a lecture to the Royal Society of Edinburgh, which included the remarkable statement that "with respect to human observation, this world has neither a beginning nor an end." Coolly discarding Biblical accounts of creation, the book that he eventually published, ''[[Theory of the Earth]],'' helped to establish modern geology.}}</ref> [[persona|partes]] magni momenti in [[historia geologiae]] et hodierna [[scientia (ratio)|scientia]] nata egit. Alumnus fuit [[Universitas Academica Edinburgensis|Universitatis Academicae Edinburgensis]]. {{NexInt}} *[[6130 Hutton]], [[asteroides]] ==Notae== <references/> ==Bibliographia== * Baxter, Stephen. [[2003]]. ''Ages in Chaos: James Hutton and the Discovery of Deep Time.'' Novi Eboraci: Tor Books. ISBN 0-7653-1238-7. = ''Revolutions in the Earth: James Hutton and the True Age of the World.'' Londinii: Weidenfeld & Nicolson. ISBN 0-297-82975-0. * Dean, Dennis R. [[1992]]. ''James Hutton and the history of geology.'' Ithacae Novi Eboraci: Cornell University Press. ISBN 9780801426667. [https://archive.org/details/jameshuttonhisto00dean Archive.org.] * Playfair, John. [[1822]]. "Biographical Account of the late James Hutton, M.D." In ''The Works of John Playfair, Esq.,'' vol. 4. Edimburgi: Constable. [https://archive.org/details/worksjohnplayfa02playgoog Textus capituli.] * Repcheck, Jack. [[2003]]. ''The Man Who Found Time: James Hutton and the Discovery of the Earth's Antiquity.'' Londinii et Cantabrigiae Massachusettae: Simon & Schuster. ISBN 0-7432-3189-9 (Britanniarum Regnum), ISBN 0-7382-0692-X (Civitates Foederatae). == Nexus externi == {{Communia|James Hutton|Iacobum Hutton}} {{Vicicitatio|James Hutton|Iacobum Hutton}} * [https://web.archive.org/web/20151207040947/http://www.gennet.org/facts/hutton.html Vita] apud Gennet.org. {{Lifetime|1726|1797|Hutton, Iacobus}} [[Categoria:Alumni Universitatis Edinburgensis]] [[Categoria:Chemici Britanniae]] [[Categoria:Eruditi Scotiae]] [[Categoria:Geologi Britanniae]] [[Categoria:Medici Britanniae]] [[Categoria:Meteorologi]] [[Categoria:Scriptores Scotiae]] gurb4pgq8nphij97qyxh2bx8cmx1lkd 0 245161 3997216 3460195 2026-10-26T16:36:40Z Pippobuono 54500 capsa et nomen latinum 3997216 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Savigny_1.JPG |thumb|upright|left|Savigniacum: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Andreas|Sancto Andreae]] dicata.]] {{res|Savigniacum}}<ref>{{Graesse}}, t. 3, p. 337.</ref> ([[Francogallice]]: ''Savigny'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] {{formatnum:1995}} incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Rhodanus (praefectura Franciae)|Rhodani]] in regione orientali [[Rhodanus et Alpes|Rhodano et Alpibus]] (a die [[1 Ianuarii]] [[2016]] [[Arvernia Rhodanus et Alpes|Arvernia Rhodano et Alpibus]]). {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Rhodani|Indicem communium praefecturae Rhodani]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Savigny (Rhône)|Savigniacum}} {{INSEE commune|69175|de=Savigny}} * {{opus|url=http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=35691 |titulus=De hoc communi|domus editoria= apud Cassini}} * {{opus|url=https://www.mairie-savigny69.fr/|titulus=Huius communis pagina interretialis}} == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Rhodani]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Rhodani]] 4ghw5qgn2xobcwihwglqdxjmu3it1f6 3997217 3997216 2026-10-26T16:37:19Z Pippobuono 54500 Pippobuono movit paginam [[Savigny (Rhodanus)]] ad [[Savigniacum (Rhodanus)]]: nomen latinum attestatur in Graesse 3997216 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Savigny_1.JPG |thumb|upright|left|Savigniacum: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Andreas|Sancto Andreae]] dicata.]] {{res|Savigniacum}}<ref>{{Graesse}}, t. 3, p. 337.</ref> ([[Francogallice]]: ''Savigny'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] {{formatnum:1995}} incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Rhodanus (praefectura Franciae)|Rhodani]] in regione orientali [[Rhodanus et Alpes|Rhodano et Alpibus]] (a die [[1 Ianuarii]] [[2016]] [[Arvernia Rhodanus et Alpes|Arvernia Rhodano et Alpibus]]). {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Rhodani|Indicem communium praefecturae Rhodani]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Savigny (Rhône)|Savigniacum}} {{INSEE commune|69175|de=Savigny}} * {{opus|url=http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=35691 |titulus=De hoc communi|domus editoria= apud Cassini}} * {{opus|url=https://www.mairie-savigny69.fr/|titulus=Huius communis pagina interretialis}} == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Rhodani]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Rhodani]] 4ghw5qgn2xobcwihwglqdxjmu3it1f6 3997220 3997217 2026-10-26T16:39:10Z Pippobuono 54500 discretiva 3997220 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} {{videdis |Savigniacum (discretiva)}} [[Fasciculus:Savigny_1.JPG |thumb|upright|left|Savigniacum: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Andreas|Sancto Andreae]] dicata.]] {{res|Savigniacum}}<ref>{{Graesse}}, t. 3, p. 337.</ref> ([[Francogallice]]: ''Savigny'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] {{formatnum:1995}} incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Rhodanus (praefectura Franciae)|Rhodani]] in regione orientali [[Rhodanus et Alpes|Rhodano et Alpibus]] (a die [[1 Ianuarii]] [[2016]] [[Arvernia Rhodanus et Alpes|Arvernia Rhodano et Alpibus]]). {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Rhodani|Indicem communium praefecturae Rhodani]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Savigny (Rhône)|Savigniacum}} {{INSEE commune|69175|de=Savigny}} * {{opus|url=http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=35691 |titulus=De hoc communi|domus editoria= apud Cassini}} * {{opus|url=https://www.mairie-savigny69.fr/|titulus=Huius communis pagina interretialis}} == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Rhodani]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Rhodani]] mso0cuj06ywfw07akkezv6r669zfmnk 0 257320 3997213 3997011 2026-10-26T16:09:55Z Pippobuono 54500 /* Toponyma */ +1 3997213 wikitext text/x-wiki {{discretiva}} '''Saviniacum''' potest esse: == Toponyma == * '''[[Savigniacum (Carus)|Saviniacum]]''': commune [[Francia|Francicum]] [[Carus (praefectura Franciae)|praefecturae Cari]]; * '''[[Savigneium (Manica)|Saviniacum]]''': commune Francicum [[Oceanus Britannicus (praefectura Franciae)|praefecturae Oceani Britannici]]; * '''[[Saviniacum (Sabaudia Superior)]]''': oppidum et municipium [[Francia|Francicum]] [[Sabaudia superior|praefecturae Sabaudiae superioris]]; * '''[[Saviniacum (Sartha)]]''': oppidum et municipium Francicum [[Sartha (praefectura Franciae)|praefecturae Sarthae]]; * '''[[Saviniacum (Vosegus)]]''': commmune Francicum [[Vosegus (praefectura Franciae)|praefecturae Vosegi]]; * '''[[Saviniacum super Brigiam]]''': commune Francicum [[Lidericus et Carus|praefecturae Liderici et Cari]]; * '''[[Savigniacum Templi|Saviniacum supra Meledunum]]''': commune Francicum [[Sequana et Matrona|praefecturae Sequanae et Matronae]]. lly5xg3xzwrev9pp1122oyb33d4dwb1 10 274583 3997265 3997099 2026-10-26T22:39:50Z PK2 16025 3997265 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Commentatio de|[[Linguae Italicae]] antiquae|Formula:Linguae Romanicae}}</noinclude>{{Capsa navigationis |titulus = [[Linguae Italicae]] |grex1 = [[Linguae Latino-Faliscae|Latino-Faliscae]] |index1 = [[Lingua Falerica|Falerica]] · [[Lingua Lanuvina|Lanuvina]] · [[Lingua Latina|Latina]] ([[Linguae Romanicae]]) · [[Lingua Praenestina|Praenestina]] |grex2 = [[Linguae Oscoumbricae|Oscoumbricae]] |index2 = <table class="capsanav-tabella"><tr><th>Oscae</th><td> [[Lingua Hernica|Hernica]] · [[Lingua Marrucina|Marrucina]] · [[Lingua Osca|Osca]] ([[Lingua Lucanica|Lucanica]] · [[Lingua Samnitica|Samnitica]]) · [[Lingua Paeligna|Paeligna]] · [[Lingua Vestina|Vestina]]? </td></tr> <tr><th>Umbricae</th><td> [[Lingua Aequica|Aequica]]? · [[Lingua Marsica|Marsica]] · [[Lingua Umbrica|Umbrica]] · [[Lingua Volsca|Volsca]] </td></tr> <tr><th>Aliae</th><td> [[Lingua prae-Samnitica|Prae-Samnitica]] · [[Lingua Sabina|Sabina]] · [[Lingua Picena Meridionalis|Picena Meridionalis]] </td></tr></table> |grex3 = Ignotae |index3 = [[Lingua Belgica Antiqua|Belgica Antiqua]]? (fortasse Celtica) · [[Lingua Elymaea|Elymaea]]? (fortasse Anatolica) · [[Lingua Lusitanica (antiqua)|Lusitanica (antiqua)]]? (fortasse Celtica, para-Celtica, vel sui iuris) · [[Lingua Sicula (antiqua)|Sicula (antiqua)]]? (fortasse sui iuris) · [[Lingua Venetica|Venetica]]? (fortasse Celtica, para-Celtica, intermedia, vel sui iuris) |grex4 = Reconstructae |index4 = [[Lingua Protoitalica|Protoitalica]] |sub = Omnes [[linguae Italicae]], praeter [[lingua Latina|Latinam]], iam [[exstinctio linguarum|exstinctae]] sunt; lingua Latina adhuc adhibetur ut [[lingua sacra|lingua liturgica]] [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae]]. }}<noinclude> [[Categoria:Linguae Italicae|ß]] [[Categoria:Formulae navigationis linguarum|Italicae]] </noinclude> b6tltvptmyba8q3f6lmimp1b4be37cr 0 275935 3997304 3841526 2026-10-27T01:12:38Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 3997304 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Ludmilla Assing Gottfried Keller 1854.jpg|thumb|Gottfried Keller, 1854]] '''Godofredus''' vulgo ''Gottfried'' '''Keller''' (natus [[Turicum|Turici]] die [[19 Iulii]] [[1819]], mortuus ibidem die [[16 Iulii]] [[1890]]) fuit clarissimus [[lingua Theodisca|linguae Theodiscae]] [[poeta]] [[Helvetia|Helveticus]] more [[realismus litterarius|realismo]]. ==Vita== Keller primo naturae pingendae studuit quapropter [[monacum|Monaci]] annis inter 1840 et 1843 docebatur. Crumina aegrotante in patriam reversurus mox sensit sese magis quire in scripturis quam in picturis. Collectio prima poematum (''Gedichte'', Heidelbergae 1846) a multis criticis magno gaudio accepta et laudata est inter quos et Varnhagen ipse. Stipendio publico fruens anno 1848 in terram alienam ire potuit itaque [[Heidelberga]]e in [[Universitas Ruperto-Carola Heidelbergensis|universitate]] plures annos studia multa fecit et consuetudinem contraxit e.g. cum [[Ludovicus Feuerbach|Ludovico Feuerbach]] et [[Arminius Hettner|Arminio Hettner]]. Anno 1850 [[Berolinum]] petivit ut de theatris plura cognosceret, ut ipse auctor dramatum bonus fieret. Berolini usque mensem Decembrem 1855 mansit: quamvis de theatralibus multa novisset nullum opus confecit. Attamen poesis eius florebat quam altera in collectione praetitulata »Neue Gedichte« (Brunsvici 1851) collegit; insuper creavit [[mythistoria]]m [[autobiographia|autobiographicam]] praetitulatam ''Der grüne Heinrich'' (Brunsvici 1854–55). Quo opere se inter Germaniae poetas primos posuit. In citato opere errores privatos in professione eligenda, in religione disputanda, in artibus inveniendibus aperte et pense descripsit. Secutum est volumen primum fabularum ''Die Leute von Seldwyla'' (Brunsvici 1856; cum elegantissimis historiunculis ''Romeo und Julia auf dem Dorfe'', ''Die drei gerechten Kammacher''), quae propter genus scribendi volubilissimum atque philosophicum admirationi multorum fuerunt. Tamen fama eius lente tantummodo crescebat. Anno 1861 scriba officialis urbanus Turici proclamatus usque annum 1876 in res vere poeticas renuntiare debuit. Dimissione facta consilia pristina poetica porro implere potuit et tum tempus magnum coeptum est. Praebita est editio altera et aucta operis ''Leute von Seldwyla'' (Stuttgardiae 1873–74) et in lucem prolatae sunt legendae valde graciles et ingeniosae praetitulatae ''Sieben Legenden'' (Stuttgardiae 1872) ubi ironica contra ecclesiam modo novo atque sibi inusitato effatus est. Keller [[Bildungsroman|fabulam Romanensem]] suam ''Grünen Heinrich'' refecit cuius finis nunc magis pacificus consolans contemplativus factus est. Florilegium novum quoque apparuit, ''Züricher Novellen'' (Stuttgardiae 1878) in quo opuscula notissima sunt velut ''Der Landvogt von Greifensee'' et ''Das Fähnlein der sieben Aufrechten''. Cyclo fabellarum sequenti ''Das Sinngedicht'' (Berolini 1882) humor positivus incrementum habuit et contra temporis istius atrocia urbana et pulcra iniecit ut videtur apud fabulam Milesiam affabre compositam cui titulus ''Martin Salander'' (Berolini 1886). Lyrica novis poematibus aucta in tomum ''Gesammelte Gedichten'' (Berolini 1883) fundebat dicturus velut cantor virilis, satiricus, sincerus. ==Proprietates artificiorum== Patet poeseis Kelleri in genere vivendi Helvetico radices habere, quas libenter comprehendens ne linguistice quidem negavit. Homo fuit sincero [[idealismus|idealismo]], phantasia magna, facetiis, ingenio fabulatorio maximo. Procul dubio iste homo inter gravissimos saeculi XIX artifices numerari potest. {{NexInt}} *[[Praemium Gottfried Keller]] == Nexus externi == {{Commonscat|Gottfried Keller|Godofredum Keller}} * [http://libraries.admin.ch/cgi-bin/gw/chameleon?skin=helveticat&lng=de&inst=consortium&conf=.%2fchameleon.conf&host=biblio.admin.ch%2b3601%2bDEFAULT&search=KEYWORD&function=INITREQ&SourceScreen=VIEWHISTORY&elementcount=2&t1=gottfried%20keller&u1=1003&op1=1&t2=gottfried%20keller&u2=21&op2=0&pos=1&rootsearch=KEYWORD De Keller in Bibliotheca nationali Helvetica] * [http://www.zb.uzh.ch/Medien/spezialsammlungen/handschriften/nachlaesse/kellergottfried.pdf Manuscriptorum conspectus] * [https://web.archive.org/web/20171012235358/http://www.gottfriedkeller-gesellschaft.ch/gkg/ Societas pro Keller nominata Turicensis] * [https://web.archive.org/web/20060202065857/http://gottfriedkeller.ch/ Valtharii Morgenthaler pagina de auctore] * [http://www.gkz.ch/ Centrum Godofredi Keller, Glattfelden] *[http://gutenberg.spiegel.de/autor/gottfried-keller-312 Opera in interreti legibilia] {{lifetime|1819|1890|Keller, Godofredus}} [[Categoria:Auctores Theodisci]] [[Categoria:Litterae Theodiscae]] [[Categoria:Pictores Helvetiae]] [[Categoria:Scriptores fabularum brevium]] [[Categoria:Scriptores Helvetiae]] [[Categoria:Scriptores mythistoriarum Helvetiae]] [[Categoria:Turicum]] 9kn38qrd900bpt2x2fypms28ylx9nxq 0 286758 3997338 3989258 2026-10-27T10:06:35Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 3997338 wikitext text/x-wiki {{Index imperfectus}} == Tabula == {| border="border" class="wikitable sortable" |- ! Nomen ! Translitteratio ! Forma Latina ! Fontes |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|هارون}} | Hārūn | [[Aaron (calipha)|Aaron]] | |- |style="text-align: right" | {{lang|ar|أبو الفتح}} | ʾAbū l-Fatḥ |Abalphatus |([https://books.google.it/books?id=36sxAQAAMAAJ&pg=PA3&dq=Abalphatus+Asphahanensis&hl=it&sa=X&ved=2ahUKEwjvk_a16L7sAhVjxoUKHRoaDjMQ6AEwAHoECAIQAg#v=onepage&q=Abalphatus%20Asphahanensis&f=false pag. 3]) |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|عباس}} | ʿAbbās | Abas; Abbas (-ae); Abbasus | ([https://www.google.it/books/edition/Sam_L_B_a_Puffendorf_De_jure_natur%C3%A6_et/iI9nAAAAcAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=Abas+rex+Persiae&pg=PA840&printsec=frontcover pag. 840]); {{GB|sLjRDNIuOHYC|pag. 9 (nom.)}}, {{GB|CE5PAAAAcAAJ|pag. 10 (gen.)}}; ([https://www.google.it/books/edition/Italicae_historiae_scriptores_ex_bibliot/oW9QcOzUJPUC?hl=it&gbpv=1&dq=Abbasus+Mahometi&pg=PA123&printsec=frontcover pag. 123]) |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|عبدالله}} | ʿAbdallah, ʿAbdullah | [[Abdalla]]; Abdella; Abdulla | {{GB|tA1cAAAAQAAJ|pag. 207}}; ([https://www.google.it/books/edition/Patrologiae_cursus_completus/IijHqvoSMfYC?hl=it&gbpv=1&dq=abdella+alascemi&pg=PA1277&printsec=frontcover pag. 1278]); {{GB|2LwIQ16JhBwC|pag. 425}} |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|عبد الرحمن}} |ʿAbd al-Raḥmān |Abdarramanus; [[Abderramanus]]; [[Nouroddinus Abdorrahmanus Djamius|Abdorrahmanus]] |{{GB|o0hTAAAAcAAJ|pag. 128}} |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|عبد العزيز}} | ʿAbd al-ʿAzīz | [[Abdelazizus]] | {{GB|ZK7UAAAAMAAJ|pag. 691}} |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|عبد القادر}} |ʿAbd al-Qādir |Abdelcader; Abdelcaderus | {{GB|gwqdVFX_jScC|pag. 207}}; {{GB|MrVO0Tk-erQC|pag. 172}} |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|عبد الكريم}} |ʿAbd al-Karīm |Abdelcarimus | {{GB|o0hTAAAAcAAJ|pag. 162}} |- | style="text-align: right;" | {{lang|ar|عبد المجيد}} |ʿAbd al-Maǧīd |[[Abdelmagidus]] | |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|عبد الملك}} |ʿAbd al-Malik |Abdelmalechus; Abdelmelicus, [[Abdilmelic]] | {{GB|o0hTAAAAcAAJ|pag. 162}}; {{GB|cUMm2nOd06sC|pag. CCCCLII}} |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|عبد الواحد}} |ʿAbd al-Wāhid |Abdeluahedus | {{GB|o0hTAAAAcAAJ|pag. 162 (gen.)}} |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|عبد السلام‎}} | ʿAbd al-Salām | Abdeslamus | ([https://web.archive.org/web/20121013192243/http://paleodb.org/cgi-bin/bridge.pl?action=checkTaxonInfo&taxon_no=72180&is_real_user=1 nomen biol., gen.]) |- | style="text-align: right;" | {{lang|ar|عبد الحميد}} |ʿAbd al-Ḥamīd |Abdulhamidus |([https://www.google.it/books/edition/Georg_Elmacini_Historia_Saracenica/-e5VAAAAcAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=abdulhamidus&pg=PA116&printsec=frontcover pag. 116]) |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|أبو بكر}} | ʾAbū Bakr | [[Abubacer (nomen)|Abubacer, Abubecer (-cri)]] | |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|أبو القاسم‎}} | ʾAbū al-Qāsim |Abulcasimus, Abulcassem |{{GB|omtJAAAAcAAJ|pag. 254}}; {{GB|gwqdVFX_jScC |pag. 402}} |- |style="text-align: right" | {{lang|ar|أبو العلاء}} | ʾAbū al-ʿAlāʾ |[[Abulola Moarrensis|Abulola]] | |- |style="text-align: right" | {{lang|ar|أبو الفداء‎}} | ʾAbū al-Fidāʾ |Abulpheda | {{GB|o0hTAAAAcAAJ|pag. 173}} |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|أبو نصر}} | ʾAbū Nasr |[[Alpharabius|Abunaser]] | |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|أبي طالب}} | ʾAbī Ṭālib | Abi-Talibus; Abitalibus | {{GB|1QsZAAAAYAAJ|pag. 615 (gen.)}}; {{GB|-WUoAAAAYAAJ|pag. 18 (gen.)}} |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|أحمد}} | ʾAhmad | [[Ahmedus|Ahmedus (Achmetes, Acomathes)]] | |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|عائشة}} | ʿĀʾišah | Aisa; Aischa | {{GB|XdjQ0580RYYC| pag. 246}}; ([https://www.google.it/books/edition/Bibliotheca_orientalis_Clementino_Vatica/WSNcO4fCjN0C?hl=it&gbpv=1&dq=Emina+Mahometi&pg=PR578&printsec=frontcover pag. DLXXVIII]) |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|علاء الدين}} | Alāʼ ad-Dīn |Aladinus |([https://www.google.it/books/edition/An_Essay_on_the_Revelation_of_Saint_John/X8FORYwWUjkC?hl=it&gbpv=1&dq=Aladinum&pg=PA179&printsec=frontcover pag. 179 (acc.)]) |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|أبو الحسن}} | Abū Al-Ḥasan |Alboacen |([https://www.google.it/books/edition/Ferdinandum_sive_Hispaniam_a_Mauris_libe/3HuRFA67bWwC?hl=it&gbpv=1&dq=Alboacen+rex&pg=PA155&printsec=frontcover pag. 155]) |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|أبو الحسن علي}} | Abū l-Ḥasan ʿAlī |Albohazenhalius |([https://www.google.it/books/edition/Catalogue_livres_bibliotheca_Heinsiana_s/lsQ9AAAAcAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=Albohazenhalius&pg=PA343-IA1&printsec=frontcover pag. 4]) |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|الحكم}} | Al-Hakam |Alhacen |([https://www.google.it/books/edition/Fratis_Rogeri_Bacon_Ordinis_Minorum_Opus/AWRZAAAAYAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=Alhacen+quia&pg=PA400&printsec=frontcover pag. 400]) |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|الحسن }} | Al-Ḥasan |[[Alhazenus]] | |- | style="text-align: right" |{{lang|ar|علي}} | ʿAlī | [[Ali (nomen)|Ali]] (gen. ''Alis'', acc. ''Alim'') | |- | style="text-align: right" |{{lang|ar|عماد الدين}} |ʿImād al-Dīn |[[Amadoddinus Ispahanensis|Amadoddinus]] | |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|آمنة‎}} | ʾĀminah | Amena; Amina; Emina | ([https://www.google.it/books/edition/Historia_orientalis/1a9CAAAAcAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=avum+maternum&pg=PA19&printsec=frontcover pag. 19] ); {{GB|cJtCAAAAcAAJ|pag. 19 (nom. et acc.)}}; ([https://www.google.it/books/edition/Bibliotheca_orientalis_Clementino_Vatica/WSNcO4fCjN0C?hl=it&gbpv=1&dq=Emina+Mahometi&pg=PR578&printsec=frontcover pag. DLXXVIII]) |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|أمين‎}} | ʾAmīn | Aminus | {{GB|o0hTAAAAcAAJ|pag. 212}} |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|عنترة‎}} |ʿAntarah |[[Antara]] | |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|أنور‎}} |ʾAnwar |Anvarus |([http://www.alcuinus.net/ephemeris/archi2011/nuntius.php?id=742 Ephemeris]) |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|أنور‎}} |ʾAsad al-Dīn |Asadoddinus |([https://www.google.it/books/edition/The_Anti_Jacobin_Review_and_Magazine_Or/IwNdAAAAcAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=Nureddinus&pg=PA177&printsec=frontcover pag. 177]) |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|عزيز‎}} |ʿAzīz |Azizus |([https://www.google.it/books/edition/Oriens_Christianus_In_Quatuor_Patriarcha/nAJhAAAAcAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=azizus+Billa+%C3%86gypti&pg=PA473&printsec=frontcover pag. 474]) |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|بدر الدين}} |Badr al-Dīn |Badreddinus |([https://www.google.it/books/edition/Recensio_manuscriptorum_codicum_qui_ex_u/jv6XRwJr2SMC?hl=it&gbpv=1&dq=Badreddino&pg=PA29&printsec=frontcover pag. 29]) |- |style="text-align: right" | {{lang|ar|بهاء الدين}} |Bahāʾ al-Dīn |Bohadinus |{{GB|tsgGAAAAcAAJ|pag. 310}} |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|خديجة}} | Ḫadīǧah | [[Chadidia|Chadidia, Chadigia]] | |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|خليفة}} |Ḫalīfah |[[Chalifa (nomen)|Chalifa]] | |- |style="text-align: right" | {{lang|ar|خويلد}} |Ḫuwaylid |Chowailidus | {{GB|CjpIAQAAMAAJ| pag. 461 (gen.)}} |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|جعفر}} | Ǧaʿfar | [[Diafarus|Diafarus, Giafarus]] | |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|إدريس}} |ʾIdrīs |Edrisus, [[Idris]] |([https://www.google.it/books/edition/Bibliotheca_arabico_hispana_escurialensi/jsDKc05YAsUC?hl=it&gbpv=1&dq=almamunus&pg=PA223&printsec=frontcover pag. 223]) |- |style="text-align: right" | {{lang|ar|إلياس}} |Ilyās |[[Elias]] | |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|حوّاء}} |Ḥawwāʾ |[[Eva (nomen)|Eva]] | |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|فخر الدين}} |Faḵr al-Dīn |Fachreddinus; Fakhreddinus |([https://www.google.it/books/edition/Bibliotheca_orientalis_Clementino_Vatica/oJ8Mb8wQi5MC?hl=it&gbpv=1&dq=Fachreddinus&pg=PA318&printsec=frontcover pag. 318]); ([https://www.google.it/books/edition/Magazin_f%C3%BCr_die_neue_Historie_und_Geogr/Dg0UAAAAQAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=Fakhreddinus&pg=PA156&printsec=frontcover pag. 156 (acc.)]) |- | style="text-align: right;" |فاروق |Fārūq |Faruk |([https://arxlatina.org/pegmata/periodica/almaroma/AlmaRoma.1936.ann23.fasc05.Mai.avent.pdf pag. 87]) |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|فاطمة‎}} | Fāṭimah | [[Fatima (nomen)|Fatima]]; Phatima | ([https://www.google.it/books/edition/Historia_orientalis/1a9CAAAAcAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=phatimam+nuptam&pg=PA18&printsec=frontcover pag. 18 (acc.)]) |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|فيصل‎}} | Fayṣal | Feisalus | ([https://www.gbif.org/species/1733281 nomen biol., gen.]) |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|فيصل‎}} |Farhād |Ferhadus |([https://www.google.it/books/edition/Bibliotheca_critica_nova_Edentibus_I_Bak/q4UQAAAAIAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=schirina+ferhado&pg=PA208&printsec=frontcover pag. 208]) |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|فؤاد‎}} |Fuʾād |[[Fuad]] | |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|جحش}} |Ǧaḥš |Gaissus; Giahsius |([https://www.google.it/books/edition/The_Pseudo_historical_Image_of_the_Proph/5Qs1vzdmmWYC?hl=it&gbpv=1&dq=zaineb+filia+gaissi&pg=PA129&printsec=frontcover pag. 129 (gen.)]); ([https://www.google.it/books/edition/Mahometanus_dogmatice_et_catechetice_in/s85jAAAAcAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=filiam+Giahfij&pg=PA170&printsec=frontcover pag. 170 (gen.)]) |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|غازي الدين ‎}} |Ḡāzī al-Dīn |Ga(s)siuddinus |([https://www.google.it/books/edition/Historische_und_chronologische_Abhandlun/DrtPAAAAcAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=Nazibus&pg=PA177&printsec=frontcover pag. 177]) |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|جابر}} |Jābir, Ǧābir |[[Geber]] | |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|جلال الدين}} |Ǧalāl al-Dīn |Gelaleddinus |([https://www.google.it/books/edition/Mahometanus_dogmatice_et_catechetice_in/s85jAAAAcAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=zainebam+gelaleddinus&pg=PA171&printsec=frontcover pag. 171]) |- |style="text-align: right" | {{lang|ar|جرجس}} | Ǧirǧis |[[Georgius Elmacinus|Georgius]] | |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|جمال الدين}} |Ǧamāl al-Dīn |Giamaladdinus; Giamaliddinus |([https://www.google.it/books/edition/Bibliotheca_orientalis_Clementino_Vatica/5SBsaOUj604C?hl=it&gbpv=1&dq=Giamaladdinus+Kophti&pg=PA529&printsec=frontcover pag. 529]); ([https://www.google.it/books/edition/Catalogus_codicum_manuscriptorum_bibliot/vEIbwH0CTnMC?hl=it&gbpv=1&dq=Giamaliddinus+ebn+autem&pg=PA243&printsec=frontcover pag. 243]) |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|حبيب}} |Ḥabīb |Habibus |([https://www.google.it/books/edition/Historia_Saracenica_Arabic%C3%A8_Latin%C3%A8/yYFjAAAAcAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=habibus&pg=PA167&printsec=frontcover pag. 167]) |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|حافظ}} |Ḥāfiẓ |[[Hafizus]] | |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|حليمة}} | Ḥalīmah | Halima | {{GB|ElTbFCfUQ-0C| pag. 11}} |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|حمد/حامد‎}} | Ḥamad/Ḥāmad/Ḥāmid | Hamadus; Hamedus; Hamidus | {{GB|iZtCAAAAcAAJ|pag. 597 (gen.)}}; {{GB|IbpfAAAAcAAJ|pag. 93 (gen.)}}; {{GB|GO5XAAAAcAAJ|pag. 346}} |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|حمدالل}} |Ḥamdallāh |Hamdoulla |([https://www.google.it/books/edition/Bibliotheca_critica_nova/-s1PAAAAcAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=Hamdoullam+Kazwinensem&pg=RA2-PA210&printsec=frontcover pag. 210 (acc.)]) |- | style="text-align: right" | {{lang|ar| حمید‎}} | Ḥamīd | Hamidus | {{GB|GO5XAAAAcAAJ|pag. 346}} |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|حسان}} | Ḥasān | [[Hasanus]] | {{GB|i4NKAAAAcAAJ|pag. 11}} |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|حكيمة‎}} | Ḥakīmah | Hekima | {{GB|0-tXAAAAcAAJ|pag. 17}} |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|حسين}} | Ḥusayn | [[Husainus]] | |- |style="text-align: right" | {{lang|ar|يَعْقُوب}} |Yaʿqūb |[[Iacobus]] | |- | style="text-align: right;" | {{lang|ar|ياسر}} |Yāsir |[[Iaser Arafatius|Iaser]]; Yasser |([http://ephemeris.alcuinus.net/archi2006/nuntius.php?id=75 Ephemeris]) |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|يزيد}} |Yazīd |Iazid; Iazidus, Iezidus |([https://www.google.it/books/edition/Bibliotheca_arabico_hispana_escurialensi/h-3dWqfWc8EC?hl=it&gbpv=1&dq=iazidus+ommiaditarum&pg=PT7&printsec=frontcover index rerum]); ([https://www.google.it/books/edition/Bibliotheca_arabico_hispana_Escurialensi/DaEDob3f6IwC?hl=it&gbpv=1&dq=iazidus&pg=PA181&printsec=frontcover pag. 181]); {{GB|b9eXXxB3nz0C|pag. 240}} |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|إبراهيم}} | ʾIbrāhīm | Ibrahimus, [[Ibraimus (sultanus Ottomanicus)|Ibraimus]]<br>([[Abraham|patriarcha biblicus coranicusque]]: ''Abraham(us)'') | {{GB|mmlMAAAAcAAJ|pag. 30}} |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|يحيى‎}} | Yaḥyā | Ioannes, Iahia | {{GB|u71JAAAAcAAJ|pag. 557}} |- |style="text-align: right" | {{lang|ar|أيّوب}} |Ayyūb |[[Iob (nomen)|Iob(us)]] | |- |style="text-align: right" | {{lang|ar|يونس}} |Yūnus |[[Ionas (nomen)|Ionas]] | |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|يوسف‎}} | Yūsuf, Yūsif | [[Mulai Iosephus|Iosephus]] | |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|عيسى}} | ʿĪsā | Isa ([[Iesus|Iesus Nazarenus]]: ''Iesus'') | {{GB|UkxAAAAAYAAJ|pag. 11}} |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|إسحاق}} | ʾIsḥāq |[[Isaacus (Islamus)|Isaacus]] | |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|إسماعيل}} | ʾIsmāʿīl |[[Ismael (Islamus)|Ismael]] | |- |style="text-align: right" | {{lang|ar|ياسمين}} | Yāsmīn | [[Jasmina]] | |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|كمال الدين}} |Kamāl al-Dīn |Kamaleddinus; Kemaleddinus |([https://www.google.it/books/edition/Dizionario_e_bibliografia_della_musica_d/BEeGoSBNEHkC?hl=it&gbpv=1&dq=Kamaleddinus&pg=PA473&printsec=frontcover pag. 473]); ([https://www.google.it/books/edition/Carmen_Abu_ltajjib_Ahmed_ben_Alhosian_Al/IMFIAAAAcAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=Kemaleddinus&pg=PA23&printsec=frontcover pag. 25]) |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|كمال}} |Kamāl |Kamalus |([https://ephemerisnuntii.eu/leolat/DE%20TERRA%20SANCTA.pdf pag. 9] {{Nexus deficit|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}) |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|كريم}} |Karīm |[[Karimus]] | |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|قاسم}} | Qāsim | Kasimus; Casimus | {{GB|t4ZSvha8NTYC|pag. 27 (gen.)}}; {{GB|0-tXAAAAcAAJ|pag. 17 (acc.)}} |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|خالد}} | Ḫālid | Khaledus | {{GB|RyI1AQAAMAAJ|pag. 531}} |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|قصي}} |Quṣayy |Kosa; Kudai |([https://www.google.it/books/edition/Chronicon_orientale_Petrirahebi_%C3%86gyptii/COpl0aT69-AC?hl=it&gbpv=1&dq=Kofa+Chelabi&pg=RA1-PA244&printsec=frontcover pag. 244]); ([https://www.google.it/books/edition/Bibliotheca_orientalis_Clementino_Vatica/pb1JAAAAcAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=Kudai+Hafcem&pg=PR575&printsec=frontcover pag. DLXXV]) |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|ليلى}} |Laylā |Leila; Leyla |([https://www.google.it/books/edition/Bibliotheca_critica_nova_Edentibus_I_Bak/q4UQAAAAIAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=Medjnouni&pg=PA182&printsec=frontcover pag. 182 (gen.)]); ([http://www.alcuinus.net/ephemeris/archi2008/nuntius.php?id=466 Ephemeris]) |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|محمودة‎}} | Maḥmūdah | Mahmuda | {{GB|0-tXAAAAcAAJ|pag. 17}} |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|محمود‎}} | Maḥmūd | [[Mahmudus (nomen)|Mahmudus]] | |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|مسعود}} | Masʽud | [[Masudus]] | {{GB|5d8WUJOyxagC|pag. 244}}; {{GB|5d8WUJOyxagC|pag. 27}} |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|مروان}} |Marwān |[[Maroan I|Maroan(us)]]; Marvanus; Meruan (-is) | {{GB|sQVAAAAAcAAJ|pag. 88}}; {{GB|9P0-AAAAcAAJ|pag. 226}} |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|مجنون}} |Maǧnūn |Medjnounus |([https://www.google.it/books/edition/Bibliotheca_critica_nova_Edentibus_I_Bak/q4UQAAAAIAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=Medjnouni&pg=PA182&printsec=frontcover pag. 182 (gen.)]) |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|معاوية}} |Muʿāwiyah |[[Moabia]]; Mohabia | |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|محب الدين}} |Muḥibb al-Dīn |Mohebeddinus |([https://www.google.it/books/edition/Scriptorum_veterum_nova_collectio_e_Vati/l4othus4qh4C?hl=it&gbpv=1&dq=mohebeddinus&pg=RA1-PA705&printsec=frontcover pag. 705]) |- |style="text-align: right" | {{lang|ar|معمر}} |Muʿammar |[[Mu'ammar al-Qaddhāfī|Muammar (-is)]] | |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|مراد}} | Murād | [[Muradus]] | |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|موسى}} | Mūsā | Musa ([[Moyses|propheta]]: ''Mo(y)ses'') | {{GB|6kVUl4sctFUC|pag. 176}} |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|مسلم}} | Muslim | Muslimus | {{GB|vGY-AAAAYAAJ|pag. 174}} |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|مصطفى}} | Muṣṭafā | [[Mustapha]] | |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|مظفر الدين}} |Muẓaffar al-Dīn |Muzaffereddinus |([https://www.google.it/books/edition/Se%C3%AFd_Locmani_ex_libro_Turcico_qui_Oghuz/41xpAAAAcAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=Muzaffereddinus&pg=PA5&printsec=frontcover pag. 5]) |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|نادر}} |Nādir |[[Nadir (nomen)|Nadir(us)]] | |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|نجيب}} |Naǧīb |[[Nayibus Bukelis|Nayibus]], [[Nazibus]] | |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|نجم الدين}} | Naǧm al-Dīn | Negemedinus | {{GB|csU_AQAAMAAJ|pag. 739}} |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|نور الدين}} |Nūr al-Dīn |[[Noradinus]]; [[Norandinus et Lucina|Norandinus]]; [[Nouroddinus Abdorrahmanus Djamius|Nouroddinus]] | |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|عمر}} | ʿUmar | [[Omar (nomen)|Omar(us)]] | |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|أم كلثوم}} | Umm Kulthūm | Ommkelthuma |([https://www.google.it/books/edition/Magazin_f%C3%BCr_die_neue_Historie_und_Geogr/Dg0UAAAAQAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=ommkelthuma&pg=PA17&printsec=frontcover pag. 17]) |- | style="text-align: right;" | {{lang|ar|أسامة}} |ʾUsāma |Osama (-ae) |([http://ephemeris.alcuinus.net/archi2011/nuntius.php?id=709 Ephemeris]) |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|عثمان}} | ʿUṯmān | Osman; Osmanus; [[Ottomanus (nomen)|Ottomanus]] | ([http://mateo.uni-mannheim.de/camenaref/hofmann/hof3/s0492a.html pag. 492]); {{GB|-3tUAAAAcAAJ|pag. 1355}} |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|بطرس}} | Buṭrus | Petrus | ([https://de.pons.com/übersetzung/arabisch-deutsch/بطرس dict.]) |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|راشد/رشيد}} | Rāshid/Rashīd | Rasiidus; [[Rascidus]] | ([https://archive.org/details/JacobiBruckeriHistoriaCritica3/page/n31/mode/2up pag. 20]), {{GB|c9IBSzYZZAAC|pag. 12 (gen.)}} |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|رقية}} | Ruqayyah | Rakia<ref>Fortasse etiam - et melius - ''Rucaia'' vel ''Rucaiia'', sed adhuc solum in contextibus [https://books.google.com/books?id=mtp6pQsKUHcC&pg=PA302&dq=rucaia Hispanico] et [https://books.google.com/books?id=9LVCAAAAcAAJ&pg=PA140&dq=rucajja Theodisco] invenitur.</ref> | {{GB|XdjQ0580RYYC| pag. 246}} |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|راشد الدين}} |Rašīd al-Dīn |Raschideddinus |([https://www.google.it/books/edition/Bibliotheca_critica_nova/NZFYAAAAMAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=Raschideddinum&pg=PA210&printsec=frontcover pag. 210 (acc.)]) |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|رضا}} |Riḍā |Reza; Riza |([https://arxlatina.org/pegmata/periodica/almaroma/AlmaRoma.1926.ann13.fasc01.Ian.tusc.pdf pag. 12]); ([https://arxlatina.org/pegmata/periodica/almaroma/AlmaRoma.1941.ann28.fasc10.Oct.avent.pdf pag. 106]) |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|رستم}} |Rustum |[[Rustamus]] | |- | style="text-align: right" |{{lang|ar|صدام}} |Saddām |[[Saddamus Husseinus|Saddamus]] | |- | style="text-align: right" |{{lang|ar|سعيد}} | ‏Saʿīd | Saidus | {{GB|A1TeY4pDod4C|pag. 185}} |- | style="text-align: right" |{{lang|ar|سعیدة}} | ‏Saʿīdah | Saida | {{GB|qxHuz1B2TeoC|pag. 584}} |- | style="text-align: right" |{{lang|ar|صلاح الدين‎}} |Ṣalāḥ al-Dīn |[[Saladinus (nomen)|Saladinus]] | |- | style="text-align: right" |{{lang|ar|سلمان}} | ‏Salmān | Salmanus | [https://books.google.com/books?id=D8Y7AAAAcAAJ&pg=RA2-PA61&dq=salmanus (pag. 61]), {{GB|1JNSAAAAcAAJ|pag. 32 (gen.)}} |- | style="text-align: right" |{{lang|ar|سيف الدين}} |Saif al-Dīn |[[Saphadinus]] | |- | style="text-align: right" |{{lang|ar|شربل}} | Šarbil | [[Sarbelius Makhlouf|Sarbelius]] | |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|شیرین}} |Šīrīn |Schirina; [[Sirin Ebadi|Sirin]] |([https://www.google.it/books/edition/Bibliotheca_critica_nova_Edentibus_I_Bak/q4UQAAAAIAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=schirina+ferhado&pg=PA208&printsec=frontcover pag. 208]) |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|صفيّ}} |Ṣafīy |Sefi |([https://www.google.it/books/edition/Memorabilia_ecclesiastica_seculi_a_nato/npQMz1ABLt8C?hl=it&gbpv=1&dq=schach+sefi+persarum&pg=PA1002&printsec=frontcover pag. 1002]) |- | style="text-align: right" |{{lang|ar|سليم}} | ‏Salīm | [[Selimus]]; Selinus | ([https://www.google.it/books/edition/Della_Libraria_Vaticana_ragionamenti_di/rrHbUmC8AOMC?hl=it&gbpv=1&dq=Selinvm+Tyrannvm+tvrcarvm&pg=PA55&printsec=frontcover pag. 55]) |- | style="text-align: right;" | {{lang|ar|سرحان}} |Sirḥān |Sirhanus |([https://web.archive.org/web/20221012045553/http:/ephemeris.alcuinus.net/leonina/EL%20113.pdf pag. 23]) |- | style="text-align: right" |{{lang|ar|سليمان}} | ‏Sulaymān | [[Suleimanus]]; cf. [[Salomon]] | |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|طاهر}} | Ṭāhir | Taherus | {{GB|6kVUl4sctFUC| pag. 178}} |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|تميم}} |Tamīm |[[Tamimus Hamidi filius gentis Ṯānī|Tamimus]] | |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|طارق}} | Ṭāriq | [[Taric Abenciet|Taric]]; Taricus | {{GB|XVxBAAAAcAAJ| pag. 5}} |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|وهب}} |Wahb |Vahebus; Wahebus |([https://www.google.it/books/edition/Bibliotheca_Orientalis_Clementino_Vatica/cUMm2nOd06sC?hl=it&gbpv=1&dq=vahebi+filia&pg=PR578&printsec=frontcover pag. DLXXVIII (gen.)]); ([https://www.google.it/books/edition/Historia_orientalis/1a9CAAAAcAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=avum+maternum&pg=PA19&printsec=frontcover pag. 19 (acc.)]) |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|زيد/زايد}} | Zayd/Zāyid | Zaidus | {{GB|Hi9dAAAAcAAJ| pag. 36}} |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|زينب}} | Zaynab | Zainaba; Zaineba; Zeineba | {{GB|XdjQ0580RYYC| pag. 246}}; ([https://www.google.it/books/edition/Mahometanus_dogmatice_et_catechetice_in/s85jAAAAcAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=Zainebam&pg=PA170&printsec=frontcover pag. 170]); ([https://www.google.it/books/edition/Alcorani_textus_universus/CQdRAAAAcAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=uxorem+tuam+Zeinebam&pg=RA4-PA51&printsec=frontcover pag. 51]) |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|زين الدين}} |Zayn al-Dīn |Zaineddinus |([https://www.google.it/books/edition/Bibliothec%C3%A6_Bodleian%C3%A6_codicum_manuscri/AXdaAAAAYAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=Zaineddinum&pg=PA603&printsec=frontcover pag. 603 (acc.)]) |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|زهره}} |Zuḥrah |Zahara |([https://www.google.it/books/edition/Bibliotheca_Orientalis_Clementino_Vatica/cUMm2nOd06sC?hl=it&gbpv=1&dq=zahara+chelabi&pg=PR578&printsec=frontcover pag. DLXXVIII]) |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|صفوان}} |Ṣafwān |Zaphagan |([https://www.google.it/books/edition/The_Pseudo_historical_Image_of_the_Proph/5Qs1vzdmmWYC?hl=it&gbpv=1&dq=zaineb+filia+gaissi&pg=PA129&printsec=frontcover pag. 129]) |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|صفيّة}} |Ṣafiyya |Zaphia |([https://www.google.it/books/edition/The_Pseudo_historical_Image_of_the_Proph/5Qs1vzdmmWYC?hl=it&gbpv=1&dq=zaineb+filia+gaissi&pg=PA129&printsec=frontcover pag. 129]) |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|زبيدة}} |Zubayda |Zebeida |([https://www.google.it/books/edition/Ex_historia_romano_germanica_primitiae_s/nb6PZziskn8C?hl=it&gbpv=1&dq=cognominabatur+zebeida+giafaris&pg=RA2-PA154&printsec=frontcover pag. 154]) |- | style="text-align: right" | {{lang|fa|جم}} | Ǧem ([[Turcice]]: Cem) | Zezimus, [[Zizimus (nomen)|Zizimus]] |([https://www.google.it/books/edition/Orationes_triginta_sex/vZREAAAAcAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=Zezimus&pg=PA149&printsec=frontcover pag. 149]) |- | style="text-align: right" | {{lang|ar|زياد}} | Ziyād | Ziadus | {{GB|-e5VAAAAcAAJ| pag. 60}} |- | style="text-align: right;" |{{lang|fa|زبير}} |Zubayr |Zobairus |([https://www.google.it/books/edition/Specimen_Historiae_Arabum/77gWAAAAQAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=zobairus&pg=PA570&printsec=frontcover pag. 570]) |- | style="text-align: right;" |{{lang|ar|زليخا}} |Zulayḵā |Zuleikha |([https://www.google.it/books/edition/Bibliotheca_critica_nova_Edentibus_I_Bak/q4UQAAAAIAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=Iosephi+Zuleikhae&pg=PA185&printsec=frontcover pag. 185 (gen.)]) |- |} == Notae == <references/> == Nexus interni == *[[Index nominum Latinorum Arabum Persarumque Medii Aevi]] [[Categoria:Indices nominum]] [[Categoria:Litterae Arabicae]] [[Categoria:Praenomina Arabica|!]] bkuzfbw6krjvfk4pyze0tr4nmt58rge 0 287576 3997324 3642894 2026-10-27T09:19:20Z Pippobuono 54500 /* Historia */ complementa 3997324 wikitext text/x-wiki [[File:Pantéon (Francia).jpg|thumb|Pantheon Parisiense]] '''Pantheon Parisiense''' (Francogallice: ''Le Panthéon'') [[monumentum]] pergrande est in Monte Sanctae Genofevae [[Lutetia]]e in tribu quinto. Formam habet [[crux (forma)|crucis Graecae]] more [[neoclassicismus|neoclassicismo]]; exemplo fuit e.g. [[capitolium Civitatum Foederatarum|Capitolio Civitatum Foederatarum]] construendo. == Historia == Constructio incohata est anno 1764 architecto [[Iacobus Germanus Soufflot|Iacobo Germano Soufflot]]; agebatur tunc de [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sancta Genovefa|Sanctae Genovefae]] dicata. [[Res novae Francicae|Revolutionarii]] fanum Catholicum in templum illustrium Francogallorum honorandorum converterunt. Quo facto nomen ''Panthei'' adoptatum est. Die 30 Maii 1791, quando de morte [[voltarius|Voltarii]] memoria fiebat, parlamentum decisionem fecit ut cadaver eius eo transportaretur invitis multis senatoribus (olim) clericis. Die 4 Aprilis, post mortem [[Honoratus Gabriel de Riqueti, comes de Mirabeau|Honorati Mirabeau]] parlamentum dixit ecclesiam Sanctae Genovefae paratam esse ad cineres magnorum recipiendos. Itaque Mirabeau primus homo "pantheonizatus" fuit; Voltarius venit die 11 Iulii. Quia corpus domini Mirabeau postea litteris perduellionis detectis remotum est, Voltarium hospes maxime vetus factus est. Annis inter 1814 et 1830 Pantheon denuo ecclesia erat, annis autem inter 1830 et 1848 ''Templum gloriae'' appellabatur. Imperatore [[napoleo III (imperator Franciae)|Napoleono III]] annis inter 1852 et 1870 iterum partes ecclesiae agendae fuerunt. Denique Res publica rem ad [[necropolis|cultum personarum illustrium]] bene merentium reddidit, e.g. militum, scriptorum, doctorum in scientiis variis. == Architectura == Pantheon habet columnas gigantes multas sub tympano et [[tholus|tholum]] grandem, quam ex omni Lutetiae partibus bene cernueris. Numeratur videlicet inter res aspectabiliores Lutetienses. == Elenchus in Pantheo Lutetiensi sepultorum == {{Div col|cols = 3}} *[[Marcellinus Berthelot]] *[[Claudius Ludovicus Berthollet]] *[[Maria Franciscus Xaverius Bichat]] *[[Ludovicus Antonius de Bougainville]] (cadaver eius requiescit in Sepulcreto Calvarii) *[[Ludovicus Braille]] *[[Nicolaus Leonardus Sadi Carnot]] *[[Renatus Cassin]] *[[Nicolaus de Condorcet]] *[[Maria Curie]] *[[Petrus Curie]] *[[Georgius Cuvier]] *[[Iacobus Ludovicus David]] *[[Alexander Dumas]] *[[Fenelo]] *[[Victor Hugo]] *[[Ioannes Jaurès]] *[[Iosephus Ludovicus Lagrange]] *[[Paulus Langevin]] *[[Petrus Simon Laplace]] *[[Christianus Gulielmus de Lamoignon de Malesherbes]] *[[Andreas Malraux]] *[[Ioannes Paulus Marat]] *[[Honoratus Gabriel de Riqueti, comes de Mirabeau|Comes de Mirabeau]] *[[Caspar Monge]] *[[Ioannes Monnet]] *[[Ioannes Moulin]] *[[Ioannes Baptista Perrin]] *[[Ioannes Stephanus Maria Portalis]] *[[Ioannes Iacobus Russavius]] *[[Simona Veil]] *[[Voltarius]] *[[Ioannes Zay]] *[[Aemilius Zola]] {{Div col end}} == Bibliographia == * Jörg Martin Merz: Soufflot und La Guêpière: Berührungspunkte der beiden Architekten bei Planung und Ausführung der Kirche Sainte-Geneviève (Panthéon) in Paris. In: ''INSITU. Zeitschrift für Architekturgeschichte,'' 5 (1/2013), p. 51–66. * Michael Petzet: ''Soufflots Sainte-Geneviève und der französische Kirchenbau des 18. Jahrhunderts.'' Neue Münchner Beiträge zur Kunstgeschichte 2. Berolini 1961. * Philippe Bélaval: [https://www.ladocumentationfrancaise.fr/var/storage/rapports-publics/134000736.pdf POUR FAIRE ENTRER LE PEUPLE AU PANTHÉON]. Commentarii praesidi Rei publicae dati, 2013 {{NexInt}} *[[Pantheum]] ==Nexus externi== {{commonscat|Panthéon de Paris|Pantheon Parisiense}} *[http://www.paris-pantheon.fr/ Situs proprius] [[Categoria:Lutetia]] [[categoria:Monumenta Franciae]] [[categoria:Rerum Francicarum eversio]] [[Categoria:Mausolea]] [[categoria:Ecclesiae]] fil86tx7bo49q90z0vfcp0g6mkuzrdf 0 287977 3997263 3806327 2026-10-26T22:02:52Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 3997263 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Gabriel Devecseri''' ([[Hungarice]] ''Devecseri Gábor''), die [[27 Februarii]] anno [[1917]] [[Budapestinum|Budapestini]] natus et die [[31 Iulii]] anno [[1971]] ibidem mortuus, fuit clericus et interpres Hungaricus. In [[Universitas Scientiarum Budapestinensis|Universitate Budapestinensi]] educatus permultos auctores Graecos et Latinos Hungarice vertit: [[Catullus|Catullum]], [[Callimachus|Callimachum]] (dequo et dissertationem defendit), comoedias et tragoedias Graecas et Latinas multas necnon [[Homerus|Homeri]] ''[[Ilias|Iliadem]]'' et ''[[Odyssea]]m'' [[hexameter|hexametris]] Hungaricis. Ante eum [[Stephanus Szabó|Stephani Szabó]] versiones Homeri Hungaricae notae erant. Et in [[lingua Persica]] peritus [[Liber regum (Firdusius)|Firdusium]] Hungarice vertit. Carminum suorum collectiones edebat. ==Nexus externi== * [https://web.archive.org/web/20200928091916/https://mek.oszk.hu/00400/00406/html/ ''Iliadis'' versio a Gabriele Devecseri facta] * [https://web.archive.org/web/20200604144323/http://mek.oszk.hu/00400/00408/html/ ''Odysseae'' versio a Gabriele Devecseri facta] * [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC03014/03306.htm De Gabriele Devecseri in lexico biographico Hungariae] {{ling|Hungarice}} {{Lifetime|1917|1971|Devecseri, Gabriel}} [[Categoria:Interpretes Homerici]] [[Categoria:Interpretes Graeco-Hungarici]] [[Categoria:Interpretes Latino-Hungarici]] [[Categoria:Auctores Hungarici]] [[Categoria:Alumni Universitatis Budapestinensis]] cva5zcorur3mp5d8ug58e79xo7khd9b 2 291944 3997247 3864181 2026-10-26T20:40:12Z S.vecchiato 134879 /* */ 3997247 wikitext text/x-wiki </br> Salvete! Considite! Pocillum cafearium vellitis ?[[File:BoNM - Slovenia Hires.png|80px|right]] == Terminos == <p style="font-variant: small-caps; text-align: left; margin-top: 0; margin-bottom:.2em; font-size: 105%;"> [[File:Wikipedia-logo.png|20px]] [[w:it:Wikipedia|Wikipedia]]''':''' [[File:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|20px]] [[w:en:User:S.vecchiato|english]] [[File:Flag_of_Spain.svg|20px]][[w:es:Usuario:S.vecchiato|español]] [[File:Flag_of_France.svg|20px]] [[w:fr:Utilisateur:S.vecchiato|français]] [[File:Flag_of_Germany.svg|20px]] [[w:de:Benutzer:S.vecchiato|deutsch]] [[File:Flag_of_Italy.svg|20px]] [[w:it:Utente:S.vecchiato|italiano]] [[File:Flag of Vatican City (2023–present).svg|20px]][[w:la:Usor:S.vecchiato|latina]] [[File:Flag_of_Slovenia.svg|20px]] [[w:sl:Uporabnik:S.vecchiato|slovensko]] [[File:Flag_of_Republic_of_Venice_(1659-1675).svg|20px]] [[w:vec:Utensa:S.vecchiato|veneto]] </p> == Vicifons == * [https://la.wikisource.org/wiki/Itinerarium_Willelmi_de_Rubruk Itinerarium Willelmi de Rubruk] m0jwaesuv6ob158tw4nf4g0hqcnb4vt 0 292520 3997192 3997135 2026-10-26T15:13:12Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Plura legere si cupis */ 3997192 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Bisotun Iran Relief Achamenid Period.JPG|thumb|[[Inscriptio Behistunia|Inscriptio "Behistunia"]] in Irania. [[Darius I (rex Persarum)|Darii]] iussu in saxo scalpta ː coniurationem [[Magus|magi]] Gaumata narrat qui Smerdis esse, frater Cambysi, simulasse dicitur.]] '''Cambyses II''' (mortuus mense Iulio [[522 a.C.n.]] in Syria) e gente [[Achaemenidae|Achaemenidarum]] fuit rex [[Persae|Persarum]] ab anno [[530 a.C.n.|530]] aut [[529 a.C.n.]] usque ad mortem. Patri [[Cyrus II (rex Persarum)|Cyro II Magno]] successit. Praecipue notus est quod [[Aegyptus antiqua|Aegyptios]] Persis subegit atque [[Pharao|Pharaonis]] titulum sibi adrogavit ([[525 a.C.n.]]). == De familia == Secundum [[Herodotus|Herodotum]] Cambyses filius maior erat Cyri Magni et eius uxoris Cassandanae. Secundum [[Ctesias|Ctesian]] eius mater fuit Amytis, ultimi regis [[Media|Medorum]], [[Astyages (rex Medorum)|Astyagis]], filia. Herodotus alias genealogias in Aegypto divulgatas refert, quibus ipse non fidem habebat sed eas tacere nolebat ne quid praetermittere videretur, quae matrem ex Aegypto ortam Cambysi adsignabant<ref>''[[Historiae Herodoti|Thalia]]'' 3.</ref>. Certe frater ei fuit Smerdis quem rex factus<ref>Sic inscriptio Behistunia. Secundum Herodotum iam in Aegypto erat Cambyses cum fratrem necandum iussit.</ref> occulte necari iussisse dicebatur. Phaedymiam Otanis filiam uxorem duxisse dicitur, atque insuper duas e sororibus<ref>[[Herodotus]], ''[[Historiae (Herodotus)|Thalia]]'' 31-32 et 68.</ref>. Altera e sororibus a [[Strabo|Strabone]] Meroe appellata<ref> [[Strabo]], ''[[Geographica (Strabo)|Geographica]]'' XVII.1.5</ref> et in Aegypto mortua nomen suum Aegyptiacae urbi indidit quamquam, si quidem Herodoto credimus, ipsius fratris/mariti ictibus periit. Altera cui nomen [[Atossa]] erat postea [[Darius I (rex Persarum)|Dario I]] nupsit<ref>[[Herodotus]], ''[[Historiae (Herodotus)|Thalia]]'' 88</ref>. Nihilominus Cambysi cum obiit nec filius nec filia erat. == Antequam rex Persarum fieret == Ex nomine quo annus in [[Babylonia]] designata est scimus anno [[539 a.C.n.]]/[[538 a.C.n.]], hoc est primo anno post Babyloniam captam, Cambysum titulo "Babyloniorum regis" ornatum esse et novi anni feriis interfuisse ([[Accadice]] ''Akîtum'')<ref>Chronica Nabonidi.</ref>. Cur postea hunc titulum amiserit nescitur. Fortasse [[Satrapiae Imperii Achaemenidarum|satrapiae]] aliquae praepositus est. Certe antequam in Massagetas exercitum duceret Cyrus filium maiorem Cambysen ut sibi succederet designavit. == De regno et bellis == [[Fasciculus:Museo Gregoriano 004a.jpg|thumb|Statua nobilis Aegypti Udjahorresnet cuius titulus de Cambyse Pharaone nos certiores facit.]] Pharao [[Amasis II]] medio sexto saeculo societatem cum [[Croesus|Croeso]] [[Lydia (regnum)|Lydiorum]] rege adversus Cyrum inierat<ref>[[Herodotus]] I.77.</ref> atque postea minacem et crescentem potentiam Persarum varie coercere conabatur. Itaque iam Cyro regnante bellum cum ultima magna monarchia quae nondum Persis oboediens erat parabatur. Cambyses pactum cum [[Arabes|Arabis]] fecit ne spatiis arenosis desertisque quae ad Aegypti ianuam ducerent prohiberetur<ref>''[[Historiae (Herodotus)|Thalia]]'' 5-9</ref>. Simul plures Amasis socii defecerunt et ad Persas transfugerunt ut [[Polycrates Samius]]<ref>''[[Historiae (Herodotus)|Thalia]]'' 40-44</ref> navibus pollens aut Phanes [[Caria|Cariorum]] mercennariorum dux<ref>''[[Historiae (Herodotus)|Thalia]]'' 4 et 11</ref> qui consilia Pharaonis optime cognorat et Persis patefecit. Dux classis Udjahorresnet quoque sese Persis vendidisse videtur quoniam post victoriam Cambyses eius consiliis magna fiducia utebatur. [[Amasis II|Amasi]] [[526 a.C.n.]] mortuo successerat [[Psammetichus III]] cuius exercitus ad [[Pelusium]] victus est. Deinde Cambyses Memphim facile expugnavit ([[525 a.C.n.]]) et Psammetichum captivum fecit quem primo servatum postea seditionem parantem necari iussit. Econtra si Herodoto credimus [[Mumia|mumiam]] Amasis odio maximo motus profanavit <ref>''[[Historiae (Herodotus)|Thalia]]'' 16</ref>. Cambyses rex Aegypti renuntiatus est et nomen Mesuti-Rê (hoc est filius [[Ra|dei Ra]]) sibi assumpsit. Quae omnia per titulum nota exaratum in statua [[Udjahorresnet]] ducis classis Psammetichi ac postea praecipui consiliarii Aegytii Cambysis. Narrabat enim quomodo mores Aegyptios et officia religiosa regis novum Pharaonem docuisset. Colonia Graeca [[Cyrene]] et proximum Libycum litus ne a Persis vastarentur statim se dederunt<ref>''[[Historiae (Herodotus)|Thalia]]'' 13</ref>. Secundum Herodotum Cambyses expeditionem adversus Carthaginienses in animo habebat quae adversantibus nautis Phoenicibus non facta est<ref>''[[Historiae (Herodotus)|Thalia]]'' 17 et 19</ref>. Exercitum in [[Ammon|Ammonis]] [[Oasis|oasem]] ubi celeberrimum oraculum erat misit qui tempestate arenosa sepulta omnino sublatus est nec quicquam de fortuna illorum militum postea cognitum<ref>''[[Historiae (Herodotus)|Thalia]]'' 26</ref>. Ipse exercitum in Aethiopes duxit qui mox inedia vexatus in Aegyptum redire coactus est<ref>''[[Historiae (Herodotus)|Thalia]]'' 17-25 qui culpam in ipsum Cambysen reiciebat qui ob iracundiam imparate et incaute hoc iter susceperat. Nihilominus capite 97 nonnullos Aethiopes eum subegisse fatebatur. [[Seneca]], ''De ira'' III.20 hoc exemplum irae ab Herodoto sumpsit.</ref>. Quamquam magnam partem regni a Perside longissime afuit Persae solebant dicere Cyrum patrem sibi fuisse, Cambysen dominum, Darium cauponem<ref>''[[Historiae (Herodotus)|Thalia]]'' 89</ref> hoc verbo duritiam et superbiam Cambysi obicientes. == An demens fuerit == In Herodoti ''Historiis'' Cambyses est homo iracundus et crudelis, [[Morbus comitialis|sacro morbo]] a pueritia corripi solitus, qui familiares subito furore commotus saepe necabat. Sacerdotes -quos virgis caedere non dubitabat- et sacra Aegyptia ita contemnebat ut postquam gladiolo bovem [[Apis (discretiva)|Apim]] vulnerasset Aegyptios vituperarit qui animalia e carne et sanguine constantia velut deos adorabant. Simul eorum statuas et [[Obeliscus|obeliscos]] deici comburique iubebat<ref>''[[Historiae Herodoti|Historiae]]'' III.30-35 et 38.</ref>. Eadem de monumentis religiosis profanatis apud [[Diodorus Siculus|Diodorum Siculum]]<ref>''[[Bibliotheca historica (Diodorus)|Bibliotheca Historica]]'' I.46.4</ref> et [[Strabo|Strabonem]]<ref>''[[Geographica (Strabo)|Geographica]]'' XVII.1.46</ref> leguntur qui res ab ipsis sacerdotibus traditas repetisse videntur. Historici moderni de tanta malignitate dubitare coeperunt postquam inscriptiones Cambysen funus bovis Apis celebrantem describentes in Aegypto invenerunt. Coniecerunt ipsos sacerdotes fortasse odio Persarum et regis qui eorum privilegia imminuerat illas narrationes divulgasse et quae ad iniurias vetustatis referenda essent ad vandalismum Cambysis rettulisse. Potuit etiem fieri ut Persae initio mores et sacra Aegyptiorum respexerint et post seditionem aliquam demum insane saevire coeperint. Certe de insania Cambysis non dubitabat Herodotus. Fabulae ab historico Graeco narratae in litteris philosophicis, praecipue apud [[Stoici|Stoicos]]<ref>[[Seneca]], ''De ira'' III.14 et 20. De quo vide etiam ː B. Lavery, "[https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1987_num_56_1_2218?q=cambyses Sons and Rulers : Paradox in Seneca's De Ira]", ''L'Antiquité Classique'', 1987 ː 279-283</ref>, exempla insaniae tyrannorum fiunt. Item pictor [[Gerardus David]] exeunte quinto decimo saeculo Herodotum<ref>''[[Historiae (Herodotus)|Historiae]]'' V.25.</ref> secutus in diptycho ''Iudicium Cambysis'' inscripto saevitiam regis depingebat ac simul praevaricatores monebat ː etenim Cambyses patri Otanis Sisamni, rerum repetundarum convicto cum iudex esset, cutem detrahi iussit qua cute sellam in qua iudicare solebat texit. Ac deinde eius filium Otanem iudicem in eius locum fecit qui in exuviis patris sederet, memor poenarum quas daturus esset si iudicia vendidisset. E talibus locis Herodoteis nonnulli indagatores moderni coniecerunt Cambysen in nobiles Persicos praecipue saevisse qui provincias non administrabant sed diripiebant atque privilegia paucorum maioris faciebant quam felicitatem publicam. Illorum maledicta regnante Dario causam fuisse cur tam mala fama apud posteros fuerit Cambyses (et Smerdis ?)<ref>Dandamaev (1963)</ref>, ut postea [[Imperatores Romani|imperatores Romani]] a quibusdam [[Senatus Romanus|senatoribus]] plerumque denigrabantur.. == De coniuratione magorum et morte == Rem obscurissimam narrant et Herodotus et Ctesias [[Darius I (rex Persarum)|Darii]] [[Inscriptio Behistunia|inscriptione Behistuni reperta]] confirmatam, qui tamen fons communis esse potuit amborum scriptorum Graecorum (si non ipsa inscriptio at saltem res a regibus Persicis late divulgata)ː Cambysen fratrem Smerdin (vel ''Bardya'' in textu Persico) ita occulte necasse ut omnes Persae rem nescierint atque eum vivere pro certo habuerint. Etenim in Bactria [[Satrapes|satrapes]] erat nec reges Persici subiectos adire ad se sinebant sed per nuntios cum eis communicabant. Itaque unus e paucissimis consciis [[Magi|magus]] Gaumata cui aspectus vero Smerdi simillimus erat Smerdin se esse proclamavit atque regnum sibi vindicavit. Quae "coniuratio magorum" nonne tamen potuit ab ipsis interfectoribus, in primis Dareio cui scelus bono vertit, confingi ut caedem legitimi regis, Cyri Magni filii, specie honesta occultarent?<ref>Clarisse Herrenschmidt, "[https://www.persee.fr/doc/ahess_0395-2649_1982_num_37_5_282905?q=cambyse Les historiens de l'Empire achéménide et l'inscription de Bisotun]", ''Annales'' 1982 ː 813-823</ref> Secundum autem Herodotum cum rem novam cognovit Cambyses iratus in Persiam adversus usurpatorem cum exercitu iter facere voluit. At cum equum conscenderet se ipse gladio suo vulneravit ac post nonnullos dies tabescente vulnere obiit. Aegyptii quia vulnus in femore accepit dicebant eo ipso membro corporis perisse quod in bove Api cecidisset ita iram divinam manifestam facientes. Cambyses in parva Syriaca urbe Ecbatanis dicta mortuus est. Oraculum tum Herodotus referebat Ecbatanis moriturum esse Cambysi praenuntians quod ille semper prave interpretatus esset tamquam [[Media|Medica]] [[Ecbatana]]. Cum vero nomen loci accepit intellexit fatum ibi expleturum esse. Comites convocavit, effusis lacrimis fratris occultam et vanam<ref>Etenim ex somnio quo Smerdin in throno sedentem et capite caelum tangentem viderat hoc decreverat. At si Herodoto credimus ipsi usurpatori quoque nomen Smerdis erat.</ref> necem confessus eos hortabatur ut suppositum Smerdin necarent nec regem appellarent sed coniurationem comprimerent quam ad Medorum a Cyro nuper subiectorum ultionem referebat. Sic Herodotus<ref>[[Historiae (Herodotus)|Thalia]] 61-66</ref>. == Notae == <references/> == Fontes == [[Fasciculus:Gerard David - Judgement of Cambyses (1498).jpg|thumb|300px|''Iudicium Cambysis'' a pictore [[Flandria|Flandrico]] [[Gerardus David|Gerardo David]] circa [[1488]] pictum. Hodie [[Brugae|Brugis]] servatum in domo communi. In altera tabula Sisannes comprehenditur, in altera cute spoliatur.]] === Auctores Graeci === * [[Ctesias]], ''Persica'' abbreviata in [[Photius I (patriarcha Constantinopolitanus)|Photii]] [[Bibliotheca (Photius)|Bibliotheca]] 72.8-12 [http://remacle.org/bloodwolf/historiens/ctesias/medes.htm] *[[Flavius Iosephus]], libro undecimo [[Antiquitates Iudaicae|Antiquitatum Iudaicarum]] cap. 2. *[[Herodotus]], ''[[Historiae (Herodotus)|Thalia]]'' 1-66 et 89 *[[Gnaeus Pompeius Trogus|Trogus Pompeius]] a [[Marcus Iunianus Iustinus|Iustino]] abbreviatus, libro primo capite 9. === Inscriptiones === * [[Inscriptio Behistunia]] ([[Persice]], [[Lingua Elamitica|Elamitice]], [[Accadice]]) [https://www.livius.org/articles/place/behistun/behistun-3/ Textus Anglice versus apud Livium.org] * Titulus Udjahorresnet ([[Lingua Aegyptia|lingua Aegyptia antiqua]]) == Plura legere si cupis == * Pierre Briant, ''Histoire de l'empire perse : de Cyrus à Alexandre'', Fayard, 1996. * Truesdell S. Brown, "Herodotus' Portrait of Cambyses", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1982 ː 387-403 * M. A. Dandamaev, ''Persien unter den ersten Achämeniden (6. Jahrhundert v. Chr.)'', Wiesbaden, 1976. Versio Germana libri [[Russice|Russici]] ː ''Иран при Первых Ахеменидах'', [[Moscua|Moscuae]], 1963. [https://web.archive.org/web/20201113212414/https://fr.b-ok.cc/book/2770662/146157] *John Dillery, "[https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/38004153/Cambyses_CQ.pdf?1435251631=&response-content-disposition=inline%3B+filename%3DCambyses_Chaosbeschreibung.pdf&Expires=1604830258&Signature=UBHQ1jp-nHDGCyM1fDmTd1Z1rKhPdk79WP5-kXuMAhaedit0BFiJa7JCPAumZ1fmus7IMWG0De7-YGcmU75POnxkyCDQllE4d5ovwBmTtjryNi6x2AAseExegNFO5tBTzDgKG1newzt9RndvtD~8ktesTpUxc-Mbq7ED5zCeS~6edeamb8V7P5b~gO~IbIPZfFOzmt9ocajWRBF6Vt8QrjKP6~uVLRTrNcAwvcZmhD8zWF6lrlPhjNBMcrpEEX8wWx4Zb7XqKckcrM-kgwErVEM-9awcNj0l3S7bP2bJ6~jy21b8JB77mBmpVSS~sYAjZoleACqmN~b8rd6Uc5nLmQ__&Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA Cambyses and the Egyptian Chaosbeschreibung Tradition]", ''The Classical Quarterly'', 2005 ː387-406 * Edwin Evers, ''Der historische Wert der griechischen Berichte über Cyrus und Cambyses'', Berolini, R. Gaertner, 1888 * Franciscus Joannes, "[https://egyptianexpedition.org/articles/les-soutiens-de-cambyse-en-babylonie-de-539-a-522-av-e-c-the-supports-of-cambyses-in-babylonia-from-539-to-522-bce/ Les Soutiens de Cambyse en Babylonie, de 539 à 522 av. è. c.]", in ''[https://egyptianexpedition.org/volumes/vol-26-udjahorresnet-and-his-world/ Udjahorresnet and the royal Name of Cambyses: Udjahorresnet and his world]'', ''Journal of Ancient Egyptian Interconnections'', 2020 (26) ː 75-87 *Ivan Ladynin, "[https://egyptianexpedition.org/articles/udjahorresnet-and-the-royal-name-of-cambyses-the-derivative-sacrality-of-achaemenids-in-egypt/ Udjahorresnet and the Royal Name of Cambyses: The “Derivative Sacrality” of Achaemenids in Egypt]", in ''[https://egyptianexpedition.org/volumes/vol-26-udjahorresnet-and-his-world/ Udjahorresnet and the royal Name of Cambyses: Udjahorresnet and his world]'', ''Journal of Ancient Egyptian Interconnections'', 2020 (26) ː 88-99 *Alfredo Luvino, ''Il re dei re nella terra nera : la Persia scopre l'Egitto : Cambise e Dario faraoni'', Augusrae Taurinorum, L'Angolo Manzoni Editrice, 1993 * Leslie S. B. MacCoull, "[https://grbs.library.duke.edu/article/viewFile/6321/5157 The Coptic Cambyses Narrative Reconsidered]", ''Greek, Roman, and Byzantine Studies'', 1982 ː 185-188 * Rosa V. Munson "The Madness of Cambyses (Herodotus 3.16-38)", ''Arethusa'', 1991, 43-65 * Sir Flinders Petrie, ''A history of Egypt. Vol. 3 : from the XIXth to the XXXth dynasties'', Londini, Methuen, 1925 * G. Posener, ''[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k91064254/f7.item.texteImage La première domination perse en Egypte]'', Le Caire, Imprimerie de l'Institut français d'archéologie orientale, 1936 [https://www.persee.fr/doc/syria_0039-7946_1937_num_18_3_8361_t1_0310_0000_4 Recensio critica] * Thomas Preston, ''Cambyses King of Persia'', AMS, 1970 *Pierre Sauzeau, "[https://www.persee.fr/doc/gaia_1287-3349_2007_num_11_1_1519?q=cambyses L'archer, le roi, la folie ː De Cambyse à Guillaume Tell]", ''GAIA. Revue interdisciplinaire sur la Grèce ancienne'', 2007 ː 175-192 *J.N. Strassmaier, ''[https://books.google.fr/books?hl=fr&lr=&id=ZYtDAAAAYAAJ&oi=fnd&pg=PA6&dq=cambyses&ots=wvoVTCRyft&sig=N6fW6V6zoKtW3KN0RN2a1moCJeo#v=onepage&q=cambyses&f=false Inschriften von Cambyses, König von Babylon, 529-521 von den Thontafeln des Britischen Museums]'', Lipsiae, Eduard Pfeiffer, 1890 [http://www.achemenet.com/en/results/?3349245==Strassmaier%20--Inschriften%20von%20Cambyses&l=a&c=1&t=1.4/1/96/1 Transcriptio apud Achemenet] == Nexus externi == *[https://www.livius.org/articles/person/cambyses-ii/ Cambyses apud Livium.org] *[https://iranicaonline.org/articles/cambyses-opers Cambyses in encyclopaedia Iranica] {{Lifetime|saeculo 6 a.C.n.|522 a.C.n.|Cambyses II}} [[Categoria:Reges Persarum]] [[Categoria:Reges Aegypti]] 9nbj7g9jh9yua1h36mhziiqsom8mftw 0 296164 3997155 3997116 2026-10-26T12:58:54Z IacobusAmor 1163 ~ 3997155 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus"Lenguas itálicas.png|thumb|Expansio gentium Italicarum inter annos [[1000 a.C.n.]] et [[800 a.C.n.]]]] '''Lingua Protoitalica''' est opinabilis [[protolingua|lingua prisca]], unde [[linguae Italicae]] (inter quas [[Lingua latina|Latina]]) profectae esse creduntur. Nulla testimonia sunt praeter systematicas inter [[lingua]]s comparatas similitudines [[vocabulum|vocabulorum]]. Itaque lingua Protoitalica non est lingua ad locutionem apta, sed potius fragmentum [[grammatica|grammaticum]] praecipue ad vocabularium relatum.<ref>Rix, Helmut. "Towards a reconstruction of Proto-Italic" (2002). Program in Indo-European Studies. UCLA.</ref> Ex [[lingua Protoindoeuropaea]] paulatim nata esse videtur lingua Protoitalica apud gentes, quae ab anno circiter [[1800 a.C.n.]] ad annum fere [[1300 a.C.n.]] [[Europa Meridiana]] incoluerunt. Sed animadvertendum est nullam [[Lingua naturalis|linguam naturalem]] sine dialectis esse. Itaque natura admodum uniformis linguae Protoitalicae mille fere annis paulatim in multitudinem crevit dialectorum, quarum pars obsolevit, pars in linguas Italicas mutata est.<ref>Bossong, Georg (2017). "The Evolution of Italic". In Klein, Jared; Joseph, Brian; Fritz, Matthias (eds.). Handbook of Comparative and Historical Indo-European Linguistics. 2. Walter de Gruyter. ISBN 978-3-11-054243-1.</ref><ref>Schrijver, Peter (2016). "Chapter Seventeen—Ancillary Study: Sound Change, the Italo-Celtic Linguistic Unity, and the Italian Homeland of Celtic". In Koch, John T.; Cunliffe, Barry (eds.). Celtic from the West 3. Atlantic Europe in the Metal Ages: questions of shared language. Oxbow Books. pp. 489–502. ISBN 978-1-78570-227-3.</ref> == Exemplum in lingua Protoitalica == :{| class=wikitable style=text-align:center; ! Protoitalice |- | Kwi donao lepidom nowom louðeroβom aziða modō poimike eks politom koɾneli teβi namkwe tu sweðeβas meas esi alekwid poto nugas jam tom kom awidatos este oinos weita leizom umne awiom triβos ekspliko weɾβois doktois djous pater et laβosiosis kwaɾe xaβeo teβi kwiskwid xoc louðerolosjos kwiskwokwam kom mater wizoɣo plous oino twotos et meɣo frater meneas pert atne saikolos. |} === [[Pater noster]] in lingua Protoitalica === :{| class=wikitable style=text-align:center; ! Pater noster |- |'''Protoitalice''': Pater Noster kwoi es kailos, sanktom fujad towom. Gwenjad regnom towom. Fujad welontats towa seiked kailoi kwti terza. Pantsim nosteɾom kwotidyanom diða noβois xoidied djowe, demeite noβois reins deɣabetas nosteɾas kwti nos demeitemos deɣabitoɾiβos nosteɾois. Ne enduke nos nin vewskam swed louðeɾa nos malod. Wered. |- | '''Latine''': Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra, panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen. |} == Notae == <references/> {{Linguae Italicae}} [[Categoria:Linguae Italicae]] [[Categoria:Protolinguae]] efh9r2084wjringr09kpf1yxni5qqcs 0 299595 3997157 3715240 2026-10-26T13:50:31Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 3997157 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}} '''Dies mundialis patrimonii audiovisualis'''{{convertimus}} est dies internationalis ad patrimonium [[audiovisualis|audiovisuale]] celebrandum, sicut [[archivum|archiva]] [[musica]]e et [[cinematographia]]e protegenda, celebrata die [[27 Octobris]] cuique anno, secundum decretum ab [[UNESCO]] anno 2005 editum.<ref>[https://web.archive.org/web/20181105173755/http://unesdoc.unesco.org/images/0014/001469/146936e.pdf Report by the Director-General on the implication of the proclamation of a World Day for Audiovisual Heritage]</ref> Dies et Consilio Internationali de Archivo et Foedratione Internationali de Pelliculae Archivo celabratur.{{dubsig}} == Notae == <references/> == Nexus externi == *[https://web.archive.org/web/20211027163108/https://iasa-web.org/world-day-audiovisual-heritage Pagina diei propria.] *[https://www.un.org/en/observances/audiovisual-heritage-day Situs publicus a Nationibus Unitae] [[Categoria:Ritus Octobris]] [[Categoria:Media vulgatoria]] [[Categoria:UNESCO]] p3jcjfwll9r515tcka1ltw9bg4sw6u0 10 301301 3997279 3764583 2026-10-26T23:57:19Z Grufo 64423 Documentationem redintegravi 3997279 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} == De usu == * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{IPA|/ˌlɔːrəm ˈɪpsəm/}}</syntaxhighlight> *: {{@*@.|↳}}{{IPA|/ˌlɔːrəm ˈɪpsəm/}} == Ulteriora si cupis == * {{Nf|Barbarice}} * {{Nf|Scriptura}} * {{Nf|Graece}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae linguisticae|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> 6klzaqiogqkh2tf3lzuj9e0sr0brltp 10 306875 3997280 3971461 2026-10-26T23:58:00Z Grufo 64423 +Cat 3997280 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula substituibilis|...}} == De usu == * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Graece|ποίησις}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Graece|ποίησις}} == Synonyma == * {{Fn|Polytonic}} – vetus nomen, non est adhibendum == Ulteriora si cupis == * {{fn|Lang}} * {{fn|Barbarice}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae linguisticae|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> 8r4g5v10iwo2c98g9ivkmc7ta4tm9gs 0 310140 3997186 3839436 2026-10-26T14:59:04Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 3997186 wikitext text/x-wiki '''Drevlani'''<ref>[[Constantinus Łucsakowski|Constantini Łucsakowski]] [[:s:la:Nestoris_Chronica#Caput_3.|''Historiae praeteritorum annorum'' versio, cap. 3]]. Nomen ''gens arborum'' significat, de Slavico ''drevo, arbor''.</ref> fuerunt gens [[Slavi]]ca mediaevalis, quae [[Polessia]]m meridianam [[saeculum|saeculis]] [[saeculum 10|decimo]] et [[saeculum 11|undecimo]] incoluit, [[Dregovici]]orum vicina. Eorum [[caput (urbs)|caput]] fuit [[Iscorosten]]<ref>[[:s:la:Nestoris_Chronica#Caput_28.|Ibidem, cap. 28]].</ref> (nunc ''Korosten' '' [[regio Zitomiriensis|regionis Zitomiriensis]]). [[Knezus|Knezos]] proprios habuerunt, quorum Malus notus est. Ab [[Helgus|Helgo Fatidico]] victi vectigal [[ducatus Kioviensis|Kioviae]] dederant, sed Helgo mortuo seditionem fecerunt et [[Inguarus (dux Rutheniae)|Inguarum]] ducem perdiderunt; a [[Olga Kioviensis|Helga]] uxore Inguari crudeliter oppressi imperio Kioviae oboediebant. [[Helgus Sventoslai filius (dux Drevlanorum)|Helgus]] [[Sventoslaus I (princeps Kioviensis)|Sventoslai]] filius Helgae nepos dux Drevlanorum erat. Annis [[1136]] et [[1158]] ultimo in annalibus memorantur. ==Notae== <references /> ==Nexus externi== * [https://web.archive.org/web/20231218173527/https://old.bigenc.ru/domestic_history/text/2631220 De Drevlanis] in ''Encyclopaedia Russica magna'' {{ling|Russice}} * [[:s:ru:ЭСБЕ/Древляне|De Drevlanis]] in ''[[Lexicon encyclopaedicum Brockhaus et Efron|Lexico encyclopaedico Brockhaus et Efron]]'' {{ling|Russice}} {{stipula}} [[Categoria:Gentes Europae]] [[Categoria:Polessia]] [[Categoria:Ruthenia]] [[Categoria:Slavi]] 50comx95vxxqkreqeucir50qr6u6gon 0 312567 3997355 3913138 2026-10-27T11:02:38Z Grufo 64423 +‘|etiam=[[Kim (nomen Anglicum)]]’ 3997355 wikitext text/x-wiki {{Pagina discretiva nominis|etiam=Kim (nomen Anglicum)}} {{res|Kim}} potest esse: * Alia translitteratio cognominis Coreani [[Gim]] ([[Coreanice]] 김) * [[Kim (nomen Anglicum)|Nomen Anglicum]], hypocoristicum nominis feminini Anglici [[Kimberly]] [[Categoria:Nomina]] adskol39kw1zrg3apvtafua2duu37rb 0 313194 3997184 3839472 2026-10-26T14:56:01Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 3997184 wikitext text/x-wiki '''Dregovici'''<ref>[[Constantinus Łucsakowski|Constantini Łucsakowski]] [[:s:la:Nestoris_Chronica#Caput_3.|''Historiae praeteritorum annorum'' versio, cap. 3]].</ref> vel '''Drugubitae''' ([[Graece]] Δρουγουβίται<ref>[[Constantinus VII Porphyrogenitus|Constantini Porphyrogeniti]] ''[[De administrando imperio]]'', 9.</ref>) fuerunt [[gens]] [[Slavi]]ca [[medium aevum|mediaevalis]], quae [[Ruthenia Alba|Rutheniae Albae]] partem maiorem a saeculo [[saeculum 9|nono]] ad [[saeculum 12|duodecimum]] incoluit. [[Drevlani]] a meridie, [[Radimici]] ab oriente, [[Krivici]] ab oriente et septentrione, [[Lingua Lithuanica|Lituani]] et [[Iatviagi]] a septentrione et occidente vicini Dregoviciorum fuerunt. Eorum [[caput (urbs)|caput]] fuit [[Turovia]]. [[Knezus|Knezos]] proprios habuerunt; postea [[ducatus Turoviensis]] in terris Dregoviciorum situs erat. ==Notae== <references /> ==Nexus externi== * [https://web.archive.org/web/20240615190137/https://old.bigenc.ru/domestic_history/text/2631608 De Dregoviciis] in ''Encyclopaedia Russica magna'' {{ling|Russice}} * [[:s:ru:ЭСБЕ/Дреговичи|De Dregoviciis]] in ''[[Lexicon encyclopaedicum Brockhaus et Efron|Lexico encyclopaedico Brockhaus et Efron]]'' {{ling|Russice}} {{stipula}} [[Categoria:Gentes Europae]] [[Categoria:Polessia]] [[Categoria:Ruthenia]] [[Categoria:Slavi]] 7uvnvj2018py59znas4q9sil874jogv 10 313943 3997350 3989003 2026-10-27T10:46:40Z Grufo 64423 Documentationem redintegravi 3997350 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula numquam substituenda}} {{Formula indicia e Vicidatis reperiens|P31}} {{Lua|Params|Vicidata}} {{Compendia formulae|discretiva}} Pone hanc formulam summis in paginis discretivis. Paginae quae hanc capsam ostendunt in [[:Categoria:Paginae discretivae]] numerantur. == De usu == '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Pagina discretiva}}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Pagina discretiva|propositum=exhibitio}} {{Ast}} '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Pagina discretiva|etiam=Basilea (pagus)}}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Pagina discretiva|propositum=exhibitio|etiam=Basilea (pagus)}} {{Ast}} '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Pagina discretiva|etiam1=Ursus (discretiva)|etiam2=Angelus (discretiva)}}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Pagina discretiva|propositum=exhibitio|etiam1=Ursus (discretiva)|etiam2=Angelus (discretiva)}} == De argumentis == {{De formula adhibenda | summarium = Pone hanc formulam summis in paginis discretivis. | dispositio = horizontalis | nomen 1 = etiam | synonyma 1 = etiam1, etiam 1 | titulus = Etiam 1 | descriptio 1 = Alia pagina discretiva nectenda | forma 1 = textualis | praesentia 1 = voluntaria | exemplum 1 = Basilea (pagus) | nomen 2 = etiam2 | synonyma 2 = etiam 2 | titulus = Etiam 2 | descriptio 2 = Secunda pagina discretiva nectenda | forma 2 = textualis | praesentia 2 = voluntaria | exemplum 2 = Angelus (discretiva) | nomen 3 = etiam3 | synonyma 3 = etiam 3 | titulus = Etiam 3 | descriptio 3 = Et cetera | forma 3 = textualis | praesentia 3 = voluntaria }} == Ulteriora si cupis == {{Categoriae vestigatoriae formulae | Formula:Capsa discretiva | Paginae discretivae | Paginae discretivae quas Vicidata aliter censent # infeliciter }} * [[Vicipaedia:Discretio]] * [[:Categoria:Formulae discretivae]] * {{Fn|Capsa discretiva}} * {{Fn|Pagina discretiva nominis}} * {{Fn|videdis}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae monituum nuntiorumque|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae quae seorsos versus creant|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae quae cunctas paginas afficiunt|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae administrationis Vicipaediae]] [[Categoria:Formulae paginarum discretivarum|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> 721te7e54qljzhf6u02hju2g5obdunr 10 313944 3997351 3981581 2026-10-27T10:49:20Z Grufo 64423 Documentationem redintegravi 3997351 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula numquam substituenda}} {{Lua|Params}} {{Compendia formulae|disnomen}} Pone hanc formulam summis in paginis discretivis nominalibus. Paginae quae hanc capsam ostendunt in [[:Categoria:Paginae de nominibus discretivae]] numerantur. == De usu == '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Pagina discretiva nominis}}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Pagina discretiva nominis|propositum=exhibitio}} {{Ast}} '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Pagina discretiva nominis|etiam=Basilea (pagus)}}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Pagina discretiva nominis|propositum=exhibitio|etiam=Basilea (pagus)}} {{Ast}} '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Pagina discretiva nominis|etiam1=Ursus (discretiva)|etiam2=Angelus (discretiva)}}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Pagina discretiva nominis|propositum=exhibitio|etiam1=Ursus (discretiva)|etiam2=Angelus (discretiva)}} == De argumentis == {{De formula adhibenda | summarium = Pone hanc formulam summis in paginis discretivis nominalibus. | dispositio = horizontalis | nomen 1 = etiam | synonyma 1 = etiam1, etiam 1 | titulus = Etiam 1 | descriptio 1 = Alia pagina discretiva nectenda | forma 1 = textualis | praesentia 1 = voluntaria | exemplum 1 = Basilea (pagus) | nomen 2 = etiam2 | synonyma 2 = etiam 2 | titulus = Etiam 2 | descriptio 2 = Secunda pagina discretiva nectenda | forma 2 = textualis | praesentia 2 = voluntaria | exemplum 2 = Angelus (discretiva) | nomen 3 = etiam3 | synonyma 3 = etiam 3 | titulus = Etiam 3 | descriptio 3 = Et cetera | forma 3 = textualis | praesentia 3 = voluntaria }} == Ulteriora si cupis == {{Categoriae vestigatoriae formulae | Formula:Capsa discretiva | Paginae de nominibus discretivae }} * [[Vicipaedia:Discretio]] * [[:Categoria:Formulae discretivae]] * {{Fn|Capsa discretiva}} * {{Fn|Pagina discretiva}} * {{Fn|Vide discretivam}} * {{Fn|Videdis}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae monituum nuntiorumque|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae quae seorsos versus creant|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae quae cunctas paginas afficiunt|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae administrationis Vicipaediae]] [[Categoria:Formulae paginarum discretivarum|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> dy2x5c2juyzgpfgeinsz9urs7burcv0 0 314029 3997267 3848743 2026-10-26T22:52:53Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 3997267 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Gāo Lián''' vel [[scriptura Sinica|litteris Sinicis]] 高濂, qui [[Hancheum|Hanchei]] in urbe [[saeculum 16|saeculo XVI]] vixit annoque circiter 1603 mortuus est, fuit scriptor fabularum carminumque et auctor seriei libellorum de vita iucunda, quae sub titulo ''[[Commentarii octo de vitae principiis|Commentariorum octo de vitae principiis]]'' anno [[1591]] divulgari iussit. Natus anno circiter 1527 in urbe quae hodie ''[[Hancheum|Hangzhou]]'', eo aevo ''Qiantang'' appellabatur, filius fuit mercatoris divitissimi qui bibliothecam pinacothecamque congesserat. Breve temporis spatium [[Pechinum|Pechini]] operam dedit. In urbe nativa anno fere [[1575]] reditus ad ripas [[Lacus occidentalis (Hancheum)|Lacus occidentalis]] deinde habitavit. == Opera == * ''[[Commentarii octo de vitae principiis]]'' (遵生八牋); [https://catalog.hathitrust.org/Record/100244745 editio antiqua] apud ''Hathi Trust'' == Bibliographia == * Chen Hsiu-fen, "[https://brill.com/view/journals/asme/4/1/article-p29_3.xml Nourishing Life, Cultivation and Material Culture in the Late Ming: Some Thoughts on Zunsheng bajian (Eight Discourses on Respecting Life, 1591)]" in ''Asian Medicine'' vol. 4 (2008) pp. 29-45 * Craig Clunas, ''Superfluous Things: Material Culture and Social Status in Early Modern China'' (Urbanae: University of Illinois Press, 1991) pp. 13–20 et passim * {{ec|id=Dott (2020)|c=Brian R. Dott, ''The Chile Pepper in China: a cultural biography'' (Novi Eboraci: Columbia University Press, 2020) pp. 21-22, 132-134, 197-198}} * Andrew Lo, "[https://web.archive.org/web/20240829185003/https://journal.oraltradition.org/wp-content/uploads/files/articles/20ii/Lo.pdf Textual Representations of the Sixteenth-Century Chinese Drama Yuzan ji (The Jade Hairpin)]" in ''Oral Tradition'' vol. 20 (2005) pp. 335-361 == Nexus externi == * [[Eugenius Anderson]], "[http://www.krazykioti.com/articles/gao-lian-and-ming-dynasty-nutraceuticals/ Gao Lian and Ming Dynasty Nutraceuticals]" * Ulrich Theobald, "[http://www.chinaknowledge.de/History/Ming/personsgaolian.html Gao Lian 高濂]" et "[http://www.chinaknowledge.de/Literature/Diverse/zunshengbajian.html Zunsheng bajian 遵生八牋]" in ''ChinaKnowledge.de'' ; Versiones operum * Heiner Fruehauf, "[https://classicalchinesemedicine.org/wp-content/uploads/2016/03/fruehauf_promotinghealth.pdf Promoting Health and Relaxation During the Four Seasons]" (2006) apud ''ClassicalChineseMedicine.org''; alia recensio: "[http://www.itmonline.org/articles/four_seasons/four_seasons.htm Promoting Health During the Four Seasons]" * Henry McCann, "[https://www.asianmedicine.org/song-of-preventing-diseases The Song of Preventing Diseases in the Four Seasons]" * Yue Hu, "[https://journals.openedition.org/ideo/2559 Contemplations des quatre saisons à l’écart du monde: Extraits du « Sishi youshang » 四時幽賞 de Gao Lian 高濂]" in ''Impressions d'Extrême-Orient'' vol. 14 (2022); [https://journals.openedition.org/ideo/2569?file=1 imagines editionum Sinensium huius textus] {{Lifetime|saeculo 16|saeculo 17|Gao Lian}} [[Categoria:Scriptores Sinarum]] [[Categoria:Bibliophili]] [[Categoria:Auctores Sinici]] [[Categoria:Scriptores de sanitate]] [[Categoria:Scriptores scaenici]] [[Categoria:Scriptores mythistoriarum]] 3wvd04s3iqjf5qhh27flwjlm13y9zqs 0 316652 3997315 3882865 2026-10-27T02:53:08Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 3997315 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Cold drop over the west of the Iberian Peninsula on September 2023 (NASA Worldview).jpg|thumb|300px|Imago e satellite guttam frigidam versus [[Hiberia]]e occidentem die [[4 Septembris]] anni [[2023]] ostendens.]] '''Gutta frigida''',<ref name="Gutta frigida">Vide [https://web.archive.org/web/20251211082241/https://ephemerisnuntii.eu/mobile/alexandra.php commentationem ''Ephemeridis'' Lunae die 24 mensis Martii 2025], ubi dicitur "Perturbatio haec vulgo ‘gutta frigida’ appellata est (...) Causa fuit quaedam aeris frigidi perturbatio DANA litteris compendiariis apud nos nuncupata, quae Hispanice “Depresión Aislada en Niveles Altos” sibi vult, id est, depressio aeris frigidi in maxima altitudine semota."</ref> sive '''dana''' {{victio|Hora|ae|f}},<ref name="Gutta frigida"/><ref name="Dana">Vide [https://web.archive.org/web/20241104005344/https://ephemerisnuntii.eu/nuntius.php?id=2405 commentationem "DE IMMANI ALLUVIE HISPANICA" apud ''Ephemeridem'' Lunae die 24 mensis Martii 2025], ubi dicitur "quae res “dana” a peritis appellatur."</ref> est [[meteorologia|res meteorologica]] quae [[Mare Mediterraneum|Mediterraneum Occidentale]] ineunte [[autumnus|autumno]] et ineunte [[ver]]e crebro afficit. ==Etymologia== [[Vocabulum|Locutio]] ''gutta frigida''<ref name="Gutta frigida"/> est metaphrastica mutuatio ex [[lingua Hispanica|Hispanico syntagmate]] ''gota fría''. Alterā e parte, ''dana {{victio|Hora|ae|f}}''<ref name="Dana"/> etiam vocabulum mutuatum ex [[lingua Hispanica|Hispanico vocabulo]] ''dana'', quae vicissim est [[acronymum]] ''Depresión Aislada en Niveles Altos'' (scilicet 'depressio aëris frigidi in maxima altitudine semota').<ref name="Dana"/> ==Descriptio== Haec res praesertim [[litus|litorales]] [[communitas autonoma|communitatum autonomarum]] [[Communitas Valentina|Communitatis Valentinae]], [[Murcianum|Murciani]], [[Catalaunia]]e, [[Vandalitia]]e Orientalis, [[Baliares insulae|Baliariumque insularum]] [[regio]]nes terrestres afficit, quamquam effectūs intestinis in regionibus etiam percipi possunt. Plerumque gutta frigida causatur cum [[frons (meteorologia)|frons]] aërem polarem gelidum vehens paulatim super [[Europa Occidentalis|Europam Occidentalem]] in summā altitudine (saepe inter 5 et 9 chiliometra) moveatur et cum [[calor|calidiore]] et [[humiditas|humido]] Maris Mediterranei [[aër]]e collidat, quod magnas [[tempestas|tempestates]] parit. In [[meteorologia|meteorologiā]], locutio ''gutta frigida'' restrictum aëris frigidi agmen in summā altitudine in [[atmosphaera|atmosphaerā]] designat, quod in chartā meteorologicā spissis isothermis circumdatum repraesentatur. ==Notae== <references /> [[Categoria:Clima]] [[Categoria:Mare Mediterraneum]] [[Categoria:Meteorologia]] [[Categoria:Pluvia]] gdiownrp5nae2uovecx4uffxvtz83oa 2 319751 3997333 3996352 2026-10-27T09:43:35Z Pippobuono 54500 /* Dioecesis Vapincensis-Ebrodunensis */ Lingonensis 3997333 wikitext text/x-wiki = Utilia = == Ad civitates == <nowiki>{{Capsa urbis Vicidatorum}}</nowiki> <nowiki>{{Capsa subdivisionis Vicidatorum}}</nowiki> <nowiki>[[ecclesia (aedificium)|ecclesia]]</nowiki> <nowiki>{{Fontes geographici}}</nowiki> == Ad homines == <nowiki>{{Capsa hominis Vicidatorum}}</nowiki> <nowiki>* {{CathHierBishop|}}</nowiki> <nowiki>{{Archiepiscopi Friburgenses}}</nowiki> <nowiki>{{Fontes biographici}}</nowiki> = Formulae episcopi = {{Episcopi Elnenses}} {{Capsa navigationis |formula = Episcopi Elnenses |titulus = Episcopi [[Dioecesis Elnensis|Elnenses]] |imago = [[Fasciculus:Bistum Perpignan.svg|125px]] |super= <small>Dioecesis Elnensis erecta saeculo VI, anno 1801 suppressa, anno 1822 restituta ut [[Perpinianum|Perpignan]]-[[Elne]], sub concordato usque ad 1905, postea sub regimine separationis.</small>. |grex1=Concordatus |index1= [[Casimirus Wicart]] <small>(1855-1876)</small> • [[Julius Dionysius Le Hardy du Marais]] <small>(1876-1886)</small> • [[Victor Maréchal]] <small>(16/04/1887-21/09/1887</small> • [[Ludovicus Bougaud]] <small>(1887-1888)</small> • [[Julius Cléret]] <small>(1889-1895)</small> • [[Petrus Geay]] <small>(1896-1904) |grex2=Regimen separationis |index2= [[Eugenius Grellier]] <small>(1906-1936)</small> • [[Josephus Marcadé]] <small>(1936-1938)</small> • [[Paulus Richaud]] <small>(1938-1950)</small> • [[Mauricius Rousseau]] <small>(1950-1962)</small> • [[Carolus Guilhem]] <small>(1962-1969)</small> • [[Paulus Carrière]] <small>(1970-1984)</small> • [[Ludovicus Maria Billé]] <small>(1984-1995)</small> • [[Armandus Maillard]] <small>(1996-2007)</small> • [[Theodoricus Scherrer]] <small>(2008-2023)</small> • [[Matthaeus Dupont]] <small>(2024-)</small> |sub=<small>fontes : {{CathHierDiocese|perp|Dioecesis Elnensis}} }}<noinclude> <no wiki>[[:Categoria:Episcopi Elnenses|!]] </nowiki> </noinclude> = [[Sanctus Iulianus]] = <nowiki>{{discretiva}}</nowiki> == Sancti == == Toponyma == === Francia === === Italia === == Notae et Fontes == <references /> [[:Categoria:Sancti|Iulianus]] = [[Dioecesis Lingonensis]] = {{Capsa subdivisionis Vicidatorum}} {{res|Dioecesis Lingonensis}} ([[Francogallice]] {{barbarice|lingua=fr|Diocèse de Langres}}) est [[dioecesis]] [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]] [[Ecclesia Latina|Latinae]] in [[Francia]] sita, cuius sedes [[Vapincum|Vapinci]] est. Dioecesis '''Vapincensis''', [[Saeculum 5|V saeculo]] condita,<ref>{{opus|url=https://www.diocesedegap.fr/diocese-de-gap-embrun/histoire/|titulus=Histoire: Le diocèse de Gap des origines à 1801|domus editoria=diocesedegap.fr}} {{ling|Francogallice}}</ref>, anno [[1801]] suppressa est. Restituta ab anno [[1822]] cum territorio [[Alpes superiores| praefecturae Alpium superiorum]] congruit et ab anno [[2002]] suffraganea [[Archidioecesis Massiliensis]] est. Anno [[2008]], Dioecesis accepit titulum '''[[Archidioecesis Ebredunensis|Ebrodunensis]]''', unde Dioecesis ''Vapincensis-Ebrodunensis'' ab anno [[2022]] nominatur. == Ecclesiae cathedrales == [[Fasciculus:Gap-photo048.jpg|thumb|upright=0.7|left|Ecclesia cathedralis [[Maria (mater Iesu)|Nostrae Dominae]] atque [[Sanctus Arnulphus|Sancto Arnulpho]] dicata.]] [[Ecclesia cathedralis]] Nostrae Dominae et Sancto Arnulpho dicata, [[Vapincum|Vapinci]] sita est. Titulum historicum ''cathedralem'' [[Ecclesia cathedralis Ebredunensis|Ecclesia cathedralis Nostrae Dominae dicatae]], in civitate [[Ebredunum|Ebreduni]] sita, adhuc fert.<ref>{{opus|url=https://www.diocesedegap.fr/paroisse/embrunais-savinois/retours-en-images-embrun/18008-premiere-messe-du-pere-joseph-le-29-juin-2026-a-la-cathedrale-dembrun/|titulus=Première messe du Père Joseph le 29 juin 2026 à la Cathédrale d’Embrun|domus editoria=diocesedegap.fr}} {{Ling|Francogallice}}</ref> [[Fasciculus:Haut ND embrun.jpg|thumb|upright|Ecclesia cathedralis Ebredunensis Nostrae Dominae dicatae]] == Notae == <references /> == Nexus externi == * {{Opus|url=https://www.diocesedelangres.fr/|titulus=Situs officialis}} {{ling|Francogallice}} {{CommuniaCat|Roman Catholic Diocese of Langres|Dioecesem Lingonensem}} {{Fontes geographici}} * {{CathHierDiocese|lang|Dioecesis Lingonensis}} <!--{{RC-stipula}}--> {{Dioeceses archidioeceses catholicae Franciae}} [[:Categoria:Dioecesis Lingonensis]] = Ad formulam = {{Dioeceses archidioeceses catholicae Poloniae}} {{Capsa navigationis | titulus = [[dioecesis|Dioeceses]] et ''archidioeceses'' [[ecclesia Catholica Romana|catholicae]] [[Polonia]]e | formula = Dioeceses archidioeceses catholicae Poloniae | Imago = [[Fasciculus:CatholicDiocesesPoland2004.svg|100px|Dioeceses Poloniae]] | corpus = ''[[Archidioecesis Bialostocensis|Bialostocensis]]'' . [[Dioecesis Bielscensis-Zyviecensis|Bielscensis-Zyviecensis]] . [[Dioecesis Bydgostiensis|Bydgostiensis]] . [[Dioecesis Calissiensis|Calissiensis]] . [[Dioecesis Coslinensis-Colubregana|Coslinensis-Colubregana]] . ''[[Archidioecesis Cracoviensis|Cracoviensis]]'' . ''[[Archidioecesis Czestochoviensis|Czestochoviensis]]'' . [[Dioecesis Drohiczinensis|Drohiczinensis]] . [[Dioecesis Elbingensis|Elbingensis]] . ''[[Archidioecesis Gedanensis|Gedanensis]]'' . [[Dioecesis Glivicensis|Glivicensis]] . ''[[Archidioecesis Gnesnensis|Gnesnensis]]'' . ''[[Archidioecesis Katovicensis|Katovicensis]]'' . [[Dioecesis Kielcensis|Kielcensis]] . [[Dioecesis Legnicensis|Legnicensis]] . [[Dioecesis Liccanensis]] . ''[[Archidioecesis Lodziensis|Lodziensis]]'' . [[Dioecesis Lomzensis|Lomzensis]] . [[Dioecesis Lovicensis|Lovicensis]] . ''[[Archidioecesis Lublinensis|Lublinensis]]'' . [[Dioecesis Opoliensis|Opoliensis]] . [[Dioecesis Pelplinensis|Pelplinensis]] . [[Dioecesis Plocensis|Plocensis]] . ''[[Archidioecesis Posnaniensis|Posnaniensis]]'' . ''[[Archidioecesis Premisliensis Latinorum|Premisliensis Latinorum]]'' . [[Dioecesis Radomensis|Radomensis]] . [[Dioecesis Rzeszoviensis|Rzeszoviensis]] . [[Dioecesis Sandomiriensis|Sandomiriensis]] . ''[[Archidioecesis Sedinensis-Caminensis|Sedinensis-Caminensis]]'' . [[Dioecesis Siedlecensis|Siedlecensis]] . [[Dioecesis Sosnoviensis|Sosnoviensis]] . [[Dioecesis Suidniciensis|Suidniciensis]] . [[Dioecesis Tarnoviensis|Tarnoviensis]] . [[Dioecesis Thoruniensis|Thoruniensis]] . ''[[Archidioecesis Varmiensis|Varmiensis]]'' . ''[[Archidioecesis Varsaviensis]]'' . [[Dioecesis Varsaviensis-Pragensis]] . [[Dioecesis Viridimontanensis-Gorzoviensis|Viridimontanensis-Gorzoviensis]] . [[Dioecesis Vladislaviensis|Vladislaviensis]] . ''[[Archidioecesis Vratislaviensis]]'' . [[Dioecesis Zamosciensis-Lubaczoviensis|Zamosciensis-Lubaczoviensis]] . [[Ordinariatus Militaris Poloniae]] }} <noinclude> == Vide etiam == * [[Dioeceses Ecclesiae Catholicae]] <!--[[Categoria:Formulae Poloniam spectantes]] [[Categoria:Dioeceses Ecclesiae Catholicae in Polonia|!]] [[Categoria:Formulae navigationis hierarchiae Catholicae]]--> </noinclude> = [[Wendelinus (Sanctus)]] = Wendelinus (Theodisce Wendelin) est sanctus [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]], die [[21 Octobris]] veneratus, qui in [[Religio Christiana|Christianisatione]] [[Rhenania et Palatinatus|Rhenaniae et Palatinatus]] et praesertim septentrionalis [[Saravia]]e participavit. Persona virtuosa, popularis et agricola, originis [[Scotia|Scoticae]] vel [[Hibernia|Hibernicae]], nobilis et divitis stirpis, nihilominus [[eremita]], [[peregrinus]], agricola, pastor, deinde [[monachus]] factus est, antequam munus abbatis [[Abbatia Theulegii|Abbatiae]] [[Theulegium|Theulegii]] occupavit. Sanctus Wendelinus patronus pastorum, segetum et pecorum, et postea omnium animalium domesticorum (vaccarum, gallinorum, canum, felium, etc.) est. cf fr.wikipedia Secundum fabulam, Sanctus Vandalinus filius erat Frochardi et Evelinae regiorum coniugum Scotorum. Iuvenis, coronam et voluptates mundi repudiavit et Deo in paupertate et obscuritate servire constituit. Romam aliaque loca peregrinationis ut peregrinus visitavit, deinde aliquamdiu ut eremita in regione Westrich Episcopatus Trevirensis vixit, domino manerii serviens, primum ut subulcus, deinde ut pastor boum, et denique ut pastor ovium. Postea, abbas Monasterii Tholey electus et a Severino Episcopo Trevirensi anno 517 consecratus est. Anno 607 mortuus est et prope casam ubi antea ut eremita vixerat sepultus est. Oppidum Sancti Wendel ibi conditum est propter multas peregrinationes saeculi XIV. In calendariis, Sanctus Wendelinus diebus XX, XXI, vel XXII Octobris celebratur. Patronus pastorum et gregum veneratur. Vitae antiquissimae quas Bollandistis notae sunt ad saeculum XV pertinent. Utrum fundamentum historicum habeant vehementer dubium est. == Fontes == Acta Sanctorum. Oct. T. IX, p. 342–351. – Stadler, Heiligen- Lex. V, 776. – (Stramberg,) Rhein. Antiquarius, 2. Abth., 2. Bd., S. 481 bis 491. cf. ADB:Wendelinus der Heilige de.wikisource.org <!--{{lifetime|554|617|Wendelinus}}--> [[:Categoria:Sanctus catholicus]] jtcv9fmpzic85mog1vomwodbyabwsbs 10 320461 3997271 3993981 2026-10-26T23:26:51Z Grufo 64423 De imagine 3997271 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Vitta capituli | color = var(--background-color-option-yellow, #fdf2d5) | facies-marginum = 3px dashed var(--border-color-option-lime, #259948) | 1 = {{#if:{{{res|}}}{{{invitati|}}}{{{postilla|}}} | <div class="mw-collapsible mw-collapsed"><div>[[Fasciculus:Notifications alert badge - 1 alert cropped.svg|16px]] Ab amicis Vicipaedianis peto ut hoc legant et recenseant.</div><div style="padding: 0 0 0 3em; font-size: .75em;">―&hairsp;{{{subscriptio}}}</div><div class="mw-collapsible-content" style="padding: .75em 0 0 0;">{{#if:{{{res|}}} | <div style="margin: .25em 0 .75em 0; padding: .25em .5em; background-color: rgba(0, 0, 0, .065); color: var(--color-base, #202122);">{{#invoke:params|new|imposing|1|{{{res}}}|mapping_by_replacing|{{ivv}}|<br />|plain|value_of|1}}</div> }}{{#if:{{{invitati|}}} | <div style="text-align: center; margin: .75em 0 1em 0;">{{#switch:{{{sexus|}}} | m = Hi Vicipaediani vocati | f = Hae Vicipaedianae vocatae | #default = Hi Vicipaediani Vicipaedianaeque vocati }} sunt:<br/>{{{invitati}}}</div> }}{{#if:{{{postilla|}}} | <hr /><div>{{{postilla}}}</div> }}</div></div> | Ab amicis Vicipaedianis peto ut hoc legant et recenseant. _{―{{{subscriptio}}}} }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio formulae machinariae}}</noinclude> kqq5j7nk20jzan0m7e1uydkw07fkk8t 10 321202 3997340 3997067 2026-10-27T10:11:46Z Grufo 64423 {{[[Modulus:Redirection|#invoke:redirection]]|[[Modulus:Redirection#if_redirect|if_redirect]]}} → {{[[Modulus:Redirection|#invoke:redirection]]|[[Modulus:Redirection#walk_through|walk_through]]}} 3997340 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Vitta paginae | 1 = {{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|'''Haec est [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva]]''' alias paginas similium nominum indicans.}} | imago = {{#if:{{{imago|}}}|{{{imago|}}}|Disambig gray.svg}} | postludium = {{#invoke:params|new| imposing|res|{{FULLPAGENAME}}| mapping_by_replacing|%s*%(.+%)$||1| reassigning|res|discretio|copy| reassigning|res|discretiva|copy| reassigning|res|nomen|copy| reassigning|res|cognomen|copy| reassigning|res|praenomen|copy| entering_substack|new| pulling|res| detaching_substack| renaming_by_mixing|$@| discarding|{{FULLPAGENAME}}| mapping_by_magic|#ifexist|names_only|2|true|false| with_value_not_matching|false|strict| mapping_by_invoking|pagina|lineamentum|names_only_as|2|let|1|isDisambiguationPage| leaving_substack| renaming_by_mixing|$@ ($#)| discarding|{{FULLPAGENAME}}| mapping_by_magic|#ifexist|names_only|2|true|false| flushing| with_value_not_matching|false|strict| snapshotting|entering_substack| mapping_by_invoking|redirection|walk_through|names_only|2|false|true| with_value_not_matching||strict| detaching_substack| renaming_by_mixing|$@| merging_substack| mapping_by_mixing|'''[[$#]]'''| scoring|h|in_substack| entering_substack| with_value_not_matching|0|strict| mapping_by_calling|Singularis pluralisque|4||n|<div style{{=}}"margin-top: .2em; text-align: right; font-size: .75em; font-style: italic;">Videa|tur etiam | leaving_substack| setting_by_flushing| setting|i/l/s/f|, | et |, et |.</div>| all_sorted| list_values }} | postilla = {{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio | | {{#if:{{{categoria|/}}} | [[Categoria:{{{categoria|Paginae discretivae}}}]] }}{{#invoke:params|new| imposing|1|{{FULLPAGENAME}}| with_value_matching|%s+%(discretio%)$|or|%s+%(discretiva%)$|or|%s+%(nomen%)$|or|%s+%(praenomen%)$|or|%s+%(cognomen%)$| mapping_by_mixing|| providing|1|[[Categoria:Tituli ambigui]]| value_of|1 }}{{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|0 | <nowiki />__DISAMBIG__<nowiki /> }} }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> n73b54c4n7dg50mkjlhsutnvd2w5sej 3997341 3997340 2026-10-27T10:13:10Z Grufo 64423 3997341 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Vitta paginae | 1 = {{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|'''Haec est [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva]]''' alias paginas similium nominum indicans.}} | imago = {{#if:{{{imago|}}}|{{{imago|}}}|Disambig gray.svg}} | postludium = {{#invoke:params|new| imposing|res|{{FULLPAGENAME}}| mapping_by_replacing|%s*%(.+%)$||1| reassigning|res|discretio|copy| reassigning|res|discretiva|copy| reassigning|res|nomen|copy| reassigning|res|cognomen|copy| reassigning|res|praenomen|copy| entering_substack|new| pulling|res| detaching_substack| renaming_by_mixing|$@| discarding|{{FULLPAGENAME}}| mapping_by_magic|#ifexist|names_only|2|true|false| with_value_not_matching|false|strict| mapping_by_invoking|pagina|lineamentum|names_only_as|2|let|1|isDisambiguationPage| leaving_substack| renaming_by_mixing|$@ ($#)| discarding|{{FULLPAGENAME}}| mapping_by_magic|#ifexist|names_only|2|true|false| flushing| with_value_not_matching|false|strict| snapshotting|entering_substack| mapping_by_invoking|redirection|walk_through|names_only|2|false|true| with_value_not_matching||strict| detaching_substack| renaming_by_mixing|$@| discarding|{{FULLPAGENAME}}| merging_substack| mapping_by_mixing|'''[[$#]]'''| scoring|h|in_substack| entering_substack| with_value_not_matching|0|strict| mapping_by_calling|Singularis pluralisque|4||n|<div style{{=}}"margin-top: .2em; text-align: right; font-size: .75em; font-style: italic;">Videa|tur etiam | leaving_substack| setting_by_flushing| setting|i/l/s/f|, | et |, et |.</div>| all_sorted| list_values }} | postilla = {{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio | | {{#if:{{{categoria|/}}} | [[Categoria:{{{categoria|Paginae discretivae}}}]] }}{{#invoke:params|new| imposing|1|{{FULLPAGENAME}}| with_value_matching|%s+%(discretio%)$|or|%s+%(discretiva%)$|or|%s+%(nomen%)$|or|%s+%(praenomen%)$|or|%s+%(cognomen%)$| mapping_by_mixing|| providing|1|[[Categoria:Tituli ambigui]]| value_of|1 }}{{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|0 | <nowiki />__DISAMBIG__<nowiki /> }} }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> 4fztfvon77bv312r6f8ityr64hoxzy4 3997344 3997341 2026-10-27T10:25:45Z Grufo 64423 De paginis discretivis non canonicis—e.g. “[[Basilea (pagus)]]” 3997344 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Vitta paginae | 1 = {{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|'''Haec est [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva]]''' alias paginas similium nominum indicans.}} | imago = {{#if:{{{imago|}}}|{{{imago|}}}|Disambig gray.svg}} | postludium = {{#invoke:params| excluding_non-numeric_names| purging|1|1| renaming_by_mixing|$@| entering_substack|new| imposing|res|{{FULLPAGENAME}}| mapping_by_replacing|%s*%(.+%)$||1| reassigning|res|discretio|copy| reassigning|res|discretiva|copy| reassigning|res|nomen|copy| reassigning|res|cognomen|copy| reassigning|res|praenomen|copy| entering_substack|new| pulling|res| detaching_substack| renaming_by_mixing|$@| discarding|{{FULLPAGENAME}}| mapping_by_magic|#ifexist|names_only|2|true|false| with_value_not_matching|false|strict| mapping_by_invoking|pagina|lineamentum|names_only_as|2|let|1|isDisambiguationPage| leaving_substack| renaming_by_mixing|$@ ($#)| discarding|{{FULLPAGENAME}}| mapping_by_magic|#ifexist|names_only|2|true|false| flushing| with_value_not_matching|false|strict| snapshotting|entering_substack| mapping_by_invoking|redirection|walk_through|names_only|2|false|true| with_value_not_matching||strict| detaching_substack| renaming_by_mixing|$@| discarding|{{FULLPAGENAME}}| merging_substack| merging_substack| mapping_by_mixing|'''[[$#]]'''| scoring|h|in_substack| entering_substack| with_value_not_matching|0|strict| mapping_by_calling|Singularis pluralisque|4||n|<div style{{=}}"margin-top: .2em; text-align: right; font-size: .75em; font-style: italic;">Videa|tur etiam | leaving_substack| setting_by_flushing| setting|i/l/s/f|, | et |, et |.</div>| all_sorted| list_values }} | postilla = {{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio | | {{#if:{{{categoria|/}}} | [[Categoria:{{{categoria|Paginae discretivae}}}]] }}{{#invoke:params|new| imposing|1|{{FULLPAGENAME}}| with_value_matching|%s+%(discretio%)$|or|%s+%(discretiva%)$|or|%s+%(nomen%)$|or|%s+%(praenomen%)$|or|%s+%(cognomen%)$| mapping_by_mixing|| providing|1|[[Categoria:Tituli ambigui]]| value_of|1 }}{{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|0 | <nowiki />__DISAMBIG__<nowiki /> }} }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> sdkspq8a92qwq1d9071qxnf3zzvkpkv 3997347 3997344 2026-10-27T10:37:53Z Grufo 64423 Alia syntaxis 3997347 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Vitta paginae | 1 = {{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|'''Haec est [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva]]''' alias paginas similium nominum indicans.}} | imago = {{#if:{{{imago|}}}|{{{imago|}}}|Disambig gray.svg}} | postludium = {{#invoke:params| renaming_by_replacing|&etiam%s+(%d+)$|etiam\1| reassigning|etiam|etiam1|sacrifice| with_name_matching|^etiam%d+$| renaming_by_mixing|$@| entering_substack|new| imposing|res|{{FULLPAGENAME}}| mapping_by_replacing|%s*%(.+%)$||1| reassigning|res|discretio|copy| reassigning|res|discretiva|copy| reassigning|res|nomen|copy| reassigning|res|cognomen|copy| reassigning|res|praenomen|copy| entering_substack|new| pulling|res| detaching_substack| renaming_by_mixing|$@| discarding|{{FULLPAGENAME}}| mapping_by_magic|#ifexist|names_only|2|true|false| with_value_not_matching|false|strict| mapping_by_invoking|pagina|lineamentum|names_only_as|2|let|1|isDisambiguationPage| leaving_substack| renaming_by_mixing|$@ ($#)| discarding|{{FULLPAGENAME}}| mapping_by_magic|#ifexist|names_only|2|true|false| flushing| with_value_not_matching|false|strict| snapshotting|entering_substack| mapping_by_invoking|redirection|walk_through|names_only|2|false|true| with_value_not_matching||strict| detaching_substack| renaming_by_mixing|$@| discarding|{{FULLPAGENAME}}| merging_substack| merging_substack| mapping_by_mixing|'''[[$#]]'''| scoring|h|in_substack| entering_substack| with_value_not_matching|0|strict| mapping_by_calling|Singularis pluralisque|4||n|<div style{{=}}"margin-top: .2em; text-align: right; font-size: .75em; font-style: italic;">Videa|tur etiam | leaving_substack| setting_by_flushing| setting|i/l/s/f|, | et |, et |.</div>| all_sorted| list_values }} | postilla = {{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio | | {{#if:{{{categoria|/}}} | [[Categoria:{{{categoria|Paginae discretivae}}}]] }}{{#invoke:params|new| imposing|1|{{FULLPAGENAME}}| with_value_matching|%s+%(discretio%)$|or|%s+%(discretiva%)$|or|%s+%(nomen%)$|or|%s+%(praenomen%)$|or|%s+%(cognomen%)$| mapping_by_mixing|| providing|1|[[Categoria:Tituli ambigui]]| value_of|1 }}{{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|0 | <nowiki />__DISAMBIG__<nowiki /> }} }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> jje84zpap7etqkeo8ubdluo36930r3z 3997356 3997347 2026-10-27T11:14:41Z Grufo 64423 De paginis discretivis non canonicis: +[[:Categoria:Paginae discretivae non canonicae]] 3997356 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Vitta paginae | 1 = {{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|'''Haec est [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva]]''' alias paginas similium nominum indicans.}} | imago = {{#if:{{{imago|}}}|{{{imago|}}}|Disambig gray.svg}} | postludium = {{#invoke:params| renaming_by_replacing|&etiam%s+(%d+)$|etiam\1| reassigning|etiam|etiam1|sacrifice| with_name_matching|^etiam%d+$| renaming_by_mixing|$@| entering_substack|new| imposing|res|{{FULLPAGENAME}}| mapping_by_replacing|%s*%(.+%)$||1| reassigning|res|discretio|copy| reassigning|res|discretiva|copy| reassigning|res|nomen|copy| reassigning|res|cognomen|copy| reassigning|res|praenomen|copy| entering_substack|new| pulling|res| detaching_substack| renaming_by_mixing|$@| discarding|{{FULLPAGENAME}}| mapping_by_magic|#ifexist|names_only|2|true|false| with_value_not_matching|false|strict| mapping_by_invoking|pagina|lineamentum|names_only_as|2|let|1|isDisambiguationPage| leaving_substack| renaming_by_mixing|$@ ($#)| discarding|{{FULLPAGENAME}}| mapping_by_magic|#ifexist|names_only|2|true|false| flushing| with_value_not_matching|false|strict| snapshotting|entering_substack| mapping_by_invoking|redirection|walk_through|names_only|2|false|true| with_value_not_matching||strict| detaching_substack| renaming_by_mixing|$@| discarding|{{FULLPAGENAME}}| merging_substack| merging_substack| mapping_by_mixing|'''[[$#]]'''| scoring|h|in_substack| entering_substack| with_value_not_matching|0|strict| mapping_by_calling|Singularis pluralisque|4||n|<div style{{=}}"margin-top: .2em; text-align: right; font-size: .75em; font-style: italic;">Videa|tur etiam | leaving_substack| setting_by_flushing| setting|i/l/s/f|, | et |, et |.</div>| all_sorted| list_values }} | postilla = {{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio | | {{#if:{{{categoria|/}}} | [[Categoria:{{{categoria|Paginae discretivae}}}]] }}{{#invoke:params|new| imposing|NOMEN|{{FULLPAGENAME}}| entering_substack| with_value_matching|%s+%(.+%)$| detaching_substack| entering_substack| with_value_matching|%s+%(discretio%)$|or|%s+%(discretiva%)$|or|%s+%(nomen%)$|or|%s+%(praenomen%)$|or|%s+%(cognomen%)$| detaching_substack| mapping_by_mixing|| leaving_substack| mapping_by_mixing|[[Categoria:Paginae discretivae non canonicae]]| flushing| merging_substack| providing|NOMEN|[[Categoria:Tituli ambigui]]| value_of|NOMEN }}{{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|0 | <nowiki />__DISAMBIG__<nowiki /> }} }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> rgrvo3adbov4xour792sjf6p802p5ka 3997357 3997356 2026-10-27T11:23:30Z Grufo 64423 3997357 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Vitta paginae | 1 = {{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|'''Haec est [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva]]''' alias paginas similium nominum indicans.}} | imago = {{#if:{{{imago|}}}|{{{imago|}}}|Disambig gray.svg}} | postludium = {{#invoke:params| renaming_by_replacing|&etiam%s+(%d+)$|etiam\1| reassigning|etiam|etiam1|sacrifice| with_name_matching|^etiam%d+$| renaming_by_mixing|$@| entering_substack|new| imposing|res|{{FULLPAGENAME}}| mapping_by_replacing|%s*%(.+%)$||1| reassigning|res|discretio|copy| reassigning|res|discretiva|copy| reassigning|res|nomen|copy| reassigning|res|cognomen|copy| reassigning|res|praenomen|copy| entering_substack|new| pulling|res| detaching_substack| renaming_by_mixing|$@| discarding|{{FULLPAGENAME}}| mapping_by_magic|#ifexist|names_only|2|true|false| with_value_not_matching|false|strict| mapping_by_invoking|pagina|lineamentum|names_only_as|2|let|1|isDisambiguationPage| leaving_substack| renaming_by_mixing|$@ ($#)| discarding|{{FULLPAGENAME}}| mapping_by_magic|#ifexist|names_only|2|true|false| flushing| with_value_not_matching|false|strict| snapshotting|entering_substack| mapping_by_invoking|redirection|walk_through|names_only|2|false|true| with_value_not_matching||strict| detaching_substack| renaming_by_mixing|$@| discarding|{{FULLPAGENAME}}| merging_substack| merging_substack| mapping_by_mixing|'''[[$#]]'''| scoring|h|in_substack| entering_substack| with_value_not_matching|0|strict| mapping_by_calling|Singularis pluralisque|4||n|<div style{{=}}"margin-top: .2em; text-align: right; font-size: .75em; font-style: italic;">Videa|tur etiam | leaving_substack| setting_by_flushing| setting|i/l/s/f|, | et |, et |.</div>| all_sorted| list_values }} | postilla = {{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio | | {{#if:{{{categoria|/}}} | [[Categoria:{{{categoria|Paginae discretivae}}}]] }}{{#invoke:params|new| imposing|NOMEN|{{FULLPAGENAME}}| with_value_matching|%s+%(.+%)$| entering_substack| entering_substack| with_value_matching|%s+%(discretio%)$|or|%s+%(discretiva%)$|or|%s+%(nomen%)$|or|%s+%(praenomen%)$|or|%s+%(cognomen%)$| mapping_by_mixing|| leaving_substack| mapping_by_mixing|[[Categoria:Paginae discretivae non canonicae]]| flushing| leaving_substack| mapping_by_mixing|| providing|NOMEN|[[Categoria:Tituli ambigui]]| value_of|NOMEN }}{{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|0 | <nowiki />__DISAMBIG__<nowiki /> }} }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> oxe8yxuvtu7ic70ntad05w3k6v1f4yf 3997358 3997357 2026-10-27T11:25:30Z Grufo 64423 3997358 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Vitta paginae | 1 = {{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|'''Haec est [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva]]''' alias paginas similium nominum indicans.}} | imago = {{#if:{{{imago|}}}|{{{imago|}}}|Disambig gray.svg}} | postludium = {{#invoke:params| renaming_by_replacing|&etiam%s+(%d+)$|etiam\1| reassigning|etiam|etiam1|sacrifice| with_name_matching|^etiam%d+$| renaming_by_mixing|$@| entering_substack|new| imposing|res|{{FULLPAGENAME}}| mapping_by_replacing|%s*%(.+%)$||1| reassigning|res|discretio|copy| reassigning|res|discretiva|copy| reassigning|res|nomen|copy| reassigning|res|cognomen|copy| reassigning|res|praenomen|copy| entering_substack|new| pulling|res| detaching_substack| renaming_by_mixing|$@| discarding|{{FULLPAGENAME}}| mapping_by_magic|#ifexist|names_only|2|true|false| with_value_not_matching|false|strict| mapping_by_invoking|pagina|lineamentum|names_only_as|2|let|1|isDisambiguationPage| leaving_substack| renaming_by_mixing|$@ ($#)| discarding|{{FULLPAGENAME}}| mapping_by_magic|#ifexist|names_only|2|true|false| flushing| with_value_not_matching|false|strict| snapshotting|entering_substack| mapping_by_invoking|redirection|walk_through|names_only|2|false|true| with_value_not_matching||strict| detaching_substack| renaming_by_mixing|$@| discarding|{{FULLPAGENAME}}| merging_substack| merging_substack| mapping_by_mixing|'''[[$#]]'''| scoring|h|in_substack| entering_substack| with_value_not_matching|0|strict| mapping_by_calling|Singularis pluralisque|4||n|<div style{{=}}"margin-top: .2em; text-align: right; font-size: .75em; font-style: italic;">Videa|tur etiam | leaving_substack| setting_by_flushing| setting|i/l/s/f|, | et |, et |.</div>| all_sorted| list_values }} | postilla = {{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio | | {{#if:{{{categoria|/}}} | [[Categoria:{{{categoria|Paginae discretivae}}}]] }}{{#invoke:params|new| imposing|NOMEN|{{FULLPAGENAME}}| with_value_matching|%s+%(.+%)$| entering_substack| entering_substack| with_value_matching|%s+%(discretio%)$|or|%s+%(discretiva%)$|or|%s+%(nomen%)$|or|%s+%(praenomen%)$|or|%s+%(cognomen%)$| mapping_by_mixing|| leaving_substack| mapping_by_mixing|[[Categoria:Paginae discretivae non canonicae]]| flushing| merging_substack| providing|NOMEN|[[Categoria:Tituli ambigui]]| value_of|NOMEN }}{{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|0 | <nowiki />__DISAMBIG__<nowiki /> }} }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> eaz16io38x8vx5vx3uky61l4md5cpsu 10 321203 3997359 3997124 2026-10-27T11:28:17Z Grufo 64423 /* Ulteriora si cupis */ +[[:Categoria:Paginae discretivae non canonicae]] 3997359 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Metaformula tantum|Formulae paginarum discretivarum}} {{Formula numquam substituenda|...}} {{Lua|Pagina|Params|Redirection}} : ''Si capsam tantum quaeris, non ad paginarum discretivarum usum destinatam, vide formulam {{Fn|Vitta paginae}}.'' Haec '''metaformula''' capsas discretivas creat. == De usu == '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext"><includeonly>{{Capsa discretiva | categoria = Paginae de nominibus discretivae | imago = Disambig.svg | 1 = '''Haec est [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva nominalis]]''' quae paginas de hominibus similium nominum indicat. }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude></syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Capsa discretiva | propositum = exhibitio | categoria = Paginae de nominibus discretivae | imago = Disambig.svg | 1 = '''Haec est [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva nominalis]]''' quae paginas de hominibus similium nominum indicat. }} {{Ast}} '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Capsa discretiva|Gallia est omnis divisa in partes tres.}}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Capsa discretiva|Gallia est omnis divisa in partes tres.|propositum=exhibitio}} == De argumentis == <templatedata>{ "description": "Haec metaformula capsas discretivas creat.", "params": { "1": { "label": "Textus", "description": "Textus ostendendus", "type": "content", "required": false, "default": "'''Haec est [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva]]''' alias paginas similium nominum indicans.", "example": "Gallia est omnis divisa in partes tres." }, "imago": { "label": "Imago", "description": "Imago capsae", "type": "string", "required": false, "default": "Disambig gray.svg", "example": "Disambig.svg" }, "categoria": { "label": "Categoria", "description": "Categoria vestigatoria", "type": "string", "required": false, "default": "Paginae discretivae", "example": "Paginae de nominibus discretivae" } } }</templatedata> == Ulteriora si cupis == {{Categoriae vestigatoriae formulae | Paginae discretivae | Paginae discretivae non canonicae | Tituli ambigui }} * [[Vicipaedia:Discretio]] * [[:Categoria:Formulae paginarum discretivarum]] * {{Fn|Pagina discretiva}} * {{Fn|Pagina discretiva nominis}} * {{Fn|Vitta paginae}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae capsarum|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae monituum nuntiorumque|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae quae seorsos versus creant|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae quae cunctas paginas afficiunt|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae administrationis Vicipaediae|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> hyu3zm0bn1snymypk3tyiewie9fb95x 0 321316 3997325 3927412 2026-10-27T09:23:57Z Pippobuono 54500 /* Ecclesia cathedralis */divio ! 3997325 wikitext text/x-wiki {{Capsa subdivisionis Vicidatorum}} {{res|Archidioecesis Divionensis}} ([[Francogallice]] {{barbarice|lingua=fr|Archidiocèse de Dijon}}) est [[archidioecesis]] [[Ecclesia Latina|Ecclesiae Latinae]] [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]] in [[Francia]] sita. Ut [[dioecesis (episcopatus)|dioecesis]] [[1731]] condita est. Ab anno [[1822]] territorium eius [[Collis Aureus|Collem Aureum]] complectitur. Anno [[2002]], ad gradum archidioecesis metropolitanae evecta est. == Provincia ecclesiastica == [[Fasciculus:Province ecclésiastique de Dijon.svg|thumb|left|upright=0.7|Provincia ecclesiastica Divionensis]] Ut archidioecesis metropolitana, tres dioeceses, necnon unam [[Praelatura territorialis|praelaturam territorialem]], suffraganeas habet : * [[archidioecesis Senonensis-Antissiodorensis|Senonensis-Antissiodorensis]] * [[Dioecesis Augustodunensis-Cabillonensis-Matisconensis|Augustodunensis-Cabillonensis-Matisconensis]] * [[Dioecesis Nivernensis|Nivernensis]] * ''[[Territorialis Praelatura Missionis Galliae seu Pontiniacensis|Missio Galliae]]'' == Ecclesia cathedralis == [[Fasciculus:Cathédrale St Bénigne - Dijon.jpg|thumb|left|upright=0.7|Ecclesia cathedralis [[Sanctus Benignus|Sancto Benigno]] dicata.]] [[Ecclesia cathedralis]] Sancto Benigno dicata in [[Divio|Divione]] sita est. == Nexus externi == * [https://www.diocese-dijon.com/ Situs officialis] {{ling|Francogallice}} {{CommuniaCat|Roman Catholic Archdiocese of Dijon|Archidioecesem Divionensem}} {{Fontes geographici}} *{{CathHierDiocese|dijo|Archidioecesis Divionensis}} {{RC-stipula}} {{Dioeceses archidioeceses catholicae Franciae}} [[Categoria:Archidioecesis Divionensis]] 6d6r3gr5g031i4utys1kj4938apboc5 3997326 3997325 2026-10-27T09:25:25Z Pippobuono 54500 precisius 3997326 wikitext text/x-wiki {{Capsa subdivisionis Vicidatorum}} {{res|Archidioecesis Divionensis}} ([[Francogallice]] {{barbarice|lingua=fr|Archidiocèse de Dijon}}) est [[archidioecesis]] [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]] [[Ecclesia Latina|Latinae]] in [[Divio|Divione]] sita. Ut [[dioecesis (episcopatus)|dioecesis]] [[1731]] condita est. Ab anno [[1822]] territorium eius [[Collis Aureus|Collem Aureum]] complectitur. Anno [[2002]], ad gradum archidioecesis metropolitanae evecta est. == Provincia ecclesiastica == [[Fasciculus:Province ecclésiastique de Dijon.svg|thumb|left|upright=0.7|Provincia ecclesiastica Divionensis]] Ut archidioecesis metropolitana, tres dioeceses, necnon unam [[Praelatura territorialis|praelaturam territorialem]], suffraganeas habet : * [[archidioecesis Senonensis-Antissiodorensis|Senonensis-Antissiodorensis]] * [[Dioecesis Augustodunensis-Cabillonensis-Matisconensis|Augustodunensis-Cabillonensis-Matisconensis]] * [[Dioecesis Nivernensis|Nivernensis]] * ''[[Territorialis Praelatura Missionis Galliae seu Pontiniacensis|Missio Galliae]]'' == Ecclesia cathedralis == [[Fasciculus:Cathédrale St Bénigne - Dijon.jpg|thumb|left|upright=0.7|Ecclesia cathedralis [[Sanctus Benignus|Sancto Benigno]] dicata.]] [[Ecclesia cathedralis]] Sancto Benigno dicata in [[Divio|Divione]] sita est. == Nexus externi == * [https://www.diocese-dijon.com/ Situs officialis] {{ling|Francogallice}} {{CommuniaCat|Roman Catholic Archdiocese of Dijon|Archidioecesem Divionensem}} {{Fontes geographici}} *{{CathHierDiocese|dijo|Archidioecesis Divionensis}} {{RC-stipula}} {{Dioeceses archidioeceses catholicae Franciae}} [[Categoria:Archidioecesis Divionensis]] 511bt4ajlg4einy2co5zskqss680kau 4 322071 3997150 3992547 2026-10-26T12:37:54Z Pseudo-philodoxia 207639 /* De intellegentiae artificialis usu */ responsum 3997150 wikitext text/x-wiki {{/Praefatio}} == De paginis nimis magnis quae formulā {{[[Formula:Augenda|Augenda]]}} utuntur == In [[:Categoria:Corrigenda|Categoriam:Corrigenda]] plures subcategoriae formulā {{Fn|Augenda}} stipantur (e.g. [[:Categoria:Augenda a mense Februario 2023]], [[:Categoria:Augenda a mense Ianuario 2024]], [[:Categoria:Augenda a mense Decembri 2025]], et cetera). Inspiciens, multas harum paginarum invenii quae longiores sunt 1000 octobitis (e.g. [[Graecia archaica]]: 2928 octobiti). Quid censeatis si mechanema cum monitu in formulam {{Fn|Augenda}} inseram, ne in paginis longioribus quam 1000 octobitorum adhibeatur? Nam si pagina est satis longa, vanum est legentes monere paginam intra tres menses esse augendam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:30, 27 Februarii 2026 (UTC) :Pagina de [[Graecia archaica]] (#1) lemmate proprio, (#2) definitione idonea, et (#3) fonte externo caret, et omnis Vicipadia ut videtur (#4) nexibus ad hanc paginam ducentibus caret. That's all four of the formula's four criteria. ¶ For the difference between a stub and more-than-a-stub, the cutoff I've been using has been 2,000 octeti for general articles and 1,900 for articles with a taxobox. I don't recall a consensus on that limit, but articles having 4,000, 5,000, 6,000 octeti have been marked "stipula"; that's likely too high a limit, and I'd suggest that 2,000 (or possibly your 1,000) is a more defensible upper limit for stubs. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 03:15, 27 Februarii 2026 (UTC) :::For example, just today, someone added "<nowiki>{{urbs-stipula}}</nowiki>" to the article on [[Barcino]], which already had more than 3,500 octeti! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:04, 28 Februarii 2026 (UTC) :::: ''Stipulae'' are not problematic from an administrative point of view, because in theory they can remain as such forever. Barcellona is an important city with a lot of history that can be written in an encyclopedia, it can be understandable if someone feels that the current page can be greatly improved. Instead, what scares me about the {{Fn|Augenda}} template is that it is not only an invitation to improve pages, it also asks us to delete pages after three months (which is why it should be used with care). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:57, 28 Februarii 2026 (UTC) :::::Then why not change the verb from ''will'' to ''may'' or introduce some other indication of indeterminacy? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:31, 28 Februarii 2026 (UTC) :: [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]], we can set any limit we want, but what I think makes little sense is saying that a page must be increased within three months, but then after three months nothing happens and the categories above keep growing. We must set a realistic (relatively low) threshold and then, after that, be ready to '''delete''' the pages that do not respect our threshold (in [[Vicipaedia:Taberna/Tabularium 35#De novo spatio nominali adumbrationum proponendo|another thread]] I had proposed the <code>adumbratio:</code> namespace where after three months all these “augenda” pages can be moved, but that is a separate topic). A page like [[Graecia archaica]] only needs relatively little work to be adjusted—certainly does not deserve to be deleted. What I want to stress here is that every time you add {{Fn|Augenda}} to a page you are basically saying “If the page stays like this, I am okay if after three months it gets deleted”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 03:58, 27 Februarii 2026 (UTC) :::That's correct, but I heartily endorse a separate namespace, a kind of purgatory, where such pages can go until they've become worthy of standing in the mainspace. As a rule, I don't work on formulas, so I likely had nothing to do with the wording of this one, but three months must have been the original consensus. If memory serves, @Andrew Dalby and perhaps others have occasionally enforced the three-month rule, though sometimes after well more than three months have elapsed. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:08, 27 Februarii 2026 (UTC) :::: Intellego. Novum spatium nominale a “Phabricatore” petiturus sum. Quid censeres si in paginis amplioribus (e.g. inter 2000 et 1000) formulā {{Fn|Nondum stipula}} (quae nullam categoriam cum tempore praefinito imponit) pro formulā {{Fn|Augenda}} utereris? Aut aliam novam formulam quoque nobis excogitare licet. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:57, 27 Februarii 2026 (UTC) ::::: {{Tpe|Nova}} Hic nuper petivi ut novum spatium nominale adumbrationum crearetur: [[phab:T418706|New “Draft” namespace for lawiki: “Adumbratio”]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:01, 2 Martii 2026 (UTC) :::::: {{Tpe|Novissima}} Euax! Spatium nominale adumbrationum [[Vicipaedia:Spatium nominale|habemus]]! Textus paginae [[MediaWiki:Noarticletext]] nobis sic mutandus est ut adumbrationes, si exsistunt, detegantur. Postea aliquid excogitabo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 19:34, 2 Martii 2026 (UTC) @[[Usor:IacobusAmor|Iacobe]]: What would you think if we created a <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template, and established that when we find a page that was created more than three months ago (e.g. [[Agrinium]], created in 2004!), instead of {{Fn|Augenda}} we add the new template instead? The <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template could look more or less like this: {{Capsa annuntiationis | color = #7f83d7 | pigmentum = #f3f4fb | imago = P writing.svg | 1 = '''Commentationem neglectam augeamus!''' Haec commentatio longe neglecta videtur mansa esse. Sodes, adiuva paginam augere! }} We can then have [[:Categoria:Paginae neglectae]], where all these pages will be automatically collected. I am proposing this because I think that it makes little sense to warn that a page that was created 22 years ago must be improved within three months! It will be an empty warning. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 08:40, 9 Martii 2026 (UTC) :That might be useful. How would it differ from the Adumbratio solution? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:01, 9 Martii 2026 (UTC) :: Following [[Vicipaedia:Adumbratio|the rules]] that I partly translated from English Wikipedia, we must not move pages that were created long ago to the <code>Adumbratio:</code> namespace. So the picture should look as follows: ::* '''Case 1:''' The page is is too short and was recently created. We have three possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We move it to the <code>Adumbratio:</code> namespace (less prefereable than improving the page but more prefearable than the following) ::*# We add {{Fn|Augenda}} (less prefereable) ::*#: ↳ If three months after adding {{Fn|Augenda}} nothing has changed we delete the page for real ::* '''Case 2:''' The page is too short and was created more than three months ago. Two possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We have no other choice but adding <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> ::*#: ↳ We must take into account that the page might stay like that indefinitely ::* '''Case 3:''' The page was in the <code>Adumbratio:</code> namespace and was moved to the main namespace prematurely: ::*# We add {{Fn|Augenda}} ::*#: ↳ If after three months nothing has changed we delete the page for real :: The rationale is that pages that are too old might no longer have someone that checks them and is able to fulfill our expectations. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:42, 9 Martii 2026 (UTC) == De novo spatio adumbrationum == {{Collaboratio|Alex1011|Alexander Gerashchenko|Amahoney|Andreas Raether|Andrew Dalby|Aylin|Bartholomite|Bis-Taurinus|Demetrius Talpa|Giorno2|IacobusAmor|Ioscius|Iustinus|Lesgles|LilyKitty|Marcus Terentius Bibliophilus|Neander|Pippobuono|Rafaelgarcia|Sigur|Utilo|UV|Xaverius | alacres = IacobusAmor | alacritas = mensis | res = Magistratūs usoresque strenuos vocavi. Veniam peto si alicuius oblitus sum. | subscriptio = [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) }} Nuper novum spatium nominale <code>Adumbratio:</code> condidimus. Nunc oportet regulas nostras definire. Apud [[Vicipaedia:Adumbratio]] paginam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts]] partim verti, sed de nostra propria ratione consentiendum est. Notandum est Vicipaediam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts#Reasons not to move an article to draftspace|regulam habere]] qua vetatur paginam in spatio principali sitam in spatium adumbrationum movere “si commentatio ante plus quam 90 dies creata est”. Re quidem vera, nuper paginam [[Alkinum]] ad [[Adumbratio:Alkinum]] movi (praesertim ad lineamenta technica novi spatii nominalis experienda), attamen mihi visum est parum rectum paginam anno 2006 creatam (et [[Vicipaedia:Paginae quas omnibus Vicipaediis contineri oportet/Expansio#Materies chemicales|quam omnibus Vicipaediis contineri oportet]]!) ibi movere. Quo facto suasus sum ut nobis vetandum sit formulam {{Fn|Augenda}} paginis ante plus quam tres menses creatis addere. Nam, si pagina nimis brevis olim creata est et usque talis mansit, si nos eam negleximus nec animadvertimus nisi nunc, meā sententiā duae optiones tantum nobis patent: aut eam relinquimus intactam, aut formulam {{Fn|Delenda}} apponimus. Ceterum, a vobis peto ut paginam [[Vicipaedia:Adumbratio]] inspiciatis, novas regulas proponatis, aut regulas a me scriptas emendetis. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) ==De loco vel gradu Vicipaediae apud Meta== Does moving articles counted among the 10,000 most important (like "[[Alkinum]]" & "[[Oxidum]]") into the limbo marked by <nowiki>{{Adumbratio}}</nowiki> and/or <nowiki>{{Neglecta}}</nowiki> lower Vicipaedia's score at Meta? (Vide [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_expanded_sample_of_articles|"List of Wikipedias by expanded sample of articles"].) In other words, do they need to remain in the mainspace to boost Vicipaedia's score? ¶ Ten years ago, in March 2016, Vicipaedia was ranked thirty-ninth among all the wikis; at the end of last month, it was ranked fifty-second. This is not an encouraging trend, and deliberately accelerating it might not be considered advisable. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:52, 12 Martii 2026 (UTC) : Hi Iacobus. Moving pages to the <code>Adumbratio:</code> namespace definitely counts as removing them from the encyclopedia. Adding {{Fn|Pagina neglecta}} (or any other template) instead has no effects. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 12 Martii 2026 (UTC) ::<nowiki>{{ping|IacobusAmor}}</nowiki>, is there a page that specifies the number of articles from this list that we have? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:47, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::{{ping|IacobusAmor}}, idk why my previous ping got wrapped by nowiki. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:48, 3 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ecce (but it needs to be updated): https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:Amahoney/Myrias_epitome [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:04, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::::So, as Grufo says, moving one of the "10,000" pages into Adumbratio space removes it from the encyclopedia and from the score that Iacobus mentions. In the case of a page in that list, maybe it's better for it to be in mainspace, with a warning template (''neglecta/augenda/...'') on it? If it's in mainspace, more editors might see it and be tempted to improve it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:29, 14 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Hi Andrew. Indeed. When I created the page [[Vicipaedia:Adumbratio]] by (partially) translating [[:en:Wikipedia:Drafts]], I also translated the rule that a page can be moved away from the mainspace to the <code>Adumbratio:</code> namespace only if it is a newly created page (< 90 days). So pages that have long been among our 10000 pages are safe. P.S. The rules in [[Vicipaedia:Adumbratio]] still need our consensus, so if you have time, please give that page a look. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:58, 14 Aprilis 2026 (UTC) == Template:Weather box == {{Excepta|Vicipaedia:Officina|Template:Weather box|Locus opportunior --[[Usor:Grufo|Grufo]]}} == Quid significat expectatio vacuae mutationis? == Dicitur in pagina [[Topologia classium punctorum]] quod "Haec pagina mutationem vacuam expectat". Et rogat me, "nihil tangens", sibi ostendere mutationes. Ad quem dirigitur haec monitio, et quas mutationes oportet eum sibi ostendere? Non intelligo. [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:29, 19 Aprilis 2026 (UTC) : Salve, [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Illa icon significat vicitextum <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Spatium topologicum|spatia topologica|en|qid=Q179899}}</syntaxhighlight> ad hunc vicitextum, si paginam emendas, sponte mutatum iri: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>[[Spatium topologicum|spatia topologica]]</syntaxhighlight> (vide [[Special:Diff/3954206/3955454|meam ultimam recensionem]] et documentationem formulae {{fsn|pcc}}), quoniam nunc [[Spatium topologicum|paginam]] habemus quae cum entitate Vicidatorum [[:d:Q179899]] nectitur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 04:44, 19 Aprilis 2026 (UTC) ::Gratias habeo—mirum tamen mihi videtur, quod substitutio "cref" tantum unam tesseram (siquidem recte lexi) sumat ut argumentum. Quomodo ergo facio, si notam duos habeat nexus ad paginas creatas?--[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:29, 20 Aprilis 2026 (UTC) ::: Immo, infinitatem tesserarum formula {{fsn|cref}} accipit. Vide, exempli gratia, hanc annotationem in pagina “[[Carpates]]”, ubi sunt ambae entitates [[:d:Q6776713]] et [[:d:Q11699202]]: :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Martinus Szent-Ivany|Martini Szent-Ivany|hu|qid=Q6776713}} [...] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Gabriel Rzaczynski|Gabrielis Rzączyński|pl|qid=Q11699202}} [...]|2=Q6776713|3=Q11699202}}</syntaxhighlight> ::: Vide etiam {{Caput|Formula:Annotatio cum paginis creandis|Quomodo tesseram invenio?}}. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:43, 20 Aprilis 2026 (UTC) == Annon corrigere possumus titulos "instrumentorum"? == Exempli gratia: video unum "instrumentum" appellari "Paginam prehendere formá PDF". Videtur mihi hic titulus mendam habere et corrigi posse accentus acutus ad macron. Sed nescio utrum corrigibilis sit ab usoribus. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:47, 24 Aprilis 2026 (UTC) : Salve [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Usoribus non licet [[Specialis:Nuntia systematis|nuntia systematis]] recensere (vide etiam <span class="plainlinks">[{{fullurl:Special:Allpages|namespace=8}} spatium “<code>MediaWiki:</code>”]</span>), sed usores possunt a magistratibus petere ut nuntia recenseant (et multa nuntia exstant quae meliora facere aut etiam omnino vertere oportet!). Non invenio ubi “Paginam prehendere formá PDF” iaceat; fortasse @[[Usor:UV|UV]] adiuvare potest. P.S. “accentus acutus” revera est [[Apex (orthographia Latina)|apex]], forma antiquior [[macron|macri]]; attamen concordo uniformia signa diacritica nobis esse sequenda. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:42, 24 Aprilis 2026 (UTC) ::Non potest prehendere paginas disputationum formā PDF. Sed paginas encyclopediae possumus; e.g. [[Macron]]. At ibi apparet "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:04, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::: Nexum video, sed quid nuntium gignat non invenio. Exempli gratia, [[MediaWiki:Contributions|haec pagina]] nuntium “User contributions” ad nuntium Latinum “Conlationes usoris” vertit; sed quid vertit “Download PDF” ad “Paginam prehendere formá PDF”? Nescio. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:44, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ignosce inclaritatem meam—sed prime (ut ita dicam) "Instrumenta" et videbis instrumentorum titulos. Titulus primus (ut mihi ostenduntur) est "Movere"; titulus novissimus est "Res Wikidata"; et unus titulorum est "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:46, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Ut dixi, oculis meis textum video, sed ignoro e qua pagina aut e quo nuntio systematis oriatur. Nequeo textum corrigere si nescio quid mihi sit emendandum. Conatus sum aliqua similia nuntia vertere ([[MediaWiki:Wikisource-download-pdf|#1]], [[MediaWiki:Minerva-download|#2]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-sidebar-portlet-print-text|#3]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-download-label|#4]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-special-page-headline|#5]]), sed nuntium quod quaeris non inveni. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:54, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::bzgrep utebar perlegere totam Vicipaediam Latinam; non tamen inveni. Mirum! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:25, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Potesne, quaeso, etiam situm https://translatewiki.net/ per “bzgrep” inspicere? Etiam illic non inveni textum. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:28, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::[https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:Coll-download_as/la Fontem] inveni huius textus, non autem bzgrep utens. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:12, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::: Gratias tibi ago. Correxi. Post paucos dies abhinc nova translatio etiam in Vicipaedia Latina ostendetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:34, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse nostis [https://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki?uselang=qqx hunc nexum] per quem tandem inveni. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:37, 28 Aprilis 2026 (UTC) == Regula generalis de intellegentia artificiali == [[:meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy|Apud MetaVici disputatur]] utrum regula generalis de intellegentiae artificialis usu introducenda sit necne. Quum etiam nos tanget, vos hortor ut sententias vestras feratis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:42, 26 Aprilis 2026 (UTC) :Non penitus intelligo quomodo nos tangeat. Annon iam habemus regulam de plasmatibus (ut ita dicam) linguarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:50, 27 Aprilis 2026 (UTC) :: Regulae globales omnes Vicipaedias afficiunt, atque illa regula proponitur globalis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:56, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::Gratias habeo; nonne autem, si Vicipaedia Latina haberet regulam, supersedeat regulam generalem? Et simili modo respectu aliarum Vicipaediarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:01, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::: Non sum certus, sed timeo ne regulae globales vincant. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:05, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::Ita; intelligo. Scisne utrum restrictionem an laxationem habeat favorem iuris? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:12, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Apud Vicipaediam Latinam nulla est regula scripta; paginae tamen quae omnino intellegentiā artificiali sine ulla humana recensione vertuntur pittacio {{Fn|Pagina autotranslata}} signantur atque post unam hebdomadam delentur. Prima regula globalis proposita mihi videtur hoc tantum postulare, ut, ''praeter translationes'', usus intellegentiae artificialis aperte declaretur. Altera autem regula globalis vetat intellegentiā artificiali ūtī ''nisi in translationibus''. Meā sententiā, hoc nobis incommodum contrarium efficit, quia hic magnopere laboramus ad translationes machinarias moderandas; alii autem usūs intellegentiae artificialis nobis non sunt incommodo. Non puto magni rēferre usum ipsum declarare, sed potius oportere responsa intellegentiae artificialis diligenter inspicere ac recensere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:45, 27 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo melius invenire titula proposita pro articulo nondum existente? == Volui creare articulum pro "poset" (https://www.wikidata.org/wiki/Q474715). Scio, quod est formula "subst:pcc" alicubi in hac Vicipaedia per quam statuitur titulum huius articuli. Sed nescio, et "bzgrep" iterum inutilis est. Estne methodus inventionis talium "titulorum articulorum nondum existentium"? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:47, 30 Aprilis 2026 (UTC) : Formula {{fsn|pcc}} nescit quod nomen Latinum novae paginae (“nexui rubro”) assignandum sit, istud erit tibi eligendum. Ad formulam adhibendam tibi sufficiet titulum Latinum et linguā aliā scribere. E.g.: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|en=Partially ordered set|Aggregatio partim ordinata}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Aut, si vis, potes autem tesseram Vicidatorum praebere: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Non exstat ullus index paginarum creandarum. Nomina inveniuntur simul ac paginae creantur. Attamen, si quis paginam “Aggregatio partim ordinat'''issima'''” postea creet at ad [[:d:Q474715]] eam nectat, pagina ubi nexus ruber “Aggregatio partim ordinata” ostendebatur nunc ad paginam “Aggregatio partim ordinatissima” nectetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:13, 30 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo citare librum, quod numerum librarium uniformem inter gentes caret? == [[Cancellum (mathematica)|Hac pagina]] conor citare librum quoddam, sed caret ISBN/NLUIG. Habet tamen numerum Catalogii Librarii Congressus (LCCN), sed nescio quomodo hanc numerum affigere rei citatae. Multas habeo gratias pro auxilio vestro! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:09, 18 Maii 2026 (UTC) == Num verbum natio Anglico verbo “nation” respondet? == Salvete omnes! Hic scribo nec in [[Disputatio:Natio|pagina disputationis]] quod hoc verbum in multis commentariis est. Secundum [https://archive.org/details/practicalint00arno/page/41/mode/1up librum Arnoldi] “Natio is rarely used of a civilised and organised nation ; it means a people, or tribe, sprung from one race, of the same blood (nascor).” Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary Latin-English English-Latin” natio significat “a tribe, race, people, esp. uncivilized”, et verbum Anglicum nation significat “populus, gens (=people, stock), civitas (=body of citizens), respublica (=state), natio (=tribe, not highly civilized)”. Liber Arnoldi quoque monet ut iis vocabulis Latinis utamur. Commentarius [[Natio|natio]] illud Ciceronis habet: “Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt, nostra cīvitās nōn potest; …” in quo orator optimus populum Romanum a nationibus distinguet. Quid vobis videtur de hac re? Valete! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 20:58, 29 Maii 2026 (UTC) :Haec "natio" a primis temporibus Vicipaediae originem obscuram ducit, mihi non placet, sed permulta corrigenda sunt, si eam mutare volumus. Civitas (de civibus), civitas sui iuris? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 22:09, 29 Maii 2026 (UTC) :: Aut etiam possibile est dicere, etiam secundum linguas recentiores, ipsam notionem “nationis” quodammodo “civitati” adversari. Id est, sunt qui putent, etiam linguis hodiernis, “nationem” (Anglice ''nation'', Italice ''nazione'', et cetera) semper aliquid minus civile quam “civitatem” (Anglice ''state'', Italice ''Stato'', et cetera), immo vero tribale, significare. Cum hoc tamen concordo, paginam illam nimis veterem esse atque redintegrandam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:41, 29 Maii 2026 (UTC) :::Melius est quaedam omittere quam nihil corrigere. Video nos habere commentarios qui vocantur [[Civitas]] (Ang. [[w:en:State (polity)]]), [[Gens]] (Ang. [[w:en:Gens]], nescio cur hic commentarius Latine non sit solis de gentibus Romanis), [[Populus]] (Ang. [[w:en:People]]), [[Res publica]] (Ang. [[w:en:Republic]]), et [[Tribus (anthropologia)]] ([[w:en:Tribe]]). Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary”, tribus significat”originally a third part if the Roman people. Hence a tribe, a division of the Roman people …”. Hoc dictionarium monet ut verbo “natio” vel verbo “gens” utamur si scribere “tribe” velimus nec de tribubus Romanis scribamus. Vero non possum novum nomen commentarii [[Natio]] commendare quod nescio cur vikipedia tot commentarios habeat. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 14:38, 31 Maii 2026 (UTC) ::::Pagina non est delenda, si hoc consulis. "Natio" [http://lexica.linguax.com/forc2.php?searchedLG=natio verbum est Latinum], cur id ne explicemus. Si nexum intervicialem ad paginam Anglicam male congruere putas, ita est, non perfectissime congruit. Sed cum de notionibus abstractis agitur, nexus interviciales saepius tales sunt. Hoc malum in Vicipaediα inevitabile est et hoc non est malum, si res explicatur. Paginae ipsius loca quaedam corrigenda est, Ciceronis interpretatio mutanda, et, quod maxime interest, inter [[Specialis:Nexus_ad_paginam/Natio|nexus ad eam]] hi multi corrigendi sunt, ubi "natio" in modum Anglicum civitatem sui iuris significat. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 18:22, 31 Maii 2026 (UTC) :::::Pagina scilicet delenda non est. Vidi paginas in Vikipedia Hebraica et Ucrainica ad paginam Anglicam bene congruere nec nostram paginam. Natio est verbum Latinum, cuius sensu Latino uti debemus, nec sensi Anglico. Delere nolo sed mutare et fortasse movere. Eo consilio hunc sermonem coepi ut sensibus Latinis verborum uteremur. Vero nescio cur Vikipedia Anglica tot paginas habeat et quid sit discrimen inter “nation” et “state”, propter quod non possum verbum meliorum commendare. Potestne pagina Anglica nostrae paginae [[Natio]] esse [[w:en:Tribe]]? Tribus quoque verbum Latinum est sed secundum dictionarium non idem significat et verbum Anglicum tribe. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:24, 31 Maii 2026 (UTC) :::::: ''Tribus'' est quaedam divisio populi, non tota natio ([https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0059:entry=tribus]). Possum falli, sed secundum illam Ciceronis sententiam (“Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt …”) mihi videtur praecipua differentia inter ''civitatem'' et ''nationem'' hoc esse, quod ''civitas'' rem publicam civium significat, ''nationes'' autem alios populos tamquam gentes spectatos. Ita ''civitas'' erat Roma, ''nationes'' erant ceteri populi. P.S. {{*Cfr}} etiam “eruditissima illa Graecorum natio” (Cic.). Nam Graecis erat una natio sed plures civitates. Hoc usu vocabulum mihi videtur fere eodem sensu adhiberi ac in linguis hodiernis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:07, 31 Maii 2026 (UTC) :::::::Nexus interviciales perutiles sunt (ad minimum, lectores novos nobis dirigunt!) sed non nos regunt. Omnis lingua, sicut [[civitas sui iuris]], libera est. Debemus (1) verba Latina Latinitate classica definire (2) alia verba quibus significationes cognatae sunt (e.g. gens, tribus, civitas) distinguere, nexibus datis (3) significationes apud Latinistas recentiores explicare, si differunt (4) praeter alia, de re principali pellucide disserere. :::::::Cicero his verbis, ''omnes nationes servitutem fere possunt: nostra civitas non potest'' (Phil. 10.10.20) inter ''nationes'' et ''nostram civitatem'' quoquomodo distinguere videtur ... sed alibi ''omnes <u>exteras</u> nationes'' et ''eruditissimam Graecorum nationem'' indicat (Imp. Pomp. 11.31; De Or. 2.4.18) -- unde intellego, apud Ciceronem, plures ''nationes'' exstitisse tam sub imperio S.P.Q.R. quam extra limites. Ex his sententiis, si volumus, inter civitatem et nationem facile erit distinguere: sed inter ''populos'' et ''nationes'' ...? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:06, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::Nolite oblivisci ''gentes''&thinsp;! Cassell's nobis dicit (p. 742) ''international law'' locutionem Anglicam nostra lingua esse ''ius gentium,'' ac Traupman (ed. 3, p. 575) nobis dicit ''international'' ipsum verbum Anglicum esse ''inter gentes.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:12, 1 Iunii 2026 (UTC) :::::::::Sententias vestras perlegi et commentarium inveni [https://www.researchgate.net/publication/311975311_On_the_Roman_Concept_of_Natio “On the Roman Concept of Natio”] quem quoque legi, et iam intellego quanta difficilis sit haec res. In libro Arnoldi et in dictionario legi nationem esse “esp. uncivilized”, nec autores Romanos scripisisse Nationem Romanam. Putavi nationem esse tribe nec unquam civilised nation. Iam nesio a bonus sit hic nexus. Veritus sum ne homines dum Latine scribebant solis nexibus uterentur, nec deliberarent quid sit verbum optimum. De pagina nostra [[Respublica]] vos consulere quoque volo. Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary” “'''republic''' ''respublica'', ''civitas'' (= state, simply): a —, as opp. to other forms of government, ''respublica'' (or ''civitas''” ''libera'' or ''popularis''.” Respublica et civitas idem significare mihi videntur. Nonne melius est movere hanc paginam ut novem nomen sit Respublica popularis? Haec res non est solo de nexu sed quoque de ipsa pagina. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:38, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse, sed iam est commentarius de "People's republic" in vicipaedia Anglica. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:31, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::: De differentia inter ''gentem'' et ''nationem'' conferatur etiam {{LTL|natio|335}}: “A ''gente'' aliquando ita differt, ut genus a specie: ''gens'' enim latius patet, et plures nationes complectitur, ut ''gens'' Graeca habet Atticos, Boeotos, Thebanos, qui ejusdem gentis nationes sunt.” Saepissime tamen gens et natio sunt synonyma. @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: Graeci non erant “uncivilized”, attamen erant natio vel plures nationes. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:53, 2 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Multae paginae in Vicipaedia connexae sunt; ''United Nations'' vertitur ut [[Nationes Unitae]], multis cum fontibus (duabus encyclicis aliisque). Hoc mutare nequimus, et pagina de [[natio]]ne nec huic sensui contradicere debet; haec causa, cur paginae Anglicae '"Nation" ceterisque de hac natione moderna narrantibus alliganda sit. Sed de pagina [[Nationes mundi]], exempli gratia, iam dubito, et "civitates mundi" nationibus praeferam, [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:50, 4 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::Iam intellego. Huic sensu, quo utuntur encyclici, contradicere scilicet nequimus. Gratias omnibus vobis ago quia mihi hanc rem explanavistis. :::::::::::{{ping|Grufo}}, Quaesivi nec inveni ubi Cicero nationem Graecam scripserit. Testimonium encyclicorum mihi videtur bonum esse, scire tamen volo ubi orator optimus his verbis usus sit. :::::::::::Valete. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 21:14, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::: @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: {{Op|[[De oratore]]}}, {{Vf|De oratore/Liber II|18|2.4.18}}: “eruditissima illa Graecorum natio”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:09, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Gratias tibi ago! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:45, 7 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::De commentario qui [[Nationes mundi]] (Anglice [[w:en:List of sovereign states|List of sovereign states]]) vocatur, nonne melius nomen est “''Index civitatum sui iuris''”? :::::::::::Vide commentarios: :::::::::::* [[Civitas sui iuris]] :::::::::::* [[Index communium Badeniae et Virtembergiae]] :::::::::::* [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]] :::::::::::* [[Index fluviorum Germaniae]] :::::::::::* [[Index asteroidum]] :::::::::::* [[Index siglorum ordinum ecclesiae catholicae]] :::::::::::Hic commentarius est index. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 16:50, 9 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::Sic, [[Index civitatum sui iuris]] bonum nomen est, multae paginae huius generis in Vicipaedia Latina "indices" nominantur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:47, 9 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Vobis consentio. Hanc paginam satis antiquam renominare oportet. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:39, 10 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::::Utrum possumus paginam renominate an oportet [[Formula:Movenda]] utere? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:21, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::Formula ad disputandum in pagina disputationis ponitur, sed nunc hic erat disputaio, fornula non necessaria est. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 15:55, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::: Paginam movi. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:02, 10 Iunii 2026 (UTC) == "-karyotica" vel "-caryotica"? == In pagina de [[Cellula|cellulis]] ambae formae extant. Videtur mihi melius, si unicam noscamus formam. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 03:14, 16 Iunii 2026 (UTC) :"-caryotica" melius. Vocabulum est antiquum, Graecae originis (κάρυον), nullae sunt causae, ut "k" scribatur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 12:05, 17 Iunii 2026 (UTC) ::Consentio. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:16, 17 Iunii 2026 (UTC) ::"nullae sunt causae": consentiebam imprimis sed nunc occursit mihi formae "-karyota" esse in taxonomia Linnaeana. Etenim (cuius ratione fortasse) redirigitur [[Eucaryota]] ad "Eukaryota" et [[Procaryota]] ad "Prokaryota". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:38, 20 Iunii 2026 (UTC) :::Si alterum rectum est, alterum fontibus biloolgicis testatum, unum eligere non possumus, eligas, quod velis. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 07:10, 20 Iunii 2026 (UTC) == Pagina mensis Iulii 2026 abest == {{Excepta|Disputatio Vicipaediae:Pagina mensis|2026}} == Paginae de praenominibus: lemmata typis italicis necne? == In disputatione {{caput|Disputatio Usoris:IacobusAmor|Carolus: Cur titulus italicus?}}, noster [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]] suadet ut lemmata qualia illa paginarum de praenominibus scribantur typis italicis. Ego nescio quid sit faciendum. Praenomina apud Vicipaediam Anglicam et alibi non scribuntur typis italicis (e.g. [[:en:Martin (name)]]), sed nobis licet aliam regulam nostram statuere. Attamen, si hanc conventionem adoptamus, oportebit eam ubique adhibere, atque multae paginae emendandae erunt. Quid dicatis? Censeatisne lemmata in paginis de praenominibus scribenda esse typis italicis? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:34, 18 Augusti 2026 (UTC) :::And yet, Grufo, in the article that you cite ("[[:en:Martin (name)]]"), you'll find this heading: "The name ''Martin'' in different regions"! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:50, 18 Augusti 2026 (UTC) :::: I am not against using italics for words cited as words, I am just wondering whether ''the page's lemma'' should be italicized (i.e. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Titulus italicus}} ... {{ires|Martinus}} est praenomen ...</syntaxhighlight>). Having somewhere below the lead something like <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>Nomen ''Martinus'' ...</syntaxhighlight>, seems pretty fine to me, especially when discussing etimologies. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:01, 19 Augusti 2026 (UTC) :Non, hoc insolitum est, multos annos Vicipaedia sine hoc italico vivebat. Argumentum Jacobi est: :* Leo XIV est pontifex, sed eius nomen familiare est ''Robertus'' (vel "Robertus"), — :hic de praenomine ut nomine, non de homine vel de re agitur, hic scriptura italica vel virgulae possibiles sunt. Sed pagina de ipso praenomine hoc praenomen ut rem describendam tractat. Nullae sunt causae, ut huius generis paginarum formam mutemus. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:10, 18 Augusti 2026 (UTC) :::Iste locus omnino rectus non est. "''Robertus'' (vel "Robertus")" non scripsi. Quod scripsi est: ::::[[Leo XIV]] est [[Episcopus Romanus]], sed eius nomen familiare est ''Robertus.'' :::At least in English, and in the English wikipedia, words cited as words are customarily italicized (not quoted); however, as noted in effect by Grufo, many writers, including those of the English wikipedia, make an exception for capitalized nouns. Much of the time, that's perhaps unobjectionable, as it doesn't lead to misreading, but it can generate curious locutions, for example: ::::Henry Edward Manning has been translated '[[Henricus Eduardus Manning]].' :::This is curious because, for people reading these words for the first time, the lack of italics in the text effectively marks Manning as a human being, not a set of words, and human beings can't be translated, unless, of course, they're bishops, who can indeed be translated (from see to see); but Manning was never a bishop of anywhere except Westminster, so he was never translated—making ''both'' of these sentences true. but ''only'' when italics are selectively deployed: ::::''Henry Edward Manning'' was often translated. ::::Henry Edward Manning was never translated. :::Granted, this is a rare example, but it's most definitely a valid contrastive minimal pair. In any event, relying on capitalization may prove problematic in general, since many nouns capitalized in the Anglo-German world are ''not'' capitalized in many other languages, and that's "a whole nother can of worms." [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:38, 18 Augusti 2026 (UTC) ::::Okay, but in the title of a Wikipedia article, the name is not taken as word, but as an object that the article treats. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 09:29, 19 Augusti 2026 (UTC) :::::That's true. Substantive "Xxxx (nomen)" articles have some reasons not to exist in an encyclopaedia at all: so far as I remember, they exist on Vicipaedia because (a) there is an anonymous contributor who likes creating them, and generally does no harm, (b) they could remain useful as disambiguation pages if they offer links to more than one existing substantive article. I suggest not making any special rule for formatting them here, when there's no such rule on other Wikipedias. Formatting is a distraction, and Latin is light on formatting compared with other modern printed languages. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 07:30, 23 Augusti 2026 (UTC) == [[:Categoria:Portae]] == [[:Categoria:Portae]] nunc includit paginas sui generis, quod vulgo ''portal'' nominatur, sed habemus aliquot paginas de portis veris, de aedificiis huius generis ([[Porta Aurea]], [[Porta nigra]], [[Porta Praenestina]], [[Porta Brandenburgensis]], [[Porta Graach]] etc.) Puto categoriae portalium aliud nomen dandum esse, e.g. "Portae Vicipaedianae", "Portae (Vicipaedia)", in [[:categoria:Portae]] autem portas veras colligendas. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 09:57, 21 Augusti 2026 (UTC) <!-- Si nomen tuum addere vis, tantummodo substitue “subst:Assenserunt” in locum verbi “Assenserunt” hic: -->{{Assenserunt|Grufo=2026-08-21 11:00:42}} : Categoriam “[[:Categoria:Portae Vicipaedianae|Portae Vicipaedianae]]” creavi et nonnullas subcategorias ibi movi, sed nunc tantummodo telephonio geatabili recensere possum; postea ceteras subcategorias illūc movebo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 11:25, 21 Augusti 2026 (UTC) :: {{Ok}} Factum est. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:04, 21 Augusti 2026 (UTC) :::Gratias ago maximas! [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:32, 21 Augusti 2026 (UTC) == De paginis inter dies 12 Iulii et 5 Augusti 2026 creatis == Septuaginta duas novas paginas quotidianas die 25 Iunii 2026 posteriores [[Specialis:Diff/3985927/3985929|addidi]], attamen paginas inter dies 12 Iulii et 5 Augusti 2026 scriptas inspicere non potui. Si bonarum paginarum illis diebus scriptarum meministis, quaeso, [[Specialis:EditPage/Vicipaedia:Index paginarum cottidianarum/Promovendae|addite indici]]! Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 5 Septembris 2026 (UTC) == Ascalon Adumbratio? == Non intellego cur pagina Ascalon in adumbrationibus relegata permaneat (oblivio?) cum tot pessimae et brevissimae paginae (de eis nuncupatim loqui nolo) nostram Vicipaediam dehonestant. [[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 17:07, 8 Septembris 2026 (UTC) : Et ego censeo paginam iam maturam esse ut in encyclopaediam recipiatur. Idem auctorem rogavi (confer {{Caput|Disputatio Adumbrationis:Ascalon|Non iam adumbratio}}), sed ipse respondit se plura de recentiore historia Ascalonis et nonnulla de aetate Turcica ac Britannica scribere velle. Mea sententia, paginam in encyclopaediam {{Nexus cum parametris|Specialis:Paginam movere/Adumbratio:Ascalon|movere|wpReason=Demum commentatio parata est|wpNewTitle=Ascalon|prefix=}} possumus. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:25, 8 Septembris 2026 (UTC) :: Nihil impedit enim quominus paginam emendet in Vicipaedia iusta ut omnes quotidie facimus. Praeterea iam duos menses pagina non iam aucta est et ex aliis Vicipaediis invisibilis iacet. Censeo et ipse movendam esse.--[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 20:42, 8 Septembris 2026 (UTC) ::: {{Factum est}} --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 21:15, 8 Septembris 2026 (UTC) == Articulum de [[XGBoost]] scribere volo. == '''Articulum de XGBoost componere cupio, qui originem, structuram algorithmicam, rationem gradientis boosting, praecipuos usus atque partes eius in machinali doctrina accurate exponat.''' [[Usor:נתנאל שטרן|נתנאל שטרן]] ([[Disputatio Usoris:נתנאל שטרן|disputatio]]) 06:19, 11 Septembris 2026 (UTC) : Posses articulum e Vicipaedia Anglica vertere. --[[Usor:Maria.martelli|Maria.martelli]] ([[Disputatio Usoris:Maria.martelli|disputatio]]) 15:23, 11 Septembris 2026 (UTC) ::Gratias tibi ago pro consilio. Articulum Anglicum de XGBoost in Latinum vertere conabor, sed textum etiam ad morem et stilum Vicipaediae Latinae accommodare velim. [[Usor:נתנאל שטרן|נתנאל שטרן]] ([[Disputatio Usoris:נתנאל שטרן|disputatio]]) 06:20, 14 Septembris 2026 (UTC) == De intellegentiae artificialis usu == {{safesubst:Collaboratio/gratulans|Ailamnos|Alex1011|Alexander Gerashchenko|Amahoney|Andreas Raether|Andrew Dalby|Archaeocursor|Auteuil-Passy|Aylin|Bartholomite|Bis-Taurinus|Cyprianus Marcus|Demetrius Talpa|Giorno2|IacobusAmor|Ioscius|Iustinus|Lesgles|LilyKitty|Marcus Terentius Bibliophilus|Maria.martelli|Neander|Pippobuono|Rafaelgarcia|Sigur|Pseudo-philodoxia|Utilo|UV|Xaverius | alacres = Ailamnos / Archaeocursor / Demetrius Talpa / IacobusAmor / Pippobuono / Pseudo-philodoxia | alacritas = mensis | auctor = Grufo | res = Amici, veniam peto si hoc modo vos interpello. Proposueram ut regulas de usu intellegentiae artificialis in Vicipaedia constituamus, sed adhuc nemo de eis disputavit. Quum res magni momenti mihi esse videatur, velim ut, si potestis, [[Vicipaedia:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|consilium]] legatis atque sententiam vestram in [[Disputatio Vicipaediae:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|eius pagina disputationis]] feratis. Etiam brevis sententia valde utilis erit. Valete! P.S. Vos elegi quia inter vos sunt usores strenui, usores nuper laboriosi, et magistratūs. | subscriptio = [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:10, 30 Septembris 2026 (UTC) | tempus = 20260930171001 }} Nondum sunt in nostra Vicipaedia regulae de usu intellegentiae artificialis, quamquam [[MediaWiki:Editcheck-copyvio-llm-policylink|systema MediaViciale eas quaerit]]; idcirco [[Vicipaedia:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|hoc consilium]] proposui. Hae suasiones praecipue me adiuvaverunt ad paginam parandam: * [[:Mw:Help:Edit check#LLM Paste check|Mw:Help:Edit check § LLM Paste check]] * [[:En:Wikipedia:Writing articles with large language models]] * [[:Meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy#AI-assisted editing and human accountability|Meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy § AI-assisted editing and human accountability]] Tertius nexus simile consilium meum ostendit. Quaeso, ferte hic sententias vestras. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:49, 25 Septembris 2026 (UTC) * Interdictiones fortasse non prosunt, quia usum intellegentiae artificialis demonstrare difficile est; tum haec est solutio optima, quam proponis, — postulare, ut auctores textum diligenter inspiciant, ut ipsi materiem intellegant, de qua scribunt, et ipsi respondeant, si opus est. Fortasse usus IA in disputationibus interdicendus est, nam cum spatio vacuo disputare sensu caret. Incertus sum, ideo antea non respondi. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:31, 30 Septembris 2026 (UTC) *: De hac re sunt longae disputationes [[:Meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy|in MetaVici]] aliisque locis, saepe inter eos divisae qui usum intellegentiae artificialis omnino prohibendum putant, eos qui tantummodo in translationibus permittere volunt, et cetera (ironice, si ullus locus autotranslationibus interdicendus esset, haud dubie esset Vicipaedia Latina). Attamen, ut recte mones, difficile est demonstrare quemquam intellegentia artificiali usum esse. Praeterea sunt quaedam opera prorsus innocua in quibus intellegentia artificialis excellere potest—exempli gratia, si aliqui index ordine alphabetico disponendus sit, machinis magis quam hominibus confidam ut recte faciant. Itaque quod scripsi in eo praecipue versatur, ut, quocumque Vicipaediani nitantur ad encyclopaediam emendandam, ipsis solis de omnibus quae scribuntur ratio reddenda sit: intellegentia artificialis neque fons est neque excusatio. Quod aliquatenus simile mihi videtur [[:en:Robustness principle|principio Posteliano]] in hoc casu adhibito. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 18:05, 30 Septembris 2026 (UTC) * [[Usor:Grufo|Grufo]], tecum plane consentio, et ideo cum [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrio]]. Intellegentia artificialis modus est et manere debet secundum me ad tempus servandum, sed articulos Latine recte scriptos creare non potest. Saepe, cum eam ad Latinam linguam interpretandam peto, verba adhuc desunt, quae vel omnino Anglica sunt vel ut verba "probabilia" ex lingua originali creata, verbi gratia "subleutenantes". Hoc non mirum est, cum intellegentia artificialis imprimis ars sit ad probabilitates computandas, non ad casus reales. Itaque te de consilio tuo laudo: ''non prohibere, sed omnes admonere se responsabiles esse pro iis quae scribunt''. [[Usor:Pippobuono|Pippobuono]] ([[Disputatio Usoris:Pippobuono|disputatio]]) 19:21, 30 Septembris 2026 (UTC) * Fontes semper ipse lego at ai usually sum solo eo consilio ut textum meliorem fieret, nec semper consilium ai secutus sum. Fortasse non utar. Valete. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 07:29, 1 Octobris 2026 (UTC) *: Gratias tibi ago ob responsum, [[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]. Non de tuo usu intellegentiae artificialis te loqui volebam, sed de [[Vicipaedia:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|regulis a me propositis]], ita ut recenseantur et meliores fiant. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:40, 1 Octobris 2026 (UTC) *::Regulae tuae propositae mihi placent nec quid habeo ut addam. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 14:23, 1 Octobris 2026 (UTC) *Et ego regulas puto optimas. Sed quomodo faciendum est ut observentur? Eritne quasi custos, ad quem scribendum erit, si quis textum dubium invenerit, vel has regulas unusquisque invocare poterit ut res dubias ipse corrigat vel etiam expurgat? -[[Usor:Ailamnos|Ailamnos]] ([[Disputatio Usoris:Ailamnos|disputatio]]) 09:20, 2 Octobris 2026 (UTC) *: Gratias tibi ago, Ailamnos. Si singula pagina dubia invenitur, pagina disputationis ipsius sufficiet. Si autem sunt multae paginae quae recensione humana carere videntur, haec Taberna est locus opportunior. Vale. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:07, 2 Octobris 2026 (UTC) -: Gratias propter nuntiolam. Secundum regulas a te propositas, quid agendum est de paginis omnino ab generativa-AI confectis? Annon suscipiunt deletionem celerem? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 12:37, 26 Octobris 2026 (UTC) == IAbot: an recte agit? == Amicis quam plurimis loquor! -- Observavi IAbot in pagina [[Carolus Clusius]] (per exemplum) ter hoc anno nexus "mortuos" pronuntiavit, qui (per me) vivi sunt. Magister huius boti me suggerit (vide [[:m:User Talk:InternetArchiveBot#IAbot malfunctioning on la:wiki]]) hanc dissonantiam productam esse e limitibus geographicis a divulgatoribus sitorum interretialium impositis. An possumus hanc rem per experientiam probare? Si volitis, has tres paginas, ab IAbot mortuas pronuntiatas, temptate et responsum subter scribite: I'm asking as many friends as possible to help: -- I notice that IAbot in the page [[Carolus Clusius]] (for example) three times this year pronounced links "dead", when for me those links are still alive. The botmaster suggests (see [[:m:User Talk:InternetArchiveBot#IAbot malfunctioning on la:wiki]]) that different results may be caused by geoblocks on the internet sites (i.e. they are not accessible worldwide). Could we please test this? If you're willing, please try these three pages, reported dead by IAbot, and report whether they work for you or not (Viva/Mortua). [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) ;[https://www.e-rara.ch/zuz/nagezh/content/titleinfo/9431363 1. E-rara] * Viva. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:16, 26 Septembris 2026 (UTC) *Viva. --[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 15:28, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:58, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:Amahoney|A. Mahoney]] ([[Disputatio Usoris:Amahoney|disputatio]]) 20:15, 30 Septembris 2026 (UTC) ;[http://www.dwc.knaw.nl/wp-content/HSSN/2007-8-Carolus%20Clusius.pdf 2. Clusius Correspondence pdf] * Viva. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:16, 26 Septembris 2026 (UTC) *Viva --[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 15:28, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:58, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:Amahoney|A. Mahoney]] ([[Disputatio Usoris:Amahoney|disputatio]]) 20:15, 30 Septembris 2026 (UTC) ;[http://clusiuscorrespondence.huygens.knaw.nl/ 3. Clusius Correspondence html] * Viva. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:16, 26 Septembris 2026 (UTC) *Viva.--[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 15:28, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:58, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:Amahoney|A. Mahoney]] ([[Disputatio Usoris:Amahoney|disputatio]]) 20:15, 30 Septembris 2026 (UTC) {{Ast}} [[Usor:Andrew Dalby|Andrea]], fortasse interim formula {{Fn|Url}} est [[Specialis:Diff/3991119/3991337|solutio]] ne InternetArchiveBot nexūs inveniat (sed nescio valeatne). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:46, 26 Septembris 2026 (UTC) :Omnibus, qui supra responderunt, gratias ago. Dic mihi, mi Grufo: qualibus occasionibus uti possumus hac formula? Quando [https://], quando {{Fn|Url}}? (Si olim bene scivi, veniam da! Oblitus sum.) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:58, 27 Septembris 2026 (UTC) :: Si non erro, InternetArchiveBot hanc syntaxin vestigat: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>[A B]</syntaxhighlight>. Ergo, si autem hanc invenit syntaxin nihil agit: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{url|A|B}}</syntaxhighlight>. Haec igitur est excogitatio tantum ut InternetArchiveBot impediatur, sed nescio quando operteat sic facere. Si dubitas et retrospectionem “Wayback Machine” servare vis, etiam formulam {{Fn|Machina temporis interretialis}} habemus (formā compendiariā <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{urlr|A|B|C}}</syntaxhighlight>—de argumento C, vide [[Formula:Machina temporis interretialis|documentationem]]), quae utrumque nexum ostendit. E.g.: ::* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{urlr|http://clusiuscorrespondence.huygens.knaw.nl/|Editio epistolarum interretialis|20170915113347}}</syntaxhighlight> ::*: ↳ {{urlr|http://clusiuscorrespondence.huygens.knaw.nl/|Editio epistolarum interretialis|20170915113347}} :: Haec est solutio tuta quotiens dubitas. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:20, 27 Septembris 2026 (UTC) :Haec paginae omnes bonae sunt, non mortuae, et [[Aegidius Forcellini|ibi]] ΙΑbot [https://linguax.com/lexica/forc.php bonum nexum] mutavit. Μalum est, quod pagina originalis quaerere per totum lexicon potest, sed pagina in Wayback Machine non potest. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:38, 27 Septembris 2026 (UTC) ::Et iterum mutavit; inserui <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{url...</syntaxhighlight>. An plures nexus corripiat, quam corrigat, nescio. Cur non servat nexum priscum, ut et nexus originalis maneat, et nexus in IA addatur? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 22:16, 28 Septembris 2026 (UTC) ::: Bene [[Specialis:Diff/3991860/3991862|fecisti]], Demetri. [[:meta:User talk:InternetArchiveBot|A creatoribus boti]] petere possumus ut eorum botum formula {{Fn|urlr}} utatur, quae nexum originalem cum retrospectione ostendit. Compara: :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{url|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt}}</syntaxhighlight> ::::: ↳ {{url|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt}} ::: et :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{urlr|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt|20260810235849}}</syntaxhighlight> ::::: ↳ {{urlr|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt|20260810235849}} ::: Sed nescio creatoresne volituri sint hoc facere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:07, 28 Septembris 2026 (UTC) ::::Etiam aliquot mutationes recentes eius boti perlustravi, maior pars recte facta est, sed et errores hic inventos fecit. Paulisper exspectemus, num plures errores erunt. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:59, 29 Septembris 2026 (UTC) <!-- Si nomen tuum addere vis, noli id manu scribere, sed tantummodo substitue “subst:Assenserunt” in locum verbi “Assenserunt” hic: -->{{Assenserunt|Grufo=2026-09-29 20:49:03}} == De nominibus propriis et notatione Pokémon == '''Salvete, vicipaediani!''' Quaestio iucunda sed magni momenti de nominibus modernis (praesertim de Pokémon sicut ''Pikachu'' vel ''Charmander'') in disputatione orta est. Ut scitis, in multis paginis haec nomina ut indeclinabilia tractantur. Tamen secundum regulam nostram '''[[Vicipaedia:De nominibus propriis|De nominibus propriis]]''', nomina barbara ad morphologiam Latinam accommodari possunt, ut casus plane legi possint. Nuper usor quidam proposuit nomen ''Pikachu'' mutare in '''Pikachurius, -ii (m.)'''. Formam deminutivi sequitur, sicut nomen scientificum proteini '''[[Pikachu|Pikachurinum]]''', quod iam in scientia receptum est. Si haec nomina non flectuntur, Latinitas textuum valde patitur (e.g. ''"inter Charmander et Charizard"'' loco ''"inter Charmandrum et Charizardem"''). Vos hic in Taberna rogare velim: * Num formam flectibilem (ut ''Pikachurius'' vel ''Charmandrus'') praeferre debemus secundum regulas nostram? * An omnia nomina Pokémon in Vicipaedia in perpetuum indeclinabilia relinquenda sunt? Quid vobis videtur? Gratias vobis ago pro sententiis vestris! [[Usor:Coolfactorus1|Coolfactorus1]] ([[Disputatio Usoris:Coolfactorus1|disputatio]]) 19:28, 30 Septembris 2026 (UTC) :"Charmander" et sic declinari potest, ut "Alexander" etc. (''Charmandri, Charmandro''...). [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:41, 30 Septembris 2026 (UTC) ::Ubi hoc scriptum est, si mihi per te licet? [[Usor:Coolfactorus1|Coolfactorus1]] ([[Disputatio Usoris:Coolfactorus1|disputatio]]) 21:08, 30 Septembris 2026 (UTC) ::''Consilium tuum mihi valde placet! Si nomina ut "Charmander" ad grammaticam Latinam accommodamus (ut "Alexander"), tunc etiam alia nomina flectere possumus. Eodem modo "Pikachu" declinari possit ut "Pikachurius" Quid de hac re censetis?'' [[Usor:Coolfactorus1|Coolfactorus1]] ([[Disputatio Usoris:Coolfactorus1|disputatio]]) 21:20, 30 Septembris 2026 (UTC) :::Ubi scriptum est de nominibus in "-er" declinationis secundae — in arte grammatica. De "Pikachurio" — nolebam hoc dicere, sed videas, heu, [[Vicipaedia:Noli fingere]]. Fontibus nominis opus est. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 21:27, 30 Septembris 2026 (UTC) ::::Gratias tibi ago pro responso, cur Charmander sicut Alexander declinari possit. ::::Scisne, quomodo se habeat cum ceteris Pokémonibus? ::::Quid fons fide dignus Vicipaediae habetur? [[Usor:Coolfactorus1|Coolfactorus1]] ([[Disputatio Usoris:Coolfactorus1|disputatio]]) 21:43, 30 Septembris 2026 (UTC) :::Cur scribimus Charmander nec Čarmander? Videte paginam [[Andreas Ševčenko]] -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 09:11, 1 Octobris 2026 (UTC) :::: Lingua Latina modo caret soni /tʃ/ scribendi. [Č] est consuetudo praesertim cum linguis Slavicis adhibita, sed numquam cum linguis Occidentalibus. Charmander videtur esse [[verbum amalgamatum]] Anglicum ({{wikten|char||Verb}} + {{wikten|salamander||English}}). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:34, 1 Octobris 2026 (UTC) :::::''Char,'' verbum Anglicum, signficat [[piscis|piscem]] generis ''[[Salvelinus|Salvelini]]'' familiae [[Salmonidae|Salmonidarum]]; ''salamander,'' etiam Anglicum, est "salamandra" ordinis [[Urodela|Urodelorum]]. Ergo ut videtur, habemus nomen ''Salvelinomandram.'' :) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 22:58, 1 Octobris 2026 (UTC) :::::: “Carbomandra” fortasse? :) Sic [[:en:Charmander#Concept and design|scribit]] Vicipaedia Anglica: :::::: <blockquote>Charmander's name was a mix between "char" and "salamander". In an interview with ''Inside Games'' in February 2016, The Pokémon Company CEO Tsunekazu Ishihara stated that its name was a combination of "charcoal" and "Salamandra".</blockquote> :::::: --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:26, 2 Octobris 2026 (UTC) nsdwi0xkj6zsy0rhcvb8z8zowyefj79 3997151 3997150 2026-10-26T12:40:01Z Pseudo-philodoxia 207639 /* De intellegentiae artificialis usu */ corrigitur notatio pro elemento seriei 3997151 wikitext text/x-wiki {{/Praefatio}} == De paginis nimis magnis quae formulā {{[[Formula:Augenda|Augenda]]}} utuntur == In [[:Categoria:Corrigenda|Categoriam:Corrigenda]] plures subcategoriae formulā {{Fn|Augenda}} stipantur (e.g. [[:Categoria:Augenda a mense Februario 2023]], [[:Categoria:Augenda a mense Ianuario 2024]], [[:Categoria:Augenda a mense Decembri 2025]], et cetera). Inspiciens, multas harum paginarum invenii quae longiores sunt 1000 octobitis (e.g. [[Graecia archaica]]: 2928 octobiti). Quid censeatis si mechanema cum monitu in formulam {{Fn|Augenda}} inseram, ne in paginis longioribus quam 1000 octobitorum adhibeatur? Nam si pagina est satis longa, vanum est legentes monere paginam intra tres menses esse augendam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:30, 27 Februarii 2026 (UTC) :Pagina de [[Graecia archaica]] (#1) lemmate proprio, (#2) definitione idonea, et (#3) fonte externo caret, et omnis Vicipadia ut videtur (#4) nexibus ad hanc paginam ducentibus caret. That's all four of the formula's four criteria. ¶ For the difference between a stub and more-than-a-stub, the cutoff I've been using has been 2,000 octeti for general articles and 1,900 for articles with a taxobox. I don't recall a consensus on that limit, but articles having 4,000, 5,000, 6,000 octeti have been marked "stipula"; that's likely too high a limit, and I'd suggest that 2,000 (or possibly your 1,000) is a more defensible upper limit for stubs. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 03:15, 27 Februarii 2026 (UTC) :::For example, just today, someone added "<nowiki>{{urbs-stipula}}</nowiki>" to the article on [[Barcino]], which already had more than 3,500 octeti! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:04, 28 Februarii 2026 (UTC) :::: ''Stipulae'' are not problematic from an administrative point of view, because in theory they can remain as such forever. Barcellona is an important city with a lot of history that can be written in an encyclopedia, it can be understandable if someone feels that the current page can be greatly improved. Instead, what scares me about the {{Fn|Augenda}} template is that it is not only an invitation to improve pages, it also asks us to delete pages after three months (which is why it should be used with care). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:57, 28 Februarii 2026 (UTC) :::::Then why not change the verb from ''will'' to ''may'' or introduce some other indication of indeterminacy? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:31, 28 Februarii 2026 (UTC) :: [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]], we can set any limit we want, but what I think makes little sense is saying that a page must be increased within three months, but then after three months nothing happens and the categories above keep growing. We must set a realistic (relatively low) threshold and then, after that, be ready to '''delete''' the pages that do not respect our threshold (in [[Vicipaedia:Taberna/Tabularium 35#De novo spatio nominali adumbrationum proponendo|another thread]] I had proposed the <code>adumbratio:</code> namespace where after three months all these “augenda” pages can be moved, but that is a separate topic). A page like [[Graecia archaica]] only needs relatively little work to be adjusted—certainly does not deserve to be deleted. What I want to stress here is that every time you add {{Fn|Augenda}} to a page you are basically saying “If the page stays like this, I am okay if after three months it gets deleted”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 03:58, 27 Februarii 2026 (UTC) :::That's correct, but I heartily endorse a separate namespace, a kind of purgatory, where such pages can go until they've become worthy of standing in the mainspace. As a rule, I don't work on formulas, so I likely had nothing to do with the wording of this one, but three months must have been the original consensus. If memory serves, @Andrew Dalby and perhaps others have occasionally enforced the three-month rule, though sometimes after well more than three months have elapsed. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:08, 27 Februarii 2026 (UTC) :::: Intellego. Novum spatium nominale a “Phabricatore” petiturus sum. Quid censeres si in paginis amplioribus (e.g. inter 2000 et 1000) formulā {{Fn|Nondum stipula}} (quae nullam categoriam cum tempore praefinito imponit) pro formulā {{Fn|Augenda}} utereris? Aut aliam novam formulam quoque nobis excogitare licet. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:57, 27 Februarii 2026 (UTC) ::::: {{Tpe|Nova}} Hic nuper petivi ut novum spatium nominale adumbrationum crearetur: [[phab:T418706|New “Draft” namespace for lawiki: “Adumbratio”]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:01, 2 Martii 2026 (UTC) :::::: {{Tpe|Novissima}} Euax! Spatium nominale adumbrationum [[Vicipaedia:Spatium nominale|habemus]]! Textus paginae [[MediaWiki:Noarticletext]] nobis sic mutandus est ut adumbrationes, si exsistunt, detegantur. Postea aliquid excogitabo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 19:34, 2 Martii 2026 (UTC) @[[Usor:IacobusAmor|Iacobe]]: What would you think if we created a <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template, and established that when we find a page that was created more than three months ago (e.g. [[Agrinium]], created in 2004!), instead of {{Fn|Augenda}} we add the new template instead? The <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template could look more or less like this: {{Capsa annuntiationis | color = #7f83d7 | pigmentum = #f3f4fb | imago = P writing.svg | 1 = '''Commentationem neglectam augeamus!''' Haec commentatio longe neglecta videtur mansa esse. Sodes, adiuva paginam augere! }} We can then have [[:Categoria:Paginae neglectae]], where all these pages will be automatically collected. I am proposing this because I think that it makes little sense to warn that a page that was created 22 years ago must be improved within three months! It will be an empty warning. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 08:40, 9 Martii 2026 (UTC) :That might be useful. How would it differ from the Adumbratio solution? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:01, 9 Martii 2026 (UTC) :: Following [[Vicipaedia:Adumbratio|the rules]] that I partly translated from English Wikipedia, we must not move pages that were created long ago to the <code>Adumbratio:</code> namespace. So the picture should look as follows: ::* '''Case 1:''' The page is is too short and was recently created. We have three possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We move it to the <code>Adumbratio:</code> namespace (less prefereable than improving the page but more prefearable than the following) ::*# We add {{Fn|Augenda}} (less prefereable) ::*#: ↳ If three months after adding {{Fn|Augenda}} nothing has changed we delete the page for real ::* '''Case 2:''' The page is too short and was created more than three months ago. Two possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We have no other choice but adding <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> ::*#: ↳ We must take into account that the page might stay like that indefinitely ::* '''Case 3:''' The page was in the <code>Adumbratio:</code> namespace and was moved to the main namespace prematurely: ::*# We add {{Fn|Augenda}} ::*#: ↳ If after three months nothing has changed we delete the page for real :: The rationale is that pages that are too old might no longer have someone that checks them and is able to fulfill our expectations. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:42, 9 Martii 2026 (UTC) == De novo spatio adumbrationum == {{Collaboratio|Alex1011|Alexander Gerashchenko|Amahoney|Andreas Raether|Andrew Dalby|Aylin|Bartholomite|Bis-Taurinus|Demetrius Talpa|Giorno2|IacobusAmor|Ioscius|Iustinus|Lesgles|LilyKitty|Marcus Terentius Bibliophilus|Neander|Pippobuono|Rafaelgarcia|Sigur|Utilo|UV|Xaverius | alacres = IacobusAmor | alacritas = mensis | res = Magistratūs usoresque strenuos vocavi. Veniam peto si alicuius oblitus sum. | subscriptio = [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) }} Nuper novum spatium nominale <code>Adumbratio:</code> condidimus. Nunc oportet regulas nostras definire. Apud [[Vicipaedia:Adumbratio]] paginam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts]] partim verti, sed de nostra propria ratione consentiendum est. Notandum est Vicipaediam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts#Reasons not to move an article to draftspace|regulam habere]] qua vetatur paginam in spatio principali sitam in spatium adumbrationum movere “si commentatio ante plus quam 90 dies creata est”. Re quidem vera, nuper paginam [[Alkinum]] ad [[Adumbratio:Alkinum]] movi (praesertim ad lineamenta technica novi spatii nominalis experienda), attamen mihi visum est parum rectum paginam anno 2006 creatam (et [[Vicipaedia:Paginae quas omnibus Vicipaediis contineri oportet/Expansio#Materies chemicales|quam omnibus Vicipaediis contineri oportet]]!) ibi movere. Quo facto suasus sum ut nobis vetandum sit formulam {{Fn|Augenda}} paginis ante plus quam tres menses creatis addere. Nam, si pagina nimis brevis olim creata est et usque talis mansit, si nos eam negleximus nec animadvertimus nisi nunc, meā sententiā duae optiones tantum nobis patent: aut eam relinquimus intactam, aut formulam {{Fn|Delenda}} apponimus. Ceterum, a vobis peto ut paginam [[Vicipaedia:Adumbratio]] inspiciatis, novas regulas proponatis, aut regulas a me scriptas emendetis. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) ==De loco vel gradu Vicipaediae apud Meta== Does moving articles counted among the 10,000 most important (like "[[Alkinum]]" & "[[Oxidum]]") into the limbo marked by <nowiki>{{Adumbratio}}</nowiki> and/or <nowiki>{{Neglecta}}</nowiki> lower Vicipaedia's score at Meta? (Vide [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_expanded_sample_of_articles|"List of Wikipedias by expanded sample of articles"].) In other words, do they need to remain in the mainspace to boost Vicipaedia's score? ¶ Ten years ago, in March 2016, Vicipaedia was ranked thirty-ninth among all the wikis; at the end of last month, it was ranked fifty-second. This is not an encouraging trend, and deliberately accelerating it might not be considered advisable. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:52, 12 Martii 2026 (UTC) : Hi Iacobus. Moving pages to the <code>Adumbratio:</code> namespace definitely counts as removing them from the encyclopedia. Adding {{Fn|Pagina neglecta}} (or any other template) instead has no effects. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 12 Martii 2026 (UTC) ::<nowiki>{{ping|IacobusAmor}}</nowiki>, is there a page that specifies the number of articles from this list that we have? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:47, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::{{ping|IacobusAmor}}, idk why my previous ping got wrapped by nowiki. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:48, 3 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ecce (but it needs to be updated): https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:Amahoney/Myrias_epitome [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:04, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::::So, as Grufo says, moving one of the "10,000" pages into Adumbratio space removes it from the encyclopedia and from the score that Iacobus mentions. In the case of a page in that list, maybe it's better for it to be in mainspace, with a warning template (''neglecta/augenda/...'') on it? If it's in mainspace, more editors might see it and be tempted to improve it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:29, 14 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Hi Andrew. Indeed. When I created the page [[Vicipaedia:Adumbratio]] by (partially) translating [[:en:Wikipedia:Drafts]], I also translated the rule that a page can be moved away from the mainspace to the <code>Adumbratio:</code> namespace only if it is a newly created page (< 90 days). So pages that have long been among our 10000 pages are safe. P.S. The rules in [[Vicipaedia:Adumbratio]] still need our consensus, so if you have time, please give that page a look. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:58, 14 Aprilis 2026 (UTC) == Template:Weather box == {{Excepta|Vicipaedia:Officina|Template:Weather box|Locus opportunior --[[Usor:Grufo|Grufo]]}} == Quid significat expectatio vacuae mutationis? == Dicitur in pagina [[Topologia classium punctorum]] quod "Haec pagina mutationem vacuam expectat". Et rogat me, "nihil tangens", sibi ostendere mutationes. Ad quem dirigitur haec monitio, et quas mutationes oportet eum sibi ostendere? Non intelligo. [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:29, 19 Aprilis 2026 (UTC) : Salve, [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Illa icon significat vicitextum <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Spatium topologicum|spatia topologica|en|qid=Q179899}}</syntaxhighlight> ad hunc vicitextum, si paginam emendas, sponte mutatum iri: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>[[Spatium topologicum|spatia topologica]]</syntaxhighlight> (vide [[Special:Diff/3954206/3955454|meam ultimam recensionem]] et documentationem formulae {{fsn|pcc}}), quoniam nunc [[Spatium topologicum|paginam]] habemus quae cum entitate Vicidatorum [[:d:Q179899]] nectitur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 04:44, 19 Aprilis 2026 (UTC) ::Gratias habeo—mirum tamen mihi videtur, quod substitutio "cref" tantum unam tesseram (siquidem recte lexi) sumat ut argumentum. Quomodo ergo facio, si notam duos habeat nexus ad paginas creatas?--[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:29, 20 Aprilis 2026 (UTC) ::: Immo, infinitatem tesserarum formula {{fsn|cref}} accipit. Vide, exempli gratia, hanc annotationem in pagina “[[Carpates]]”, ubi sunt ambae entitates [[:d:Q6776713]] et [[:d:Q11699202]]: :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Martinus Szent-Ivany|Martini Szent-Ivany|hu|qid=Q6776713}} [...] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Gabriel Rzaczynski|Gabrielis Rzączyński|pl|qid=Q11699202}} [...]|2=Q6776713|3=Q11699202}}</syntaxhighlight> ::: Vide etiam {{Caput|Formula:Annotatio cum paginis creandis|Quomodo tesseram invenio?}}. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:43, 20 Aprilis 2026 (UTC) == Annon corrigere possumus titulos "instrumentorum"? == Exempli gratia: video unum "instrumentum" appellari "Paginam prehendere formá PDF". Videtur mihi hic titulus mendam habere et corrigi posse accentus acutus ad macron. Sed nescio utrum corrigibilis sit ab usoribus. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:47, 24 Aprilis 2026 (UTC) : Salve [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Usoribus non licet [[Specialis:Nuntia systematis|nuntia systematis]] recensere (vide etiam <span class="plainlinks">[{{fullurl:Special:Allpages|namespace=8}} spatium “<code>MediaWiki:</code>”]</span>), sed usores possunt a magistratibus petere ut nuntia recenseant (et multa nuntia exstant quae meliora facere aut etiam omnino vertere oportet!). Non invenio ubi “Paginam prehendere formá PDF” iaceat; fortasse @[[Usor:UV|UV]] adiuvare potest. P.S. “accentus acutus” revera est [[Apex (orthographia Latina)|apex]], forma antiquior [[macron|macri]]; attamen concordo uniformia signa diacritica nobis esse sequenda. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:42, 24 Aprilis 2026 (UTC) ::Non potest prehendere paginas disputationum formā PDF. Sed paginas encyclopediae possumus; e.g. [[Macron]]. At ibi apparet "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:04, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::: Nexum video, sed quid nuntium gignat non invenio. Exempli gratia, [[MediaWiki:Contributions|haec pagina]] nuntium “User contributions” ad nuntium Latinum “Conlationes usoris” vertit; sed quid vertit “Download PDF” ad “Paginam prehendere formá PDF”? Nescio. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:44, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ignosce inclaritatem meam—sed prime (ut ita dicam) "Instrumenta" et videbis instrumentorum titulos. Titulus primus (ut mihi ostenduntur) est "Movere"; titulus novissimus est "Res Wikidata"; et unus titulorum est "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:46, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Ut dixi, oculis meis textum video, sed ignoro e qua pagina aut e quo nuntio systematis oriatur. Nequeo textum corrigere si nescio quid mihi sit emendandum. Conatus sum aliqua similia nuntia vertere ([[MediaWiki:Wikisource-download-pdf|#1]], [[MediaWiki:Minerva-download|#2]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-sidebar-portlet-print-text|#3]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-download-label|#4]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-special-page-headline|#5]]), sed nuntium quod quaeris non inveni. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:54, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::bzgrep utebar perlegere totam Vicipaediam Latinam; non tamen inveni. Mirum! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:25, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Potesne, quaeso, etiam situm https://translatewiki.net/ per “bzgrep” inspicere? Etiam illic non inveni textum. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:28, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::[https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:Coll-download_as/la Fontem] inveni huius textus, non autem bzgrep utens. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:12, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::: Gratias tibi ago. Correxi. Post paucos dies abhinc nova translatio etiam in Vicipaedia Latina ostendetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:34, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse nostis [https://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki?uselang=qqx hunc nexum] per quem tandem inveni. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:37, 28 Aprilis 2026 (UTC) == Regula generalis de intellegentia artificiali == [[:meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy|Apud MetaVici disputatur]] utrum regula generalis de intellegentiae artificialis usu introducenda sit necne. Quum etiam nos tanget, vos hortor ut sententias vestras feratis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:42, 26 Aprilis 2026 (UTC) :Non penitus intelligo quomodo nos tangeat. Annon iam habemus regulam de plasmatibus (ut ita dicam) linguarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:50, 27 Aprilis 2026 (UTC) :: Regulae globales omnes Vicipaedias afficiunt, atque illa regula proponitur globalis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:56, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::Gratias habeo; nonne autem, si Vicipaedia Latina haberet regulam, supersedeat regulam generalem? Et simili modo respectu aliarum Vicipaediarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:01, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::: Non sum certus, sed timeo ne regulae globales vincant. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:05, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::Ita; intelligo. Scisne utrum restrictionem an laxationem habeat favorem iuris? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:12, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Apud Vicipaediam Latinam nulla est regula scripta; paginae tamen quae omnino intellegentiā artificiali sine ulla humana recensione vertuntur pittacio {{Fn|Pagina autotranslata}} signantur atque post unam hebdomadam delentur. Prima regula globalis proposita mihi videtur hoc tantum postulare, ut, ''praeter translationes'', usus intellegentiae artificialis aperte declaretur. Altera autem regula globalis vetat intellegentiā artificiali ūtī ''nisi in translationibus''. Meā sententiā, hoc nobis incommodum contrarium efficit, quia hic magnopere laboramus ad translationes machinarias moderandas; alii autem usūs intellegentiae artificialis nobis non sunt incommodo. Non puto magni rēferre usum ipsum declarare, sed potius oportere responsa intellegentiae artificialis diligenter inspicere ac recensere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:45, 27 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo melius invenire titula proposita pro articulo nondum existente? == Volui creare articulum pro "poset" (https://www.wikidata.org/wiki/Q474715). Scio, quod est formula "subst:pcc" alicubi in hac Vicipaedia per quam statuitur titulum huius articuli. Sed nescio, et "bzgrep" iterum inutilis est. Estne methodus inventionis talium "titulorum articulorum nondum existentium"? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:47, 30 Aprilis 2026 (UTC) : Formula {{fsn|pcc}} nescit quod nomen Latinum novae paginae (“nexui rubro”) assignandum sit, istud erit tibi eligendum. Ad formulam adhibendam tibi sufficiet titulum Latinum et linguā aliā scribere. E.g.: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|en=Partially ordered set|Aggregatio partim ordinata}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Aut, si vis, potes autem tesseram Vicidatorum praebere: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Non exstat ullus index paginarum creandarum. Nomina inveniuntur simul ac paginae creantur. Attamen, si quis paginam “Aggregatio partim ordinat'''issima'''” postea creet at ad [[:d:Q474715]] eam nectat, pagina ubi nexus ruber “Aggregatio partim ordinata” ostendebatur nunc ad paginam “Aggregatio partim ordinatissima” nectetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:13, 30 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo citare librum, quod numerum librarium uniformem inter gentes caret? == [[Cancellum (mathematica)|Hac pagina]] conor citare librum quoddam, sed caret ISBN/NLUIG. Habet tamen numerum Catalogii Librarii Congressus (LCCN), sed nescio quomodo hanc numerum affigere rei citatae. Multas habeo gratias pro auxilio vestro! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:09, 18 Maii 2026 (UTC) == Num verbum natio Anglico verbo “nation” respondet? == Salvete omnes! Hic scribo nec in [[Disputatio:Natio|pagina disputationis]] quod hoc verbum in multis commentariis est. Secundum [https://archive.org/details/practicalint00arno/page/41/mode/1up librum Arnoldi] “Natio is rarely used of a civilised and organised nation ; it means a people, or tribe, sprung from one race, of the same blood (nascor).” Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary Latin-English English-Latin” natio significat “a tribe, race, people, esp. uncivilized”, et verbum Anglicum nation significat “populus, gens (=people, stock), civitas (=body of citizens), respublica (=state), natio (=tribe, not highly civilized)”. Liber Arnoldi quoque monet ut iis vocabulis Latinis utamur. Commentarius [[Natio|natio]] illud Ciceronis habet: “Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt, nostra cīvitās nōn potest; …” in quo orator optimus populum Romanum a nationibus distinguet. Quid vobis videtur de hac re? Valete! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 20:58, 29 Maii 2026 (UTC) :Haec "natio" a primis temporibus Vicipaediae originem obscuram ducit, mihi non placet, sed permulta corrigenda sunt, si eam mutare volumus. Civitas (de civibus), civitas sui iuris? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 22:09, 29 Maii 2026 (UTC) :: Aut etiam possibile est dicere, etiam secundum linguas recentiores, ipsam notionem “nationis” quodammodo “civitati” adversari. Id est, sunt qui putent, etiam linguis hodiernis, “nationem” (Anglice ''nation'', Italice ''nazione'', et cetera) semper aliquid minus civile quam “civitatem” (Anglice ''state'', Italice ''Stato'', et cetera), immo vero tribale, significare. Cum hoc tamen concordo, paginam illam nimis veterem esse atque redintegrandam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:41, 29 Maii 2026 (UTC) :::Melius est quaedam omittere quam nihil corrigere. Video nos habere commentarios qui vocantur [[Civitas]] (Ang. [[w:en:State (polity)]]), [[Gens]] (Ang. [[w:en:Gens]], nescio cur hic commentarius Latine non sit solis de gentibus Romanis), [[Populus]] (Ang. [[w:en:People]]), [[Res publica]] (Ang. [[w:en:Republic]]), et [[Tribus (anthropologia)]] ([[w:en:Tribe]]). Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary”, tribus significat”originally a third part if the Roman people. Hence a tribe, a division of the Roman people …”. Hoc dictionarium monet ut verbo “natio” vel verbo “gens” utamur si scribere “tribe” velimus nec de tribubus Romanis scribamus. Vero non possum novum nomen commentarii [[Natio]] commendare quod nescio cur vikipedia tot commentarios habeat. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 14:38, 31 Maii 2026 (UTC) ::::Pagina non est delenda, si hoc consulis. "Natio" [http://lexica.linguax.com/forc2.php?searchedLG=natio verbum est Latinum], cur id ne explicemus. Si nexum intervicialem ad paginam Anglicam male congruere putas, ita est, non perfectissime congruit. Sed cum de notionibus abstractis agitur, nexus interviciales saepius tales sunt. Hoc malum in Vicipaediα inevitabile est et hoc non est malum, si res explicatur. Paginae ipsius loca quaedam corrigenda est, Ciceronis interpretatio mutanda, et, quod maxime interest, inter [[Specialis:Nexus_ad_paginam/Natio|nexus ad eam]] hi multi corrigendi sunt, ubi "natio" in modum Anglicum civitatem sui iuris significat. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 18:22, 31 Maii 2026 (UTC) :::::Pagina scilicet delenda non est. Vidi paginas in Vikipedia Hebraica et Ucrainica ad paginam Anglicam bene congruere nec nostram paginam. Natio est verbum Latinum, cuius sensu Latino uti debemus, nec sensi Anglico. Delere nolo sed mutare et fortasse movere. Eo consilio hunc sermonem coepi ut sensibus Latinis verborum uteremur. Vero nescio cur Vikipedia Anglica tot paginas habeat et quid sit discrimen inter “nation” et “state”, propter quod non possum verbum meliorum commendare. Potestne pagina Anglica nostrae paginae [[Natio]] esse [[w:en:Tribe]]? Tribus quoque verbum Latinum est sed secundum dictionarium non idem significat et verbum Anglicum tribe. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:24, 31 Maii 2026 (UTC) :::::: ''Tribus'' est quaedam divisio populi, non tota natio ([https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0059:entry=tribus]). Possum falli, sed secundum illam Ciceronis sententiam (“Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt …”) mihi videtur praecipua differentia inter ''civitatem'' et ''nationem'' hoc esse, quod ''civitas'' rem publicam civium significat, ''nationes'' autem alios populos tamquam gentes spectatos. Ita ''civitas'' erat Roma, ''nationes'' erant ceteri populi. P.S. {{*Cfr}} etiam “eruditissima illa Graecorum natio” (Cic.). Nam Graecis erat una natio sed plures civitates. Hoc usu vocabulum mihi videtur fere eodem sensu adhiberi ac in linguis hodiernis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:07, 31 Maii 2026 (UTC) :::::::Nexus interviciales perutiles sunt (ad minimum, lectores novos nobis dirigunt!) sed non nos regunt. Omnis lingua, sicut [[civitas sui iuris]], libera est. Debemus (1) verba Latina Latinitate classica definire (2) alia verba quibus significationes cognatae sunt (e.g. gens, tribus, civitas) distinguere, nexibus datis (3) significationes apud Latinistas recentiores explicare, si differunt (4) praeter alia, de re principali pellucide disserere. :::::::Cicero his verbis, ''omnes nationes servitutem fere possunt: nostra civitas non potest'' (Phil. 10.10.20) inter ''nationes'' et ''nostram civitatem'' quoquomodo distinguere videtur ... sed alibi ''omnes <u>exteras</u> nationes'' et ''eruditissimam Graecorum nationem'' indicat (Imp. Pomp. 11.31; De Or. 2.4.18) -- unde intellego, apud Ciceronem, plures ''nationes'' exstitisse tam sub imperio S.P.Q.R. quam extra limites. Ex his sententiis, si volumus, inter civitatem et nationem facile erit distinguere: sed inter ''populos'' et ''nationes'' ...? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:06, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::Nolite oblivisci ''gentes''&thinsp;! Cassell's nobis dicit (p. 742) ''international law'' locutionem Anglicam nostra lingua esse ''ius gentium,'' ac Traupman (ed. 3, p. 575) nobis dicit ''international'' ipsum verbum Anglicum esse ''inter gentes.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:12, 1 Iunii 2026 (UTC) :::::::::Sententias vestras perlegi et commentarium inveni [https://www.researchgate.net/publication/311975311_On_the_Roman_Concept_of_Natio “On the Roman Concept of Natio”] quem quoque legi, et iam intellego quanta difficilis sit haec res. In libro Arnoldi et in dictionario legi nationem esse “esp. uncivilized”, nec autores Romanos scripisisse Nationem Romanam. Putavi nationem esse tribe nec unquam civilised nation. Iam nesio a bonus sit hic nexus. Veritus sum ne homines dum Latine scribebant solis nexibus uterentur, nec deliberarent quid sit verbum optimum. De pagina nostra [[Respublica]] vos consulere quoque volo. Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary” “'''republic''' ''respublica'', ''civitas'' (= state, simply): a —, as opp. to other forms of government, ''respublica'' (or ''civitas''” ''libera'' or ''popularis''.” Respublica et civitas idem significare mihi videntur. Nonne melius est movere hanc paginam ut novem nomen sit Respublica popularis? Haec res non est solo de nexu sed quoque de ipsa pagina. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:38, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse, sed iam est commentarius de "People's republic" in vicipaedia Anglica. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:31, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::: De differentia inter ''gentem'' et ''nationem'' conferatur etiam {{LTL|natio|335}}: “A ''gente'' aliquando ita differt, ut genus a specie: ''gens'' enim latius patet, et plures nationes complectitur, ut ''gens'' Graeca habet Atticos, Boeotos, Thebanos, qui ejusdem gentis nationes sunt.” Saepissime tamen gens et natio sunt synonyma. @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: Graeci non erant “uncivilized”, attamen erant natio vel plures nationes. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:53, 2 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Multae paginae in Vicipaedia connexae sunt; ''United Nations'' vertitur ut [[Nationes Unitae]], multis cum fontibus (duabus encyclicis aliisque). Hoc mutare nequimus, et pagina de [[natio]]ne nec huic sensui contradicere debet; haec causa, cur paginae Anglicae '"Nation" ceterisque de hac natione moderna narrantibus alliganda sit. Sed de pagina [[Nationes mundi]], exempli gratia, iam dubito, et "civitates mundi" nationibus praeferam, [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:50, 4 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::Iam intellego. Huic sensu, quo utuntur encyclici, contradicere scilicet nequimus. Gratias omnibus vobis ago quia mihi hanc rem explanavistis. :::::::::::{{ping|Grufo}}, Quaesivi nec inveni ubi Cicero nationem Graecam scripserit. Testimonium encyclicorum mihi videtur bonum esse, scire tamen volo ubi orator optimus his verbis usus sit. :::::::::::Valete. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 21:14, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::: @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: {{Op|[[De oratore]]}}, {{Vf|De oratore/Liber II|18|2.4.18}}: “eruditissima illa Graecorum natio”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:09, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Gratias tibi ago! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:45, 7 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::De commentario qui [[Nationes mundi]] (Anglice [[w:en:List of sovereign states|List of sovereign states]]) vocatur, nonne melius nomen est “''Index civitatum sui iuris''”? :::::::::::Vide commentarios: :::::::::::* [[Civitas sui iuris]] :::::::::::* [[Index communium Badeniae et Virtembergiae]] :::::::::::* [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]] :::::::::::* [[Index fluviorum Germaniae]] :::::::::::* [[Index asteroidum]] :::::::::::* [[Index siglorum ordinum ecclesiae catholicae]] :::::::::::Hic commentarius est index. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 16:50, 9 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::Sic, [[Index civitatum sui iuris]] bonum nomen est, multae paginae huius generis in Vicipaedia Latina "indices" nominantur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:47, 9 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Vobis consentio. Hanc paginam satis antiquam renominare oportet. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:39, 10 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::::Utrum possumus paginam renominate an oportet [[Formula:Movenda]] utere? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:21, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::Formula ad disputandum in pagina disputationis ponitur, sed nunc hic erat disputaio, fornula non necessaria est. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 15:55, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::: Paginam movi. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:02, 10 Iunii 2026 (UTC) == "-karyotica" vel "-caryotica"? == In pagina de [[Cellula|cellulis]] ambae formae extant. Videtur mihi melius, si unicam noscamus formam. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 03:14, 16 Iunii 2026 (UTC) :"-caryotica" melius. Vocabulum est antiquum, Graecae originis (κάρυον), nullae sunt causae, ut "k" scribatur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 12:05, 17 Iunii 2026 (UTC) ::Consentio. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:16, 17 Iunii 2026 (UTC) ::"nullae sunt causae": consentiebam imprimis sed nunc occursit mihi formae "-karyota" esse in taxonomia Linnaeana. Etenim (cuius ratione fortasse) redirigitur [[Eucaryota]] ad "Eukaryota" et [[Procaryota]] ad "Prokaryota". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:38, 20 Iunii 2026 (UTC) :::Si alterum rectum est, alterum fontibus biloolgicis testatum, unum eligere non possumus, eligas, quod velis. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 07:10, 20 Iunii 2026 (UTC) == Pagina mensis Iulii 2026 abest == {{Excepta|Disputatio Vicipaediae:Pagina mensis|2026}} == Paginae de praenominibus: lemmata typis italicis necne? == In disputatione {{caput|Disputatio Usoris:IacobusAmor|Carolus: Cur titulus italicus?}}, noster [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]] suadet ut lemmata qualia illa paginarum de praenominibus scribantur typis italicis. Ego nescio quid sit faciendum. Praenomina apud Vicipaediam Anglicam et alibi non scribuntur typis italicis (e.g. [[:en:Martin (name)]]), sed nobis licet aliam regulam nostram statuere. Attamen, si hanc conventionem adoptamus, oportebit eam ubique adhibere, atque multae paginae emendandae erunt. Quid dicatis? Censeatisne lemmata in paginis de praenominibus scribenda esse typis italicis? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:34, 18 Augusti 2026 (UTC) :::And yet, Grufo, in the article that you cite ("[[:en:Martin (name)]]"), you'll find this heading: "The name ''Martin'' in different regions"! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:50, 18 Augusti 2026 (UTC) :::: I am not against using italics for words cited as words, I am just wondering whether ''the page's lemma'' should be italicized (i.e. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Titulus italicus}} ... {{ires|Martinus}} est praenomen ...</syntaxhighlight>). Having somewhere below the lead something like <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>Nomen ''Martinus'' ...</syntaxhighlight>, seems pretty fine to me, especially when discussing etimologies. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:01, 19 Augusti 2026 (UTC) :Non, hoc insolitum est, multos annos Vicipaedia sine hoc italico vivebat. Argumentum Jacobi est: :* Leo XIV est pontifex, sed eius nomen familiare est ''Robertus'' (vel "Robertus"), — :hic de praenomine ut nomine, non de homine vel de re agitur, hic scriptura italica vel virgulae possibiles sunt. Sed pagina de ipso praenomine hoc praenomen ut rem describendam tractat. Nullae sunt causae, ut huius generis paginarum formam mutemus. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:10, 18 Augusti 2026 (UTC) :::Iste locus omnino rectus non est. "''Robertus'' (vel "Robertus")" non scripsi. Quod scripsi est: ::::[[Leo XIV]] est [[Episcopus Romanus]], sed eius nomen familiare est ''Robertus.'' :::At least in English, and in the English wikipedia, words cited as words are customarily italicized (not quoted); however, as noted in effect by Grufo, many writers, including those of the English wikipedia, make an exception for capitalized nouns. Much of the time, that's perhaps unobjectionable, as it doesn't lead to misreading, but it can generate curious locutions, for example: ::::Henry Edward Manning has been translated '[[Henricus Eduardus Manning]].' :::This is curious because, for people reading these words for the first time, the lack of italics in the text effectively marks Manning as a human being, not a set of words, and human beings can't be translated, unless, of course, they're bishops, who can indeed be translated (from see to see); but Manning was never a bishop of anywhere except Westminster, so he was never translated—making ''both'' of these sentences true. but ''only'' when italics are selectively deployed: ::::''Henry Edward Manning'' was often translated. ::::Henry Edward Manning was never translated. :::Granted, this is a rare example, but it's most definitely a valid contrastive minimal pair. In any event, relying on capitalization may prove problematic in general, since many nouns capitalized in the Anglo-German world are ''not'' capitalized in many other languages, and that's "a whole nother can of worms." [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:38, 18 Augusti 2026 (UTC) ::::Okay, but in the title of a Wikipedia article, the name is not taken as word, but as an object that the article treats. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 09:29, 19 Augusti 2026 (UTC) :::::That's true. Substantive "Xxxx (nomen)" articles have some reasons not to exist in an encyclopaedia at all: so far as I remember, they exist on Vicipaedia because (a) there is an anonymous contributor who likes creating them, and generally does no harm, (b) they could remain useful as disambiguation pages if they offer links to more than one existing substantive article. I suggest not making any special rule for formatting them here, when there's no such rule on other Wikipedias. Formatting is a distraction, and Latin is light on formatting compared with other modern printed languages. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 07:30, 23 Augusti 2026 (UTC) == [[:Categoria:Portae]] == [[:Categoria:Portae]] nunc includit paginas sui generis, quod vulgo ''portal'' nominatur, sed habemus aliquot paginas de portis veris, de aedificiis huius generis ([[Porta Aurea]], [[Porta nigra]], [[Porta Praenestina]], [[Porta Brandenburgensis]], [[Porta Graach]] etc.) Puto categoriae portalium aliud nomen dandum esse, e.g. "Portae Vicipaedianae", "Portae (Vicipaedia)", in [[:categoria:Portae]] autem portas veras colligendas. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 09:57, 21 Augusti 2026 (UTC) <!-- Si nomen tuum addere vis, tantummodo substitue “subst:Assenserunt” in locum verbi “Assenserunt” hic: -->{{Assenserunt|Grufo=2026-08-21 11:00:42}} : Categoriam “[[:Categoria:Portae Vicipaedianae|Portae Vicipaedianae]]” creavi et nonnullas subcategorias ibi movi, sed nunc tantummodo telephonio geatabili recensere possum; postea ceteras subcategorias illūc movebo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 11:25, 21 Augusti 2026 (UTC) :: {{Ok}} Factum est. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:04, 21 Augusti 2026 (UTC) :::Gratias ago maximas! [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:32, 21 Augusti 2026 (UTC) == De paginis inter dies 12 Iulii et 5 Augusti 2026 creatis == Septuaginta duas novas paginas quotidianas die 25 Iunii 2026 posteriores [[Specialis:Diff/3985927/3985929|addidi]], attamen paginas inter dies 12 Iulii et 5 Augusti 2026 scriptas inspicere non potui. Si bonarum paginarum illis diebus scriptarum meministis, quaeso, [[Specialis:EditPage/Vicipaedia:Index paginarum cottidianarum/Promovendae|addite indici]]! Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 5 Septembris 2026 (UTC) == Ascalon Adumbratio? == Non intellego cur pagina Ascalon in adumbrationibus relegata permaneat (oblivio?) cum tot pessimae et brevissimae paginae (de eis nuncupatim loqui nolo) nostram Vicipaediam dehonestant. [[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 17:07, 8 Septembris 2026 (UTC) : Et ego censeo paginam iam maturam esse ut in encyclopaediam recipiatur. Idem auctorem rogavi (confer {{Caput|Disputatio Adumbrationis:Ascalon|Non iam adumbratio}}), sed ipse respondit se plura de recentiore historia Ascalonis et nonnulla de aetate Turcica ac Britannica scribere velle. Mea sententia, paginam in encyclopaediam {{Nexus cum parametris|Specialis:Paginam movere/Adumbratio:Ascalon|movere|wpReason=Demum commentatio parata est|wpNewTitle=Ascalon|prefix=}} possumus. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:25, 8 Septembris 2026 (UTC) :: Nihil impedit enim quominus paginam emendet in Vicipaedia iusta ut omnes quotidie facimus. Praeterea iam duos menses pagina non iam aucta est et ex aliis Vicipaediis invisibilis iacet. Censeo et ipse movendam esse.--[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 20:42, 8 Septembris 2026 (UTC) ::: {{Factum est}} --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 21:15, 8 Septembris 2026 (UTC) == Articulum de [[XGBoost]] scribere volo. == '''Articulum de XGBoost componere cupio, qui originem, structuram algorithmicam, rationem gradientis boosting, praecipuos usus atque partes eius in machinali doctrina accurate exponat.''' [[Usor:נתנאל שטרן|נתנאל שטרן]] ([[Disputatio Usoris:נתנאל שטרן|disputatio]]) 06:19, 11 Septembris 2026 (UTC) : Posses articulum e Vicipaedia Anglica vertere. --[[Usor:Maria.martelli|Maria.martelli]] ([[Disputatio Usoris:Maria.martelli|disputatio]]) 15:23, 11 Septembris 2026 (UTC) ::Gratias tibi ago pro consilio. Articulum Anglicum de XGBoost in Latinum vertere conabor, sed textum etiam ad morem et stilum Vicipaediae Latinae accommodare velim. [[Usor:נתנאל שטרן|נתנאל שטרן]] ([[Disputatio Usoris:נתנאל שטרן|disputatio]]) 06:20, 14 Septembris 2026 (UTC) == De intellegentiae artificialis usu == {{safesubst:Collaboratio/gratulans|Ailamnos|Alex1011|Alexander Gerashchenko|Amahoney|Andreas Raether|Andrew Dalby|Archaeocursor|Auteuil-Passy|Aylin|Bartholomite|Bis-Taurinus|Cyprianus Marcus|Demetrius Talpa|Giorno2|IacobusAmor|Ioscius|Iustinus|Lesgles|LilyKitty|Marcus Terentius Bibliophilus|Maria.martelli|Neander|Pippobuono|Rafaelgarcia|Sigur|Pseudo-philodoxia|Utilo|UV|Xaverius | alacres = Ailamnos / Archaeocursor / Demetrius Talpa / IacobusAmor / Pippobuono / Pseudo-philodoxia | alacritas = mensis | auctor = Grufo | res = Amici, veniam peto si hoc modo vos interpello. Proposueram ut regulas de usu intellegentiae artificialis in Vicipaedia constituamus, sed adhuc nemo de eis disputavit. Quum res magni momenti mihi esse videatur, velim ut, si potestis, [[Vicipaedia:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|consilium]] legatis atque sententiam vestram in [[Disputatio Vicipaediae:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|eius pagina disputationis]] feratis. Etiam brevis sententia valde utilis erit. Valete! P.S. Vos elegi quia inter vos sunt usores strenui, usores nuper laboriosi, et magistratūs. | subscriptio = [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:10, 30 Septembris 2026 (UTC) | tempus = 20260930171001 }} Nondum sunt in nostra Vicipaedia regulae de usu intellegentiae artificialis, quamquam [[MediaWiki:Editcheck-copyvio-llm-policylink|systema MediaViciale eas quaerit]]; idcirco [[Vicipaedia:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|hoc consilium]] proposui. Hae suasiones praecipue me adiuvaverunt ad paginam parandam: * [[:Mw:Help:Edit check#LLM Paste check|Mw:Help:Edit check § LLM Paste check]] * [[:En:Wikipedia:Writing articles with large language models]] * [[:Meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy#AI-assisted editing and human accountability|Meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy § AI-assisted editing and human accountability]] Tertius nexus simile consilium meum ostendit. Quaeso, ferte hic sententias vestras. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:49, 25 Septembris 2026 (UTC) * Interdictiones fortasse non prosunt, quia usum intellegentiae artificialis demonstrare difficile est; tum haec est solutio optima, quam proponis, — postulare, ut auctores textum diligenter inspiciant, ut ipsi materiem intellegant, de qua scribunt, et ipsi respondeant, si opus est. Fortasse usus IA in disputationibus interdicendus est, nam cum spatio vacuo disputare sensu caret. Incertus sum, ideo antea non respondi. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:31, 30 Septembris 2026 (UTC) *: De hac re sunt longae disputationes [[:Meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy|in MetaVici]] aliisque locis, saepe inter eos divisae qui usum intellegentiae artificialis omnino prohibendum putant, eos qui tantummodo in translationibus permittere volunt, et cetera (ironice, si ullus locus autotranslationibus interdicendus esset, haud dubie esset Vicipaedia Latina). Attamen, ut recte mones, difficile est demonstrare quemquam intellegentia artificiali usum esse. Praeterea sunt quaedam opera prorsus innocua in quibus intellegentia artificialis excellere potest—exempli gratia, si aliqui index ordine alphabetico disponendus sit, machinis magis quam hominibus confidam ut recte faciant. Itaque quod scripsi in eo praecipue versatur, ut, quocumque Vicipaediani nitantur ad encyclopaediam emendandam, ipsis solis de omnibus quae scribuntur ratio reddenda sit: intellegentia artificialis neque fons est neque excusatio. Quod aliquatenus simile mihi videtur [[:en:Robustness principle|principio Posteliano]] in hoc casu adhibito. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 18:05, 30 Septembris 2026 (UTC) * [[Usor:Grufo|Grufo]], tecum plane consentio, et ideo cum [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrio]]. Intellegentia artificialis modus est et manere debet secundum me ad tempus servandum, sed articulos Latine recte scriptos creare non potest. Saepe, cum eam ad Latinam linguam interpretandam peto, verba adhuc desunt, quae vel omnino Anglica sunt vel ut verba "probabilia" ex lingua originali creata, verbi gratia "subleutenantes". Hoc non mirum est, cum intellegentia artificialis imprimis ars sit ad probabilitates computandas, non ad casus reales. Itaque te de consilio tuo laudo: ''non prohibere, sed omnes admonere se responsabiles esse pro iis quae scribunt''. [[Usor:Pippobuono|Pippobuono]] ([[Disputatio Usoris:Pippobuono|disputatio]]) 19:21, 30 Septembris 2026 (UTC) * Fontes semper ipse lego at ai usually sum solo eo consilio ut textum meliorem fieret, nec semper consilium ai secutus sum. Fortasse non utar. Valete. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 07:29, 1 Octobris 2026 (UTC) *: Gratias tibi ago ob responsum, [[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]. Non de tuo usu intellegentiae artificialis te loqui volebam, sed de [[Vicipaedia:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|regulis a me propositis]], ita ut recenseantur et meliores fiant. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:40, 1 Octobris 2026 (UTC) *::Regulae tuae propositae mihi placent nec quid habeo ut addam. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 14:23, 1 Octobris 2026 (UTC) *Et ego regulas puto optimas. Sed quomodo faciendum est ut observentur? Eritne quasi custos, ad quem scribendum erit, si quis textum dubium invenerit, vel has regulas unusquisque invocare poterit ut res dubias ipse corrigat vel etiam expurgat? -[[Usor:Ailamnos|Ailamnos]] ([[Disputatio Usoris:Ailamnos|disputatio]]) 09:20, 2 Octobris 2026 (UTC) *: Gratias tibi ago, Ailamnos. Si singula pagina dubia invenitur, pagina disputationis ipsius sufficiet. Si autem sunt multae paginae quae recensione humana carere videntur, haec Taberna est locus opportunior. Vale. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:07, 2 Octobris 2026 (UTC) * Gratias propter nuntiolam. Secundum regulas a te propositas, quid agendum est de paginis omnino ab generativa-AI confectis? Annon suscipiunt deletionem celerem? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 12:37, 26 Octobris 2026 (UTC) == IAbot: an recte agit? == Amicis quam plurimis loquor! -- Observavi IAbot in pagina [[Carolus Clusius]] (per exemplum) ter hoc anno nexus "mortuos" pronuntiavit, qui (per me) vivi sunt. Magister huius boti me suggerit (vide [[:m:User Talk:InternetArchiveBot#IAbot malfunctioning on la:wiki]]) hanc dissonantiam productam esse e limitibus geographicis a divulgatoribus sitorum interretialium impositis. An possumus hanc rem per experientiam probare? Si volitis, has tres paginas, ab IAbot mortuas pronuntiatas, temptate et responsum subter scribite: I'm asking as many friends as possible to help: -- I notice that IAbot in the page [[Carolus Clusius]] (for example) three times this year pronounced links "dead", when for me those links are still alive. The botmaster suggests (see [[:m:User Talk:InternetArchiveBot#IAbot malfunctioning on la:wiki]]) that different results may be caused by geoblocks on the internet sites (i.e. they are not accessible worldwide). Could we please test this? If you're willing, please try these three pages, reported dead by IAbot, and report whether they work for you or not (Viva/Mortua). [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) ;[https://www.e-rara.ch/zuz/nagezh/content/titleinfo/9431363 1. E-rara] * Viva. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:16, 26 Septembris 2026 (UTC) *Viva. --[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 15:28, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:58, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:Amahoney|A. Mahoney]] ([[Disputatio Usoris:Amahoney|disputatio]]) 20:15, 30 Septembris 2026 (UTC) ;[http://www.dwc.knaw.nl/wp-content/HSSN/2007-8-Carolus%20Clusius.pdf 2. Clusius Correspondence pdf] * Viva. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:16, 26 Septembris 2026 (UTC) *Viva --[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 15:28, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:58, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:Amahoney|A. Mahoney]] ([[Disputatio Usoris:Amahoney|disputatio]]) 20:15, 30 Septembris 2026 (UTC) ;[http://clusiuscorrespondence.huygens.knaw.nl/ 3. Clusius Correspondence html] * Viva. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:16, 26 Septembris 2026 (UTC) *Viva.--[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 15:28, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:58, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:Amahoney|A. Mahoney]] ([[Disputatio Usoris:Amahoney|disputatio]]) 20:15, 30 Septembris 2026 (UTC) {{Ast}} [[Usor:Andrew Dalby|Andrea]], fortasse interim formula {{Fn|Url}} est [[Specialis:Diff/3991119/3991337|solutio]] ne InternetArchiveBot nexūs inveniat (sed nescio valeatne). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:46, 26 Septembris 2026 (UTC) :Omnibus, qui supra responderunt, gratias ago. Dic mihi, mi Grufo: qualibus occasionibus uti possumus hac formula? Quando [https://], quando {{Fn|Url}}? (Si olim bene scivi, veniam da! Oblitus sum.) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:58, 27 Septembris 2026 (UTC) :: Si non erro, InternetArchiveBot hanc syntaxin vestigat: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>[A B]</syntaxhighlight>. Ergo, si autem hanc invenit syntaxin nihil agit: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{url|A|B}}</syntaxhighlight>. Haec igitur est excogitatio tantum ut InternetArchiveBot impediatur, sed nescio quando operteat sic facere. Si dubitas et retrospectionem “Wayback Machine” servare vis, etiam formulam {{Fn|Machina temporis interretialis}} habemus (formā compendiariā <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{urlr|A|B|C}}</syntaxhighlight>—de argumento C, vide [[Formula:Machina temporis interretialis|documentationem]]), quae utrumque nexum ostendit. E.g.: ::* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{urlr|http://clusiuscorrespondence.huygens.knaw.nl/|Editio epistolarum interretialis|20170915113347}}</syntaxhighlight> ::*: ↳ {{urlr|http://clusiuscorrespondence.huygens.knaw.nl/|Editio epistolarum interretialis|20170915113347}} :: Haec est solutio tuta quotiens dubitas. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:20, 27 Septembris 2026 (UTC) :Haec paginae omnes bonae sunt, non mortuae, et [[Aegidius Forcellini|ibi]] ΙΑbot [https://linguax.com/lexica/forc.php bonum nexum] mutavit. Μalum est, quod pagina originalis quaerere per totum lexicon potest, sed pagina in Wayback Machine non potest. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:38, 27 Septembris 2026 (UTC) ::Et iterum mutavit; inserui <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{url...</syntaxhighlight>. An plures nexus corripiat, quam corrigat, nescio. Cur non servat nexum priscum, ut et nexus originalis maneat, et nexus in IA addatur? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 22:16, 28 Septembris 2026 (UTC) ::: Bene [[Specialis:Diff/3991860/3991862|fecisti]], Demetri. [[:meta:User talk:InternetArchiveBot|A creatoribus boti]] petere possumus ut eorum botum formula {{Fn|urlr}} utatur, quae nexum originalem cum retrospectione ostendit. Compara: :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{url|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt}}</syntaxhighlight> ::::: ↳ {{url|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt}} ::: et :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{urlr|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt|20260810235849}}</syntaxhighlight> ::::: ↳ {{urlr|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt|20260810235849}} ::: Sed nescio creatoresne volituri sint hoc facere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:07, 28 Septembris 2026 (UTC) ::::Etiam aliquot mutationes recentes eius boti perlustravi, maior pars recte facta est, sed et errores hic inventos fecit. Paulisper exspectemus, num plures errores erunt. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:59, 29 Septembris 2026 (UTC) <!-- Si nomen tuum addere vis, noli id manu scribere, sed tantummodo substitue “subst:Assenserunt” in locum verbi “Assenserunt” hic: -->{{Assenserunt|Grufo=2026-09-29 20:49:03}} == De nominibus propriis et notatione Pokémon == '''Salvete, vicipaediani!''' Quaestio iucunda sed magni momenti de nominibus modernis (praesertim de Pokémon sicut ''Pikachu'' vel ''Charmander'') in disputatione orta est. Ut scitis, in multis paginis haec nomina ut indeclinabilia tractantur. Tamen secundum regulam nostram '''[[Vicipaedia:De nominibus propriis|De nominibus propriis]]''', nomina barbara ad morphologiam Latinam accommodari possunt, ut casus plane legi possint. Nuper usor quidam proposuit nomen ''Pikachu'' mutare in '''Pikachurius, -ii (m.)'''. Formam deminutivi sequitur, sicut nomen scientificum proteini '''[[Pikachu|Pikachurinum]]''', quod iam in scientia receptum est. Si haec nomina non flectuntur, Latinitas textuum valde patitur (e.g. ''"inter Charmander et Charizard"'' loco ''"inter Charmandrum et Charizardem"''). Vos hic in Taberna rogare velim: * Num formam flectibilem (ut ''Pikachurius'' vel ''Charmandrus'') praeferre debemus secundum regulas nostram? * An omnia nomina Pokémon in Vicipaedia in perpetuum indeclinabilia relinquenda sunt? Quid vobis videtur? Gratias vobis ago pro sententiis vestris! [[Usor:Coolfactorus1|Coolfactorus1]] ([[Disputatio Usoris:Coolfactorus1|disputatio]]) 19:28, 30 Septembris 2026 (UTC) :"Charmander" et sic declinari potest, ut "Alexander" etc. (''Charmandri, Charmandro''...). [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:41, 30 Septembris 2026 (UTC) ::Ubi hoc scriptum est, si mihi per te licet? [[Usor:Coolfactorus1|Coolfactorus1]] ([[Disputatio Usoris:Coolfactorus1|disputatio]]) 21:08, 30 Septembris 2026 (UTC) ::''Consilium tuum mihi valde placet! Si nomina ut "Charmander" ad grammaticam Latinam accommodamus (ut "Alexander"), tunc etiam alia nomina flectere possumus. Eodem modo "Pikachu" declinari possit ut "Pikachurius" Quid de hac re censetis?'' [[Usor:Coolfactorus1|Coolfactorus1]] ([[Disputatio Usoris:Coolfactorus1|disputatio]]) 21:20, 30 Septembris 2026 (UTC) :::Ubi scriptum est de nominibus in "-er" declinationis secundae — in arte grammatica. De "Pikachurio" — nolebam hoc dicere, sed videas, heu, [[Vicipaedia:Noli fingere]]. Fontibus nominis opus est. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 21:27, 30 Septembris 2026 (UTC) ::::Gratias tibi ago pro responso, cur Charmander sicut Alexander declinari possit. ::::Scisne, quomodo se habeat cum ceteris Pokémonibus? ::::Quid fons fide dignus Vicipaediae habetur? [[Usor:Coolfactorus1|Coolfactorus1]] ([[Disputatio Usoris:Coolfactorus1|disputatio]]) 21:43, 30 Septembris 2026 (UTC) :::Cur scribimus Charmander nec Čarmander? Videte paginam [[Andreas Ševčenko]] -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 09:11, 1 Octobris 2026 (UTC) :::: Lingua Latina modo caret soni /tʃ/ scribendi. [Č] est consuetudo praesertim cum linguis Slavicis adhibita, sed numquam cum linguis Occidentalibus. Charmander videtur esse [[verbum amalgamatum]] Anglicum ({{wikten|char||Verb}} + {{wikten|salamander||English}}). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:34, 1 Octobris 2026 (UTC) :::::''Char,'' verbum Anglicum, signficat [[piscis|piscem]] generis ''[[Salvelinus|Salvelini]]'' familiae [[Salmonidae|Salmonidarum]]; ''salamander,'' etiam Anglicum, est "salamandra" ordinis [[Urodela|Urodelorum]]. Ergo ut videtur, habemus nomen ''Salvelinomandram.'' :) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 22:58, 1 Octobris 2026 (UTC) :::::: “Carbomandra” fortasse? :) Sic [[:en:Charmander#Concept and design|scribit]] Vicipaedia Anglica: :::::: <blockquote>Charmander's name was a mix between "char" and "salamander". In an interview with ''Inside Games'' in February 2016, The Pokémon Company CEO Tsunekazu Ishihara stated that its name was a combination of "charcoal" and "Salamandra".</blockquote> :::::: --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:26, 2 Octobris 2026 (UTC) m8myf47r0zu0zx958hp8bpqff8nwknj 3997245 3997151 2026-10-26T20:16:07Z Grufo 64423 /* De intellegentiae artificialis usu */ Re 3997245 wikitext text/x-wiki {{/Praefatio}} == De paginis nimis magnis quae formulā {{[[Formula:Augenda|Augenda]]}} utuntur == In [[:Categoria:Corrigenda|Categoriam:Corrigenda]] plures subcategoriae formulā {{Fn|Augenda}} stipantur (e.g. [[:Categoria:Augenda a mense Februario 2023]], [[:Categoria:Augenda a mense Ianuario 2024]], [[:Categoria:Augenda a mense Decembri 2025]], et cetera). Inspiciens, multas harum paginarum invenii quae longiores sunt 1000 octobitis (e.g. [[Graecia archaica]]: 2928 octobiti). Quid censeatis si mechanema cum monitu in formulam {{Fn|Augenda}} inseram, ne in paginis longioribus quam 1000 octobitorum adhibeatur? Nam si pagina est satis longa, vanum est legentes monere paginam intra tres menses esse augendam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:30, 27 Februarii 2026 (UTC) :Pagina de [[Graecia archaica]] (#1) lemmate proprio, (#2) definitione idonea, et (#3) fonte externo caret, et omnis Vicipadia ut videtur (#4) nexibus ad hanc paginam ducentibus caret. That's all four of the formula's four criteria. ¶ For the difference between a stub and more-than-a-stub, the cutoff I've been using has been 2,000 octeti for general articles and 1,900 for articles with a taxobox. I don't recall a consensus on that limit, but articles having 4,000, 5,000, 6,000 octeti have been marked "stipula"; that's likely too high a limit, and I'd suggest that 2,000 (or possibly your 1,000) is a more defensible upper limit for stubs. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 03:15, 27 Februarii 2026 (UTC) :::For example, just today, someone added "<nowiki>{{urbs-stipula}}</nowiki>" to the article on [[Barcino]], which already had more than 3,500 octeti! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:04, 28 Februarii 2026 (UTC) :::: ''Stipulae'' are not problematic from an administrative point of view, because in theory they can remain as such forever. Barcellona is an important city with a lot of history that can be written in an encyclopedia, it can be understandable if someone feels that the current page can be greatly improved. Instead, what scares me about the {{Fn|Augenda}} template is that it is not only an invitation to improve pages, it also asks us to delete pages after three months (which is why it should be used with care). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:57, 28 Februarii 2026 (UTC) :::::Then why not change the verb from ''will'' to ''may'' or introduce some other indication of indeterminacy? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:31, 28 Februarii 2026 (UTC) :: [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]], we can set any limit we want, but what I think makes little sense is saying that a page must be increased within three months, but then after three months nothing happens and the categories above keep growing. We must set a realistic (relatively low) threshold and then, after that, be ready to '''delete''' the pages that do not respect our threshold (in [[Vicipaedia:Taberna/Tabularium 35#De novo spatio nominali adumbrationum proponendo|another thread]] I had proposed the <code>adumbratio:</code> namespace where after three months all these “augenda” pages can be moved, but that is a separate topic). A page like [[Graecia archaica]] only needs relatively little work to be adjusted—certainly does not deserve to be deleted. What I want to stress here is that every time you add {{Fn|Augenda}} to a page you are basically saying “If the page stays like this, I am okay if after three months it gets deleted”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 03:58, 27 Februarii 2026 (UTC) :::That's correct, but I heartily endorse a separate namespace, a kind of purgatory, where such pages can go until they've become worthy of standing in the mainspace. As a rule, I don't work on formulas, so I likely had nothing to do with the wording of this one, but three months must have been the original consensus. If memory serves, @Andrew Dalby and perhaps others have occasionally enforced the three-month rule, though sometimes after well more than three months have elapsed. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:08, 27 Februarii 2026 (UTC) :::: Intellego. Novum spatium nominale a “Phabricatore” petiturus sum. Quid censeres si in paginis amplioribus (e.g. inter 2000 et 1000) formulā {{Fn|Nondum stipula}} (quae nullam categoriam cum tempore praefinito imponit) pro formulā {{Fn|Augenda}} utereris? Aut aliam novam formulam quoque nobis excogitare licet. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:57, 27 Februarii 2026 (UTC) ::::: {{Tpe|Nova}} Hic nuper petivi ut novum spatium nominale adumbrationum crearetur: [[phab:T418706|New “Draft” namespace for lawiki: “Adumbratio”]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:01, 2 Martii 2026 (UTC) :::::: {{Tpe|Novissima}} Euax! Spatium nominale adumbrationum [[Vicipaedia:Spatium nominale|habemus]]! Textus paginae [[MediaWiki:Noarticletext]] nobis sic mutandus est ut adumbrationes, si exsistunt, detegantur. Postea aliquid excogitabo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 19:34, 2 Martii 2026 (UTC) @[[Usor:IacobusAmor|Iacobe]]: What would you think if we created a <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template, and established that when we find a page that was created more than three months ago (e.g. [[Agrinium]], created in 2004!), instead of {{Fn|Augenda}} we add the new template instead? The <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template could look more or less like this: {{Capsa annuntiationis | color = #7f83d7 | pigmentum = #f3f4fb | imago = P writing.svg | 1 = '''Commentationem neglectam augeamus!''' Haec commentatio longe neglecta videtur mansa esse. Sodes, adiuva paginam augere! }} We can then have [[:Categoria:Paginae neglectae]], where all these pages will be automatically collected. I am proposing this because I think that it makes little sense to warn that a page that was created 22 years ago must be improved within three months! It will be an empty warning. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 08:40, 9 Martii 2026 (UTC) :That might be useful. How would it differ from the Adumbratio solution? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:01, 9 Martii 2026 (UTC) :: Following [[Vicipaedia:Adumbratio|the rules]] that I partly translated from English Wikipedia, we must not move pages that were created long ago to the <code>Adumbratio:</code> namespace. So the picture should look as follows: ::* '''Case 1:''' The page is is too short and was recently created. We have three possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We move it to the <code>Adumbratio:</code> namespace (less prefereable than improving the page but more prefearable than the following) ::*# We add {{Fn|Augenda}} (less prefereable) ::*#: ↳ If three months after adding {{Fn|Augenda}} nothing has changed we delete the page for real ::* '''Case 2:''' The page is too short and was created more than three months ago. Two possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We have no other choice but adding <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> ::*#: ↳ We must take into account that the page might stay like that indefinitely ::* '''Case 3:''' The page was in the <code>Adumbratio:</code> namespace and was moved to the main namespace prematurely: ::*# We add {{Fn|Augenda}} ::*#: ↳ If after three months nothing has changed we delete the page for real :: The rationale is that pages that are too old might no longer have someone that checks them and is able to fulfill our expectations. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:42, 9 Martii 2026 (UTC) == De novo spatio adumbrationum == {{Collaboratio|Alex1011|Alexander Gerashchenko|Amahoney|Andreas Raether|Andrew Dalby|Aylin|Bartholomite|Bis-Taurinus|Demetrius Talpa|Giorno2|IacobusAmor|Ioscius|Iustinus|Lesgles|LilyKitty|Marcus Terentius Bibliophilus|Neander|Pippobuono|Rafaelgarcia|Sigur|Utilo|UV|Xaverius | alacres = IacobusAmor | alacritas = mensis | res = Magistratūs usoresque strenuos vocavi. Veniam peto si alicuius oblitus sum. | subscriptio = [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) }} Nuper novum spatium nominale <code>Adumbratio:</code> condidimus. Nunc oportet regulas nostras definire. Apud [[Vicipaedia:Adumbratio]] paginam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts]] partim verti, sed de nostra propria ratione consentiendum est. Notandum est Vicipaediam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts#Reasons not to move an article to draftspace|regulam habere]] qua vetatur paginam in spatio principali sitam in spatium adumbrationum movere “si commentatio ante plus quam 90 dies creata est”. Re quidem vera, nuper paginam [[Alkinum]] ad [[Adumbratio:Alkinum]] movi (praesertim ad lineamenta technica novi spatii nominalis experienda), attamen mihi visum est parum rectum paginam anno 2006 creatam (et [[Vicipaedia:Paginae quas omnibus Vicipaediis contineri oportet/Expansio#Materies chemicales|quam omnibus Vicipaediis contineri oportet]]!) ibi movere. Quo facto suasus sum ut nobis vetandum sit formulam {{Fn|Augenda}} paginis ante plus quam tres menses creatis addere. Nam, si pagina nimis brevis olim creata est et usque talis mansit, si nos eam negleximus nec animadvertimus nisi nunc, meā sententiā duae optiones tantum nobis patent: aut eam relinquimus intactam, aut formulam {{Fn|Delenda}} apponimus. Ceterum, a vobis peto ut paginam [[Vicipaedia:Adumbratio]] inspiciatis, novas regulas proponatis, aut regulas a me scriptas emendetis. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) ==De loco vel gradu Vicipaediae apud Meta== Does moving articles counted among the 10,000 most important (like "[[Alkinum]]" & "[[Oxidum]]") into the limbo marked by <nowiki>{{Adumbratio}}</nowiki> and/or <nowiki>{{Neglecta}}</nowiki> lower Vicipaedia's score at Meta? (Vide [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_expanded_sample_of_articles|"List of Wikipedias by expanded sample of articles"].) In other words, do they need to remain in the mainspace to boost Vicipaedia's score? ¶ Ten years ago, in March 2016, Vicipaedia was ranked thirty-ninth among all the wikis; at the end of last month, it was ranked fifty-second. This is not an encouraging trend, and deliberately accelerating it might not be considered advisable. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:52, 12 Martii 2026 (UTC) : Hi Iacobus. Moving pages to the <code>Adumbratio:</code> namespace definitely counts as removing them from the encyclopedia. Adding {{Fn|Pagina neglecta}} (or any other template) instead has no effects. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 12 Martii 2026 (UTC) ::<nowiki>{{ping|IacobusAmor}}</nowiki>, is there a page that specifies the number of articles from this list that we have? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:47, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::{{ping|IacobusAmor}}, idk why my previous ping got wrapped by nowiki. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:48, 3 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ecce (but it needs to be updated): https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:Amahoney/Myrias_epitome [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:04, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::::So, as Grufo says, moving one of the "10,000" pages into Adumbratio space removes it from the encyclopedia and from the score that Iacobus mentions. In the case of a page in that list, maybe it's better for it to be in mainspace, with a warning template (''neglecta/augenda/...'') on it? If it's in mainspace, more editors might see it and be tempted to improve it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:29, 14 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Hi Andrew. Indeed. When I created the page [[Vicipaedia:Adumbratio]] by (partially) translating [[:en:Wikipedia:Drafts]], I also translated the rule that a page can be moved away from the mainspace to the <code>Adumbratio:</code> namespace only if it is a newly created page (< 90 days). So pages that have long been among our 10000 pages are safe. P.S. The rules in [[Vicipaedia:Adumbratio]] still need our consensus, so if you have time, please give that page a look. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:58, 14 Aprilis 2026 (UTC) == Template:Weather box == {{Excepta|Vicipaedia:Officina|Template:Weather box|Locus opportunior --[[Usor:Grufo|Grufo]]}} == Quid significat expectatio vacuae mutationis? == Dicitur in pagina [[Topologia classium punctorum]] quod "Haec pagina mutationem vacuam expectat". Et rogat me, "nihil tangens", sibi ostendere mutationes. Ad quem dirigitur haec monitio, et quas mutationes oportet eum sibi ostendere? Non intelligo. [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:29, 19 Aprilis 2026 (UTC) : Salve, [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Illa icon significat vicitextum <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Spatium topologicum|spatia topologica|en|qid=Q179899}}</syntaxhighlight> ad hunc vicitextum, si paginam emendas, sponte mutatum iri: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>[[Spatium topologicum|spatia topologica]]</syntaxhighlight> (vide [[Special:Diff/3954206/3955454|meam ultimam recensionem]] et documentationem formulae {{fsn|pcc}}), quoniam nunc [[Spatium topologicum|paginam]] habemus quae cum entitate Vicidatorum [[:d:Q179899]] nectitur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 04:44, 19 Aprilis 2026 (UTC) ::Gratias habeo—mirum tamen mihi videtur, quod substitutio "cref" tantum unam tesseram (siquidem recte lexi) sumat ut argumentum. Quomodo ergo facio, si notam duos habeat nexus ad paginas creatas?--[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:29, 20 Aprilis 2026 (UTC) ::: Immo, infinitatem tesserarum formula {{fsn|cref}} accipit. Vide, exempli gratia, hanc annotationem in pagina “[[Carpates]]”, ubi sunt ambae entitates [[:d:Q6776713]] et [[:d:Q11699202]]: :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Martinus Szent-Ivany|Martini Szent-Ivany|hu|qid=Q6776713}} [...] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Gabriel Rzaczynski|Gabrielis Rzączyński|pl|qid=Q11699202}} [...]|2=Q6776713|3=Q11699202}}</syntaxhighlight> ::: Vide etiam {{Caput|Formula:Annotatio cum paginis creandis|Quomodo tesseram invenio?}}. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:43, 20 Aprilis 2026 (UTC) == Annon corrigere possumus titulos "instrumentorum"? == Exempli gratia: video unum "instrumentum" appellari "Paginam prehendere formá PDF". Videtur mihi hic titulus mendam habere et corrigi posse accentus acutus ad macron. Sed nescio utrum corrigibilis sit ab usoribus. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:47, 24 Aprilis 2026 (UTC) : Salve [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Usoribus non licet [[Specialis:Nuntia systematis|nuntia systematis]] recensere (vide etiam <span class="plainlinks">[{{fullurl:Special:Allpages|namespace=8}} spatium “<code>MediaWiki:</code>”]</span>), sed usores possunt a magistratibus petere ut nuntia recenseant (et multa nuntia exstant quae meliora facere aut etiam omnino vertere oportet!). Non invenio ubi “Paginam prehendere formá PDF” iaceat; fortasse @[[Usor:UV|UV]] adiuvare potest. P.S. “accentus acutus” revera est [[Apex (orthographia Latina)|apex]], forma antiquior [[macron|macri]]; attamen concordo uniformia signa diacritica nobis esse sequenda. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:42, 24 Aprilis 2026 (UTC) ::Non potest prehendere paginas disputationum formā PDF. Sed paginas encyclopediae possumus; e.g. [[Macron]]. At ibi apparet "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:04, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::: Nexum video, sed quid nuntium gignat non invenio. Exempli gratia, [[MediaWiki:Contributions|haec pagina]] nuntium “User contributions” ad nuntium Latinum “Conlationes usoris” vertit; sed quid vertit “Download PDF” ad “Paginam prehendere formá PDF”? Nescio. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:44, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ignosce inclaritatem meam—sed prime (ut ita dicam) "Instrumenta" et videbis instrumentorum titulos. Titulus primus (ut mihi ostenduntur) est "Movere"; titulus novissimus est "Res Wikidata"; et unus titulorum est "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:46, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Ut dixi, oculis meis textum video, sed ignoro e qua pagina aut e quo nuntio systematis oriatur. Nequeo textum corrigere si nescio quid mihi sit emendandum. Conatus sum aliqua similia nuntia vertere ([[MediaWiki:Wikisource-download-pdf|#1]], [[MediaWiki:Minerva-download|#2]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-sidebar-portlet-print-text|#3]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-download-label|#4]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-special-page-headline|#5]]), sed nuntium quod quaeris non inveni. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:54, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::bzgrep utebar perlegere totam Vicipaediam Latinam; non tamen inveni. Mirum! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:25, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Potesne, quaeso, etiam situm https://translatewiki.net/ per “bzgrep” inspicere? Etiam illic non inveni textum. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:28, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::[https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:Coll-download_as/la Fontem] inveni huius textus, non autem bzgrep utens. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:12, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::: Gratias tibi ago. Correxi. Post paucos dies abhinc nova translatio etiam in Vicipaedia Latina ostendetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:34, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse nostis [https://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki?uselang=qqx hunc nexum] per quem tandem inveni. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:37, 28 Aprilis 2026 (UTC) == Regula generalis de intellegentia artificiali == [[:meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy|Apud MetaVici disputatur]] utrum regula generalis de intellegentiae artificialis usu introducenda sit necne. Quum etiam nos tanget, vos hortor ut sententias vestras feratis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:42, 26 Aprilis 2026 (UTC) :Non penitus intelligo quomodo nos tangeat. Annon iam habemus regulam de plasmatibus (ut ita dicam) linguarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:50, 27 Aprilis 2026 (UTC) :: Regulae globales omnes Vicipaedias afficiunt, atque illa regula proponitur globalis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:56, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::Gratias habeo; nonne autem, si Vicipaedia Latina haberet regulam, supersedeat regulam generalem? Et simili modo respectu aliarum Vicipaediarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:01, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::: Non sum certus, sed timeo ne regulae globales vincant. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:05, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::Ita; intelligo. Scisne utrum restrictionem an laxationem habeat favorem iuris? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:12, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Apud Vicipaediam Latinam nulla est regula scripta; paginae tamen quae omnino intellegentiā artificiali sine ulla humana recensione vertuntur pittacio {{Fn|Pagina autotranslata}} signantur atque post unam hebdomadam delentur. Prima regula globalis proposita mihi videtur hoc tantum postulare, ut, ''praeter translationes'', usus intellegentiae artificialis aperte declaretur. Altera autem regula globalis vetat intellegentiā artificiali ūtī ''nisi in translationibus''. Meā sententiā, hoc nobis incommodum contrarium efficit, quia hic magnopere laboramus ad translationes machinarias moderandas; alii autem usūs intellegentiae artificialis nobis non sunt incommodo. Non puto magni rēferre usum ipsum declarare, sed potius oportere responsa intellegentiae artificialis diligenter inspicere ac recensere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:45, 27 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo melius invenire titula proposita pro articulo nondum existente? == Volui creare articulum pro "poset" (https://www.wikidata.org/wiki/Q474715). Scio, quod est formula "subst:pcc" alicubi in hac Vicipaedia per quam statuitur titulum huius articuli. Sed nescio, et "bzgrep" iterum inutilis est. Estne methodus inventionis talium "titulorum articulorum nondum existentium"? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:47, 30 Aprilis 2026 (UTC) : Formula {{fsn|pcc}} nescit quod nomen Latinum novae paginae (“nexui rubro”) assignandum sit, istud erit tibi eligendum. Ad formulam adhibendam tibi sufficiet titulum Latinum et linguā aliā scribere. E.g.: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|en=Partially ordered set|Aggregatio partim ordinata}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Aut, si vis, potes autem tesseram Vicidatorum praebere: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Non exstat ullus index paginarum creandarum. Nomina inveniuntur simul ac paginae creantur. Attamen, si quis paginam “Aggregatio partim ordinat'''issima'''” postea creet at ad [[:d:Q474715]] eam nectat, pagina ubi nexus ruber “Aggregatio partim ordinata” ostendebatur nunc ad paginam “Aggregatio partim ordinatissima” nectetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:13, 30 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo citare librum, quod numerum librarium uniformem inter gentes caret? == [[Cancellum (mathematica)|Hac pagina]] conor citare librum quoddam, sed caret ISBN/NLUIG. Habet tamen numerum Catalogii Librarii Congressus (LCCN), sed nescio quomodo hanc numerum affigere rei citatae. Multas habeo gratias pro auxilio vestro! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:09, 18 Maii 2026 (UTC) == Num verbum natio Anglico verbo “nation” respondet? == Salvete omnes! Hic scribo nec in [[Disputatio:Natio|pagina disputationis]] quod hoc verbum in multis commentariis est. Secundum [https://archive.org/details/practicalint00arno/page/41/mode/1up librum Arnoldi] “Natio is rarely used of a civilised and organised nation ; it means a people, or tribe, sprung from one race, of the same blood (nascor).” Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary Latin-English English-Latin” natio significat “a tribe, race, people, esp. uncivilized”, et verbum Anglicum nation significat “populus, gens (=people, stock), civitas (=body of citizens), respublica (=state), natio (=tribe, not highly civilized)”. Liber Arnoldi quoque monet ut iis vocabulis Latinis utamur. Commentarius [[Natio|natio]] illud Ciceronis habet: “Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt, nostra cīvitās nōn potest; …” in quo orator optimus populum Romanum a nationibus distinguet. Quid vobis videtur de hac re? Valete! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 20:58, 29 Maii 2026 (UTC) :Haec "natio" a primis temporibus Vicipaediae originem obscuram ducit, mihi non placet, sed permulta corrigenda sunt, si eam mutare volumus. Civitas (de civibus), civitas sui iuris? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 22:09, 29 Maii 2026 (UTC) :: Aut etiam possibile est dicere, etiam secundum linguas recentiores, ipsam notionem “nationis” quodammodo “civitati” adversari. Id est, sunt qui putent, etiam linguis hodiernis, “nationem” (Anglice ''nation'', Italice ''nazione'', et cetera) semper aliquid minus civile quam “civitatem” (Anglice ''state'', Italice ''Stato'', et cetera), immo vero tribale, significare. Cum hoc tamen concordo, paginam illam nimis veterem esse atque redintegrandam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:41, 29 Maii 2026 (UTC) :::Melius est quaedam omittere quam nihil corrigere. Video nos habere commentarios qui vocantur [[Civitas]] (Ang. [[w:en:State (polity)]]), [[Gens]] (Ang. [[w:en:Gens]], nescio cur hic commentarius Latine non sit solis de gentibus Romanis), [[Populus]] (Ang. [[w:en:People]]), [[Res publica]] (Ang. [[w:en:Republic]]), et [[Tribus (anthropologia)]] ([[w:en:Tribe]]). Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary”, tribus significat”originally a third part if the Roman people. Hence a tribe, a division of the Roman people …”. Hoc dictionarium monet ut verbo “natio” vel verbo “gens” utamur si scribere “tribe” velimus nec de tribubus Romanis scribamus. Vero non possum novum nomen commentarii [[Natio]] commendare quod nescio cur vikipedia tot commentarios habeat. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 14:38, 31 Maii 2026 (UTC) ::::Pagina non est delenda, si hoc consulis. "Natio" [http://lexica.linguax.com/forc2.php?searchedLG=natio verbum est Latinum], cur id ne explicemus. Si nexum intervicialem ad paginam Anglicam male congruere putas, ita est, non perfectissime congruit. Sed cum de notionibus abstractis agitur, nexus interviciales saepius tales sunt. Hoc malum in Vicipaediα inevitabile est et hoc non est malum, si res explicatur. Paginae ipsius loca quaedam corrigenda est, Ciceronis interpretatio mutanda, et, quod maxime interest, inter [[Specialis:Nexus_ad_paginam/Natio|nexus ad eam]] hi multi corrigendi sunt, ubi "natio" in modum Anglicum civitatem sui iuris significat. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 18:22, 31 Maii 2026 (UTC) :::::Pagina scilicet delenda non est. Vidi paginas in Vikipedia Hebraica et Ucrainica ad paginam Anglicam bene congruere nec nostram paginam. Natio est verbum Latinum, cuius sensu Latino uti debemus, nec sensi Anglico. Delere nolo sed mutare et fortasse movere. Eo consilio hunc sermonem coepi ut sensibus Latinis verborum uteremur. Vero nescio cur Vikipedia Anglica tot paginas habeat et quid sit discrimen inter “nation” et “state”, propter quod non possum verbum meliorum commendare. Potestne pagina Anglica nostrae paginae [[Natio]] esse [[w:en:Tribe]]? Tribus quoque verbum Latinum est sed secundum dictionarium non idem significat et verbum Anglicum tribe. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:24, 31 Maii 2026 (UTC) :::::: ''Tribus'' est quaedam divisio populi, non tota natio ([https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0059:entry=tribus]). Possum falli, sed secundum illam Ciceronis sententiam (“Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt …”) mihi videtur praecipua differentia inter ''civitatem'' et ''nationem'' hoc esse, quod ''civitas'' rem publicam civium significat, ''nationes'' autem alios populos tamquam gentes spectatos. Ita ''civitas'' erat Roma, ''nationes'' erant ceteri populi. P.S. {{*Cfr}} etiam “eruditissima illa Graecorum natio” (Cic.). Nam Graecis erat una natio sed plures civitates. Hoc usu vocabulum mihi videtur fere eodem sensu adhiberi ac in linguis hodiernis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:07, 31 Maii 2026 (UTC) :::::::Nexus interviciales perutiles sunt (ad minimum, lectores novos nobis dirigunt!) sed non nos regunt. Omnis lingua, sicut [[civitas sui iuris]], libera est. Debemus (1) verba Latina Latinitate classica definire (2) alia verba quibus significationes cognatae sunt (e.g. gens, tribus, civitas) distinguere, nexibus datis (3) significationes apud Latinistas recentiores explicare, si differunt (4) praeter alia, de re principali pellucide disserere. :::::::Cicero his verbis, ''omnes nationes servitutem fere possunt: nostra civitas non potest'' (Phil. 10.10.20) inter ''nationes'' et ''nostram civitatem'' quoquomodo distinguere videtur ... sed alibi ''omnes <u>exteras</u> nationes'' et ''eruditissimam Graecorum nationem'' indicat (Imp. Pomp. 11.31; De Or. 2.4.18) -- unde intellego, apud Ciceronem, plures ''nationes'' exstitisse tam sub imperio S.P.Q.R. quam extra limites. Ex his sententiis, si volumus, inter civitatem et nationem facile erit distinguere: sed inter ''populos'' et ''nationes'' ...? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:06, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::Nolite oblivisci ''gentes''&thinsp;! Cassell's nobis dicit (p. 742) ''international law'' locutionem Anglicam nostra lingua esse ''ius gentium,'' ac Traupman (ed. 3, p. 575) nobis dicit ''international'' ipsum verbum Anglicum esse ''inter gentes.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:12, 1 Iunii 2026 (UTC) :::::::::Sententias vestras perlegi et commentarium inveni [https://www.researchgate.net/publication/311975311_On_the_Roman_Concept_of_Natio “On the Roman Concept of Natio”] quem quoque legi, et iam intellego quanta difficilis sit haec res. In libro Arnoldi et in dictionario legi nationem esse “esp. uncivilized”, nec autores Romanos scripisisse Nationem Romanam. Putavi nationem esse tribe nec unquam civilised nation. Iam nesio a bonus sit hic nexus. Veritus sum ne homines dum Latine scribebant solis nexibus uterentur, nec deliberarent quid sit verbum optimum. De pagina nostra [[Respublica]] vos consulere quoque volo. Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary” “'''republic''' ''respublica'', ''civitas'' (= state, simply): a —, as opp. to other forms of government, ''respublica'' (or ''civitas''” ''libera'' or ''popularis''.” Respublica et civitas idem significare mihi videntur. Nonne melius est movere hanc paginam ut novem nomen sit Respublica popularis? Haec res non est solo de nexu sed quoque de ipsa pagina. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:38, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse, sed iam est commentarius de "People's republic" in vicipaedia Anglica. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:31, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::: De differentia inter ''gentem'' et ''nationem'' conferatur etiam {{LTL|natio|335}}: “A ''gente'' aliquando ita differt, ut genus a specie: ''gens'' enim latius patet, et plures nationes complectitur, ut ''gens'' Graeca habet Atticos, Boeotos, Thebanos, qui ejusdem gentis nationes sunt.” Saepissime tamen gens et natio sunt synonyma. @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: Graeci non erant “uncivilized”, attamen erant natio vel plures nationes. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:53, 2 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Multae paginae in Vicipaedia connexae sunt; ''United Nations'' vertitur ut [[Nationes Unitae]], multis cum fontibus (duabus encyclicis aliisque). Hoc mutare nequimus, et pagina de [[natio]]ne nec huic sensui contradicere debet; haec causa, cur paginae Anglicae '"Nation" ceterisque de hac natione moderna narrantibus alliganda sit. Sed de pagina [[Nationes mundi]], exempli gratia, iam dubito, et "civitates mundi" nationibus praeferam, [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:50, 4 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::Iam intellego. Huic sensu, quo utuntur encyclici, contradicere scilicet nequimus. Gratias omnibus vobis ago quia mihi hanc rem explanavistis. :::::::::::{{ping|Grufo}}, Quaesivi nec inveni ubi Cicero nationem Graecam scripserit. Testimonium encyclicorum mihi videtur bonum esse, scire tamen volo ubi orator optimus his verbis usus sit. :::::::::::Valete. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 21:14, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::: @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: {{Op|[[De oratore]]}}, {{Vf|De oratore/Liber II|18|2.4.18}}: “eruditissima illa Graecorum natio”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:09, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Gratias tibi ago! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:45, 7 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::De commentario qui [[Nationes mundi]] (Anglice [[w:en:List of sovereign states|List of sovereign states]]) vocatur, nonne melius nomen est “''Index civitatum sui iuris''”? :::::::::::Vide commentarios: :::::::::::* [[Civitas sui iuris]] :::::::::::* [[Index communium Badeniae et Virtembergiae]] :::::::::::* [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]] :::::::::::* [[Index fluviorum Germaniae]] :::::::::::* [[Index asteroidum]] :::::::::::* [[Index siglorum ordinum ecclesiae catholicae]] :::::::::::Hic commentarius est index. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 16:50, 9 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::Sic, [[Index civitatum sui iuris]] bonum nomen est, multae paginae huius generis in Vicipaedia Latina "indices" nominantur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:47, 9 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Vobis consentio. Hanc paginam satis antiquam renominare oportet. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:39, 10 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::::Utrum possumus paginam renominate an oportet [[Formula:Movenda]] utere? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:21, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::Formula ad disputandum in pagina disputationis ponitur, sed nunc hic erat disputaio, fornula non necessaria est. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 15:55, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::: Paginam movi. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:02, 10 Iunii 2026 (UTC) == "-karyotica" vel "-caryotica"? == In pagina de [[Cellula|cellulis]] ambae formae extant. Videtur mihi melius, si unicam noscamus formam. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 03:14, 16 Iunii 2026 (UTC) :"-caryotica" melius. Vocabulum est antiquum, Graecae originis (κάρυον), nullae sunt causae, ut "k" scribatur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 12:05, 17 Iunii 2026 (UTC) ::Consentio. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:16, 17 Iunii 2026 (UTC) ::"nullae sunt causae": consentiebam imprimis sed nunc occursit mihi formae "-karyota" esse in taxonomia Linnaeana. Etenim (cuius ratione fortasse) redirigitur [[Eucaryota]] ad "Eukaryota" et [[Procaryota]] ad "Prokaryota". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:38, 20 Iunii 2026 (UTC) :::Si alterum rectum est, alterum fontibus biloolgicis testatum, unum eligere non possumus, eligas, quod velis. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 07:10, 20 Iunii 2026 (UTC) == Pagina mensis Iulii 2026 abest == {{Excepta|Disputatio Vicipaediae:Pagina mensis|2026}} == Paginae de praenominibus: lemmata typis italicis necne? == In disputatione {{caput|Disputatio Usoris:IacobusAmor|Carolus: Cur titulus italicus?}}, noster [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]] suadet ut lemmata qualia illa paginarum de praenominibus scribantur typis italicis. Ego nescio quid sit faciendum. Praenomina apud Vicipaediam Anglicam et alibi non scribuntur typis italicis (e.g. [[:en:Martin (name)]]), sed nobis licet aliam regulam nostram statuere. Attamen, si hanc conventionem adoptamus, oportebit eam ubique adhibere, atque multae paginae emendandae erunt. Quid dicatis? Censeatisne lemmata in paginis de praenominibus scribenda esse typis italicis? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:34, 18 Augusti 2026 (UTC) :::And yet, Grufo, in the article that you cite ("[[:en:Martin (name)]]"), you'll find this heading: "The name ''Martin'' in different regions"! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:50, 18 Augusti 2026 (UTC) :::: I am not against using italics for words cited as words, I am just wondering whether ''the page's lemma'' should be italicized (i.e. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Titulus italicus}} ... {{ires|Martinus}} est praenomen ...</syntaxhighlight>). Having somewhere below the lead something like <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>Nomen ''Martinus'' ...</syntaxhighlight>, seems pretty fine to me, especially when discussing etimologies. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:01, 19 Augusti 2026 (UTC) :Non, hoc insolitum est, multos annos Vicipaedia sine hoc italico vivebat. Argumentum Jacobi est: :* Leo XIV est pontifex, sed eius nomen familiare est ''Robertus'' (vel "Robertus"), — :hic de praenomine ut nomine, non de homine vel de re agitur, hic scriptura italica vel virgulae possibiles sunt. Sed pagina de ipso praenomine hoc praenomen ut rem describendam tractat. Nullae sunt causae, ut huius generis paginarum formam mutemus. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:10, 18 Augusti 2026 (UTC) :::Iste locus omnino rectus non est. "''Robertus'' (vel "Robertus")" non scripsi. Quod scripsi est: ::::[[Leo XIV]] est [[Episcopus Romanus]], sed eius nomen familiare est ''Robertus.'' :::At least in English, and in the English wikipedia, words cited as words are customarily italicized (not quoted); however, as noted in effect by Grufo, many writers, including those of the English wikipedia, make an exception for capitalized nouns. Much of the time, that's perhaps unobjectionable, as it doesn't lead to misreading, but it can generate curious locutions, for example: ::::Henry Edward Manning has been translated '[[Henricus Eduardus Manning]].' :::This is curious because, for people reading these words for the first time, the lack of italics in the text effectively marks Manning as a human being, not a set of words, and human beings can't be translated, unless, of course, they're bishops, who can indeed be translated (from see to see); but Manning was never a bishop of anywhere except Westminster, so he was never translated—making ''both'' of these sentences true. but ''only'' when italics are selectively deployed: ::::''Henry Edward Manning'' was often translated. ::::Henry Edward Manning was never translated. :::Granted, this is a rare example, but it's most definitely a valid contrastive minimal pair. In any event, relying on capitalization may prove problematic in general, since many nouns capitalized in the Anglo-German world are ''not'' capitalized in many other languages, and that's "a whole nother can of worms." [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:38, 18 Augusti 2026 (UTC) ::::Okay, but in the title of a Wikipedia article, the name is not taken as word, but as an object that the article treats. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 09:29, 19 Augusti 2026 (UTC) :::::That's true. Substantive "Xxxx (nomen)" articles have some reasons not to exist in an encyclopaedia at all: so far as I remember, they exist on Vicipaedia because (a) there is an anonymous contributor who likes creating them, and generally does no harm, (b) they could remain useful as disambiguation pages if they offer links to more than one existing substantive article. I suggest not making any special rule for formatting them here, when there's no such rule on other Wikipedias. Formatting is a distraction, and Latin is light on formatting compared with other modern printed languages. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 07:30, 23 Augusti 2026 (UTC) == [[:Categoria:Portae]] == [[:Categoria:Portae]] nunc includit paginas sui generis, quod vulgo ''portal'' nominatur, sed habemus aliquot paginas de portis veris, de aedificiis huius generis ([[Porta Aurea]], [[Porta nigra]], [[Porta Praenestina]], [[Porta Brandenburgensis]], [[Porta Graach]] etc.) Puto categoriae portalium aliud nomen dandum esse, e.g. "Portae Vicipaedianae", "Portae (Vicipaedia)", in [[:categoria:Portae]] autem portas veras colligendas. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 09:57, 21 Augusti 2026 (UTC) <!-- Si nomen tuum addere vis, tantummodo substitue “subst:Assenserunt” in locum verbi “Assenserunt” hic: -->{{Assenserunt|Grufo=2026-08-21 11:00:42}} : Categoriam “[[:Categoria:Portae Vicipaedianae|Portae Vicipaedianae]]” creavi et nonnullas subcategorias ibi movi, sed nunc tantummodo telephonio geatabili recensere possum; postea ceteras subcategorias illūc movebo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 11:25, 21 Augusti 2026 (UTC) :: {{Ok}} Factum est. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:04, 21 Augusti 2026 (UTC) :::Gratias ago maximas! [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:32, 21 Augusti 2026 (UTC) == De paginis inter dies 12 Iulii et 5 Augusti 2026 creatis == Septuaginta duas novas paginas quotidianas die 25 Iunii 2026 posteriores [[Specialis:Diff/3985927/3985929|addidi]], attamen paginas inter dies 12 Iulii et 5 Augusti 2026 scriptas inspicere non potui. Si bonarum paginarum illis diebus scriptarum meministis, quaeso, [[Specialis:EditPage/Vicipaedia:Index paginarum cottidianarum/Promovendae|addite indici]]! Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 5 Septembris 2026 (UTC) == Ascalon Adumbratio? == Non intellego cur pagina Ascalon in adumbrationibus relegata permaneat (oblivio?) cum tot pessimae et brevissimae paginae (de eis nuncupatim loqui nolo) nostram Vicipaediam dehonestant. [[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 17:07, 8 Septembris 2026 (UTC) : Et ego censeo paginam iam maturam esse ut in encyclopaediam recipiatur. Idem auctorem rogavi (confer {{Caput|Disputatio Adumbrationis:Ascalon|Non iam adumbratio}}), sed ipse respondit se plura de recentiore historia Ascalonis et nonnulla de aetate Turcica ac Britannica scribere velle. Mea sententia, paginam in encyclopaediam {{Nexus cum parametris|Specialis:Paginam movere/Adumbratio:Ascalon|movere|wpReason=Demum commentatio parata est|wpNewTitle=Ascalon|prefix=}} possumus. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:25, 8 Septembris 2026 (UTC) :: Nihil impedit enim quominus paginam emendet in Vicipaedia iusta ut omnes quotidie facimus. Praeterea iam duos menses pagina non iam aucta est et ex aliis Vicipaediis invisibilis iacet. Censeo et ipse movendam esse.--[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 20:42, 8 Septembris 2026 (UTC) ::: {{Factum est}} --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 21:15, 8 Septembris 2026 (UTC) == Articulum de [[XGBoost]] scribere volo. == '''Articulum de XGBoost componere cupio, qui originem, structuram algorithmicam, rationem gradientis boosting, praecipuos usus atque partes eius in machinali doctrina accurate exponat.''' [[Usor:נתנאל שטרן|נתנאל שטרן]] ([[Disputatio Usoris:נתנאל שטרן|disputatio]]) 06:19, 11 Septembris 2026 (UTC) : Posses articulum e Vicipaedia Anglica vertere. --[[Usor:Maria.martelli|Maria.martelli]] ([[Disputatio Usoris:Maria.martelli|disputatio]]) 15:23, 11 Septembris 2026 (UTC) ::Gratias tibi ago pro consilio. Articulum Anglicum de XGBoost in Latinum vertere conabor, sed textum etiam ad morem et stilum Vicipaediae Latinae accommodare velim. [[Usor:נתנאל שטרן|נתנאל שטרן]] ([[Disputatio Usoris:נתנאל שטרן|disputatio]]) 06:20, 14 Septembris 2026 (UTC) == De intellegentiae artificialis usu == {{safesubst:Collaboratio/gratulans|Ailamnos|Alex1011|Alexander Gerashchenko|Amahoney|Andreas Raether|Andrew Dalby|Archaeocursor|Auteuil-Passy|Aylin|Bartholomite|Bis-Taurinus|Cyprianus Marcus|Demetrius Talpa|Giorno2|IacobusAmor|Ioscius|Iustinus|Lesgles|LilyKitty|Marcus Terentius Bibliophilus|Maria.martelli|Neander|Pippobuono|Rafaelgarcia|Sigur|Pseudo-philodoxia|Utilo|UV|Xaverius | alacres = Ailamnos / Archaeocursor / Demetrius Talpa / IacobusAmor / Pippobuono / Pseudo-philodoxia | alacritas = mensis | auctor = Grufo | res = Amici, veniam peto si hoc modo vos interpello. Proposueram ut regulas de usu intellegentiae artificialis in Vicipaedia constituamus, sed adhuc nemo de eis disputavit. Quum res magni momenti mihi esse videatur, velim ut, si potestis, [[Vicipaedia:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|consilium]] legatis atque sententiam vestram in [[Disputatio Vicipaediae:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|eius pagina disputationis]] feratis. Etiam brevis sententia valde utilis erit. Valete! P.S. Vos elegi quia inter vos sunt usores strenui, usores nuper laboriosi, et magistratūs. | subscriptio = [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:10, 30 Septembris 2026 (UTC) | tempus = 20260930171001 }} Nondum sunt in nostra Vicipaedia regulae de usu intellegentiae artificialis, quamquam [[MediaWiki:Editcheck-copyvio-llm-policylink|systema MediaViciale eas quaerit]]; idcirco [[Vicipaedia:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|hoc consilium]] proposui. Hae suasiones praecipue me adiuvaverunt ad paginam parandam: * [[:Mw:Help:Edit check#LLM Paste check|Mw:Help:Edit check § LLM Paste check]] * [[:En:Wikipedia:Writing articles with large language models]] * [[:Meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy#AI-assisted editing and human accountability|Meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy § AI-assisted editing and human accountability]] Tertius nexus simile consilium meum ostendit. Quaeso, ferte hic sententias vestras. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:49, 25 Septembris 2026 (UTC) * Interdictiones fortasse non prosunt, quia usum intellegentiae artificialis demonstrare difficile est; tum haec est solutio optima, quam proponis, — postulare, ut auctores textum diligenter inspiciant, ut ipsi materiem intellegant, de qua scribunt, et ipsi respondeant, si opus est. Fortasse usus IA in disputationibus interdicendus est, nam cum spatio vacuo disputare sensu caret. Incertus sum, ideo antea non respondi. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:31, 30 Septembris 2026 (UTC) *: De hac re sunt longae disputationes [[:Meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy|in MetaVici]] aliisque locis, saepe inter eos divisae qui usum intellegentiae artificialis omnino prohibendum putant, eos qui tantummodo in translationibus permittere volunt, et cetera (ironice, si ullus locus autotranslationibus interdicendus esset, haud dubie esset Vicipaedia Latina). Attamen, ut recte mones, difficile est demonstrare quemquam intellegentia artificiali usum esse. Praeterea sunt quaedam opera prorsus innocua in quibus intellegentia artificialis excellere potest—exempli gratia, si aliqui index ordine alphabetico disponendus sit, machinis magis quam hominibus confidam ut recte faciant. Itaque quod scripsi in eo praecipue versatur, ut, quocumque Vicipaediani nitantur ad encyclopaediam emendandam, ipsis solis de omnibus quae scribuntur ratio reddenda sit: intellegentia artificialis neque fons est neque excusatio. Quod aliquatenus simile mihi videtur [[:en:Robustness principle|principio Posteliano]] in hoc casu adhibito. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 18:05, 30 Septembris 2026 (UTC) * [[Usor:Grufo|Grufo]], tecum plane consentio, et ideo cum [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrio]]. Intellegentia artificialis modus est et manere debet secundum me ad tempus servandum, sed articulos Latine recte scriptos creare non potest. Saepe, cum eam ad Latinam linguam interpretandam peto, verba adhuc desunt, quae vel omnino Anglica sunt vel ut verba "probabilia" ex lingua originali creata, verbi gratia "subleutenantes". Hoc non mirum est, cum intellegentia artificialis imprimis ars sit ad probabilitates computandas, non ad casus reales. Itaque te de consilio tuo laudo: ''non prohibere, sed omnes admonere se responsabiles esse pro iis quae scribunt''. [[Usor:Pippobuono|Pippobuono]] ([[Disputatio Usoris:Pippobuono|disputatio]]) 19:21, 30 Septembris 2026 (UTC) * Fontes semper ipse lego at ai usually sum solo eo consilio ut textum meliorem fieret, nec semper consilium ai secutus sum. Fortasse non utar. Valete. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 07:29, 1 Octobris 2026 (UTC) *: Gratias tibi ago ob responsum, [[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]. Non de tuo usu intellegentiae artificialis te loqui volebam, sed de [[Vicipaedia:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|regulis a me propositis]], ita ut recenseantur et meliores fiant. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:40, 1 Octobris 2026 (UTC) *::Regulae tuae propositae mihi placent nec quid habeo ut addam. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 14:23, 1 Octobris 2026 (UTC) *Et ego regulas puto optimas. Sed quomodo faciendum est ut observentur? Eritne quasi custos, ad quem scribendum erit, si quis textum dubium invenerit, vel has regulas unusquisque invocare poterit ut res dubias ipse corrigat vel etiam expurgat? -[[Usor:Ailamnos|Ailamnos]] ([[Disputatio Usoris:Ailamnos|disputatio]]) 09:20, 2 Octobris 2026 (UTC) *: Gratias tibi ago, Ailamnos. Si singula pagina dubia invenitur, pagina disputationis ipsius sufficiet. Si autem sunt multae paginae quae recensione humana carere videntur, haec Taberna est locus opportunior. Vale. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:07, 2 Octobris 2026 (UTC) * Gratias propter nuntiolam. Secundum regulas a te propositas, quid agendum est de paginis omnino ab generativa-AI confectis? Annon suscipiunt deletionem celerem? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 12:37, 26 Octobris 2026 (UTC) *: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Gratias tibi ago ob responsum! De rebus quas quaeris regulae propositae sic scribunt: *:: ''“Quae sine accurata humana recensione confecta editaque sint, {{Acclaranda|impugnari et e Vicipaedia detrahi poterunt}}.”'' *: (Meā acclaratione.) --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:16, 26 Octobris 2026 (UTC) == IAbot: an recte agit? == Amicis quam plurimis loquor! -- Observavi IAbot in pagina [[Carolus Clusius]] (per exemplum) ter hoc anno nexus "mortuos" pronuntiavit, qui (per me) vivi sunt. Magister huius boti me suggerit (vide [[:m:User Talk:InternetArchiveBot#IAbot malfunctioning on la:wiki]]) hanc dissonantiam productam esse e limitibus geographicis a divulgatoribus sitorum interretialium impositis. An possumus hanc rem per experientiam probare? Si volitis, has tres paginas, ab IAbot mortuas pronuntiatas, temptate et responsum subter scribite: I'm asking as many friends as possible to help: -- I notice that IAbot in the page [[Carolus Clusius]] (for example) three times this year pronounced links "dead", when for me those links are still alive. The botmaster suggests (see [[:m:User Talk:InternetArchiveBot#IAbot malfunctioning on la:wiki]]) that different results may be caused by geoblocks on the internet sites (i.e. they are not accessible worldwide). Could we please test this? If you're willing, please try these three pages, reported dead by IAbot, and report whether they work for you or not (Viva/Mortua). [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) ;[https://www.e-rara.ch/zuz/nagezh/content/titleinfo/9431363 1. E-rara] * Viva. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:16, 26 Septembris 2026 (UTC) *Viva. --[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 15:28, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:58, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:Amahoney|A. Mahoney]] ([[Disputatio Usoris:Amahoney|disputatio]]) 20:15, 30 Septembris 2026 (UTC) ;[http://www.dwc.knaw.nl/wp-content/HSSN/2007-8-Carolus%20Clusius.pdf 2. Clusius Correspondence pdf] * Viva. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:16, 26 Septembris 2026 (UTC) *Viva --[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 15:28, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:58, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:Amahoney|A. Mahoney]] ([[Disputatio Usoris:Amahoney|disputatio]]) 20:15, 30 Septembris 2026 (UTC) ;[http://clusiuscorrespondence.huygens.knaw.nl/ 3. Clusius Correspondence html] * Viva. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:16, 26 Septembris 2026 (UTC) *Viva.--[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 15:28, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:58, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:Amahoney|A. Mahoney]] ([[Disputatio Usoris:Amahoney|disputatio]]) 20:15, 30 Septembris 2026 (UTC) {{Ast}} [[Usor:Andrew Dalby|Andrea]], fortasse interim formula {{Fn|Url}} est [[Specialis:Diff/3991119/3991337|solutio]] ne InternetArchiveBot nexūs inveniat (sed nescio valeatne). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:46, 26 Septembris 2026 (UTC) :Omnibus, qui supra responderunt, gratias ago. Dic mihi, mi Grufo: qualibus occasionibus uti possumus hac formula? Quando [https://], quando {{Fn|Url}}? (Si olim bene scivi, veniam da! Oblitus sum.) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:58, 27 Septembris 2026 (UTC) :: Si non erro, InternetArchiveBot hanc syntaxin vestigat: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>[A B]</syntaxhighlight>. Ergo, si autem hanc invenit syntaxin nihil agit: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{url|A|B}}</syntaxhighlight>. Haec igitur est excogitatio tantum ut InternetArchiveBot impediatur, sed nescio quando operteat sic facere. Si dubitas et retrospectionem “Wayback Machine” servare vis, etiam formulam {{Fn|Machina temporis interretialis}} habemus (formā compendiariā <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{urlr|A|B|C}}</syntaxhighlight>—de argumento C, vide [[Formula:Machina temporis interretialis|documentationem]]), quae utrumque nexum ostendit. E.g.: ::* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{urlr|http://clusiuscorrespondence.huygens.knaw.nl/|Editio epistolarum interretialis|20170915113347}}</syntaxhighlight> ::*: ↳ {{urlr|http://clusiuscorrespondence.huygens.knaw.nl/|Editio epistolarum interretialis|20170915113347}} :: Haec est solutio tuta quotiens dubitas. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:20, 27 Septembris 2026 (UTC) :Haec paginae omnes bonae sunt, non mortuae, et [[Aegidius Forcellini|ibi]] ΙΑbot [https://linguax.com/lexica/forc.php bonum nexum] mutavit. Μalum est, quod pagina originalis quaerere per totum lexicon potest, sed pagina in Wayback Machine non potest. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:38, 27 Septembris 2026 (UTC) ::Et iterum mutavit; inserui <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{url...</syntaxhighlight>. An plures nexus corripiat, quam corrigat, nescio. Cur non servat nexum priscum, ut et nexus originalis maneat, et nexus in IA addatur? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 22:16, 28 Septembris 2026 (UTC) ::: Bene [[Specialis:Diff/3991860/3991862|fecisti]], Demetri. [[:meta:User talk:InternetArchiveBot|A creatoribus boti]] petere possumus ut eorum botum formula {{Fn|urlr}} utatur, quae nexum originalem cum retrospectione ostendit. Compara: :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{url|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt}}</syntaxhighlight> ::::: ↳ {{url|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt}} ::: et :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{urlr|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt|20260810235849}}</syntaxhighlight> ::::: ↳ {{urlr|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt|20260810235849}} ::: Sed nescio creatoresne volituri sint hoc facere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:07, 28 Septembris 2026 (UTC) ::::Etiam aliquot mutationes recentes eius boti perlustravi, maior pars recte facta est, sed et errores hic inventos fecit. Paulisper exspectemus, num plures errores erunt. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:59, 29 Septembris 2026 (UTC) <!-- Si nomen tuum addere vis, noli id manu scribere, sed tantummodo substitue “subst:Assenserunt” in locum verbi “Assenserunt” hic: -->{{Assenserunt|Grufo=2026-09-29 20:49:03}} == De nominibus propriis et notatione Pokémon == '''Salvete, vicipaediani!''' Quaestio iucunda sed magni momenti de nominibus modernis (praesertim de Pokémon sicut ''Pikachu'' vel ''Charmander'') in disputatione orta est. Ut scitis, in multis paginis haec nomina ut indeclinabilia tractantur. Tamen secundum regulam nostram '''[[Vicipaedia:De nominibus propriis|De nominibus propriis]]''', nomina barbara ad morphologiam Latinam accommodari possunt, ut casus plane legi possint. Nuper usor quidam proposuit nomen ''Pikachu'' mutare in '''Pikachurius, -ii (m.)'''. Formam deminutivi sequitur, sicut nomen scientificum proteini '''[[Pikachu|Pikachurinum]]''', quod iam in scientia receptum est. Si haec nomina non flectuntur, Latinitas textuum valde patitur (e.g. ''"inter Charmander et Charizard"'' loco ''"inter Charmandrum et Charizardem"''). Vos hic in Taberna rogare velim: * Num formam flectibilem (ut ''Pikachurius'' vel ''Charmandrus'') praeferre debemus secundum regulas nostram? * An omnia nomina Pokémon in Vicipaedia in perpetuum indeclinabilia relinquenda sunt? Quid vobis videtur? Gratias vobis ago pro sententiis vestris! [[Usor:Coolfactorus1|Coolfactorus1]] ([[Disputatio Usoris:Coolfactorus1|disputatio]]) 19:28, 30 Septembris 2026 (UTC) :"Charmander" et sic declinari potest, ut "Alexander" etc. (''Charmandri, Charmandro''...). [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:41, 30 Septembris 2026 (UTC) ::Ubi hoc scriptum est, si mihi per te licet? [[Usor:Coolfactorus1|Coolfactorus1]] ([[Disputatio Usoris:Coolfactorus1|disputatio]]) 21:08, 30 Septembris 2026 (UTC) ::''Consilium tuum mihi valde placet! Si nomina ut "Charmander" ad grammaticam Latinam accommodamus (ut "Alexander"), tunc etiam alia nomina flectere possumus. Eodem modo "Pikachu" declinari possit ut "Pikachurius" Quid de hac re censetis?'' [[Usor:Coolfactorus1|Coolfactorus1]] ([[Disputatio Usoris:Coolfactorus1|disputatio]]) 21:20, 30 Septembris 2026 (UTC) :::Ubi scriptum est de nominibus in "-er" declinationis secundae — in arte grammatica. De "Pikachurio" — nolebam hoc dicere, sed videas, heu, [[Vicipaedia:Noli fingere]]. Fontibus nominis opus est. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 21:27, 30 Septembris 2026 (UTC) ::::Gratias tibi ago pro responso, cur Charmander sicut Alexander declinari possit. ::::Scisne, quomodo se habeat cum ceteris Pokémonibus? ::::Quid fons fide dignus Vicipaediae habetur? [[Usor:Coolfactorus1|Coolfactorus1]] ([[Disputatio Usoris:Coolfactorus1|disputatio]]) 21:43, 30 Septembris 2026 (UTC) :::Cur scribimus Charmander nec Čarmander? Videte paginam [[Andreas Ševčenko]] -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 09:11, 1 Octobris 2026 (UTC) :::: Lingua Latina modo caret soni /tʃ/ scribendi. [Č] est consuetudo praesertim cum linguis Slavicis adhibita, sed numquam cum linguis Occidentalibus. Charmander videtur esse [[verbum amalgamatum]] Anglicum ({{wikten|char||Verb}} + {{wikten|salamander||English}}). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:34, 1 Octobris 2026 (UTC) :::::''Char,'' verbum Anglicum, signficat [[piscis|piscem]] generis ''[[Salvelinus|Salvelini]]'' familiae [[Salmonidae|Salmonidarum]]; ''salamander,'' etiam Anglicum, est "salamandra" ordinis [[Urodela|Urodelorum]]. Ergo ut videtur, habemus nomen ''Salvelinomandram.'' :) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 22:58, 1 Octobris 2026 (UTC) :::::: “Carbomandra” fortasse? :) Sic [[:en:Charmander#Concept and design|scribit]] Vicipaedia Anglica: :::::: <blockquote>Charmander's name was a mix between "char" and "salamander". In an interview with ''Inside Games'' in February 2016, The Pokémon Company CEO Tsunekazu Ishihara stated that its name was a combination of "charcoal" and "Salamandra".</blockquote> :::::: --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:26, 2 Octobris 2026 (UTC) n25fh2vcucwl88tcp7y8eozfn2d6mg2 3997246 3997245 2026-10-26T20:16:59Z Grufo 64423 /* De intellegentiae artificialis usu */ Nova 3997246 wikitext text/x-wiki {{/Praefatio}} == De paginis nimis magnis quae formulā {{[[Formula:Augenda|Augenda]]}} utuntur == In [[:Categoria:Corrigenda|Categoriam:Corrigenda]] plures subcategoriae formulā {{Fn|Augenda}} stipantur (e.g. [[:Categoria:Augenda a mense Februario 2023]], [[:Categoria:Augenda a mense Ianuario 2024]], [[:Categoria:Augenda a mense Decembri 2025]], et cetera). Inspiciens, multas harum paginarum invenii quae longiores sunt 1000 octobitis (e.g. [[Graecia archaica]]: 2928 octobiti). Quid censeatis si mechanema cum monitu in formulam {{Fn|Augenda}} inseram, ne in paginis longioribus quam 1000 octobitorum adhibeatur? Nam si pagina est satis longa, vanum est legentes monere paginam intra tres menses esse augendam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:30, 27 Februarii 2026 (UTC) :Pagina de [[Graecia archaica]] (#1) lemmate proprio, (#2) definitione idonea, et (#3) fonte externo caret, et omnis Vicipadia ut videtur (#4) nexibus ad hanc paginam ducentibus caret. That's all four of the formula's four criteria. ¶ For the difference between a stub and more-than-a-stub, the cutoff I've been using has been 2,000 octeti for general articles and 1,900 for articles with a taxobox. I don't recall a consensus on that limit, but articles having 4,000, 5,000, 6,000 octeti have been marked "stipula"; that's likely too high a limit, and I'd suggest that 2,000 (or possibly your 1,000) is a more defensible upper limit for stubs. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 03:15, 27 Februarii 2026 (UTC) :::For example, just today, someone added "<nowiki>{{urbs-stipula}}</nowiki>" to the article on [[Barcino]], which already had more than 3,500 octeti! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:04, 28 Februarii 2026 (UTC) :::: ''Stipulae'' are not problematic from an administrative point of view, because in theory they can remain as such forever. Barcellona is an important city with a lot of history that can be written in an encyclopedia, it can be understandable if someone feels that the current page can be greatly improved. Instead, what scares me about the {{Fn|Augenda}} template is that it is not only an invitation to improve pages, it also asks us to delete pages after three months (which is why it should be used with care). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:57, 28 Februarii 2026 (UTC) :::::Then why not change the verb from ''will'' to ''may'' or introduce some other indication of indeterminacy? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:31, 28 Februarii 2026 (UTC) :: [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]], we can set any limit we want, but what I think makes little sense is saying that a page must be increased within three months, but then after three months nothing happens and the categories above keep growing. We must set a realistic (relatively low) threshold and then, after that, be ready to '''delete''' the pages that do not respect our threshold (in [[Vicipaedia:Taberna/Tabularium 35#De novo spatio nominali adumbrationum proponendo|another thread]] I had proposed the <code>adumbratio:</code> namespace where after three months all these “augenda” pages can be moved, but that is a separate topic). A page like [[Graecia archaica]] only needs relatively little work to be adjusted—certainly does not deserve to be deleted. What I want to stress here is that every time you add {{Fn|Augenda}} to a page you are basically saying “If the page stays like this, I am okay if after three months it gets deleted”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 03:58, 27 Februarii 2026 (UTC) :::That's correct, but I heartily endorse a separate namespace, a kind of purgatory, where such pages can go until they've become worthy of standing in the mainspace. As a rule, I don't work on formulas, so I likely had nothing to do with the wording of this one, but three months must have been the original consensus. If memory serves, @Andrew Dalby and perhaps others have occasionally enforced the three-month rule, though sometimes after well more than three months have elapsed. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:08, 27 Februarii 2026 (UTC) :::: Intellego. Novum spatium nominale a “Phabricatore” petiturus sum. Quid censeres si in paginis amplioribus (e.g. inter 2000 et 1000) formulā {{Fn|Nondum stipula}} (quae nullam categoriam cum tempore praefinito imponit) pro formulā {{Fn|Augenda}} utereris? Aut aliam novam formulam quoque nobis excogitare licet. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:57, 27 Februarii 2026 (UTC) ::::: {{Tpe|Nova}} Hic nuper petivi ut novum spatium nominale adumbrationum crearetur: [[phab:T418706|New “Draft” namespace for lawiki: “Adumbratio”]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:01, 2 Martii 2026 (UTC) :::::: {{Tpe|Novissima}} Euax! Spatium nominale adumbrationum [[Vicipaedia:Spatium nominale|habemus]]! Textus paginae [[MediaWiki:Noarticletext]] nobis sic mutandus est ut adumbrationes, si exsistunt, detegantur. Postea aliquid excogitabo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 19:34, 2 Martii 2026 (UTC) @[[Usor:IacobusAmor|Iacobe]]: What would you think if we created a <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template, and established that when we find a page that was created more than three months ago (e.g. [[Agrinium]], created in 2004!), instead of {{Fn|Augenda}} we add the new template instead? The <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template could look more or less like this: {{Capsa annuntiationis | color = #7f83d7 | pigmentum = #f3f4fb | imago = P writing.svg | 1 = '''Commentationem neglectam augeamus!''' Haec commentatio longe neglecta videtur mansa esse. Sodes, adiuva paginam augere! }} We can then have [[:Categoria:Paginae neglectae]], where all these pages will be automatically collected. I am proposing this because I think that it makes little sense to warn that a page that was created 22 years ago must be improved within three months! It will be an empty warning. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 08:40, 9 Martii 2026 (UTC) :That might be useful. How would it differ from the Adumbratio solution? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:01, 9 Martii 2026 (UTC) :: Following [[Vicipaedia:Adumbratio|the rules]] that I partly translated from English Wikipedia, we must not move pages that were created long ago to the <code>Adumbratio:</code> namespace. So the picture should look as follows: ::* '''Case 1:''' The page is is too short and was recently created. We have three possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We move it to the <code>Adumbratio:</code> namespace (less prefereable than improving the page but more prefearable than the following) ::*# We add {{Fn|Augenda}} (less prefereable) ::*#: ↳ If three months after adding {{Fn|Augenda}} nothing has changed we delete the page for real ::* '''Case 2:''' The page is too short and was created more than three months ago. Two possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We have no other choice but adding <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> ::*#: ↳ We must take into account that the page might stay like that indefinitely ::* '''Case 3:''' The page was in the <code>Adumbratio:</code> namespace and was moved to the main namespace prematurely: ::*# We add {{Fn|Augenda}} ::*#: ↳ If after three months nothing has changed we delete the page for real :: The rationale is that pages that are too old might no longer have someone that checks them and is able to fulfill our expectations. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:42, 9 Martii 2026 (UTC) == De novo spatio adumbrationum == {{Collaboratio|Alex1011|Alexander Gerashchenko|Amahoney|Andreas Raether|Andrew Dalby|Aylin|Bartholomite|Bis-Taurinus|Demetrius Talpa|Giorno2|IacobusAmor|Ioscius|Iustinus|Lesgles|LilyKitty|Marcus Terentius Bibliophilus|Neander|Pippobuono|Rafaelgarcia|Sigur|Utilo|UV|Xaverius | alacres = IacobusAmor | alacritas = mensis | res = Magistratūs usoresque strenuos vocavi. Veniam peto si alicuius oblitus sum. | subscriptio = [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) }} Nuper novum spatium nominale <code>Adumbratio:</code> condidimus. Nunc oportet regulas nostras definire. Apud [[Vicipaedia:Adumbratio]] paginam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts]] partim verti, sed de nostra propria ratione consentiendum est. Notandum est Vicipaediam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts#Reasons not to move an article to draftspace|regulam habere]] qua vetatur paginam in spatio principali sitam in spatium adumbrationum movere “si commentatio ante plus quam 90 dies creata est”. Re quidem vera, nuper paginam [[Alkinum]] ad [[Adumbratio:Alkinum]] movi (praesertim ad lineamenta technica novi spatii nominalis experienda), attamen mihi visum est parum rectum paginam anno 2006 creatam (et [[Vicipaedia:Paginae quas omnibus Vicipaediis contineri oportet/Expansio#Materies chemicales|quam omnibus Vicipaediis contineri oportet]]!) ibi movere. Quo facto suasus sum ut nobis vetandum sit formulam {{Fn|Augenda}} paginis ante plus quam tres menses creatis addere. Nam, si pagina nimis brevis olim creata est et usque talis mansit, si nos eam negleximus nec animadvertimus nisi nunc, meā sententiā duae optiones tantum nobis patent: aut eam relinquimus intactam, aut formulam {{Fn|Delenda}} apponimus. Ceterum, a vobis peto ut paginam [[Vicipaedia:Adumbratio]] inspiciatis, novas regulas proponatis, aut regulas a me scriptas emendetis. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) ==De loco vel gradu Vicipaediae apud Meta== Does moving articles counted among the 10,000 most important (like "[[Alkinum]]" & "[[Oxidum]]") into the limbo marked by <nowiki>{{Adumbratio}}</nowiki> and/or <nowiki>{{Neglecta}}</nowiki> lower Vicipaedia's score at Meta? (Vide [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_expanded_sample_of_articles|"List of Wikipedias by expanded sample of articles"].) In other words, do they need to remain in the mainspace to boost Vicipaedia's score? ¶ Ten years ago, in March 2016, Vicipaedia was ranked thirty-ninth among all the wikis; at the end of last month, it was ranked fifty-second. This is not an encouraging trend, and deliberately accelerating it might not be considered advisable. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:52, 12 Martii 2026 (UTC) : Hi Iacobus. Moving pages to the <code>Adumbratio:</code> namespace definitely counts as removing them from the encyclopedia. Adding {{Fn|Pagina neglecta}} (or any other template) instead has no effects. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 12 Martii 2026 (UTC) ::<nowiki>{{ping|IacobusAmor}}</nowiki>, is there a page that specifies the number of articles from this list that we have? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:47, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::{{ping|IacobusAmor}}, idk why my previous ping got wrapped by nowiki. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:48, 3 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ecce (but it needs to be updated): https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:Amahoney/Myrias_epitome [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:04, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::::So, as Grufo says, moving one of the "10,000" pages into Adumbratio space removes it from the encyclopedia and from the score that Iacobus mentions. In the case of a page in that list, maybe it's better for it to be in mainspace, with a warning template (''neglecta/augenda/...'') on it? If it's in mainspace, more editors might see it and be tempted to improve it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:29, 14 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Hi Andrew. Indeed. When I created the page [[Vicipaedia:Adumbratio]] by (partially) translating [[:en:Wikipedia:Drafts]], I also translated the rule that a page can be moved away from the mainspace to the <code>Adumbratio:</code> namespace only if it is a newly created page (< 90 days). So pages that have long been among our 10000 pages are safe. P.S. The rules in [[Vicipaedia:Adumbratio]] still need our consensus, so if you have time, please give that page a look. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:58, 14 Aprilis 2026 (UTC) == Template:Weather box == {{Excepta|Vicipaedia:Officina|Template:Weather box|Locus opportunior --[[Usor:Grufo|Grufo]]}} == Quid significat expectatio vacuae mutationis? == Dicitur in pagina [[Topologia classium punctorum]] quod "Haec pagina mutationem vacuam expectat". Et rogat me, "nihil tangens", sibi ostendere mutationes. Ad quem dirigitur haec monitio, et quas mutationes oportet eum sibi ostendere? Non intelligo. [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:29, 19 Aprilis 2026 (UTC) : Salve, [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Illa icon significat vicitextum <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Spatium topologicum|spatia topologica|en|qid=Q179899}}</syntaxhighlight> ad hunc vicitextum, si paginam emendas, sponte mutatum iri: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>[[Spatium topologicum|spatia topologica]]</syntaxhighlight> (vide [[Special:Diff/3954206/3955454|meam ultimam recensionem]] et documentationem formulae {{fsn|pcc}}), quoniam nunc [[Spatium topologicum|paginam]] habemus quae cum entitate Vicidatorum [[:d:Q179899]] nectitur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 04:44, 19 Aprilis 2026 (UTC) ::Gratias habeo—mirum tamen mihi videtur, quod substitutio "cref" tantum unam tesseram (siquidem recte lexi) sumat ut argumentum. Quomodo ergo facio, si notam duos habeat nexus ad paginas creatas?--[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:29, 20 Aprilis 2026 (UTC) ::: Immo, infinitatem tesserarum formula {{fsn|cref}} accipit. Vide, exempli gratia, hanc annotationem in pagina “[[Carpates]]”, ubi sunt ambae entitates [[:d:Q6776713]] et [[:d:Q11699202]]: :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Martinus Szent-Ivany|Martini Szent-Ivany|hu|qid=Q6776713}} [...] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Gabriel Rzaczynski|Gabrielis Rzączyński|pl|qid=Q11699202}} [...]|2=Q6776713|3=Q11699202}}</syntaxhighlight> ::: Vide etiam {{Caput|Formula:Annotatio cum paginis creandis|Quomodo tesseram invenio?}}. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:43, 20 Aprilis 2026 (UTC) == Annon corrigere possumus titulos "instrumentorum"? == Exempli gratia: video unum "instrumentum" appellari "Paginam prehendere formá PDF". Videtur mihi hic titulus mendam habere et corrigi posse accentus acutus ad macron. Sed nescio utrum corrigibilis sit ab usoribus. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:47, 24 Aprilis 2026 (UTC) : Salve [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Usoribus non licet [[Specialis:Nuntia systematis|nuntia systematis]] recensere (vide etiam <span class="plainlinks">[{{fullurl:Special:Allpages|namespace=8}} spatium “<code>MediaWiki:</code>”]</span>), sed usores possunt a magistratibus petere ut nuntia recenseant (et multa nuntia exstant quae meliora facere aut etiam omnino vertere oportet!). Non invenio ubi “Paginam prehendere formá PDF” iaceat; fortasse @[[Usor:UV|UV]] adiuvare potest. P.S. “accentus acutus” revera est [[Apex (orthographia Latina)|apex]], forma antiquior [[macron|macri]]; attamen concordo uniformia signa diacritica nobis esse sequenda. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:42, 24 Aprilis 2026 (UTC) ::Non potest prehendere paginas disputationum formā PDF. Sed paginas encyclopediae possumus; e.g. [[Macron]]. At ibi apparet "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:04, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::: Nexum video, sed quid nuntium gignat non invenio. Exempli gratia, [[MediaWiki:Contributions|haec pagina]] nuntium “User contributions” ad nuntium Latinum “Conlationes usoris” vertit; sed quid vertit “Download PDF” ad “Paginam prehendere formá PDF”? Nescio. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:44, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ignosce inclaritatem meam—sed prime (ut ita dicam) "Instrumenta" et videbis instrumentorum titulos. Titulus primus (ut mihi ostenduntur) est "Movere"; titulus novissimus est "Res Wikidata"; et unus titulorum est "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:46, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Ut dixi, oculis meis textum video, sed ignoro e qua pagina aut e quo nuntio systematis oriatur. Nequeo textum corrigere si nescio quid mihi sit emendandum. Conatus sum aliqua similia nuntia vertere ([[MediaWiki:Wikisource-download-pdf|#1]], [[MediaWiki:Minerva-download|#2]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-sidebar-portlet-print-text|#3]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-download-label|#4]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-special-page-headline|#5]]), sed nuntium quod quaeris non inveni. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:54, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::bzgrep utebar perlegere totam Vicipaediam Latinam; non tamen inveni. Mirum! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:25, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Potesne, quaeso, etiam situm https://translatewiki.net/ per “bzgrep” inspicere? Etiam illic non inveni textum. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:28, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::[https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:Coll-download_as/la Fontem] inveni huius textus, non autem bzgrep utens. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:12, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::: Gratias tibi ago. Correxi. Post paucos dies abhinc nova translatio etiam in Vicipaedia Latina ostendetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:34, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse nostis [https://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki?uselang=qqx hunc nexum] per quem tandem inveni. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:37, 28 Aprilis 2026 (UTC) == Regula generalis de intellegentia artificiali == [[:meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy|Apud MetaVici disputatur]] utrum regula generalis de intellegentiae artificialis usu introducenda sit necne. Quum etiam nos tanget, vos hortor ut sententias vestras feratis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:42, 26 Aprilis 2026 (UTC) :Non penitus intelligo quomodo nos tangeat. Annon iam habemus regulam de plasmatibus (ut ita dicam) linguarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:50, 27 Aprilis 2026 (UTC) :: Regulae globales omnes Vicipaedias afficiunt, atque illa regula proponitur globalis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:56, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::Gratias habeo; nonne autem, si Vicipaedia Latina haberet regulam, supersedeat regulam generalem? Et simili modo respectu aliarum Vicipaediarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:01, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::: Non sum certus, sed timeo ne regulae globales vincant. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:05, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::Ita; intelligo. Scisne utrum restrictionem an laxationem habeat favorem iuris? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:12, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Apud Vicipaediam Latinam nulla est regula scripta; paginae tamen quae omnino intellegentiā artificiali sine ulla humana recensione vertuntur pittacio {{Fn|Pagina autotranslata}} signantur atque post unam hebdomadam delentur. Prima regula globalis proposita mihi videtur hoc tantum postulare, ut, ''praeter translationes'', usus intellegentiae artificialis aperte declaretur. Altera autem regula globalis vetat intellegentiā artificiali ūtī ''nisi in translationibus''. Meā sententiā, hoc nobis incommodum contrarium efficit, quia hic magnopere laboramus ad translationes machinarias moderandas; alii autem usūs intellegentiae artificialis nobis non sunt incommodo. Non puto magni rēferre usum ipsum declarare, sed potius oportere responsa intellegentiae artificialis diligenter inspicere ac recensere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:45, 27 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo melius invenire titula proposita pro articulo nondum existente? == Volui creare articulum pro "poset" (https://www.wikidata.org/wiki/Q474715). Scio, quod est formula "subst:pcc" alicubi in hac Vicipaedia per quam statuitur titulum huius articuli. Sed nescio, et "bzgrep" iterum inutilis est. Estne methodus inventionis talium "titulorum articulorum nondum existentium"? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:47, 30 Aprilis 2026 (UTC) : Formula {{fsn|pcc}} nescit quod nomen Latinum novae paginae (“nexui rubro”) assignandum sit, istud erit tibi eligendum. Ad formulam adhibendam tibi sufficiet titulum Latinum et linguā aliā scribere. E.g.: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|en=Partially ordered set|Aggregatio partim ordinata}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Aut, si vis, potes autem tesseram Vicidatorum praebere: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Non exstat ullus index paginarum creandarum. Nomina inveniuntur simul ac paginae creantur. Attamen, si quis paginam “Aggregatio partim ordinat'''issima'''” postea creet at ad [[:d:Q474715]] eam nectat, pagina ubi nexus ruber “Aggregatio partim ordinata” ostendebatur nunc ad paginam “Aggregatio partim ordinatissima” nectetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:13, 30 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo citare librum, quod numerum librarium uniformem inter gentes caret? == [[Cancellum (mathematica)|Hac pagina]] conor citare librum quoddam, sed caret ISBN/NLUIG. Habet tamen numerum Catalogii Librarii Congressus (LCCN), sed nescio quomodo hanc numerum affigere rei citatae. Multas habeo gratias pro auxilio vestro! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:09, 18 Maii 2026 (UTC) == Num verbum natio Anglico verbo “nation” respondet? == Salvete omnes! Hic scribo nec in [[Disputatio:Natio|pagina disputationis]] quod hoc verbum in multis commentariis est. Secundum [https://archive.org/details/practicalint00arno/page/41/mode/1up librum Arnoldi] “Natio is rarely used of a civilised and organised nation ; it means a people, or tribe, sprung from one race, of the same blood (nascor).” Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary Latin-English English-Latin” natio significat “a tribe, race, people, esp. uncivilized”, et verbum Anglicum nation significat “populus, gens (=people, stock), civitas (=body of citizens), respublica (=state), natio (=tribe, not highly civilized)”. Liber Arnoldi quoque monet ut iis vocabulis Latinis utamur. Commentarius [[Natio|natio]] illud Ciceronis habet: “Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt, nostra cīvitās nōn potest; …” in quo orator optimus populum Romanum a nationibus distinguet. Quid vobis videtur de hac re? Valete! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 20:58, 29 Maii 2026 (UTC) :Haec "natio" a primis temporibus Vicipaediae originem obscuram ducit, mihi non placet, sed permulta corrigenda sunt, si eam mutare volumus. Civitas (de civibus), civitas sui iuris? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 22:09, 29 Maii 2026 (UTC) :: Aut etiam possibile est dicere, etiam secundum linguas recentiores, ipsam notionem “nationis” quodammodo “civitati” adversari. Id est, sunt qui putent, etiam linguis hodiernis, “nationem” (Anglice ''nation'', Italice ''nazione'', et cetera) semper aliquid minus civile quam “civitatem” (Anglice ''state'', Italice ''Stato'', et cetera), immo vero tribale, significare. Cum hoc tamen concordo, paginam illam nimis veterem esse atque redintegrandam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:41, 29 Maii 2026 (UTC) :::Melius est quaedam omittere quam nihil corrigere. Video nos habere commentarios qui vocantur [[Civitas]] (Ang. [[w:en:State (polity)]]), [[Gens]] (Ang. [[w:en:Gens]], nescio cur hic commentarius Latine non sit solis de gentibus Romanis), [[Populus]] (Ang. [[w:en:People]]), [[Res publica]] (Ang. [[w:en:Republic]]), et [[Tribus (anthropologia)]] ([[w:en:Tribe]]). Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary”, tribus significat”originally a third part if the Roman people. Hence a tribe, a division of the Roman people …”. Hoc dictionarium monet ut verbo “natio” vel verbo “gens” utamur si scribere “tribe” velimus nec de tribubus Romanis scribamus. Vero non possum novum nomen commentarii [[Natio]] commendare quod nescio cur vikipedia tot commentarios habeat. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 14:38, 31 Maii 2026 (UTC) ::::Pagina non est delenda, si hoc consulis. "Natio" [http://lexica.linguax.com/forc2.php?searchedLG=natio verbum est Latinum], cur id ne explicemus. Si nexum intervicialem ad paginam Anglicam male congruere putas, ita est, non perfectissime congruit. Sed cum de notionibus abstractis agitur, nexus interviciales saepius tales sunt. Hoc malum in Vicipaediα inevitabile est et hoc non est malum, si res explicatur. Paginae ipsius loca quaedam corrigenda est, Ciceronis interpretatio mutanda, et, quod maxime interest, inter [[Specialis:Nexus_ad_paginam/Natio|nexus ad eam]] hi multi corrigendi sunt, ubi "natio" in modum Anglicum civitatem sui iuris significat. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 18:22, 31 Maii 2026 (UTC) :::::Pagina scilicet delenda non est. Vidi paginas in Vikipedia Hebraica et Ucrainica ad paginam Anglicam bene congruere nec nostram paginam. Natio est verbum Latinum, cuius sensu Latino uti debemus, nec sensi Anglico. Delere nolo sed mutare et fortasse movere. Eo consilio hunc sermonem coepi ut sensibus Latinis verborum uteremur. Vero nescio cur Vikipedia Anglica tot paginas habeat et quid sit discrimen inter “nation” et “state”, propter quod non possum verbum meliorum commendare. Potestne pagina Anglica nostrae paginae [[Natio]] esse [[w:en:Tribe]]? Tribus quoque verbum Latinum est sed secundum dictionarium non idem significat et verbum Anglicum tribe. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:24, 31 Maii 2026 (UTC) :::::: ''Tribus'' est quaedam divisio populi, non tota natio ([https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0059:entry=tribus]). Possum falli, sed secundum illam Ciceronis sententiam (“Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt …”) mihi videtur praecipua differentia inter ''civitatem'' et ''nationem'' hoc esse, quod ''civitas'' rem publicam civium significat, ''nationes'' autem alios populos tamquam gentes spectatos. Ita ''civitas'' erat Roma, ''nationes'' erant ceteri populi. P.S. {{*Cfr}} etiam “eruditissima illa Graecorum natio” (Cic.). Nam Graecis erat una natio sed plures civitates. Hoc usu vocabulum mihi videtur fere eodem sensu adhiberi ac in linguis hodiernis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:07, 31 Maii 2026 (UTC) :::::::Nexus interviciales perutiles sunt (ad minimum, lectores novos nobis dirigunt!) sed non nos regunt. Omnis lingua, sicut [[civitas sui iuris]], libera est. Debemus (1) verba Latina Latinitate classica definire (2) alia verba quibus significationes cognatae sunt (e.g. gens, tribus, civitas) distinguere, nexibus datis (3) significationes apud Latinistas recentiores explicare, si differunt (4) praeter alia, de re principali pellucide disserere. :::::::Cicero his verbis, ''omnes nationes servitutem fere possunt: nostra civitas non potest'' (Phil. 10.10.20) inter ''nationes'' et ''nostram civitatem'' quoquomodo distinguere videtur ... sed alibi ''omnes <u>exteras</u> nationes'' et ''eruditissimam Graecorum nationem'' indicat (Imp. Pomp. 11.31; De Or. 2.4.18) -- unde intellego, apud Ciceronem, plures ''nationes'' exstitisse tam sub imperio S.P.Q.R. quam extra limites. Ex his sententiis, si volumus, inter civitatem et nationem facile erit distinguere: sed inter ''populos'' et ''nationes'' ...? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:06, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::Nolite oblivisci ''gentes''&thinsp;! Cassell's nobis dicit (p. 742) ''international law'' locutionem Anglicam nostra lingua esse ''ius gentium,'' ac Traupman (ed. 3, p. 575) nobis dicit ''international'' ipsum verbum Anglicum esse ''inter gentes.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:12, 1 Iunii 2026 (UTC) :::::::::Sententias vestras perlegi et commentarium inveni [https://www.researchgate.net/publication/311975311_On_the_Roman_Concept_of_Natio “On the Roman Concept of Natio”] quem quoque legi, et iam intellego quanta difficilis sit haec res. In libro Arnoldi et in dictionario legi nationem esse “esp. uncivilized”, nec autores Romanos scripisisse Nationem Romanam. Putavi nationem esse tribe nec unquam civilised nation. Iam nesio a bonus sit hic nexus. Veritus sum ne homines dum Latine scribebant solis nexibus uterentur, nec deliberarent quid sit verbum optimum. De pagina nostra [[Respublica]] vos consulere quoque volo. Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary” “'''republic''' ''respublica'', ''civitas'' (= state, simply): a —, as opp. to other forms of government, ''respublica'' (or ''civitas''” ''libera'' or ''popularis''.” Respublica et civitas idem significare mihi videntur. Nonne melius est movere hanc paginam ut novem nomen sit Respublica popularis? Haec res non est solo de nexu sed quoque de ipsa pagina. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:38, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse, sed iam est commentarius de "People's republic" in vicipaedia Anglica. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:31, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::: De differentia inter ''gentem'' et ''nationem'' conferatur etiam {{LTL|natio|335}}: “A ''gente'' aliquando ita differt, ut genus a specie: ''gens'' enim latius patet, et plures nationes complectitur, ut ''gens'' Graeca habet Atticos, Boeotos, Thebanos, qui ejusdem gentis nationes sunt.” Saepissime tamen gens et natio sunt synonyma. @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: Graeci non erant “uncivilized”, attamen erant natio vel plures nationes. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:53, 2 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Multae paginae in Vicipaedia connexae sunt; ''United Nations'' vertitur ut [[Nationes Unitae]], multis cum fontibus (duabus encyclicis aliisque). Hoc mutare nequimus, et pagina de [[natio]]ne nec huic sensui contradicere debet; haec causa, cur paginae Anglicae '"Nation" ceterisque de hac natione moderna narrantibus alliganda sit. Sed de pagina [[Nationes mundi]], exempli gratia, iam dubito, et "civitates mundi" nationibus praeferam, [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:50, 4 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::Iam intellego. Huic sensu, quo utuntur encyclici, contradicere scilicet nequimus. Gratias omnibus vobis ago quia mihi hanc rem explanavistis. :::::::::::{{ping|Grufo}}, Quaesivi nec inveni ubi Cicero nationem Graecam scripserit. Testimonium encyclicorum mihi videtur bonum esse, scire tamen volo ubi orator optimus his verbis usus sit. :::::::::::Valete. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 21:14, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::: @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: {{Op|[[De oratore]]}}, {{Vf|De oratore/Liber II|18|2.4.18}}: “eruditissima illa Graecorum natio”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:09, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Gratias tibi ago! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:45, 7 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::De commentario qui [[Nationes mundi]] (Anglice [[w:en:List of sovereign states|List of sovereign states]]) vocatur, nonne melius nomen est “''Index civitatum sui iuris''”? :::::::::::Vide commentarios: :::::::::::* [[Civitas sui iuris]] :::::::::::* [[Index communium Badeniae et Virtembergiae]] :::::::::::* [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]] :::::::::::* [[Index fluviorum Germaniae]] :::::::::::* [[Index asteroidum]] :::::::::::* [[Index siglorum ordinum ecclesiae catholicae]] :::::::::::Hic commentarius est index. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 16:50, 9 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::Sic, [[Index civitatum sui iuris]] bonum nomen est, multae paginae huius generis in Vicipaedia Latina "indices" nominantur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:47, 9 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Vobis consentio. Hanc paginam satis antiquam renominare oportet. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:39, 10 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::::Utrum possumus paginam renominate an oportet [[Formula:Movenda]] utere? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:21, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::Formula ad disputandum in pagina disputationis ponitur, sed nunc hic erat disputaio, fornula non necessaria est. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 15:55, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::: Paginam movi. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:02, 10 Iunii 2026 (UTC) == "-karyotica" vel "-caryotica"? == In pagina de [[Cellula|cellulis]] ambae formae extant. Videtur mihi melius, si unicam noscamus formam. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 03:14, 16 Iunii 2026 (UTC) :"-caryotica" melius. Vocabulum est antiquum, Graecae originis (κάρυον), nullae sunt causae, ut "k" scribatur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 12:05, 17 Iunii 2026 (UTC) ::Consentio. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:16, 17 Iunii 2026 (UTC) ::"nullae sunt causae": consentiebam imprimis sed nunc occursit mihi formae "-karyota" esse in taxonomia Linnaeana. Etenim (cuius ratione fortasse) redirigitur [[Eucaryota]] ad "Eukaryota" et [[Procaryota]] ad "Prokaryota". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:38, 20 Iunii 2026 (UTC) :::Si alterum rectum est, alterum fontibus biloolgicis testatum, unum eligere non possumus, eligas, quod velis. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 07:10, 20 Iunii 2026 (UTC) == Pagina mensis Iulii 2026 abest == {{Excepta|Disputatio Vicipaediae:Pagina mensis|2026}} == Paginae de praenominibus: lemmata typis italicis necne? == In disputatione {{caput|Disputatio Usoris:IacobusAmor|Carolus: Cur titulus italicus?}}, noster [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]] suadet ut lemmata qualia illa paginarum de praenominibus scribantur typis italicis. Ego nescio quid sit faciendum. Praenomina apud Vicipaediam Anglicam et alibi non scribuntur typis italicis (e.g. [[:en:Martin (name)]]), sed nobis licet aliam regulam nostram statuere. Attamen, si hanc conventionem adoptamus, oportebit eam ubique adhibere, atque multae paginae emendandae erunt. Quid dicatis? Censeatisne lemmata in paginis de praenominibus scribenda esse typis italicis? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:34, 18 Augusti 2026 (UTC) :::And yet, Grufo, in the article that you cite ("[[:en:Martin (name)]]"), you'll find this heading: "The name ''Martin'' in different regions"! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:50, 18 Augusti 2026 (UTC) :::: I am not against using italics for words cited as words, I am just wondering whether ''the page's lemma'' should be italicized (i.e. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Titulus italicus}} ... {{ires|Martinus}} est praenomen ...</syntaxhighlight>). Having somewhere below the lead something like <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>Nomen ''Martinus'' ...</syntaxhighlight>, seems pretty fine to me, especially when discussing etimologies. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:01, 19 Augusti 2026 (UTC) :Non, hoc insolitum est, multos annos Vicipaedia sine hoc italico vivebat. Argumentum Jacobi est: :* Leo XIV est pontifex, sed eius nomen familiare est ''Robertus'' (vel "Robertus"), — :hic de praenomine ut nomine, non de homine vel de re agitur, hic scriptura italica vel virgulae possibiles sunt. Sed pagina de ipso praenomine hoc praenomen ut rem describendam tractat. Nullae sunt causae, ut huius generis paginarum formam mutemus. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:10, 18 Augusti 2026 (UTC) :::Iste locus omnino rectus non est. "''Robertus'' (vel "Robertus")" non scripsi. Quod scripsi est: ::::[[Leo XIV]] est [[Episcopus Romanus]], sed eius nomen familiare est ''Robertus.'' :::At least in English, and in the English wikipedia, words cited as words are customarily italicized (not quoted); however, as noted in effect by Grufo, many writers, including those of the English wikipedia, make an exception for capitalized nouns. Much of the time, that's perhaps unobjectionable, as it doesn't lead to misreading, but it can generate curious locutions, for example: ::::Henry Edward Manning has been translated '[[Henricus Eduardus Manning]].' :::This is curious because, for people reading these words for the first time, the lack of italics in the text effectively marks Manning as a human being, not a set of words, and human beings can't be translated, unless, of course, they're bishops, who can indeed be translated (from see to see); but Manning was never a bishop of anywhere except Westminster, so he was never translated—making ''both'' of these sentences true. but ''only'' when italics are selectively deployed: ::::''Henry Edward Manning'' was often translated. ::::Henry Edward Manning was never translated. :::Granted, this is a rare example, but it's most definitely a valid contrastive minimal pair. In any event, relying on capitalization may prove problematic in general, since many nouns capitalized in the Anglo-German world are ''not'' capitalized in many other languages, and that's "a whole nother can of worms." [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:38, 18 Augusti 2026 (UTC) ::::Okay, but in the title of a Wikipedia article, the name is not taken as word, but as an object that the article treats. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 09:29, 19 Augusti 2026 (UTC) :::::That's true. Substantive "Xxxx (nomen)" articles have some reasons not to exist in an encyclopaedia at all: so far as I remember, they exist on Vicipaedia because (a) there is an anonymous contributor who likes creating them, and generally does no harm, (b) they could remain useful as disambiguation pages if they offer links to more than one existing substantive article. I suggest not making any special rule for formatting them here, when there's no such rule on other Wikipedias. Formatting is a distraction, and Latin is light on formatting compared with other modern printed languages. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 07:30, 23 Augusti 2026 (UTC) == [[:Categoria:Portae]] == [[:Categoria:Portae]] nunc includit paginas sui generis, quod vulgo ''portal'' nominatur, sed habemus aliquot paginas de portis veris, de aedificiis huius generis ([[Porta Aurea]], [[Porta nigra]], [[Porta Praenestina]], [[Porta Brandenburgensis]], [[Porta Graach]] etc.) Puto categoriae portalium aliud nomen dandum esse, e.g. "Portae Vicipaedianae", "Portae (Vicipaedia)", in [[:categoria:Portae]] autem portas veras colligendas. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 09:57, 21 Augusti 2026 (UTC) <!-- Si nomen tuum addere vis, tantummodo substitue “subst:Assenserunt” in locum verbi “Assenserunt” hic: -->{{Assenserunt|Grufo=2026-08-21 11:00:42}} : Categoriam “[[:Categoria:Portae Vicipaedianae|Portae Vicipaedianae]]” creavi et nonnullas subcategorias ibi movi, sed nunc tantummodo telephonio geatabili recensere possum; postea ceteras subcategorias illūc movebo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 11:25, 21 Augusti 2026 (UTC) :: {{Ok}} Factum est. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:04, 21 Augusti 2026 (UTC) :::Gratias ago maximas! [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:32, 21 Augusti 2026 (UTC) == De paginis inter dies 12 Iulii et 5 Augusti 2026 creatis == Septuaginta duas novas paginas quotidianas die 25 Iunii 2026 posteriores [[Specialis:Diff/3985927/3985929|addidi]], attamen paginas inter dies 12 Iulii et 5 Augusti 2026 scriptas inspicere non potui. Si bonarum paginarum illis diebus scriptarum meministis, quaeso, [[Specialis:EditPage/Vicipaedia:Index paginarum cottidianarum/Promovendae|addite indici]]! Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 5 Septembris 2026 (UTC) == Ascalon Adumbratio? == Non intellego cur pagina Ascalon in adumbrationibus relegata permaneat (oblivio?) cum tot pessimae et brevissimae paginae (de eis nuncupatim loqui nolo) nostram Vicipaediam dehonestant. [[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 17:07, 8 Septembris 2026 (UTC) : Et ego censeo paginam iam maturam esse ut in encyclopaediam recipiatur. Idem auctorem rogavi (confer {{Caput|Disputatio Adumbrationis:Ascalon|Non iam adumbratio}}), sed ipse respondit se plura de recentiore historia Ascalonis et nonnulla de aetate Turcica ac Britannica scribere velle. Mea sententia, paginam in encyclopaediam {{Nexus cum parametris|Specialis:Paginam movere/Adumbratio:Ascalon|movere|wpReason=Demum commentatio parata est|wpNewTitle=Ascalon|prefix=}} possumus. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:25, 8 Septembris 2026 (UTC) :: Nihil impedit enim quominus paginam emendet in Vicipaedia iusta ut omnes quotidie facimus. Praeterea iam duos menses pagina non iam aucta est et ex aliis Vicipaediis invisibilis iacet. Censeo et ipse movendam esse.--[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 20:42, 8 Septembris 2026 (UTC) ::: {{Factum est}} --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 21:15, 8 Septembris 2026 (UTC) == Articulum de [[XGBoost]] scribere volo. == '''Articulum de XGBoost componere cupio, qui originem, structuram algorithmicam, rationem gradientis boosting, praecipuos usus atque partes eius in machinali doctrina accurate exponat.''' [[Usor:נתנאל שטרן|נתנאל שטרן]] ([[Disputatio Usoris:נתנאל שטרן|disputatio]]) 06:19, 11 Septembris 2026 (UTC) : Posses articulum e Vicipaedia Anglica vertere. --[[Usor:Maria.martelli|Maria.martelli]] ([[Disputatio Usoris:Maria.martelli|disputatio]]) 15:23, 11 Septembris 2026 (UTC) ::Gratias tibi ago pro consilio. Articulum Anglicum de XGBoost in Latinum vertere conabor, sed textum etiam ad morem et stilum Vicipaediae Latinae accommodare velim. [[Usor:נתנאל שטרן|נתנאל שטרן]] ([[Disputatio Usoris:נתנאל שטרן|disputatio]]) 06:20, 14 Septembris 2026 (UTC) == De intellegentiae artificialis usu == {{safesubst:Collaboratio/gratulans|Ailamnos|Alex1011|Alexander Gerashchenko|Amahoney|Andreas Raether|Andrew Dalby|Archaeocursor|Auteuil-Passy|Aylin|Bartholomite|Bis-Taurinus|Cyprianus Marcus|Demetrius Talpa|Giorno2|IacobusAmor|Ioscius|Iustinus|Lesgles|LilyKitty|Marcus Terentius Bibliophilus|Maria.martelli|Neander|Pippobuono|Rafaelgarcia|Sigur|Pseudo-philodoxia|Utilo|UV|Xaverius | alacres = Ailamnos / Archaeocursor / Demetrius Talpa / IacobusAmor / Pippobuono / Pseudo-philodoxia | alacritas = mensis | auctor = Grufo | res = Amici, veniam peto si hoc modo vos interpello. Proposueram ut regulas de usu intellegentiae artificialis in Vicipaedia constituamus, sed adhuc nemo de eis disputavit. Quum res magni momenti mihi esse videatur, velim ut, si potestis, [[Vicipaedia:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|consilium]] legatis atque sententiam vestram in [[Disputatio Vicipaediae:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|eius pagina disputationis]] feratis. Etiam brevis sententia valde utilis erit. Valete! P.S. Vos elegi quia inter vos sunt usores strenui, usores nuper laboriosi, et magistratūs. | subscriptio = [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:10, 30 Septembris 2026 (UTC) | tempus = 20260930171001 }} Nondum sunt in nostra Vicipaedia regulae de usu intellegentiae artificialis, quamquam [[MediaWiki:Editcheck-copyvio-llm-policylink|systema MediaViciale eas quaerit]]; idcirco [[Vicipaedia:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|hoc consilium]] proposui. Hae suasiones praecipue me adiuvaverunt ad paginam parandam: * [[:Mw:Help:Edit check#LLM Paste check|Mw:Help:Edit check § LLM Paste check]] * [[:En:Wikipedia:Writing articles with large language models]] * [[:Meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy#AI-assisted editing and human accountability|Meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy § AI-assisted editing and human accountability]] Tertius nexus simile consilium meum ostendit. Quaeso, ferte hic sententias vestras. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:49, 25 Septembris 2026 (UTC) * Interdictiones fortasse non prosunt, quia usum intellegentiae artificialis demonstrare difficile est; tum haec est solutio optima, quam proponis, — postulare, ut auctores textum diligenter inspiciant, ut ipsi materiem intellegant, de qua scribunt, et ipsi respondeant, si opus est. Fortasse usus IA in disputationibus interdicendus est, nam cum spatio vacuo disputare sensu caret. Incertus sum, ideo antea non respondi. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:31, 30 Septembris 2026 (UTC) *: De hac re sunt longae disputationes [[:Meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy|in MetaVici]] aliisque locis, saepe inter eos divisae qui usum intellegentiae artificialis omnino prohibendum putant, eos qui tantummodo in translationibus permittere volunt, et cetera (ironice, si ullus locus autotranslationibus interdicendus esset, haud dubie esset Vicipaedia Latina). Attamen, ut recte mones, difficile est demonstrare quemquam intellegentia artificiali usum esse. Praeterea sunt quaedam opera prorsus innocua in quibus intellegentia artificialis excellere potest—exempli gratia, si aliqui index ordine alphabetico disponendus sit, machinis magis quam hominibus confidam ut recte faciant. Itaque quod scripsi in eo praecipue versatur, ut, quocumque Vicipaediani nitantur ad encyclopaediam emendandam, ipsis solis de omnibus quae scribuntur ratio reddenda sit: intellegentia artificialis neque fons est neque excusatio. Quod aliquatenus simile mihi videtur [[:en:Robustness principle|principio Posteliano]] in hoc casu adhibito. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 18:05, 30 Septembris 2026 (UTC) * [[Usor:Grufo|Grufo]], tecum plane consentio, et ideo cum [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrio]]. Intellegentia artificialis modus est et manere debet secundum me ad tempus servandum, sed articulos Latine recte scriptos creare non potest. Saepe, cum eam ad Latinam linguam interpretandam peto, verba adhuc desunt, quae vel omnino Anglica sunt vel ut verba "probabilia" ex lingua originali creata, verbi gratia "subleutenantes". Hoc non mirum est, cum intellegentia artificialis imprimis ars sit ad probabilitates computandas, non ad casus reales. Itaque te de consilio tuo laudo: ''non prohibere, sed omnes admonere se responsabiles esse pro iis quae scribunt''. [[Usor:Pippobuono|Pippobuono]] ([[Disputatio Usoris:Pippobuono|disputatio]]) 19:21, 30 Septembris 2026 (UTC) * Fontes semper ipse lego at ai usually sum solo eo consilio ut textum meliorem fieret, nec semper consilium ai secutus sum. Fortasse non utar. Valete. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 07:29, 1 Octobris 2026 (UTC) *: Gratias tibi ago ob responsum, [[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]. Non de tuo usu intellegentiae artificialis te loqui volebam, sed de [[Vicipaedia:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|regulis a me propositis]], ita ut recenseantur et meliores fiant. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:40, 1 Octobris 2026 (UTC) *::Regulae tuae propositae mihi placent nec quid habeo ut addam. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 14:23, 1 Octobris 2026 (UTC) *Et ego regulas puto optimas. Sed quomodo faciendum est ut observentur? Eritne quasi custos, ad quem scribendum erit, si quis textum dubium invenerit, vel has regulas unusquisque invocare poterit ut res dubias ipse corrigat vel etiam expurgat? -[[Usor:Ailamnos|Ailamnos]] ([[Disputatio Usoris:Ailamnos|disputatio]]) 09:20, 2 Octobris 2026 (UTC) *: Gratias tibi ago, Ailamnos. Si singula pagina dubia invenitur, pagina disputationis ipsius sufficiet. Si autem sunt multae paginae quae recensione humana carere videntur, haec Taberna est locus opportunior. Vale. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:07, 2 Octobris 2026 (UTC) * Gratias propter nuntiolam. Secundum regulas a te propositas, quid agendum est de paginis omnino ab generativa-AI confectis? Annon suscipiunt deletionem celerem? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 12:37, 26 Octobris 2026 (UTC) *: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Gratias tibi ago ob responsum! De rebus quas quaeris regulae propositae sic scribunt: *:: ''“Quae sine accurata humana recensione confecta editaque sint, {{Acclaranda|impugnari et e Vicipaedia detrahi poterunt}}.”'' *: (Meā acclaratione.) --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:16, 26 Octobris 2026 (UTC) {{Ast}} {{Tpe|Nova}} Nemine obstante, formula {{Nf|Regula Vicipaediana}} in locum formulae {{Nf|Regulae propositae}} substitui poterit. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:16, 26 Octobris 2026 (UTC) == IAbot: an recte agit? == Amicis quam plurimis loquor! -- Observavi IAbot in pagina [[Carolus Clusius]] (per exemplum) ter hoc anno nexus "mortuos" pronuntiavit, qui (per me) vivi sunt. Magister huius boti me suggerit (vide [[:m:User Talk:InternetArchiveBot#IAbot malfunctioning on la:wiki]]) hanc dissonantiam productam esse e limitibus geographicis a divulgatoribus sitorum interretialium impositis. An possumus hanc rem per experientiam probare? Si volitis, has tres paginas, ab IAbot mortuas pronuntiatas, temptate et responsum subter scribite: I'm asking as many friends as possible to help: -- I notice that IAbot in the page [[Carolus Clusius]] (for example) three times this year pronounced links "dead", when for me those links are still alive. The botmaster suggests (see [[:m:User Talk:InternetArchiveBot#IAbot malfunctioning on la:wiki]]) that different results may be caused by geoblocks on the internet sites (i.e. they are not accessible worldwide). Could we please test this? If you're willing, please try these three pages, reported dead by IAbot, and report whether they work for you or not (Viva/Mortua). [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) ;[https://www.e-rara.ch/zuz/nagezh/content/titleinfo/9431363 1. E-rara] * Viva. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:16, 26 Septembris 2026 (UTC) *Viva. --[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 15:28, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:58, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:Amahoney|A. Mahoney]] ([[Disputatio Usoris:Amahoney|disputatio]]) 20:15, 30 Septembris 2026 (UTC) ;[http://www.dwc.knaw.nl/wp-content/HSSN/2007-8-Carolus%20Clusius.pdf 2. Clusius Correspondence pdf] * Viva. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:16, 26 Septembris 2026 (UTC) *Viva --[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 15:28, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:58, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:Amahoney|A. Mahoney]] ([[Disputatio Usoris:Amahoney|disputatio]]) 20:15, 30 Septembris 2026 (UTC) ;[http://clusiuscorrespondence.huygens.knaw.nl/ 3. Clusius Correspondence html] * Viva. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:16, 26 Septembris 2026 (UTC) *Viva.--[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 15:28, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:58, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:Amahoney|A. Mahoney]] ([[Disputatio Usoris:Amahoney|disputatio]]) 20:15, 30 Septembris 2026 (UTC) {{Ast}} [[Usor:Andrew Dalby|Andrea]], fortasse interim formula {{Fn|Url}} est [[Specialis:Diff/3991119/3991337|solutio]] ne InternetArchiveBot nexūs inveniat (sed nescio valeatne). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:46, 26 Septembris 2026 (UTC) :Omnibus, qui supra responderunt, gratias ago. Dic mihi, mi Grufo: qualibus occasionibus uti possumus hac formula? Quando [https://], quando {{Fn|Url}}? (Si olim bene scivi, veniam da! Oblitus sum.) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:58, 27 Septembris 2026 (UTC) :: Si non erro, InternetArchiveBot hanc syntaxin vestigat: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>[A B]</syntaxhighlight>. Ergo, si autem hanc invenit syntaxin nihil agit: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{url|A|B}}</syntaxhighlight>. Haec igitur est excogitatio tantum ut InternetArchiveBot impediatur, sed nescio quando operteat sic facere. Si dubitas et retrospectionem “Wayback Machine” servare vis, etiam formulam {{Fn|Machina temporis interretialis}} habemus (formā compendiariā <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{urlr|A|B|C}}</syntaxhighlight>—de argumento C, vide [[Formula:Machina temporis interretialis|documentationem]]), quae utrumque nexum ostendit. E.g.: ::* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{urlr|http://clusiuscorrespondence.huygens.knaw.nl/|Editio epistolarum interretialis|20170915113347}}</syntaxhighlight> ::*: ↳ {{urlr|http://clusiuscorrespondence.huygens.knaw.nl/|Editio epistolarum interretialis|20170915113347}} :: Haec est solutio tuta quotiens dubitas. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:20, 27 Septembris 2026 (UTC) :Haec paginae omnes bonae sunt, non mortuae, et [[Aegidius Forcellini|ibi]] ΙΑbot [https://linguax.com/lexica/forc.php bonum nexum] mutavit. Μalum est, quod pagina originalis quaerere per totum lexicon potest, sed pagina in Wayback Machine non potest. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:38, 27 Septembris 2026 (UTC) ::Et iterum mutavit; inserui <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{url...</syntaxhighlight>. An plures nexus corripiat, quam corrigat, nescio. Cur non servat nexum priscum, ut et nexus originalis maneat, et nexus in IA addatur? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 22:16, 28 Septembris 2026 (UTC) ::: Bene [[Specialis:Diff/3991860/3991862|fecisti]], Demetri. [[:meta:User talk:InternetArchiveBot|A creatoribus boti]] petere possumus ut eorum botum formula {{Fn|urlr}} utatur, quae nexum originalem cum retrospectione ostendit. Compara: :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{url|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt}}</syntaxhighlight> ::::: ↳ {{url|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt}} ::: et :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{urlr|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt|20260810235849}}</syntaxhighlight> ::::: ↳ {{urlr|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt|20260810235849}} ::: Sed nescio creatoresne volituri sint hoc facere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:07, 28 Septembris 2026 (UTC) ::::Etiam aliquot mutationes recentes eius boti perlustravi, maior pars recte facta est, sed et errores hic inventos fecit. Paulisper exspectemus, num plures errores erunt. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:59, 29 Septembris 2026 (UTC) <!-- Si nomen tuum addere vis, noli id manu scribere, sed tantummodo substitue “subst:Assenserunt” in locum verbi “Assenserunt” hic: -->{{Assenserunt|Grufo=2026-09-29 20:49:03}} == De nominibus propriis et notatione Pokémon == '''Salvete, vicipaediani!''' Quaestio iucunda sed magni momenti de nominibus modernis (praesertim de Pokémon sicut ''Pikachu'' vel ''Charmander'') in disputatione orta est. Ut scitis, in multis paginis haec nomina ut indeclinabilia tractantur. Tamen secundum regulam nostram '''[[Vicipaedia:De nominibus propriis|De nominibus propriis]]''', nomina barbara ad morphologiam Latinam accommodari possunt, ut casus plane legi possint. Nuper usor quidam proposuit nomen ''Pikachu'' mutare in '''Pikachurius, -ii (m.)'''. Formam deminutivi sequitur, sicut nomen scientificum proteini '''[[Pikachu|Pikachurinum]]''', quod iam in scientia receptum est. Si haec nomina non flectuntur, Latinitas textuum valde patitur (e.g. ''"inter Charmander et Charizard"'' loco ''"inter Charmandrum et Charizardem"''). Vos hic in Taberna rogare velim: * Num formam flectibilem (ut ''Pikachurius'' vel ''Charmandrus'') praeferre debemus secundum regulas nostram? * An omnia nomina Pokémon in Vicipaedia in perpetuum indeclinabilia relinquenda sunt? Quid vobis videtur? Gratias vobis ago pro sententiis vestris! [[Usor:Coolfactorus1|Coolfactorus1]] ([[Disputatio Usoris:Coolfactorus1|disputatio]]) 19:28, 30 Septembris 2026 (UTC) :"Charmander" et sic declinari potest, ut "Alexander" etc. (''Charmandri, Charmandro''...). [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:41, 30 Septembris 2026 (UTC) ::Ubi hoc scriptum est, si mihi per te licet? [[Usor:Coolfactorus1|Coolfactorus1]] ([[Disputatio Usoris:Coolfactorus1|disputatio]]) 21:08, 30 Septembris 2026 (UTC) ::''Consilium tuum mihi valde placet! Si nomina ut "Charmander" ad grammaticam Latinam accommodamus (ut "Alexander"), tunc etiam alia nomina flectere possumus. Eodem modo "Pikachu" declinari possit ut "Pikachurius" Quid de hac re censetis?'' [[Usor:Coolfactorus1|Coolfactorus1]] ([[Disputatio Usoris:Coolfactorus1|disputatio]]) 21:20, 30 Septembris 2026 (UTC) :::Ubi scriptum est de nominibus in "-er" declinationis secundae — in arte grammatica. De "Pikachurio" — nolebam hoc dicere, sed videas, heu, [[Vicipaedia:Noli fingere]]. Fontibus nominis opus est. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 21:27, 30 Septembris 2026 (UTC) ::::Gratias tibi ago pro responso, cur Charmander sicut Alexander declinari possit. ::::Scisne, quomodo se habeat cum ceteris Pokémonibus? ::::Quid fons fide dignus Vicipaediae habetur? [[Usor:Coolfactorus1|Coolfactorus1]] ([[Disputatio Usoris:Coolfactorus1|disputatio]]) 21:43, 30 Septembris 2026 (UTC) :::Cur scribimus Charmander nec Čarmander? Videte paginam [[Andreas Ševčenko]] -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 09:11, 1 Octobris 2026 (UTC) :::: Lingua Latina modo caret soni /tʃ/ scribendi. [Č] est consuetudo praesertim cum linguis Slavicis adhibita, sed numquam cum linguis Occidentalibus. Charmander videtur esse [[verbum amalgamatum]] Anglicum ({{wikten|char||Verb}} + {{wikten|salamander||English}}). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:34, 1 Octobris 2026 (UTC) :::::''Char,'' verbum Anglicum, signficat [[piscis|piscem]] generis ''[[Salvelinus|Salvelini]]'' familiae [[Salmonidae|Salmonidarum]]; ''salamander,'' etiam Anglicum, est "salamandra" ordinis [[Urodela|Urodelorum]]. Ergo ut videtur, habemus nomen ''Salvelinomandram.'' :) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 22:58, 1 Octobris 2026 (UTC) :::::: “Carbomandra” fortasse? :) Sic [[:en:Charmander#Concept and design|scribit]] Vicipaedia Anglica: :::::: <blockquote>Charmander's name was a mix between "char" and "salamander". In an interview with ''Inside Games'' in February 2016, The Pokémon Company CEO Tsunekazu Ishihara stated that its name was a combination of "charcoal" and "Salamandra".</blockquote> :::::: --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:26, 2 Octobris 2026 (UTC) mcwevecr8mfshjjkmyvdkv7geuoerru 3997307 3997246 2026-10-27T01:41:29Z Pseudo-philodoxia 207639 /* De intellegentiae artificialis usu */ nexus inveni ut nectere possim in responso meo 3997307 wikitext text/x-wiki {{/Praefatio}} == De paginis nimis magnis quae formulā {{[[Formula:Augenda|Augenda]]}} utuntur == In [[:Categoria:Corrigenda|Categoriam:Corrigenda]] plures subcategoriae formulā {{Fn|Augenda}} stipantur (e.g. [[:Categoria:Augenda a mense Februario 2023]], [[:Categoria:Augenda a mense Ianuario 2024]], [[:Categoria:Augenda a mense Decembri 2025]], et cetera). Inspiciens, multas harum paginarum invenii quae longiores sunt 1000 octobitis (e.g. [[Graecia archaica]]: 2928 octobiti). Quid censeatis si mechanema cum monitu in formulam {{Fn|Augenda}} inseram, ne in paginis longioribus quam 1000 octobitorum adhibeatur? Nam si pagina est satis longa, vanum est legentes monere paginam intra tres menses esse augendam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:30, 27 Februarii 2026 (UTC) :Pagina de [[Graecia archaica]] (#1) lemmate proprio, (#2) definitione idonea, et (#3) fonte externo caret, et omnis Vicipadia ut videtur (#4) nexibus ad hanc paginam ducentibus caret. That's all four of the formula's four criteria. ¶ For the difference between a stub and more-than-a-stub, the cutoff I've been using has been 2,000 octeti for general articles and 1,900 for articles with a taxobox. I don't recall a consensus on that limit, but articles having 4,000, 5,000, 6,000 octeti have been marked "stipula"; that's likely too high a limit, and I'd suggest that 2,000 (or possibly your 1,000) is a more defensible upper limit for stubs. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 03:15, 27 Februarii 2026 (UTC) :::For example, just today, someone added "<nowiki>{{urbs-stipula}}</nowiki>" to the article on [[Barcino]], which already had more than 3,500 octeti! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:04, 28 Februarii 2026 (UTC) :::: ''Stipulae'' are not problematic from an administrative point of view, because in theory they can remain as such forever. Barcellona is an important city with a lot of history that can be written in an encyclopedia, it can be understandable if someone feels that the current page can be greatly improved. Instead, what scares me about the {{Fn|Augenda}} template is that it is not only an invitation to improve pages, it also asks us to delete pages after three months (which is why it should be used with care). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:57, 28 Februarii 2026 (UTC) :::::Then why not change the verb from ''will'' to ''may'' or introduce some other indication of indeterminacy? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:31, 28 Februarii 2026 (UTC) :: [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]], we can set any limit we want, but what I think makes little sense is saying that a page must be increased within three months, but then after three months nothing happens and the categories above keep growing. We must set a realistic (relatively low) threshold and then, after that, be ready to '''delete''' the pages that do not respect our threshold (in [[Vicipaedia:Taberna/Tabularium 35#De novo spatio nominali adumbrationum proponendo|another thread]] I had proposed the <code>adumbratio:</code> namespace where after three months all these “augenda” pages can be moved, but that is a separate topic). A page like [[Graecia archaica]] only needs relatively little work to be adjusted—certainly does not deserve to be deleted. What I want to stress here is that every time you add {{Fn|Augenda}} to a page you are basically saying “If the page stays like this, I am okay if after three months it gets deleted”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 03:58, 27 Februarii 2026 (UTC) :::That's correct, but I heartily endorse a separate namespace, a kind of purgatory, where such pages can go until they've become worthy of standing in the mainspace. As a rule, I don't work on formulas, so I likely had nothing to do with the wording of this one, but three months must have been the original consensus. If memory serves, @Andrew Dalby and perhaps others have occasionally enforced the three-month rule, though sometimes after well more than three months have elapsed. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:08, 27 Februarii 2026 (UTC) :::: Intellego. Novum spatium nominale a “Phabricatore” petiturus sum. Quid censeres si in paginis amplioribus (e.g. inter 2000 et 1000) formulā {{Fn|Nondum stipula}} (quae nullam categoriam cum tempore praefinito imponit) pro formulā {{Fn|Augenda}} utereris? Aut aliam novam formulam quoque nobis excogitare licet. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:57, 27 Februarii 2026 (UTC) ::::: {{Tpe|Nova}} Hic nuper petivi ut novum spatium nominale adumbrationum crearetur: [[phab:T418706|New “Draft” namespace for lawiki: “Adumbratio”]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:01, 2 Martii 2026 (UTC) :::::: {{Tpe|Novissima}} Euax! Spatium nominale adumbrationum [[Vicipaedia:Spatium nominale|habemus]]! Textus paginae [[MediaWiki:Noarticletext]] nobis sic mutandus est ut adumbrationes, si exsistunt, detegantur. Postea aliquid excogitabo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 19:34, 2 Martii 2026 (UTC) @[[Usor:IacobusAmor|Iacobe]]: What would you think if we created a <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template, and established that when we find a page that was created more than three months ago (e.g. [[Agrinium]], created in 2004!), instead of {{Fn|Augenda}} we add the new template instead? The <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template could look more or less like this: {{Capsa annuntiationis | color = #7f83d7 | pigmentum = #f3f4fb | imago = P writing.svg | 1 = '''Commentationem neglectam augeamus!''' Haec commentatio longe neglecta videtur mansa esse. Sodes, adiuva paginam augere! }} We can then have [[:Categoria:Paginae neglectae]], where all these pages will be automatically collected. I am proposing this because I think that it makes little sense to warn that a page that was created 22 years ago must be improved within three months! It will be an empty warning. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 08:40, 9 Martii 2026 (UTC) :That might be useful. How would it differ from the Adumbratio solution? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:01, 9 Martii 2026 (UTC) :: Following [[Vicipaedia:Adumbratio|the rules]] that I partly translated from English Wikipedia, we must not move pages that were created long ago to the <code>Adumbratio:</code> namespace. So the picture should look as follows: ::* '''Case 1:''' The page is is too short and was recently created. We have three possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We move it to the <code>Adumbratio:</code> namespace (less prefereable than improving the page but more prefearable than the following) ::*# We add {{Fn|Augenda}} (less prefereable) ::*#: ↳ If three months after adding {{Fn|Augenda}} nothing has changed we delete the page for real ::* '''Case 2:''' The page is too short and was created more than three months ago. Two possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We have no other choice but adding <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> ::*#: ↳ We must take into account that the page might stay like that indefinitely ::* '''Case 3:''' The page was in the <code>Adumbratio:</code> namespace and was moved to the main namespace prematurely: ::*# We add {{Fn|Augenda}} ::*#: ↳ If after three months nothing has changed we delete the page for real :: The rationale is that pages that are too old might no longer have someone that checks them and is able to fulfill our expectations. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:42, 9 Martii 2026 (UTC) == De novo spatio adumbrationum == {{Collaboratio|Alex1011|Alexander Gerashchenko|Amahoney|Andreas Raether|Andrew Dalby|Aylin|Bartholomite|Bis-Taurinus|Demetrius Talpa|Giorno2|IacobusAmor|Ioscius|Iustinus|Lesgles|LilyKitty|Marcus Terentius Bibliophilus|Neander|Pippobuono|Rafaelgarcia|Sigur|Utilo|UV|Xaverius | alacres = IacobusAmor | alacritas = mensis | res = Magistratūs usoresque strenuos vocavi. Veniam peto si alicuius oblitus sum. | subscriptio = [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) }} Nuper novum spatium nominale <code>Adumbratio:</code> condidimus. Nunc oportet regulas nostras definire. Apud [[Vicipaedia:Adumbratio]] paginam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts]] partim verti, sed de nostra propria ratione consentiendum est. Notandum est Vicipaediam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts#Reasons not to move an article to draftspace|regulam habere]] qua vetatur paginam in spatio principali sitam in spatium adumbrationum movere “si commentatio ante plus quam 90 dies creata est”. Re quidem vera, nuper paginam [[Alkinum]] ad [[Adumbratio:Alkinum]] movi (praesertim ad lineamenta technica novi spatii nominalis experienda), attamen mihi visum est parum rectum paginam anno 2006 creatam (et [[Vicipaedia:Paginae quas omnibus Vicipaediis contineri oportet/Expansio#Materies chemicales|quam omnibus Vicipaediis contineri oportet]]!) ibi movere. Quo facto suasus sum ut nobis vetandum sit formulam {{Fn|Augenda}} paginis ante plus quam tres menses creatis addere. Nam, si pagina nimis brevis olim creata est et usque talis mansit, si nos eam negleximus nec animadvertimus nisi nunc, meā sententiā duae optiones tantum nobis patent: aut eam relinquimus intactam, aut formulam {{Fn|Delenda}} apponimus. Ceterum, a vobis peto ut paginam [[Vicipaedia:Adumbratio]] inspiciatis, novas regulas proponatis, aut regulas a me scriptas emendetis. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) ==De loco vel gradu Vicipaediae apud Meta== Does moving articles counted among the 10,000 most important (like "[[Alkinum]]" & "[[Oxidum]]") into the limbo marked by <nowiki>{{Adumbratio}}</nowiki> and/or <nowiki>{{Neglecta}}</nowiki> lower Vicipaedia's score at Meta? (Vide [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_expanded_sample_of_articles|"List of Wikipedias by expanded sample of articles"].) In other words, do they need to remain in the mainspace to boost Vicipaedia's score? ¶ Ten years ago, in March 2016, Vicipaedia was ranked thirty-ninth among all the wikis; at the end of last month, it was ranked fifty-second. This is not an encouraging trend, and deliberately accelerating it might not be considered advisable. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:52, 12 Martii 2026 (UTC) : Hi Iacobus. Moving pages to the <code>Adumbratio:</code> namespace definitely counts as removing them from the encyclopedia. Adding {{Fn|Pagina neglecta}} (or any other template) instead has no effects. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 12 Martii 2026 (UTC) ::<nowiki>{{ping|IacobusAmor}}</nowiki>, is there a page that specifies the number of articles from this list that we have? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:47, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::{{ping|IacobusAmor}}, idk why my previous ping got wrapped by nowiki. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:48, 3 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ecce (but it needs to be updated): https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:Amahoney/Myrias_epitome [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:04, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::::So, as Grufo says, moving one of the "10,000" pages into Adumbratio space removes it from the encyclopedia and from the score that Iacobus mentions. In the case of a page in that list, maybe it's better for it to be in mainspace, with a warning template (''neglecta/augenda/...'') on it? If it's in mainspace, more editors might see it and be tempted to improve it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:29, 14 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Hi Andrew. Indeed. When I created the page [[Vicipaedia:Adumbratio]] by (partially) translating [[:en:Wikipedia:Drafts]], I also translated the rule that a page can be moved away from the mainspace to the <code>Adumbratio:</code> namespace only if it is a newly created page (< 90 days). So pages that have long been among our 10000 pages are safe. P.S. The rules in [[Vicipaedia:Adumbratio]] still need our consensus, so if you have time, please give that page a look. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:58, 14 Aprilis 2026 (UTC) == Template:Weather box == {{Excepta|Vicipaedia:Officina|Template:Weather box|Locus opportunior --[[Usor:Grufo|Grufo]]}} == Quid significat expectatio vacuae mutationis? == Dicitur in pagina [[Topologia classium punctorum]] quod "Haec pagina mutationem vacuam expectat". Et rogat me, "nihil tangens", sibi ostendere mutationes. Ad quem dirigitur haec monitio, et quas mutationes oportet eum sibi ostendere? Non intelligo. [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:29, 19 Aprilis 2026 (UTC) : Salve, [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Illa icon significat vicitextum <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Spatium topologicum|spatia topologica|en|qid=Q179899}}</syntaxhighlight> ad hunc vicitextum, si paginam emendas, sponte mutatum iri: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>[[Spatium topologicum|spatia topologica]]</syntaxhighlight> (vide [[Special:Diff/3954206/3955454|meam ultimam recensionem]] et documentationem formulae {{fsn|pcc}}), quoniam nunc [[Spatium topologicum|paginam]] habemus quae cum entitate Vicidatorum [[:d:Q179899]] nectitur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 04:44, 19 Aprilis 2026 (UTC) ::Gratias habeo—mirum tamen mihi videtur, quod substitutio "cref" tantum unam tesseram (siquidem recte lexi) sumat ut argumentum. Quomodo ergo facio, si notam duos habeat nexus ad paginas creatas?--[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:29, 20 Aprilis 2026 (UTC) ::: Immo, infinitatem tesserarum formula {{fsn|cref}} accipit. Vide, exempli gratia, hanc annotationem in pagina “[[Carpates]]”, ubi sunt ambae entitates [[:d:Q6776713]] et [[:d:Q11699202]]: :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Martinus Szent-Ivany|Martini Szent-Ivany|hu|qid=Q6776713}} [...] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Gabriel Rzaczynski|Gabrielis Rzączyński|pl|qid=Q11699202}} [...]|2=Q6776713|3=Q11699202}}</syntaxhighlight> ::: Vide etiam {{Caput|Formula:Annotatio cum paginis creandis|Quomodo tesseram invenio?}}. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:43, 20 Aprilis 2026 (UTC) == Annon corrigere possumus titulos "instrumentorum"? == Exempli gratia: video unum "instrumentum" appellari "Paginam prehendere formá PDF". Videtur mihi hic titulus mendam habere et corrigi posse accentus acutus ad macron. Sed nescio utrum corrigibilis sit ab usoribus. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:47, 24 Aprilis 2026 (UTC) : Salve [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Usoribus non licet [[Specialis:Nuntia systematis|nuntia systematis]] recensere (vide etiam <span class="plainlinks">[{{fullurl:Special:Allpages|namespace=8}} spatium “<code>MediaWiki:</code>”]</span>), sed usores possunt a magistratibus petere ut nuntia recenseant (et multa nuntia exstant quae meliora facere aut etiam omnino vertere oportet!). Non invenio ubi “Paginam prehendere formá PDF” iaceat; fortasse @[[Usor:UV|UV]] adiuvare potest. P.S. “accentus acutus” revera est [[Apex (orthographia Latina)|apex]], forma antiquior [[macron|macri]]; attamen concordo uniformia signa diacritica nobis esse sequenda. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:42, 24 Aprilis 2026 (UTC) ::Non potest prehendere paginas disputationum formā PDF. Sed paginas encyclopediae possumus; e.g. [[Macron]]. At ibi apparet "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:04, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::: Nexum video, sed quid nuntium gignat non invenio. Exempli gratia, [[MediaWiki:Contributions|haec pagina]] nuntium “User contributions” ad nuntium Latinum “Conlationes usoris” vertit; sed quid vertit “Download PDF” ad “Paginam prehendere formá PDF”? Nescio. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:44, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ignosce inclaritatem meam—sed prime (ut ita dicam) "Instrumenta" et videbis instrumentorum titulos. Titulus primus (ut mihi ostenduntur) est "Movere"; titulus novissimus est "Res Wikidata"; et unus titulorum est "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:46, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Ut dixi, oculis meis textum video, sed ignoro e qua pagina aut e quo nuntio systematis oriatur. Nequeo textum corrigere si nescio quid mihi sit emendandum. Conatus sum aliqua similia nuntia vertere ([[MediaWiki:Wikisource-download-pdf|#1]], [[MediaWiki:Minerva-download|#2]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-sidebar-portlet-print-text|#3]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-download-label|#4]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-special-page-headline|#5]]), sed nuntium quod quaeris non inveni. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:54, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::bzgrep utebar perlegere totam Vicipaediam Latinam; non tamen inveni. Mirum! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:25, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Potesne, quaeso, etiam situm https://translatewiki.net/ per “bzgrep” inspicere? Etiam illic non inveni textum. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:28, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::[https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:Coll-download_as/la Fontem] inveni huius textus, non autem bzgrep utens. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:12, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::: Gratias tibi ago. Correxi. Post paucos dies abhinc nova translatio etiam in Vicipaedia Latina ostendetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:34, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse nostis [https://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki?uselang=qqx hunc nexum] per quem tandem inveni. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:37, 28 Aprilis 2026 (UTC) == Regula generalis de intellegentia artificiali == [[:meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy|Apud MetaVici disputatur]] utrum regula generalis de intellegentiae artificialis usu introducenda sit necne. Quum etiam nos tanget, vos hortor ut sententias vestras feratis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:42, 26 Aprilis 2026 (UTC) :Non penitus intelligo quomodo nos tangeat. Annon iam habemus regulam de plasmatibus (ut ita dicam) linguarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:50, 27 Aprilis 2026 (UTC) :: Regulae globales omnes Vicipaedias afficiunt, atque illa regula proponitur globalis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:56, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::Gratias habeo; nonne autem, si Vicipaedia Latina haberet regulam, supersedeat regulam generalem? Et simili modo respectu aliarum Vicipaediarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:01, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::: Non sum certus, sed timeo ne regulae globales vincant. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:05, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::Ita; intelligo. Scisne utrum restrictionem an laxationem habeat favorem iuris? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:12, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Apud Vicipaediam Latinam nulla est regula scripta; paginae tamen quae omnino intellegentiā artificiali sine ulla humana recensione vertuntur pittacio {{Fn|Pagina autotranslata}} signantur atque post unam hebdomadam delentur. Prima regula globalis proposita mihi videtur hoc tantum postulare, ut, ''praeter translationes'', usus intellegentiae artificialis aperte declaretur. Altera autem regula globalis vetat intellegentiā artificiali ūtī ''nisi in translationibus''. Meā sententiā, hoc nobis incommodum contrarium efficit, quia hic magnopere laboramus ad translationes machinarias moderandas; alii autem usūs intellegentiae artificialis nobis non sunt incommodo. Non puto magni rēferre usum ipsum declarare, sed potius oportere responsa intellegentiae artificialis diligenter inspicere ac recensere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:45, 27 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo melius invenire titula proposita pro articulo nondum existente? == Volui creare articulum pro "poset" (https://www.wikidata.org/wiki/Q474715). Scio, quod est formula "subst:pcc" alicubi in hac Vicipaedia per quam statuitur titulum huius articuli. Sed nescio, et "bzgrep" iterum inutilis est. Estne methodus inventionis talium "titulorum articulorum nondum existentium"? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:47, 30 Aprilis 2026 (UTC) : Formula {{fsn|pcc}} nescit quod nomen Latinum novae paginae (“nexui rubro”) assignandum sit, istud erit tibi eligendum. Ad formulam adhibendam tibi sufficiet titulum Latinum et linguā aliā scribere. E.g.: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|en=Partially ordered set|Aggregatio partim ordinata}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Aut, si vis, potes autem tesseram Vicidatorum praebere: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Non exstat ullus index paginarum creandarum. Nomina inveniuntur simul ac paginae creantur. Attamen, si quis paginam “Aggregatio partim ordinat'''issima'''” postea creet at ad [[:d:Q474715]] eam nectat, pagina ubi nexus ruber “Aggregatio partim ordinata” ostendebatur nunc ad paginam “Aggregatio partim ordinatissima” nectetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:13, 30 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo citare librum, quod numerum librarium uniformem inter gentes caret? == [[Cancellum (mathematica)|Hac pagina]] conor citare librum quoddam, sed caret ISBN/NLUIG. Habet tamen numerum Catalogii Librarii Congressus (LCCN), sed nescio quomodo hanc numerum affigere rei citatae. Multas habeo gratias pro auxilio vestro! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:09, 18 Maii 2026 (UTC) == Num verbum natio Anglico verbo “nation” respondet? == Salvete omnes! Hic scribo nec in [[Disputatio:Natio|pagina disputationis]] quod hoc verbum in multis commentariis est. Secundum [https://archive.org/details/practicalint00arno/page/41/mode/1up librum Arnoldi] “Natio is rarely used of a civilised and organised nation ; it means a people, or tribe, sprung from one race, of the same blood (nascor).” Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary Latin-English English-Latin” natio significat “a tribe, race, people, esp. uncivilized”, et verbum Anglicum nation significat “populus, gens (=people, stock), civitas (=body of citizens), respublica (=state), natio (=tribe, not highly civilized)”. Liber Arnoldi quoque monet ut iis vocabulis Latinis utamur. Commentarius [[Natio|natio]] illud Ciceronis habet: “Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt, nostra cīvitās nōn potest; …” in quo orator optimus populum Romanum a nationibus distinguet. Quid vobis videtur de hac re? Valete! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 20:58, 29 Maii 2026 (UTC) :Haec "natio" a primis temporibus Vicipaediae originem obscuram ducit, mihi non placet, sed permulta corrigenda sunt, si eam mutare volumus. Civitas (de civibus), civitas sui iuris? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 22:09, 29 Maii 2026 (UTC) :: Aut etiam possibile est dicere, etiam secundum linguas recentiores, ipsam notionem “nationis” quodammodo “civitati” adversari. Id est, sunt qui putent, etiam linguis hodiernis, “nationem” (Anglice ''nation'', Italice ''nazione'', et cetera) semper aliquid minus civile quam “civitatem” (Anglice ''state'', Italice ''Stato'', et cetera), immo vero tribale, significare. Cum hoc tamen concordo, paginam illam nimis veterem esse atque redintegrandam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:41, 29 Maii 2026 (UTC) :::Melius est quaedam omittere quam nihil corrigere. Video nos habere commentarios qui vocantur [[Civitas]] (Ang. [[w:en:State (polity)]]), [[Gens]] (Ang. [[w:en:Gens]], nescio cur hic commentarius Latine non sit solis de gentibus Romanis), [[Populus]] (Ang. [[w:en:People]]), [[Res publica]] (Ang. [[w:en:Republic]]), et [[Tribus (anthropologia)]] ([[w:en:Tribe]]). Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary”, tribus significat”originally a third part if the Roman people. Hence a tribe, a division of the Roman people …”. Hoc dictionarium monet ut verbo “natio” vel verbo “gens” utamur si scribere “tribe” velimus nec de tribubus Romanis scribamus. Vero non possum novum nomen commentarii [[Natio]] commendare quod nescio cur vikipedia tot commentarios habeat. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 14:38, 31 Maii 2026 (UTC) ::::Pagina non est delenda, si hoc consulis. "Natio" [http://lexica.linguax.com/forc2.php?searchedLG=natio verbum est Latinum], cur id ne explicemus. Si nexum intervicialem ad paginam Anglicam male congruere putas, ita est, non perfectissime congruit. Sed cum de notionibus abstractis agitur, nexus interviciales saepius tales sunt. Hoc malum in Vicipaediα inevitabile est et hoc non est malum, si res explicatur. Paginae ipsius loca quaedam corrigenda est, Ciceronis interpretatio mutanda, et, quod maxime interest, inter [[Specialis:Nexus_ad_paginam/Natio|nexus ad eam]] hi multi corrigendi sunt, ubi "natio" in modum Anglicum civitatem sui iuris significat. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 18:22, 31 Maii 2026 (UTC) :::::Pagina scilicet delenda non est. Vidi paginas in Vikipedia Hebraica et Ucrainica ad paginam Anglicam bene congruere nec nostram paginam. Natio est verbum Latinum, cuius sensu Latino uti debemus, nec sensi Anglico. Delere nolo sed mutare et fortasse movere. Eo consilio hunc sermonem coepi ut sensibus Latinis verborum uteremur. Vero nescio cur Vikipedia Anglica tot paginas habeat et quid sit discrimen inter “nation” et “state”, propter quod non possum verbum meliorum commendare. Potestne pagina Anglica nostrae paginae [[Natio]] esse [[w:en:Tribe]]? Tribus quoque verbum Latinum est sed secundum dictionarium non idem significat et verbum Anglicum tribe. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:24, 31 Maii 2026 (UTC) :::::: ''Tribus'' est quaedam divisio populi, non tota natio ([https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0059:entry=tribus]). Possum falli, sed secundum illam Ciceronis sententiam (“Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt …”) mihi videtur praecipua differentia inter ''civitatem'' et ''nationem'' hoc esse, quod ''civitas'' rem publicam civium significat, ''nationes'' autem alios populos tamquam gentes spectatos. Ita ''civitas'' erat Roma, ''nationes'' erant ceteri populi. P.S. {{*Cfr}} etiam “eruditissima illa Graecorum natio” (Cic.). Nam Graecis erat una natio sed plures civitates. Hoc usu vocabulum mihi videtur fere eodem sensu adhiberi ac in linguis hodiernis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:07, 31 Maii 2026 (UTC) :::::::Nexus interviciales perutiles sunt (ad minimum, lectores novos nobis dirigunt!) sed non nos regunt. Omnis lingua, sicut [[civitas sui iuris]], libera est. Debemus (1) verba Latina Latinitate classica definire (2) alia verba quibus significationes cognatae sunt (e.g. gens, tribus, civitas) distinguere, nexibus datis (3) significationes apud Latinistas recentiores explicare, si differunt (4) praeter alia, de re principali pellucide disserere. :::::::Cicero his verbis, ''omnes nationes servitutem fere possunt: nostra civitas non potest'' (Phil. 10.10.20) inter ''nationes'' et ''nostram civitatem'' quoquomodo distinguere videtur ... sed alibi ''omnes <u>exteras</u> nationes'' et ''eruditissimam Graecorum nationem'' indicat (Imp. Pomp. 11.31; De Or. 2.4.18) -- unde intellego, apud Ciceronem, plures ''nationes'' exstitisse tam sub imperio S.P.Q.R. quam extra limites. Ex his sententiis, si volumus, inter civitatem et nationem facile erit distinguere: sed inter ''populos'' et ''nationes'' ...? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:06, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::Nolite oblivisci ''gentes''&thinsp;! Cassell's nobis dicit (p. 742) ''international law'' locutionem Anglicam nostra lingua esse ''ius gentium,'' ac Traupman (ed. 3, p. 575) nobis dicit ''international'' ipsum verbum Anglicum esse ''inter gentes.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:12, 1 Iunii 2026 (UTC) :::::::::Sententias vestras perlegi et commentarium inveni [https://www.researchgate.net/publication/311975311_On_the_Roman_Concept_of_Natio “On the Roman Concept of Natio”] quem quoque legi, et iam intellego quanta difficilis sit haec res. In libro Arnoldi et in dictionario legi nationem esse “esp. uncivilized”, nec autores Romanos scripisisse Nationem Romanam. Putavi nationem esse tribe nec unquam civilised nation. Iam nesio a bonus sit hic nexus. Veritus sum ne homines dum Latine scribebant solis nexibus uterentur, nec deliberarent quid sit verbum optimum. De pagina nostra [[Respublica]] vos consulere quoque volo. Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary” “'''republic''' ''respublica'', ''civitas'' (= state, simply): a —, as opp. to other forms of government, ''respublica'' (or ''civitas''” ''libera'' or ''popularis''.” Respublica et civitas idem significare mihi videntur. Nonne melius est movere hanc paginam ut novem nomen sit Respublica popularis? Haec res non est solo de nexu sed quoque de ipsa pagina. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:38, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse, sed iam est commentarius de "People's republic" in vicipaedia Anglica. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:31, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::: De differentia inter ''gentem'' et ''nationem'' conferatur etiam {{LTL|natio|335}}: “A ''gente'' aliquando ita differt, ut genus a specie: ''gens'' enim latius patet, et plures nationes complectitur, ut ''gens'' Graeca habet Atticos, Boeotos, Thebanos, qui ejusdem gentis nationes sunt.” Saepissime tamen gens et natio sunt synonyma. @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: Graeci non erant “uncivilized”, attamen erant natio vel plures nationes. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:53, 2 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Multae paginae in Vicipaedia connexae sunt; ''United Nations'' vertitur ut [[Nationes Unitae]], multis cum fontibus (duabus encyclicis aliisque). Hoc mutare nequimus, et pagina de [[natio]]ne nec huic sensui contradicere debet; haec causa, cur paginae Anglicae '"Nation" ceterisque de hac natione moderna narrantibus alliganda sit. Sed de pagina [[Nationes mundi]], exempli gratia, iam dubito, et "civitates mundi" nationibus praeferam, [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:50, 4 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::Iam intellego. Huic sensu, quo utuntur encyclici, contradicere scilicet nequimus. Gratias omnibus vobis ago quia mihi hanc rem explanavistis. :::::::::::{{ping|Grufo}}, Quaesivi nec inveni ubi Cicero nationem Graecam scripserit. Testimonium encyclicorum mihi videtur bonum esse, scire tamen volo ubi orator optimus his verbis usus sit. :::::::::::Valete. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 21:14, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::: @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: {{Op|[[De oratore]]}}, {{Vf|De oratore/Liber II|18|2.4.18}}: “eruditissima illa Graecorum natio”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:09, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Gratias tibi ago! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:45, 7 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::De commentario qui [[Nationes mundi]] (Anglice [[w:en:List of sovereign states|List of sovereign states]]) vocatur, nonne melius nomen est “''Index civitatum sui iuris''”? :::::::::::Vide commentarios: :::::::::::* [[Civitas sui iuris]] :::::::::::* [[Index communium Badeniae et Virtembergiae]] :::::::::::* [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]] :::::::::::* [[Index fluviorum Germaniae]] :::::::::::* [[Index asteroidum]] :::::::::::* [[Index siglorum ordinum ecclesiae catholicae]] :::::::::::Hic commentarius est index. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 16:50, 9 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::Sic, [[Index civitatum sui iuris]] bonum nomen est, multae paginae huius generis in Vicipaedia Latina "indices" nominantur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:47, 9 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Vobis consentio. Hanc paginam satis antiquam renominare oportet. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:39, 10 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::::Utrum possumus paginam renominate an oportet [[Formula:Movenda]] utere? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:21, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::Formula ad disputandum in pagina disputationis ponitur, sed nunc hic erat disputaio, fornula non necessaria est. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 15:55, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::: Paginam movi. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:02, 10 Iunii 2026 (UTC) == "-karyotica" vel "-caryotica"? == In pagina de [[Cellula|cellulis]] ambae formae extant. Videtur mihi melius, si unicam noscamus formam. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 03:14, 16 Iunii 2026 (UTC) :"-caryotica" melius. Vocabulum est antiquum, Graecae originis (κάρυον), nullae sunt causae, ut "k" scribatur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 12:05, 17 Iunii 2026 (UTC) ::Consentio. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:16, 17 Iunii 2026 (UTC) ::"nullae sunt causae": consentiebam imprimis sed nunc occursit mihi formae "-karyota" esse in taxonomia Linnaeana. Etenim (cuius ratione fortasse) redirigitur [[Eucaryota]] ad "Eukaryota" et [[Procaryota]] ad "Prokaryota". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:38, 20 Iunii 2026 (UTC) :::Si alterum rectum est, alterum fontibus biloolgicis testatum, unum eligere non possumus, eligas, quod velis. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 07:10, 20 Iunii 2026 (UTC) == Pagina mensis Iulii 2026 abest == {{Excepta|Disputatio Vicipaediae:Pagina mensis|2026}} == Paginae de praenominibus: lemmata typis italicis necne? == In disputatione {{caput|Disputatio Usoris:IacobusAmor|Carolus: Cur titulus italicus?}}, noster [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]] suadet ut lemmata qualia illa paginarum de praenominibus scribantur typis italicis. Ego nescio quid sit faciendum. Praenomina apud Vicipaediam Anglicam et alibi non scribuntur typis italicis (e.g. [[:en:Martin (name)]]), sed nobis licet aliam regulam nostram statuere. Attamen, si hanc conventionem adoptamus, oportebit eam ubique adhibere, atque multae paginae emendandae erunt. Quid dicatis? Censeatisne lemmata in paginis de praenominibus scribenda esse typis italicis? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:34, 18 Augusti 2026 (UTC) :::And yet, Grufo, in the article that you cite ("[[:en:Martin (name)]]"), you'll find this heading: "The name ''Martin'' in different regions"! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:50, 18 Augusti 2026 (UTC) :::: I am not against using italics for words cited as words, I am just wondering whether ''the page's lemma'' should be italicized (i.e. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Titulus italicus}} ... {{ires|Martinus}} est praenomen ...</syntaxhighlight>). Having somewhere below the lead something like <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>Nomen ''Martinus'' ...</syntaxhighlight>, seems pretty fine to me, especially when discussing etimologies. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:01, 19 Augusti 2026 (UTC) :Non, hoc insolitum est, multos annos Vicipaedia sine hoc italico vivebat. Argumentum Jacobi est: :* Leo XIV est pontifex, sed eius nomen familiare est ''Robertus'' (vel "Robertus"), — :hic de praenomine ut nomine, non de homine vel de re agitur, hic scriptura italica vel virgulae possibiles sunt. Sed pagina de ipso praenomine hoc praenomen ut rem describendam tractat. Nullae sunt causae, ut huius generis paginarum formam mutemus. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:10, 18 Augusti 2026 (UTC) :::Iste locus omnino rectus non est. "''Robertus'' (vel "Robertus")" non scripsi. Quod scripsi est: ::::[[Leo XIV]] est [[Episcopus Romanus]], sed eius nomen familiare est ''Robertus.'' :::At least in English, and in the English wikipedia, words cited as words are customarily italicized (not quoted); however, as noted in effect by Grufo, many writers, including those of the English wikipedia, make an exception for capitalized nouns. Much of the time, that's perhaps unobjectionable, as it doesn't lead to misreading, but it can generate curious locutions, for example: ::::Henry Edward Manning has been translated '[[Henricus Eduardus Manning]].' :::This is curious because, for people reading these words for the first time, the lack of italics in the text effectively marks Manning as a human being, not a set of words, and human beings can't be translated, unless, of course, they're bishops, who can indeed be translated (from see to see); but Manning was never a bishop of anywhere except Westminster, so he was never translated—making ''both'' of these sentences true. but ''only'' when italics are selectively deployed: ::::''Henry Edward Manning'' was often translated. ::::Henry Edward Manning was never translated. :::Granted, this is a rare example, but it's most definitely a valid contrastive minimal pair. In any event, relying on capitalization may prove problematic in general, since many nouns capitalized in the Anglo-German world are ''not'' capitalized in many other languages, and that's "a whole nother can of worms." [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:38, 18 Augusti 2026 (UTC) ::::Okay, but in the title of a Wikipedia article, the name is not taken as word, but as an object that the article treats. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 09:29, 19 Augusti 2026 (UTC) :::::That's true. Substantive "Xxxx (nomen)" articles have some reasons not to exist in an encyclopaedia at all: so far as I remember, they exist on Vicipaedia because (a) there is an anonymous contributor who likes creating them, and generally does no harm, (b) they could remain useful as disambiguation pages if they offer links to more than one existing substantive article. I suggest not making any special rule for formatting them here, when there's no such rule on other Wikipedias. Formatting is a distraction, and Latin is light on formatting compared with other modern printed languages. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 07:30, 23 Augusti 2026 (UTC) == [[:Categoria:Portae]] == [[:Categoria:Portae]] nunc includit paginas sui generis, quod vulgo ''portal'' nominatur, sed habemus aliquot paginas de portis veris, de aedificiis huius generis ([[Porta Aurea]], [[Porta nigra]], [[Porta Praenestina]], [[Porta Brandenburgensis]], [[Porta Graach]] etc.) Puto categoriae portalium aliud nomen dandum esse, e.g. "Portae Vicipaedianae", "Portae (Vicipaedia)", in [[:categoria:Portae]] autem portas veras colligendas. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 09:57, 21 Augusti 2026 (UTC) <!-- Si nomen tuum addere vis, tantummodo substitue “subst:Assenserunt” in locum verbi “Assenserunt” hic: -->{{Assenserunt|Grufo=2026-08-21 11:00:42}} : Categoriam “[[:Categoria:Portae Vicipaedianae|Portae Vicipaedianae]]” creavi et nonnullas subcategorias ibi movi, sed nunc tantummodo telephonio geatabili recensere possum; postea ceteras subcategorias illūc movebo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 11:25, 21 Augusti 2026 (UTC) :: {{Ok}} Factum est. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:04, 21 Augusti 2026 (UTC) :::Gratias ago maximas! [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:32, 21 Augusti 2026 (UTC) == De paginis inter dies 12 Iulii et 5 Augusti 2026 creatis == Septuaginta duas novas paginas quotidianas die 25 Iunii 2026 posteriores [[Specialis:Diff/3985927/3985929|addidi]], attamen paginas inter dies 12 Iulii et 5 Augusti 2026 scriptas inspicere non potui. Si bonarum paginarum illis diebus scriptarum meministis, quaeso, [[Specialis:EditPage/Vicipaedia:Index paginarum cottidianarum/Promovendae|addite indici]]! Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 5 Septembris 2026 (UTC) == Ascalon Adumbratio? == Non intellego cur pagina Ascalon in adumbrationibus relegata permaneat (oblivio?) cum tot pessimae et brevissimae paginae (de eis nuncupatim loqui nolo) nostram Vicipaediam dehonestant. [[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 17:07, 8 Septembris 2026 (UTC) : Et ego censeo paginam iam maturam esse ut in encyclopaediam recipiatur. Idem auctorem rogavi (confer {{Caput|Disputatio Adumbrationis:Ascalon|Non iam adumbratio}}), sed ipse respondit se plura de recentiore historia Ascalonis et nonnulla de aetate Turcica ac Britannica scribere velle. Mea sententia, paginam in encyclopaediam {{Nexus cum parametris|Specialis:Paginam movere/Adumbratio:Ascalon|movere|wpReason=Demum commentatio parata est|wpNewTitle=Ascalon|prefix=}} possumus. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:25, 8 Septembris 2026 (UTC) :: Nihil impedit enim quominus paginam emendet in Vicipaedia iusta ut omnes quotidie facimus. Praeterea iam duos menses pagina non iam aucta est et ex aliis Vicipaediis invisibilis iacet. Censeo et ipse movendam esse.--[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 20:42, 8 Septembris 2026 (UTC) ::: {{Factum est}} --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 21:15, 8 Septembris 2026 (UTC) == Articulum de [[XGBoost]] scribere volo. == '''Articulum de XGBoost componere cupio, qui originem, structuram algorithmicam, rationem gradientis boosting, praecipuos usus atque partes eius in machinali doctrina accurate exponat.''' [[Usor:נתנאל שטרן|נתנאל שטרן]] ([[Disputatio Usoris:נתנאל שטרן|disputatio]]) 06:19, 11 Septembris 2026 (UTC) : Posses articulum e Vicipaedia Anglica vertere. --[[Usor:Maria.martelli|Maria.martelli]] ([[Disputatio Usoris:Maria.martelli|disputatio]]) 15:23, 11 Septembris 2026 (UTC) ::Gratias tibi ago pro consilio. Articulum Anglicum de XGBoost in Latinum vertere conabor, sed textum etiam ad morem et stilum Vicipaediae Latinae accommodare velim. [[Usor:נתנאל שטרן|נתנאל שטרן]] ([[Disputatio Usoris:נתנאל שטרן|disputatio]]) 06:20, 14 Septembris 2026 (UTC) == De intellegentiae artificialis usu == {{safesubst:Collaboratio/gratulans|Ailamnos|Alex1011|Alexander Gerashchenko|Amahoney|Andreas Raether|Andrew Dalby|Archaeocursor|Auteuil-Passy|Aylin|Bartholomite|Bis-Taurinus|Cyprianus Marcus|Demetrius Talpa|Giorno2|IacobusAmor|Ioscius|Iustinus|Lesgles|LilyKitty|Marcus Terentius Bibliophilus|Maria.martelli|Neander|Pippobuono|Rafaelgarcia|Sigur|Pseudo-philodoxia|Utilo|UV|Xaverius | alacres = Ailamnos / Archaeocursor / Demetrius Talpa / IacobusAmor / Pippobuono / Pseudo-philodoxia | alacritas = mensis | auctor = Grufo | res = Amici, veniam peto si hoc modo vos interpello. Proposueram ut regulas de usu intellegentiae artificialis in Vicipaedia constituamus, sed adhuc nemo de eis disputavit. Quum res magni momenti mihi esse videatur, velim ut, si potestis, [[Vicipaedia:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|consilium]] legatis atque sententiam vestram in [[Disputatio Vicipaediae:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|eius pagina disputationis]] feratis. Etiam brevis sententia valde utilis erit. Valete! P.S. Vos elegi quia inter vos sunt usores strenui, usores nuper laboriosi, et magistratūs. | subscriptio = [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:10, 30 Septembris 2026 (UTC) | tempus = 20260930171001 }} Nondum sunt in nostra Vicipaedia regulae de usu intellegentiae artificialis, quamquam [[MediaWiki:Editcheck-copyvio-llm-policylink|systema MediaViciale eas quaerit]]; idcirco [[Vicipaedia:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|hoc consilium]] proposui. Hae suasiones praecipue me adiuvaverunt ad paginam parandam: * [[:Mw:Help:Edit check#LLM Paste check|Mw:Help:Edit check § LLM Paste check]] * [[:En:Wikipedia:Writing articles with large language models]] * [[:Meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy#AI-assisted editing and human accountability|Meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy § AI-assisted editing and human accountability]] Tertius nexus simile consilium meum ostendit. Quaeso, ferte hic sententias vestras. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:49, 25 Septembris 2026 (UTC) * Interdictiones fortasse non prosunt, quia usum intellegentiae artificialis demonstrare difficile est; tum haec est solutio optima, quam proponis, — postulare, ut auctores textum diligenter inspiciant, ut ipsi materiem intellegant, de qua scribunt, et ipsi respondeant, si opus est. Fortasse usus IA in disputationibus interdicendus est, nam cum spatio vacuo disputare sensu caret. Incertus sum, ideo antea non respondi. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:31, 30 Septembris 2026 (UTC) *: De hac re sunt longae disputationes [[:Meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy|in MetaVici]] aliisque locis, saepe inter eos divisae qui usum intellegentiae artificialis omnino prohibendum putant, eos qui tantummodo in translationibus permittere volunt, et cetera (ironice, si ullus locus autotranslationibus interdicendus esset, haud dubie esset Vicipaedia Latina). Attamen, ut recte mones, difficile est demonstrare quemquam intellegentia artificiali usum esse. Praeterea sunt quaedam opera prorsus innocua in quibus intellegentia artificialis excellere potest—exempli gratia, si aliqui index ordine alphabetico disponendus sit, machinis magis quam hominibus confidam ut recte faciant. Itaque quod scripsi in eo praecipue versatur, ut, quocumque Vicipaediani nitantur ad encyclopaediam emendandam, ipsis solis de omnibus quae scribuntur ratio reddenda sit: intellegentia artificialis neque fons est neque excusatio. Quod aliquatenus simile mihi videtur [[:en:Robustness principle|principio Posteliano]] in hoc casu adhibito. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 18:05, 30 Septembris 2026 (UTC) * [[Usor:Grufo|Grufo]], tecum plane consentio, et ideo cum [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrio]]. Intellegentia artificialis modus est et manere debet secundum me ad tempus servandum, sed articulos Latine recte scriptos creare non potest. Saepe, cum eam ad Latinam linguam interpretandam peto, verba adhuc desunt, quae vel omnino Anglica sunt vel ut verba "probabilia" ex lingua originali creata, verbi gratia "subleutenantes". Hoc non mirum est, cum intellegentia artificialis imprimis ars sit ad probabilitates computandas, non ad casus reales. Itaque te de consilio tuo laudo: ''non prohibere, sed omnes admonere se responsabiles esse pro iis quae scribunt''. [[Usor:Pippobuono|Pippobuono]] ([[Disputatio Usoris:Pippobuono|disputatio]]) 19:21, 30 Septembris 2026 (UTC) * Fontes semper ipse lego at ai usually sum solo eo consilio ut textum meliorem fieret, nec semper consilium ai secutus sum. Fortasse non utar. Valete. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 07:29, 1 Octobris 2026 (UTC) *: Gratias tibi ago ob responsum, [[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]. Non de tuo usu intellegentiae artificialis te loqui volebam, sed de [[Vicipaedia:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|regulis a me propositis]], ita ut recenseantur et meliores fiant. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:40, 1 Octobris 2026 (UTC) *::Regulae tuae propositae mihi placent nec quid habeo ut addam. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 14:23, 1 Octobris 2026 (UTC) *Et ego regulas puto optimas. Sed quomodo faciendum est ut observentur? Eritne quasi custos, ad quem scribendum erit, si quis textum dubium invenerit, vel has regulas unusquisque invocare poterit ut res dubias ipse corrigat vel etiam expurgat? -[[Usor:Ailamnos|Ailamnos]] ([[Disputatio Usoris:Ailamnos|disputatio]]) 09:20, 2 Octobris 2026 (UTC) *: Gratias tibi ago, Ailamnos. Si singula pagina dubia invenitur, pagina disputationis ipsius sufficiet. Si autem sunt multae paginae quae recensione humana carere videntur, haec Taberna est locus opportunior. Vale. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:07, 2 Octobris 2026 (UTC) * Gratias propter nuntiolam. Secundum regulas a te propositas, quid agendum est de paginis omnino ab generativa-AI confectis? Annon suscipiunt [[Formula:Confestim_delenda|deletionem celerem]]? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 12:37, 26 Octobris 2026 (UTC) *: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Gratias tibi ago ob responsum! De rebus quas quaeris regulae propositae sic scribunt: *:: ''“Quae sine accurata humana recensione confecta editaque sint, {{Acclaranda|impugnari et e Vicipaedia detrahi poterunt}}.”'' *: (Meā acclaratione.) --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:16, 26 Octobris 2026 (UTC) {{Ast}} {{Tpe|Nova}} Nemine obstante, formula {{Nf|Regula Vicipaediana}} in locum formulae {{Nf|Regulae propositae}} substitui poterit. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:16, 26 Octobris 2026 (UTC) == IAbot: an recte agit? == Amicis quam plurimis loquor! -- Observavi IAbot in pagina [[Carolus Clusius]] (per exemplum) ter hoc anno nexus "mortuos" pronuntiavit, qui (per me) vivi sunt. Magister huius boti me suggerit (vide [[:m:User Talk:InternetArchiveBot#IAbot malfunctioning on la:wiki]]) hanc dissonantiam productam esse e limitibus geographicis a divulgatoribus sitorum interretialium impositis. An possumus hanc rem per experientiam probare? Si volitis, has tres paginas, ab IAbot mortuas pronuntiatas, temptate et responsum subter scribite: I'm asking as many friends as possible to help: -- I notice that IAbot in the page [[Carolus Clusius]] (for example) three times this year pronounced links "dead", when for me those links are still alive. The botmaster suggests (see [[:m:User Talk:InternetArchiveBot#IAbot malfunctioning on la:wiki]]) that different results may be caused by geoblocks on the internet sites (i.e. they are not accessible worldwide). Could we please test this? If you're willing, please try these three pages, reported dead by IAbot, and report whether they work for you or not (Viva/Mortua). [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) ;[https://www.e-rara.ch/zuz/nagezh/content/titleinfo/9431363 1. E-rara] * Viva. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:16, 26 Septembris 2026 (UTC) *Viva. --[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 15:28, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:58, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:Amahoney|A. Mahoney]] ([[Disputatio Usoris:Amahoney|disputatio]]) 20:15, 30 Septembris 2026 (UTC) ;[http://www.dwc.knaw.nl/wp-content/HSSN/2007-8-Carolus%20Clusius.pdf 2. Clusius Correspondence pdf] * Viva. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:16, 26 Septembris 2026 (UTC) *Viva --[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 15:28, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:58, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:Amahoney|A. Mahoney]] ([[Disputatio Usoris:Amahoney|disputatio]]) 20:15, 30 Septembris 2026 (UTC) ;[http://clusiuscorrespondence.huygens.knaw.nl/ 3. Clusius Correspondence html] * Viva. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:16, 26 Septembris 2026 (UTC) *Viva.--[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 15:28, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:58, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:Amahoney|A. Mahoney]] ([[Disputatio Usoris:Amahoney|disputatio]]) 20:15, 30 Septembris 2026 (UTC) {{Ast}} [[Usor:Andrew Dalby|Andrea]], fortasse interim formula {{Fn|Url}} est [[Specialis:Diff/3991119/3991337|solutio]] ne InternetArchiveBot nexūs inveniat (sed nescio valeatne). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:46, 26 Septembris 2026 (UTC) :Omnibus, qui supra responderunt, gratias ago. Dic mihi, mi Grufo: qualibus occasionibus uti possumus hac formula? Quando [https://], quando {{Fn|Url}}? (Si olim bene scivi, veniam da! Oblitus sum.) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:58, 27 Septembris 2026 (UTC) :: Si non erro, InternetArchiveBot hanc syntaxin vestigat: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>[A B]</syntaxhighlight>. Ergo, si autem hanc invenit syntaxin nihil agit: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{url|A|B}}</syntaxhighlight>. Haec igitur est excogitatio tantum ut InternetArchiveBot impediatur, sed nescio quando operteat sic facere. Si dubitas et retrospectionem “Wayback Machine” servare vis, etiam formulam {{Fn|Machina temporis interretialis}} habemus (formā compendiariā <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{urlr|A|B|C}}</syntaxhighlight>—de argumento C, vide [[Formula:Machina temporis interretialis|documentationem]]), quae utrumque nexum ostendit. E.g.: ::* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{urlr|http://clusiuscorrespondence.huygens.knaw.nl/|Editio epistolarum interretialis|20170915113347}}</syntaxhighlight> ::*: ↳ {{urlr|http://clusiuscorrespondence.huygens.knaw.nl/|Editio epistolarum interretialis|20170915113347}} :: Haec est solutio tuta quotiens dubitas. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:20, 27 Septembris 2026 (UTC) :Haec paginae omnes bonae sunt, non mortuae, et [[Aegidius Forcellini|ibi]] ΙΑbot [https://linguax.com/lexica/forc.php bonum nexum] mutavit. Μalum est, quod pagina originalis quaerere per totum lexicon potest, sed pagina in Wayback Machine non potest. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:38, 27 Septembris 2026 (UTC) ::Et iterum mutavit; inserui <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{url...</syntaxhighlight>. An plures nexus corripiat, quam corrigat, nescio. Cur non servat nexum priscum, ut et nexus originalis maneat, et nexus in IA addatur? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 22:16, 28 Septembris 2026 (UTC) ::: Bene [[Specialis:Diff/3991860/3991862|fecisti]], Demetri. [[:meta:User talk:InternetArchiveBot|A creatoribus boti]] petere possumus ut eorum botum formula {{Fn|urlr}} utatur, quae nexum originalem cum retrospectione ostendit. Compara: :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{url|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt}}</syntaxhighlight> ::::: ↳ {{url|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt}} ::: et :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{urlr|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt|20260810235849}}</syntaxhighlight> ::::: ↳ {{urlr|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt|20260810235849}} ::: Sed nescio creatoresne volituri sint hoc facere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:07, 28 Septembris 2026 (UTC) ::::Etiam aliquot mutationes recentes eius boti perlustravi, maior pars recte facta est, sed et errores hic inventos fecit. Paulisper exspectemus, num plures errores erunt. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:59, 29 Septembris 2026 (UTC) <!-- Si nomen tuum addere vis, noli id manu scribere, sed tantummodo substitue “subst:Assenserunt” in locum verbi “Assenserunt” hic: -->{{Assenserunt|Grufo=2026-09-29 20:49:03}} == De nominibus propriis et notatione Pokémon == '''Salvete, vicipaediani!''' Quaestio iucunda sed magni momenti de nominibus modernis (praesertim de Pokémon sicut ''Pikachu'' vel ''Charmander'') in disputatione orta est. Ut scitis, in multis paginis haec nomina ut indeclinabilia tractantur. Tamen secundum regulam nostram '''[[Vicipaedia:De nominibus propriis|De nominibus propriis]]''', nomina barbara ad morphologiam Latinam accommodari possunt, ut casus plane legi possint. Nuper usor quidam proposuit nomen ''Pikachu'' mutare in '''Pikachurius, -ii (m.)'''. Formam deminutivi sequitur, sicut nomen scientificum proteini '''[[Pikachu|Pikachurinum]]''', quod iam in scientia receptum est. Si haec nomina non flectuntur, Latinitas textuum valde patitur (e.g. ''"inter Charmander et Charizard"'' loco ''"inter Charmandrum et Charizardem"''). Vos hic in Taberna rogare velim: * Num formam flectibilem (ut ''Pikachurius'' vel ''Charmandrus'') praeferre debemus secundum regulas nostram? * An omnia nomina Pokémon in Vicipaedia in perpetuum indeclinabilia relinquenda sunt? Quid vobis videtur? Gratias vobis ago pro sententiis vestris! [[Usor:Coolfactorus1|Coolfactorus1]] ([[Disputatio Usoris:Coolfactorus1|disputatio]]) 19:28, 30 Septembris 2026 (UTC) :"Charmander" et sic declinari potest, ut "Alexander" etc. (''Charmandri, Charmandro''...). [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:41, 30 Septembris 2026 (UTC) ::Ubi hoc scriptum est, si mihi per te licet? [[Usor:Coolfactorus1|Coolfactorus1]] ([[Disputatio Usoris:Coolfactorus1|disputatio]]) 21:08, 30 Septembris 2026 (UTC) ::''Consilium tuum mihi valde placet! Si nomina ut "Charmander" ad grammaticam Latinam accommodamus (ut "Alexander"), tunc etiam alia nomina flectere possumus. Eodem modo "Pikachu" declinari possit ut "Pikachurius" Quid de hac re censetis?'' [[Usor:Coolfactorus1|Coolfactorus1]] ([[Disputatio Usoris:Coolfactorus1|disputatio]]) 21:20, 30 Septembris 2026 (UTC) :::Ubi scriptum est de nominibus in "-er" declinationis secundae — in arte grammatica. De "Pikachurio" — nolebam hoc dicere, sed videas, heu, [[Vicipaedia:Noli fingere]]. Fontibus nominis opus est. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 21:27, 30 Septembris 2026 (UTC) ::::Gratias tibi ago pro responso, cur Charmander sicut Alexander declinari possit. ::::Scisne, quomodo se habeat cum ceteris Pokémonibus? ::::Quid fons fide dignus Vicipaediae habetur? [[Usor:Coolfactorus1|Coolfactorus1]] ([[Disputatio Usoris:Coolfactorus1|disputatio]]) 21:43, 30 Septembris 2026 (UTC) :::Cur scribimus Charmander nec Čarmander? Videte paginam [[Andreas Ševčenko]] -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 09:11, 1 Octobris 2026 (UTC) :::: Lingua Latina modo caret soni /tʃ/ scribendi. [Č] est consuetudo praesertim cum linguis Slavicis adhibita, sed numquam cum linguis Occidentalibus. Charmander videtur esse [[verbum amalgamatum]] Anglicum ({{wikten|char||Verb}} + {{wikten|salamander||English}}). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:34, 1 Octobris 2026 (UTC) :::::''Char,'' verbum Anglicum, signficat [[piscis|piscem]] generis ''[[Salvelinus|Salvelini]]'' familiae [[Salmonidae|Salmonidarum]]; ''salamander,'' etiam Anglicum, est "salamandra" ordinis [[Urodela|Urodelorum]]. Ergo ut videtur, habemus nomen ''Salvelinomandram.'' :) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 22:58, 1 Octobris 2026 (UTC) :::::: “Carbomandra” fortasse? :) Sic [[:en:Charmander#Concept and design|scribit]] Vicipaedia Anglica: :::::: <blockquote>Charmander's name was a mix between "char" and "salamander". In an interview with ''Inside Games'' in February 2016, The Pokémon Company CEO Tsunekazu Ishihara stated that its name was a combination of "charcoal" and "Salamandra".</blockquote> :::::: --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:26, 2 Octobris 2026 (UTC) elig4d129rbbmp9e9zapexjjl05a35a 3997323 3997307 2026-10-27T09:19:15Z Grufo 64423 /* De intellegentiae artificialis usu */ +“confestim” 3997323 wikitext text/x-wiki {{/Praefatio}} == De paginis nimis magnis quae formulā {{[[Formula:Augenda|Augenda]]}} utuntur == In [[:Categoria:Corrigenda|Categoriam:Corrigenda]] plures subcategoriae formulā {{Fn|Augenda}} stipantur (e.g. [[:Categoria:Augenda a mense Februario 2023]], [[:Categoria:Augenda a mense Ianuario 2024]], [[:Categoria:Augenda a mense Decembri 2025]], et cetera). Inspiciens, multas harum paginarum invenii quae longiores sunt 1000 octobitis (e.g. [[Graecia archaica]]: 2928 octobiti). Quid censeatis si mechanema cum monitu in formulam {{Fn|Augenda}} inseram, ne in paginis longioribus quam 1000 octobitorum adhibeatur? Nam si pagina est satis longa, vanum est legentes monere paginam intra tres menses esse augendam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:30, 27 Februarii 2026 (UTC) :Pagina de [[Graecia archaica]] (#1) lemmate proprio, (#2) definitione idonea, et (#3) fonte externo caret, et omnis Vicipadia ut videtur (#4) nexibus ad hanc paginam ducentibus caret. That's all four of the formula's four criteria. ¶ For the difference between a stub and more-than-a-stub, the cutoff I've been using has been 2,000 octeti for general articles and 1,900 for articles with a taxobox. I don't recall a consensus on that limit, but articles having 4,000, 5,000, 6,000 octeti have been marked "stipula"; that's likely too high a limit, and I'd suggest that 2,000 (or possibly your 1,000) is a more defensible upper limit for stubs. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 03:15, 27 Februarii 2026 (UTC) :::For example, just today, someone added "<nowiki>{{urbs-stipula}}</nowiki>" to the article on [[Barcino]], which already had more than 3,500 octeti! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:04, 28 Februarii 2026 (UTC) :::: ''Stipulae'' are not problematic from an administrative point of view, because in theory they can remain as such forever. Barcellona is an important city with a lot of history that can be written in an encyclopedia, it can be understandable if someone feels that the current page can be greatly improved. Instead, what scares me about the {{Fn|Augenda}} template is that it is not only an invitation to improve pages, it also asks us to delete pages after three months (which is why it should be used with care). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:57, 28 Februarii 2026 (UTC) :::::Then why not change the verb from ''will'' to ''may'' or introduce some other indication of indeterminacy? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:31, 28 Februarii 2026 (UTC) :: [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]], we can set any limit we want, but what I think makes little sense is saying that a page must be increased within three months, but then after three months nothing happens and the categories above keep growing. We must set a realistic (relatively low) threshold and then, after that, be ready to '''delete''' the pages that do not respect our threshold (in [[Vicipaedia:Taberna/Tabularium 35#De novo spatio nominali adumbrationum proponendo|another thread]] I had proposed the <code>adumbratio:</code> namespace where after three months all these “augenda” pages can be moved, but that is a separate topic). A page like [[Graecia archaica]] only needs relatively little work to be adjusted—certainly does not deserve to be deleted. What I want to stress here is that every time you add {{Fn|Augenda}} to a page you are basically saying “If the page stays like this, I am okay if after three months it gets deleted”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 03:58, 27 Februarii 2026 (UTC) :::That's correct, but I heartily endorse a separate namespace, a kind of purgatory, where such pages can go until they've become worthy of standing in the mainspace. As a rule, I don't work on formulas, so I likely had nothing to do with the wording of this one, but three months must have been the original consensus. If memory serves, @Andrew Dalby and perhaps others have occasionally enforced the three-month rule, though sometimes after well more than three months have elapsed. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:08, 27 Februarii 2026 (UTC) :::: Intellego. Novum spatium nominale a “Phabricatore” petiturus sum. Quid censeres si in paginis amplioribus (e.g. inter 2000 et 1000) formulā {{Fn|Nondum stipula}} (quae nullam categoriam cum tempore praefinito imponit) pro formulā {{Fn|Augenda}} utereris? Aut aliam novam formulam quoque nobis excogitare licet. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:57, 27 Februarii 2026 (UTC) ::::: {{Tpe|Nova}} Hic nuper petivi ut novum spatium nominale adumbrationum crearetur: [[phab:T418706|New “Draft” namespace for lawiki: “Adumbratio”]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:01, 2 Martii 2026 (UTC) :::::: {{Tpe|Novissima}} Euax! Spatium nominale adumbrationum [[Vicipaedia:Spatium nominale|habemus]]! Textus paginae [[MediaWiki:Noarticletext]] nobis sic mutandus est ut adumbrationes, si exsistunt, detegantur. Postea aliquid excogitabo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 19:34, 2 Martii 2026 (UTC) @[[Usor:IacobusAmor|Iacobe]]: What would you think if we created a <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template, and established that when we find a page that was created more than three months ago (e.g. [[Agrinium]], created in 2004!), instead of {{Fn|Augenda}} we add the new template instead? The <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template could look more or less like this: {{Capsa annuntiationis | color = #7f83d7 | pigmentum = #f3f4fb | imago = P writing.svg | 1 = '''Commentationem neglectam augeamus!''' Haec commentatio longe neglecta videtur mansa esse. Sodes, adiuva paginam augere! }} We can then have [[:Categoria:Paginae neglectae]], where all these pages will be automatically collected. I am proposing this because I think that it makes little sense to warn that a page that was created 22 years ago must be improved within three months! It will be an empty warning. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 08:40, 9 Martii 2026 (UTC) :That might be useful. How would it differ from the Adumbratio solution? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:01, 9 Martii 2026 (UTC) :: Following [[Vicipaedia:Adumbratio|the rules]] that I partly translated from English Wikipedia, we must not move pages that were created long ago to the <code>Adumbratio:</code> namespace. So the picture should look as follows: ::* '''Case 1:''' The page is is too short and was recently created. We have three possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We move it to the <code>Adumbratio:</code> namespace (less prefereable than improving the page but more prefearable than the following) ::*# We add {{Fn|Augenda}} (less prefereable) ::*#: ↳ If three months after adding {{Fn|Augenda}} nothing has changed we delete the page for real ::* '''Case 2:''' The page is too short and was created more than three months ago. Two possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We have no other choice but adding <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> ::*#: ↳ We must take into account that the page might stay like that indefinitely ::* '''Case 3:''' The page was in the <code>Adumbratio:</code> namespace and was moved to the main namespace prematurely: ::*# We add {{Fn|Augenda}} ::*#: ↳ If after three months nothing has changed we delete the page for real :: The rationale is that pages that are too old might no longer have someone that checks them and is able to fulfill our expectations. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:42, 9 Martii 2026 (UTC) == De novo spatio adumbrationum == {{Collaboratio|Alex1011|Alexander Gerashchenko|Amahoney|Andreas Raether|Andrew Dalby|Aylin|Bartholomite|Bis-Taurinus|Demetrius Talpa|Giorno2|IacobusAmor|Ioscius|Iustinus|Lesgles|LilyKitty|Marcus Terentius Bibliophilus|Neander|Pippobuono|Rafaelgarcia|Sigur|Utilo|UV|Xaverius | alacres = IacobusAmor | alacritas = mensis | res = Magistratūs usoresque strenuos vocavi. Veniam peto si alicuius oblitus sum. | subscriptio = [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) }} Nuper novum spatium nominale <code>Adumbratio:</code> condidimus. Nunc oportet regulas nostras definire. Apud [[Vicipaedia:Adumbratio]] paginam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts]] partim verti, sed de nostra propria ratione consentiendum est. Notandum est Vicipaediam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts#Reasons not to move an article to draftspace|regulam habere]] qua vetatur paginam in spatio principali sitam in spatium adumbrationum movere “si commentatio ante plus quam 90 dies creata est”. Re quidem vera, nuper paginam [[Alkinum]] ad [[Adumbratio:Alkinum]] movi (praesertim ad lineamenta technica novi spatii nominalis experienda), attamen mihi visum est parum rectum paginam anno 2006 creatam (et [[Vicipaedia:Paginae quas omnibus Vicipaediis contineri oportet/Expansio#Materies chemicales|quam omnibus Vicipaediis contineri oportet]]!) ibi movere. Quo facto suasus sum ut nobis vetandum sit formulam {{Fn|Augenda}} paginis ante plus quam tres menses creatis addere. Nam, si pagina nimis brevis olim creata est et usque talis mansit, si nos eam negleximus nec animadvertimus nisi nunc, meā sententiā duae optiones tantum nobis patent: aut eam relinquimus intactam, aut formulam {{Fn|Delenda}} apponimus. Ceterum, a vobis peto ut paginam [[Vicipaedia:Adumbratio]] inspiciatis, novas regulas proponatis, aut regulas a me scriptas emendetis. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) ==De loco vel gradu Vicipaediae apud Meta== Does moving articles counted among the 10,000 most important (like "[[Alkinum]]" & "[[Oxidum]]") into the limbo marked by <nowiki>{{Adumbratio}}</nowiki> and/or <nowiki>{{Neglecta}}</nowiki> lower Vicipaedia's score at Meta? (Vide [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_expanded_sample_of_articles|"List of Wikipedias by expanded sample of articles"].) In other words, do they need to remain in the mainspace to boost Vicipaedia's score? ¶ Ten years ago, in March 2016, Vicipaedia was ranked thirty-ninth among all the wikis; at the end of last month, it was ranked fifty-second. This is not an encouraging trend, and deliberately accelerating it might not be considered advisable. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:52, 12 Martii 2026 (UTC) : Hi Iacobus. Moving pages to the <code>Adumbratio:</code> namespace definitely counts as removing them from the encyclopedia. Adding {{Fn|Pagina neglecta}} (or any other template) instead has no effects. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 12 Martii 2026 (UTC) ::<nowiki>{{ping|IacobusAmor}}</nowiki>, is there a page that specifies the number of articles from this list that we have? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:47, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::{{ping|IacobusAmor}}, idk why my previous ping got wrapped by nowiki. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:48, 3 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ecce (but it needs to be updated): https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:Amahoney/Myrias_epitome [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:04, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::::So, as Grufo says, moving one of the "10,000" pages into Adumbratio space removes it from the encyclopedia and from the score that Iacobus mentions. In the case of a page in that list, maybe it's better for it to be in mainspace, with a warning template (''neglecta/augenda/...'') on it? If it's in mainspace, more editors might see it and be tempted to improve it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:29, 14 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Hi Andrew. Indeed. When I created the page [[Vicipaedia:Adumbratio]] by (partially) translating [[:en:Wikipedia:Drafts]], I also translated the rule that a page can be moved away from the mainspace to the <code>Adumbratio:</code> namespace only if it is a newly created page (< 90 days). So pages that have long been among our 10000 pages are safe. P.S. The rules in [[Vicipaedia:Adumbratio]] still need our consensus, so if you have time, please give that page a look. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:58, 14 Aprilis 2026 (UTC) == Template:Weather box == {{Excepta|Vicipaedia:Officina|Template:Weather box|Locus opportunior --[[Usor:Grufo|Grufo]]}} == Quid significat expectatio vacuae mutationis? == Dicitur in pagina [[Topologia classium punctorum]] quod "Haec pagina mutationem vacuam expectat". Et rogat me, "nihil tangens", sibi ostendere mutationes. Ad quem dirigitur haec monitio, et quas mutationes oportet eum sibi ostendere? Non intelligo. [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:29, 19 Aprilis 2026 (UTC) : Salve, [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Illa icon significat vicitextum <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Spatium topologicum|spatia topologica|en|qid=Q179899}}</syntaxhighlight> ad hunc vicitextum, si paginam emendas, sponte mutatum iri: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>[[Spatium topologicum|spatia topologica]]</syntaxhighlight> (vide [[Special:Diff/3954206/3955454|meam ultimam recensionem]] et documentationem formulae {{fsn|pcc}}), quoniam nunc [[Spatium topologicum|paginam]] habemus quae cum entitate Vicidatorum [[:d:Q179899]] nectitur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 04:44, 19 Aprilis 2026 (UTC) ::Gratias habeo—mirum tamen mihi videtur, quod substitutio "cref" tantum unam tesseram (siquidem recte lexi) sumat ut argumentum. Quomodo ergo facio, si notam duos habeat nexus ad paginas creatas?--[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:29, 20 Aprilis 2026 (UTC) ::: Immo, infinitatem tesserarum formula {{fsn|cref}} accipit. Vide, exempli gratia, hanc annotationem in pagina “[[Carpates]]”, ubi sunt ambae entitates [[:d:Q6776713]] et [[:d:Q11699202]]: :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Martinus Szent-Ivany|Martini Szent-Ivany|hu|qid=Q6776713}} [...] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Gabriel Rzaczynski|Gabrielis Rzączyński|pl|qid=Q11699202}} [...]|2=Q6776713|3=Q11699202}}</syntaxhighlight> ::: Vide etiam {{Caput|Formula:Annotatio cum paginis creandis|Quomodo tesseram invenio?}}. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:43, 20 Aprilis 2026 (UTC) == Annon corrigere possumus titulos "instrumentorum"? == Exempli gratia: video unum "instrumentum" appellari "Paginam prehendere formá PDF". Videtur mihi hic titulus mendam habere et corrigi posse accentus acutus ad macron. Sed nescio utrum corrigibilis sit ab usoribus. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:47, 24 Aprilis 2026 (UTC) : Salve [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Usoribus non licet [[Specialis:Nuntia systematis|nuntia systematis]] recensere (vide etiam <span class="plainlinks">[{{fullurl:Special:Allpages|namespace=8}} spatium “<code>MediaWiki:</code>”]</span>), sed usores possunt a magistratibus petere ut nuntia recenseant (et multa nuntia exstant quae meliora facere aut etiam omnino vertere oportet!). Non invenio ubi “Paginam prehendere formá PDF” iaceat; fortasse @[[Usor:UV|UV]] adiuvare potest. P.S. “accentus acutus” revera est [[Apex (orthographia Latina)|apex]], forma antiquior [[macron|macri]]; attamen concordo uniformia signa diacritica nobis esse sequenda. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:42, 24 Aprilis 2026 (UTC) ::Non potest prehendere paginas disputationum formā PDF. Sed paginas encyclopediae possumus; e.g. [[Macron]]. At ibi apparet "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:04, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::: Nexum video, sed quid nuntium gignat non invenio. Exempli gratia, [[MediaWiki:Contributions|haec pagina]] nuntium “User contributions” ad nuntium Latinum “Conlationes usoris” vertit; sed quid vertit “Download PDF” ad “Paginam prehendere formá PDF”? Nescio. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:44, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ignosce inclaritatem meam—sed prime (ut ita dicam) "Instrumenta" et videbis instrumentorum titulos. Titulus primus (ut mihi ostenduntur) est "Movere"; titulus novissimus est "Res Wikidata"; et unus titulorum est "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:46, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Ut dixi, oculis meis textum video, sed ignoro e qua pagina aut e quo nuntio systematis oriatur. Nequeo textum corrigere si nescio quid mihi sit emendandum. Conatus sum aliqua similia nuntia vertere ([[MediaWiki:Wikisource-download-pdf|#1]], [[MediaWiki:Minerva-download|#2]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-sidebar-portlet-print-text|#3]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-download-label|#4]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-special-page-headline|#5]]), sed nuntium quod quaeris non inveni. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:54, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::bzgrep utebar perlegere totam Vicipaediam Latinam; non tamen inveni. Mirum! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:25, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Potesne, quaeso, etiam situm https://translatewiki.net/ per “bzgrep” inspicere? Etiam illic non inveni textum. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:28, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::[https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:Coll-download_as/la Fontem] inveni huius textus, non autem bzgrep utens. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:12, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::: Gratias tibi ago. Correxi. Post paucos dies abhinc nova translatio etiam in Vicipaedia Latina ostendetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:34, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse nostis [https://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki?uselang=qqx hunc nexum] per quem tandem inveni. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:37, 28 Aprilis 2026 (UTC) == Regula generalis de intellegentia artificiali == [[:meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy|Apud MetaVici disputatur]] utrum regula generalis de intellegentiae artificialis usu introducenda sit necne. Quum etiam nos tanget, vos hortor ut sententias vestras feratis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:42, 26 Aprilis 2026 (UTC) :Non penitus intelligo quomodo nos tangeat. Annon iam habemus regulam de plasmatibus (ut ita dicam) linguarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:50, 27 Aprilis 2026 (UTC) :: Regulae globales omnes Vicipaedias afficiunt, atque illa regula proponitur globalis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:56, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::Gratias habeo; nonne autem, si Vicipaedia Latina haberet regulam, supersedeat regulam generalem? Et simili modo respectu aliarum Vicipaediarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:01, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::: Non sum certus, sed timeo ne regulae globales vincant. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:05, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::Ita; intelligo. Scisne utrum restrictionem an laxationem habeat favorem iuris? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:12, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Apud Vicipaediam Latinam nulla est regula scripta; paginae tamen quae omnino intellegentiā artificiali sine ulla humana recensione vertuntur pittacio {{Fn|Pagina autotranslata}} signantur atque post unam hebdomadam delentur. Prima regula globalis proposita mihi videtur hoc tantum postulare, ut, ''praeter translationes'', usus intellegentiae artificialis aperte declaretur. Altera autem regula globalis vetat intellegentiā artificiali ūtī ''nisi in translationibus''. Meā sententiā, hoc nobis incommodum contrarium efficit, quia hic magnopere laboramus ad translationes machinarias moderandas; alii autem usūs intellegentiae artificialis nobis non sunt incommodo. Non puto magni rēferre usum ipsum declarare, sed potius oportere responsa intellegentiae artificialis diligenter inspicere ac recensere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:45, 27 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo melius invenire titula proposita pro articulo nondum existente? == Volui creare articulum pro "poset" (https://www.wikidata.org/wiki/Q474715). Scio, quod est formula "subst:pcc" alicubi in hac Vicipaedia per quam statuitur titulum huius articuli. Sed nescio, et "bzgrep" iterum inutilis est. Estne methodus inventionis talium "titulorum articulorum nondum existentium"? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:47, 30 Aprilis 2026 (UTC) : Formula {{fsn|pcc}} nescit quod nomen Latinum novae paginae (“nexui rubro”) assignandum sit, istud erit tibi eligendum. Ad formulam adhibendam tibi sufficiet titulum Latinum et linguā aliā scribere. E.g.: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|en=Partially ordered set|Aggregatio partim ordinata}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Aut, si vis, potes autem tesseram Vicidatorum praebere: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Non exstat ullus index paginarum creandarum. Nomina inveniuntur simul ac paginae creantur. Attamen, si quis paginam “Aggregatio partim ordinat'''issima'''” postea creet at ad [[:d:Q474715]] eam nectat, pagina ubi nexus ruber “Aggregatio partim ordinata” ostendebatur nunc ad paginam “Aggregatio partim ordinatissima” nectetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:13, 30 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo citare librum, quod numerum librarium uniformem inter gentes caret? == [[Cancellum (mathematica)|Hac pagina]] conor citare librum quoddam, sed caret ISBN/NLUIG. Habet tamen numerum Catalogii Librarii Congressus (LCCN), sed nescio quomodo hanc numerum affigere rei citatae. Multas habeo gratias pro auxilio vestro! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:09, 18 Maii 2026 (UTC) == Num verbum natio Anglico verbo “nation” respondet? == Salvete omnes! Hic scribo nec in [[Disputatio:Natio|pagina disputationis]] quod hoc verbum in multis commentariis est. Secundum [https://archive.org/details/practicalint00arno/page/41/mode/1up librum Arnoldi] “Natio is rarely used of a civilised and organised nation ; it means a people, or tribe, sprung from one race, of the same blood (nascor).” Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary Latin-English English-Latin” natio significat “a tribe, race, people, esp. uncivilized”, et verbum Anglicum nation significat “populus, gens (=people, stock), civitas (=body of citizens), respublica (=state), natio (=tribe, not highly civilized)”. Liber Arnoldi quoque monet ut iis vocabulis Latinis utamur. Commentarius [[Natio|natio]] illud Ciceronis habet: “Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt, nostra cīvitās nōn potest; …” in quo orator optimus populum Romanum a nationibus distinguet. Quid vobis videtur de hac re? Valete! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 20:58, 29 Maii 2026 (UTC) :Haec "natio" a primis temporibus Vicipaediae originem obscuram ducit, mihi non placet, sed permulta corrigenda sunt, si eam mutare volumus. Civitas (de civibus), civitas sui iuris? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 22:09, 29 Maii 2026 (UTC) :: Aut etiam possibile est dicere, etiam secundum linguas recentiores, ipsam notionem “nationis” quodammodo “civitati” adversari. Id est, sunt qui putent, etiam linguis hodiernis, “nationem” (Anglice ''nation'', Italice ''nazione'', et cetera) semper aliquid minus civile quam “civitatem” (Anglice ''state'', Italice ''Stato'', et cetera), immo vero tribale, significare. Cum hoc tamen concordo, paginam illam nimis veterem esse atque redintegrandam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:41, 29 Maii 2026 (UTC) :::Melius est quaedam omittere quam nihil corrigere. Video nos habere commentarios qui vocantur [[Civitas]] (Ang. [[w:en:State (polity)]]), [[Gens]] (Ang. [[w:en:Gens]], nescio cur hic commentarius Latine non sit solis de gentibus Romanis), [[Populus]] (Ang. [[w:en:People]]), [[Res publica]] (Ang. [[w:en:Republic]]), et [[Tribus (anthropologia)]] ([[w:en:Tribe]]). Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary”, tribus significat”originally a third part if the Roman people. Hence a tribe, a division of the Roman people …”. Hoc dictionarium monet ut verbo “natio” vel verbo “gens” utamur si scribere “tribe” velimus nec de tribubus Romanis scribamus. Vero non possum novum nomen commentarii [[Natio]] commendare quod nescio cur vikipedia tot commentarios habeat. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 14:38, 31 Maii 2026 (UTC) ::::Pagina non est delenda, si hoc consulis. "Natio" [http://lexica.linguax.com/forc2.php?searchedLG=natio verbum est Latinum], cur id ne explicemus. Si nexum intervicialem ad paginam Anglicam male congruere putas, ita est, non perfectissime congruit. Sed cum de notionibus abstractis agitur, nexus interviciales saepius tales sunt. Hoc malum in Vicipaediα inevitabile est et hoc non est malum, si res explicatur. Paginae ipsius loca quaedam corrigenda est, Ciceronis interpretatio mutanda, et, quod maxime interest, inter [[Specialis:Nexus_ad_paginam/Natio|nexus ad eam]] hi multi corrigendi sunt, ubi "natio" in modum Anglicum civitatem sui iuris significat. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 18:22, 31 Maii 2026 (UTC) :::::Pagina scilicet delenda non est. Vidi paginas in Vikipedia Hebraica et Ucrainica ad paginam Anglicam bene congruere nec nostram paginam. Natio est verbum Latinum, cuius sensu Latino uti debemus, nec sensi Anglico. Delere nolo sed mutare et fortasse movere. Eo consilio hunc sermonem coepi ut sensibus Latinis verborum uteremur. Vero nescio cur Vikipedia Anglica tot paginas habeat et quid sit discrimen inter “nation” et “state”, propter quod non possum verbum meliorum commendare. Potestne pagina Anglica nostrae paginae [[Natio]] esse [[w:en:Tribe]]? Tribus quoque verbum Latinum est sed secundum dictionarium non idem significat et verbum Anglicum tribe. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:24, 31 Maii 2026 (UTC) :::::: ''Tribus'' est quaedam divisio populi, non tota natio ([https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0059:entry=tribus]). Possum falli, sed secundum illam Ciceronis sententiam (“Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt …”) mihi videtur praecipua differentia inter ''civitatem'' et ''nationem'' hoc esse, quod ''civitas'' rem publicam civium significat, ''nationes'' autem alios populos tamquam gentes spectatos. Ita ''civitas'' erat Roma, ''nationes'' erant ceteri populi. P.S. {{*Cfr}} etiam “eruditissima illa Graecorum natio” (Cic.). Nam Graecis erat una natio sed plures civitates. Hoc usu vocabulum mihi videtur fere eodem sensu adhiberi ac in linguis hodiernis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:07, 31 Maii 2026 (UTC) :::::::Nexus interviciales perutiles sunt (ad minimum, lectores novos nobis dirigunt!) sed non nos regunt. Omnis lingua, sicut [[civitas sui iuris]], libera est. Debemus (1) verba Latina Latinitate classica definire (2) alia verba quibus significationes cognatae sunt (e.g. gens, tribus, civitas) distinguere, nexibus datis (3) significationes apud Latinistas recentiores explicare, si differunt (4) praeter alia, de re principali pellucide disserere. :::::::Cicero his verbis, ''omnes nationes servitutem fere possunt: nostra civitas non potest'' (Phil. 10.10.20) inter ''nationes'' et ''nostram civitatem'' quoquomodo distinguere videtur ... sed alibi ''omnes <u>exteras</u> nationes'' et ''eruditissimam Graecorum nationem'' indicat (Imp. Pomp. 11.31; De Or. 2.4.18) -- unde intellego, apud Ciceronem, plures ''nationes'' exstitisse tam sub imperio S.P.Q.R. quam extra limites. Ex his sententiis, si volumus, inter civitatem et nationem facile erit distinguere: sed inter ''populos'' et ''nationes'' ...? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:06, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::Nolite oblivisci ''gentes''&thinsp;! Cassell's nobis dicit (p. 742) ''international law'' locutionem Anglicam nostra lingua esse ''ius gentium,'' ac Traupman (ed. 3, p. 575) nobis dicit ''international'' ipsum verbum Anglicum esse ''inter gentes.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:12, 1 Iunii 2026 (UTC) :::::::::Sententias vestras perlegi et commentarium inveni [https://www.researchgate.net/publication/311975311_On_the_Roman_Concept_of_Natio “On the Roman Concept of Natio”] quem quoque legi, et iam intellego quanta difficilis sit haec res. In libro Arnoldi et in dictionario legi nationem esse “esp. uncivilized”, nec autores Romanos scripisisse Nationem Romanam. Putavi nationem esse tribe nec unquam civilised nation. Iam nesio a bonus sit hic nexus. Veritus sum ne homines dum Latine scribebant solis nexibus uterentur, nec deliberarent quid sit verbum optimum. De pagina nostra [[Respublica]] vos consulere quoque volo. Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary” “'''republic''' ''respublica'', ''civitas'' (= state, simply): a —, as opp. to other forms of government, ''respublica'' (or ''civitas''” ''libera'' or ''popularis''.” Respublica et civitas idem significare mihi videntur. Nonne melius est movere hanc paginam ut novem nomen sit Respublica popularis? Haec res non est solo de nexu sed quoque de ipsa pagina. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:38, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse, sed iam est commentarius de "People's republic" in vicipaedia Anglica. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:31, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::: De differentia inter ''gentem'' et ''nationem'' conferatur etiam {{LTL|natio|335}}: “A ''gente'' aliquando ita differt, ut genus a specie: ''gens'' enim latius patet, et plures nationes complectitur, ut ''gens'' Graeca habet Atticos, Boeotos, Thebanos, qui ejusdem gentis nationes sunt.” Saepissime tamen gens et natio sunt synonyma. @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: Graeci non erant “uncivilized”, attamen erant natio vel plures nationes. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:53, 2 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Multae paginae in Vicipaedia connexae sunt; ''United Nations'' vertitur ut [[Nationes Unitae]], multis cum fontibus (duabus encyclicis aliisque). Hoc mutare nequimus, et pagina de [[natio]]ne nec huic sensui contradicere debet; haec causa, cur paginae Anglicae '"Nation" ceterisque de hac natione moderna narrantibus alliganda sit. Sed de pagina [[Nationes mundi]], exempli gratia, iam dubito, et "civitates mundi" nationibus praeferam, [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:50, 4 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::Iam intellego. Huic sensu, quo utuntur encyclici, contradicere scilicet nequimus. Gratias omnibus vobis ago quia mihi hanc rem explanavistis. :::::::::::{{ping|Grufo}}, Quaesivi nec inveni ubi Cicero nationem Graecam scripserit. Testimonium encyclicorum mihi videtur bonum esse, scire tamen volo ubi orator optimus his verbis usus sit. :::::::::::Valete. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 21:14, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::: @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: {{Op|[[De oratore]]}}, {{Vf|De oratore/Liber II|18|2.4.18}}: “eruditissima illa Graecorum natio”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:09, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Gratias tibi ago! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:45, 7 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::De commentario qui [[Nationes mundi]] (Anglice [[w:en:List of sovereign states|List of sovereign states]]) vocatur, nonne melius nomen est “''Index civitatum sui iuris''”? :::::::::::Vide commentarios: :::::::::::* [[Civitas sui iuris]] :::::::::::* [[Index communium Badeniae et Virtembergiae]] :::::::::::* [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]] :::::::::::* [[Index fluviorum Germaniae]] :::::::::::* [[Index asteroidum]] :::::::::::* [[Index siglorum ordinum ecclesiae catholicae]] :::::::::::Hic commentarius est index. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 16:50, 9 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::Sic, [[Index civitatum sui iuris]] bonum nomen est, multae paginae huius generis in Vicipaedia Latina "indices" nominantur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:47, 9 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Vobis consentio. Hanc paginam satis antiquam renominare oportet. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:39, 10 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::::Utrum possumus paginam renominate an oportet [[Formula:Movenda]] utere? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:21, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::Formula ad disputandum in pagina disputationis ponitur, sed nunc hic erat disputaio, fornula non necessaria est. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 15:55, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::: Paginam movi. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:02, 10 Iunii 2026 (UTC) == "-karyotica" vel "-caryotica"? == In pagina de [[Cellula|cellulis]] ambae formae extant. Videtur mihi melius, si unicam noscamus formam. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 03:14, 16 Iunii 2026 (UTC) :"-caryotica" melius. Vocabulum est antiquum, Graecae originis (κάρυον), nullae sunt causae, ut "k" scribatur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 12:05, 17 Iunii 2026 (UTC) ::Consentio. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:16, 17 Iunii 2026 (UTC) ::"nullae sunt causae": consentiebam imprimis sed nunc occursit mihi formae "-karyota" esse in taxonomia Linnaeana. Etenim (cuius ratione fortasse) redirigitur [[Eucaryota]] ad "Eukaryota" et [[Procaryota]] ad "Prokaryota". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:38, 20 Iunii 2026 (UTC) :::Si alterum rectum est, alterum fontibus biloolgicis testatum, unum eligere non possumus, eligas, quod velis. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 07:10, 20 Iunii 2026 (UTC) == Pagina mensis Iulii 2026 abest == {{Excepta|Disputatio Vicipaediae:Pagina mensis|2026}} == Paginae de praenominibus: lemmata typis italicis necne? == In disputatione {{caput|Disputatio Usoris:IacobusAmor|Carolus: Cur titulus italicus?}}, noster [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]] suadet ut lemmata qualia illa paginarum de praenominibus scribantur typis italicis. Ego nescio quid sit faciendum. Praenomina apud Vicipaediam Anglicam et alibi non scribuntur typis italicis (e.g. [[:en:Martin (name)]]), sed nobis licet aliam regulam nostram statuere. Attamen, si hanc conventionem adoptamus, oportebit eam ubique adhibere, atque multae paginae emendandae erunt. Quid dicatis? Censeatisne lemmata in paginis de praenominibus scribenda esse typis italicis? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:34, 18 Augusti 2026 (UTC) :::And yet, Grufo, in the article that you cite ("[[:en:Martin (name)]]"), you'll find this heading: "The name ''Martin'' in different regions"! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:50, 18 Augusti 2026 (UTC) :::: I am not against using italics for words cited as words, I am just wondering whether ''the page's lemma'' should be italicized (i.e. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Titulus italicus}} ... {{ires|Martinus}} est praenomen ...</syntaxhighlight>). Having somewhere below the lead something like <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>Nomen ''Martinus'' ...</syntaxhighlight>, seems pretty fine to me, especially when discussing etimologies. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:01, 19 Augusti 2026 (UTC) :Non, hoc insolitum est, multos annos Vicipaedia sine hoc italico vivebat. Argumentum Jacobi est: :* Leo XIV est pontifex, sed eius nomen familiare est ''Robertus'' (vel "Robertus"), — :hic de praenomine ut nomine, non de homine vel de re agitur, hic scriptura italica vel virgulae possibiles sunt. Sed pagina de ipso praenomine hoc praenomen ut rem describendam tractat. Nullae sunt causae, ut huius generis paginarum formam mutemus. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:10, 18 Augusti 2026 (UTC) :::Iste locus omnino rectus non est. "''Robertus'' (vel "Robertus")" non scripsi. Quod scripsi est: ::::[[Leo XIV]] est [[Episcopus Romanus]], sed eius nomen familiare est ''Robertus.'' :::At least in English, and in the English wikipedia, words cited as words are customarily italicized (not quoted); however, as noted in effect by Grufo, many writers, including those of the English wikipedia, make an exception for capitalized nouns. Much of the time, that's perhaps unobjectionable, as it doesn't lead to misreading, but it can generate curious locutions, for example: ::::Henry Edward Manning has been translated '[[Henricus Eduardus Manning]].' :::This is curious because, for people reading these words for the first time, the lack of italics in the text effectively marks Manning as a human being, not a set of words, and human beings can't be translated, unless, of course, they're bishops, who can indeed be translated (from see to see); but Manning was never a bishop of anywhere except Westminster, so he was never translated—making ''both'' of these sentences true. but ''only'' when italics are selectively deployed: ::::''Henry Edward Manning'' was often translated. ::::Henry Edward Manning was never translated. :::Granted, this is a rare example, but it's most definitely a valid contrastive minimal pair. In any event, relying on capitalization may prove problematic in general, since many nouns capitalized in the Anglo-German world are ''not'' capitalized in many other languages, and that's "a whole nother can of worms." [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:38, 18 Augusti 2026 (UTC) ::::Okay, but in the title of a Wikipedia article, the name is not taken as word, but as an object that the article treats. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 09:29, 19 Augusti 2026 (UTC) :::::That's true. Substantive "Xxxx (nomen)" articles have some reasons not to exist in an encyclopaedia at all: so far as I remember, they exist on Vicipaedia because (a) there is an anonymous contributor who likes creating them, and generally does no harm, (b) they could remain useful as disambiguation pages if they offer links to more than one existing substantive article. I suggest not making any special rule for formatting them here, when there's no such rule on other Wikipedias. Formatting is a distraction, and Latin is light on formatting compared with other modern printed languages. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 07:30, 23 Augusti 2026 (UTC) == [[:Categoria:Portae]] == [[:Categoria:Portae]] nunc includit paginas sui generis, quod vulgo ''portal'' nominatur, sed habemus aliquot paginas de portis veris, de aedificiis huius generis ([[Porta Aurea]], [[Porta nigra]], [[Porta Praenestina]], [[Porta Brandenburgensis]], [[Porta Graach]] etc.) Puto categoriae portalium aliud nomen dandum esse, e.g. "Portae Vicipaedianae", "Portae (Vicipaedia)", in [[:categoria:Portae]] autem portas veras colligendas. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 09:57, 21 Augusti 2026 (UTC) <!-- Si nomen tuum addere vis, tantummodo substitue “subst:Assenserunt” in locum verbi “Assenserunt” hic: -->{{Assenserunt|Grufo=2026-08-21 11:00:42}} : Categoriam “[[:Categoria:Portae Vicipaedianae|Portae Vicipaedianae]]” creavi et nonnullas subcategorias ibi movi, sed nunc tantummodo telephonio geatabili recensere possum; postea ceteras subcategorias illūc movebo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 11:25, 21 Augusti 2026 (UTC) :: {{Ok}} Factum est. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:04, 21 Augusti 2026 (UTC) :::Gratias ago maximas! [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:32, 21 Augusti 2026 (UTC) == De paginis inter dies 12 Iulii et 5 Augusti 2026 creatis == Septuaginta duas novas paginas quotidianas die 25 Iunii 2026 posteriores [[Specialis:Diff/3985927/3985929|addidi]], attamen paginas inter dies 12 Iulii et 5 Augusti 2026 scriptas inspicere non potui. Si bonarum paginarum illis diebus scriptarum meministis, quaeso, [[Specialis:EditPage/Vicipaedia:Index paginarum cottidianarum/Promovendae|addite indici]]! Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 5 Septembris 2026 (UTC) == Ascalon Adumbratio? == Non intellego cur pagina Ascalon in adumbrationibus relegata permaneat (oblivio?) cum tot pessimae et brevissimae paginae (de eis nuncupatim loqui nolo) nostram Vicipaediam dehonestant. [[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 17:07, 8 Septembris 2026 (UTC) : Et ego censeo paginam iam maturam esse ut in encyclopaediam recipiatur. Idem auctorem rogavi (confer {{Caput|Disputatio Adumbrationis:Ascalon|Non iam adumbratio}}), sed ipse respondit se plura de recentiore historia Ascalonis et nonnulla de aetate Turcica ac Britannica scribere velle. Mea sententia, paginam in encyclopaediam {{Nexus cum parametris|Specialis:Paginam movere/Adumbratio:Ascalon|movere|wpReason=Demum commentatio parata est|wpNewTitle=Ascalon|prefix=}} possumus. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:25, 8 Septembris 2026 (UTC) :: Nihil impedit enim quominus paginam emendet in Vicipaedia iusta ut omnes quotidie facimus. Praeterea iam duos menses pagina non iam aucta est et ex aliis Vicipaediis invisibilis iacet. Censeo et ipse movendam esse.--[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 20:42, 8 Septembris 2026 (UTC) ::: {{Factum est}} --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 21:15, 8 Septembris 2026 (UTC) == Articulum de [[XGBoost]] scribere volo. == '''Articulum de XGBoost componere cupio, qui originem, structuram algorithmicam, rationem gradientis boosting, praecipuos usus atque partes eius in machinali doctrina accurate exponat.''' [[Usor:נתנאל שטרן|נתנאל שטרן]] ([[Disputatio Usoris:נתנאל שטרן|disputatio]]) 06:19, 11 Septembris 2026 (UTC) : Posses articulum e Vicipaedia Anglica vertere. --[[Usor:Maria.martelli|Maria.martelli]] ([[Disputatio Usoris:Maria.martelli|disputatio]]) 15:23, 11 Septembris 2026 (UTC) ::Gratias tibi ago pro consilio. Articulum Anglicum de XGBoost in Latinum vertere conabor, sed textum etiam ad morem et stilum Vicipaediae Latinae accommodare velim. [[Usor:נתנאל שטרן|נתנאל שטרן]] ([[Disputatio Usoris:נתנאל שטרן|disputatio]]) 06:20, 14 Septembris 2026 (UTC) == De intellegentiae artificialis usu == {{safesubst:Collaboratio/gratulans|Ailamnos|Alex1011|Alexander Gerashchenko|Amahoney|Andreas Raether|Andrew Dalby|Archaeocursor|Auteuil-Passy|Aylin|Bartholomite|Bis-Taurinus|Cyprianus Marcus|Demetrius Talpa|Giorno2|IacobusAmor|Ioscius|Iustinus|Lesgles|LilyKitty|Marcus Terentius Bibliophilus|Maria.martelli|Neander|Pippobuono|Rafaelgarcia|Sigur|Pseudo-philodoxia|Utilo|UV|Xaverius | alacres = Ailamnos / Archaeocursor / Demetrius Talpa / IacobusAmor / Pippobuono / Pseudo-philodoxia | alacritas = mensis | auctor = Grufo | res = Amici, veniam peto si hoc modo vos interpello. Proposueram ut regulas de usu intellegentiae artificialis in Vicipaedia constituamus, sed adhuc nemo de eis disputavit. Quum res magni momenti mihi esse videatur, velim ut, si potestis, [[Vicipaedia:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|consilium]] legatis atque sententiam vestram in [[Disputatio Vicipaediae:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|eius pagina disputationis]] feratis. Etiam brevis sententia valde utilis erit. Valete! P.S. Vos elegi quia inter vos sunt usores strenui, usores nuper laboriosi, et magistratūs. | subscriptio = [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:10, 30 Septembris 2026 (UTC) | tempus = 20260930171001 }} Nondum sunt in nostra Vicipaedia regulae de usu intellegentiae artificialis, quamquam [[MediaWiki:Editcheck-copyvio-llm-policylink|systema MediaViciale eas quaerit]]; idcirco [[Vicipaedia:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|hoc consilium]] proposui. Hae suasiones praecipue me adiuvaverunt ad paginam parandam: * [[:Mw:Help:Edit check#LLM Paste check|Mw:Help:Edit check § LLM Paste check]] * [[:En:Wikipedia:Writing articles with large language models]] * [[:Meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy#AI-assisted editing and human accountability|Meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy § AI-assisted editing and human accountability]] Tertius nexus simile consilium meum ostendit. Quaeso, ferte hic sententias vestras. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:49, 25 Septembris 2026 (UTC) * Interdictiones fortasse non prosunt, quia usum intellegentiae artificialis demonstrare difficile est; tum haec est solutio optima, quam proponis, — postulare, ut auctores textum diligenter inspiciant, ut ipsi materiem intellegant, de qua scribunt, et ipsi respondeant, si opus est. Fortasse usus IA in disputationibus interdicendus est, nam cum spatio vacuo disputare sensu caret. Incertus sum, ideo antea non respondi. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:31, 30 Septembris 2026 (UTC) *: De hac re sunt longae disputationes [[:Meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy|in MetaVici]] aliisque locis, saepe inter eos divisae qui usum intellegentiae artificialis omnino prohibendum putant, eos qui tantummodo in translationibus permittere volunt, et cetera (ironice, si ullus locus autotranslationibus interdicendus esset, haud dubie esset Vicipaedia Latina). Attamen, ut recte mones, difficile est demonstrare quemquam intellegentia artificiali usum esse. Praeterea sunt quaedam opera prorsus innocua in quibus intellegentia artificialis excellere potest—exempli gratia, si aliqui index ordine alphabetico disponendus sit, machinis magis quam hominibus confidam ut recte faciant. Itaque quod scripsi in eo praecipue versatur, ut, quocumque Vicipaediani nitantur ad encyclopaediam emendandam, ipsis solis de omnibus quae scribuntur ratio reddenda sit: intellegentia artificialis neque fons est neque excusatio. Quod aliquatenus simile mihi videtur [[:en:Robustness principle|principio Posteliano]] in hoc casu adhibito. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 18:05, 30 Septembris 2026 (UTC) * [[Usor:Grufo|Grufo]], tecum plane consentio, et ideo cum [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrio]]. Intellegentia artificialis modus est et manere debet secundum me ad tempus servandum, sed articulos Latine recte scriptos creare non potest. Saepe, cum eam ad Latinam linguam interpretandam peto, verba adhuc desunt, quae vel omnino Anglica sunt vel ut verba "probabilia" ex lingua originali creata, verbi gratia "subleutenantes". Hoc non mirum est, cum intellegentia artificialis imprimis ars sit ad probabilitates computandas, non ad casus reales. Itaque te de consilio tuo laudo: ''non prohibere, sed omnes admonere se responsabiles esse pro iis quae scribunt''. [[Usor:Pippobuono|Pippobuono]] ([[Disputatio Usoris:Pippobuono|disputatio]]) 19:21, 30 Septembris 2026 (UTC) * Fontes semper ipse lego at ai usually sum solo eo consilio ut textum meliorem fieret, nec semper consilium ai secutus sum. Fortasse non utar. Valete. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 07:29, 1 Octobris 2026 (UTC) *: Gratias tibi ago ob responsum, [[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]. Non de tuo usu intellegentiae artificialis te loqui volebam, sed de [[Vicipaedia:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|regulis a me propositis]], ita ut recenseantur et meliores fiant. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:40, 1 Octobris 2026 (UTC) *::Regulae tuae propositae mihi placent nec quid habeo ut addam. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 14:23, 1 Octobris 2026 (UTC) *Et ego regulas puto optimas. Sed quomodo faciendum est ut observentur? Eritne quasi custos, ad quem scribendum erit, si quis textum dubium invenerit, vel has regulas unusquisque invocare poterit ut res dubias ipse corrigat vel etiam expurgat? -[[Usor:Ailamnos|Ailamnos]] ([[Disputatio Usoris:Ailamnos|disputatio]]) 09:20, 2 Octobris 2026 (UTC) *: Gratias tibi ago, Ailamnos. Si singula pagina dubia invenitur, pagina disputationis ipsius sufficiet. Si autem sunt multae paginae quae recensione humana carere videntur, haec Taberna est locus opportunior. Vale. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:07, 2 Octobris 2026 (UTC) * Gratias propter nuntiolam. Secundum regulas a te propositas, quid agendum est de paginis omnino ab generativa-AI confectis? Annon suscipiunt [[Formula:Confestim_delenda|deletionem celerem]]? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 12:37, 26 Octobris 2026 (UTC) *: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Gratias tibi ago ob responsum! De rebus quas quaeris regulae propositae sic scribunt: *:: ''“Quae sine accurata humana recensione confecta editaque sint, {{Acclaranda|impugnari et e Vicipaedia detrahi poterunt}}.”'' *: (Meā acclaratione.) --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:16, 26 Octobris 2026 (UTC) {{Ast}} * {{Tpe|Nova}} Adverbium “confestim” nuper [[Specialis:Diff/3992256/3997322|addidi]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 09:19, 27 Octobris 2026 (UTC) * {{Tpe|Nova}} Nemine obstante, formula {{Nf|Regula Vicipaediana}} in locum formulae {{Nf|Regulae propositae}} substitui poterit. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:16, 26 Octobris 2026 (UTC) == IAbot: an recte agit? == Amicis quam plurimis loquor! -- Observavi IAbot in pagina [[Carolus Clusius]] (per exemplum) ter hoc anno nexus "mortuos" pronuntiavit, qui (per me) vivi sunt. Magister huius boti me suggerit (vide [[:m:User Talk:InternetArchiveBot#IAbot malfunctioning on la:wiki]]) hanc dissonantiam productam esse e limitibus geographicis a divulgatoribus sitorum interretialium impositis. An possumus hanc rem per experientiam probare? Si volitis, has tres paginas, ab IAbot mortuas pronuntiatas, temptate et responsum subter scribite: I'm asking as many friends as possible to help: -- I notice that IAbot in the page [[Carolus Clusius]] (for example) three times this year pronounced links "dead", when for me those links are still alive. The botmaster suggests (see [[:m:User Talk:InternetArchiveBot#IAbot malfunctioning on la:wiki]]) that different results may be caused by geoblocks on the internet sites (i.e. they are not accessible worldwide). Could we please test this? If you're willing, please try these three pages, reported dead by IAbot, and report whether they work for you or not (Viva/Mortua). [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) ;[https://www.e-rara.ch/zuz/nagezh/content/titleinfo/9431363 1. E-rara] * Viva. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:16, 26 Septembris 2026 (UTC) *Viva. --[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 15:28, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:58, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:Amahoney|A. Mahoney]] ([[Disputatio Usoris:Amahoney|disputatio]]) 20:15, 30 Septembris 2026 (UTC) ;[http://www.dwc.knaw.nl/wp-content/HSSN/2007-8-Carolus%20Clusius.pdf 2. Clusius Correspondence pdf] * Viva. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:16, 26 Septembris 2026 (UTC) *Viva --[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 15:28, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:58, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:Amahoney|A. Mahoney]] ([[Disputatio Usoris:Amahoney|disputatio]]) 20:15, 30 Septembris 2026 (UTC) ;[http://clusiuscorrespondence.huygens.knaw.nl/ 3. Clusius Correspondence html] * Viva. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:16, 26 Septembris 2026 (UTC) *Viva.--[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 15:28, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:58, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:Amahoney|A. Mahoney]] ([[Disputatio Usoris:Amahoney|disputatio]]) 20:15, 30 Septembris 2026 (UTC) {{Ast}} [[Usor:Andrew Dalby|Andrea]], fortasse interim formula {{Fn|Url}} est [[Specialis:Diff/3991119/3991337|solutio]] ne InternetArchiveBot nexūs inveniat (sed nescio valeatne). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:46, 26 Septembris 2026 (UTC) :Omnibus, qui supra responderunt, gratias ago. Dic mihi, mi Grufo: qualibus occasionibus uti possumus hac formula? Quando [https://], quando {{Fn|Url}}? (Si olim bene scivi, veniam da! Oblitus sum.) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:58, 27 Septembris 2026 (UTC) :: Si non erro, InternetArchiveBot hanc syntaxin vestigat: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>[A B]</syntaxhighlight>. Ergo, si autem hanc invenit syntaxin nihil agit: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{url|A|B}}</syntaxhighlight>. Haec igitur est excogitatio tantum ut InternetArchiveBot impediatur, sed nescio quando operteat sic facere. Si dubitas et retrospectionem “Wayback Machine” servare vis, etiam formulam {{Fn|Machina temporis interretialis}} habemus (formā compendiariā <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{urlr|A|B|C}}</syntaxhighlight>—de argumento C, vide [[Formula:Machina temporis interretialis|documentationem]]), quae utrumque nexum ostendit. E.g.: ::* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{urlr|http://clusiuscorrespondence.huygens.knaw.nl/|Editio epistolarum interretialis|20170915113347}}</syntaxhighlight> ::*: ↳ {{urlr|http://clusiuscorrespondence.huygens.knaw.nl/|Editio epistolarum interretialis|20170915113347}} :: Haec est solutio tuta quotiens dubitas. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:20, 27 Septembris 2026 (UTC) :Haec paginae omnes bonae sunt, non mortuae, et [[Aegidius Forcellini|ibi]] ΙΑbot [https://linguax.com/lexica/forc.php bonum nexum] mutavit. Μalum est, quod pagina originalis quaerere per totum lexicon potest, sed pagina in Wayback Machine non potest. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:38, 27 Septembris 2026 (UTC) ::Et iterum mutavit; inserui <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{url...</syntaxhighlight>. An plures nexus corripiat, quam corrigat, nescio. Cur non servat nexum priscum, ut et nexus originalis maneat, et nexus in IA addatur? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 22:16, 28 Septembris 2026 (UTC) ::: Bene [[Specialis:Diff/3991860/3991862|fecisti]], Demetri. [[:meta:User talk:InternetArchiveBot|A creatoribus boti]] petere possumus ut eorum botum formula {{Fn|urlr}} utatur, quae nexum originalem cum retrospectione ostendit. Compara: :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{url|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt}}</syntaxhighlight> ::::: ↳ {{url|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt}} ::: et :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{urlr|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt|20260810235849}}</syntaxhighlight> ::::: ↳ {{urlr|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt|20260810235849}} ::: Sed nescio creatoresne volituri sint hoc facere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:07, 28 Septembris 2026 (UTC) ::::Etiam aliquot mutationes recentes eius boti perlustravi, maior pars recte facta est, sed et errores hic inventos fecit. Paulisper exspectemus, num plures errores erunt. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:59, 29 Septembris 2026 (UTC) <!-- Si nomen tuum addere vis, noli id manu scribere, sed tantummodo substitue “subst:Assenserunt” in locum verbi “Assenserunt” hic: -->{{Assenserunt|Grufo=2026-09-29 20:49:03}} == De nominibus propriis et notatione Pokémon == '''Salvete, vicipaediani!''' Quaestio iucunda sed magni momenti de nominibus modernis (praesertim de Pokémon sicut ''Pikachu'' vel ''Charmander'') in disputatione orta est. Ut scitis, in multis paginis haec nomina ut indeclinabilia tractantur. Tamen secundum regulam nostram '''[[Vicipaedia:De nominibus propriis|De nominibus propriis]]''', nomina barbara ad morphologiam Latinam accommodari possunt, ut casus plane legi possint. Nuper usor quidam proposuit nomen ''Pikachu'' mutare in '''Pikachurius, -ii (m.)'''. Formam deminutivi sequitur, sicut nomen scientificum proteini '''[[Pikachu|Pikachurinum]]''', quod iam in scientia receptum est. Si haec nomina non flectuntur, Latinitas textuum valde patitur (e.g. ''"inter Charmander et Charizard"'' loco ''"inter Charmandrum et Charizardem"''). Vos hic in Taberna rogare velim: * Num formam flectibilem (ut ''Pikachurius'' vel ''Charmandrus'') praeferre debemus secundum regulas nostram? * An omnia nomina Pokémon in Vicipaedia in perpetuum indeclinabilia relinquenda sunt? Quid vobis videtur? Gratias vobis ago pro sententiis vestris! [[Usor:Coolfactorus1|Coolfactorus1]] ([[Disputatio Usoris:Coolfactorus1|disputatio]]) 19:28, 30 Septembris 2026 (UTC) :"Charmander" et sic declinari potest, ut "Alexander" etc. (''Charmandri, Charmandro''...). [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:41, 30 Septembris 2026 (UTC) ::Ubi hoc scriptum est, si mihi per te licet? [[Usor:Coolfactorus1|Coolfactorus1]] ([[Disputatio Usoris:Coolfactorus1|disputatio]]) 21:08, 30 Septembris 2026 (UTC) ::''Consilium tuum mihi valde placet! Si nomina ut "Charmander" ad grammaticam Latinam accommodamus (ut "Alexander"), tunc etiam alia nomina flectere possumus. Eodem modo "Pikachu" declinari possit ut "Pikachurius" Quid de hac re censetis?'' [[Usor:Coolfactorus1|Coolfactorus1]] ([[Disputatio Usoris:Coolfactorus1|disputatio]]) 21:20, 30 Septembris 2026 (UTC) :::Ubi scriptum est de nominibus in "-er" declinationis secundae — in arte grammatica. De "Pikachurio" — nolebam hoc dicere, sed videas, heu, [[Vicipaedia:Noli fingere]]. Fontibus nominis opus est. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 21:27, 30 Septembris 2026 (UTC) ::::Gratias tibi ago pro responso, cur Charmander sicut Alexander declinari possit. ::::Scisne, quomodo se habeat cum ceteris Pokémonibus? ::::Quid fons fide dignus Vicipaediae habetur? [[Usor:Coolfactorus1|Coolfactorus1]] ([[Disputatio Usoris:Coolfactorus1|disputatio]]) 21:43, 30 Septembris 2026 (UTC) :::Cur scribimus Charmander nec Čarmander? Videte paginam [[Andreas Ševčenko]] -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 09:11, 1 Octobris 2026 (UTC) :::: Lingua Latina modo caret soni /tʃ/ scribendi. [Č] est consuetudo praesertim cum linguis Slavicis adhibita, sed numquam cum linguis Occidentalibus. Charmander videtur esse [[verbum amalgamatum]] Anglicum ({{wikten|char||Verb}} + {{wikten|salamander||English}}). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:34, 1 Octobris 2026 (UTC) :::::''Char,'' verbum Anglicum, signficat [[piscis|piscem]] generis ''[[Salvelinus|Salvelini]]'' familiae [[Salmonidae|Salmonidarum]]; ''salamander,'' etiam Anglicum, est "salamandra" ordinis [[Urodela|Urodelorum]]. Ergo ut videtur, habemus nomen ''Salvelinomandram.'' :) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 22:58, 1 Octobris 2026 (UTC) :::::: “Carbomandra” fortasse? :) Sic [[:en:Charmander#Concept and design|scribit]] Vicipaedia Anglica: :::::: <blockquote>Charmander's name was a mix between "char" and "salamander". In an interview with ''Inside Games'' in February 2016, The Pokémon Company CEO Tsunekazu Ishihara stated that its name was a combination of "charcoal" and "Salamandra".</blockquote> :::::: --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:26, 2 Octobris 2026 (UTC) 7u0aquj6refjl7h53ogbd0frt930lh2 4 322505 3997158 3995606 2026-10-26T14:01:05Z MediaWiki message delivery 62628 /* Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon */ nova pars 3997158 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__<nowiki />[[Categoria:Vicipaedia]][[Categoria:Fora Vicipaediae|{{PAGENAME}}]]{{Capsa paginae|1= Haec pagina nuntios technicos qui e [[MediaVici]] proveniunt praebet. Vide etiam [[Vicipaedia:Nuntii Technici/2016|nuntios anni 2016]], [[Vicipaedia:Nuntii Technici/2017|nuntios anni 2017]], [[Vicipaedia:Nuntii Technici/2018|nuntios anni 2018]], [[Vicipaedia:Nuntii Technici/2019|nuntios anni 2019]], [[Vicipaedia:Nuntii Technici/2020|nuntios anni 2020]], [[Vicipaedia:Nuntii Technici/2021|nuntios anni 2021]], [[Vicipaedia:Nuntii Technici/2022|nuntios anni 2022]], [[Vicipaedia:Nuntii Technici/2023|nuntios anni 2023]], [[Vicipaedia:Nuntii Technici/2024|nuntios anni 2024]] et [[Vicipaedia:Nuntii Technici/2025|nuntios anni 2025]]. }} == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == {{Accepta|Vicipaedia:Nuntii Technici/2025|Tech News: 2026-03|Nuntia ad novum annum mota --[[Usor:Grufo|Grufo]]}} <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:32, 12 Ianuarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == {{Accepta|Vicipaedia:Nuntii Technici/2025|Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026|Nuntium ad novum annum motum --[[Usor:Grufo|Grufo]]}} Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:45, 16 Ianuarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 13:21, 18 Ianuarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:29, 19 Ianuarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 21:01, 19 Ianuarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:17, 26 Ianuarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:43, 2 Februarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:29, 9 Februarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:16, 16 Februarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:03, 23 Februarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:51, 2 Martii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:52, 9 Martii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:35, 16 Martii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:50, 23 Martii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:25, 30 Martii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 17:11, 3 Aprilis 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:18, 6 Aprilis 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:18, 13 Aprilis 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14:59, 20 Aprilis 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 00:58, 26 Aprilis 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:05, 27 Aprilis 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:42, 4 Maii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:20, 11 Maii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:21, 18 Maii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:51, 25 Maii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 Maii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:08, 1 Iunii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:29, 8 Iunii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:48, 15 Iunii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:04, 23 Iunii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 --> == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|disputatio]])</bdi> 17:11, 23 Iunii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:29, 25 Iunii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to "Create account" and "Log in" actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220] * After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292] * An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> behaves when used to exclude results. Previously, using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prefix:</nowiki></code></bdi> without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346] '''Updates for technical contributors''' * Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11:47, 29 Iunii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30744833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769] '''Updates for technical contributors''' * In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>src</nowiki></code></bdi> attribute and SVG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>srcset</nowiki></code></bdi> attribute. * The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:56, 6 Iulii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30773578 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis. * The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916] '''Updates for technical contributors''' * Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778] * To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:10, 13 Iulii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30804401 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]]. * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation. '''Updates for technical contributors''' * On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, "media-limit-reached", will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 05:45, 21 Iulii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:24, 24 Iulii 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077] * DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[</nowiki></code></bdi>), templates (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{</nowiki></code></bdi>), HTML and parser tags (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><</nowiki></code></bdi>), and magic words (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__</nowiki></code></bdi>), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews. * The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201] '''Updates for technical contributors''' * After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-helpusername</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-help</nowiki></code></bdi> that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet1</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet2</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet3</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604] * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533] * From now on, wikis can restrict editing in the "User" namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:48, 27 Iulii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30856308 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518] * The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-readinglists&filter=&action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia. * Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326] '''Updates for technical contributors''' * The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698] * The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:45, 3 Augusti 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30872536 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting "{{int:Mw-math-mathjax}}" in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001] * Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>cldsort=timestamp</nowiki></code></bdi> URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:44, 10 Augusti 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30901051 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC. '''Updates for editors''' * [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__EXPECTSHORTPAGE__</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>w:bol:</nowiki></code></bdi>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921] * Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640] '''Updates for technical contributors''' * Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:02, 17 Augusti 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30922806 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[Special:CreateAccount|Special:CreateAccount]] page has been simplified as part of ongoing work to modernize the account creation experience. The panel showing project statistics no longer appears next to the form on desktop and mobile web. Multiple account creation experiments show that a simpler form helps newcomers complete registration. [https://phabricator.wikimedia.org/T433783] * In order to improve page performance, images now load when they are viewed. This means images lower down an article will not load if a reader never scrolls to that part of the page, which may affect some image-related metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T148047] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where image thumbnails in Abstract Wikipedia could fail to display after the corresponding file was moved on Wikimedia Commons, has now been fixed. Thumbnails will now update correctly when files are moved. [https://phabricator.wikimedia.org/T433448] '''Updates for technical contributors''' * User Info card is a feature that helps patrollers see information about user accounts. So far, it has been available only in places such as page history, logs and recent changes. Now, it's possible to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CheckUser#User_Info_card_in_page_content|place it in the page content]] as well, using the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{#uic:}}</nowiki></code></bdi> parser function. It can be particularly useful in templates like [[:en:Template:Userlinks|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{Userlinks}}</nowiki></code></bdi>]] (or their specialized variants), as it will make it easier to see the context about a user on various noticeboard pages. The card will be displayed only to users who have it enabled in their [[Special:Preferences#mw-input-wpcheckuser-userinfocard-enable|preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T424466] * Due to user security and privacy risks, we have disabled access to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs when specifically using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. If you are impacted by this, consider whether you can use an alternative approach. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs can still be accessed and used without <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. Specified user page URLs (e.g. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>User:Myusername</nowiki></code></bdi>) can still be used with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T120386] * Due to an update, the thumbnailing software has been improved. This includes upgrading <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>librsvg</nowiki></code></bdi> to 2.60 and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ImageMagick</nowiki></code></bdi> to 7, as well as resolving a number of long-standing thumbnailing bugs like rendering errors. [https://phabricator.wikimedia.org/T419815#12222841] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:44, 24 Augusti 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30961208 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A new format for the Community Wishlist is open for feedback. You can [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027|read the proposed ideas on Meta]]. This new process plans to improve how wishes are triaged, voted on, and prioritized in a way that is transparent and balanced across project families and language editions. This consultation is open for two weeks. '''Updates for editors''' * The latest release of the Wikipedia Android app includes updates to the Saved feature, bringing the app’s saving experience closer to iOS and Web. The update redesigns the Saved tab with an “All articles” view, removes the default “Saved” reading list, renames reading lists to “Collections,” and modernizes the article-saving experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T420788] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] feature was enabled for all logged-in users on Bengali, Chinese, Czech and Vietnamese Wikipedias on August 25, after several months as a beta feature. Reading Lists will be available to all logged-in users on Arabic, French and Indonesian Wikipedias on September 1, followed by English Wikipedia on September 14, and all other Wikipedia wikis on September 28. * At the end of the month, some logged-out readers on Bengali, Czech, Persian, English, and Polish Wikipedias using the Minerva skin on mobile will see an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|updated navigation bar]] in an [[w:A/B test|A/B test]]. The test will compare the current navigation bar with a new version designed to make it easier to find information more quickly. The goal is to determine whether these changes encourage readers to return more often. This experiment will not change the experience for logged-in readers and/or editors. * Editors who maintain redirects, templates, and categories used on redirect pages now have improved ways for finding and curating redirects. Previously, redirects pages could not be searched. Two new search keywords, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>onlyredirects:</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>withredirects:</nowiki></code></bdi>, now allow redirects to be searched directly and can be combined with existing keywords such as <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>incategory:</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>intitle:</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>insource:</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T204089] * The ISBN lookup tools for generating citations were recently not working because of external service problems. Developers are working on solutions. [https://phabricator.wikimedia.org/T435179] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where searching for pages by category using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>deepcat</nowiki></code></bdi> could return no results or unrelated results has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T414859] '''Updates for technical contributors''' * The domain of URLs for thumbnails is changing from upload.wikimedia.org to thumb.wikimedia.org. The old URLs will continue to work for the foreseeable future but MediaWiki will advertise the new domain instead. URLs to other types of media such as original files, videos and transcodes will still be served from upload.wikimedia.org. [https://phabricator.wikimedia.org/T427465] * The Wikimedia [https://www.mediawiki.org/w/index.php?api=wmf-math%2Fv1&title=Special%3ARestSandbox Math API] is now deprecated. These endpoints will be fully sunset by the end of September 2026. Developers who call these endpoints should transition to alternative math rendering solutions, such as the native [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/MathML MathML] or [https://www.mathjax.org/ MathJax]. Third-party MediaWiki installations that utilize the Math extension for formula rendering are required to upgrade to v1.43+ to avoid disruption of service. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.18|MediaWiki]] '''In depth''' * Read more about [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/TextMatch|TextMatch]] in a Diff post titled, [[diffblog:2026/08/28/custom-edit-suggestions-for-every-wiki-how-communities-are-shaping-suggestion-mode-with-textmatch/|Custom edit suggestions for every wiki: How communities are shaping Suggestion Mode with TextMatch]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:52, 31 Augusti 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30990659 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a Link]] has been upgraded for English Wikipedia users with improved detection of links that have different capitalization. This will help reduce ambiguous suggestions caused by differences in capitalization in article titles, including articles about cultural goods. A second phase of improvements is planned, which will also prepare the feature for release in other languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T435526#12240876] [https://phabricator.wikimedia.org/T434259] * The [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance|Article guidance]] feature will be enabled by default for junior editors on Simple English and Turkish Wikipedia starting 10 September 2026 following [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance/Updates#Summary_of_experiment_result|an experiment]]. Junior editors with 0 to 99 edits will automatically see the feature when they click a red link or use the "[[tr:Vikipedi:Madde_sihirbazı|Madde oluşturto]]" option on Turkish Wikipedia to create a new article. The change is intended to help junior editors create higher-quality articles that meet each Wikipedia’s standards. [[phab:maniphest/query/z3tcTjmLMxk5/#R|Additional improvements]] will continue based on the experiment results and community feedback. * The [https://pageviews.wmcloud.org Pageviews Analysis] tool which allows users to compare pageviews across multiple pages, turns 10 years old this year and several new features have been added. They include [[toolforge:wikinav|WikiNav]] which provides insights into how readers of Wikipedia explore the content, editing stats in [https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?range=latest-30&sites=en.wikipedia.org Siteviews], the ability to [https://pageviews.wmcloud.org/massviews?source=wikiproject&project=en.wikipedia.org lookup articles belonging to a WikiProject], and support for dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T378549] * A [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|visually simplified Minerva]] navigation bar is being tested for logged-out readers using mobile web on the Bengali, Czech, English, Farsi, and Polish Wikipedias. The experiment aims to determine whether simplifying the navigation improves reader retention. The test will run from August 31 to September 28, and no action is required from users. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is working on improving [[en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]]. Editors will only notice a slight change starting this week. When adding automatic reference names the numbering will start at <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:1</nowiki></code></bdi> instead of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:0</nowiki></code></bdi>. Read more on the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|project page]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/VisualEditor/VisualEditor/+/1332704] * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] could mishandle nested nowiki tags, causing content to be lost and displaying unwanted text has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435116] '''Updates for technical contributors''' * Interface administrators can configure gadgets from [[MediaWiki:Gadgets-definition]]. The definition format has been updated and no longer requires the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi> option, as gadgets are always loaded through <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi>. This simplifies gadget configuration by removing an option that is no longer necessary, making gadget definitions easier for administrators. [https://phabricator.wikimedia.org/T298199] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:43, 7 Septembris 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31008437 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Future Audiences team has started a [[en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Village pump (proposals)#New proposed experiment to let readers know about “Google preferred sources”|discussion on English Wikipedia]] about a proposed new experiment to show a temporary notice about the new [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/original-high-quality-content-search/ Google Preferred Sources] feature to Wikipedia readers coming from Google. The experiment is to test whether this notice makes visitors come back to Wikipedia more often. Preferred Sources feature lets users choose websites they trust so Google can highlight content from those sources more prominently in Search and AI experiences. We are interested in testing this on other languages that Google supports and would welcome assistance with starting conversations on other wikis. If interested, please reach out to Future Audiences on the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Preferred sources|talk page]]. '''Updates for editors''' * The chat platform Discord is releasing a new self-service framework that websites can use to specify how their links should look when shared on Discord. The Future Audiences team is planning to start using this new framework to improve how Wikipedia links look when shared on Discord, giving better attribution and credit to contributors. The link appearance and behavior won't change in the first phase of this project as we want to first collect some baseline data to assess the impact of future changes. However, if community members who are active on Discord spot any issues, they can reach out on [[phab:tag/future-audiences/|Phabricator]] or [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences|Metawiki]]. * The Reader Growth team will be running an experiment to test whether [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Compact Lead|compacting article lead sections on mobiles]] with the addition of a "read more" button improves reader retention. The test will begin on September 17 on Arabic, Spanish, French, Indonesian, Italian, Japanese, Portuguese, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and will run for four weeks. * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming week. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was returning an HTTP 500 error and could not be reached, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959] '''Updates for technical contributors''' * Developers who maintain a tool that queries the Wikimedia Commons links tables need to update their code to connect to the new x4 database cluster. The links tables have been moved from the s4 cluster to x4, and will no longer receive updates on s4. The page and redirect tables remain available on both clusters. A wiki replica for the x4 cluster will be set up afterwards. The change is being made because the s4 cluster has grown too large to operate efficiently. You can [[wikitech:Special:MyLanguage/News/2026 Commons links tables database split|read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.20|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:30, 14 Septembris 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31039826 --> == <span lang="en" dir="ltr">Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2026-09-23|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate translation or proofreading] of this banner text. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' * You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2026-09-23|en}}. * If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': * Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. * We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. '''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/> </div> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 Septembris 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 15:16, 22 Septembris 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31067455 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 23 September 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1790172000 14:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Special:MyLanguage/Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] '''Updates for editors''' * The Growth team tested a new post-edit notice designed to [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#4. Encourage Temporary Accounts to Register|encourage Temporary Account holders to register for a permanent account]]. The new notice replaced multiple dialogs and a simultaneous welcome notification with a single message highlighting the benefits of creating an account. The experiment increased permanent account creation from 1.94% to 3.66%, an 87% relative increase. The change will now be released to all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T433551] * For Wikipedia editors using the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|"Suggestion mode" Beta Feature]], there is a [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-editcheck-experimental|new opt-in user preference]] for showing "experimental" edit checks and suggestions. These types are listed at [[Special:EditChecks#experimental-checks|Special:EditChecks]], and are intended for early developer-testing and for gathering feedback from experienced users. Administrators can change the [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|configuration details]] for each suggestion as usual. Administrators can also [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Experimental Suggestions|use this feature]] to help test their community's ideas for locally created checks and suggestions. Experimental types will have a more distinct visual style later this week. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]]. * The [[m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]] has been launched as a space for technical discussions and collaboration among Wikimedia communities in Central and Eastern Europe. * A new tool, [[mw:Special:MyLanguage/Language Onboarding and Development/Starter kit|Starter Kit]], is now available for new and small language Wikipedia communities. It brings together guided tasks, tools, and resources to help communities get started, monitor their progress, and collaborate with the broader Wikimedia community. Starter Kit is hosted on Wikimedia Toolforge and is designed for Wikipedias with fewer than 50,000 articles. Learn more about how Starter Kit works and how communities have been using it in [[diffblog:2026/09/18/introducing-starter-kit-for-new-and-small-language-wikipedias/|this Diff blog post]]. * The Reader Growth team is launching a retest of the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|image carousel experiment]]. The retest will use three new versions of the design, updated based on community feedback. The team will assess results and determine with communities whether or not to proceed with the feature. The experiment will begin the week of September 28 and will run on Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, Farsi, French, German, Indonesian, Japanese, Polish, Portuguese, Spanish, Swedish, and Vietnamese Wikipedias. * After successful rollouts to Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]] from the Reader Experience team will be available to all logged-in users on all Wikipedia wikis starting September 28. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the mentor status script repeatedly updated mentors’ status even when nothing had changed, creating unnecessary Recent Changes entries, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T436659] '''Updates for technical contributors''' * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>abusefilters</nowiki></code></bdi> list query API, used to retrieve specific details about active or historical abuse filters configured on a wiki, has been updated to support the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>formatversion=2</nowiki></code></bdi> configuration parameter, thereby leading to breaking changes to the API response. All users who maintain user-scripts or other code need to check if they use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>abusefilters</nowiki></code></bdi> list query API, and respond to any breaking changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T435828] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11:55, 27 Septembris 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31085309 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"><section begin="technews-2026-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Users of default skins on desktop and mobile web (Vector 2022 and Minerva respectively) will now be informed if the search suggestions displayed as they type into Search come from page redirects. Previously, users could get confused when the top search suggestions did not match exactly what they had typed. The new redirect notice clarifies that these suggestions are not random, but related to the search. The suggested pages may be redirects to the most relevant destination articles being searched for. [https://phabricator.wikimedia.org/T303013] * Logged-out Wikipedia users on mobile web will begin to see a bookmark button for saving articles to their [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] instead of the current Watchstar button. When clicked, the bookmark button prompts users to log in or create an account to save an article for later. An earlier experiment found that the bookmark icon was four times more likely than the Watchstar button to encourage logged-out users to create an account. This change is part of efforts to encourage more readers to become account holders and use features that help them save and return to content. [https://phabricator.wikimedia.org/T438769] * An experiment will begin on September 29 on Spanish, Arabic, English, and French Wikipedias to simplify the experience users encounter immediately after account creation. The test will explore whether removing friction from the current Welcome Survey helps new users understand what to do next more easily. The experiment will run through the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T430058] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has put out a call for the community to suggest topics that it should consider and discuss with the Wikimedia Foundation. Editors and technical contributors are invited to add topics to [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council|the council's talk page]]. * Later this week, it will be possible for communities to configure [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit Checks and Suggestions]] so that they are [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#extraNamespaces|shown within additional namespaces]], such as a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Draft:</nowiki></code></bdi> namespace. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]]. * A bug in the [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] is causing the page to fail to load for users that have unseen changes on Wikimedia Commons. Developers are working on a fix. Until then, affected users can follow the workarounds described in the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist#GlobalWatchlist temporarily broken for users with Wikimedia Commons|relevant]] help section. * New magic words <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{CATEGORYSORT:TIMESTAMP}}</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{CATEGORYSORT:RTIMESTAMP}}</nowiki></code></bdi> are now available for use. They are able to change the default sorting of categories to be based on timestamp of categorization. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was not reachable has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959] '''Updates for technical contributors''' * The datacenter switchover, scheduled on September 23, has been postponed. [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|The equinox exercise]] revealed capacity issues, preventing the switch of all services to the other datacenter. The process has been paused, prioritizing investigating that issue, to ensure that we continue to be able to serve our users reliably. A new exercise will be scheduled. Meanwhile, all traffic and edits continue to work as usual. * On September 23, a power loss briefly affected all wikis, creating intermittent issues on both reading and editing modes. This also affected Gerrit. This is unrelated to the datacenter switchover postponement. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/9fm19t8qykk8] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Produnto|Produnto]] has been deployed to mediawiki.org and [[phab:T421436|some Indic language wikis]]. We want to hear your feedback on this experimental product. Produnto allows users to use Lua modules hosted in [[gitlab:repos/lua|Wikimedia's GitLab]]. It simplifies the sharing of Lua code between wikis. Instead of copying each individual Lua module from one wiki to another, users will be able to easily share packages across all wikis. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.22|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * A [[m:Event:Cross-wiki Code Collaboration Workshop|Cross-wiki code collaboration workshop]] will be held online on October 2 at 12:30 UTC, bringing together South Asian technical contributors to learn about Produnto and begin piloting it on Hindi, Punjabi, Odia, Telugu, and Malayalam Wikipedias. Produnto is a package manager for deploying Lua modules hosted on GitLab to Wikimedia wikis, and was recently deployed on some pilot wikis. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10:48, 28 Septembris 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31092225 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The process for this year’s Community Wishlist [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027#Updated Community Wishlist Process 2027/2028|has been published]], incorporating community feedback. The wish submission process will [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is the deadline for submitting wishes?|end on November 8]]. This year, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027/Working group|a working group (open for volunteering)]] that includes community members familiar with the technical aspect of our wikis alongside Wikimedia Foundation staff, will take care of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is triage?|triage process]]. The triage is expected to be completed by late November. Votes for wishes will start in January. '''Updates for editors''' * Editors using the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] will now see a warning when they paste text that is likely to have initially been copied from one of five external generative AI chatbots into Wikipedia. This feature is known as [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check|LLM Paste Check]]. It is a type of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] that is community configurable. The check looks for markers in the copied HTML and is not using content watermark detection. Edits will also [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Edit tags|be tagged]] so that patrollers can review them more closely. The feature helps newcomers add content that respects Wikipedia’s policies and makes it easier for experienced editors to identify problematic edits. Communities with local policies about LLM usage can [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Configuration|adjust the wording and policy that is linked]]. The team [[listarchive:list/translators-l@lists.wikimedia.org/message/EVHKWJ4IERZELMPIWNH3XUVUSQV5KOO4/|apologizes]] that this was rolled out without a delay for translations. * Editors can now easily [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|access the web visual editor directly from the iOS and Android apps]]. When opening the editor, users will be given a choice between visual editing and source editing. If they choose visual editing, they will be sent to a mobile web window in their phone's browser. After completing their edit, a banner will give them the option to return to the app. This enables readers to make quick contributions while casually reading. * Users of the Wikipedia Android and iOS apps will now see a one-time account creation prompt after they have used the app for two consecutive weeks. This prompt explains the benefits of having an account. It is intended to help more casual readers become logged-in users who return to the apps regularly. [https://phabricator.wikimedia.org/T434847] * Editors on [[wmnoc:conf/dblists/group1.dblist|group1 wikis]], including Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, and Wikisource, will no longer see notifications on [[mw:Special:MyLanguage/Help:Recent changes|Recent Changes]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help: Watching pages|Watchlist]] when a link to another language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. This change will begin on October 5 at 07:00 UTC as a two-week trial to reduce high-volume, low-value notifications and make important changes easier to identify. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or concerns on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T439415] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where mentors who removed themselves from the mentorship program could still have mentees assigned to them and receive questions, has now been fixed. Mentees will now be reassigned when a mentor leaves the program. [https://phabricator.wikimedia.org/T418194] '''Updates for technical contributors''' * Wikimedia Brasil has published its [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Brasil/Arcabouço de Boas Práticas de Desenvolvimento|Development Best Practices Framework]] (ABPD). It is a guide for staff, contractors and volunteers building technical tools and projects. It covers the project lifecycle, security, accessibility, personal data protection and responsible AI use, and explains how movement-wide guidelines were adapted to a local context. They encourage other affiliates to reuse it and adapt it. Read more in the [[wmfblog:2026/09/26/wikimedia-brasils-development-best-practices-framework-technical-sustainability-as-an-organizational-responsibility|Diff post]]. * A new, canonical base URL for Wikimedia APIs will soon be introduced. The new canonical route follows a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{projectName}/api/</nowiki></code></bdi> pattern and will act as an alternative path for current REST APIs (for example: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{projectName}/w/rest.php/</nowiki></code></bdi>). Both versions will be callable for all existing APIs, but the new structure will be the preferred path for newly created API modules. This change will be non-breaking for most users. The existing pathways will remain available for all existing endpoint requests. However, some endpoints may return URLs following the new pattern in response bodies. Changes will be available on test wiki first, with the rollout expected to cover all wikis by the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T433535] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.23|MediaWiki]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W41"/> </div> 18:51, 5 Octobris 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31098825 --> == Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist == ''(Apologies for cross-posting in English, translating it will help spread the message)'' Earlier last month, all Wikis were contacted for feedback on our proposal to remove language link changes, this change has already been deployed to Wikisource, Wikibooks, Wikivoyage, Wikiquote, Wikiversity and Wiktionary. The same change is now being rolled out globally to all Wikipedias on '''October 13, 07:00 UTC'''. Editors will no longer see notifications after this time on their [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item (it does not affect language link notifications to the home wiki). There will then be a two-week monitoring period to observe if a reduction of high-volume but low-value notifications takes place, or if higher-value changes become easier to identify. Editors who rely on these notifications should be aware of the change and can share feedback or concerns on the Wikidata For Wikimedia [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|Projects talk page]].<br/> Wikidata's own Recent Changes page is not affected as it serves as the repository for these changes. Please reach out if you have any questions, or if your wiki would like to opt-out, thank you! -- [[User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|talk]]) sent via [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 09:28, 9 Octobris 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=31142775 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Starting October 13, wikis can change the default pattern for [[:en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]] (currently <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ref name=":1" /></syntaxhighlight>). They will be able to use human-readable, content-based reference names that are more helpful to contributors using the source editor (e.g. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ref name="Miller2026-1" /></syntaxhighlight>). VisualEditor reference name patterns can be defined using MediaWiki system messages, JSON, templates and modules ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Cite/VisualEditor reference names|more information]]). Admins can enable these changes via [[Special:CommunityConfiguration/Cite-VisualEditor-Autonames|community configuration]]. This is a [[:m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist/W17|community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T436255] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to English Wikipedia on October 14 and to remaining Wikimedia Foundation wikis by end of October (likely October 21). The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. This is a [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/History|long-standing community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440243][https://phabricator.wikimedia.org/T440304] '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools]] will be removing the list view of the Watchlist and defaulting everyone to the changelog view. Previously, there were two versions of how the Watchlist is shown to mobile web users: the list view, where editors could see watched articles in a list format, and the changelog view, where editors could see changes to watched articles in a log format, controlled by a user's Advanced Mobile Control settings. This has created issues for code-base maintenance: two different displays means two sets of code to manage. By defaulting to the changelog view, we are simplifying the codebase and avoiding the likelihood of missing bugs. * The Wikipedia Android app is testing a way to listen to article introductions in the “For you” feed. A text-to-speech model reads the existing article text aloud without rewriting it or adding any content. The 30-day experiment will begin in the Wikipedia Beta app during the third week of September, then move to the regular Wikipedia Android app in October for a limited group of eligible users. A small portion of app users (those with English feeds and at least one topic interest) will have access to the feature. This experiment is part of broader efforts to give app readers options in how they consume content in order to deepen engagement and user retention. [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Listening to Wikipedia/Phase 1|Learn more]] and [[mw:Talk:Readers/Listening to Wikipedia|share feedback]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighting]] was [[phab:T288161|enabled]] by default for all logged out and newly registered users on the English Wikipedia on September 14. With no signs of adverse effects, the same change is being proposed to be made globally across all wikis in a few weeks. If you have concerns or feedback, or if your wiki would like to opt out, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror#Enabling CodeMirror by default on all WMF wikis for newbies|please see the help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440077] * [[d:Wikidata:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|Wikidata mobile statement editing]] of all datatypes will be officially launched on October 13, when it will be removed from Wikidata [[d:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] and become available to all editors. Users can [[d:Wikidata_talk:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|report bugs and share feedback]]. * Last week, language link changes were removed from [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] feeds on Wikivoyage, Wikisource, Wikiversity, Wikiquote and Wiktionary. As no adverse effects have been observed, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] plans to roll out this change globally to all Wikipedias. This is scheduled for October 13 at 07:00 UTC, after which editors will no longer see when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or ask to opt out their wiki on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440698] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where accidentally touching the graph while scrolling on the Pageviews tool on mobile could unintentionally zoom in has now been fixed. Click-and-drag zoom is now disabled on touch devices. [https://phabricator.wikimedia.org/T440075] '''Updates for technical contributors''' * There are three major changes coming to dumps: the legacy content dumps [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/thread/E6D5EU4PMSTSOI2J7A46HJ3YW2W554CS/ deprecated in January 2026] will now be sunset, the replacement [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/MediaWiki_Content_File_Exports MediaWiki Content File Exports] will be delayed to implement a “safety buffer”, and they are now also available as 7zip-compressed files. Users will need to switch the URL they download their dump from. For more information, timeline and migration instructions, see [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Legacy_content_dumps_sunset Legacy content dumps sunset]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.24|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation discovered unauthorized activity by OpenAI agents on Wikimedia projects, including edits to wikis, attempts to exploit a public note-taking tool, and heavy automated traffic. [[diffblog:2026/10/05/openai-rogue-agent-activities-found-on-wikimedia-projects/|Read the blog post on Diff]] for more details about the activity and the Foundation’s response. '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon! We’ll be meeting in lovely Tirana, Albania for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] from April 9–11, 2027. Scholarship and staff sponsorship applications are currently being [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ accepted through Pretix] and will close on October 30, 2026. General registration will open in January 2027. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 07:38, 13 Octobris 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31142468 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To measure the impact of incorporating some [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#November 2025: Ideas and feedback|community-requested features]] on logged-out reader retention, a test for [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Image_Browsing|Image Carousel]] will be pushed to logged-out readers. With the Image Carousel feature, readers browse community-uploaded images, selected by editors as relevant to specific articles. The test starts on November 20. * An experimental notice will be pushed to 0.5% of logged-out mobile readers who come to English Wikipedia from Google, asking them to add Wikipedia as a [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/preferred-sources/ Google Preferred Source]. The test is to see if this notice increases reader retention and encourages people who use Google Search to visit Wikipedia more often. It will run from October 15–29 and will be assessed for its impact on retention and referrals. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[quarry:|Quarry]] returned an “Access denied” error when users tried to run SQL queries, preventing queries from running normally, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T440966] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Cog-icon-grey.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Due to a long-standing bug, applications that use the [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For_Developers|OAuth 2]] client credentials flow to act on their owners’ behalf are treated as if they are logged out. This will be fixed for new applications registered on or after Monday, October 19. Some affected applications need to re-register. [https://phabricator.wikimedia.org/T420297] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.48/wmf.1|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * A proposal to hold the Wikimedia Hackathon every three years, with regional hackathons in between, [[mw:Wikimedia Hackathon/Community Proposal 2026|has been shared]]. It explores making the event more accessible to technical communities in different regions. Share your feedback on the proposal’s [[mw:Talk:Wikimedia Hackathon/Community Proposal 2026|talk page]] before November 6. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14:37, 19 Octobris 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31178499 --> == <span lang="en" dir="ltr">Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2026-10-28|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-10-28T15:00|en}} {{#time:H:i e|2026-10-28T15:00}}]'''. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate translation or proofreading] of this banner text. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' * You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2026-10-28|en}}. * If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': * Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. * We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. '''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/> </div> [[user:Trizek_(WMF)|Trizek_(WMF)]] 14:01, 26 Octobris 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> q9jrfml7j43zquv3ze307t6hinzbm8x 3997242 3997158 2026-10-26T18:55:44Z MediaWiki message delivery 62628 /* Tech News: 2026-44 */ nova pars 3997242 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__<nowiki />[[Categoria:Vicipaedia]][[Categoria:Fora Vicipaediae|{{PAGENAME}}]]{{Capsa paginae|1= Haec pagina nuntios technicos qui e [[MediaVici]] proveniunt praebet. Vide etiam [[Vicipaedia:Nuntii Technici/2016|nuntios anni 2016]], [[Vicipaedia:Nuntii Technici/2017|nuntios anni 2017]], [[Vicipaedia:Nuntii Technici/2018|nuntios anni 2018]], [[Vicipaedia:Nuntii Technici/2019|nuntios anni 2019]], [[Vicipaedia:Nuntii Technici/2020|nuntios anni 2020]], [[Vicipaedia:Nuntii Technici/2021|nuntios anni 2021]], [[Vicipaedia:Nuntii Technici/2022|nuntios anni 2022]], [[Vicipaedia:Nuntii Technici/2023|nuntios anni 2023]], [[Vicipaedia:Nuntii Technici/2024|nuntios anni 2024]] et [[Vicipaedia:Nuntii Technici/2025|nuntios anni 2025]]. }} == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == {{Accepta|Vicipaedia:Nuntii Technici/2025|Tech News: 2026-03|Nuntia ad novum annum mota --[[Usor:Grufo|Grufo]]}} <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:32, 12 Ianuarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == {{Accepta|Vicipaedia:Nuntii Technici/2025|Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026|Nuntium ad novum annum motum --[[Usor:Grufo|Grufo]]}} Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:45, 16 Ianuarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 13:21, 18 Ianuarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:29, 19 Ianuarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 21:01, 19 Ianuarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:17, 26 Ianuarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:43, 2 Februarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:29, 9 Februarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:16, 16 Februarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:03, 23 Februarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:51, 2 Martii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:52, 9 Martii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:35, 16 Martii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:50, 23 Martii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:25, 30 Martii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 17:11, 3 Aprilis 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:18, 6 Aprilis 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:18, 13 Aprilis 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14:59, 20 Aprilis 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 00:58, 26 Aprilis 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:05, 27 Aprilis 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:42, 4 Maii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:20, 11 Maii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:21, 18 Maii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:51, 25 Maii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 Maii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:08, 1 Iunii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:29, 8 Iunii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:48, 15 Iunii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:04, 23 Iunii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 --> == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|disputatio]])</bdi> 17:11, 23 Iunii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:29, 25 Iunii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to "Create account" and "Log in" actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220] * After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292] * An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> behaves when used to exclude results. Previously, using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prefix:</nowiki></code></bdi> without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346] '''Updates for technical contributors''' * Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11:47, 29 Iunii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30744833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769] '''Updates for technical contributors''' * In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>src</nowiki></code></bdi> attribute and SVG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>srcset</nowiki></code></bdi> attribute. * The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:56, 6 Iulii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30773578 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis. * The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916] '''Updates for technical contributors''' * Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778] * To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:10, 13 Iulii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30804401 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]]. * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation. '''Updates for technical contributors''' * On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, "media-limit-reached", will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 05:45, 21 Iulii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:24, 24 Iulii 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077] * DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[</nowiki></code></bdi>), templates (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{</nowiki></code></bdi>), HTML and parser tags (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><</nowiki></code></bdi>), and magic words (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__</nowiki></code></bdi>), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews. * The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201] '''Updates for technical contributors''' * After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-helpusername</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-help</nowiki></code></bdi> that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet1</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet2</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet3</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604] * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533] * From now on, wikis can restrict editing in the "User" namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:48, 27 Iulii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30856308 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518] * The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-readinglists&filter=&action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia. * Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326] '''Updates for technical contributors''' * The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698] * The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:45, 3 Augusti 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30872536 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting "{{int:Mw-math-mathjax}}" in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001] * Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>cldsort=timestamp</nowiki></code></bdi> URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:44, 10 Augusti 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30901051 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC. '''Updates for editors''' * [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__EXPECTSHORTPAGE__</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>w:bol:</nowiki></code></bdi>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921] * Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640] '''Updates for technical contributors''' * Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:02, 17 Augusti 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30922806 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[Special:CreateAccount|Special:CreateAccount]] page has been simplified as part of ongoing work to modernize the account creation experience. The panel showing project statistics no longer appears next to the form on desktop and mobile web. Multiple account creation experiments show that a simpler form helps newcomers complete registration. [https://phabricator.wikimedia.org/T433783] * In order to improve page performance, images now load when they are viewed. This means images lower down an article will not load if a reader never scrolls to that part of the page, which may affect some image-related metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T148047] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where image thumbnails in Abstract Wikipedia could fail to display after the corresponding file was moved on Wikimedia Commons, has now been fixed. Thumbnails will now update correctly when files are moved. [https://phabricator.wikimedia.org/T433448] '''Updates for technical contributors''' * User Info card is a feature that helps patrollers see information about user accounts. So far, it has been available only in places such as page history, logs and recent changes. Now, it's possible to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CheckUser#User_Info_card_in_page_content|place it in the page content]] as well, using the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{#uic:}}</nowiki></code></bdi> parser function. It can be particularly useful in templates like [[:en:Template:Userlinks|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{Userlinks}}</nowiki></code></bdi>]] (or their specialized variants), as it will make it easier to see the context about a user on various noticeboard pages. The card will be displayed only to users who have it enabled in their [[Special:Preferences#mw-input-wpcheckuser-userinfocard-enable|preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T424466] * Due to user security and privacy risks, we have disabled access to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs when specifically using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. If you are impacted by this, consider whether you can use an alternative approach. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs can still be accessed and used without <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. Specified user page URLs (e.g. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>User:Myusername</nowiki></code></bdi>) can still be used with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T120386] * Due to an update, the thumbnailing software has been improved. This includes upgrading <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>librsvg</nowiki></code></bdi> to 2.60 and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ImageMagick</nowiki></code></bdi> to 7, as well as resolving a number of long-standing thumbnailing bugs like rendering errors. [https://phabricator.wikimedia.org/T419815#12222841] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:44, 24 Augusti 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30961208 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A new format for the Community Wishlist is open for feedback. You can [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027|read the proposed ideas on Meta]]. This new process plans to improve how wishes are triaged, voted on, and prioritized in a way that is transparent and balanced across project families and language editions. This consultation is open for two weeks. '''Updates for editors''' * The latest release of the Wikipedia Android app includes updates to the Saved feature, bringing the app’s saving experience closer to iOS and Web. The update redesigns the Saved tab with an “All articles” view, removes the default “Saved” reading list, renames reading lists to “Collections,” and modernizes the article-saving experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T420788] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] feature was enabled for all logged-in users on Bengali, Chinese, Czech and Vietnamese Wikipedias on August 25, after several months as a beta feature. Reading Lists will be available to all logged-in users on Arabic, French and Indonesian Wikipedias on September 1, followed by English Wikipedia on September 14, and all other Wikipedia wikis on September 28. * At the end of the month, some logged-out readers on Bengali, Czech, Persian, English, and Polish Wikipedias using the Minerva skin on mobile will see an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|updated navigation bar]] in an [[w:A/B test|A/B test]]. The test will compare the current navigation bar with a new version designed to make it easier to find information more quickly. The goal is to determine whether these changes encourage readers to return more often. This experiment will not change the experience for logged-in readers and/or editors. * Editors who maintain redirects, templates, and categories used on redirect pages now have improved ways for finding and curating redirects. Previously, redirects pages could not be searched. Two new search keywords, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>onlyredirects:</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>withredirects:</nowiki></code></bdi>, now allow redirects to be searched directly and can be combined with existing keywords such as <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>incategory:</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>intitle:</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>insource:</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T204089] * The ISBN lookup tools for generating citations were recently not working because of external service problems. Developers are working on solutions. [https://phabricator.wikimedia.org/T435179] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where searching for pages by category using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>deepcat</nowiki></code></bdi> could return no results or unrelated results has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T414859] '''Updates for technical contributors''' * The domain of URLs for thumbnails is changing from upload.wikimedia.org to thumb.wikimedia.org. The old URLs will continue to work for the foreseeable future but MediaWiki will advertise the new domain instead. URLs to other types of media such as original files, videos and transcodes will still be served from upload.wikimedia.org. [https://phabricator.wikimedia.org/T427465] * The Wikimedia [https://www.mediawiki.org/w/index.php?api=wmf-math%2Fv1&title=Special%3ARestSandbox Math API] is now deprecated. These endpoints will be fully sunset by the end of September 2026. Developers who call these endpoints should transition to alternative math rendering solutions, such as the native [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/MathML MathML] or [https://www.mathjax.org/ MathJax]. Third-party MediaWiki installations that utilize the Math extension for formula rendering are required to upgrade to v1.43+ to avoid disruption of service. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.18|MediaWiki]] '''In depth''' * Read more about [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/TextMatch|TextMatch]] in a Diff post titled, [[diffblog:2026/08/28/custom-edit-suggestions-for-every-wiki-how-communities-are-shaping-suggestion-mode-with-textmatch/|Custom edit suggestions for every wiki: How communities are shaping Suggestion Mode with TextMatch]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:52, 31 Augusti 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30990659 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a Link]] has been upgraded for English Wikipedia users with improved detection of links that have different capitalization. This will help reduce ambiguous suggestions caused by differences in capitalization in article titles, including articles about cultural goods. A second phase of improvements is planned, which will also prepare the feature for release in other languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T435526#12240876] [https://phabricator.wikimedia.org/T434259] * The [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance|Article guidance]] feature will be enabled by default for junior editors on Simple English and Turkish Wikipedia starting 10 September 2026 following [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance/Updates#Summary_of_experiment_result|an experiment]]. Junior editors with 0 to 99 edits will automatically see the feature when they click a red link or use the "[[tr:Vikipedi:Madde_sihirbazı|Madde oluşturto]]" option on Turkish Wikipedia to create a new article. The change is intended to help junior editors create higher-quality articles that meet each Wikipedia’s standards. [[phab:maniphest/query/z3tcTjmLMxk5/#R|Additional improvements]] will continue based on the experiment results and community feedback. * The [https://pageviews.wmcloud.org Pageviews Analysis] tool which allows users to compare pageviews across multiple pages, turns 10 years old this year and several new features have been added. They include [[toolforge:wikinav|WikiNav]] which provides insights into how readers of Wikipedia explore the content, editing stats in [https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?range=latest-30&sites=en.wikipedia.org Siteviews], the ability to [https://pageviews.wmcloud.org/massviews?source=wikiproject&project=en.wikipedia.org lookup articles belonging to a WikiProject], and support for dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T378549] * A [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|visually simplified Minerva]] navigation bar is being tested for logged-out readers using mobile web on the Bengali, Czech, English, Farsi, and Polish Wikipedias. The experiment aims to determine whether simplifying the navigation improves reader retention. The test will run from August 31 to September 28, and no action is required from users. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is working on improving [[en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]]. Editors will only notice a slight change starting this week. When adding automatic reference names the numbering will start at <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:1</nowiki></code></bdi> instead of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:0</nowiki></code></bdi>. Read more on the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|project page]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/VisualEditor/VisualEditor/+/1332704] * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] could mishandle nested nowiki tags, causing content to be lost and displaying unwanted text has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435116] '''Updates for technical contributors''' * Interface administrators can configure gadgets from [[MediaWiki:Gadgets-definition]]. The definition format has been updated and no longer requires the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi> option, as gadgets are always loaded through <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi>. This simplifies gadget configuration by removing an option that is no longer necessary, making gadget definitions easier for administrators. [https://phabricator.wikimedia.org/T298199] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:43, 7 Septembris 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31008437 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Future Audiences team has started a [[en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Village pump (proposals)#New proposed experiment to let readers know about “Google preferred sources”|discussion on English Wikipedia]] about a proposed new experiment to show a temporary notice about the new [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/original-high-quality-content-search/ Google Preferred Sources] feature to Wikipedia readers coming from Google. The experiment is to test whether this notice makes visitors come back to Wikipedia more often. Preferred Sources feature lets users choose websites they trust so Google can highlight content from those sources more prominently in Search and AI experiences. We are interested in testing this on other languages that Google supports and would welcome assistance with starting conversations on other wikis. If interested, please reach out to Future Audiences on the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Preferred sources|talk page]]. '''Updates for editors''' * The chat platform Discord is releasing a new self-service framework that websites can use to specify how their links should look when shared on Discord. The Future Audiences team is planning to start using this new framework to improve how Wikipedia links look when shared on Discord, giving better attribution and credit to contributors. The link appearance and behavior won't change in the first phase of this project as we want to first collect some baseline data to assess the impact of future changes. However, if community members who are active on Discord spot any issues, they can reach out on [[phab:tag/future-audiences/|Phabricator]] or [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences|Metawiki]]. * The Reader Growth team will be running an experiment to test whether [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Compact Lead|compacting article lead sections on mobiles]] with the addition of a "read more" button improves reader retention. The test will begin on September 17 on Arabic, Spanish, French, Indonesian, Italian, Japanese, Portuguese, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and will run for four weeks. * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming week. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was returning an HTTP 500 error and could not be reached, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959] '''Updates for technical contributors''' * Developers who maintain a tool that queries the Wikimedia Commons links tables need to update their code to connect to the new x4 database cluster. The links tables have been moved from the s4 cluster to x4, and will no longer receive updates on s4. The page and redirect tables remain available on both clusters. A wiki replica for the x4 cluster will be set up afterwards. The change is being made because the s4 cluster has grown too large to operate efficiently. You can [[wikitech:Special:MyLanguage/News/2026 Commons links tables database split|read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.20|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:30, 14 Septembris 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31039826 --> == <span lang="en" dir="ltr">Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2026-09-23|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate translation or proofreading] of this banner text. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' * You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2026-09-23|en}}. * If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': * Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. * We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. '''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/> </div> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 Septembris 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 15:16, 22 Septembris 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31067455 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 23 September 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1790172000 14:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Special:MyLanguage/Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] '''Updates for editors''' * The Growth team tested a new post-edit notice designed to [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#4. Encourage Temporary Accounts to Register|encourage Temporary Account holders to register for a permanent account]]. The new notice replaced multiple dialogs and a simultaneous welcome notification with a single message highlighting the benefits of creating an account. The experiment increased permanent account creation from 1.94% to 3.66%, an 87% relative increase. The change will now be released to all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T433551] * For Wikipedia editors using the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|"Suggestion mode" Beta Feature]], there is a [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-editcheck-experimental|new opt-in user preference]] for showing "experimental" edit checks and suggestions. These types are listed at [[Special:EditChecks#experimental-checks|Special:EditChecks]], and are intended for early developer-testing and for gathering feedback from experienced users. Administrators can change the [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|configuration details]] for each suggestion as usual. Administrators can also [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Experimental Suggestions|use this feature]] to help test their community's ideas for locally created checks and suggestions. Experimental types will have a more distinct visual style later this week. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]]. * The [[m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]] has been launched as a space for technical discussions and collaboration among Wikimedia communities in Central and Eastern Europe. * A new tool, [[mw:Special:MyLanguage/Language Onboarding and Development/Starter kit|Starter Kit]], is now available for new and small language Wikipedia communities. It brings together guided tasks, tools, and resources to help communities get started, monitor their progress, and collaborate with the broader Wikimedia community. Starter Kit is hosted on Wikimedia Toolforge and is designed for Wikipedias with fewer than 50,000 articles. Learn more about how Starter Kit works and how communities have been using it in [[diffblog:2026/09/18/introducing-starter-kit-for-new-and-small-language-wikipedias/|this Diff blog post]]. * The Reader Growth team is launching a retest of the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|image carousel experiment]]. The retest will use three new versions of the design, updated based on community feedback. The team will assess results and determine with communities whether or not to proceed with the feature. The experiment will begin the week of September 28 and will run on Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, Farsi, French, German, Indonesian, Japanese, Polish, Portuguese, Spanish, Swedish, and Vietnamese Wikipedias. * After successful rollouts to Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]] from the Reader Experience team will be available to all logged-in users on all Wikipedia wikis starting September 28. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the mentor status script repeatedly updated mentors’ status even when nothing had changed, creating unnecessary Recent Changes entries, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T436659] '''Updates for technical contributors''' * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>abusefilters</nowiki></code></bdi> list query API, used to retrieve specific details about active or historical abuse filters configured on a wiki, has been updated to support the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>formatversion=2</nowiki></code></bdi> configuration parameter, thereby leading to breaking changes to the API response. All users who maintain user-scripts or other code need to check if they use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>abusefilters</nowiki></code></bdi> list query API, and respond to any breaking changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T435828] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11:55, 27 Septembris 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31085309 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"><section begin="technews-2026-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Users of default skins on desktop and mobile web (Vector 2022 and Minerva respectively) will now be informed if the search suggestions displayed as they type into Search come from page redirects. Previously, users could get confused when the top search suggestions did not match exactly what they had typed. The new redirect notice clarifies that these suggestions are not random, but related to the search. The suggested pages may be redirects to the most relevant destination articles being searched for. [https://phabricator.wikimedia.org/T303013] * Logged-out Wikipedia users on mobile web will begin to see a bookmark button for saving articles to their [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] instead of the current Watchstar button. When clicked, the bookmark button prompts users to log in or create an account to save an article for later. An earlier experiment found that the bookmark icon was four times more likely than the Watchstar button to encourage logged-out users to create an account. This change is part of efforts to encourage more readers to become account holders and use features that help them save and return to content. [https://phabricator.wikimedia.org/T438769] * An experiment will begin on September 29 on Spanish, Arabic, English, and French Wikipedias to simplify the experience users encounter immediately after account creation. The test will explore whether removing friction from the current Welcome Survey helps new users understand what to do next more easily. The experiment will run through the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T430058] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has put out a call for the community to suggest topics that it should consider and discuss with the Wikimedia Foundation. Editors and technical contributors are invited to add topics to [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council|the council's talk page]]. * Later this week, it will be possible for communities to configure [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit Checks and Suggestions]] so that they are [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#extraNamespaces|shown within additional namespaces]], such as a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Draft:</nowiki></code></bdi> namespace. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]]. * A bug in the [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] is causing the page to fail to load for users that have unseen changes on Wikimedia Commons. Developers are working on a fix. Until then, affected users can follow the workarounds described in the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist#GlobalWatchlist temporarily broken for users with Wikimedia Commons|relevant]] help section. * New magic words <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{CATEGORYSORT:TIMESTAMP}}</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{CATEGORYSORT:RTIMESTAMP}}</nowiki></code></bdi> are now available for use. They are able to change the default sorting of categories to be based on timestamp of categorization. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was not reachable has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959] '''Updates for technical contributors''' * The datacenter switchover, scheduled on September 23, has been postponed. [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|The equinox exercise]] revealed capacity issues, preventing the switch of all services to the other datacenter. The process has been paused, prioritizing investigating that issue, to ensure that we continue to be able to serve our users reliably. A new exercise will be scheduled. Meanwhile, all traffic and edits continue to work as usual. * On September 23, a power loss briefly affected all wikis, creating intermittent issues on both reading and editing modes. This also affected Gerrit. This is unrelated to the datacenter switchover postponement. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/9fm19t8qykk8] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Produnto|Produnto]] has been deployed to mediawiki.org and [[phab:T421436|some Indic language wikis]]. We want to hear your feedback on this experimental product. Produnto allows users to use Lua modules hosted in [[gitlab:repos/lua|Wikimedia's GitLab]]. It simplifies the sharing of Lua code between wikis. Instead of copying each individual Lua module from one wiki to another, users will be able to easily share packages across all wikis. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.22|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * A [[m:Event:Cross-wiki Code Collaboration Workshop|Cross-wiki code collaboration workshop]] will be held online on October 2 at 12:30 UTC, bringing together South Asian technical contributors to learn about Produnto and begin piloting it on Hindi, Punjabi, Odia, Telugu, and Malayalam Wikipedias. Produnto is a package manager for deploying Lua modules hosted on GitLab to Wikimedia wikis, and was recently deployed on some pilot wikis. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10:48, 28 Septembris 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31092225 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The process for this year’s Community Wishlist [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027#Updated Community Wishlist Process 2027/2028|has been published]], incorporating community feedback. The wish submission process will [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is the deadline for submitting wishes?|end on November 8]]. This year, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027/Working group|a working group (open for volunteering)]] that includes community members familiar with the technical aspect of our wikis alongside Wikimedia Foundation staff, will take care of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is triage?|triage process]]. The triage is expected to be completed by late November. Votes for wishes will start in January. '''Updates for editors''' * Editors using the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] will now see a warning when they paste text that is likely to have initially been copied from one of five external generative AI chatbots into Wikipedia. This feature is known as [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check|LLM Paste Check]]. It is a type of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] that is community configurable. The check looks for markers in the copied HTML and is not using content watermark detection. Edits will also [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Edit tags|be tagged]] so that patrollers can review them more closely. The feature helps newcomers add content that respects Wikipedia’s policies and makes it easier for experienced editors to identify problematic edits. Communities with local policies about LLM usage can [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Configuration|adjust the wording and policy that is linked]]. The team [[listarchive:list/translators-l@lists.wikimedia.org/message/EVHKWJ4IERZELMPIWNH3XUVUSQV5KOO4/|apologizes]] that this was rolled out without a delay for translations. * Editors can now easily [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|access the web visual editor directly from the iOS and Android apps]]. When opening the editor, users will be given a choice between visual editing and source editing. If they choose visual editing, they will be sent to a mobile web window in their phone's browser. After completing their edit, a banner will give them the option to return to the app. This enables readers to make quick contributions while casually reading. * Users of the Wikipedia Android and iOS apps will now see a one-time account creation prompt after they have used the app for two consecutive weeks. This prompt explains the benefits of having an account. It is intended to help more casual readers become logged-in users who return to the apps regularly. [https://phabricator.wikimedia.org/T434847] * Editors on [[wmnoc:conf/dblists/group1.dblist|group1 wikis]], including Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, and Wikisource, will no longer see notifications on [[mw:Special:MyLanguage/Help:Recent changes|Recent Changes]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help: Watching pages|Watchlist]] when a link to another language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. This change will begin on October 5 at 07:00 UTC as a two-week trial to reduce high-volume, low-value notifications and make important changes easier to identify. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or concerns on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T439415] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where mentors who removed themselves from the mentorship program could still have mentees assigned to them and receive questions, has now been fixed. Mentees will now be reassigned when a mentor leaves the program. [https://phabricator.wikimedia.org/T418194] '''Updates for technical contributors''' * Wikimedia Brasil has published its [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Brasil/Arcabouço de Boas Práticas de Desenvolvimento|Development Best Practices Framework]] (ABPD). It is a guide for staff, contractors and volunteers building technical tools and projects. It covers the project lifecycle, security, accessibility, personal data protection and responsible AI use, and explains how movement-wide guidelines were adapted to a local context. They encourage other affiliates to reuse it and adapt it. Read more in the [[wmfblog:2026/09/26/wikimedia-brasils-development-best-practices-framework-technical-sustainability-as-an-organizational-responsibility|Diff post]]. * A new, canonical base URL for Wikimedia APIs will soon be introduced. The new canonical route follows a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{projectName}/api/</nowiki></code></bdi> pattern and will act as an alternative path for current REST APIs (for example: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{projectName}/w/rest.php/</nowiki></code></bdi>). Both versions will be callable for all existing APIs, but the new structure will be the preferred path for newly created API modules. This change will be non-breaking for most users. The existing pathways will remain available for all existing endpoint requests. However, some endpoints may return URLs following the new pattern in response bodies. Changes will be available on test wiki first, with the rollout expected to cover all wikis by the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T433535] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.23|MediaWiki]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W41"/> </div> 18:51, 5 Octobris 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31098825 --> == Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist == ''(Apologies for cross-posting in English, translating it will help spread the message)'' Earlier last month, all Wikis were contacted for feedback on our proposal to remove language link changes, this change has already been deployed to Wikisource, Wikibooks, Wikivoyage, Wikiquote, Wikiversity and Wiktionary. The same change is now being rolled out globally to all Wikipedias on '''October 13, 07:00 UTC'''. Editors will no longer see notifications after this time on their [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item (it does not affect language link notifications to the home wiki). There will then be a two-week monitoring period to observe if a reduction of high-volume but low-value notifications takes place, or if higher-value changes become easier to identify. Editors who rely on these notifications should be aware of the change and can share feedback or concerns on the Wikidata For Wikimedia [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|Projects talk page]].<br/> Wikidata's own Recent Changes page is not affected as it serves as the repository for these changes. Please reach out if you have any questions, or if your wiki would like to opt-out, thank you! -- [[User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|talk]]) sent via [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 09:28, 9 Octobris 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=31142775 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Starting October 13, wikis can change the default pattern for [[:en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]] (currently <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ref name=":1" /></syntaxhighlight>). They will be able to use human-readable, content-based reference names that are more helpful to contributors using the source editor (e.g. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ref name="Miller2026-1" /></syntaxhighlight>). VisualEditor reference name patterns can be defined using MediaWiki system messages, JSON, templates and modules ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Cite/VisualEditor reference names|more information]]). Admins can enable these changes via [[Special:CommunityConfiguration/Cite-VisualEditor-Autonames|community configuration]]. This is a [[:m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist/W17|community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T436255] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to English Wikipedia on October 14 and to remaining Wikimedia Foundation wikis by end of October (likely October 21). The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. This is a [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/History|long-standing community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440243][https://phabricator.wikimedia.org/T440304] '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools]] will be removing the list view of the Watchlist and defaulting everyone to the changelog view. Previously, there were two versions of how the Watchlist is shown to mobile web users: the list view, where editors could see watched articles in a list format, and the changelog view, where editors could see changes to watched articles in a log format, controlled by a user's Advanced Mobile Control settings. This has created issues for code-base maintenance: two different displays means two sets of code to manage. By defaulting to the changelog view, we are simplifying the codebase and avoiding the likelihood of missing bugs. * The Wikipedia Android app is testing a way to listen to article introductions in the “For you” feed. A text-to-speech model reads the existing article text aloud without rewriting it or adding any content. The 30-day experiment will begin in the Wikipedia Beta app during the third week of September, then move to the regular Wikipedia Android app in October for a limited group of eligible users. A small portion of app users (those with English feeds and at least one topic interest) will have access to the feature. This experiment is part of broader efforts to give app readers options in how they consume content in order to deepen engagement and user retention. [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Listening to Wikipedia/Phase 1|Learn more]] and [[mw:Talk:Readers/Listening to Wikipedia|share feedback]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighting]] was [[phab:T288161|enabled]] by default for all logged out and newly registered users on the English Wikipedia on September 14. With no signs of adverse effects, the same change is being proposed to be made globally across all wikis in a few weeks. If you have concerns or feedback, or if your wiki would like to opt out, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror#Enabling CodeMirror by default on all WMF wikis for newbies|please see the help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440077] * [[d:Wikidata:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|Wikidata mobile statement editing]] of all datatypes will be officially launched on October 13, when it will be removed from Wikidata [[d:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] and become available to all editors. Users can [[d:Wikidata_talk:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|report bugs and share feedback]]. * Last week, language link changes were removed from [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] feeds on Wikivoyage, Wikisource, Wikiversity, Wikiquote and Wiktionary. As no adverse effects have been observed, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] plans to roll out this change globally to all Wikipedias. This is scheduled for October 13 at 07:00 UTC, after which editors will no longer see when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or ask to opt out their wiki on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440698] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where accidentally touching the graph while scrolling on the Pageviews tool on mobile could unintentionally zoom in has now been fixed. Click-and-drag zoom is now disabled on touch devices. [https://phabricator.wikimedia.org/T440075] '''Updates for technical contributors''' * There are three major changes coming to dumps: the legacy content dumps [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/thread/E6D5EU4PMSTSOI2J7A46HJ3YW2W554CS/ deprecated in January 2026] will now be sunset, the replacement [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/MediaWiki_Content_File_Exports MediaWiki Content File Exports] will be delayed to implement a “safety buffer”, and they are now also available as 7zip-compressed files. Users will need to switch the URL they download their dump from. For more information, timeline and migration instructions, see [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Legacy_content_dumps_sunset Legacy content dumps sunset]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.24|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation discovered unauthorized activity by OpenAI agents on Wikimedia projects, including edits to wikis, attempts to exploit a public note-taking tool, and heavy automated traffic. [[diffblog:2026/10/05/openai-rogue-agent-activities-found-on-wikimedia-projects/|Read the blog post on Diff]] for more details about the activity and the Foundation’s response. '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon! We’ll be meeting in lovely Tirana, Albania for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] from April 9–11, 2027. Scholarship and staff sponsorship applications are currently being [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ accepted through Pretix] and will close on October 30, 2026. General registration will open in January 2027. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 07:38, 13 Octobris 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31142468 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To measure the impact of incorporating some [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#November 2025: Ideas and feedback|community-requested features]] on logged-out reader retention, a test for [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Image_Browsing|Image Carousel]] will be pushed to logged-out readers. With the Image Carousel feature, readers browse community-uploaded images, selected by editors as relevant to specific articles. The test starts on November 20. * An experimental notice will be pushed to 0.5% of logged-out mobile readers who come to English Wikipedia from Google, asking them to add Wikipedia as a [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/preferred-sources/ Google Preferred Source]. The test is to see if this notice increases reader retention and encourages people who use Google Search to visit Wikipedia more often. It will run from October 15–29 and will be assessed for its impact on retention and referrals. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[quarry:|Quarry]] returned an “Access denied” error when users tried to run SQL queries, preventing queries from running normally, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T440966] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Cog-icon-grey.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Due to a long-standing bug, applications that use the [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For_Developers|OAuth 2]] client credentials flow to act on their owners’ behalf are treated as if they are logged out. This will be fixed for new applications registered on or after Monday, October 19. Some affected applications need to re-register. [https://phabricator.wikimedia.org/T420297] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.48/wmf.1|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * A proposal to hold the Wikimedia Hackathon every three years, with regional hackathons in between, [[mw:Wikimedia Hackathon/Community Proposal 2026|has been shared]]. It explores making the event more accessible to technical communities in different regions. Share your feedback on the proposal’s [[mw:Talk:Wikimedia Hackathon/Community Proposal 2026|talk page]] before November 6. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14:37, 19 Octobris 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31178499 --> == <span lang="en" dir="ltr">Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2026-10-28|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-10-28T15:00|en}} {{#time:H:i e|2026-10-28T15:00}}]'''. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate translation or proofreading] of this banner text. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' * You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2026-10-28|en}}. * If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': * Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. * We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. '''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/> </div> [[user:Trizek_(WMF)|Trizek_(WMF)]] 14:01, 26 Octobris 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/44|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * An experiment launched on September 29 is testing [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Experience/Reading_recommendations|article recommendations]] for new account holders who also identify as readers. By suggesting articles to read, similar to recommendations in the Wikipedia app for logged-in readers, the experiment aims to encourage new account holders to read and return to the website regularly, with the goal of increasing internal referrals by 1%. See the related [[m:Community Wishlist/W505|Community Wishlist]] proposal. * Several Wikimedia services were taken offline last week because of a [https://www.php.net/archive/2026.php#2026-10-20-1 security vulnerability in PHP]. This is because they need to be updated before they are safe to put back online. This is not a problem just for the Wikimedia movement but affects a lot of websites. You can follow updates on [[wikitech:Incidents/2026-10-21 PHP security update/Community|Wikitech]]. Cloud VPS and Toolforge will take longer to bring back online. This is to make sure that applications which run on Cloud VPS or Toolforge are not affected. Tool developers can see updates and more information on the [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/cloud-announce.lists.wikimedia.org/ Cloud-announce mailing list]. [https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/impact-of-php-vulnerabilities-on-wikimedia-tools-and-services/][https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/impact-of-php-vulnerabilities-on-wikimedia-cloud-services/] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Last week we shared]] that to measure the impact of incorporating some community-requested features on logged-out reader retention, a test for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Carousel]] feature would be pushed to logged-out readers. Due to an issue, we will be restarting the test, but it will be live on October 26, not November 20 as initially announced. '''Updates for editors''' * A new [[wikitech:KAPOW|bot detection system]] to better identify automated traffic that disguises itself as human visitors, is coming to the Wikimedia wikis. This might cause sudden changes to visitor statistics starting from 26 October, going back to 20 June 2026. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] which renders musical notation inside wiki pages, has been temporarily disabled on all wikis due to a security issue. Affected pages will display a notice instead of musical scores, but the underlying code remains intact. No action is needed from editors, and a fix is in progress. A separate announcement will follow when the extension is re-enabled. Read more on [[phab:T441579|Phabricator]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where CodeMirror syntax highlighter appears to have been enabled in error for existing editors has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T441308] '''Updates for technical contributors''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, October 28 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1793199600 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T439703] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.48/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship and sponsorship applications for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] will close on Friday, October 30th. Submit your application [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ through Pretix] before the deadline! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:55, 26 Octobris 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31199592 --> 7fhbh68h8dllnibs3slb7aqb0sj1vet 3 324272 3997283 3988319 2026-10-27T00:13:36Z Pseudo-philodoxia 207639 correxi soloecismum 3997283 wikitext text/x-wiki <!-- Substitutio formulae {{Salve}} secundum recensionem 3944079 hic incipit -->== Salve, Pseudo-philodoxia! == Gratus aut grata in Vicipaediam Latinam acciperis! Ob [[Specialis:Conlationes/Pseudo-philodoxia|contributa tua]] gratias agimus speramusque te delectari posse et manere velle. Cum nostra Vicipaedia parva humilisque sit, paucae et exiguae sunt paginae auxilii, a quibus hortamur te ut incipias: * [[Vicipaedia:Praefatio|Ops nexusque usoribus novis]] ([[Fasciculus:Flag of Catalonia.svg|24px]]&nbsp;[[Vicipaedia:Ops nexusque usoribus novis/ca|ca]], [[Fasciculus:D-A-CH Flag.svg|24px]]&nbsp;[[Vicipaedia:Ops nexusque usoribus novis/de|de]], [[Fasciculus:English language.svg|28px]]&nbsp;[[Vicipaedia:Ops nexusque usoribus novis/en|en]], [[Fasciculus:Flag of Spain.svg|24px]]&nbsp;[[Vicipaedia:Ops nexusque usoribus novis/es|es]], [[Fasciculus:Bandiera de Interlingua.svg|24px]]&nbsp; [[Vicipaedia:Ops nexusque usoribus novis/ia|ia]], [[Fasciculus:Flag of Italy.svg|24px]]&nbsp;[[Vicipaedia:Ops nexusque usoribus novis/it|it]], [[Fasciculus:Flag of Russia.svg|24px]]&nbsp;[[Vicipaedia:Ops nexusque usoribus novis/ru|ru]], [[Fasciculus:Flag of Romania.svg|24px]]&nbsp;[[Vicipaedia:Ops nexusque usoribus novis/ro|ro]], [[Fasciculus:Flag of Norway.svg|24px]]&nbsp;[[Vicipaedia:Ops nexusque usoribus novis/no|no]], [[Fasciculus:Flag of the Philippines.svg|24px]]&nbsp;[[Vicipaedia:Ops nexusque usoribus novis/tl|tl]], [[Fasciculus:Flag of Esperanto.svg|24px]]&nbsp;[[Vicipaedia:Ops nexusque usoribus novis/eo|eo]]) * [[Vicipaedia:De orthographia|De orthographia]] ([[Fasciculus:Flag of Catalonia.svg|28px]]&nbsp;[[Vicipaedia:De orthographia/ca|ca]], [[Fasciculus:English language.svg|28px]]&nbsp;[[Vicipaedia:De orthographia/en|en]], [[Fasciculus:Flag of Spain.svg|28px]]&nbsp;[[Vicipaedia:De orthographia/es|es]], [[Fasciculus:Flag of Philippines.svg|28px]]&nbsp;[[Vicipaedia:De orthographia/tl|tl]]) * [[Usor:Iustinus/Translator's Guide|Enchiridion interpretis]] ([[Lingua Anglica|Anglice]] scriptum) * [[Vicipaedia:Taberna|Taberna]] * [[Lexica Neolatina]] * [[Vicipaedia:Lexica Latina interretialia|Lexica Latina interretialia]] * [[Vicipaedia:Fontes nominum Latinorum|Fontes nominum Latinorum]] ([[Fasciculus:Flag of Catalonia.svg|24px]]&nbsp;[[Vicipaedia:Fontes nominum Latinorum/ca|ca]]) * [[Vicipaedia:Fontes nominum locorum|Fontes nominum geographicorum]] * [[Vicipaedia:Index formularum|Index formularum]] Si plura de [[mos|moribus]] et institutis Vicipaedianis scire vis, tibi suademus, roges in nostra [[Vicipaedia:Taberna|Taberna]], vel roges unum ex [[Vicipaedia:Magistratus|magistratibus]] directe. In paginis encyclopaedicis mos noster non est nomen dare, sed in paginis disputationis memento editis tuis nomen [[Vicipaedia:Subscriptio|subscribere]], litteris impressis <code>--~~<nowiki />~~</code>, quibus insertis nomen tuum et dies apparebit. Quamquam vero in paginis ipsis nisi lingua Latina uti non licet, in paginis disputationum qualibet lingua scribi solet. Quodsi quid interrogare velis, vel [[Vicipaedia:Taberna|Taberna]] vel [[Disputatio Usoris:Grufo|pagina disputationis mea]] tibi patebit. Ave! Spero te “Vicipaedianum” aut “Vicipaedianam” fieri velle!<!-- Substitutio formulae {{Salve}} hic finit --> --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:26, 7 Aprilis 2026 (UTC) :Multas habeo gratias egomet! :Legi quod classicali cum Latinitate debet scribere documenta (sed vocabula mediaevalis Latinitatis possumus uti, quando necesse est---et praesumerem, quod etiam vocabula Euleriana vel Gaussiana possumus, quando de eis rebus versatur in quo ii scripserunt)? Annon? Et, quandoquidem differentiae sunt stilorum inter Latinam unius et alius temporis, utrum extat pagina hac in Vicipaedia quod legens possim ad priscam Latinitatem conformare mea contributa?--03:44, 7 Aprilis 2026 (UTC) [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 03:44, 7 Aprilis 2026 (UTC) ::Heume, oportet meum nomen esse "pseudo-philodoxias" (masculinum, in declensione prima), sed ita stultus eram, ut latebat mihi. Sed certe, minime "offensus" (ut ita dicam) ero, si aliquis hoc nesciat. [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 03:48, 7 Aprilis 2026 (UTC) == [[Topologia copiarum punctorum]] == Fontes habemus qui “classem” dicunt (non “copiam”). Vide: * {{Nexus ad caput|Disputatio:Aggregatio (mathematica)|Die 7 Aprilis 2026 — Estne haec pagina ad “Classis (mathematica)” movenda?}} * {{Nexus ad caput|Disputatio:Theoria classium|Fons tituli? copia vs. classis?}} --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 05:35, 7 Aprilis 2026 (UTC) :Sic. Quod difficile erat est evitandum usus vocabulorum "copia copiae" vel similium. Iosephus Peano autem utitur "aggregatio" pro "classis". Fortasse melius est uti e.g. "Sit <math>\mathcal{O}</math> aggregatio omnium classium punctorum"? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 05:43, 7 Aprilis 2026 (UTC) :: “Sit <math>\mathcal{O}</math> aggregatio omnium classium punctorum” est bene intelligibilis (sed cave accumulationem plurium genitivorum! Latinis non placebat). In Peano [https://archive.org/details/arithmeticespri00peangoog/page/n16/mode/2up legitur] “classis, sive entium aggregatio”. Incommodum mihi videtur esse hoc, quod si “classem” pro Anglico “[[:en:Set (mathematics)|set]]” eligimus, quid erit nobis pro Anglico “[[:en:Class (set theory)|class]]” eligendum? Vicipaedianus/a [[Usor:Oracle of Truth|Oracle of Truth]] hoc [[Disputatio:Theoria classium#c-Oracle of Truth-20250601204800-Grufo-20250601192800|proposuit]]: ::* [[:en:Set (mathematics)]] → “classicula” ::* [[:en:Class (set theory)]] → “classis” :: Mihi videtur esse bona excogitatio, attamen adhuc paginā “[[:en:Class (set theory)|class]]” caremus, ergo pro tempore “classis” tantum Anglicum “set” indicare potest. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 05:56, 7 Aprilis 2026 (UTC) :::Intelligo; gratias habeo. Quomodo autem movere paginam a "topologia copiarum punctorum" ad "topologiam classium punctorum"? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 05:58, 7 Aprilis 2026 (UTC) :::: Sive nexum “Movere” apud marginem dexterum paginae “[[Topologia copiarum punctorum]]” invenis, sive {{Nexus cum parametris | wpReason = Locus opportunior | prefix = | wpNewTitle = Topologiam classium punctorum | 1 = Special:MovePage/Topologia copiarum punctorum | 2 = hunc nexum }} sequi potes. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:02, 7 Aprilis 2026 (UTC) :::::Gratias habeo pro nexu, sed mirum est quod abest hic nexus, quem dixisti, ab hoc margino. Tantum adsunt "General,Nexus ad paginam,Nuper mutata annexorum,Fasciculum imponere,Nexus perpetuus,De hac pagina,Hanc paginam citare,Get shortened URL,Switch to legacy parser,Report visual bug ,Add interlanguage links,Imprimere vel exportare,Librum creare,Paginam prehendere formá PDF,Forma impressibilis". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 06:08, 7 Aprilis 2026 (UTC) :::::Oh, intelligo: "non licet" mihi "hanc paginam movere", quia "non licet… paginas movere", ut dixit Vicipaedia. [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 06:10, 7 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Fortasse tibi nondum sunt satis recensiones ut tibi liceat paginas movere? Ego feci. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:14, 7 Aprilis 2026 (UTC) :@[[Usor:Grufo|Grufo]] Gratias ago multas pro recensione tua bibliographicali. Quod mihi adhuc obstat, est quod Luae-functio "Sfn", per quam possit referre fonti in textu, videtur abesse. Etenim quaesivi aliis in paginis, et non utitur, nescio qua ratione. Fortasse possum vertere in Latinam Vicipaediam?--[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 18:32, 7 Aprilis 2026 (UTC) :: Vide [[Specialis:Diff/3953635/3953636|ultimam emendationem meam]]: nunc scribere potes <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ref>{{qc|Viro et al., 2008}}, p. XXX.</ref></syntaxhighlight> --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 18:38, 7 Aprilis 2026 (UTC) tthg1gnlwnqr17axi07eg3mzwkcw5xa 0 324492 3997299 3955700 2026-10-27T00:54:37Z Grufo 64423 Minora 3997299 wikitext text/x-wiki {{Titulus ad litteram}} {{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}} {{Carmen Carminum Buranorum | titulus = | imago = | descriptio = | categoria = | numerus = | auctor = | argumenta = | tempus = | lingua = | contextus = | praecedens = | sequens = }} {{lores|Dum prius inculta}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Petrus Blesensis|Petro Blesensi]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero LXXXIV reperitur.<ref name="carmina-amatoria-71-87">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 71–87 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html }}.</ref> == Textus == {{Versus numerati| {{@*@.|1.}}Dum prius inculta coleret virgulta estas iam adulta, hieme sepulta, vidi viridi Phyllidem sub tilia, vidi Phyllidi quevis arridentia. invideo, dum video. sic capi cogit sedulus me laqueo virgineo cordis venator oculus visa captus virgine. {{@*@.|(Refl.)}}Ha morior! sed quavis dulcedine mors dulcior. sic amanti vivitur, dum sic amans moritur. {{@*@.|2.}}Fronte esplicata exiit in prata, ceu Dione nata, Veneris legata. videns, invidens huc spe duce rapior. ridens residens residenti blandior. sed tremula virguncula frondis in modum tremule, ut primula discipula nondum subducta ferule, tremit ad blanditias. {{@*@.|(Refl.)}}Ha morior! sed . . . . . . . . . -ias mors dulcior. sic amanti vivitur, dum sic amans moritur. {{@*@.|3.}}Respondendi metus trahit hanc ad fletus. sed raptura letus Amor indiscretus meam in eam, ut pudoris tangere queam lineam, manum mittit propere. dum propero, vim infero posti minante machina; nec supero, nam aspero defendens ungue limina obserat introitus. {{@*@.|(Refl.)}}Ha morior! sed hec michi penitus mors dulcior. sic amanti vivitur, dum sic amans moritur. {{@*@.|4.}}Tantalus admotum non amitto potum! sed ne tamen totum frustret illa votum, suo denuo iungens collo brachium ruo, diruo tricaturas crurium. ut virginem devirginem, me toti totum insero; ut cardinem determinem, duellum istud refero: sic in castris milito. {{@*@.|(Refl.)}}Ha morior! sed . . . . . . . . . -ito mors dulcior. sic amanti vivitur, dum sic amans moritur.<ref name="carmina-amatoria-71-87"/> }} == Descriptio == Hoc carmen, [[Petrus Blesensis|Petro Blesensi]] adscriptum, est narratio amatoria ubi poëta in [[scena]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Topos (litterae)|topica|en|qid=Q15177520}} aestatis adultae [[Phyllis (mythologia)|Phyllidem]] sub tilia videt eamque cupidine captus aditur. Poëta trepidationem puellae, quae sicut discipula ferulae timida tremit, et resistentiam eius contra impetum amantis verbis vividis describit.<ref name="carmina-amatoria-71-87"/> Argumentum ad victoriam eroticam spectat, ubi amator, postquam puella pudore et metu flet, vim adhibet et metaphoris militaribus ac mythologicis (velut [[Tantalus|Tantalo]] et [[Venus (dea)|Dione]]) utens, metam suam assequitur. Carmen [[paradoxum|paradoxon]] goliardicum “mortis dulcis” in amore exprimit, ubi dolor et gaudium in unum confunduntur.<ref name="carmina-amatoria-71-87"/> == Notae == <references /> == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Lehtonen, 1995 | c = {{Opus | cognomen = Lehtonen | nomen = Thomas Martinus Samuel | nomenclatura = compendiaria | titulus = Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy | annus = 1995 | lingua = en | locus = [[Helsingia (Finnia)|Helsingiae]] | domus editoria = [[Societas Litterarum Finnicarum]] | isbn = 978-951-717-846-4 }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] lbjj8pr6q5b6kld308vgjt4dvq4jhuv 3997300 3997299 2026-10-27T00:55:47Z Grufo 64423 /* Descriptio */ “Aestatis”? “Aetatis” fortasse? 3997300 wikitext text/x-wiki {{Titulus ad litteram}} {{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}} {{Carmen Carminum Buranorum | titulus = | imago = | descriptio = | categoria = | numerus = | auctor = | argumenta = | tempus = | lingua = | contextus = | praecedens = | sequens = }} {{lores|Dum prius inculta}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Petrus Blesensis|Petro Blesensi]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero LXXXIV reperitur.<ref name="carmina-amatoria-71-87">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 71–87 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html }}.</ref> == Textus == {{Versus numerati| {{@*@.|1.}}Dum prius inculta coleret virgulta estas iam adulta, hieme sepulta, vidi viridi Phyllidem sub tilia, vidi Phyllidi quevis arridentia. invideo, dum video. sic capi cogit sedulus me laqueo virgineo cordis venator oculus visa captus virgine. {{@*@.|(Refl.)}}Ha morior! sed quavis dulcedine mors dulcior. sic amanti vivitur, dum sic amans moritur. {{@*@.|2.}}Fronte esplicata exiit in prata, ceu Dione nata, Veneris legata. videns, invidens huc spe duce rapior. ridens residens residenti blandior. sed tremula virguncula frondis in modum tremule, ut primula discipula nondum subducta ferule, tremit ad blanditias. {{@*@.|(Refl.)}}Ha morior! sed . . . . . . . . . -ias mors dulcior. sic amanti vivitur, dum sic amans moritur. {{@*@.|3.}}Respondendi metus trahit hanc ad fletus. sed raptura letus Amor indiscretus meam in eam, ut pudoris tangere queam lineam, manum mittit propere. dum propero, vim infero posti minante machina; nec supero, nam aspero defendens ungue limina obserat introitus. {{@*@.|(Refl.)}}Ha morior! sed hec michi penitus mors dulcior. sic amanti vivitur, dum sic amans moritur. {{@*@.|4.}}Tantalus admotum non amitto potum! sed ne tamen totum frustret illa votum, suo denuo iungens collo brachium ruo, diruo tricaturas crurium. ut virginem devirginem, me toti totum insero; ut cardinem determinem, duellum istud refero: sic in castris milito. {{@*@.|(Refl.)}}Ha morior! sed . . . . . . . . . -ito mors dulcior. sic amanti vivitur, dum sic amans moritur.<ref name="carmina-amatoria-71-87"/> }} == Descriptio == Hoc carmen, [[Petrus Blesensis|Petro Blesensi]] adscriptum, est narratio amatoria ubi poëta in [[scena]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Topos (litterae)|topica|en|qid=Q15177520}} aetatis adultae [[Phyllis (mythologia)|Phyllidem]] sub tilia videt eamque cupidine captus aditur. Poëta trepidationem puellae, quae sicut discipula ferulae timida tremit, et resistentiam eius contra impetum amantis verbis vividis describit.<ref name="carmina-amatoria-71-87"/> Argumentum ad victoriam eroticam spectat, ubi amator, postquam puella pudore et metu flet, vim adhibet et metaphoris militaribus ac mythologicis (velut [[Tantalus|Tantalo]] et [[Venus (dea)|Dione]]) utens, metam suam assequitur. Carmen [[paradoxum|paradoxon]] goliardicum “mortis dulcis” in amore exprimit, ubi dolor et gaudium in unum confunduntur.<ref name="carmina-amatoria-71-87"/> == Notae == <references /> == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Lehtonen, 1995 | c = {{Opus | cognomen = Lehtonen | nomen = Thomas Martinus Samuel | nomenclatura = compendiaria | titulus = Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy | annus = 1995 | lingua = en | locus = [[Helsingia (Finnia)|Helsingiae]] | domus editoria = [[Societas Litterarum Finnicarum]] | isbn = 978-951-717-846-4 }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] mxjwrn02n6wfmmhmhyv9onvfs726kd3 0 327770 3997207 3981741 2026-10-26T15:58:21Z Pippobuono 54500 typo 3997207 wikitext text/x-wiki {{videdis|Paulinus}}{{capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Paulinus Petricordiensis}} (vel {{res|Paulinus Petrocorius|Petrocorius}}), circa annum 490 mortuus, fuit poeta Latinus et [[hagiographia|hagiographus]] originis [[Gallia|Gallicae]]. ==Vita== [[Sidonius Apollinaris]] in epistolis Paulinum de [[Petricordium|Petricordio]] oratorem eminentem memorat, sed non satis liquet utrum de nostro Paulino an de patre eius agatur. [[Perpetuus Turonensis|Perpetuus]], [[Archidioecesis Turonensis|episcopus Turonensis]] (461—491) amicus vel patronus Paulini fuit; ei opera dedicavit. ==Opera== Opus Paulini magnum ''De Vita sancti Martini libri sex'' sunt, carmen [[hexameter|hexametricum]], circa annum 470 scriptum. Tres libri vitam [[Martinus Turonensis|sancti Martini]] secundum [[Sulpicius Severus|Sulpicium Severum]] narrant, quartus et quintus dialogos Sulpicii imitantur, ultimus autem describit miracula quae in sepulcro sancti Martini facta sunt. Carmen breve ''De visitatione nepotuli sui'' de miraculosa sanatione nepotis Paulini et sponsae eius per intercessionem sancti Martini et Perpetui narrat. Tertium est ''Carmen dedicatorium'' (etiam ut ''De orantibus'' notum), quod Paulinus ad ornandos parietes novae basilicae sancti Martini, a Perpetuo anno circiter 473 aedificatae, composuit. ==Nexus externi== {{fontes biographici}} *[https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10743856?page=,1 Benedicti Paullini Petrocorii De Vita B. Martini Libri sex. Lipsiae, 1681] *[https://www.documentacatholicaomnia.eu/30_10_0490-0490-_Paulinus_Petricordiensis.html Opera Paulini] in ''[[Patrologia Latina]]'', vol. LXI *[https://books.google.ru/books/about/Poetae_christiani_minores_1_Paulini_Petr.html?id=DLtyQwAACAAJ&redir_esc=y Paulini Petricordiae Carmina, in: Poetae christiani minores, vol. 1. Ed. M. Petschenig, 1888] ==De Paulino== *Labarre, S. ''Le manteau partagé: deux métamorphoses poétiques de la Vie de saint Martin chez Paulin de Périgueux et Venance Fortunat''. Lutetiae, 1998. {{Anni vitae|saeculo 5|490|Paulinus Petricordiensis}} [[Categoria:Auctores Latini antiqui]] [[Categoria:Hagiographi]] [[Categoria:Poetae Latini Romae antiquae]] llss5j3dorsx0sg7r0vyusxo8mktznr 0 327964 3997243 3983636 2026-10-26T20:10:57Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 3997243 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:RIC I 322.jpg|thumb|Denarius a Quinto Rustio paulo post 19 a.C.n. signatus. In altera parte ara litteris FOR RE inscripta conspicua est, hoc est Foruna Redux.]] '''Fortuna Redux''' est dea Romana antiqua quae [[Imperator Romanus|imperatorem]] ex expeditionibus salvum Romam reducebat, ita munus speciale [[Fortuna (dea)|deae Fortunae]] absolvens. == De ara et Augustalibus == Ab anno [[19 a.C.n.]] quotannis in eius honorem [[Augustalia]] a [[pontifex|pontificibus]] et [[Vestalis|Vestalibus]] a.d. IV [[Idus]] Octobres ([[12 Octobris]]), qui dies Augusto reditus fuit, celebrabantur. Haec fuerunt ipsius verba: <blockquote>''Aram Fortunae Reducis ante aedes Honoris et Virtutis ad portam Capenam pro reditu meo senatus consacravit, in qua pontifices et virgines Vestales anniversarium sacrificium facere iussit eo die quo, consulibus Q. Lucretio et M. Vinicio, in urbem ex Syria redieram, et diem Augustalia ex cognomine nostro appellavit''<ref>''Res Gestae Divi Augusti'' 11. Graece in [[Monumentum Ancyrae|Monumento Ancyrano]]: ''Βωμὸν Τύχης Σωτηρίου ὑπὲρ τῆς ἐμῆς ἐπανόδου πρὸς τῆι Καπῆνηι πύληι ἡ σύνκλητος ἀφιέρωσεν· πρὸς ὧι τοὺς ἱερεῖς καὶ τὰς ἱερείας ἐνιαύσιον θυσίαν ποιεῖν ἐκέλευσεν ἐν ἐκείνηι τῆι ἡμέραι, ἐν ἧι ὑπάτοις Κοίντωι Λουκρητίωι καὶ Μάρκωι Οὐινουκίωι ἐκ Συρίας εἰς Ῥώμην ἐπανεληλύθειν, τήν τε ἡμέραν ἐκ τῆς ἡμετέρας ἐπωνυμίας προσηγόρευσεν Αὐγουστάλια''. </ref></blockquote>. Nam illo anno postquam icto cum [[Parthi|Parthis]] foedere e Syria rediit [[Augustus (imperator)|Augustus]] ex omnibus honoribus sibi a [[Senatus Romanus|senatu]] delatis aram tantum Fortunae Reduci erigendam simulata modestia recepit<ref>Dio Cassius 54.10.</ref>. Quam aram in [[Denarius|denario]] [[Gens Rustia|Quinti Rusti]] videmus<ref>[https://en.numista.com/247802 Photographema] apud Numista. Cf [https://lesdioscures.com/2319au-aureus-auguste/ aureus Augusti] ibidem.</ref>. Ipsa ara die XVIII Kal. Decembres dedicata est ut indicant [[Fasti Amiterni]]. [[Fasciculus:GlanumAE1954,103.png|thumb|Stela votiva a veterano legionis XXI Rapacis erecta et [[Glanum|Glani]] reperta.]] == De templo et nummis == Postea anno [[93]] imperator [[Domitianus]] e Germania [[Triumphus|triumphans]] rediens templum Fortunae Reduci aedificavit in clivo [[Capitolinus mons|Capitolino]] prope portam triumphalem<ref>[[Martialis]] VIII.65.</ref>. Illius deae cultus usque ad quartum saeculum continuatus est et saepe in nummis celebratus est, in quibus nummis tamquam figura muliebris plerumque sedens atque [[Gubernaculum|gubernaculum]] et [[Cornu copiae|cornucopiam]] tenens exprimitur (e.g. apud [[Vespasianus|Vespasianum]]<ref>Nummi Vespasiani Fortunam Reducem stantem ostendunt.</ref> et [[Traianus|Traianum]] et [[Lucius Verus|Lucium Verum]])<ref>Ut in hoc [https://fr.numista.com/280951 [[Antoninianus|antoniniano]] Gordiani III] apud Numista.</ref>. Quamquam ille cultus publice celebrabatur et ad imperatores initio pertinebat milites quoque privatim pro suo reditu [[Votum|vota]] susceperunt et Fortunae Reduci solverunt, quod inscriptiones testantur. ==Notae== <references /> == Fontes == [[Fasciculus:Antoninianus - Avrelianus, FORTVNA REDVX.png|thumb|Fortuna redux in antoniniano [[Aurelianus |Aureliani imperatoris]].]] *{{AE|1954|103}} {{AE|1985|694}} {{CIL|8|6944}} *[[Dio Cassius]] 54.10. *[[Res gestae Divi Augusti|Res Gestae Divi Augusti]] I.11. *[[Fasti Amiterni]] *[[Sextus Propertius|Propertius]] IV.3.71 == Plura legere si cupis == *Francesca de Caprariis, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44367657 FORTUNA REDUX]", ''Archeologia Classica'', 2005: 131-153 *Melanie Grunow Sobocinski, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/25750539 Porta Triumphalis and Fortuna Redux: reconsidering the evidence]", ''Memoirs of the American Academy in Rome'', 2009: 135-164 == Nexus externi == *[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Fortuna_Redux Fortunam Reducem] pertinent *[https://edcs.hist.uzh.ch/search?searchtext1=reduci&searchtext2=fortunae Tituli Fortunae Reduci dedicati] {{Nexus deficit|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} apud EDCS. [[Categoria:Deae Romanae]] [[Categoria:Religio Romana]] 7uuiu1gw9tsfl7zl57r4aqz731bz9rn 0 328824 3997240 3990582 2026-10-26T18:23:50Z Comgenus 161688 3997240 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Prinsesse Ingrid Alexandra Kadettangen 03.jpg|thumb|Ingrida Aleandra anno 2025.]] '''Ingrida Alexandra de Norvegia''' (nata [[Osloa|Osloae]] die [[21 Ianuarii]] [[2004]]) est [[principissa]] [[Norvegia]]e ex die [[1 Septembris]] anno [[2026]],<ref>Post mortem [[Haraldus V (rex Norvegiae)|Haraldi V]], avi eius.</ref> cuius pater [[Hacon VIII]] [[Rex]] Norvegiae et mater [[Margarita-Marit de Norvegia|Margarita-Marit Regina]] sunt.<ref>[https://www.snl.no/Ingrid_Alexandra De Indrida Alexandra]</ref> Alumna [[Universitas Sidneiensis|Universitatis Sidneiensis]] ex anno [[2025]] facta st, post officium [[miles|militare]] Norvegiae per [[conscriptio]]nem effectum.<ref>A mense [[Ianuarius|Ianuario]] anno [[2024]] ad mensem [[Aprilis]] annum 2025 factum.</ref> == Notae == <references/> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Princess Ingrid Alexandra of Norway|Ingridam Alexandram}} {{Fontes biographici}} {{Anni vitae|2004||Ingrida Alexandra de Norvegia}} [[Categoria:Alumni Universitatis Sidneiensis]] [[Categoria:Incolae Norvegiae]] kgidlusudesmu5kb1f9ifjr1e5qxp2b 4 328953 3997322 3992256 2026-10-27T09:19:07Z Grufo 64423 “e Vicipaedia detrahi poterunt” → “e Vicipaedia confestim detrahi poterunt”—videatur [[Special:Diff/3992547/3997323|haec disputatio]] 3997322 wikitext text/x-wiki {{Regulae propositae}} {{Compendia paginae|VP:AI}} Licet {{res|intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere}}, dummodo conlationes sic confectae diligenter ab auctore humano considerentur qui earum veritatem curet, fontes inspiciat, atque spondeat eas regulis Vicipaedianis parere. Quae sine accurata humana recensione confecta editaque sint, impugnari et e Vicipaedia confestim detrahi poterunt. Non necesse est usum [[intellegentia artificialis|intellegentiae artificialis]] confiteri, sed edicere commendatur, praesertim ubi perspicuitatem vel comprobabilitatem rerum afficere potest. '''De omnibus vitiis quae in emendationibus ope intellegentiae artificialis factis insunt auctori humano ratio reddenda est.''' Si, quum paginam emendas, textum e colloquio cum intellegentia artificiali ortum in paginam inseris, tibi suademus ut: * tuis verbis textum rescribas; * omnia diligenter consideres atque inspicias fontesne sint fide digni atque ea quae scribis comprobent; * de omnibus regulis quae ad rem pertinent te edoceas. {{NexInt}} * [[Intellegentia artificialis]] * [[MediaWiki:Editcheck-copyvio-llm-description]] * [[MediaWiki:Editcheck-copyvio-llm-policylink]] * [[MediaWiki:Editcheck-copyvio-llm-title]] * [[MediaWiki:Tag-editcheck-llm-paste-shown-description]] * [[MediaWiki:Tag-editcheck-llm-paste-description]] == Nexus externi == * [[:en:Wikipedia:Writing articles with large language models]] * [[:mw:Help:Edit check#LLM Paste check|Mw:Help:Edit check §&nbsp;LLM Paste check]] === Disputationes === * [[:meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy]] c7m2juv67ct6mvjjh3fnu80yjlydez4 10 329189 3997330 3992850 2026-10-27T09:31:21Z Pippobuono 54500 rectificatio, non est nomen, sed cognomen patronymicum 3997330 wikitext text/x-wiki {{Capsa navigationis |formula = Episcopi Blesenses |titulus = Episcopi [[Dioecesis Blesensis|Blesenses]] |imago = [[Fasciculus:Bistum Blois.svg|125px]] |super= <small>Dioecesis erecta est anno 1697; dissoluta anno 1802, restituta anno 1822.</small>. |corpus = [[David Nicolaus Bertier]] <small>(1697-1719)</small> • [[Franciscus Lefebvre de Caumartin]] <small>(1719-1733)</small> • ''[[Carolus Henricus Phélypeaux de Pontchartrain]]'' <small>(designatus, sed non consecratus, 1733 seu 1734-1734)</small> • [[Franciscus de Crussol d'Uzès]] <small>(1734-1753)</small> • [[Carolus Gilbertus de May de Termont]] <small>(1753-1776)</small> • [[Alexander de Lauzières-Thémines]] <small>(1776-(1791)1801)</small> • '''sedes suppressa''' <small>(1801-1817)</small> • ''[[Ioannes Franciscus Martin de Boisville]]'' <small>(administrator apostolicus, 1817-1822)</small> • [[Philippus Franciscus de Sauzin]] <small>(1823-1844)</small> • [[Maria Augustus Fabre des Essarts]] <small>(1844-1850)</small> • [[Ludovicus Theophilus Pallu du Parc]] <small>(1850-1877)</small> • [[Carolus Honoratus Laborde]] <small>(1877-1907)</small> • [[Alfredus Julius Mélisson]] <small>(1907-1925)</small> • [[Georgius Audollent]] <small>(1925-1944)</small> • [[Ludovicus Robin]] <small>(1945-1961)</small> • [[Iosephus Goupy]] <small>(1961-1990)</small> • [[Ioannes Cuminal]] <small>(1990-1996)</small> • [[Mauritius de Germiny]] <small>(1997-2014)</small> • [[Ioannes Petrus Batut]] <small>(2014-2023)</small> • [[Franciscus Bestion]] <small>(2024-)</small> |sub=<small>fontes : {{CathHierDiocese|bloi|Dioecesis Blesensis}} }}<noinclude> [[Categoria:Episcopi Blesenses|!]] </noinclude> 76xn78gpt0yjpsuw5fy778hx171bffv 0 329619 3997248 3996789 2026-10-26T20:52:29Z LilyKitty 18316 corrigendum et expressionis pinyin addo 3997248 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-3}} [[Fasciculus:Hu Jia China Humanright activist.jpeg|thumb|thumb|Hu Jia.]] '''Hu Jia''' ([[Sinice]] 胡佳, [[pinyin]] ''Hú Jiā'', natus die [[25 Iulii]] [[1973]]) est [[iurum humanorum defensor]] et activista pro democratia [[Res publica popularis Sinarum|Sinicus]], qui [[protectio naturae|protectionem circumiectorum]], ad programmata [[SCDI]] et [[minoritas|minoritates]] protegendas conatur.{{dubsig}} Quia contra rectionem [[dictatura]]e motum [[democratia]]e{{dubsig}} querendi agit, in custodia datus est<ref>Per quod [[Amnestia Internationalis]] illum [[captivus conscientiae|captivum conscientiae]] iudicavit.</ref> anno [[2007]]. [[Praemium Sacharov]]ianum anno [[2008]] in [[carcer]]e accepit.<ref>[https://news.cision.com/se/europaparlamentet/r/sacharovpriset-2008-gar-till-hu-jia,c388356 Sacharovpriset 2008 går till Hu Jia.]</ref> Statum civis honorabilis [[Lutetia]]e accepit die [[24 Aprilis]] [[2008]].<ref>Eodem die [[Tenzin Gyatso]] eundem statum accepit.</ref> == Notae == <references/> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Hu Jia (activist)|Hu Jia}} {{Anni vitae|1973||Hu Jia}} [[Categoria:Eruditi Sinarum]] [[Categoria:Pacis fautores]] [[Categoria:Iura humana]] [[Categoria:SIDA]] oswa9a601laydv2jkyc7qwuu3ehq3b1 0 329647 3997159 3997061 2026-10-26T14:05:11Z Pippobuono 54500 typo 3997159 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Alexander Franciscus Amadeus Adonis Ludovicus Iosephus de Lauzières-Thémines}} ([[Francogallice]] ''Alexandre-François-Amédée-Adonis-Louis-Joseph de Lauzières-Thémines'', natus [[Monspessulanus|Montispessulani]] die [[13 Ianuarii]] [[1742]]; mortuus [[Bruxella]]e [[2 Novembris]] [[1829]]) fuit [[episcopus]] [[Dioecesis Blesensis]] ab anno 1776 usque ad 1801.<ref>{{CathHierBishop|lauzdt| Alexandrum de Lauzières-Thémines}}</ref> == Biographia == Ab anno 1769 usque ad annum 1776 munere capellani apud regem [[Ludovicus XVI|Ludovicum XVI]] functus est.<ref>Johannes Franciscus Labourdette, « Les aumôniers du roi au XVIIIe siècle», in Iosephina Pontet, Michael Figeac, Maria Boisson (dir.), ''La noblesse, de la fin du XVIe au début du XXe siècle: un modèle social ?'', Biarritz, Atlantica, 2002, tome 1, p.39.</ref> Nominatus episcopus [[Dioecesis Blesensis|Blesensis]] die [[4 Augusti]] [[1776]], confirmatus [[16 Septembris]], ab archiepsicopus [[Christophorus de Beaumont |Christophoro de Beaumont]] die [[6 Octobris]] consecratus est. Tempore [[Constitutio civilis cleri|Constitutionis civilis cleri]], iurare recusavit, et ab [[Henricus Grégoire|Abbate Grégoire]], episcopum constitutionalem, e dioecesi sua eiectus est, ac in exilium in Hispaniam emigravit. Anno 1801 concordato subscripto, categorice renuntiare recusavit nec a Romano Pontifice in Episcopum dioecesanum restitutus est. Factus est unus e fundatoribus et principalibus protagonistis [[Ecclesia Parva|Ecclesiae Parvae]], praesertim circa [[Saviniacum super Brigiam]]. Tempore [[Restitutio monarchiae Francicae|Restitutionis monarchiae Francicae]] in [[Belgica]] mansit ac Bruxellae die 2 novembris 1829 mortuus est.<ref>{{opus|titulus=Les évêques et les archevêques de France depuis 1682 jusqu'à 1801|auctor=Johannes Armand|annus=1891 |locus=Parisiis |domus editoria= A. Picard |url=https://archive.org/details/lesvquesetlesar00jeangoog/page/294/mode/2up? |pagina=294-295}}</ref> == Nexus externus == {{Fontes biographici}} * {{CathHierBishop|lauzdt}} == Notae == <references /> {{bio-stipula}} {{Episcopi Blesenses}} {{Anni vitae|1742|1829|Lauzieres Themines, Alexander de}} [[Categoria:Incolae Franciae]] [[Categoria:Episcopi Blesenses]] 0wo60n5hvycomqt2d1zpkb5zyqgzx41 3997227 3997159 2026-10-26T16:58:03Z Pippobuono 54500 /* Biographia */ typo 3997227 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Alexander Franciscus Amadeus Adonis Ludovicus Iosephus de Lauzières-Thémines}} ([[Francogallice]] ''Alexandre-François-Amédée-Adonis-Louis-Joseph de Lauzières-Thémines'', natus [[Monspessulanus|Montispessulani]] die [[13 Ianuarii]] [[1742]]; mortuus [[Bruxella]]e [[2 Novembris]] [[1829]]) fuit [[episcopus]] [[Dioecesis Blesensis]] ab anno 1776 usque ad 1801.<ref>{{CathHierBishop|lauzdt| Alexandrum de Lauzières-Thémines}}</ref> == Biographia == Ab anno 1769 usque ad annum 1776 munere capellani apud regem [[Ludovicus XVI|Ludovicum XVI]] functus est.<ref>Johannes Franciscus Labourdette, « Les aumôniers du roi au XVIIIe siècle», in Iosephina Pontet, Michael Figeac, Maria Boisson (dir.), ''La noblesse, de la fin du XVIe au début du XXe siècle: un modèle social ?'', Biarritz, Atlantica, 2002, tome 1, p.39.</ref> Nominatus episcopus [[Dioecesis Blesensis|Blesensis]] die [[4 Augusti]] [[1776]], confirmatus [[16 Septembris]], ab archiepiscopus [[Christophorus de Beaumont |Christophoro de Beaumont]] die [[6 Octobris]] consecratus est. Tempore [[Constitutio civilis cleri|Constitutionis civilis cleri]], iurare recusavit, et ab [[Henricus Grégoire|Abbate Grégoire]], episcopum constitutionalem, e dioecesi sua eiectus est, ac in exilium in Hispaniam emigravit. Anno 1801 concordato subscripto, categorice renuntiare recusavit nec a Romano Pontifice in Episcopum dioecesanum restitutus est. Factus est unus e fundatoribus et principalibus protagonistis [[Ecclesia Parva|Ecclesiae Parvae]], praesertim circa [[Saviniacum super Brigiam]]. Tempore [[Restitutio monarchiae Francicae|Restitutionis monarchiae Francicae]] in [[Belgica]] mansit ac Bruxellae die 2 novembris 1829 mortuus est.<ref>{{opus|titulus=Les évêques et les archevêques de France depuis 1682 jusqu'à 1801|auctor=Johannes Armand|annus=1891 |locus=Parisiis |domus editoria= A. Picard |url=https://archive.org/details/lesvquesetlesar00jeangoog/page/294/mode/2up? |pagina=294-295}}</ref> == Nexus externus == {{Fontes biographici}} * {{CathHierBishop|lauzdt}} == Notae == <references /> {{bio-stipula}} {{Episcopi Blesenses}} {{Anni vitae|1742|1829|Lauzieres Themines, Alexander de}} [[Categoria:Incolae Franciae]] [[Categoria:Episcopi Blesenses]] 7886o3t5tstypjy2zok5afymp0h86je 0 329653 3997205 2026-10-26T15:55:57Z Pippobuono 54500 Pippobuono movit paginam [[Savigny-le-Sec]] ad [[Savigneium Siccum]]: nomen latinum attestatur in Graesse 3997205 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Savigneium Siccum]] omo77ykv05r5cod53htm02gax33zlrf 0 329654 3997210 2026-10-26T16:06:28Z Pippobuono 54500 Pippobuono movit paginam [[Savigny-en-Sancerre]] ad [[Savigniacum (Carus)]]: nomen latinum attestatur in Graesse 3997210 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Savigniacum (Carus)]] tlz9etnxugm7tgk49jq4ra7xzkn3586 0 329655 3997212 2026-10-26T16:07:58Z Pippobuono 54500 creatio 3997212 wikitext text/x-wiki {{discretiva}} '''Savigneium''' potest esee: * '''[[Savigniacum (Carus)|Savigneium]]''': commune [[Francia|Francicum]] [[Carus (praefectura Franciae)|praefecturae Cari]]; * '''[[Savigneium (Manica)|Savigneium]]''': commune Francicum [[Oceanus Britannicus (praefectura Franciae)|praefecturae Oceani Britannici]]; * '''[[Savigneium Siccum]]''': commune Francicum [[Collis Aureus|praefecturae Collis Aurei]]. j38nfyy0n1rs5038l42e796dct1t7wi 0 329656 3997215 2026-10-26T16:29:27Z Pippobuono 54500 creatio 3997215 wikitext text/x-wiki {{discretiva}} '''Savigniacum''' potest esse: * '''[[Savigniacum (Carus)|Savigniacum]]''': commune [[Francia|Francicum]] [[Carus (praefectura Franciae)|praefecturae Cari]]; * '''[[Savigny-Poil-Fol|Savigniacum]]''': commune Francicum [[Niverna (praefectura Franciae)|praefecturae Nivernae]]. 73roo2m0ktr8eucxvmyjnszmt66c8b3 3997219 3997215 2026-10-26T16:38:46Z Pippobuono 54500 +1 3997219 wikitext text/x-wiki {{discretiva}} '''Savigniacum''' potest esse: * '''[[Savigniacum (Carus)|Savigniacum]]''': commune [[Francia|Francicum]] [[Carus (praefectura Franciae)|praefecturae Cari]]; * '''[[Savigny-Poil-Fol|Savigniacum]]''': commune Francicum [[Niverna (praefectura Franciae)|praefecturae Nivernae]]; * '''[[Savigniacum (Rhodanus)|Savigniacum]]''': commune Francicum [[Rhodanus (praefectura Franciae)|praefecturae Rhodani]]. 40yv6v7dtiohkp5xr9dfkg7qw5lrmh1 3997221 3997219 2026-10-26T16:41:12Z Pippobuono 54500 +1 3997221 wikitext text/x-wiki {{discretiva}} '''Savigniacum''' potest esse: * '''[[Savigniacum (Carus)|Savigniacum]]''': commune [[Francia|Francicum]] [[Carus (praefectura Franciae)|praefecturae Cari]]; * '''[[Savigny-Poil-Fol|Savigniacum]]''': commune Francicum [[Niverna (praefectura Franciae)|praefecturae Nivernae]]; * '''[[Savigniacum (Rhodanus)|Savigniacum]]''': commune Francicum [[Rhodanus (praefectura Franciae)|praefecturae Rhodani]]; * '''[[Savigniacum Templi]]''': commune Francicum [[Sequana et Matrona|praefecturae Sequanae et Matronae]]. t86zhqv645xav9jzdizzlw2rltqh7wv 0 329657 3997218 2026-10-26T16:37:19Z Pippobuono 54500 Pippobuono movit paginam [[Savigny (Rhodanus)]] ad [[Savigniacum (Rhodanus)]]: nomen latinum attestatur in Graesse 3997218 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Savigniacum (Rhodanus)]] 7iiaimg57ldbc8a7u3i5wc4y9nzhnd6 0 329658 3997222 2026-10-26T16:54:38Z Pippobuono 54500 creatio e francica documentatione 3997222 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Carolus Gilbertus de May de Termont}} ([[Francogallice]] ''Charles-Gilbert de May de Termont'', natus [[Petrocorium|Petrocorii]] anno [[1712]]; mortuus [[Blesae|Blesarum]] [[22 Iulii]] [[1776]]) fuit [[episcopus]] [[Dioecesis Blesensis]] ab anno 1753 usque ad 1776.<ref>{{CathHierBishop|mayd| Carolus Gilbertus de May de Termont}}</ref> == Biographia == Nominatus episcopus [[Dioecesis Blesensis|Blesensis]] die [[15 Augusti]] [[1753]], confirmatus [[10 Decembris]], ab archiepsicopus [[Christophorus de Beaumont |Christophoro de Beaumont]] die [[30 Decembris]] consecratus est.<ref>{{opus|titulus=Les évêques et les archevêques de France depuis 1682 jusqu'à 1801|auctor=Johannes Armand|annus=1891 |locus=Parisiis |domus editoria= A. Picard |url=https://archive.org/details/lesvquesetlesar00jeangoog/page/294/mode/2up? |pagina=294}}</ref> == Nexus externus == {{Fontes biographici}} * {{CathHierBishop|mayd}} == Notae == <references /> {{bio-stipula}} {{Episcopi Blesenses}} {{Anni vitae|1712|1776|may de Thermont, Carolus Albertus de}} [[Categoria:Incolae Franciae]] [[Categoria:Episcopi Blesenses]] i2unnbg4a1h3v9gr7vai09wdgyhdj5q 3997223 3997222 2026-10-26T16:55:21Z Pippobuono 54500 typo 3997223 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Carolus Gilbertus de May de Termont}} ([[Francogallice]] ''Charles-Gilbert de May de Termont'', natus [[Petrocorium|Petrocorii]] anno [[1712]]; mortuus [[Blesae|Blesarum]] [[22 Iulii]] [[1776]]) fuit [[episcopus]] [[Dioecesis Blesensis]] ab anno 1753 usque ad 1776.<ref>{{CathHierBishop|mayd| Carolus Gilbertus de May de Termont}}</ref> == Biographia == Nominatus episcopus [[Dioecesis Blesensis|Blesensis]] die [[15 Augusti]] [[1753]], confirmatus [[10 Decembris]], ab archiepsicopus [[Christophorus de Beaumont |Christophoro de Beaumont]] die [[30 Decembris]] consecratus est.<ref>{{opus|titulus=Les évêques et les archevêques de France depuis 1682 jusqu'à 1801|auctor=Johannes Armand|annus=1891 |locus=Parisiis |domus editoria= A. Picard |url=https://archive.org/details/lesvquesetlesar00jeangoog/page/294/mode/2up? |pagina=294}}</ref> == Nexus externus == {{Fontes biographici}} * {{CathHierBishop|mayd}} == Notae == <references /> {{bio-stipula}} {{Episcopi Blesenses}} {{Anni vitae|1712|1776|May de Termont, Carolus Albertus de}} [[Categoria:Incolae Franciae]] [[Categoria:Episcopi Blesenses]] 0vxhkz4ddyt1ordx9vp93xiyd6jbb60 3997225 3997223 2026-10-26T16:57:08Z Pippobuono 54500 typo 3997225 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Carolus Gilbertus de May de Termont}} ([[Francogallice]] ''Charles-Gilbert de May de Termont'', natus [[Petrocorium|Petrocorii]] anno [[1712]]; mortuus [[Blesae|Blesarum]] [[22 Iulii]] [[1776]]) fuit [[episcopus]] [[Dioecesis Blesensis]] ab anno 1753 usque ad 1776.<ref>{{CathHierBishop|mayd| Carolus Gilbertus de May de Termont}}</ref> == Biographia == Nominatus episcopus [[Dioecesis Blesensis|Blesensis]] die [[15 Augusti]] [[1753]], confirmatus [[10 Decembris]], ab archiepsicopus [[Christophorus de Beaumont |Christophoro de Beaumont]] die [[30 Decembris]] consecratus est.<ref>{{opus|titulus=Les évêques et les archevêques de France depuis 1682 jusqu'à 1801|auctor=Johannes Armand|annus=1891 |locus=Parisiis |domus editoria= A. Picard |url=https://archive.org/details/lesvquesetlesar00jeangoog/page/294/mode/2up? |pagina=294}}</ref> == Nexus externus == {{Fontes biographici}} * {{CathHierBishop|mayd}} == Notae == <references /> {{bio-stipula}} {{Episcopi Blesenses}} {{Anni vitae|1712|1776|May de Termont, Carolus Gilbertus de}} [[Categoria:Incolae Franciae]] [[Categoria:Episcopi Blesenses]] f6a9z5rg63bn6gdriv32le07bza5yww 3997226 3997225 2026-10-26T16:57:37Z Pippobuono 54500 /* Biographia */ typo 3997226 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Carolus Gilbertus de May de Termont}} ([[Francogallice]] ''Charles-Gilbert de May de Termont'', natus [[Petrocorium|Petrocorii]] anno [[1712]]; mortuus [[Blesae|Blesarum]] [[22 Iulii]] [[1776]]) fuit [[episcopus]] [[Dioecesis Blesensis]] ab anno 1753 usque ad 1776.<ref>{{CathHierBishop|mayd| Carolus Gilbertus de May de Termont}}</ref> == Biographia == Nominatus episcopus [[Dioecesis Blesensis|Blesensis]] die [[15 Augusti]] [[1753]], confirmatus [[10 Decembris]], ab archiepiscopus [[Christophorus de Beaumont |Christophoro de Beaumont]] die [[30 Decembris]] consecratus est.<ref>{{opus|titulus=Les évêques et les archevêques de France depuis 1682 jusqu'à 1801|auctor=Johannes Armand|annus=1891 |locus=Parisiis |domus editoria= A. Picard |url=https://archive.org/details/lesvquesetlesar00jeangoog/page/294/mode/2up? |pagina=294}}</ref> == Nexus externus == {{Fontes biographici}} * {{CathHierBishop|mayd}} == Notae == <references /> {{bio-stipula}} {{Episcopi Blesenses}} {{Anni vitae|1712|1776|May de Termont, Carolus Gilbertus de}} [[Categoria:Incolae Franciae]] [[Categoria:Episcopi Blesenses]] 7wpk10d8oekrr96k7zm1kvmiyem81g8 1 329659 3997224 2026-10-26T16:56:33Z Pippobuono 54500 attributio 3997224 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|Charles-Albert de May de Tremont|235781119}} clbwwh2c9c96kgs5cv4hqyhikiexdh1 0 329660 3997231 2026-10-26T17:14:43Z Pippobuono 54500 creatio 3997231 wikitext text/x-wiki {{discretiva}} '''Rarognus''' potest esse: * '''[[Rarognus]]''': vicus Heveticus [[Valesia]]e; * '''[[Rarognus Occidentalis (districtus)|Rarognus Occidentalis]]''': districtus Valesiae; * '''[[Rarognus Orientalis (districtus)|Rarognus Orientalis]]''': disctrictus Valesiae. g4m79yiqdn7kj3ecpqajl6bmcp9rovr 1 329662 3997258 2026-10-26T21:22:52Z Bavarese 43163 /* "scripturae sa manu" */ nova pars 3997258 wikitext text/x-wiki == "scripturae sa manu" == latinitas?--[[Usor:Bavarese|Bavarese]] ([[Disputatio Usoris:Bavarese|disputatio]]) 21:22, 26 Octobris 2026 (UTC) 8ddze5b8d4mmsfgfkctq3eh3dsqhuz2 3997260 3997258 2026-10-26T21:24:59Z Grufo 64423 /* "scripturae sa manu" */ 3997260 wikitext text/x-wiki == "scripturae sa manu" == latinitas?--[[Usor:Bavarese|Bavarese]] ([[Disputatio Usoris:Bavarese|disputatio]]) 21:22, 26 Octobris 2026 (UTC) : [[Specialis:Diff/3997256/3997259|Correxi]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 21:24, 26 Octobris 2026 (UTC) 7lto3erzj96ddud1vyskc1vvau78u4t 0 329663 3997268 2026-10-26T22:56:08Z LilyKitty 18316 Paginam instituit, scribens '[[Fasciculus:Zana (cropped).jpg|thumb|Leyla Zana anno 2007]] '''Leyla Zana''' (nata die [[3 Maii]] [[1961]]) est [[politicus|res politicae perita]] et [[activismus|activista]] [[Curdi]] in [[Turcia]] qui pro [[iura humana|iuribus humanis]] [[Curdi|Curdorum]] more pacificae pugnavit, in carcere datur ratione usus [[lingua Curdica|linguae Curdica]] in parliamento<ref>[https://www.taz.de/Leyla-Zana/!1535311/ De Leyla Zana] taz.de ([[Theodisce]])</ref> et anno 19...' 3997268 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Zana (cropped).jpg|thumb|Leyla Zana anno 2007]] '''Leyla Zana''' (nata die [[3 Maii]] [[1961]]) est [[politicus|res politicae perita]] et [[activismus|activista]] [[Curdi]] in [[Turcia]] qui pro [[iura humana|iuribus humanis]] [[Curdi|Curdorum]] more pacificae pugnavit, in carcere datur ratione usus [[lingua Curdica|linguae Curdica]] in parliamento<ref>[https://www.taz.de/Leyla-Zana/!1535311/ De Leyla Zana] taz.de ([[Theodisce]])</ref> et anno [[1995]], [[Praemium Sacharovianum]] accepit.<ref>[https://www.europarl.europa.eu/sakharovprize/en/laureates/1988-2000 Sacharov Prize 1988-2000]</ref> Sed hanc Praemium non recevere pofuit adhuc anno 2004, liberatio eius facta fuit. Anno [[2001]], [[Tribunal Europaeum a iuribus humanis]] liberationem Laylae Zanae iudicavit et anno [[2005]], compensationem 9000 [[euro]] illa dari de violatione [[libertas cogitandi|libertatis cogitandi]] iudicatvit. Etiam [[Amnestia Internationalis]] Laylam Zanam [[captivus conscientiae|capticam conscientiae]] putavit. == Notae == <references/> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Leyla Zana|Leyla Zana}} [[Categoria:Mulieres]] [[Categoria:Politici Turciae]] [[Categoria:Pacis fautores]] [[Categoria:Nati 1961]] nr2vx49f9ydm2chxuj1nzwbabdc1nwc 0 329665 3997274 2026-10-26T23:39:43Z LilyKitty 18316 Paginam instituit, scribens '[[Fasciculus:Taslima Nasrin 2019.jpg|thumb|Taslima Nasrin anno 2019]] '''Taslima Nasrin''' (nata die [[25 Augusti]] [[1962]]) est [[scriptor|scriptrix]], [[medicus|medica]], [[feminismus|feminista]] et humanista [[Bangladesa|Bangladesina]] qui [[gynaecologia]]m studiut et criticam [[religio Islamica|religionis Isralicae]] scripsit, quod ira et [[timor|metus]] populi et ducis Islamici parent. Anno [[1994]], [[Praemium Sacharovianum]]<ref>[https://www.europarl.eu...' 3997274 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Taslima Nasrin 2019.jpg|thumb|Taslima Nasrin anno 2019]] '''Taslima Nasrin''' (nata die [[25 Augusti]] [[1962]]) est [[scriptor|scriptrix]], [[medicus|medica]], [[feminismus|feminista]] et humanista [[Bangladesa|Bangladesina]] qui [[gynaecologia]]m studiut et criticam [[religio Islamica|religionis Isralicae]] scripsit, quod ira et [[timor|metus]] populi et ducis Islamici parent. Anno [[1994]], [[Praemium Sacharovianum]]<ref>[https://www.europarl.europa.eu/sakharovprize/en/laureates/1988-2000 Sakharov Prize 1988-2000]</ref> accepit post [[exsul|refugium]] ad [[Suecia]]m. Et anno 2008, Praemium [[Simona de Beauvoir|Simonae de Beauveoir]] accepit. == Notae == <references/> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Taslima Nasrin|Taslima Nasrin}} [[Categoria:Mulieres]] [[Categoria:Scriptores Bangladesae]] [[Categoria:Atheismus]] [[Categoria:Nati 1962]] fefjm9ht8435vbotwcu1ljkxfz86q4i 0 329666 3997331 2026-10-27T09:33:54Z Pippobuono 54500 creatio e francica documentatione 3997331 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Ioannes Franciscus Martin de Boisville}} ([[Francogallice]] ''Jean-François Martin de Boisville'', natus [[Rothomagus|Rothomagi]] die [[12 Ianuarii]] [[1755]]; mortuus in [[Divio]]ne [[27 Maii]] [[1829]]) fuit [[episcopus]] [[Archidioecesis Divionensis|Dioecesis Divionensis]] ab anno 1822 usque ad mortem. == Biographia == Sacerdos ordinatus est die [[20 Martii]] [[1779]]. Nominatus episcopus [[Dioecesis Blesensis]] die [[9 Septembris]] [[1817]], confirmatus die [[1 Octobris]] eodem anno, administrator apostolicus tamen huius dioecesis remansit, et consecratus non fuit. Die autem [[30 Ianuarii]] [[1822]], episcopus Divionensis nominatus est, confirmatus die [[19 Aprilis]] eodem anno, et die [[11 Augusti]] a [[Franciscus de Pierre de Bernis|Francisco de Pierre de Bernis]] in [[Pantheon Parisiense|ecclesia Sanctae Genovefae dicata]] consecratus est. Ab anno 1822 usque ad annum 1824 munere administratoris apostolici [[dioecesis Lingonensis]] functus est. == Nexus externus == {{CommuniaCat|Jean-François Martin de Boisville|Ioannem Franciscum Martin de Boisville}} {{Fontes biographici}} * {{CathHierBishop|boisv}} == Notae == <references /> {{bio-stipula}} {{Episcopi Blesenses}} {{Anni vitae|1755|1829|Martin de Boisville, Ioannes Franciscus }} [[Categoria:Incolae Franciae]] [[Categoria:Episcopi Blesenses]] [[Categoria:Episcopi Divionenses]] h2phfe2o3c1fe9my3ia897ytyovegu6 3997332 3997331 2026-10-27T09:35:43Z Pippobuono 54500 /* Biographia */ +ref 3997332 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Ioannes Franciscus Martin de Boisville}} ([[Francogallice]] ''Jean-François Martin de Boisville'', natus [[Rothomagus|Rothomagi]] die [[12 Ianuarii]] [[1755]]; mortuus in [[Divio]]ne [[27 Maii]] [[1829]]) fuit [[episcopus]] [[Archidioecesis Divionensis|Dioecesis Divionensis]] ab anno 1822 usque ad mortem. == Biographia == Sacerdos ordinatus est die [[20 Martii]] [[1779]]. Nominatus episcopus [[Dioecesis Blesensis]] die [[9 Septembris]] [[1817]], confirmatus die [[1 Octobris]] eodem anno, administrator apostolicus tamen huius dioecesis remansit, et consecratus non fuit.<ref>{{CathHierBishop|boisv|Ioannes Franciscus Martin de Boisville}}</ref> Die autem [[30 Ianuarii]] [[1822]], episcopus Divionensis nominatus est, confirmatus die [[19 Aprilis]] eodem anno, et die [[11 Augusti]] a [[Franciscus de Pierre de Bernis|Francisco de Pierre de Bernis]] in [[Pantheon Parisiense|ecclesia Sanctae Genovefae dicata]] consecratus est. Ab anno 1822 usque ad annum 1824 munere administratoris apostolici [[dioecesis Lingonensis]] functus est. == Nexus externus == {{CommuniaCat|Jean-François Martin de Boisville|Ioannem Franciscum Martin de Boisville}} {{Fontes biographici}} * {{CathHierBishop|boisv}} == Notae == <references /> {{bio-stipula}} {{Episcopi Blesenses}} {{Anni vitae|1755|1829|Martin de Boisville, Ioannes Franciscus }} [[Categoria:Incolae Franciae]] [[Categoria:Episcopi Blesenses]] [[Categoria:Episcopi Divionenses]] 0flo6fc5pfw14z87bb5pcxqlf8mbuxq 0 329667 3997343 2026-10-27T10:24:08Z Pippobuono 54500 creatio e francica documentatione 3997343 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Darney, Eglise Sainte-Marie-Madeleine.jpg|thumb|upright=0.8|left|Darnerium: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Maria Magdalena|Sanctae Mariae Magdalenae]] dicata.]] {{res|Darnerium}} seu '''Darnieacum''' seu '''Darnium'''<ref>{{Graesse}}, t. 1, p. 629.</ref> (Francogallice ''Darney'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] {{formatnum:1091}} incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. Oppidum huius communis Museum Historicum et Militare [[Cechoslovacia|Cechoslovacicum]] necnon Museum [[Damia]]e continet. == Cives notabiles == * [[Nicolaus Silvester Bergier]] (1718-1790), sacerdos, theologus, hic natus est. * [[Ioannes Baptista Bresson]] (1760-1832), causidicus et legatus Conventionis nationalis, qui mortem Regis [[Ludovicus XVI|Ludovici XVI]] suffragio suo non probavit, hic natus est. * [[Carolus Thomas Iosephus Gabriel Lepaige]] (1781–1865), legatus pro Vosego, hic natus et mortuus est. * [[Nicolaus Basilius Bailly]] (1817-1903), medicus, inspector aquarum thermalium, demarchus [[Balnea (Vosegus)|Balneae]], atque sodalis Consilii Generalis departimenti Vosegi, hic natus est. * [[Eduardus Bresson]] (1826-1911), legatus pro Vosego, hic natus est. * [[Andreas Barbier]] (1885-1962), senator, legatus, demarchus huius communis et praeses Consilii generalis, hic natus et mortuus est. * [[Damia]] (1889-1978), cantrix, cuius familia ex hoc communi oritur, et cuius memoria in oppido tenetur. * [[Antonius Argoud]] (1914-2004), dux militaris, qui Organisationi Exercitus secretus participavit, hic natus est. * [[Lucianus Cordier]] (1962-) vir politicus, hic natus est. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Darney|Darnerium}} {{Fontes geographici}} == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] 6www37ehpaoxq5967aqhwsokniev0wi 14 329668 3997360 2026-10-27T11:33:36Z Grufo 64423 Prima adumbratio 3997360 wikitext text/x-wiki {{Categoria administrativa Vicipaediae | De hac redirectione | Pagina discretiva | descriptio = Hic sunt [[Vicipaedia:Discretio|paginae discretivae]] quaerum nomina aliquid intra notas parenthesis continent quod ex his verbis differt: “discretio”, “discretiva”, “nomen”, “praenomen”, “cognomen”. }} {{Videatur etiam|Vicipaedia:Discretio|Categoria:Discretio}} {{Index synopticus categoriae}} [[Categoria:Vicipaedia]] [[Categoria:Discretio]] fb9oxwvx7802m7s7xhsnwdhvhomf9fh 3997361 3997360 2026-10-27T11:41:15Z Grufo 64423 3997361 wikitext text/x-wiki {{Categoria administrativa Vicipaediae | Pagina discretiva | descriptio = Hic sunt [[Vicipaedia:Discretio|paginae discretivae]] quaerum nomina aliquid intra notas parenthesis continent quod ex his verbis differt: “discretio”, “discretiva”, “nomen”, “praenomen”, “cognomen”. }} {{Videatur etiam|Vicipaedia:Discretio|Categoria:Discretio}} {{Index synopticus categoriae}} [[Categoria:Vicipaedia]] [[Categoria:Discretio]] 34f4drosizjac31a3iazdzbwi8n645h